OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Caumont

Caumont zo un anv-lec'h normanek, pikardek, hag okitanek.

## Yezhoù all

* Chaumont, e galleg

## Lec'hioù
### Caumont hepmui

* Caumont, en Aisne
* Caumont, kumun gozh en Aisne, hiziv e Vesles-et-Caumont
* Caumont, en Ariège
* Caumont, en Eure
* Caumont, en Gers
* Caumont, en Gironde
* Caumont, en Pas-de-Calais
* Caumont, kumun gozh e Somme, hiziv e Huchenneville
* Caumont, en Tarn-et-Garonne

### hag ivez

    Caumont-l'Éventé, en Calvados
    Caumont-sur-Durance, en Vaucluse
    Caumont-sur-Garonne, en Lot-et-Garonne
    Caumont-sur-Orne, en Calvados
# Caucourt

Kumunioù Frañs :
| Anv | Caucourt |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arondisamant Béthune |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de l'Artois |
| Kanton | Houdain |
| Kod INSEE | 62218 |
| Kod post | 62150 |
| Maer | Alfred Reschke |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,51 km² |
| Led | 50° 23' 58" Norzh |
| Hed | 02° 38' 20" Reter |
| Uhelder kreiz | 112 m |
| Uhelder bihanañ | 94 m |
| Uhelder brasañ | 157 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 315 (2007) |
| Stankter | 57 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.caucourt.com |
Caucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Liammoù diavaez

* Ul lec'hienn a-zivout ar gumun
(e galleg)
# Cauchy-à-la-Tour

Cauchy-à-la-Tour a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais, en arondisamant Béthune, e Bro-C'hall.

## Tud

* Philippe Pétain, milour ha den-stad gall, a zo bet ganet e Cauchy-à-la-Tour e 1856.
# Caudata

Caudata :
| Salamandra atra ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Caudata, pe Urodela, a zo un urzhiad e rummatadur an divelfenneged.
Ennañ emañ an divelfenneged o deus ul lost en o oad gour, evel ar sourded pe ar gweronelled.

## Kerentiadoù

10 kerentiad a zo en urzhiad-mañ:
* Cryptobranchidae
* Hynobiidae
* Ambystomatidae
* Amphiumidae
* Dicamptodontidae
* Plethodontidae
* Proteidae
* Rhyacotritonidae
* Salamandridae
* Sirenidae

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Caudry

Caudry :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Cambrai |
| Kanton | Caudry (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59139 |
| Kod post | 59540 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Bricout 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Caudrésis - Catésis |
| Lec'hienn web | http://www.caudry.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 14 028 ann. (2020) |
| Stankter | 1 084 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 103 m — brasañ 138 m |
| Gorread | 12,94 km² |
| kemmañ |
Caudry a zo ur gumun eus departamant an Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* An ti-kêr, Kommandantur al lu alaman e-pad ar Brezel-bed kentañ, a-gleiz, hag e miz Even 2006, a-zehou
* Brezel-bed kentañ: Caudry a voe unan eus tachennoù Emgann Le Cateau-Cambrésis d'ar 26 a viz Eost 1914. Skosis eus an 2vet Royal Scots (The Lothian Regiment) hag ar 1añ Gordon Highlanders a zifennas ar gumun en aner e-pad an emgann. Chom a reas Caudry e dalc'h al lu alaman betek ma voe kemeret gant 37vet Rannlu ar Rouantelezh-Unanet d'an 10 a viz Here 1918
* 1961: kumun Audencourt a voe staget ouzh kumun Caudry.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Penn-iliz katolik Sainte Maxellende, 1997-1891
* Iliz katolik Saint Barthélémy en Audencourt, XVI$^{vet}$ kantved

### Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Caudry Old Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 9 |
| Kanada | 2 |
| Rouantelezh-Unanet | 128 |
| Hollad | 139 |
Marvet int e-pad ar Brezel-bed kentañ.

