OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alberic O'Kelly de Galway

Alberic O'Kelly de Galway a zo bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1911 e Ruisbroek (Sint-Pieters-Leeuw) (Belgia) ha marvet d'an 3 a viz Here 1980 e Brusel (Belgia).
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kazetennour ha skrivagnour echedoù e oa.
Skrivañ a reas kalz a bennadoù a-zivout an echedoù er c'hazetennoù Europe-Echecs, La Libre Belgique ha Le Soir.
E miz Gwengolo 1939 e oa serjant en Tirlu belgiat. Kemer a reas perzh en Eil brezel bed e Belgia e miz Mae 1940.
Komz a rae seizh yezh: galleg, izelvroeg, alamaneg, saozneg, italianeg, spagnoleg ha rusianeg.
Mignon e oa gant ar mestrc'hoarier soviedat Aleksandr Kotov.
Mestr e 1938, Mestr Meur Etrebroadel FIDE e 1956.
Kampion Echedoù Belgia e voe e 1938, 1942, 1943, 1944, 1946, 1951, 1952, 1953, 1956, 1957 ha 1959 (ar wezh-mañ a-gevred gant Jozef Boey).
Kampion bedel an echedoù dre lizher adalek 1959 betek 1962.

### Tournamantoù ha kampionadoù

    BloazLec'hTournamant/KampionadRenkNotennoù 1937BruselKampion Belgia Kampion KEB1 1938Kampion Belgia Kampion KEB 1942BruselKampion Belgia 1943BruselKampion Belgia 1944BruselKampion Belgia 1946AntwerpenKampion Belgia Kampion KEB 1946Tournamant Hoogovens 1947OostendeKampion Belgia Kampion KEB 1947HilversumTournamant 1948Teplice SanovTournamant 19??VeneziaTournamant2vet 1951Sao PauloTournamantdirak Erich Eliskases ha Hector Rossetto 1952Verviers/BruselKampion Belgia 1952Gent/BruselKampion Belgia Kampion KEB 1953Eupen/AntwerpenKampion Belgia 1956Kampion Belgia- Kampion KEB 1956Tournamant Hoogovens 1957Blankenberge/AntwerpenKampion Belgia 1959Blankenberge/BruselKampion Belgiaa-gevred gant Jozef Boey

## Oberennoù skrivet

* Alberic O'Kelly de Galway, Match Botvinnik-Smyslov, Éditions du Marais, Brusel, 1957;
* Alberic O'Kelly de Galway, 34mal Schachlogik, Verlag de Gruyter, Berlin, 1964;
* Alberic O'Kelly de Galway, Tigran Petrosjan, champion du monde, Éditions du Marais, Brusel, 1964;
* Alberic O'Kelly de Galway, The Sicilan flank game, Batsford, Londrez 1969;
* Alberic O'Kelly de Galway, Assess your chess fast, Batsford, Londrez, 1978, ISBN 0713410566 ;
* Alberic O'Kelly de Galway, Improve your chess fast, Batsford, Londrez,1978, ISBN 071341054X.

## Liammoù diavaez

* (en) Buhezskrid berr ha partiennoù Albéric O'Kelly de Galway e Chessgames ;
* (en) O'Kelly de Galway e Chessmail.com ;
* (fr) [serveftp.com/JOURNAL/journal-41.PDF#page=9 Kazetenn nn 41 eus Kelc'h Roueel Echedoù Brusel, Gwenholon 2003 Buhezskrid Albéric O'Kelly gant Etienne Cornil].
# Alberico Iañ

