OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kafitchoeg

Ur yezh omotek eus isskourr yezhoù gongaek ar su eo ar c'hafitchoeg (kaficho, kaf(f)a, kefa pe caffino) komzet gant 569 626 den evel yezh kentañ ha gant 46 720 den all evel eil yezh e Kafa en Etiopia (1998). Komzet e vez ivez marteze a-walc'h e Soudan.
Tost a-walc'h eo d'ar chakatchoeg.
Div rannyezh pennañ ez eus, disheñvel-tre an eil diouzh eben :
* Kafaeg (kafa)
* Bocheg (bosha pe garo)
* Mandjoeg (manjo) : ul luc'haj kafitchoek

## Gwelet ivez

* Yezhoù gongaek-gimodjanek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Kafta

Kafta pe Kofta zo ur meuz eus broioù Afrika an Norzh hag Azia ar c'hornog, Turki ha Pers, hogen anavezet en India ha Pakistan ivez, gant kig malet ha temzoù.
# Kafe Koefet (sonerien)

Kafe Koefet a zo ur strollad breizhat sonerezh fest-deiz ha fest-noz.
Abaoe 2006 ur pezh mell avantur dija ! Adalek kavioù ha tavarnioù Pariz betek leurennoù Enez Frañs, Breizh ha pelloc'h, ar strollad ne baouez ken da skignañ e goktel saourus, galonus ha leun a startijenn ennañ.
Kustum eo Kafe Koefet da seniñ gant mignoned pedet gante. Hiziv an deiz eo deuet da vezañ ur pevarad, hag a vez graet eus an triad "istorel" Cyril Guiguian (gitar), Erwan Quintin (violoñs), Ludovic Rio (akordeoñs kromatek), ha nevez zo asambles gant Thomas Fortin (bombardoù, treujenn-gaol ha saksofon).
Un dokumañter oa bet enrollet diwar-bouez ar strollad e 2013 : "Kafe Koefet, des bretons à Paris".

## Sonerien

* Cyril Guiguian: Gitar
* Erwan Quintin: Violoñs
* Ludovic Rio: Akordeoñs kromatek
* Thomas Fortin: Bombard, treujenn-gaol, saksofon

## Pladennoù

* 2013 : Lak un'all, Autoprod
* 2010 : Trouz ba' n Davarn, Autoprod
* 2008 : Nouvelles vagues celtiques, Coop Breizh

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kafe Koefet
* myspace Kafe Koefet
* Kafe Koefet war Facebook
# Kafe Vienna

Kafe Vienna a zo un evaj tomm, ennañ ur banne espresso simpl pe doubl ha kentoc'h skañv, war-benn ec'h ouzhpenner ur meskaj laezh ha dienn trapet, ha tammoù chokolad war c'horre. Servijet e vez en un tas 40 pe 60 santilitrad, ha kinniget e vez e tavarnioù Budapest ha Vienna.
# Kafe turk

Ar c'hafe turk (Türk kahvesi e turkeg) pe kafe doare Turkia (hag ivez kafe gresian, kafe armenian pe kafe ar Sav-Heol) a zo un evaj tomm aozet gant kafe bervet, hag a vez evet er Reter-Nesañ hag er broioù tro-dro d'ar Mor Kreizdouar.
Fardet e vez e-barzh ur gastelodenn vihan, e dir pe e kouevr, hag a zo anvet cezve e Turkia hag en Armenia, ha briki (μπρίκι) e Gres. Ar c'hafe malet munut hag ar sukr a daoler en dour yen, ha lakaet e vez pep tra da dommañ betek ma vefe tost da virviñ. Tennañ ar gastelodenn diwar an tan a ranker ober pa grog ar c'hafe da spoumañ, goude-se e vez lakaet war an tan en-dro. An dra-se a ranker ober meur a wech, an niver a wechoù a cheñch diouzh ar vro, pe diouzh boazioù an dud. Servijet e vez ar c'hafe turk pa vez tomm-tre. Ar gwellañ tra d'ober eo sunañ ar c'hafe, mod-all e lonker ur bern mal-kafe. Ouzhpennañ a c'haller ivez kardamon pe pistachez, pe dour orañjez.
Peurliesañ e lavarer ez eus tri doare disheñvel da fardañ kafe turk, diouzh ar c'hementad a sukr a lakaer ennañ :
* Pur : 1 loaiad kafe. Anvet neuze sade e turkeg, e gresianeg sketos (Σκέτος)
* Krenn : 1 loaiad kafe + 1 loaid sukr. E turkeg orta, e gresianeg metrios (Μέτριος)
* Sukret : 1 loaiad kafe ha 2 loaiad sukr. Turkeg şekerli, e gresianeg glykos (Γλυκός)

