OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tradate

Tradate zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Tracy Chapman

Tracy Chapman, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1964 e Cleveland (Ohio, Stadoù-Unanet), 'zo ur ganerez amerikan. Emañ o chom e San Francisco, disrannañ a ra mat he buhez personel ha micherel avat. Skrivañ a ra kanaouennoù stourm (Talkin' 'Bout a Revolution, an hini anavezetañ anezhe) pe hiniennel-tre, o vont gant he gitar a-dreuz doareoù muzik disheñvel : folk, rock, reggae. E-touez he c'hanaouennoù all emañ Fast Car, Baby Can I Hold You, Give Me One Reason ha Telling Stories a zo brudet ivez.
Gwerzhet he deus 40 milion a bladennoù dre ar bed.

## Albomoù

* 1988: Tracy Chapman
* 1989: Crossroads
* 1992: Matters of the Heart
* 1995: New Beginning
* 2000: Telling Stories
* 2001: Collection, (best of)
* 2002: Let It Rain
* 2005: Where You Live
* 2008: Our bright future

## Liammoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn diofisiel bennañ
* Lec'hienn tud tik gant Tracy Chapman
* Tracy Chapman war lec'hienn Atlantic Records
* war Youtube
# Tudur

Tudur zo un anv-badez kembraek, a zo bet saoznekaet en Tudor .

## Gerdarzh

Dont a ra an anv kembraek Tudur ( pe Tewdwr, Tewdr) eus Teodor(os), pe eus Teodoric (a roas Thierry e galleg).

## Tud

* Tudur ab Ednyfed (fl. c. 1220 - 1278)
* Goronwy ap Tudur Fychan , marvet e 1392.
* Tudur ap Gruffudd , pe Tudur ap Gruffudd Fychan (c. 1357 - 1405 ) breur da Owain Glyndŵr
* Gwilym ap Tudur, kenderv da Owain Glyndŵr
* Maredudd ap Tudur (marvet e 1406)
** e vab Owain Tudur ( 1400 – 1461 ).
*** Edmwnd Tudur, (1430 – 1456), mab da Owain Tudur, ha tad Herri VII, roue Bro-Saoz
* Siasbar Tudur , pe Jasper Tudor, (war-dro 1431 –1495 )
* Harri Tudur, pe Herri VII, roue Bro-Saoz,
** Marged Tudur, merc'h da Harri VII,
** Arthur Tudur, pe Arthur Tudor, (1486 - 1502 ), mab Harri VII
** Mari Tudur, pe Mari Bro-Saoz (1496 - 1533), merc'h da Herri VII ha da Elesbed York, pried da Loeiz XII, roue Bro-C'hall, addimezet goude da zug Suffolk.

## Tud arall

* Tudur Hen, pe Tudur ap Goronwy (marvet e 1311) mab da Goronwy ab Ednyfed ,
* Tudur Fychan, pe Tudur ap Goronwy, (marvet e 1367).
* Tudur Aled (c. 1465 - c. 1525 ), barzh,
* Siôn Tudur (cyn 1530 - 1602 ) barzh,
* R. Tudur Jones (1921 –1998)
* Tudur Dylan Jones, barzh kembraek

## Lec'hioù

* Pandy Tudur , e sir Conwy

## Pennadoù kar

* Goronwy ap Tudur, anv meur a zen
# Tudwal

Tugdual (dre fazi) pe Tudgwal, pe Tudwal, zo un anv-badez brezhonek. Brudet eo an abalamour d'ar sant brezhon Tugdual, unan eus ar seizh sant diazezer enoret e Breizh.

## Gerdarzh

Savet eo diwar ar ger tud (ha neket "tug") ha gwal (a gaver ivez en anv Riwal).

## Stummoù all

* Tuduual e 827.
* Tutgual e 924.
* Tudwal eo ar stumm kembraek a-vremañ.
* Tugdual n'eo nemet ur c'hammskrivadur, degemeret gant an Iliz, ma n'eo ket gant ar yezhourien.
* Tudual.
* Tual, Tudal zo anvioù-tiegezh deveret, stank e Breizh.

