OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cymru Fydd

Cymru Fydd (distaget [ˈkəmri ˈvi:ð] e kembraeg) a oa ur strollad brogarour kembreat a voe savet gant Kembreiz eus Londrez e 1886. Fellout a rae d'al luskad-se e vefe emren Kembre. Anv saoznek ar strollad e oa Young Wales, kement ha diskouez e kemerent skouer war an emsav iwerzhonat evit an emrenerezh anvet Young Ireland. Hag evel en Iwerzhon e c'houlennent e vefe tennet he statud ofisiel digant an Iliz anglikan er vro hag e vefe disrannet an iliz anglikan e Kembre diouzh Iliz Bro-Saoz.
E-touez izili anavezetañ Cymru Fydd e oa an istorour John Edward Lloyd, Owen Morgan Edwards, ar politiker frankizour Thomas Edward Ellis ha tud all c'hoazh evel Beriah Gwynfe Evans ha Michael D. Jones.
Embannet e veze div gelaouenn gant al luskad, Cymru Fydd e kembraeg ha Young Wales e saozneg. Mont a reas ar c'helaouennoù d'an traoñ e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved ha krakvevañ a reas ar strollad betek deroù an XX$^{vet}$ kantved.

## Levrlennadur

* Kenneth O. Morgan : Rebirth of a Nation. Wales 1889-1980. Oxford: Oxford University Press. 1981 (en)
* Dewi Rowland Hughes : Cymru Fydd 1886-1896. University of Wales Press. 2006 (cy)
# Cynan Dindaethwy ap Rhodri

Cynan Dindaethwy ap Rhodri (marvet e 816), mab da Rhodri Molwynog ap Idwal roue Gwynedd, ha da vMargaret ferch Duplory, a voe roue Gwynedd, pe war-lerc'h marv e dad e 754, pe hini e eontr (pe kenderv?) Caradog ap Meirion e 798.
E vreur Hywel ap Rhodri Molwynog (hervez e anv ap Rhodri), pe e genderv (hervez e anv Hywel Farf-Fehinog ap Caradog), a voe roue en e c'houde e 814, pa ziframmas Enez Von digantañ. Adkemeret e voe e 816 gant Cynan met mervel a reas er bloavezh-se end-eeun.
E verc'h Esyllt an hini a voe mamm da vMerfyn Frych, tad Rhodri Mawr.
| En e raok: Caradog ap Meirion | Roue Gwynedd ) ... - 816 | War e lerc'h: Hywel ap Rhodri Molwynog |

## Levrlennadur

* Y Bywgraffiadur Cymreig hyd 1940 (Anrhydeddus Gymdeithas y Cymmrodorion)

## Pennad kar

* Cynan
# Cymru

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Cymru eo anv Kembre e kembraeg.
* Cymru Fydd, strollad politikel en XIXvet kantved,
* Cymru Goch, strollad politikel en XXvet kantved,
* Plaid Cymru, anv strollad politikel ar vroadelourien.
* Cymru, ur gelaouenn gembraek embannet etre 1891 ha 1920
# Bowness-on-Solway

Bowness-on-Solway zo ur gêriadenn eus Cumbria, e hanternoz Bro-Saoz. Emañ war aod ar Solway Firth, un aber a verk an harzoù etre Bro-Saoz ha Bro-Skos. E Bowness-on-Solway edo kreñvlec'h roman Maia, unan eus kreñvlec'hioù Moger Hadrian.
# Boyacá

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Boyacá zo anv meur a lec'h e Kreisteizamerika, un anv deuet eus ar muiakaeg, yezh ar bobl muiaka, e Colombia .

## Lec'hanvadurezh
### Kolombia

* Boyacá (Colombia), departamant e Kolombia;
* Boyacá (Boyacá), kumun e Boyacá,
* Puerto Boyacá, kumun e Boyacá,
* Stêr Boyacá, stêr e Boyacá,;
* Avenida Boyacá (Bogotá), straed vras e kêr Bogotá, kêr-benn ar vro .

### Broioù arall

* Avenida Boyacá (Buenos Aires), straed vras e kêr Buenos Aires en Arc'hantina;
* Avenida Boyacá (Caracas), straed vras e kêr Caracas e Venezuela.