## Liammoù diavaez

* Sekred-kegin war Netarménie
* Pennad diwar-benn istor ar c'hafe turk
# Kafr Kana

Kafr Kana (anvet ivez Kefar Kenna) zo ur gêr arabek a 18 000 a dud (e 2006), 7 kilometrad diouzh Nazaret, e Galilea (Israel).
Ar gêr-se a vefe Kêr Gana en Aviel sant Yann (2, 1-11) : e Kana eo e kemeras perzh Jezuz en un eured gant e vamm hag e ziskibien, hag e reas e vurzhud kentañ o cheñch an dour e gwin. Div iliz a zalc'h ar soñj eus ar burzhud-se, un iliz c'hresian ortodoks hag iliz ar Frañsezidi.

## Iliz ar Frañsezidi

An iliz a oa bet adsavet e 1881 e plas hini vras ar Groazidi. Er skalieroù a gas d'ar chapel-dindan-douar e c'heller lenn hiziv c'hoazh en hebreeg "amañ e oa laouerioù dour", skrivet en III$^e$ kantved pe IV$^e$ kantved. Met kement-mañ n'eo ket ur brouenn, na kennebeut an anforenn a weler e moger ar chapel-dindan-douar, rak gouzout a reer e oa bet eno ur sinagog.

## Iliz sant Jord

Iliz an ortodoksed, gant he bolz wenn, he deus ivez anforennoù ken kozh all sanket er voger.

## Chapel sant Bertele

En hanternoz, pa guitaer kêr, e weler ur chapelig gouestlet da sant Bertele, anvet c'hoazh Natanael, savet e-kichen an ti lec'h ma oa bet ganet. Genidik e oa "eus Kana e Bro-C'halilea" a lavar aviel sant Yann (21, 2) hag eñ eo a zisklêrias da Filip : "Daoust hag eus Nazared e c'hell dont un dra bennak a vat ?" (Yn 1,45-51).

## Notennoù

* ↑ Job an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, nn 51-52, 1998, p. 26.
# Ibereg

An ibereg a oa ur yezh komzet e reter Spagn hag e su Okitania a-raok an aloudabeg roman. Aet e oa da get war-dro ar c'hantved kentañ, erlec'hiet gant al Latin.
Ur yezh digenvez eo an ibereg war a seblant, daoust ma'z eus bet tud o welet liammoù gant an euskareg. N'eo ket kar d'ar yezhoù indezeuropek komzet e Galia en amzer-se tamm ebet.
# Iași

Iași (distaget [jaʃʲ] e roumaneg) zo ur gêr vras e reter Roumania. Pennlec'h distrig Iași eo. Ur gêr a bouez bras eo bet a-hed istor Roumania, war dachenn ar sevenadur ha war dachenn an armerzh. Kêr-benn Priñselezh Moldavia e voe eus 1564 betek 1859, kêr-benn Priñselezhioù Unanet Moldavia ha Valakia etre 1859 ha 1862, ha kêr-benn Rouantelezh Roumania etre 1916 ha 1918.
E Roumania eo anavezet evel "Kêr-benn sevenadurel" ar vro. Ha pouezus eo bet en istor ar vro. Kreizenn armerzhel ha kenwerzhel reter Roumania eo, ar vro anvet Moldavia.
E 2011 e oa 290 422 a dud o chom e Iași, pevare kêr vrasañ Roumania. E 2012 e oa 382 484 a annezidi en tolpad kêrioù tro-dro.
E Iași emañ koshañ skol-veur Roumania ; er pemp skol-veur bublik a zo e kêr ez eus 60 000 studier. Ur c'hoariva zo, C'hoariva Broadel Vasile Alecsandri (an hini koshañ e Roumania), ul laz-seniñ, un opera, ul liorzh-plant (an hini goshañ hag an hini vrasañ er vro), meur a virdi, a greizenn sevenadurel hag a vonumant a bep seurt.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Iași (ro) (en)
* ↑ Population by age groups and sex - larger urban zone. Eurostat. Kavet : 07/09/2015.
* ↑ History of Education in Romania (en)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn Ti-kêr Iași
* Iași romaniatourism.com
# Ibahernando

