OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Marcella

Marcella zo un anv-badez italianek.

## Gerdarzh

Diwar an anv latin Marcella, deuet eus Marcellus.

## Yezhoù all

* Marcela e spagnoleg
* Marcelle e galleg

## Tud
### Santez

* Marcella Roma (325-410), santez katolik e Roma

### Tud all

* Marcella Albani, aktourez italian,
* Marcella Bella (Catana, 1952) kanerez italian,
* Marcella Berger (ganet e 1954), skrivagnerez alaman,
* Marcella Boveri (1863-1954), beboniourez stadunanat,
* Marcella Crudeli pianoourez italian,
* Marcella Detroit (ganet e 1952), kanerez stadunanat,
* Marcella Di Folco, aktourez ha politikourez italian,
* Marcella Lowery aktourez stadunanat,
* Marcella Mariani, aktourez italian,
* Marcella Sembrich, pianoourez polonat,
* Marcella Silvestri, aktourez italian.

## Lennegezh

* Arria Marcella danevell c'hallek, gant Théophile Gautier en 1852.
# Marcela

Marcela zo un anv-badez spagnolek.

## Yezhoù all

* Marcella, en italianeg

## Tud

* Marcela de San Félix (1605-1687), leanez spagnol
* Esther Huneeus Salas de Claro, anavezetoc'h evel Marcela Paz (Santiago, 1902-1985), skrivagnerez chileat.
* Marcela López Rey (ganet e 1941), aktourez urugwaiat-arc'hantinat.
* Marcela Morelo (Buenos Aires, 1969), kanerez arc'hntinat.
* Marcela Rodríguez, sonaozourez vec'hikan
* Marcela Carvajal Murcia ( (Bogotá, 1969) aktourez kolombian.
# Marcelina Zawadzka

Marcelina Zawadzka, ganet d'ar 25 a viz Genver 1989 e Malbork, zo ur vaouez polonat brudet evit kemer perzh e kenstrivadegoù braventez. Kurunet eo bet Miss Polonia e 2011, hag e 2012 he oa o kenstrivañ evit kenstrivadeg Miss an hollved en anv Polonia.

## Liammoù diavez

* Facebook Marcelina Zawadzka
* Lechienn Miss Polonia
# La Couture (Vande)

La Couture (Vande) :
| An iliz katolik. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Mareuil-sur-Lay-Dissais |
| Kod kumun | 85074 |
| Kod post | 85320 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Priouzeau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Sud-Vendée-Littoral |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-lacouture.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 225 ann. (2020) |
| Stankter | 7 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 60 m |
| Gorread | 34,05 km² |
| kemmañ |
La Couture zo ur gumun c'hall en departamant Vendée, e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas seizh gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 2,71% eus ar boblañs e 1911,abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# La Croix

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
La Croix zo un anv-lec'h gallek (ar groaz e brezhoneg), un anv-tud, ha hini un nebeud traoù.

## Lec'hioù
### Breizh

* La Croix-Helléan, anv gallek ar Groez-Helean
* La Vraie-Croix anv gallek Langroez

### Bro-C'hall

* La Croix-aux-Bois, en Ardennes
* La Croix-aux-Mines, e Vosges
* La Croix-Avranchin, e Manche
* La Croix-Comtesse, e Charente-Maritime
* La Croix-du-Perche, en Eure-et-Loir
* La Croix-en-Brie, e Seine-et-Marne
* La Croix-en-Champagne, e Marne
* La Croix-en-Touraine, en Indre-et-Loire
* La Croix-Saint-Leufroy, en Eure
* La Croix-sur-Ourcq, en Aisne

### Okitania

* La Croix-Blanche, anv gallek La Crotz Blanca, e Lot-et-Garonne
* La Croix-sur-Gatempe, anv gallek La Crotz, en Haute-Vienne
* La Croix-sur-Roudoule, anv gallek La Crotz de Rodola, en Alpes-Maritimes
* La Croix-Vamer, anv gallek La Crotz Valmer, er Var