### Bered ar C'hommonwealth:Caudry British Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Afrika ar Su | 2 |
| Aostralia | 1 |
| Bro-C’hall | 3 |
| Indez | 3 |
| Kanada | 2 |
| Rouantelezh-Unanet | 648 |
| Zeland-Nevez | 53 |
| Hollad | 713 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Here 1918 gant Rannlu Zeland-Nevez; implijet e voe gant 21st, 3rd, 19th ha 49th Casualty Clearing Stations. Tremen 50 eus ar vilourion bet douaret enni a zo chomet dianv. Bezioù all a voe degaset eus Bered alaman Caudry hag eus Audencourt British Cemetery$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 WW1 Cemeteries
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Tourisme en Cambrésis
* ↑ Tourisme en Cambrésis
* ↑ WW 1 Cemeteries
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Campethera maculosa

Campethera maculosa :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera maculosa (Valenciennes, 1826) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera maculosa a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus maculosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1826) gant al loenoniour gall Achille Valenciennes (1794-1865).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus Senegal ha Ginea-Bissau da greiz Ghana ha Liberia.

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera maculosa war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera maculosa war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Campethera maculosa war al lec'hienn Avibase.
# Campethera nivosa

Campethera nivosa :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera nivosa (Swainson, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera nivosa a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Dendromus nivosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
* Campethera nivosa herberti, eus kreisteiz Republik Kreizafrikan da gornôg Kenya, kreisteiz-kreiz ha reter Republik Demokratel Kongo (RDK),
* C. n. nivosa, eus Gambia ha Senegal da gornôg RDK ha hanternoz Angola,
* C. n. poensis, e Bioko (Pleg-mor Ginea).

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera nivosa war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera nivosa war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Campethera nivosa.
# Campethera nubica

Campethera nubica :
| Campethera nubica, luc'hskeudennet e Pak broadel Samburu (Rift Valley, Kenya). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera nubica (Boddaert, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera nubica a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Nubicus (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* Campethera nubica nubica, eus Soudan da Etiopia, Kenya, Ouganda, biz Republik Demokratel Kongo ha mervent Tanzania,
* C. b. pallida, e kreisteiz Somalia hag aodoù Kenya.

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera nubica war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera nubica war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Campethera nubica war al lec'hienn Avibase.
# Campethera notata

Campethera notata :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera notata (Lichtenstein, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera notata a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus notatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857).

## Annez

Brosezat eo ar spesad en aodoù kreisteiz Suafrika (eus proviñs Kab ar C'hornaoueg da greisteiz-pellañ hini KwaZulu-Natal).

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera notata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera notata war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Campethera notata war al lec'hienn Avibase.
# Camphin-en-Carembault

Kumunioù Frañs :
| Anv | Camphin-en-Carembault |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Camphin-en-Carembault e Kanton Seclin-Kreisteiz hag en Arondisamant Lille | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lille |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Carembault |
| Kanton | Seclin-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 59123 |
| Kod-post | 59133 |
| Maer | Paul Sion |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,39 km² |
| Led | 50° 30' 46" Norzh |
| Hed | 02° 59' 16" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 26 m |
| Uhelder brasañ | 36 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 594 (2007) |
| Stankter | 215 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Camphin-en-Carembault |
Camphin-en-Carembault a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
# Campethera punctuligera

Campethera punctuligera :
| Campethera punctuligera, luc'hskeudennet e Gambia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera punctuligera (Wagler, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera punctuligera a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus punctuligerus (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned (merien-gwenn dreist-holl).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* Campethera punctuligera balia, eus kreisteiz Soudan da viz-pellañ Republik Demokratel Kongo (RDK),
* C. b. punctuligera, eus mervent Maouritania da Senegal/Gambia, Kameroun, mervent Soudan, biz RDK.

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera punctuligera war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera punctuligera war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Campethera punctuligera war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Campethera tullbergi

Campethera tullbergi :
| Campethera tullbergi, luc'hskeudennet en Ouganda. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera tullbergi Sjöstedt, 1892 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera tullbergi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Campothera [sic] Tullbergi (kentanv) da gentañ-penn (e 1892) gant an naturour svedat Bror Yngve Sjöstedt (1866-1948) : dougen a ra anv al loenoniour svedat Tycho Tullberg (1842-1920).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
* Campethera tullbergi hausburgi, e reter ha kreiz Kenya ha hanternoz Tanzania,
* C. t. taeniolaema, eus reter Republik Demokratel Kongo da Rwanda, Ouganda, Burundi, kornôg Tanzania ha kornôg Kenya,
* C. t. tullbergi, e gevred Nigeria, kornôg Kameroun, Bioko (Pleg-mor Ginea).