Ibahernando zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 531 (2023).
# Ibaizabal

Ar stêr Ibaizabal (eus ibaia, stêr, zabal, ledan) zo ur stêr eus Bizkaia en Euskal Herria.

## Red

C'hoarvezout a ra ar stêr Ibaizabal e-lec'h ma emgav harzoù Bizkaia, Araba ha Gipuzkoa, nepell diouzh Elorrio, eus kengej meur a froud diskennet eus ar menezioù Anboto hag Udalaitz, en Aradennad Kantabrek. Ibaizabal a lavarer eus ar stêr adalek kember ar stêrioù Zumelegi hag Arrazola, e traonienn Axpe Achondo. Redek a ra trema'r gwalarn dre traoienn Ibaizábal, ha treuziñ an Durangaldea. E Basauri e kember gant an Nerbioi. Alese e redont betek Bilbo ma krog aber an Ibaizabal, anvet ivez aber Bilbo, ha mont d'en em deurel er Mor Kantabrek. .

## Adstêrioù

Hervez ar bobl eo an Ibaizabal eo brasañ adstêr an Nerbioi, en e lez dehoù. Hervez douaroniourien zo avat eo an Ibaizabal eo ar stêr bennañ, hag an Nerbioi an hini zo adstêr dezhañ en e lez kleiz, hag hennezh eo an doare ofisiel .

## Adstêrioù

Sede adstêrioù an Ibaizabal, a-raok kemberiñ gant an Nervion :
* Zumelegi (gwelet evel ar stêr bennañ alies).
* Arrazola.
* courant Mendiola en Abadiano.
* Zaldúa.
* Mañaria.
* gwazh Oiz en Iurreta.
* gwazh Orozketa.
* gwazh Bernagoitia.
* gwazh Orobio.
* gwazh Euba.
* gwazh Larrabide.
* gwazh Artzagana.
* gwazh Larrea.
* gwazh Arratia, après avoir reçu les sous-affluents :
** gwazh Alzusta.
** gwazh Ibarguen.
** gwazh Uribe.
** gwazh Arteaga.
** stêr Dima.
** gwazh Iurrebaso.
* gwazh Bedia.
* stêr Larrabetzu.
Setu an adstêrioù en aber:
* gwazh Buya.
* Rivière Kadagua, qui reçoit les sous-affluents :
** gwazh d'Otxaran.
** Rivière Artxola.
** gwazh Ganekogorta.
* Rivière Asua, qui reçoit les sous-affluents :
** gwazh Derio.
** gwazh Loiu.
* Rivière Galindo, qui reçoit les sous-affluents :
** Mare.
** Nocedal.
* Rivière Gobela, qui reçoit les sous-affluents :
** Eguzkiza.
** Udondo.

## Liammoù diavaez

* Stêrioù Euskadi.
# Ibargoiti

Ibargoiti zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, e komark Agoitz‎.
# Ibarra

Ibarra (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Ibarrangelu

Ibarrangelu (anv euskarek ofisiel; Ibarranguelua e spagnoleg ha diofisiel) zo ur gumun eus arvor Bizkaia en Euskal Herria.
# Ibarrola

Ibarrola pe Ibarla (Ibarrolle e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun en Euskal Herria, e proviñs Benafarroa, en Iparralde, e kanton Iholdi.

