OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aretha Franklin

Aretha Louise Franklin , ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1942 ha marvet d'ar 16 a viz Eost 2018, a oa ur ganerez, skrivagnerez kanaouennoù ha pianourez stadunanat. Franklin he devoa kroget gant hent ar sonerezh pa oa-hi bugel, o kanañ gospel en iliz New Bethel Baptist Church e Detroit, Michigan lec'h ma oa ministr he zad C. L. Franklin. Da 18 vloaz, e oa kroget gant sonerezh nann relijiel o enrollañ evit Columbia Records. D'ar mare-se ne oa ket deuet a-benn da gaout brud. Franklin a oa deuet a-benn da werzhañ pladennoù ha da vezañ brudet mat ur wech sinet gant Atlantic Records e 1966.
Kanaouennoù brudet he deus bet kanet evel "Respect", "Chain of Fools", "Think", "(You Make Me Feel Like) A Natural Woman", "I Never Loved a Man (The Way I Love You)", pe "I Say a Little Prayer". Gant ar c'hanaouennoù-se e oa deuet da vezañ dreistbrudet Franklin. E fin ar bloavezhioù 1960, Aretha Franklin a oa deuet da vezañ anavezet evel "The Queen of Soul".

## Pladennoù

Pladennoù studio
| Aretha: With The Ray Bryant Combo (1961) The Electrifying Aretha Franklin (1962) The Tender, the Moving, the Swinging Aretha Franklin (1962) Laughing on the Outside (1963) Unforgettable: A Tribute to Dinah Washington (1964) Runnin' Out of Fools (1964) Yeah!!! (1965) Soul Sister (1966) Take It Like You Give It (1967) I Never Loved a Man the Way I Love You (1967) Aretha Arrives (1967) Lady Soul (1968) Aretha Now (1968) Soul '69 (1969) Soft and Beautiful (1969) | This Girl's in Love with You (1970) Spirit in the Dark (1970) Young, Gifted and Black (1972) Hey Now Hey (The Other Side of the Sky) (1973) Let Me in Your Life (1974) With Everything I Feel in Me (1974) You (1975) Sparkle (1976) Sweet Passion (1977) Almighty Fire (1978) La Diva (1979) Aretha (1980) Love All the Hurt Away (1981) Jump to It (1982) Get It Right (1983) | Who's Zoomin' Who? (1985) Aretha (1986) Through the Storm (1989) What You See Is What You Sweat (1991) A Rose Is Still a Rose (1998) So Damn Happy (2003) This Christmas, Aretha (2008) Aretha: A Woman Falling Out of Love (2011) Aretha Franklin Sings the Great Diva Classics (2014) |

## Marv

Marvet eo d'ar 16 a viz Eost 2018 gant ur c'hrign-bev eus ar pankreas oadet e oa a 76 vloaz.
# Arezzo

Arezzo zo ur gumun italian e proviñs Arezzo, e Toskana.
# Arfon

Ur c'hantrev e oa Arfon er Grennamzer, kalon rouantelezh Gwynedd.
# Aretxabaleta

Aretxabaleta (anv ofisiel euskarek, Arechavaleta e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Arevalillo (disheñvelout)

Arevalillo zo un anv-lec'h spagnolek e Spagn hag anv meur a dra :
* Arevalillo, kumun e proviñs Ávila.
* Arevalillo de Cega, kumun proviñs Segovia.
* Ar Stêr Arevalillo, adstêr d'an Adaja.
# Arevalillo

Arevalillo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León. En 2017 e oa 78 a dud enni o chom.
# Arevalillo de Cega

Arevalillo de Cega zo ur gumun e proviñs Segovia.
# Bischheim

Bischheim, Bísche en elzaseg, zo ur gumun eus Elzas, e Bas-Rhin, ha pennlec'h kanton Bischheim. 28 512 a dud e 2011. En hanternoz da Strasbourg emañ, war lez ar stêr Ill.
# Biserovo

Biserovo a zo ur gêr eus Rusia, nepell eus Moskov.
Hed: 55° 46' 60 N
Led: 38° 07' 00 R
# Bisig

Bisig zo un anv roet d'ar c'hizhier e brezhoneg, ha brudet gant meur a rimadell.

## Doareoù all

* Bichig, Bibichig, Bisousig.