Alberich, pe Alberico Iañ, marvet war-dro 925, a oa ur priñs lombard en Xvet kantved.
Skoedour e oa gant Guido III Spoleto en emgann Trebbia, en 889
Markiz Camerino e oa, pe kont Fermo. Dug Spoleto e teuas da vezañ, adalek ur bloaz etre 896 ha 900, betek war-dro 920, goude drouklazhet an dug Guy IV. E 899 pe 900 e stourmas ouzh Hungariz, gant ar roue Berengar Iañ, ha gantañ e voe anavezet evel dug ervat. Emglev a reas Alberico gant e amezeg Adalberto II, markiz Toskana, a-enep ar pab Sergius III. Neuze e voe stanket ganto an hent da Roma, e 906 pe 907, evit herzel ouzh kurunidigezh Berengar evel impalaer.
War-dro 906 e timezas da Marozia. Honnezh a oa merc'h d'ar c'honsul roman Teofilakt Iañ, kont Tusculum, ha da Teodora Iañ, a oa mestrez Roma e gwirionez.
Kemeret he devoa ar c'hastell Sant'Angelo ha gwir vestrez kêr Roma e oa. Gant e eured e teuas Alberico da vout mestr an darn vrasañ eus kreiz Italia. Anvet e voe da "batrisian ar Romaned", patricius Romanorum.
E Mezheven 915 e oa unan eus an tri friñs a rene an Emglev kristen a c'hounezas Emgann ar Garigliano war ar Sarazined.
E 917 e voe anvet da Gonsul ar Romaned.
Gervel a reas Hungariz evit e skoazellañ en e stourm ouzh ar pab Yann X.
Drouklazhet e voe gant pobl Roma en 925, pan eas kuit e skoazellerien.

## E vugale

Tri pe bevar mab en doe gant Marozia:
* Alberic II, a renas evel priñs Roma
* Constantino (marvet war-dro 945)
* Sergio, eskob Nepi (marvet a-raok 963)
* marteze ar pab Yann XI (met marteze e oa ur bastard d'ar pab Sergius III).
# Alberite de San Juan

Alberite de San Juan zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Alberich

Alberich zo un anv-badez alamanek.

## Yezhoù all

* Alberic e saozneg
* Albéric, Aubry, e galleg
* Alberico, en italianeg

## Mojennoù

* Alberich, ur c'horrigan eus ar mojennoù germanek.

## Tud

* Alberich, pe Alberico Iañ, roue Italia
* Alberich Reims (c. 1085–1141), arc'heskob
* Alberich Mazak (1609-1661), sonaozour aostrian
* Alberich Zwyssig (1808-1854), ar manac'h a savas kan broadel Suis
* Alberich Bormann (ganet e 1982), aktour mec'hikan

## Pennadoù kar

* Aubry
* Oberon
# Alberite

Alberite zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Alberico da Barbiano

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Alberico da Barbiano a oa kont ha condottiero italian er XIVvet kantved. Ganet e oa e Barbiano di Cotignola, e Romagna, war-dro 1344, ha marvet e Città della Pieve, en Ombria, e 1409.

## E vuhez

Mab e oa da Aldisio, un noblañs a orin frank a oa perc'henn da zouaroù e Conio ha Lugo.
Pa oa 30 vloaz e savas ar « Gompagnunezh Sant Jorj », a vode soudarded italian hepken, pa oa ar boaz bete neuze da welout armeadoù soudarded a bep bro dre Italia. Eus e gompagnunezh e teuas soudarded brudet all evel Braccio da Montone ha Muzio Attendolo Sforza, Ugolotto Biancardo, Jacopo dal Verme, Facino Cane, Ottobuono Terzi . Galvet e voe gant ar pab Urban VI ha gant Caterina Benincasa da zifenn Roma diouzh ar Vretoned a oa o kerzhout etrezek Roma da lakaat an eneppab Klemañs VII war gador sant Pêr.

