OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Limbourgeg

Ur yezh frankek-izel eus ar strollad germanek-izelvroek eo al limbourgeg..

## Renkañ

Al limbourgeg a zo, evel an izelvroeg, ur yezh eus familh ar yezhoù germanek.

## Tachenn

Komzet e vez al limbourgeg er rannvro etre Eupen, Düsseldorf, Köln, Aachen, Maastricht hag Hasselt.

## Statud ofisiel

* En Izelvroioù he deus ar statud a streektaal, yezh rannvroel e proviñs Limbourg.
* E Belgia, eo anzavet he statud a "yezh rannvroel" ag ar vro gant Kumuniezh c'hall Belgia.

## Skritur

Gant al lizherenneg latin e raer evit skrivañ al limbourgeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù germanek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Limes

Ar ger latin līmes (liester līmitēs) zo ur ger roet gant an istorourien d'an difennoù savet a-hed bevennoù an Impalaeriezh roman. Meur a ster a c'hall bezañ gant ar ger :
* harz, bevenn, e stumm ur voger, evel ma oa Moger Vras Sina
* hent, n'eus forzh pehini e vefe, da lavaret eo an hent etrezek broioù nevez-aloubet (pe da aloubiñ), evel al Limes germanicus, a-hed ar stêr Lippe.
Evit an dachenn vilourel e oa bet kroget da implij ar ger adal an III$^e$ kantved goude Jezuz-Krist evit ober anv eus un distrig milourel renet gant un dux limitis.
Limes hiziv-an-deiz a vez implijet evit ober anv eus harzoù-kreñv Henroma ha bevennoù proviñsoù an Impalaeriezh roman. En gwirionez biken ne voe implijet ar ger Limes gant ar Romaned gant ar ster-se evit komz eus an harzoù, pe e vijent reoù kreñvaet pe get.
Evit lod eus an istorourien arbennikaet, al limes a oa anvet Munimentum Traiani en gwirionez, mogerioù difenn Trajan, hervez un arroudenn gant Ammianus Marcellinus a embanne e oa bet adimplijet ar mogerioù-kreñv-se e-pad ren an impalaer Juluan II e 360 GJK.

## Notennoù

* ↑ Tacitus, Annales, levrenn I, rannbennad 11
# Limina

Limina (Lìmmina e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Limbourg (Belgia)

Proviñs Limbourg a zo unan eus proviñsoù Belgia, e reter Flandrez.

## Kumunioù

1. Alken 2. As 3. Beringen (kêr)
4. Bilzen (kêr)
5. Bocholt 6. Borgloon (kêr)
7. Bree (kêr)
8. Diepenbeek 9. Dilsen-Stokkem (kêr)
10. Genk (kêr)
11. Gingelom 12. Halen (kêr)
13. Ham 14. Hamont-Achel (kêr)
15. Hasselt (kêr)
16. Hechtel-Eksel 17. Heers 18. Herk-de-Stad (kêr)
19. Herstappe 20. Heusden-Zolder 21. Hoeselt 22. Houthalen-Helchteren 23. Kinrooi 24. Kortessem 25. Lanaken 26. Leopoldsburg 27. Lommel (kêr)
28. Lummen 29. Maaseik (kêr)
30. Maasmechelen 31. Meeuwen-Gruitrode 32. Neerpelt 33. Nieuwerkerken 34. Opglabbeek 35. Overpelt 36. Peer (kêr)
37. Riemst 38. Sint-Truiden (kêr)
39. Tessenderlo 40. Tongeren (kêr)
41. Voeren 42. Wellen 43. Zonhoven 44. Zutendaal
# Limnoctites

Limnoctites :
| Limnoctites rectirostris, e Departamant Treinta y Tres (Uruguay). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Furnariinae |
| Anv skiantel ||
| Limnoctites Hellmayr, 1925 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Limnoctites a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1925 gant an evnoniour aostrian Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Limnoctites rectirostris,
* Limnoctites sulphuriferus.
O c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Limnoctites (lennet e-barzh d'an 19 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Limido Comasco