## Kumunioù amezek

* Larzabale-Arroze-Zibitze en hanternoz
* Bunuze er sav-heol
* Gamarte er c'hornôg
* Donaixti-Ibarre er gevred
* Duzunaritze-Sarasketa er mervent
* Hozta er c'hreisteiz

## Stêrioù

* Othapaleko erreka
* Ollokiko erreka
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ibeas de Juarros

Ibeas de Juarros zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
# Ibaneg (yezh nijerek-kongoek)

Ur yezh nijerek-kongoek eus is-skourr ar yezh idjoek ar reter eo an ibaneg (ibani) komzet e Nigeria.

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
# John Tartaglia

John Tartaglia, ganet Jonathan Nicholas Tartaglia d'ar 16 a viz C'hwevrer 1978, a zo un aktour hag ur c'haner amerikan.
# John Tyler

John Tyler (29 a viz Meurzh 1790-18 a viz Genver 1862) a oa 10vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika. Echuiñ a reas leuriadur William Henry Harrison, marvet e 1841, betek ar bloaz 1845, dre ma oa besprezidant.
# John Todd Zimmer

John Todd Zimmer, bet ganet d'an 28 a viz C'hwevrer 1889 e Bridgeport (Ohio, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Genver 1957 e White Plains (stad New-york, SUA), a oa un evnoniour stadunanat.
E 1977 e voe roet e anv d'ur genad golvaneged — Zimmerius — eus ar c'herentiad Tyrannidae, gant an evnoniour stadunanat Melvin Alvah Traylor Jr. (1915-2008).

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* P : Parulidae.

### Genadoù

* A : Aglaiocercus.

### Spesadoù

* A : Anthus chacoensis,
* P
    Phaethornis aethopygus, Picumnus nigropunctatus,
* R : Rallus wetmorei (rakig Wetmore),
* T : Trogon comptus (trogon lagad gwenn).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Zimmer e metoù al loenoniezh.
* ↑ A-gevret gant Alexander Wetmore, Herbert Friedmann, Frederick Charles Lincoln, Alden Holmes Miller, James Lee Peters, Adriaan Joseph van Rossem & Josselyn Van Tyne.
* 1 2 A-gevret gant William Henry Phelps.
# John Wesley

John Wesley a oa ur beleg anglikan hag un doueoniour saoz. Ganet e voe en Epworth e Lincolnshire d'ar 17 Mezheven 1703.
Gant ur strolladig anvet Klub santel (Holy Club) e labouras, da gentañ e diabarzh an Iliz anglikan, da neveziñ ar feiz kristen. Evel-se e krogas pezh a voe anvet an hentennouriezh
D'an 24 Mae 1738 en defe bet un doare "sklerijennadenn" he defe e lakaet da brezeg dizehan, evel ma reas da skouer e Lannwennep e Kernev-Veur e 1781.
Mervel a reas e Londrez d'an 2 C'hwevrer 1791.
# John Wilkes Booth

John Wilkes Booth, ganet d'an 10 a viz Mae 1838 hag aet da Anaon d'ar 26 a viz Ebrel 1865, a oa un aktour stadunanat brudet evit bezañ muntret ar prezidant Abraham Lincoln er Ford's Theatre e Washington, D.C. d'ar 14 a viz Ebrel 1865. Booth a oa unan eus pennoù brudet ar familh Booth, ur familh brudet evel aktourien eus ar Maryland.
John Wilkes Booth a oa unan eus harperien Stadoù Kengevreet Amerika e-pad ar Brezel diabarzh. Abeg a gave e Lincoln, hag enebet krenn e oa ouzh terriñ ar sklaverezh en SUA.

## Frazennoù brudet

* "Tell my mother I died for my country."
* "Tell my mother I did what I thougth was for the best for my country."

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) John Wilkes Booth: Day by Day gant Arthur F. Loux, p221
# John William Casilear

John William Casilear (New York, 25 a viz Mezheven 1811 – Saratoga Springs, 17 a viz Eost 1893) a oa ul livour stadunanat ezel eus an Hudson River School.