## Emgann Marino

D'an 30 a viz Ebrel 1379 e voe emgann Marino etre armeoù ar pab ha hini ar Vretoned ur pemp lev bennak en hanternoz da Roma . Pemp eurvezh e padas, ha trec'h e voe Alberico. Lid a voe graet dezhaén pa dostaas ouzh kêr, dont a reas ar pab diarc'hen d'e arbenn, ha reiñ dezhañ ur pezh banniel gwenn gant ur groaz ruz skrivet warnañ "LI-IT-AB-EXT" (Italia dieubet diouzh ar Varbared ). Anvet e voe da senedour stadoù ar pab.
Trec'het ar Vretoned, setu Alberico o vont trezek ar c'hreisteiz, war-du Naplez. Faezhañ a reas arme ar rouanez Giovanna I, a oa savet a-du gant Klemañs VII. Anvet e voe Alberico da gonestabl rouantelezh Naplez gant Carlo Durazzo, hêr ar gurunenn.
Diwezhatoc'h e vrezelas evit Gian Galeazzo Visconti, dug Milano. A-gevret gant e vreur Giovanni e tegouezhas e Firenze e 1397. E 1399, hag eñ 55 bloaz, e klevas e oa bet krouget e vreur e Bologna. Neuze e lakaas seziz war Faenza, kêrbenn ar re Manfredi, a oa kiriek da varv e vreur. Pa voe kemeret Faenza e werzhas anezhi d'ar c'hardinal Cossa, a zeuas da vout e washañ enebour. Evit en em zialiñ e viras ouzh tremen karradoù ed eus Toskana e-pad ar gernez e 1405, ma voe eskumunuget gant ar pab Inosant VII. En em dennañ a reas da Naplez. Neuze e klevas anv eus un tabut savet etre e zaou vab, Lodovico kont Zagonara, a oa en em savet ouzh e vreur, Manfredo kontLugo.
Siwazh dezhañ ne zistroas ket da Romagna, ha mervel a reas diwar droug al lounezhi e Città della Pieve d'ar 26 a viz Ebrel 1409 hag eñ 65 vloaz.

## Levrlennadur

* Claudio Rendina, Capitani di ventura, Rome, Newton Compton, 1994.
# 1999 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    1998 e Breizh - 1999 e Breizh - 2000 e Breizh
1999 e Breizh

## Darvoudoù

* 1añ a viz Mae : krouidigezh Ofis ar Brezhoneg, e stumm ur gevredigezh, gant Lena Louarn en he fenn.
* 7 a viz Mae : sinet eo ar Garta europat evit ar yezhoù rannvroel pe bihanniver gant Pierre Moscovici en anv gouarnamant Bro-C'hall. Diouzhtu eo kaset an teuliad dirak Kuzul ar Vonreizh, war c'houlenn ar prezidant Jacques Chirac. Disklêriañ a ra ar C'huzul ez a ar Garta a-enep ar Vonreizh c'hall.
* Gwengolo : daoust da enebiezh prefed Penn-ar-Bed e tigor en-dro lise Diwan e Karaez.
* 12 a viz Kerzu : peñse an eoullestr Erika dirak Penmarc'h, ha lanv du da-heul war aodoù kreisteiz Breizh ha kornaoueg Bro-C'hall.

## Marvioù e 1999

* Saik Falc'hun, beleg
* Yann Goulet
* Alan Heusaff
* Yves Laloy, livour
* Job Morvan, marc'hhouarner
* Louis Yhuel, soner
# 19 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1416 : graet ez eus un dugelezh eus kontelezh Savoia, gant impalaer an Impalaeriezh santel roman german.
* 1600 : tarzhadenn ar menez-tan Huaynaputina e Perou.
* 1822 : laket maen kentañ ur vilin-baper gant Nicolas Le Marié en Erge-Vras ; deuet da vezañ an embregerezh OCB (Odet-Cascadec-Bolloré) e 1918.
* 1915 : deroù Emgann an Dardanelloù e Turkia e-pad ar Brezel bed kentañ.
* 1959 : dizalc’hded roet da Giprenez gant ar Rouantelezh Unanet (embannet d’ar 16 a viz Eost 1960).

## Sportoù

* 2015 : trec'h eo (2-1) War-raok Gwengamp war FC Dynamo Kyiv (Ukraina) da-geñver kentañ krogad c'hwezekvet gourfennoù an UEFA Europa League.