## Yezhoù all

* Puss, Pussy, Pussy cat, Kitty, e saozneg.
* Minou, Minouche, Minet, Minette, e galleg.

## Rimadelloù

Meur a rimadell vrezhonek zo bet savet:
    Bisig bihan, pelec'h oc'h bet?
    E ti mamm-gozh o klask ma boued
    Ha petra 'peus bet?
    Un taol sklisenn war ma beg.
Embannet ez eus bet stummoù anezhi
* e trede levrenn Le Trésor du Breton parlé, gant Jules Gros,
* e Teñzor Run ar Gov, gant Fañch Peru.

## Levrioù

* Bisousig, kazh an tevenn, gant Abeozen
* Bisig pezh kof, kontadenn danat azaset e galleg gant Michèle Simonsen, skeudennaouet gant Hélène Micou ha troet e brezhoneg gant Mark Kerrain.

## Pennadoù kar

* kazh
* Pussy Cat Pussy Cat

## Notennoù

* ↑ Levrenn 3 : Le Style populaire, stagadenn d'ar gelaouenn Barr-Heol niv. 88, 1974. Adembannadur : Librairie Bretonne Giraudon, Lannuon, 1976.
* ↑ Al Liamm, 1954 ; adembannet gant An Here & Al Liamm, 1987 (ISBN 978-2-86843-042-7)
* ↑ Sav-Heol, 2014 (ISBN 979-10-90456-11-2).
# Bisi

Bisi zo un anv-tiegezh italianek.
* Giuseppe Bisi (1787–1869), livour italian.
* Ernesta Legnani Bisi (1788-1859), livourez italian, pried dezhañ
* Fulvia Bisi (1818–1911) livourez italian, merc'h dezho
* Adriana Bisi Fabbri‎ (1881-1918), livourez italian
* Carlo Bisi (1890-1982), livour italian
* Luigi Bisi, livour italian.
* Michele Bisi, livour italian
* Umberto Bisi, partizan ha politikour italian.
# Bisignano

Bisignano :
| Anv italianek | Bisignano |
| Anv kalabrezek | Visignànu |
| Melestradurezh ||
| Bro | Italia |
| Rannvro | Calabria |
| Proviñs | Proviñs Cosenza |
| Kod ISTAT | 078017 |
| Kod post | 87043 |
| Maer Amzer gefridi | Umile Bisignano abaoe 2007 |
| Lec'hienn web | http://www.comune.bisignano.cs.it/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 10 436 ann. (30-04-2012) |
| Stankter | 121 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 39° 31′ 00″ Norzh 16° 17′ 00″ Reter / 39.51667, 16.28333 |
| Uhelder | 350 m |
| Gorread | 86,2 km² |
| Lec'hiadur ||
| Bisignano ||
| kemmañ |
Bisignano a zo ur gumun hag ur gêr ag Italia, lec'hiet e proviñs Cosenza, rannvro Calabria.
Patrom:Kumunioù Proviñ Cosenza
# Biseneg

Ur rannyezh eus idjoeg an diabarzh eo ar biseneg (biseni) eus skourr yezhoù idjoek ar c'hornôg komzet e Nigeria.
Tost-tre d'an oroumeg ha d'an akiteg an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
# Bisenti

Bisenti zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Bisceglie

Bisceglie zo ur gêr hag ur gumun eus Italia e proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
# Bisegna

Bisegna zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Brugine

Brugine (Brùzene e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Brugyar

Brugyer :
| Ur vrugyar-erc'hegi ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Lagopus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brugyer eo an evned a ya d'ober ar genad Lagopus.
3 spesad a zo:
* ar vrugyar-haleg (Lagopus lagopus)
** ar vrugyar ruz (Lagopus lagopus scoticus)
* ar vrugyar-erc'hegi (Lagopus mutus)
* ar vrugyar lost gwenn (Lagopus leucurus)

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar brugyer er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.
# Brugge

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Brugge (Bruges e galleg) zo ur gumun e Flandrez Belgia. Pennlec'h Arondisamant Brugge ha proviñs Kornôg-Flandrez eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 140,99 km²
* Poblañs (2022) : 118 509 a dud
* Stankter : 841 den/km²
* E Brugge emañ kêriadenn ha porzh Zeebrugge.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kanol, Rozenhoedkaai
* Ur ganol e Brugge