## Buhez

E New York, e c'hêr c'henidik, e studias an engraverezh gant Peter Maverick er bloavezhioù 1820 kent deskiñ gant an engraver ha livour Asher Brown Durand (1796-1886). A-gevret e labouras Casilear ha Durand evel engraverien a-hed ar bloavezhioù 1830.
E 1833 e voe J. W. Casilearun ezel kevredet en National Academy of Design e New York.
E-kreiz ar predad-se e voe dedennet gant al livañ dremmvroioù dre e vignoniezh gant al livour Thomas Cole (1801-1848). Er bloaz 1840 ec'h eas Casilear, Durand, al livour J. F. Kensett (1816-1872) hag al livour all T. P. Rossiter (1818-1871) da veajiñ dre Europa ma weladennjont mirdioù ha ma tresjont gweledvaoù.
Nebeut-ha-nebeut e lemmas J. W. Casilear e chem evel gweledvaour, betek bezañ unan eus izili kentañ an doare a voe anvet Hudson River School en eil hanterenn an XIX$^{vet}$ kantved. Adalek kreiz ar bloavezhioù 1850 e peurzilezas an engraverezh hag e livas a-hed e amzer.
E 1851 e voe dilennet da vat en National Academy of Design, ma voe lakaet e oberennoù war ziskouez a-pad tremen 50 vloaz.
Er bloaz 1867 e timezas gant Helen M. Howard, a c'hanas ur mab.
D'an oad a 82 vloaz e varvas John William Casilear e Saratoga Springs (New York)

## Un nebeud oberennoù

* Lake George, 1857
* Alpine Lake, 1860
* Ullswater Lake, 1867
* Niagara Falls, 1872
* Sheep in a Meadow, bloaz dianav

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) 'American paradise : the world of the Hudson River school'. Kavet : 26 Gwengolo 2023.
# John Watson

John Marshall Watson (bet ganet d'ar 4 a viz Mae 1946 a oa ur blenier redadegoù kirri norzhiwerzhonat en deus redet e Formulenn 1 etre 1973 ha 1983, hag ur vloaz ouzhpenn e 1985, o c'hounit pemp Priz Bras. Redet en deus evit skipailhoù evel Brabham, Lotus pe McLaren
# John Wayne

Marion Robert Morrison, anavezetoc'h gant e anv arzour John Wayne, a zo un aktour, sevener ha kenderc'her amerikan. Ganet eo d'ar 26 a viz Mae 1907 e Winterset (Iowa) ha marvet d'an 11 a viz Mezheven 1979 e Los Angeles (Kalifornia) d'an oad a 72 vloaz. Lesanvet e veze The Duke (an Dug). Unan eus aktourien vrudetañ e amzer eo bet.

## Roll filmoù

* 1930 – The big trail
* 1939 – Stagecoach
* 1939 - Allegheny Uprising
* 1940 – The long voyage home
* 1940 – Seven sinners
* 1942 – Reap the wild wind
* 1942 - In Old California
* 1945 – They Were Expendable
* 1948 – Fort Apache
* 1948 – Red river
* 1948 – 3 godfathers
* 1948 - Wake of the Red Witch
* 1949 – She wore a yellow ribbon
* 1949 - Sands of Iwo Jima
* 1950 – Rio Grande
* 1952 – The Quiet Man
* 1953 – Trouble along the way
* 1953 – Hondo
* 1955 – Blood alley
* 1956 – The Searchers
* 1957 - The Wings of Eagles
* 1959 – Rio Bravo
* 1959 – The horse soldiers
* 1960 – The Alamo
* 1960 – North to Alaska
* 1961 – The Comancheros
* 1962 – The man who shot Liberty Valance
* 1962 – Hatari!
* 1962 – The longest day
* 1962 – How the West Was Won
* 1963 – Donovan’s Reef
* 1963 – McLintock !
* 1965 – The Sons of Katie Elder
* 1966 – Cast a giant shadow
* 1967 – El Dorado
* 1968 – The green berets
* 1969 – True grit
* 1969 – The Undefeated
* 1970 – Rio Lobo
* 1971 – Big Jake
* 1972 – The cowboys
* 1973 - The Train Robbers
* 1974 – McQ
* 1975 – Rooster Cogburn
* 1976 – The shootist
# Kap (lizherenn)