## Ganedigezhioù

* Mikołaj Kopernik
* 1473 : Nikolaz Kopernik, steredoniour poloniat.
* 1630 : Shivaji, saver an Impalaeriezh Varatha.
* 1821 : August Schleicher, yezhoniour alaman.
* 1859 : Svante Arrhenius, fizikour ha kimiour svedat, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1903.
* 1865 : Sven Hedin, ergerzher svedat.
* 1900 : Giorgos Seferis, skrivagner gresianek, tapet Priz Nobel al lennegezh gantañ e 1963.
* 1904 : Muiris Ó Súilleabháin, skrivagner iwerzhonek.
* 1917 : Carson McCullers, skrivagnerez stadunanat.
* 1924 : David Bronstein, skrivagner ha mestrc'hoarier echedoù ukrainat.
* 1940 : Saparmyrat Nyýazow, kentañ prezidant Republik Turkmenistan (1991-2006).
* 1953 : Cristina Fernández de Kirchner, prezidantez Arc'hantina (2007-2015).
* 1954 : Sócrates, melldroader etrebroadel brazilian.
* 1967 : Aleksandr Baburin, mestrc'hoarier echedoù rusian-iwerzhonat.
* 1987 : Ahmed Adly, mestrc'hoarier echedoù egiptat.

## Marvioù

* Ernst Mach
* 1405 : Timur Lang, impalaer mongol.
* 1602 : Philippe-Emmanuel de Lorraine, Dug Mercœur, gouarnour Breizh.
* 1916 : Ernst Mach, fizikour ha prederour aostrian.
* 1919 : Frederick DuCane Godman, skiantour saoz.
* 1927 : Fernand de Langle de Cary, milour gall (Brezel 1870-1871 ha Brezel-bed kentañ).
* 1936 : Billy Mitchell, brigadier-jeneral an aerlu stadunanat.
* 1940 : Maurice Duhamel, sonaozer ha politikour breizhat.
* 1951 : André Gide, skrivagner gall.
* 1952 : Knut Hamsun, skrivagner norvegek, tapet Priz Nobel al lennegezh gantañ.
* 1952 : Roperzh ar Mason, skrivagner brezhonek.
* 1956 : Saig ar Go, skrivagner brezhonek.
* 1957 : Maurice Garin, reder war varc'h-houarn gall, gounideg kentañ Tro Bro-C'hall e 1903.
* 1963 : Benny Moré, kaner-sonaozer kuban.
* 1988 : René Char, barzh gallek.
* 1997 : Deng Xiaoping, penn strollad komunour Sina.
* 2001 : Charles Trenet, kaner gall.
* 2007 : Alexis Gourvenneg, sindikader al labour-douar.
* 2016 : Umberto Eco, skrivagner italian.
* 2019 : Karl Lagerfeld, stilour alaman.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : XI ante calendas Martias / Parentalia 6 = XI$^{vet}$ deiz kentañ Meurzh / c'hwec'hvet deiz gouelioù ar Gerent
* Sent an deiz ar relijion katolik :
** sant Tiernvael
** Sant Mesrop, ijiner lizherenneg an armenieg († 440).
# 19 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 2002 : peñse an eoullestr Prestige dirak aodoù Galiza ha lanv du da-heul.

## Ganedigezhioù

| Charlez Iañ Bro Saoz | Ferdinand de Lesseps |
* 1600 : Charlez Iañ, roue Bro-Saoz.
* 1775 : Johann Karl Wilhelm Illiger, amprevanoniour ha loenoniour alaman.
* 1805 : Ferdinand de Lesseps, savour gall Kanol Suez.
* 1888 : José Raúl Capablanca, mestrc'hoarier echedoù kuban.
* 1917 : Indira Gandhi, politikourez, ministr kentañ India adalek 1966 betek 1977 hag e 1980.
* 1934 : Valentin Kozmitch Ivanov, melldroader etrebroadel ha gourdoner rus.
* 1952 : Mark Kerrain, kelenner brezhoneg e Skol-veur Breizh-Uhel, kensaver ar gevredigezh ha ti-embann Sav-Heol.
* 1962 : Jodie Foster, aktourez amerikan.
* 1962 : Mic'hail Saltaev, mestrc'hoarier echedoù ouzbek .