## Tud
### Tud eus ar Grennamzer uhel
#### Arvorig

* Sant Tudwal, unan eus seizh sant diazezer Breizh

#### Manav

* Tutgual map Rhun, roue Enez Manav

#### Hanternoz Kozh (Enez Vreizh)

* Tutagual Alt Clut, roue Alt Clut

### Tud all
#### Breizh

* Tugdual de Kermoysan, brezelour eus ar XV$^{vet}$ kantved
* Tugdual Menon, sonaozour eus ar XVI$^{vet}$ kantved
* Tudual Huon (g. e 1953), skrivagner brezhonek
* Tugdual Kalvez (g. e 1937), skrivagner brezhonek
* Tugdual de Langlais, livour

#### Bro-C'hall

* Tugdual Denis, kazetenner

## Lec'hanvadurezh
### Breizh

* Landudal, e Kerne
* Sant-Tual, e Bro-Sant-Maloù
* Sant-Tudal, e Bro-Gwened

### Kembre

* Inizi Sant Tudwal, e Kembre.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Tudweiliog

Tudweiliog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en arvor kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e Ledenez Llŷn.
# Tuerto

An Tuerto (río Tuerto e spagnoleg) zo ur stêr eus gwalarn Spagn, 62 km hed dezhi, e proviñs León. Adstêr eo d'an Órbigo, a zo adstêr d'an Esla.
C'hoarvezout a ra eus kember ar gwazhioù Reflejo ha Rebiján en Tabladas, ur gêriadenn eus kumun Villagaton.

## Kêrioù treuzet

* Villamejil
* San Justo de la Vega
* La Bañeza
# Tudual Audic

Tudual Audic, ganet d'ar 27 Kerzu 1969 en Antony, zo troer bannoù-treset evit embannadurioù Bannoù-Heol. Kelenner matematik eo e klasoù divyezhek brezhoneg-galleg.

### Troidigezhioù

* Roba, Boulig & Billig - 26 - C'hoarzh c'hoazh !, Bannoù-Heol, 2004
* Rosinski ha Van Hamme,
** Thorgal - Araknea, Bannoù-Heol, 2005
** Thorgal - An 3 den kozh a Vro-Aran, Bannoù-Heol, 2005
** Thorgal - Alinoe, Bannoù-Heol, 2006
** Thorgal - Bugel ar stered, Bannoù-Heol, 2006
# Tuf

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tuf a zo meur a dra e brezhoneg.
* tuf, pe skop, halv taolet e-maez ar genoù pa vez tufet;
* tuf (maen), maen blot
* tuf pe tuv, seurt plenk d'ober barrikennoù
A-hend-all e vez lavaret eo tuf pe brein ar c'hoad pe ar foenn.
# Tuf (maen)

An tuf, pe maen-tuf, zo ur maen blot, kleiz mikaek anezhañ, gwenn pe melen e liv, aes da labourat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tudual Huon

Ur skrivagner brezhonek eo Tudual Huon. Ganet eo bet e Brest d'an 20 a viz Genver 1953, mab da Ronan Huon ha da Elen ar Meliner, mab-bihan da Loeiz Herrieu. Kelenner brezhoneg ha saozneg eo en ur skol brevez e Plougastell. Pennskridaozer Al Liamm ha skrivagner eo Tudual Huon. Embanner eo ivez p'emañ e penn Embannadurioù Al Liamm. Treser eo ivez, hag ouzhpenn goloioù levrioù en deus lakaet embann levrioù treset gantañ.

## Studioù

Desket ha bevet en deus e brezhoneg abaoe e vugaleaj, hag e Brest ivez eo en deus graet e holl studioù, er skol kentañ-derez hag eil derez, hag er skol-veur goude-se. Graet en deus memes tra daou vloavezh en Aberteifi e Bro-Gembre evel skorer lec'h ma oa kroget da zeskiñ ar c'hembraeg. Kelenner eo bremañ war ar brezhoneg hag ar saozneg e Plougastell, nepell diouzh Brest, kêr e vugaleaj, ha diouzh Dirinonn, m'emañ o chom.

## Oberoù

Skrivañ a ra barzhonegoù, danevelloù... Aet eo war roudoù e dad p’emañ e penn kazetenn hag embannadurioù Al Liamm abaoe 2003.
E Bro-Gembre eo en deus skrivet e levr kentañ e brezhoneg. Eno eo ez eus dihunet ennañ un dedenn bras evit al lennegezh, ar saozneg hag ar c'hembraeg.
Bet eo bet e penn ar gelaouenn fentigellerezh Yod-Kerc'h.
Ar priz kentañ Xavier Langleiz e saozneg hag e lennegezh er bloavezh 1979 a zo bet roet dezhañ abalamour d'e levr Ar Chalboter hunvreoù.
Chin ha barzhoneg en em gemmesk e-barzh e vandennoù treset (Fri Korloko), un doare all da ziskouez displegerezh e zonezon, ar pezh en deus kalz a dalvoudegezh evitañ.