### Savoia

* La Croix-de-la-Rochette, e departamant ar Savoie

## Tud
### Alamagn

* Ernst Féaux de la Croix (1906−1995), gwiraour alaman
* Richard de la Croix (1824–1902), gwiraour prusian

### Bro-C'hall

* Jacques de La Croix, anv meur a zen
* Thierry de La Croix (1952- ), embanner gall;
* Jean de La Croix de Chevrières (c. 1556—1619), politikour gall ;
* Jean-Baptiste de La Croix de Chevrières de Saint-Vallier ( ?—1727), eskob gall;
* Jean-Denis-René de La Croix de Chevrières de Saint-Vallier (1756—1824), politikour gall ;
* Charles-Paul de La Croix de Chevrières de Saint-Vallier (1759-1835), politikour gall ;

### Stadoù-Unanet

* Raven de la Croix (* 1947), aktourez stadunanat

## Traoù

* La Croix (kazetenn) , ur gazetenn c'hallek kristen krouet e Pariz e 1880;
** e deroù an XXvet kantved e oa un embannadur brezhonek sizhuniek anezhi anvet Kroaz ar Vretoned, renet gant Frañsez Vallée.

## Pennadoù kar

* Croix
* Lacroix
* Delacroix
# La Croupte

La Croupte :
| Feunteun Sant-Marzhin. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Livarot |
| Kod kumun | 14210 |
| Kod post | 14140 |
| Maer Amzer gefridi | Jean Lévêque 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Livarot |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 108 m — brasañ 189 m |
| Gorread | 3,45 km² |
| kemmañ |
La Croupte a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 21 kumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Livarot-Pays-d'Auge.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz.
* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Ebrel 2013 | Kerzu 2015 | Jean Lévêque | digostezenn | Retredad, intañv Françoise Lévêque |
| 2008 | C'hwevrer 2013 | Françoise Lévêque | digostezenn | Kelennourez Istor war he leve |
| 2001 | 2008 | Patrick Lethorey | digostezenn | Gwazour teknikel tiriadel |
| 1989 | 2001 | Françoise Lévêque | digostezenn | Kelennourez Istor |
| 1965 | 1989 | Maurice Lethorey | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 28 Kerzu 2015
* ↑ Clochers de France
* ↑ ouest-france.fr, d'ar 15 a viz Ebrel 2013
* ↑ ouest-france.fr, d'ar 26 a viz C'hwevrer 2013
# La Crosnière

La Crosnière a oa ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Beauvoir hag e Bann Fontenay-le-Comte. Etre [[1793 ha 1800 e voue staget ouzh kumun Beauvoir-sur-Mer.

## Pennadoù kar

* Beauvoir-sur-Mer.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
# La Cuba

La Cuba zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 49 (2023).
# La Cueva de Roa

La Cueva de Roa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# La Cumbre (Cáceres)

La Cumbre, zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura.
# La Danseuse

La Danseuse a zo ur film gall bet sevenet gant Stéphanie Di Giusto, kinniget e Festival Kanas 2016 (rann Un certain regard).
Kontañ a ra istor ar gorollerez stadunanat Loïe Fuller. Koulskoude eo bet ijinet an dudenn Louis d'Orsay.

## Aktourien bennañ

* SoKo: Loïe Fuller
* Gaspard Ulliel: Louis d'Orsay
* Mélanie Thierry: Gabrielle
* Lily-Rose Depp: Isadora Duncan
# La Destruction de Jérusalem