## Marvioù

* Franz Schubert
* 1665 : Nicolas Poussin, livour gall.
* 1798 : Wolfe Tone, brogarour iwerzhonat.
* 1800 : Yves Marie Audrein, eskob touer ha kannad breizhat muntret gant ar Chouaned.
* 1828 : Franz Schubert, sonaozer aostrian.
* 1899 : Jean Édouard lesanvet Yan Dargent, livour breizhat.
* 2017 : Charles Manson, torfedour ha gourou stadunanat.
* 2019 : José Mário Branco, kaner ha sonaozer portugalat.

## Lidoù

Sant an deiz : Sant Tangi
# 19 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1343 : arsav-brezel etre Charlez Bleaz ha Yann Moñforzh e Malastred.
* 1493 : feur-emglev Barcelona zo sinet gant ar rouaned Fernando II Aragon ha Charlez VIII (Bro-C'hall), ha roet eo Rousilhon ha Cerdanya da Vro-Spagn.
* 1795 : ar Republik batav zo embannet en Izelvroioù ; echu eo evel-se gant Republik an Izelvroioù.
* 1969 : mervel a ra ar studier tchek Jan Palach tri devezh goude bezañ c'hwezhet an tan ennañ e-unan da sevel a-enep aloubidigezh Tchekoslovakia gant an Unvaniezh Soviedel.
* 1983 : harzet eo an torfedour nazi Klaus Barbie e Bolivia.
* 1987 : un timbr zo bet lakaet e gwerzh en eñvor da Fulgence Bienvenüe, krouer ha saver metro Pariz.
* 2007 : muntret eo ar c'hazetenner Hrant Dink dirak e lec'h labour en Istanbul.

## Ganedigezhioù

* 399 : Aelia Pulcheria, impalaerez vizantat ha santez.
* 1544 : Frañsez II, roue Bro-C'hall.
* 1554 : Gregor XV, pab.
* 1736 : James Watt, ijinour skosat.
* 1798 : Auguste Comte, prederour gall.
* 1807 : Robert E. Lee, jeneral e Stadoù Kengevreet Amerika.
* 1809 : Edgar Allan Poe, skrivagner amerikan.
* 1839 : Paul Cézanne, livour gall.
* 1912 : Armand Robin, skrivagner ha barzh gallek eus Breizh.
* 1920 : Javier Pérez de Cuéllar, politiker perouat, bet Kentañ ministr Perou.
* 1921 : Patricia Highsmith, skrivagnerez stadunanat.
* 1930 : Uxío Novoneyra, skrivagner galizek.
* 1932 : François Maspero, skrivagner hag embanner gall.
* 1943 : Janis Joplin, kanerez amerikan.
* 1946 : Julian Barnes, skrivagner saoz.
* 1946 : Dolly Parton, kanerez hag aktorez stadunanat.
* 1973 : Karen Lancaume, aktourez pornografek gall.
* 1976 : Tarso Marques, blenier Formulenn 1 eus Brazil.

## Marvioù

* 638 pe 639 : Dagobert Iañ, roue ar Franked.
* 914 : García Iañ, roue León.
* 1636 : Marcus Gheeraerts ar Yaouankañ, livour flamank.
* 1865 : Pierre-Joseph Proudhon, prederour ha dispac'her gall.
* 1874 : August Heinrich Hoffmann von Fallersleben, skrivagner alamanek.
* 1969 : Jan Palach, studier tchek, en em zistrujet gant an tan.
* 1979 : Paul Meurisse, komedian gall.
* 1982 : Elis Regina, kanerez eus Brazil.
* 1983 : Ham, chimpanze kaset d'an egor.
* 2000 : Bettino Craxi, Kentañ Ministr Italia.
* 2002 : Vavá, melldroader etrebroadel ha gourdoner brazilian.
* 2003 : Françoise Giroud, kazetennerez ha politikerez c'hall.
* 2007 : Hrant Dink, kazetenner eus Turkia.
* 2016 : Ettore Scola, filmaozer italian.
* 2022 : Gaspard Ulliel, aktor gall.