## Bannoù treset

* Fri Korloko, Al Liamm
* Kure Brelevenez, Yod-Kerc'h
* Kala-Mae, e kenlabour gant Erwan Kervella, embannadurioù Al Lanv, 1984.

### Danevelloù

* Ar chalboter huñvreoù, Al Liamm, 1979. Seizh danevell enni.

### Barzhonegoù

* Glizi, Mouladurioù Hor Yezh, 1999.

### Troidigezhioù

* Istor ar poñsin melen, Al Liamm, 1976.

### Levrioù treset gantañ

* Bisousig kazh an tevenn (Abeozen). An Here. 1987.
* Gaovan hag an Den Gwer (Roparz Hemon). An Here. 1988.
* Rouzig ar gwinver ( Anjela Duval). An Here. 1991.
* Gwrac’h he ribod (Cliodna Cussen). An Here. 1992.
* Ul labous a varver ( Ivon Krog). An Here. 1997.
* Ki ar penn marv ( Erwan ar Moal). An Here. 1997.

### Pennadoù

Amañ e vez kavet roll ar pennadoù skrivet gant Tudual Huon er gelaouenn Al Liamm .
# Tudwal (sant)

Tudwal, pe Tugdual (dre fazi, abaoe an XI$^{vet}$ kantved) pe Tudgwal, zo ur sant brezhon eus ar VIvet kantved, hag unan eus ar seizh sant diazezer enoret e Breizh.

## Stummoù ha deveradurioù

Ur stumm kozh eo Tutgual, marteze diwar ur stumm orin Tudwal. Tugdual zo ur c'hammskrivadur degemeret gant an Iliz, ma n'eo ket gant ar yezhourien.

## Ar richenn

War a greder e voe ganet e oa Tudwal e Domnonea en Enez Vreizh. Mab e oa marteze da santez Koupaia ha da Hoel Veur, ur priñs brezhon eus Arvorig. Breur e oa da Luner, savet eveltañ e manati Iltud, ha da santez Sev. Erruet e oa e Breizh war-dro 535. Evel sant Budog, e oa diskibl da sant Vaodez en Enez Vaodez, e-kichen Enez-Vriad.

## Buhez

Hervez ar manac'h Gourdisten, a skrivas war-dro 880 goude Jezuz-Krist en abati Landevenneg, e oa Tugdual unan eus ar pevar feulvan a reas brasted Bro-Gerne : Gradlon, sant Kaourintin, sant Gwenole, hag uheloc'h c'hoazh egeto, Tudual. Diarvar eo ez eo bet unan eus avielerien veur Kerne er VI$^{vet}$ kantved, dreist-holl e Bro ar C'hab, en ul lodenn eus ar Vro Vigoudenn hag e bro Gemper. Dre holl en douaroù-se emañ strewet e [[peniti|benitioù]. Marteze eo Tudual a savas ivez manati Lokmaria-Kemper a oa moarvat e penn-kentañ eskopti Kemper. E beniti e Lann-Pabu (Trebabu bremañ) hag e levezon war Dreger a ra anezhañ unan eus sent veur an eskopti a-vremañ.
Mervel a reas e Landreger d'an 30 a viz Du 564. Sant paeron Treger eo. Skeudennet e vez gant un aerouant.

## Gouel

D'an 30 a viz Du e veze lidet sant Tudwal gwechall ; d'ar 1añ a viz Kerzu e vez bremañ.

## Lec'hanvadurezh

E Kembre emañ e anv en inizi Sant Tudwal, tost da Abersoch, e Ledenez Llŷn. Meur a anv a zo bet roet dezhañ e Breizh :
* Tudual, Tudal, Tual, alese an anvioù parrezioù Landudal e Kerne, Sant-Tual e Bro-Sant-Maloù ha Sant-Tudal, e Bro-Wened.
* Tudi, alese anvioù parrez Loktudi, hini Enez-Tudi, Porzh-Tudi, en enez Groe.
* Pabu ha Paban, hag alese parrezioù Pabu e Treger ha Sant-Pabu e Leon, ha Lababan e Pouldreuzig.
* Douarnenez a c'hellfe dont diwar Enez Tutuarn.
* En enez Haerme, e Gwernenez ez eus un iliz gouestlet da sant Tugual.
* Ur barrez Sant Tugual e oa e Laval gwechall.