La Destruction de Jérusalem zo ur mister brezhonek ha n'haller ket gouzout pezavare ervat e oa bet savet ar skrid orin anezhañ abalamour ma'z eo bet kollet. Adkavet ez eus bet tammoù eus an destenn en un dornskrid gant Dom Louis Le Pelletier (1663 - 1733), ennañ danvez ar geriadur a voe embannet e 1752 gant Dom Ch. Taillandier.
C'hoant en doa Le Pelletier da lakaat war-wel gerioù krennvrezhonek diaes da gompren evit aesaat studi ar yezh kozh-se, setu perak n'en deus ket adskrivet penn da benn al levr, met meneget elfennoù dedennus da studiañ. N'haller ket gouzout piv a brezeg nag e pe urzh int bet skrivet er skrid orin. Ur c’holl dibar eo evit lennegezh Breizh, n'eus ket nemet pediñ evit ma vo adkavet ur skrid orin all pe dremen gant studiañ ar roudoù-mañ.
Roparz Hemon en deus dastumet frazennoù ar geriadur hag an dornskrid en ul levr anvet "La Destruction de Jérusalem", embannet e Dulenn gant The Dublin Institute for Advanced Studies e 1969.
Bez e kaver ivez, e-barzh al levr-se, ar pezh a chom eus "Amouroustet eun den coz pêvar huguent bloaz pehini so orguet à vez eur plac’h jaoanc hen oad a c’huezecq bloaz", roudoù ur pezh-c'hoari dastumet gant Le Pelletier ivez.
| Krennvrezhoneg | Brezhoneg |
| Autrounez assezet ha clevet an feutou, Ha pebez maru a hoarvoe da Map Doe Roe ploeou : Dan payllart vyll Pylat, ha de holl Cannadou, Ha querz da Cayphas, hac Annas peur hassaou En guyr da prydyry querz an punyssyon, A dleeff coezaff en hy. Ha pez dystructyon, Querz a troas da goelaff peur scaff Roe an anaffon : Dre no em castyzent, ha na mennent pardon. [...] Goude bout fynvezet ha dasorchet Iesu : Daou uguent bloaz goude, ha galhe ez ve mu Ez eaz Ierusalem, ha Bezlem e remu Enhy ne manas barr na ty na marr na ru. | Aotrounez azezit ha klevit ar fedoù, Ha pebezh marv a c’hoarvoe da Vab Doue Roue ar ploeoù D'an pailhard vil Pilat, ha d'e holl Kannadoù Ha kerz da Gaïfa ha Anna peur aes En gwir da prederiñ kerz ar punisïon A dlee kouezhañ amañ. Ha pebezh distruksïon, Kerz a troas da ouelañ peur skañv Roue an Anaon Dre n'o em kastizent, ha na mennent pardon. [...] Goude bout finvezet ha dasorc’het Jezu(z) : Daou-ugent vloaz goude, a c’hallfe e ve mu(i) Ez eas Jerusalem ha Bezleem e remu Enni ne vanas barr, na ti na barr na ru. |
1- C'hoarvoe: c'hoarvezas. Ar verb c'hoarvezout, a zo savet diwar ar verb bout, a veze displeget eveltañ.
1- Ploeoù : ret eo kompren "broadoù" kentoc’h
2- Kerz : bez e kaver "sertes" e-barzh geriadur Favereau
3- Dre n'o em : e Brezhoneg a-vremañ e vefe "dre n'en em", gwechall e oa displeget ar stumm emober :
Bremañ ne chom ken ar stumm "en em"
4- Finvezet : marvet, implijet eo c’hoazh, stummet diwar ar ger "fin".
# Kanton Lille-5

Kanton Lille-5 :
| Lec'hiadur kanton Lille-5 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5927 |
| Pennlec'h | Lille |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Patrick Kanner Marie-Christine Staniec-Wavrant 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 73 075 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | lodenn eus Lille |
| kemmañ |
Kanton Lille-5 (kanton Rijsel-5 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Lille-5 a ya ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Lille-6

Kanton Lille-6 :
| Lec'hiadur kanton Lille-6 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5928 |
| Pennlec'h | Lille |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Élisabeth Masquelier Roger Vicot 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 76 865 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 9 + lodenn eus Lille |
| kemmañ |
Kanton Lille-6 (kanton Rijsel-6 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Lille-6 a ya 9 c'humun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
* Beaucamps-Ligny,
* Englos,
* Ennetières-en-Weppes,
* Erquinghem-le-Sec,
* Escobecques,
* Hallennes-lez-Haubourdin,
* Lille (lodenn),
* Loos-lez-Lille,
* Santes,
* Sequedin.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Lille-2