Limido Comasco zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Lorenzo il Vecchio

Lorenzo il Vecchio, pe Laorañs an Henañ, pe Lorenzo di Giovanni di Bicci (Firenze 1395-1440 Firenze) a oa un arc'hantour italian eus an Tiegezh Medici e Firenze er XVvet kantved, anezhañ ur breur yaouankoc'h da Cosimo il Vecchio, ha penn ar skourr popolano, a zeuio Cosimo Iañ de' Medici anezhañ pa vo echu gant ar skourr kentañ.

## E vuhez

Mab e oa da Giovanni di Bicci de' Medici ha da bPiccarda Bueri, ha kelennet e voe gant Carlo Marsuppini, kanseller Republik Firenze.
E 1416 e timezas da Ginevra di Giovanni di Amerigo Cavalcanti, ha daou vab o doe:
* Francesco, a varvas divugel,
* Pierfrancesco di Lorenzo de' Medici, tad d'ar skourr popolano eus an Tiegezh Medici.
Ginevra Cavalcanti a oa moereb da wreg Giovanni Arnolfini.
Lorenzo a eas da-heul e vreur Cosimo pan eas da Ferrara, Verona ha Vicenza da vare ar vosenn e Firenze (1430).
E 1433 e klaskas sevel un arme da zieubiñ Cosimo pa voe harzet ha tamallet dezhañ bezañ tirant. Diwezhatoc'h ez eas d'e gaout da Venezia hag e tistroas gantañ da Firenze war an ton bras goude distaolet an tamalloù graet da g-Cosimo.
War-dro an arc'hant dreist-holl e reas Lorenzo met kargoù all en doe e Republik Firenze ha kaset e voe da gannad d'ar pab Eugene IV ha da Republik Venezia.
E 1435 ez eas da chom da Roma da evezhiañ aferioù ar Bank Medici e lez ar pab.
Mervel a eure e 1440 er Villa di Careggi ha beziet e voe en penniliz San Lorenzo Firenze.
Hervez a ouzer eus skridoù an amzer e oa un den mat e yec'hed (e skourr e vreur henañ Cosimo e oa kleñvedoù a dad da vugale), oberiant ha troet gant ar vuhez war ar maez, a gare ar chas hag ar chase, ha dot da chom er ville medicee.
# Loreta Janeta Velázquez

Loreta Janeta Velázquez (26 a viz Even 1842 –1923) a oa ur spierez stadunanat, marteze a orin kuban, hag a gemeras perzh, gwisket evel ur gwaz, e Brezel diabarzh ar Stadoù-Unanet. E 1861 eo ez eas da soudard, goude marv he fried. Stourm a reas en emgannoù Bull Run, Ball's Bluff ha Fort Donelson.
Kaset e voe kuit eus an arme pa voe diskoachet ar wirionez diwar-benn he reizh en Orleañs Nevez. Adarre ez eas d'an arme, ha stourm a reas en Emgann Shiloh (6 ha 7 a viz Ebrel 1862), ken na voe divasklet adarre. Neuze e kinnigas bezañ spierez.

## He levr

Embannet he deus ul levr e 1876. Er ger degemer, Velázquez a embann he deus skrivet al levr da gentañ holl evit rastellañ arc'hant evit desevel he babig.
Gwirvooud he istor a zo bet burutellet kreñv kerkent embannet al levr. Hiziv-an-deiz c'hoazh e vez douetañs gant an istorourien. Evit lod eo ijinet holl evit lod all munudoù 'zo en destenn hag a vefe bet diaes da ijinañ.
Nebeut amzer goude an embann ar jeneral Kengevreet Jubal Early en devoa disklêriet kreñv e oa un ijinadenn.