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera tullbergi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera tullbergi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Campethera tullbergi.
# Camphin-en-Pévèle

Camphin-en-Pévèle :
| An ti-kêr, monumant ar re varv hag an iliz. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Cysoing |
| Kod kumun | 59124 |
| Kod post | 59780 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Dufermont 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Pévèle-Carembault |
| Lec'hienn web | www.camphin-en-pevele.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 497 ann. (2020) |
| Stankter | 387 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 50 m bihanañ 37 m — brasañ 56 m |
| Gorread | 6,45 km² |
| kemmañ |
Camphin-en-Pévèle a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Campethera mombassica

Campethera mombassica :
| C. mombassica, luc'hskeudennet e Park broadel Arabuko-Sokoke (Coast, Kenya). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera mombassica (Fischer & Reichenow, 1884) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera mombassica a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus (Campothera) [sic] mombassicus (kentanv) da gentañ-penn (e 1884) gant an daou skiantour alaman Gustav Adolf Fischer (1848-1886) hag Anton Reichenow (1847-1941) : dont a ra e anv eus hini kêr vMombasa, eil kêr vrasañ Kenya.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Reter, eus kreisteiz Somalia da aodoù Kenya ha biz Tanzania.

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera mombassica war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera mombassica war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Campethera mombassica war al lec'hienn Avibase.
# Campethera scriptoricauda

Campethera scriptoricauda :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Campethera |
| Anv skiantel ||
| Campethera scriptoricauda (Reichenow, 1896) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Campethera scriptoricauda a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Dendromus scriptoricauda (kentanv) da gentañ-penn (e 1896) gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus kreiz ha reter Tanzania da c'hevred Malawi ha hanternoz Mozambik.

## Rummatadur

Sellet e vez outañ evel un isspesad da gCampethera bennettii (Campethera bennettii scriptoricauda) gant evnoniourien 'zo.

## Liammoù diavaez

* (en) Campethera scriptoricauda war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Campethera scriptoricauda war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Campethera scriptoricauda war al lec'hienn Avibase.
# Buhezegezh

Studiañ ober mat pe ober fall eo ar vuhezegezh.
Ar brederouriezh eo ar vuhezegezh ur rann anezhi.
Klask a raer gouzout :
* Peseurt oberioù zo mat ? Peseurt oberioù zo fall ?
* Penaos gouzout disheñveliñ anezho ?
* Heñvel eo an oberioù mat hag ar re fall ?
* Penaos divizout un dezo diaes d'ober fall d'an den-mañ-den ?
* Penaos e vez cheñchet buhez tud zo gant hon oberioù ?

## Gwelet ivez

* Degouezhioù er Wikiarroud
* Degouezhioù er Wikeriadur

### Pennadoù

* An Tri Enorus hag ar Pemp Impalaer
* Boudaegezh
* Julia Domna
* Krennlavaroù brezhonek
* Meizad
* Parabolenn (Aviel)
* Sklaverezh
| Diwar-benn ar Brederouriezh | s.o.·ka·ke |
| Dre vras | Prederouriezh · Porched · Meneger · Rummad ar brederouriezh | Prederouriezh ar Reter · Prederouriezh ar C'hornôg | Istor ar brederouriezh: Henamzer · Krennamzer · Amzer Vodern · Amzer a-Vremañ |
| Rolloù | Naouturioù a-ziazez · Rollad naouturioù · Prederourien · Prederouriezhoù · Geriaoueg · Luskadoù · Embannadurioù · Kement-all a rolloù |
| Rannoù | ar Gened · ar Vuhezegezh · an Epistemologiezh · ar Mennerezh · ar Boelloniezh · an Usfizik |
| Prederouriezh war | an Emzalc'h · an Deskadurezh · ar C'heografiezh · an Istor · Natur an den · al Lavar · ar Gwir · al Lennegezh · ar Matematik · ar Spered · ar Brederouriezh · ar Fizik · ar Politikerezh · ar Psikologiezh · ar Relijion · ar Skiantoù · ar Skiantoù sokial |
| Skolioù | prederouriezh analitek · prederouriezh ar c'hevandir · damkaniezh varn · disavadurelouriezh · devouderezh · daelerezh · kantouezelouriezh · hanvoudelouriezh · diouvegouriezh · denelouriezh · idealouriezh · danvezelouriezh · nevezsoliadelouriezh · nihilouriezh · anadennoniezh · platonegezh · soliadelouriezh · prederouriezh goudemodern · goudestrukturelouriezh · Pragmatism · poellelouriezh · keñverelouriezh · Scholasticism · amgredoni · stoikegezh · strukturelouriezh |
| Daveoù a-ziavez | Primer · Internet Encyclopedia of Philosophy · Philosophical dictionary · Stanford Encyclopedia of Philosophy · Internet philosophy guide |
# Buhezskrid