## Pennadoù kar

* Tugdual

## Liammoù diavaez

* (en) Early British Kingdoms: St. Tugdual
# Tufara

Tufara zo ur gumun en Molise en Italia, e proviñs Campobasso.
# Umar

Umar ibn al-Khattâb pe Umar Iañ a voe ur mignon tost da Vohammed. Etre 586 ha 590 e voe ganet e Mekka. Ezel e oa eus klann Banu Ad eus meuriad Quraych. Kalif e teuas da vezañ pa gemeras lec'h Abu Bakr e 634, hag e penn oumma e voe e-pad 10 vloaz. E Medina e varvas d'an 3 pe d'ar 7 a viz Du 644$^,$. Drouklazhet e voe gant ur prizoniad pers. Un nebeud devezhioù goude ez eo Othmân ibn Affân a gemeras e lec'h, daoust ma ne voe ket anvet gant kuzul ar re tost da Vohammed. Ar sunnited a ra rashidun anezhañ ha Al-Fâroûq eo lesanvet ganto. Er c'hontrol e kav d'ar chiited e voe e zilenn evel un taol-Stad da stankañ an hent da Ali ibn Abi Talib. Soñjal a ra dezho ivez e voe pennkaoz da varv Fatima e 632, ha hi unan eus merc'hed Mohammed ha gwreg Ali. Koulskoude ne sav ket a-du an holl chiited gant ar perzh en dije bet e marv Fatima. Lavarout a ra lod lenneien chiit, evel Ahmed al-Katib hag an ayatollah Fadloullah ne gaver roud ebet eus an afer etrezañ ha Fatima er mammennoù diazez chiit evel Kitab Al-Kâfî, "(Levr Al-Kâfî, eleze « Levr ar pezh a zo trawalc'h [gouzout] »).

## Notennoù

* ↑ Anv gwir Abū ḥafṣ `omar ibn al-ḫaṭāb ibn nufayl al-qurašī al-'adawī ; arabeg : أبو حفص عمر بن الخطاب بن نفيل القرشي العدوي
* ↑ Ahmed, Nazeer, Islam in Global History: From the Death of Prophet Muhammad to the First World War, Xlibris, 2000, p. 34. (ISBN 0-7388-5963-X).
* ↑ Al Faroûq, Omar, Muhammad Husayn Haykal, Pennad Mort d'Omar
* ↑ Ibn Kathir en al-Bidayah wa al-Nihayah, pennad 7.
* ↑ En arabeg : al-Fārūq (ar) an hini reizh ; Mufti M. Mukarram Ahmed, Encyclopaedia of Islam, 2005, p. 42 (ISBN 978-81-261-2339-1)
* ↑ Sayed Ali Asgher Razwy : A Critique of Saqifa – Restatement of History of Islam and Muslims World Federation of KSI Muslim Communities, United Kingdom, (ISBN 0-95-09879-1-3)
* ↑ Abu Muhammad Ordoni, Fatima The Gracious, Ansariyan Publications Qum, The Islamic Republic of Iran,
* ↑ Hervez lod chiited ez eo bet ijinet an istorioù ma klever kaoz eus Kitab al-Kafi, evel ar re bet roet da Soulaym ibn Qays dre fazi.
# Ultzama

Ultzama (Ulzama hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun en hanternoz Nafarroa en Euskal Herria.

## Gerdarzh

Gallout a rafe dont eus ur ger keltiek, Uxama (uhelañ), evel Eusa. Met diwar ar stumm Urçama e 1366 e wel lod all ar ger euskarek ur, a zo dour.
# Uluru

Uluru (distaget [uluɻu] e pitjantjatjaraeg, [u:lu:'ru:] e saozneg /oulourou/), anavezet ivez gant an anv saoznek Ayers Rock, hag ent-ofisiel Uluru/Ayers Rock, a zo ur pezh mell kleger e mervent Tiriad an Norzh en Aostralia, en un endro blat (348 m a-us d'ar blaenenn). Ul lec'h sakr eo evit an Anangued, ar boblad aborijened eus ar vro. Deuet eo ivez da vezañ un arouez eus Aostralia. Lakaet eo bet war roll glad bedel an Unesco.