## Adwelouriezh

E miz Here 2016, William C. Davis en doa embannet ur levr-buhez eus Velázquez anvet Inventing Loreta Velásquez: Confederate Soldier Impersonator, Media Celebrity, and Con Artist. Implijet en deus kazetennoù, dielloù evit sevel un enklask hag embann a ra eo un ijinadenn holl he istor.
Davis a embann ne oa ket Velázquez ur Gubanez nag ur soudard kengevreet. En gwirionez e vefe bet ur c'hast laer. Ganet e vije en New York, ha marteze ivez ur c'hwib hag ur c'hwep. Velázquez he devoa implijet kalz lesanvioù ha diaes eo gouzout pegoulz ha pelec'h e oa ganet... Dibosubl eo betek-henn gouzout piv a oa he familh na peseurt orinoù gouennel he devoa. Hervezañ ar vaouez hag a oa Velázquez a oa bet toullbac'het evit laeroñsi ha torfedoù bihan, ijinet he devoa istorioù en ur implij he skiant-prenet desket pa oa hi o labourat evel gast. Labour Davisa zo unan enebet ouzh Velázquez met ouzhpenn-se e tegas douetañs war an istorioù maouezed bet o stourm e-kerzh ar Brezel diabarzh. Davis a zo deuet a-benn memestra da gavout un deiziad hag al lec'h marv evit Loretta J. Beard d'ar 26 a viz Genver 1923, en Ospital Santez Elizabet (unan evit ar re sot), e Washington.
El lodenn ziwezhañ eus al levr Davis a ersav a-enep implij Velazquez gant stoumerien politikel benelourien pe hispanek kement ha gant al lennegezh postmodern. An holl anezho a implij an dudenn evit difenn o mennozhioù padal ne ouier ket tamm ebet ar gwirvoud pe get a-dreñv he istor.

## Levrlennadur

* (en) L. J. Velázquez (1876) : A Narrative of the Exploits, Adventures, and Travels of Madame Loreta Janeta Velazquez, Otherwise Known as Lieutenant Harry T. ... of Her Perilous Performances as a Spy. CreateSpace Independent Publishing Platform, 2010 (ISBN 978-1-4537-2687-7)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Aleman, Jesse (2003). Authenticity, Autobiography, and Identity: the Woman in Battle as a Civil War Narrative. Madison: University of Wisconsin Press. pp. ix–x. ISBN 0299194205.
# Loreo

Loreo zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Loreto

Loreto zo un anv-lec'h italianek, skignet dre ar bed.

## Orin

Diwar Loreto (Italia).

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Loreto, e Corrientes.
* Loreto, e Misiones.
* Loreto, e Santiago del Estero.
* Loreto, e Santiago del Estero.

### Bolivia

* Loreto, e Departamant Beni pennlec'h proviñs Marbán.

### Brazil

* Loreto, kumun e Maranhão.

### Filipinez

* Loreto, kumun e proviñs Agusan del Sur.
* Loreto, kumun e proviñs Surigao del Norte.

### Italia

* Loreto, kumun e proviñs Ancona e rannvro Marche. Hervez ur vojenn gatolik e oa bet kaset di an ti ma oa ganet Jezuz, e Nazaret, gant an aelez, er bloaz 1294. Diwar an anv-se ez eus bet anvet un toullad mat a lec'hioù all.
* Loreto, enezennig e Lenn Iseo.

### Mec'hiko

* Loreto, e Baja California Sur.
* Loreto, e Zacatecas.

### Paraguay

* Loreto, distrig e departamant Concepción.

### Perou

* Rannvro Loreto.
# Loreto (Italia)

Loreto zo ur gumun e proviñs Ancona e rannvro Marche. 12 800 a dud zo o chom enni. Brudet eo ar Basilica della Santa Casa, unan eus koshañ lec'hioù-pirc'hirinañ gouestlet d'ar Werc'hez.