## Lidoù

* Sent an deiz :
** sant Mark Efezos († 1444)
** E Breizh : sant Brewalaer VI$^{vet}$ kantved
# 19 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1493 : dont a ra Masimilian Iañ, pried kentañ Anna Vreizh da vezañ impalaer an Impalaeriezh santel roman german.
* 1505 : erruout a ra Anna Vreizh er Folgoed da-geñver he Zro Breizh.
* 1691 : trec'h eo Arc'hdugelezh Aostria war an Impalaeriezh Otoman en Emgann Slankamen.
* 1919 : Afghanistan dizalc'h diouzh ar Rouantelezh Unanet.
* 1942 : ur c'hwitadenn eo Taol Jubilee (dilestradeg saoz e Dieppe (Seine-Maritime a-vremañ)).
* 1989 :
** aet Tadeusz Mazowiecki da Gentañ Ministr Polonia.
** da-geñver ur piknik a-stroll e-kichen Sopron e tremen 600 den eus Republik Demokratel Alamagn eus Hungaria da Aostria : deroù diskar Republik Demokratel Alamagn an hini eo.

## Sportoù

* 1918 : krouet eo Kevre mell-droad ar C'hornôg.
* 1984 : loc'hañ a ra kentañ Treizhadeg Atlantel Kebek-Sant-Maloù diouzh glannoù stêr Sant Laorañs.
* 2016 : evit ar wech kentañ en istor ar boks gall ez a Estelle Mossely da gampionez olimpek e Rio de Janeiro (Brazil).

## Ganedigezhioù

* La Place de l'Europe ul livadur gant Gustave Caillebotte
* 1811 : Samuel Tickell, arzour, evnoniour, yezhoniour hag ofiser el lu breizhveuriat.
* 1845 : Edmond James de Rothschild, dastumer ha dengarour gall.
* 1848 : Gustave Caillebotte, livour gall.
* 1862 : Maurice Barrès, skrivagner ha politikour gall.
* 1877 : Pierre Quéméner, embregour ha politikour breizhat.
* 1883 : Coco Chanel (Gabrielle Bonheur Chanel hec'h anv gwir), kemenerez c'hall.
* 1902 : Georges Lacombe, filmaozer gall.
* 1914 : Raymond Marcellin, politikour gall, bet maer Gwened ha prezidant Kuzul Rannvroel Breizh.
* 1946 : Bill Clinton, prezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 1951 : John Richard Deacon, gitarour saoz, ezel eus ar strollad sonerien Queen.

## Marvioù

* 14 : Aogust (impalaer), kentañ impalaer roman hag advab da gCaius Julius Caesar.
* 1186 : Jafrez II (dug Breizh)
* 1662 : Blaise Pascal, jedoniour ha prederour gall.
* 1680 : Jean Eudes, beleg gall lakaet da sant e 1925 .
* 1810 : Jérôme-Marie Champion de Cicé, arc'heskob katolik, ministr ar Justis gall (1789) ha kannad ar Vodadeg vroadel gall.
* 1870 : Yann-Vari ar Skourr, barzh brezhonek.
* 1924 : Ferdinand Cheval (Facteur Cheval e lesanv), paotr al lizhiri hag arzour simpl gall.
* 1936 : Federico García Lorca, barzh ha dramaour spagnolek.
* 1949 : Cecil Boden Kloss, evnoniour ha loenoniour saoz.
* 1965 : Jarl Priel (Charles Trémel e anv gwir), dramaour ha skrivagner brezhonek.
* 1974 : Fernando Cerchio, filmaozer, frammer ha saver senario italian.
* 1977 : Groucho Marx, aktour stadunanat.
* 2012 : Tony Scott, filmaozer ha produer breizhveuriat.