Ur buhezskrid (krouet hervez patrom ar gresianeg bios evit buhez ha graphein, evit skrivañ) zo ur jener lennegel (Lennegezh), kavet ken stank gant ar mediaoù all, ar filmoù en o zouez, diazezet war kontoù skrivet ha kaozioù diwar-benn buhezioù o-unan.
# Buhé enn Tri Roue

Buhé enn Tri Roue zo ur farce devott e brezhoneg Gwened, gant an droidigezh c'hallek, embannet e Gwened e 1745, e ti Colass Galles, hag adembannet gant Joseph Loth er Revue Celtique 8, (pajennoù 317-357).

## Liamm diavaez

* Buhé enn Tri Roue - skrid brezhonek ha gallek embannet gant J. Loth, e levraoueg niverel Skol-veur Roazhon 2.
# Buhez arallved

Ar vuhez bedallat zo ur seurt buhez diwanet e diavaez an Douar, en ur bed all. E vezañs n'eo nemet ur vartezeadenn o vezañ ma n'eus prouenn ebet eus ur vuhez bedallat a vije bet degemeret gant kumuniezh ar skiantourien.
Krediñ a ra ar pep brasañ eus ar skiantourien, ma'z eus buhez e diavaez an Douar, ez eo diwanet en ur feson distag, e lec'hioù disheñvel eus an hollved. Hervez ur vartezeadenn all (panspermia) e c'hallfe ar vuhez bezañ diwanet en ul lec'h ha goude se bezañ en em strewet eus an eil ezplanedenn d'eben. An eil martezeadenn ne'z a ket a-enep egile. Studi ar vuhez bedallat zo anvet astrobevoniezh. Ar vuhez bedallat a c'hallfe c'hoarvezout eus boudoù speredek evel eus bakteri.
E-touesk al lec'hioù a c'hallfe ar vuhez bezañ diorroet enne emañ Meurzh, loarennoù Yaou ha Sadorn (Da skouer Europa ha Titan), ha n'eus ket pell Gliese 581 c, zo an ezplanedenn anavezet nemeti zo e takad annezus e steredenn hag he dije dour er stad liñvel war he gorre, evit ar mare.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20060215134920/http://www.planetary.org/programs/projects/explore_europa/update_12142005.html"
* ↑ http://www.space.com/scienceastronomy/070424_hab_exoplanet.html
# Buhez an Tad Julian Maner

Buhez an Tad Julian Maner, pe Buhez an Tad Julian Maner jezuist, misioner Breiz (1606-1683), hervez a lenner war ar golo, zo ul levr brezhonek gant J. M. Uguen, Chaloni a enor, Person Plougastel-Daoulas, embannet e 1933, ha Skeudennet gant L. ar Guennec. Moulet e ti L. Chaudourne, 15 rue marchande, 15, Le Mans. 288 pajenn zo ennañ o kontañ div bajenn an daolenn. Savet eo diwar-benn buhez ar jezuist breizhat Juluan Maner (1606-1683 Plevin).

## Deskiñ brezhoneg

Setu a lenner el levr (pajennoù 21 ha 22) :
   ... ar breur maner a yeas, eur yaouez eus miz du 1630... da bediñ da chapel Ti Mamm Doue e parrez Kuzon , hirio e Kerfeunteun. ... hag o tigouezout er chapel ... e reas ar bedenn-mañ : « Mamm vat, ma karfec'h deski d'in ar brezoneg, e c'hellfen buan komz ar yez-se ha gounit d'eoc'h servicherien. » Distro d'ar skolaj, e lavaras d'an Tad Bernard petra en doa graet, hag e tisklerias e teskfe laouen ar brezoneg ma vefe roet aotre d'ezan. An Tadou all eus ar skolaj a enebe ouz c'hoant o Breur Maner... met c'houec'h miz diwezatoc'h ... e reas e c'houlenn d'an tad Jacquinot, una eus Renerien ar jezuisted. « Aotreet ... da zeiz ar Pantekost 1631, e c'hellis, emezañ, d'ar meurs war-lerc'h, ober katekiz d'ar bobl. C'houec'h sizun diwezatoc'h e c'hellen prezeg, hep kaout ezomm da skriva ger ebet.»
       Setu aze eun dra vurzudus: gellout, e ker berr amzer, komz ha prezeg e brezoneg! ...
# Buhez ar Sent (1837)