## Istor

Hervez ur vojenn gatolik e oa bet kaset di an ti ma oa ganet ar Werc'hez Vari, e Nazaret, gant an aelez, er bloaz 1294. Diwar an anv-se ez eus bet anvet un toullad mat a lec'hioù all.
# Loreto Aprutino

Loreto Aprutino zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pescara er rannvro Abruzzo.
# Macchiagodena

Macchiagodena zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Macchia d'Isernia

Macchia d'Isernia zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Maceió

Maceió eo kêr-benn stad Alagoas, e reter Brazil, er rannvro Nordeste, war aod ar Meurvor Atlantel.
# Macerata Feltria

Macerata Feltria zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
# Macey

Macey zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh saoznek.
Anv div gumun eo e Bro-C'hall:
* Macey, en Aube, e Champagn,
* Macey, ur gumun gozh bremañ e-barzh Pontorson, e Manche.
# Macello

Macello zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Macerata Campania

Macerata Campania zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Macduff

Macduff zo un anv-tiegezh skosat, savet gant Mac ha Duff. McDuff zo ur stumm all.
* Macduff (Macbeth), e Makbez gant Shakespeare
* Klan MacDuff, ur c'hlan skosat
* Dana MacDuff, produour film stadunanat
* Tyler MacDuff, aktour stadunanat

## Lec'hanvadurezh

* Macduff, Aberdeenshire

## Gwelet ivez

* Duff
* Du (anv-tud)
# Nabringhen

Kumunioù Frañs :
| Anv | Nabringhen |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de la Faïence de Desvres |
| Kanton | Desvres |
| Kod INSEE | 62599 |
| Kod post | 62142 |
| Maer | Louis Bayard |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,17 km² |
| Led | 50° 44' 42" Norzh |
| Hed | 01° 51' 46" Reter |
| Uhelder kreiz | 125 m |
| Uhelder bihanañ | 65 m |
| Uhelder brasañ | 202 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 163 (2007) |
| Stankter | 39 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Nabringhen a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Nadejda Kosintseva

Nadejda Anatolievna Kosintseva (e ruseg:Надежда Анатольевна Косинцеваa) a zo bet ganet d'an 14 a viz Genver 1985 en Arc'hangelsk, RSKS Rusia (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarierez echedoù rusian.
Mestr Etrebroadel (FIDE) ha Mestr Meur Etrebroadel “Maouezi” (FIDE) eo.
D'ar 1añ a viz Genver 2010 edo 2 533 he renk Elo (FIDE).

## Disoc’hoù

* Kampionez Echedoù Europa (dindan 10 vloaz) (Verdun, 1995);
* Kampionez Echedoù Europa (dindan 12 vloaz) (Tallinn, 1997);
* Kampionez Echedoù Rusia (Maouezi) e 2008 e Moskov ;

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) He fichenn FIDE (e saozneg)
* (en) He c'hoari e Chess Games (e saozneg)
# Nadau

Nadau (Nedeleg) pe Los de Nadau (re an Nedeleg) zo ul laz-seniñ bearnat savet en 1973 hag a gan en okitaneg dreist-holl. Brudet eo en o bro ar c'hanaouennoù De cap tà l'immortèla ha L'encantada.
Ouzhpenn 800 sonadeg o deus graet, ha peder gwech o deus kanet e sal an Olympia e Pariz (2000, 2005, 2010 ha 2014), 9 albom,(pevar en CD), c'hwec'h video, ha gwerzhet 60 000 pladenn.

## Pladennoù

* 1975 : Monsur lo regent
* 1976 : La venta a las enchèras
* 1978 : L'immortèla
* 1982 : T'on vas
* 1986 : Qu'èm ço qui èm
* 1991 : De cuu au vent
* 1994 : Pengabelòt
* 1995 : S'avi sabut
* 1996 : Nadau en companhia (live)
* 1999 : Plumalhon
* 2003 : Saumon
* 2005 : Nadau à l'Olympia (live)
* 2006 : Carnet de chansons
* 2007 : Maria
* 2010 : Olympia 2010 (live)
* 2013: L'Encantada
* 2017: Zenith de Pau 2017 (live)

## Liammoù diavaez

* O kanañ L'encantada
* O kanañ e galleg gant Peiraguda ha Francis Cabrel.
# Nacionalistes d'Esquerra