## Lidoù

* er relijion gatolik :
** Santez Gwennyn
* Devezh ar vro en Afghanistan
# 19 Gwengolo

← Gwengolo → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1356 : Emgann Poitiers etre armeoù Bro-Saoz ha Bro-C'hall.
* 1793 : emgann e Beuzid-Klison etre ar Republikaned ha ar Vandeidi.
* 1893 : e Zeland Nevez e roer ar gwir da votiñ d’ar merc’hed.
* 1930 : korventenn e Breizh: 27 bag kollet, mervel a ra 203 fesketour eus Groe, An Intel, Pleheneg, Porzh-Loeiz, Konk-Kerne ha Douarnenez abalamour d'ar gorventenn, ha lezel a reont 127 intañvez ha 193 emzivad war o lerc'h.
* 1944 : dieubidigezh Brest : aloubet eo bet ar gêr gant an 8vet arme amerikan.
* 1949 : kimiadiñ a ra Jean-Yves Le Toumelin diouzh ar Groazig (Liger-Atlantel) evit ober tro ar bed war e vag-dre-lien "Kurun".
* 1977 : digoret ez eus teir skol-vamm vrezhonek gant Diwan e Gwitalmeze, Kemper ha Plouneour-Menez.
* 1991 : en Alpoù, e Tirol ar Su, ez eus kavet korf un den marv ouzhpenn 500 vloaz zo, lesanvet Ötzi.
* 2006 : Taol-stad an arme e Thailand.

## Ganedigezhioù

* 1551 : Herri III, roue Bro-C'hall.
* 1754 : Joseph Fouché, politikour, ministr an Diabarzh e prantad kentañ an Impalaeriezh c'hall kentañ.
* 1799 : René Caillié, ergerzher gall.
* 1866 : Marguerite Deval, kanourez hag aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1903 : Émile Poilvé, gourener breizhat ha kampion olimpek e Berlin e 1936.
* 1909 : Vefa de Bellaing, bet ganet Geneviève (Jenovefa e brezhoneg) Charbonnier de Sireuil, songarourez, emsaverez yezh ha sevenadur Breizh ha barzhez.
* 1911 : William Golding, skrivagner saoznek, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh.
* 1926 : Masatoshi Koshiba, fizikour japanat, Priz Nobel ar Fizik e 2002.
* 1934 : Brian Epstein, gwazour arzel hag alier ar strollad The Beatles adalek 1961 betek e varv.

## Marvioù

* 1710 : Ole Rømer steredoniour danat.
* 1797 : Lazare Hoche, jeneral da vare an Dispac'h gall.
* 1843 : Gaspard-Gustave Coriolis, skiantour gall.
* 1881 : James Abram Garfield, 20vet Prezidant ar Stadoù Unanet.
* 1985 : Italo Calvino, skrivagner italian.
* 2010 : José Antonio Labordeta, kaner, skrivagner ha politikour aragonat.

## Lidoù

* Devezh ar vro e Saint Kitts ha Nevis.
* Iliz katolik roman
** Sant Genver, eskob Benevento (Italia), merzher ha gwarezer Kêr-Napoli († 305).
** Sant Teodor, arc'heskob Kêrgent (Canterbury) († 690)
** Sant Sezni eskob-abad e Bro-Iwerzhon, enoret e meur a lec'h e Breizh († 7vet kantved)
** Emziskouezadenn ar Werc'hez Vari er Saletta (Italia) e 1846
hervez an iliz katolik

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Lucien Gourong
# 1999

Diwar-benn bloavezh 1999 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 22 a viz Mae: tamallet Slobodan Milosevic, prezidant Yougoslavia, evit torfedoù a-enep Mab-Den er C'hosovo.
* 10 a viz Even: paouezet gant kirri-nij an AENA da leuskel bombezennoù war Yougoslavia. Tapet ar rezolusion 1244 gant pennoù an ABU : un "emrenerezh ledan" a vo d'ar C'hosovo a vo dindan lu liesvroadel an AENA.
* 26 a viz Kerzu: (betek an 28) Kornôg Europa, ha Frañs dreist-holl, tizhet gant barradoù gwallamzer (en tu-hont da 100 den lazhet).