## Tud

* Jan Brito, unan eus luskerien gentañ ar moullerezh e Brugge.
# Brugnato

Brugnato zo ur gumun eus Italia, e Proviñs La Spezia, e rannvro Liguria.
# Brug-roz

Brug-roz :
| Rhododendron ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Ericales |
| Kerentiad : | Ericeae |
| Genad : | Rhododendron |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brug-roz (Rhododendron sp.) zo plant koadek eus kerentiad an Ericaceae. Bleuñv broadel Nepal eo an isspesad Rhododendron arboreum (Lali guransh).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Brug (kumun)

Brug :
| An iliz Sant-Mikael. ||
| Anv gallaouek | Bruc |
| Anv gallek (ofisiel) | Bruc-sur-Aff |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Redon |
| Kanton | Redon |
| Kod kumun | 35045 |
| Kod post | 35550 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Eslan 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Redon tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Redon |
| Lec'hienn Web | http://www.bruc-sur-aff.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 862 ann. (2020) |
| Stankter | 41 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 48′ 56″ Norzh 2° 01′ 03″ Kornôg / 47.8155555556, -2.0175 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 55 m bihanañ 12 m — brasañ 84 m |
| Gorread | 21,23 km² |
| Brug ||
| kemmañ |
Brug (Bruc-sur-Aff e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh

War glannoù ar stêr Aff hag ar richer Combs emañ Brug.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Erwan Vallerie (1995) : Brucca vicaria, 834; Plebs Bruc, 1000"

### Gerdarzh

* Embannadurioù Flohic (2000) : "origine du nom non élucidée".
* Hervé Abalain (2000) : "du gaulois brucos = bruyères". -------------
* Evezhiadenn : Ogée a lavar : "dans un fond". Tu e vefe neuze d'en em dostaat ouzh ar wrizienn geltiek *bracu- = lec'h gleb

## Istor

Brug e oa ur barrez eus eskopti Sant-Maloù

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Rouxel e anv, hag ur c'hure, Dandin.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 53 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,14% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 14 a viz Genver 1961 e
Trolard Taza (departamant Orléansville).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Mikael.
* Monumant ar re varv e leurgêr an iliz katolik, dioueliet e voe d’ar 17 a viz Gouhere 1921 luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Michiel Aotrounez Bossacoulart | En argant e lammell brizhet, karget ouzh kondon gant ur ruilhenn en gul, hag heuliet gant ur steredenn ivez en gul ouzh pep konk |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Glad Brug.

## Levlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.18
* 1 2 (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Brugherio

Brugherio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Brug (kelaouenn)

Ar gelaouenn "Brug" a oa renet gant Emil Masson, ur brogarour sokialour, pe kentoc'h hanter werinelour, hanter anarkour, un "Tolstoiat', mar karer, hag a gemeras perzh e labour ar Strollad Broadelour kentañ. Skrivañ a rae e-barzh Breiz Dishual dindan al lesanv Ewan Gwesnou.
Gant ar gelaouenn divyezhek viziek Brug e felle da Emil Masson tizhout kouerien Kornôg Breizh hag o zreiñ a-du gant mennozhioù an araokaat, ar c'henobererezh.
Brug a zo bet embannet eus miz Genver 1913 da viz Gouere 1914. Echuet he deus gant an niverenn 19. An 20vet niverenn zo chomet diembann abalamour d'ar brezel, bet diskleriet d'ar c'houlz-se. Jean-Julien Lemordant eo en deus treset ar pep brasañ eus goloioù ar gelaouenn.
"Bruger" – lesanv Jos-Per Ar Bras er gelaouenn – a vroude ar gouerien, ar "verourien" da zifenn o gwirioù a-enep d'ar berc'henned dre en em strollañ kenetrezo ha sevel c'hweluniadoù.