## Douarouriezh

En un doare skiantel ez eo un inselberg, ur “menez-enez”. Alies e vez lavaret ez eo ur monolit met n'eo ket ken reizh-se an termenadur-se, met da welet e seblant bezañ evel ur bloc'had hepken.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ulva lactuca

Ulva lactuca Linnaeus, hag a zo ur seurt bezhin glas eus ar seurt klorofita, a zo ar spesad skouer eus ar genad Ulva, anvet alies saladenn-vor. Anvioù all a vez implijet e Breizh, setu int : glandour glas, glasvez, glazezh, glazaj, kaol-glas pe kaolaj.

## Deskrivadur

Bez' ez eo Ulva lactuca ur vezhinenn c'hlas a gresk diwar ur gantenn speg pe choch. Gwrimenn an delienn a c'hell bezañ joget ha roget hag e c'hell bezañ 18 sm hirder dezhi pe ouzhpenn zoken, peurvuiañ nebeutoc'h, ha betek 30 santimetrad treuz. Daou wiskad kellig a z'a d'ober ar vezhinenn.

## Implijet

Implijet e vez U. lactuca e lec'hioù 'zo e Bro-Skos er soubenn hag er saladenn.

## Dre-vras

En abeg d'an ulva eo e vez moradoù glas

## References

* ↑ Indergaad, M and Minsaas, J. 1991 in Guiry, M.D. and Blunden, G. 1991. Seaweed Resources in Europe: Uses and Potential. John Wiley & Sons ISBN 0-471-92947-6
* ↑ Ulva Recipes. Monterey Bay Aquarium Research Institute. Kavet : 2007-12-28.
# Ulysses (romant)

Ulysses zo ur romant saoznek gant ar skrivagner iwerzhonat James Joyce, embannet da gentañ a-dammoù er gelaouenn stadunanat The Little Review hag e stumm ul levr da c’houde, e miz C’hwevrer 1922, e Pariz, gant al levrdi Shakespeare and Company.
An tudennoù pennañ eo Leopold Bloom, Molly Bloom ha Stephen Dedalus. Er romant e konter o zrepetoù e Dulenn e-pad un deiz, d’ar 16 a viz Mezheven 1904. Pa voe embannet al levr e voe kalz a vreud diwar e benn er Stadoù Unanet, gant tud hag a gave anezhañ hudur. Berzet e voe e SUA zoken, betek 1934.
# Uma Thurman

Uma Karuna Thurman, ganet d'an 29 a viz Ebrel 1970 e Boston, zo un aktourez ha top model stadunanat.
C'hoariet he deus e filmoù lies, eus filmoù romantel betek filmoù fent, dramaoù ha filmoù skiant-faltazi. Goude bezañ bet gwelet e miz Kerzu 1985 ha Mae 1986 war golo ar gelaouenn Vogue e Bro-Saoz e oa bet Thurman o c'hoari er film Dangerous Liaisons (1988). Dont a reas da vezañ brudet mat dre ar bed a-bezh evit he roll er film Pulp Fiction (1994).
Kinniget e voe he anv evit un Academy Award, ur BAFTA Award, hag ur Golden Globe Award evit "Best Supporting Actress". Lakaet e vez war-raok alies evel awenerez Quentin Tarantino, labouret he devoa gantañ ivez evit ar filmoù Kill Bill (2003–2004), a lakaas he anv c'hoazh war ar renk evit daou C'holden Globe Award.

## Liammoù diavaez

* Uma Thurman war IMDb

## Levrlennadur

* Sutherland, Bryon, Ellis, Lucy. Uma Thurman, The Biography". Aurum Press, 2004.
# Ulva

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ulva zo anv meur a lec'h e Bro-Skos.

## Lec'hanvadurezh
### Bro-Skos

* Ulva, Ulbha e gouezeleg Skos, un enezenn e-kichenik Muile, en Inizi Gall (Skos),
* New Ulva, e Danna, en Inizi Gall,
* Ulva Islands dirak Cnapadal.

### Broioù all

* Ulva Island, Zeland-Nevez
* Ulva Nature Reserve, Aostralia

## Bezhin

* Ulva lactuca, bezhin glas mat da zebriñ.