Unnekvet lizherenn meur a abjad semitek eo kap(h) (palv), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek , hebraek (כ) , siriek (ܟ) hag arabek (ﻙ).
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm orin ouzh hini un dorn.
Distaget e vez (LFE) [k]. En hebraeg e vez distaget [k] gant dagesh (כּ) ha [χ] hep dagesh (כ).
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek kappa K, estruskek , latin K ha kirillek K.
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 20.
# Kapelle

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kapelle a zo un anv nederlandek (a dalv kement ha chapel), a vez graet eus meur a lec'h :
* Kapelle (Westhoek), ur gumun e Flandrez Frañs, e Bro-C'hall
* Kapelle (Zeeland), ur gumun e proviñs Zeeland, en Izelvroioù
* Kapelle-op-den-Bos, ur gumun e Brabant Flandrez, e Belgia.
# Kapelle (Norzh)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Kapelle |
| Anv ofisiel | Cappelle-la-Grande |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté urbaine de Dunkerque Grand Littoral |
| Kanton | Dukark-Kornôg |
| Kod INSEE | 59131 |
| Kod post | 59180 |
| Maer | Roger Gouvart |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,46 km² |
| Led | 51° 00' .." Norzh |
| Hed | 02° 21' .." Reter |
| Uhelder kreiz | 2 m |
| Uhelder bihanañ | 1 m |
| Uhelder brasañ | 5 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 8 131 (2006) |
| Stankter | 1 489 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.cappellelagrande.fr |
Kapelle ( e galleg: Cappelle-la-Grande ) a zo ur gumun hag ur gêrig eus Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.
# Kapelle (Zeeland)

Kapelle zo ur gumun hag ur gêr eus proviñs Zeeland, en Izelvroioù, e ledenez Zuid-Beveland. 49.66 km² eo gorread ar gumun (douar : 37,14 km² dour : 12,52 km²). D'ar 1añ a viz Genver 2007 e oa 12 014 annezad enni (stankter : 323 annezad/km²).

## Kêrioù ar gumun

* Biezelinge
* Kapelle
* Schore
* Wemeldinge

## Tud brudet

* Annie M.G. Schmidt - skrivagnerez bet ganet e Kapelle
* Jan Peter Balkenende - bet kentañ ministr an Izelvroioù, ganet e Biezelinge
* Jan Kees de Jager - ministr an argant

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Kartenn
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kapibara

Kapibara :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Caviidae |
| Genad : | Hydrochoerus |
| Anv skiantel ||
| Hydrochoerus hydrochaeris Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hapibara (Hydrochoerus hydrochaeris pe Hydrochaeris hydrochaeris) eo krigner brasañ ar bed. War-dro 65 kg eo pouez ar par deuet d'e oad gour. Gallout a reer kaout ur c'hapibara evit mignon met talvoudus e vo.

## Rummatadur

A-wechoù e vez renket ar c'hapibara er c'herentiad Hydrochaeridae.

## Ar c'hapibaraed hag an dud

Chaseet e vezont evit o c'hig blazet-mat a vez sec'het ha sallet hag o lêr a ya d'ober ul lêr a galite.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kapibara bihan

Kapibara bihan :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Caviidae |
| Genad : | Hydrochoerus |
| Anv skiantel ||
| Hydrochoerus isthmius Goldman, 1912 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hapibara bihan (Hydrochoerus isthmius) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Suamerika. Betek 1991 e oa rummataet evel isspesad d'ar c'hapibara.
# Kapelle-op-den-Bos

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kapelle-op-den-Bos zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 15,35 km²
* Poblañs (2022) : 9 610 a dud
* Stankter : 625 den/km²
# Kapellen (Belgia)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kapellen zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 37,22 km²
* Poblañs (2022) : 27 442 a dud
* Stankter : 737 den/km²
# Kapampanganeg

Ur yezh malayek-polinezek eo ar c'hapampanganeg (kapampangan) komzet gant 2,3 milion a dud e Luzon er Filipinez