## Mammennoù

* Imbourc'h 1970 p. 74
* Fañch Broudig, Eun dra bennag a zo da jeñch er bed. Emile Masson ha "Brug", 1913-1914, Brest : Brud Nevez, 2003, 330 p.
# Brugnera

Brugnera (Brunjera e veneteg, Brugnera e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia . 9 200 a dud zo enni o chom.
# Anzin-Saint-Aubin

Kumunioù Frañs :
| Anv | Anzin-Saint-Aubin |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté urbaine d'Arras |
| Kanton | Dainville |
| Kod INSEE | 62037 |
| Kod post | 62223 |
| Maer | David Hecq (Strollad Sokialour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,13 km² |
| Led | 50° 18' 44" Norzh |
| Hed | 02° 44' 43" Reter |
| Uhelder kreiz | 68 m |
| Uhelder bihanañ | 56 m |
| Uhelder brasañ | 94 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 655 (2005) |
| Stankter | 501 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.ville-anzin-saint-aubin.fr |
Anzin-Saint-Aubin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ : distrujoù bras er gêriadenn ; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bered ar C'hommonwealth: Anzin-St. Aubin British Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Indez | 3 |
| Kanada | 63 |
| Rouantelezh-Unanet | 291 |
| Zeland-Nevez | 126 |
| Hollad | 358 |
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Savet eo bet e miz Ebrel 1917 gant ar 51st (Highland) Division. Implijet e voe betek miz Gwengolo 1918. Degaset e voe enni bezioù tri soudard indian e 1922.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Anzoategui

Anzoategui zo ur gêriadenn en Arc'hantina, e kumun La Adela, e gevred proviñs La Pampa, e departamant Caleu Caleu.
# Anya

Anya pe Anja, zo un anv-badez rusek, skrivet Аня, hag a gaver e meur a yezh. Klotañ a ra gant Anna e brezhoneg.

## E yezhoù all

* Ania e poloneg
* Anja peurvuiañ en alamaneg, daneg, izelvroeg, norvegeg, svedeg
* Anya a vez skrivet e saozneg
* Áine e gouezeleg.
* Aanya, peurvuiañ en India

## Tud

* Anya Monzikova (1984—), aktourez rus ha stadunanat
* Anja Rubik (1983—), gizourez polonat
* Anya Teixeira (1913-1992), luc'heilerez saoz.
# Anzi (Italia)

Anzi a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Anzin

Anzin :
| An ti-kêr ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Kanton | Anzin (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59014 |
| Kod post | 59410 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre-Michel Bernard 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Lec'hienn web | https://www.anzin.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 13 195 ann. (2020) |
| Stankter | 3 625 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 18 m — brasañ 60 m |
| Gorread | 3,64 km² |
| kemmañ |
Anzin a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Anzin eo.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sainte-Barbe
* Tiez

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Escaut emañ Anzin.

## Emdroadur ar boblañs 1699-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Anzano di Puglia

Anzano di Puglia a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Anzano del Parco

Anzano del Parco zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Anzegem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Anzegem (galleg : Anseghem) zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 42,35 km²
* Poblañs (2022) : 15 029 a dud
* Stankter : 355 den/km²
# Anzio

Anzio zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Anyieg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar anyieg (anyi pe anyin) komzet gant tro-dro da 610.000 a dud en Aod an Olifant.

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
* Yezhoù kwaek

## Liammoù diavaez

Ethnologue
# Arsav-brezel Mudanya

Arsav-brezel Mudanya (turkeg : Mudanya Mütarekesi ) a zo un emglev etre Turkia (Bodadeg-Veur Vroadel Turkia) en un tu, hag Italia, Bro-C'hall hag ar Rouantelezh-Unanet en tu all. Lakaat a reas un termen da Vrezel Dieubidigezh Turkia. Sinet e voe e kêr Mudanya (Turkia) d'an 11 a viz Here 1922. Ar breutadegoù a grogas d'an 6 a viz Here e maerdi Mudanya, e-dan prezidantelezh ar jeneral turk Ismet Pacha. Kompren a reas an Durked hag ar Vreizhveuriz ne c'hallent ket kregiñ gant ur brezel-bed arall abalamour da d-Tras ar reter hag ar strizhoù-mor, an div gudenn diriadel hag a chome da zirouestlañ. An holl varc'hatourion a voe fur a-walc’h evit bihannaat o goulennoù.
Rouantelezh Gres a savas a-du gant an arsav-brezel d'ar 14 a viz Here 1922. Ar Vreizhveuriz o doa lakaet klaoustre war Gres, dav voe dezhe anzav e oa bet kollet gante. Engoustlañ a rejont rediañ gouarnamant Aten da blegañ war toud al lodenn eus Tras er reter d'ar Maritza ha prometiñ a rejont tennañ buan o holl nerzhioù milourel eus Turkia, d.l.e. eus Kergustentin ivez. En eskemm e voe anzavet gant an Durked derc’hel kont eus interestoù Breizh-Veur e kudenn ar strizhoù-mor hag akord e voent evit ma vefe savet ur c’hendiviz etrebroadel a-zivout ar poent-se. Sinet e voe un arsav-brezel war ar poentoù-se gant Sir Charles Harrington hag Ismet Pacha, ha kensinet e voe raktal gant an daou jeneral hag a oa eno en anv Bro-C’hall hag Italia. Echuet e oa Brezel Dieubidigezh Turkia.