Nacionalistes d'Esquerra ("Broadelourion eus an Tu-Kleiz") a oa oanv ur c'hengevredad bet savet da geñver ar mouezhiadegoù gant disrannourion gatalan (ur rann eus ar PSAN, Bandera Roja, h.a.).
Ne oa bet tapet gante sez ebet e Parlamant Katalonia p'en em ginnigas evit ar wezh kentañ e 1980 o vezañ ma oa ur strollad disrannour all, ar Bloc'had an Tu-kleiz evit an Dishualded Broadel (BEAN, Bloc d'Esquerra d'Alliberament Nacional), war ar stern ivez d'ar c'houlz-se.
E 1984 e voe savet ul listenn gante o-unan evit ar wezh diwezhañ met ne voe tapet sez ebet adarre.
E 1985 en em unanas gant Kenemglev Broadelourion an Tu-kleiz (Entesa dels Nacionalistes d'Esquerra) hag un nebeud tud aet kuit nevez zo eus ERC met sevel a reas ur rann eus ar strollad a-enep an unvaniezh-se ha sevel a rejont Luskad an Tu-Kleiz Broadelour (Moviment d'Esquerra Nacionalista).
# Nadejda Kroupskaya

Nadejda Konstantinovna Kroupskaya (rusianeg: Наде́жда Константи́новна Кру́пская), ganet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1869 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz C'hwevrer 1939, a oa ur reveulzierez Bolchevik, politikourez, ha gwreg Vladimir Lenin eus 1898 betek e varv e 1924. Kannadez an deskadurezh-Stad e oa evit an URSS etre 1929 ha 1939.
Klasket he devoa enebiñ ouzh Stalin da bignat e penn an URSS met en aner.
# Nacimiento

Nacimiento a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Nadav

Hervez an Tanac'h e voe Nadav (hebraeg: נָדָב Nāḏāḇ), mab Yarovam, eil roue rouantelezh Israel (910 KJK-909-KJK).
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned : « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, hag e kerzhas war roudoù e dad er pec'hedoù en doa lkaet Israel da ober. Irienna a reas enep dezhañ Baasha, mab Ahiya, eus tiegezh Isac'har ; hag e pilas anezhañ Baasha e Gibeton ar Felishtiz : Nadav, gant Israel a-bezh, en devoa graet seziz war c'h/Gibeton. E lazhañ a reas Baasha [... ] ne lezas ene ebet da Yarovam hep hen distrujañ, [...]»

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "Nadab" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 312
* ↑ (br) 1R 15, 26-29, Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, pp 153-154
# Nadar

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Gaspard-Félix Tournachon, lesanvet Nadar (Pariz, 5 a viz Ebrel 1820 – Pariz, 20 a viz Meurzh 1910) a oa ur flemmskeudenner, ur skrivagner, un aerlestrer hag ul luc'hskeudenner gall.
# Maria Luisa d'Asburgo-Toscana

Maria Luisa d'Asburgo-Lorena, pe Maria Luisa Annunziata Anna Giovanna Giuseppa Antonietta Filomena Apollonia Tommasa d'Asburgo-Lorena (Firenze, 31 a viz Here 1845 – Hanau, 27 a viz Eost 1917), a oa priñsez a Doskana, hag arc'hdugez Aostria, dimezet d'ar priñs aostrian Karl Isenburg-Büdingen-Birstein. Nav bugel o doe.
# Maria Madalena

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Maria Madalena zo un anv-badez portugalek, diwar an anvioù Maria ha Madalena, kar d'an anv-badez brezhonek Mari Madalen, diwar anv Santez Mari Madalen.

## Yezhoù

* María Magdalena e spagnoleg
* Maria Maddalena en italianeg

## Tud

* Maria Magdalena Pinheiro Nogueira, mamm ar barzh portugalek Fernando Pessoa.
* Maria Madalena Correia do Nascimento, anavezet evel Lia de Itamaracá.