## Pennadoù kar, a bell

* Uvula, anv latin an hugenn
* Vulva, anv latin ar c'hourzh.
# Victorinus

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Marcus Piav(v)onius Victorinus a oa un impalaer eus an Impalaeriezh c'halian etre 268 ha 270 pe 271 goude ren berr Marcus Aurelius Marius.
Eus ur familh pinvidik e teue ha soudard e oa e-pad ren Postumus. An titl a d-"tribunus praetorianorum" a oa gantañ e 266/267 ha konsul e voe asambles gant Postumus e 268 pe 267. Goude marv Marcus e voe anvet Victorinus da impalaer gant e soudarded en Augusta Trevorum ( a zo hiriv Trier en Alamagn). Anavezet e voe da impalaer gant proviñsoù Galia hag Enez Vreizh, met gant re Spagn ne voe ket hag ar re-se a chomas en Impalaeriezh roman.
Ret e voe dezhañ adkemerout Augustodunum Haeduorum ( a zo Autun hiriv), pa felle d'ar gêr-se mont en-dro e-barzh an Impalaeriezh roman. E-pad seizh miz e voe sezizet ar gêr ha peurbeliet ? goude ma voe kemeret.
E 270 pe 271 e voe muntret Victorinus gant Attitianus, un ofiser en defe debochet e wreg. Mamm Victorinus, Victoria, a zalc'has ar galloud un tammig goude e varv hag urzh a roas evit ma vije lakaet da zoueez. Hi a baeas al lu evit ma vefe choazet Tetricus de vont war-lerc'h e vab.
Unan eus an Tregont Mac'homer e ra anezhañ an Historia Augusta. Hervez ar skrid-se en doa ur mab, Victorinus ar Yaouankañ, a voe lakaet da impalaer war e lerc'h met hennezh a voe muntret hogozik diouzhtu.
| En e raok: Marcus Aurelius Marius | Impalaer an Impalaeriezh c'halian 268 - 270 pe 271 | War e lerc'h: Domitianus pa/ha Tetricus I |
# Victorina

Aurelia Victorina Pia zo ganet, war a seblant, war-dro 228, e-kichen Bourdel, e-barzh ur familh galian ha roman pinvidik-tre, eus renk ar vrientinien.
A. Chaboseau a gont he oa eus Roazhon, hep reiñ menegoù.
Victoria, pe Victorina, pe Vitruvia, enebourez d'an impalaer Aurelianus en III$^e$ kantved, a oa mamm d'an impalaer roman Victorinus, pe gentoc'h impalaer Galia, a voe muntret e 271.
E-keit ma oa Victorinus e penn an impalaeriezh c'halian, Victorina he deus douget al lesanvioù ː Comes Augusti (Kenseurt an impalaer), Adjutrix Augusti (Skoazell an impalaer), Augusta (impalaerez), Mater Castrorum (Mamm kampoù an arme)
Meneget eo en oberenn Aurelius Victor, Liber de Caesaribus hag en Historia Augusta ma'z eo kontet e-touez an Tregont Mac'homer, marteze netra nemet evit tizhout an niver tregont hag evit diskouez pegen gwan e oa an impalaer Gallienus, ken na c'hallas maouezed kemer penn an impalaeriezh, hervez an oberour. Daoust da se ez eus dizemglev etre an istorourien da c'houzout ha bez' ez eus bet anezhi e gwirionez.

## Levrlennadur

* Chaboseau A. ː Histoire de la Bretagne avant le 13è siècle. Editions de La Bonne Idée. Paris. 1926
* Bouvier-Ajam, Maurice ː Les empereurs gaulois. Tallandier. Paris. 1984

## Daveennoù ha notennoù

* 1 2 Maurice Bouvier-Ajam, p. 190-191
* ↑ A. Chaboseau. p. 57
* ↑ Historia Augusta, An Tregont Mac'homer , V, 3 ; VI, 3 ; VII, 1 ; XXIV, 1 ; XXX, 23.
# Victoriano Santos Iriarte

Victoriano Santos Iriarte (lesanvet Canario), bet ganet d'an 2 a viz Du 1902 e Canelones (Uruguay) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Du 1968 e Montevideo (Uruguay), a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (askeller kleiz e bost dezhañ war an dachenn).
C'hoariet en devoa e Racing Club de Montevideo (1930-1931) hag e Peñarol Montevideo (1932-1934).