Kanton Lille-2 :
| Lec'hiadur kanton Lille-2 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5924 |
| Pennlec'h | Lille |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Isabelle Frémaux Jean-René Lecerf 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 68 780 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 3 + lodenn eus Lille |
| kemmañ |
Kanton Lille-2 (kanton Rijsel-2 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Lille-2 a ya 3 c'humun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
* Bondues,
* Lille (lodenn),
* Marcq-en-Barœul,
* Mouvaux.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Lille-3

Kanton Lille-3 :
| Lec'hiadur kanton Lille-3 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5925 |
| Pennlec'h | Lille |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Alexandra Lechner Frédéric Marchand 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 71 349 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 + lodenn eus Lille |
| kemmañ |
Kanton Lille-3 (kanton Rijsel-3 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Lille-3 a ya ur gumun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
* Lille (lodenn),
* Mons-en-Barœul.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Lille-4

Kanton Lille-4 :
| Lec'hiadur kanton Lille-4 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5926 |
| Pennlec'h | Lille |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Martine Filleul Marc Godefroy 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 69 523 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 2 + lodenn eus Lille |
| kemmañ |
Kanton Lille-4 (kanton Rijsel-4 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Lille-4 a ya 2 gumun hag ul lodenn eus kumun Lille d'ober anezhañ :
* Lille (lodenn),
* Lezennes,
* Ronchin.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Klask a ran

Klask a ran. Katekiz ar vugale bloaz I zo ul levr katekiz embannet gant Minihi Levenez e 1990, evit ar bloavezh kentañ a gatekiz (katekiz ar vugale CE1) gant ar gerent.
Teir lodenn a zo : Leor ar bugel (divyezhek), Levr ar gerent (divyezhek), ul levrig muzikoù hag ar c’hasedig-klevout kantikoù nevez evit ar vugale, kanet gant Veronique Autret (Gwalarn) ha Charlez an Dreo.
Daou embann a zo, e skolveurieg, hag e peurunvan : « Evid ma hellfe beza implijet gand an oll heb poan, on-eus moullet ar hatekiz e Skol-Veureg hag e Peurunvan. Lavarit deom peseurt skritur ho-peus c’hoant da gaout (SV pe ZH). Evid ar memez abeg, on-eus troet peb tra e galleg » (Job an Irien, Minihi Levenez n°5, Here 1990).

## Kantikou ar Vugale : Klask a ran

Komzoù : Job an Irien, Sonerezh : Mikael Skouarneg, René Abjean
* Karet on gand Doue
* Meuleudi deoc’h (’vid an oll Zent)
* Gand ar re all
* Nouel da Jezuz
* O na kaer eo !
* An neb al labour
* Tad an oll
* On Tad
* Allelouia
* Me garfe
* Ha dimeger a ri, Mari ?
* Me ho salud Mari leun a hras
* Ni ho salud Sterenn Vor
* Kana a rin

## Liammoù diavaez

* Kantikou Bugale (Buez kristen) enlinenn, war lehienn eskopti Kemper ha Leon
# Klask ha distruj

An droienn saoznek "Search and destroy" pe "Seek and Destroy" ("Klask ha distruj") berraet S&D a zo un oberiadur brezel lakaet da dalvezout evit ar wech kentañ e-pad brezel Vietnam gant lu Amerika.
Pal un oberiadur brezel doare Search and Destroy a zo douarañ soudarded troadegiezh pe strolladoù begenn war un dachenn enebour, da glask ha da zistrujañ an enebour ar buanañ ar gwellañ ha da skampañ kuit. An diaz a zo bet savet adal ar brezel-kuzh pe guerilla hag a vez sevenet gant an hent enebiñ dezho.
Seurt oberiadurioù brezel a zo kaset da benn dreist-holl gant strolladoù bihan begenn ul lu gant armoù lijer ha danvez-tarzh doare TNT pe C-4. Ar strolladoù a vez fiñvet dre bisaskellioù pe dre stumm harz-lammerien.
Muioc'h-mui e vez gwelet oberiadurioù Search and Destroy oc'h implij mekanikoù-nij nemetken (bisaskellioù, kirri-nij ha dronoù).