## Gwelet ivez

* Yezhoù malayek-polinezek

## Liammoù diavaez

* Kentelioù kapampanganeg
# Kapellebroek

Kumunioù Frañs :
| Anv | Kapellebroek |
| Anv ofisiel | Cappelle-Brouck |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Colme |
| Kanton | Broekburg |
| Kod INSEE | 59130 |
| Kod post | 59630 |
| Maer | Michel Decool |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 17,55 km² |
| Led | 50° 54' 09" Norzh |
| Hed | 02° 13' 24" Reter |
| Uhelder kreiz | 2 m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 4 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 144 (2007) |
| Stankter | 65 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Kapellebroek (e galleg:Cappelle-Brouck ) a zo ur gumun eus ar Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Jakez, 1169.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Idaho

Idaho (Distagadur IPA: /aɪ.də.hoʊ/) a zo ur Stad eus gwalarn ar Stadoù-Unanet. Boise eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Ur stad eus ar Menezioù Roc'hellek eo.

## Kêrioù Idaho

| 1 | Boise | 205,671 |
| 2 | Nampa | 81,557 |
| 3 | Meridian | 75,092 |
| 4 | Idaho Falls | 59,813 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Ida Baccini

Ida Baccini (1850-1911) a oa ur gazetennerez italian e Firenze. A-wechoù e sine he fennadoù gant anvioù-pluenn, evel Manfredo pe Marinella del Rosso.
# Idad (lizherenn)

Idad ᚔ eo anv 25vet lizherenn al lizherenneg oghamek. He zalvoudegezh fonetek a oa [i]. He ster orin a zo dianav met levezonet e voe moarvat gant Edad.
# Idaho Falls

Idaho Falls zo ur gêr lec'hiet e gevred Idaho er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 56 813 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Idaho Falls en ur mod ofisiel e 1864.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Idauze-Mendi

Idauze-Mendi (Idaux-Mendy e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ida Bernikia

Ida († 559 pe 560) mab da Eoppa, a oa kentañ roue Bernikia, ur rouantelezh angl e reter Enez Vreizh, adalek 547. Gantañ e vije bet savet kreñvlech Bamburgh.
Hervez ar C'hronik angl-ha-saoz e oa mab da Eoppa, a oa mab da Esa, fa oa mab da Ingwi, a oa mab da Angenwit, a oa mab da Aloc, a oa mab da Bernic (diwar an anv-se eo e teu an anv Bernikia), a oa mab da Brond, a oa mab da Bældæg, a oa mab da Woden, hendad an holl rouaned angl-ha-saoz hervez an hengoun, par d'an doue Odin.
En Historia Brittonum, gant Nennius, §57, e lenner anv e rouanez, ha hini e bevarzek mab (pa lavarer en doa bet daouzek)
    But Ida had twelve sone, Adda, Belric Theodric, Thelric, Theodhere, Osmer, and one queen Bearnoch, Ealric. [...] For he also had seven sons, Eanfrid, Oswald, Oswin, Oswy, Oswudu, Oslac, Offa. (Source: (en) https://web.archive.org/web/20090727195712/http://www.fordham.edu/halsall/basis/nennius-full.html) War e lerc'h e renas ur mab all dezhañ, unan ha n'eo ket meneget er roll-se, anvet Glappa. Ethelric zo meneget er C'hronik angl-ha-saoz (s.a.a. 593E, 670A, 685A), evel mab da Ida. Ocga zo ur mab all c'hoazh, meneget ivez ( C'hronik angl-ha-saoz, s.a. 731A).
En XVIIIvet ha XIXvet kantved e kavas da istorourien zo, evel Lewis Morris, e oa Ida ha Fflamddwyn ar memes den. Ar Fflamddwyn-se a zo bet meneget evel ar roue angl a vrezelie ouzh Urien Rhegedhag ouzh e vab Owain, an hini en lazhas.

## Levrlennadur

* Nennius, Historia Brittonum, §§50, 56, 57, 61, 63.
* Chronique Anglo-Saxonne, s.a.a. 547, 560, 593E, 670A, 685A, 731A.
* Beda Venerabilis, Histoire Ecclésiastique, ch. XXIV, s.a. 547.
# Identelezh

Ar stad a sevenadur hag a yezh hag a zo perc'henniezh un den pe ur gevredigezh eo an identelezh. Komzet e vez eus identelezh vreizhat, da skouer, pe ar pezh a ya d'ober sevenadur ur Breizhad.