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en devoa perzh Santos Iriarte en un dalc'h hepken :
* Kib vell-droad ar bed 1930 bet aozet en Uruguay ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Uruguay. C'hoariet en devoa ar pevar c'hrogad eus ar genstrivadeg (o verkañ daou bal) hag ezel e oa eus ar skipailh – Enrique Ballestrero, Ernesto Mascheroni‎, José Nasazzi, José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido, Pablo Dorado, Héctor Scarone, Héctor Castro, José Pedro Cea, Victoriano Santos Iriarte – a c'hounezas (4-2) ar gourfenn ouzh hini Arc'hantina en Estadio Centenario (Montevideo) d'an 30 a viz Gouere 1930.
# Viddalba

Viddalba zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Video diwar c’houlenn

Video on demand berraet e VOD, e brezhoneg Video diwar c’houlenn a vez graet eus un doare embann ur media o reiñ an tu d'un implijer da welet ur filmig, selaou un oberenn aodio, abadennoù skinwel pe filmoù hep bezañ rediet da c'hortoz ul lajad amzer resis hervez eurvezhioù skignañ. En XX$^{vet}$ kantved, an doare skignañ eeun e oa an hini implijetañ. Gant internet o tont war-wel, ar guzumerien a oa krog da vont etrezek doareoù skignañ disheñvel evel ar video diwar c’houlenn war ar skinweloù hag ar poellgomzoù hag an urzhiataerezhioù personel.
# Vidigulfo

Vidigulfo zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Victorious

Victorious a zo un abadenn skinwel stadunanat evit ar grennarded krouet gant Dan Schneider evit Nickelodeon.

## Mouezhioù orin

* Victoria Justice : Tori Vega
* Leon Thomas III : Andre Harris
* Matt Bennett : Robbie Shapiro
* Elizabeth Gillies : Jade West
* Ariana Grande : Cat Valentine
* Avan Jogia : Beck Oliver
* Daniella Monet : Trina Vega
# Victot-Pontfol

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Victot-Pontfol |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Victot-Pontfol en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Cambremer |
| Kanton | Cambremer |
| Kod INSEE | 14743 |
| Kod post | 14430 |
| Maer | Ambroise Dupont |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,66 km² |
| Led | 49° 09' 50" Norzh |
| Hed | 00° 00' 55" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 7 m |
| Uhelder brasañ | 127 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 119 (2009) |
| Stankter | 11 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Victot-Pontfol a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1858 e voe staget kumunioù Les Authieux-sur-Corbon (57 annezad e 1856) ha Pontfol (114 annezad e 1856) ouzh kumun Victot (120 annezad e 1856)$^,$$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann-soudard e Victot-Pontfol abalamour d'ar brezel; ur plac'hig daouzek vloaz a voe lazhet gant tennoù kanol e miz Eost 1944 e-pad Emgann Normandi, ur vaouez a voe lazhet e miz Gwenholon 1945 gant un darzhadenn.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Victot, XVI$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Denez e Victot, XIX$^{vet}$ kantved.
* Chapel Sant Varzhin, iliz parrez a-gent e Pontfol.
* Distrujet e boe iliz Authieux-sur-Corbon e penn kentañ an XIX$^{vet}$ kantved.
Savet e voe ur peulvanig d'e enoriñ e-tal monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1977 | → bremañ | Ambroise Dupont | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel | Saver-loened, Senedour |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Fichenn kumun Victot-Pontfol, Cassini-Ehess
* ↑ Fichenn kumun Les Authieux-sur-Corbon, Cassini-Ehess
* ↑ Fichenn kumun Pontfol, Cassini-Ehess
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Diellaoueg Mérimée PA00111796
* ↑ Clochers de France
* ↑ Normandie 44 La Mémoire
* ↑ EBSSA
# Vid

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Vid zo anv meur a dra ha meur a lec'h.

## Bulgaria

* Ar Vit, pe Vid (en bulgareg Вит, e latin: Utus) zo ur stêr hag a red dre ar vro, adstêr d'an Danav.

## Hungaria

* Vid (Hungaria), ur gêriadenn e kontelezh Veszprém

## Spagn

Vid (gwini, gwinieg e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek.

### kumunioù

* La Vid de Bureba‎
* La Vid y Barrios‎