## Skouerioù oberiadurioù Search and Destroy

* Emgann la Drang 1966 brezel Vietnam a grogas da gentañ gant mennozh un oberiadur Search-and-destroy.
* Oberiadur Junction City 1967 brezel Vietnam.
* Oberiadur brezel Cedar Falls 1967 brezel Vietnam
* Oberiadur brezel Attleboro 1966 brezel Vietnam
* Oberiadur brezel Unified Protector 2011 Libia
* Oberiadur brezel Enduring Freedom 2002 Afghanistan
# Klasker-bara

Ur c'hlasker-bara, pe ur c'hlasker-boued, zo un den paour a vev diwar an aluzen. Goulenn a ra arc'hant, boued, bod pe traoù all, digant tud all.
Alies e weler klaskerien-vara, er c'hêrioù bras, o kestal war-bouez un tas, un tog pe ur voest vihan, pe c'hoazh oc'h astenn o dorn, da gaout un nebeud gwenneien.
E Breizh, ha dreist-holl e Breizh-Izel, e oa ur plas a bouez gant ar glaskerien-vara e kevredigezh an amzer gozh, ha betek an XIX$^{vet}$ kantved. Kas a raent keleier a di da di, war ar maez, dibunañ a raent kontadennoù ha kanaouennoù, ha gallout a raent mont da birc'hirinañ e-lec'h an dud a roe an aluzen dezho.

## El lennegezh

* Ar Glaskerez-Vara Gozh, gant ar vreudeur Grimm
* Klasker-bara Sant Roc'h, gant Émile Souvestre
* The Man with the Twisted Lip, un eus danevelloù Sherlock Holmes gant Arthur Conan Doyle,
* An dakenn dour, pezh-c'hoari gant Jarl Priel
* Klaskerez-vara Locarno, gant Heinrich von Kleist, troet gant Françoise Lermen
* Klaskerien-vara ar Pardonioù, bandenn-dreset gant Yann-Vikael Lichou

## El livadurezh

* poltredoù klaskerien-vara zo bet livet gant Bartolomé Esteban Murillo
* Ar roue hag ar glaskerez-vara, gant Edmund Blair Leighton
* Ar glaskerez-vara ha Klaskerezed-bara (1880), gant William Adolphe Bouguereau

## Klaskerien-vara brudet

* ar Bouda a veve diwar aluzen an dud
* Salaun ar Foll (1310-1358), klasker-bara enoret gant ar bobl
* Ar Roue Stevan, klasker bara ha diouganer
* Marc'harid Fulup (1837-1909), konterez ha kanerez
* Yann Druilhenn, klasker-bara brudet
* Yann-Vari Deguignet (1834-1905)

## Klaskerien-vara e Breizh

* En Abati Landevenneg (1777-1779) : roll an aluzenoù roet d'ar beorien.
* Bank ar glaskerien-vara e pardon ar c'hezeg e chapel Sant-Alar Plouzeniel (war-dro 1900 -1910).
* Klaskerez-vara er Gemene (entre 1900 ha 1920).
* Un dall o seniñ an dreujenn-gaol e Tregon hag e wreg oc'h astenn he skudell (entre 1900 ha 1920).
* Klaskerien-vara, gant Penguilly

## Levrlennadur

* (fr) Guy Haudebourg, Mendiants et vagabonds en Bretagne au XIXe siècle, Presses universitaires de Rennes, 1999
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Klaus Barbie

Nikolaus Barbie, lesanvet Klaus Barbie, ganet e Bad Godesberg d'ar 25 a viz Here 1913, ha marvet e toull-bac'h Lyon d'ar 25 a viz Gwengolo 1991 a oa un torfedour brezel alaman. Ofiser SS e oa en Alamagn nazi. Bez e voe penn ar gevrenn IV (SIPO-SD) evit nerzhioù polis ar surentez alaman e kêr Lyon, e-pad dalc'hidigezh Bro-C'hall gant an Trede Reich. Lesanvet e voe « le boucher de Lyon », ha bevañ a reas dindan dec'h e-pad 40 vloaz. Adpaket e oa bet e Bolivia ha kaset da Vro-C'hall evit bezañ barnet. Kondaonet e voe d'an toull-bac'h da viken evit torfedoù a-enep an denelezh, e Lyon e 1987.
Marvet eo gant ur c'hrign-bev eus ar prostat hag ar gwad e 1991.
# Klaus Ebner

Klaus Ebner (ganet d'ar 8 a viz Eost 1964 e Vienna) zo ur skrivagner aostrian hag ur barzh katalanek.