## Lec'hanvadurezh

* Santa Maria Madalena, anv meur a lec'h
* Córrego Santa Maria Madalena, stêr e Brazil
# Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg

Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg (1729−1818), lesanvet Priñsez Georg, a oa hêrez baronelezh Broich ha priñsez Hessen-Darmstadt dre zimeziñ. Mamm-gozh e oa d'ar Rouanez Luise von Mecklenburg-Strelitz, a voe rouanez Prusia, ha kelennerez dezhi

## He buhez

Maria Louise Albertine a oa merc'h d'ar c'hont Christian Karl Reinhard von Leiningen-Dachsburg-Falkenburg-Heidesheim (1695–1766) ha d'e bried ar Gontez Katharina Polyxena von Solms-Rödelheim (1702–1765). Goude marv he zad e oa hêrez baronelezh Broich ha kregiñ a reas da labourat gant an tisavour Nicolas de Pigage da nevesaat ha brasaat kastell Broich. En 1806 e voe diskaret ar varonelezh gant Napoleone Buonaparte, hag en 1815 e voe kemeret Broich gant Prusia.
D'ar 16 a viz Meurzh 1748 e timezas d'ar priñs Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt, breur d'al Landgrav Ludwig IX von Hessen-Darmstadt en Heidesheim am Rhein. Dre ma oa Ludwig IX o chom e Pirmasens, e kave dezhi e ranke-hi, goude marv e bried e 1774, dileuriañ ar vro er gêr-benn, Darmstadt.
He div verc'h, Friederike ha Charlotte a voe kentañ hag eil pried ar Priñs Karl II von Mecklenburg-Strelitz. An div briñsez a varvas er gwilioud, planedenn maouezed e-leizh en amzerioù-se.

## Levrlennadur

* Claudia von Gélieu and Christian von Gélieu: The teacher of Queen Louise: Salomé de Gélieu, Regensburg 2007, ISBN 978-3-7917-2043-2
* Carsten Peter Thiede and Eckhard G. Franz: Years with Louise of Mecklenburg-Strelitz, Archive for History of Hesse and Archaeology, Vol 43, Darmstadt 1985
# Maria Madalena Josefa Teresa Bárbara de Bragança

Maria Bárbara de Bragança (e portugaleg), pe Bárbara de Braganza (e spagnoleg), pe Barbara Portugal (e brezhoneg), (Lisboa, 1711 — Aranjuez, 1758) a oa un infantez portugalat hag a zimezas da 18 vloaz da Fernando VI, roue Spagn.
Merc'h e oa da João V, roue Portugal, ha d'e bried Maria Anna Aostria (1683–1754), ur verc'h d'an Impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel (1640-1705).

## Sonerez

Klav-kerdin a sone ampart, kelennet ma voe gant Domenico Scarlatti adal 1720. Mont a reas he c'helenner ganti da Spagn pa zimezas ar briñsez hag eno eo e savas war-dro 555 sonatenn. Legadiñ a reas he binvioù-seniñ ha dihelloù a sonerezh d'an tizhog Farinelli.
Mervel a reas divugel.
# Maria Maddalena

Maria Maddalena zo un anv-badez italianek hag a glot gant Mari Madalen e brezhoneg.

## Gerdarzh

Dont a ra eus anv ar santez Mari Madalen (santez), ha savet eo diwar an anvioù italianek Maria ha Maddalena.