Buez ar Sænt, evit gloar Doue, evit enor ar Sænt, evit sanctification an Eneou zo ur skrid savet gant Glaoda Marigo hag embannet e Kemper, e 1752. Adembannet e voe e 1837.
N'eo ket niverus sent Breizh el levr:
* Caurintin,
* Euzen,
* Gwenole,
* Malo,
* Ronan.

## Notennoù

* ↑ https://br.wikisource.org/wiki/Buhez_ar_Sent/1837/Euzen
* ↑ https://br.wikisource.org/wiki/Buhez_ar_Sent/1837/Guenole
* Sellet er Wikimammenn : Buhez ar Sent (1837).
# Buiksloot

Buiksloot a oa ur gumun eus Noord-Holland, eus tu norzh ar stêr IJ, e-tal kreiz-kêr kozh Amsterdam.
D'ar 1añ a viz Genver 1921 e voe staget meur a gumun ouzh Amsterdam : Buiksloot, Nieuwendam ha Ransdorp, e norzh ar stêr IJ, Sloten er mervent ha Watergraafsmeer er reter. Hiziv an deiz ez eo Buiksloot ur gêriadenn en arondisamant Amsterdam-Noord. Tro-dro d'ar gêriadenn ez eus tiez bet savet er bloavezhioù 1980. Merzout a c'haller memestra ez eo Buiksloot ha Buiksloterdijk kêriadennoù kozh. A-hed kanol Noord-Holland e kaver ur veilh kleiz anvet meilh Admiraal, ar veilh kleiz nemeti hag a zo chomet en ur stad vat eo.
# Buhez Santez Katell

Buhez Santez Katell zo ur skrid krennvrezhonek e komz-plaen diwar-benn buhez ur gristenez ha merzherez yaouank eus Egipt, deuet da vout santez, hag anavezet evel Katell Aleksandria.

## Liamm diavaez

* Buhez an itron Sanctes Cathell guerhes ha merzeres el lec'hienn Bretania
* http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k8706132g/f11.image.r=buhez
# Buhezskridoù sent Breizh

Buhezskridoù sent Breizh a zo un hollad skridoù savet diwar-benn buhez sent Breizh, pe sent vrezhon ar VI$^{vet}$ kantved, ha skrivet e manatioù Breizh en IX$^{vet}$ kantved. Skrivet int e latin, hag abalamaour da se eo e vez meneg a-wechoù, gant an istorourien, eus Vita (buhez) pe Vitæ (buhezioù) sant pe sant.

## Roll ar buhezioù sent

* Vita sant Samzun eus Dol, a hañval bout ar goshañ, skrivet er VII$^{vet}$ kantved, a-hervez, ha dizanv
* Vita sant Gwennole, a savas manati Landevenneg, skrivet gant Gourdisten, abat ar manati etre 857 ha 884
* Vita sant Tudwal, eus Landreger
* Vita sant Maloù, savet gant ar manac'h Bili, eus Aled
* Vita sant Paol Aorelian, gant Wrmonoc, eus Landevenneg, diskibl d'ar manac'h Gourdisten: echuet e vije bet e 884
* Vita sant Meven, a savas abatioù Gwazel ha Sant-Meven
* Vita sant Ildud, hini sant Meriadeg, ha re all.

## Levrioù

* Buhezioù sent:
* Levrioù a bep seurt:
** Nora Kershaw Chadwick, The colonization of Brittany from Celtic Britain, 1965. La colonisation de la Bretagne armorique depuis la Bretagne celtique insulaire. Armeline, 1999.
** Nora Kershaw Chadwick.Les Royaumes Celtiques, 1967, gant Nora Kershaw Chadwick ha Myles Dillon. Arthème Fayard 1974. Marabout 1979. Adembannet e 1999.
** Nora Kershaw Chadwick, Early Brittany. 1969
# Bergamasco (Italia)

Bergamasco (Bergamäss e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.