## Prizioù aet gantañ

* 2007 Wiener Werkstattpreis 2007 (Vienna)
* 2007 Premio Internazionale di Poesia Nosside, meneg (Reggio Calabria)
* 2007 Bidai Literatura Saria Austrian Gobernu
* 2005 Feldkircher Lyrikpreis (4.)
* 2004 La Catalana de Lletres 2004, meneg hag embannadur e varzhoneg en un teskad barzhonegoù (Barcelona)
* 1988 Erster Österreichischer Jugendpreis (kentañ priz evit ar yaouankiz), gant an danevell Nils
* 1984 Hörspielpreis ar gelaouenn lennegel TEXTE (trede priz)
* 1982 Erster Österreichischer Jugendpreis (kentañ priz evit ar yaouankiz), gant an danevell Das Brandmal

## Oberennoù

* Vermells; barzhonegoù e katalaneg, SetzeVents Editorial, Urús 2009, ISBN 978-84-92555-10-9
* Hominide; danevell, FZA Verlag, Vienna 2008, ISBN 978-3-9502299-7-4
* Auf der Kippe ; komz-plaen, Arovell Verlag, Gosau 2008, ISBN 978-3-902547-67-5
* Lose ; danevell, Edition Nove, Neckenmarkt 2007, ISBN 978-3-85251-197-9
* El perquè de tot plegat ; barzhonegoù e katalaneg, La Catalana de Lletres 2004, Cossetània Edicions, Barcelona 2005, ISBN 84-9791-098-2

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel : www.klausebner.eu (e meur a yezh)
* Pajenn an aozer e Schreiblust-Verlag
# Klas

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Unan eus sterioù stankañ ar ger klas a denn d'an deskadurezh. Talvezout a ra amañ evit ar strolladoù diskibled a vez renket dre o oad pe o liveoù anaoudegezhioù. Renket e vez amañ tud yaouank e klasoù evel ma vez an holl dud e klasoù sokial hag meur dra e klasoù ispisial (sell ouzh pajenn an heñvelstummoù).

## Orin ar ger er ster hollek

E Roma e veze renket e classis-où ar geodederien hervez an tailhoù a veze paeet ganto. Alese ar sterioù sokial e galleg hag e brezhoneg.

## Orin ar ger en deskadurezh

Er skolajoù gall ar XVIvet kantved eo bet implijet klas evit ar rannoù a veze graet e-touezh ar skolajidi. Er mare-se e veze graet hervez al liveoù anaoudegezhioù pa ne c'helle ket an holl diskibled kregiñ abred gant studi al latin, hemañ diazez an deskadurezh.
Klas en deus meur a ster dindan levezon ar galleg classe (eus ar ger latin : classis) :
* Klas (deskadurezh) evit rannoù ma vez bodet an diskibled e ensavadurioù an deskadurezh (skolioù, skolajoù, liseoù, skolioù-meur)
* Klas sokial evit ar rummoù-tud ma vezont krouet dre renkañ anezho hervez o statud sokial hag o finvidigezhioù
* Klas (kargad) evit rummoù ar gargidi (skouer : soudard kentañ klas)
* Klas (rummata) evit pep a draezenn pe pep a veizad e vez kustum o renkañ dre glasoù
** Levraouegouriezh ha teulierezh : klasoù ar renkadurioù
** Skiantoù
*** Skiantoù ar vuhez
*** Skiantoù rik
* Klasoù (furm liester) evit an holl gelennoù a vez studiet e-keñver bed tro-dro d'ar Mor Kreizdouarel en Henamzer, Henroma hag Henc'hres da gentañ holl