## Yezhoù all

* Mary Magdalene e saozneg
* María Magdalena e spagnoleg

## Tud

* Maria Maddalena de' Medici (1600-1633)
* Maria Maddalena Morelli, barzhez eus an XVIIIvet kantved
* Maria Maddalena Rossi (1906 – 1995), stourmerez enepfaskour ha politikourez italian, er PCI.
* Maria Maddalena de' Pazzi, leanez italian

## Lec'hanvadurezh

* Cappella di Santa Maria Maddalena
* Chiesa di Santa Maria Maddalena (Camuzzago)
* Chiesa di Santa Maria Maddalena (Lodi)
* Chiesa di Santa Maria Maddalena
* Chiesa di Santa Maria Maddalena (Arezzo)
* Chiesa di Santa Maria Maddalena dei Pazzi
* Monastero di Santa Maria Maddalena dei Pazzi
* Oratorio di Santa Maria Maddalena dei Malsani

## Arz

Niverus eo an oberennoù diwar-benn ar santez, setu un nebeudig anezho:
* Maria Maddalena (Piero della Francesca)
* Maddalena penitente (Donatello)
* Marta e Maria Maddalena, gant Caravaggio.

## Pennadoù kar

* Santa Maria
# Maria Luise

Maria Luise zo un anv-badez alamanek savet diwar Maria ha Luise.
* Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg (1729−1818) anvet ivez Priñsez George
* Maria Luise von Hohenzollern-Sigmaringen (1845−1912), Prinzessin von Hohenzollern-Sigmaringen
* Maria-Luise von Hannover-Cumberland (1879-1948)

## Pennad kar

* Marie-Louise
* Maria Luisa
# Maria Maddalena (Piero della Francesca)

Maria Maddalena zo ur murlivadur (190x105 cm) graet gant Piero della Francesca, war-dro 1460-1466 ha miret e-barzh iliz-veur San Donato, en Arezzo, e Toskana.
Gwisket eo ar santez gant ur c'hab ruz, war ur sae wer, liv arouez ar frouezhusted. Er c'hantved goude e vo gwelet al livioù flamm o tont da vezañ perzh pennañ skol Venezia.
Liammet eo an oberenn gant murlivadurioù ar Storie della Vera Croce en iliz-se en-eeun gant Piero e-doug daou frapad: etre 1452 ha 1458, hag etre 1459 ha 1466.
# Maria Maddalena de' Medici

Maria Maddalena de' Medici (Firenze, 1600 – Firenze, 1633) a oa eizhvet bugel Ferdinando Iañ de' Medici ha Cristina di Lorena, ha c'hoar e oa neuze da Cosimo II de' Medici.

## He buhez

Ganet e oa nammet, disneuz marteze, diwezhat he spered, ha ne voe badezet nemet da 9 bloaz. E Mae 1621 e voe kaset da gouent anvet Convento della Crocetta hag a zo National Archaeological Museum), ne reas ket he leoù. Mervel a reas da 33 bloaz ha beziet e voe eno.
Poan he devoa Maria Maddalena o sevel gant skalieroù hag aozet e voe kambr ha trepasoù dezhi el leandi gant an tisavour Giulio Parigi

## Trepasoù Maddalena

* Tremen dreist ar via Gino Capponi per raggiungere la Santissima Annunziata
* Tremen dreist ar via Laura
* Trepas uhelaet er Palazzo della Crocetta
# Morilhon Baer

Morilhon Baer :
| Ur par morilhon Baer. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Aythya |
| Anv skiantel ||
| Aythya baeri (Radde, 1863) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morilhon Baer a zo un evn palvezek, Aythya baeri an anv skiantel anezhañ.
En arvar bras emañ an evn, abalamour d'ar chase war a seblant.

## Annez

Bevañ a ra al labous e reter Azia (Manchouria dreist-holl).

## Liammoù diavaez

* (en) Aythya baeri war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aythya baeri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Aythya baeri war al lec'hienn Avibase.
# Morilhon gwalenn-veg

Morilhon gwalenn-veg :
| Ur morilhon gwalenn-veg (par) Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Aythya |
| Anv skiantel ||
| Aythya collaris (Donovan, 1809) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morilhon gwalenn-veg a zo un evn palvezek. Aythya collaris eo e anv skiantel.

## Doareoù pennañ

Tennañ a ra kalzik d'ar morilhon kabellek, kar-nes dezhañ met a vev en Europa.

## Annez

Bevañ a ra al labous en hanternoz Norzhamerika$^,$.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Aythya collaris war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn eus Birdlife