## Mammenn

* Jacques Benoist-Méchin, Mustapha Kémal ou la mort d’un empire, pajennoù 215 ha 216, Embannadurioù Albin Michel, kentañ trimiziad 1962, Pariz, Bro-C'hall.
# Arsenio Rodríguez

Ignacio Arsenio Travieso Scull, anavezetoc'h evel Arsenio Rodríguez, ganet d'an 31 a viz Eost 1911 e Güira de Macurije, e proviñs Matanzas, ha marvet e Los Angeles (SUA) d'an 31 a viz Kerzu 1970, a oa ur gitarour kuban, ha rener ul laz-seniñ.
Dall e oa, goude bet un taol troad digant ur gazeg pe ur mul, ma voe lesanvet goude "el ciego maravilloso", an dall burzhudus.
E sonerezh e oa ar son kuban, ma sone an tres (gitar kuban), hag an tumbadora, pe conga, er rumba. Er bloavezhioù 1940 ha 1950 ec'h adaozas ar son conjunto hag e krouas ar son montuno, a zo diazez ar salsa a hiriv. Lavarout a rae bezañ krouer ar mambo ha sevel a reas ouzhpenn 200 kanaouenn, ton ha son.
Kuitaat a reas Kuba e deroù ar bloavezhioù 1950 da vont d'ar Stadoù-Unanet, ma varvas en 1971.

## Liammoù

* Un Rayo de Luz, film diwar e benn :.
* O kanañ Rumba guajira :
* O kanañ Errante y bohemio :
* Selaou gitar Arsenio e-barzh Linda Cubana:
# Arses lorealis

Arses lorealis :
| Arses lorealis, luc'hskeudennet e Kab York (hanternoz Queensland, Aostralia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Genad : | Arses (genad) |
| Anv skiantel ||
| Arses lorealis De Vis, 1895 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Arses lorealis a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Monarchidae.
Sellet e voe outañ evel un isspesad da Arses telescopthalmus e-pad pell amzer.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e koadeier gleb hanternoz Queensland (Aostralia), eus aodoù Kab York da gCooktown.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Arses lorealis war al lec'hienn Avibase.
# Arsimont

Arsimont (walloneg: Årsumont ) a oa ur gumun eus Proviñs Namur e Belgia. Gant Lezenn 1977 e voe lakaet e kumun Sambreville.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Adalek an 21 betek an 23 a viz Eost 1914 e voe un emgann eno etre ar soudarded c'hall, gant an 70vet Rujumant Troadegiezh (Gwitreg), ar 47vet Rujumant Troadegiezh (Sant-Maloù), an 48vet Rujumant Troadegiezh (Gwengamp), an 71vet Rujumant Troadegiezh, ar 41vet Rujumant Troadegiezh (Roazhon), an 2vet Rujumant Troadegiezh,ar 7vet Rujumant Troadegiezh, ar 118vet Rujumant Troadegiezh(Kemper) hag an tirlu alaman.
* E 1934 e voe bodet relegoù ar soudarded vreizhat ha gall e Beredeg ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Mengleuz glaou du.
# Arsiero

Arsiero zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Arsav-brezel Cherasco

Arsav-brezel Cherasco zo un arsav-brezel a voe sinet e Cherasco, e Piemonte, d'an 28 a viz Ebrel 1796 gant Vittorio Amedeo III, roue Sardigna ha Napoleone Buonaparte.
En em dennañ a reas ar roue eus ar C'hentañ kenunaniezh, ma chome c'hoazh Bro-Saoz hag Aostria. Leuskel a reas kreñvlec'hioù Alessandria, Coni ha Tortone, gant Bro-C'hall, en amzer Republik Kentañ Bro-C'hall. Div sizhun goude e voe Feur-emglev Pariz (1796), ma rankas Sardigna reiñ Kontelezh Nisa, dugelezh Savoia, Tenda ha Buèlh gant Bro-C'hall, ouzhpenn leuskel an armeoù gall da dremen evel a garent.