#### Unaniezh Europa

* 1añ a viz Genver: an euro lakaet da dalvezout.

#### Breizh

* 6 Meurzh: miliadoù a dud a vanifest e Naoned evit ma adunanet Breizh.
* 10 Ebrel: roet lañs en-ofisiel da Arvorig FM.
* 30 Ebrel: bet staliet gant ti-kêr Felger panelloù divyezhek evit mont-tre er gumun.
* 1añ Mae: emvod-meur krouiñ Ofis ar Brezhoneg, benveg politikerezh yezh Kuzul-rannvro Breizh e Karaez-Plougêr, diwar atiz Jean-Yves Cozan, Besprezidant ar rannvro e karg eus ar Vreizhadelezh.
* 23 Mae: 13vet Gouel Broadel ar Brezhoneg, e Spezed.
* 5 Mezheven: manifestadeg e Karaez-Plougêr evit ur statud publik da Ziwan.
* Gwengolo
** Krouidigezh skolioù Diwan an Alre ha Gwenrann
** Krouidigezh klasoù divyezhek publik e Perwenan, Plistin ha Konk-Kerne
** Krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik e Ploueskad
** 28: laeroñsi danvez-tarzh e Plevin (Breizh).* 5 Du : Digoridigezh burevioù Ofis ar Brezhoneg e Karaez-Plougêr.
* 6 Du: aet Stefan Moal da benn Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg.
* 12 a viz Kerzu: peñse an eoullestr Erika a vaez da Benmarc'h (Breizh).

#### Frañs

* 7 Mae : Sinet Karta Europa ar yezhoù rannvroel ha minorel gant gouarnamant Lionel Jospin.
* 12 a viz Du: 34 den a varv gant glaveier kreñv e tri departamant bro-Frañs.
* 15 a viz Du: embannet eo al lezenn niverenn 99/944 a laka e pleustr an Emglev keodedel a gengred (PACS e galleg).

#### Rusia

* 31 a viz Kerzu: Boris Yeltsin a ziskrog diouzh e garg hag a zo kemeret gant Vladimir Poutin.

### Azia
#### Kurdistan

* 15 a viz C'hwevrer: Abdullah Öcalan, penn an emsav kurd PKK, zo harzet e Kenya gant servijoù Turkia.

#### Israel

* 6 a viz C'hwevrer: aet Ariel Sharon da Gentañ Ministr.

#### Reter-pellañ
### Afrika

* 15 Ebrel : Aljeria : Aet Abdelaziz Bouteflika da brezidant ar Republik gant 73,19% eus ar mouezhioù (6 danvez-prezidant diwar 7 a oa aet war gil pa gave dezho e oa kamm an dilennadegoù).

### Amerikaoù
#### Suamerika

* 31 a viz Kerzu: aotrouniezh klok Panamá war dachennad ar Ganol.

### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar fleroviom gant skipailh Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel e Dubna (Rusia).
* 1añ a viz C'hwevrer: dilezet eo al Lizherenneg Morse.

### Armerzh

* 1añ Genver: degemeret eo an Euro er marc'hadoù arc'hant en 11 Stad eus Unvaniezh Europa evit sevel takad an euro. Feurioù eskemm moneizoù ar Stadoù zo gwiriekaet.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1999

## Marvioù

* Yves Laloy, liver surrealist
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1999
# 19 (pladenn)

19 zo ur albom gant ar ganerez saoz Adele er bloavezh 2008.

## Gwerzhioù

E-kreiz ar bloavezh 2011, 3 000 000 skouerenn a voe gwerhet er bed.

## Testeniekadurioù

| Bro | Testeniekadur | Gwerzhioù |
| Stadoù-Unanet | Aour | 500 000 |

## Notennoù ha daveennoù

* 1 2 3 (es) Biographie d'Adele lec'hienn coveralia, aozer: labird