## Pennadoù kar

* Tro-vrezel Italia (1796-1797)
* Kentañ Kenunaniezh
* Feur-emglev Pariz (1796)
# Arsellva Nisa

An Arsellva Nisa zo ur savadur danzeet gant Charles Garnier (hag ar goupolenn gant Gustave Eiffel). Ul lunedenn vras eo ar benveg pennañ e-barzh (18 m a-hed gant ur ferenn-lagad eus 76 cm).
# Bouche

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bouche zo ur ger gallek, hag a dalv kement ha genoù e brezhoneg, hag a zo ivez un anv tud.

## Tud

* Charles-François Bouche (1737-1795), politiker gall ha skrivagner.
* Denise la Bouche, aktourez pornografek alaman

## Lec'hioù

* Bouchemaine, kumun c'hall en Anjev.

## Pennadoù kar

* La Bouche
* Bouché
* Boucher
* Bush
# Bouches-de-l'Escaut

Ar Bouches-de-l'Escaut a oa un departamant gall savet gant ar c'houarnamant c'hall e Belgia hag en Izelvroioù etre 1810 ha 1814. Ar pennlec'h a oa Middelburg (Middelbourg e galleg). Un isprefed a oa e Goes (Goès e galleg), ha Zierickzee(Zierickzée e galleg).
# Bouc'hal

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ur vouc'hal zo ur benveg dezhañ ul lavnenn vetal (dir peurliesañ) stag ouzh un troad koad. Implijet e vez da droc'hañ koad peurliesañ, met bet eo bet implijet evel arm ivez. C'hoarvezout a ra ivez e vefe implijet gant ar bomperien pa rankont distruj dorioù.

## Orin

Krouet e voe ar bouc'hili e-tro ar VIvet milved kent J.-K. da vare ar Mezolitik, en Europa. Ar ger rakindezeuropek a dalveze "bouc'hal" en dije gellet bezañ pelek'u-, hag a zeuas da vezañ πέλεκoς (pelekos) e henc'hresianeg ha parashu e sañskriteg.
Ar bouc'hili kentañ a oa dezho ur maen sanket etre daou blankenn koad stag an eil ouzh egile gant un tamm kordenn hag a servije ivez da zerc'hel al lavnenn en he flas. Ar re nevesañ zo dezho ul lavnenn doull, ha dre an toull-se e sanker an troad.

## Arm

Evel armoù e c'hall ar bouc'hili bezañ implijet, pa vez tost an emgannerien an eil ouzh ar re all. Diaesoc'h da implijout evit klezeier einto, rak kempouez eo ar c'hlezeier gant ar pommelloù. Met nerzhusoc'h eo an taolioù pa skoer gant ur vouc'hal. Gant ar Franked e veze bouc'hili bihan anvet frankiskaoù, dezho un troc'h doubl. Ar bouc'hili bihan ha skañv a c'hall bezañ taolet; daou gilogramm e vez pouez ur vouc'hal peurliesañ.

## Levrlennadur

* P. Pétrequin & A.M. Pétrequin, Écologie d'un outil: la hache de pierre en Nouvelle-Guinée occidentale, Embannadurioù CNRS, 1993.
* P. Pétrequin, La hache de pierre: carrières vosgiennes et échanges de lames polies pendant le néolithique (5400 - 2100 av. J.-C.), diskouezadeg e mirdi Auxerre, Embannadurioù Errance, 1995
* W. Borkowski, Krzemionki mining complex, Warszawa, 1995
* R. Bradley & M. Edmonds, Interpreting the axe trade: production and exchange in Neolithic Britain, 1993
# Bouc'h ar pec'hedoù

Bouc'h ar pec'hed, bouc'h ar pec'hedoù, bouc'h an aberzh, a oa ur bouc'h implijet hag aberzhet gant an Hebreed hervez levr al Leviegezh er Pentateuc'h.

## Notennoù

* ↑ Ronan Huon, An irin glas, Al Liamm, 1979, p. 144.
* 1 2 Geriadur Ménard