## Istor

* Emgann Boyacá, emgann a bouez en istor dizalc'hted Kolombia a c'hoarvezas war ur pont war ar stêr Teatinos.
* Departamant Boyacá (Gran Colombia), departamant kozh e Republik Gran Colombia.
* Estado Soberano de Boyacá, stad kozh e-barzh Confederación Granadina ha Stadoù-Unanet Colombia.
# Boyacá (Colombia)

Boyacá zo unan eus an 32 departamant zo e Kolombia. Tunja eo ar gêr-benn anezhañ.
| Amazonas  Antioquia  Arauca  Atlántico  Bolívar  Boyacá | Caldas  Caquetá  Casanare  Cauca  Cesar  Chocó | Córdoba  Cundinamarca  Guainía  La Guajira  Guaviare | Huila  Magdalena  Meta  Nariño  Norte de Sant. | Putumayo  Quindío  Risaralda  San Andrés y P.  Santander | Sucre  Tolima  Valle del Cauca  Vaupés  Vichada |
# Boyar

Ur boyar pe boyer (eus ar ger rusek боярин : boiarin, hag eus ar ger roumanek boier) zo un den eus an noblañs er broioù reizhkredennek slavek e Retereuropa (arc'hont er broioù gresianek). Bez e oa anezho e Rus' Kiev hag e broioù reizhkredennek ar Balkanoù, hag anvet joupan pe ispan (e bulgareg жупан, e roumaneg jupân, e gresianeg γύπηανὀς, diwar ar slavoneg жупънь : mestr an douar). Adalek ar XIVvet kantved e oa anavezet ar ger « boyar » betek e priñselezhioù roumanek Transilvania, Moldavia ha Valakia (boier e roumaneg), pan eas ar renkad da get er Balkanoù hag e kreisteiz Ukraina, gant an aloubadeg turk.
Ma oa titloù noblañs ar gerioù boyar pe жупънь - ispan ( evel dug, kont, markiz, baron) ne oa gwir evit an anvioù Князь - kniaz, na voivod, hospodar, a oa anvioù kargoù, ha diskarget pe torret a garg e c'halled bezañ, pe prenañ ar garg a c'halled ivez. Er priñselezhioù rouman e veze dilennet ar priñs gant bodadeg ar voyared.
# Bowmore

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bowmore a zo
* anv saoznekaet kêrbenn Ìle, Am Bogha Mòr
* anv ar wiski graet eno, gwelout wiski Bowmore.
Ar ger 'more' n'eo nemet distresadur ar ger gouezelek mòr, kar d'ar gerioù mawr e kembraeg ha meur e brezhoneg.
# Bozcaada

Bozcaada (hervez an turkeg), pe Tenedos (hervez ar gresianeg, Τένεδος), zo un enezenn e Mor Egea. Emañ e-barzh proviñs Çanakkale e gwalarn Turkia. War-dro 2600 den zo o chom enni. E-touez ur bern turkegerien e chom un nebeudig gresianegerien, diskennidi d'ar re na oant ket aet kuit goude feur-emglev Lausanne e 1923, pa voe termenet bevennoù Republik Turkia.
Diwar ar pesketaerezh hag an touristerezh e vev an enezidi dreist-holl. Brudet eo gwini ha gwin an enezenn ivez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Boyaval

Kumunioù Frañs :
| Anv | Boyaval |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Heuchin |
| Kanton | Heuchin |
| Kod INSEE | 62171 |
| Kod post | 62134 |
| Maer | Marc Vambergue |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,38 km² |
| Led | 50° 28' 30" Norzh |
| Hed | 02° 18' 18" Reter |
| Uhelder kreiz | 105 m |
| Uhelder bihanañ | 80 m |
| Uhelder brasañ | 172 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 131 (2007) |
| Stankter | 24 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Boyaval a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
# Boyelles

Kumunioù Frañs :
| Anv | Boyelles |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Sud Arrageois |
| Kanton | Croisilles |
| Kod INSEE | 62172 |
| Kod post | 62128 |
| Maer | Jean-Guy Lesage |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,25 km² |
| Led | 50° 12' 14" Norzh |
| Hed | 02° 48' 57" Reter |
| Uhelder kreiz | 79 m |
| Uhelder bihanañ | 70 m |
| Uhelder brasañ | 107 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 234 (2007) |
| Stankter | 55 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Boyelles a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Gouel

* Bep kentañ sulvezh a viz Gwengolo abaoe 2001 e vez graet Gouel an Avaloù-douar.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Boyd Alexander

Al letanant Boyd Alexander, bet ganet d'ar 16 a viz Genver 1873 e Cranbrook (Kontelezh Kent, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 2 a viz Ebrel 1910 e-kichen Nyeri (Central, Kenya), a oa un ofiser saoz er British Army, un ergerzher hag evnoniour.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* N : Nesocharis,
* P : Poliolais.

### Spesadoù

* A : Alauda razae (alc'hweder Raso),
* C : Cossyphicula roberti,
* I : Indicator willcocksi,
* N : Nesocharis shelleyi,
* P : Poliolais lopezi.

### Isspesadoù

* A : Acrocephalus gracilirostris neglectus,
* C : Cossyphicula roberti roberti,
* I : Indicator willcocksi willcocksi,
* N : Nesocharis shelleyi shelleyi,
* P : Poliolais lopezi lopezi, Psittacus timneh princeps.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Alexander e metoù al loenoniezh.
# Boys Over Flowers

Boys Over Flowers (koreaneg 꽃보다 남자, Kkotboda namja) zo ur stirad skinwel eus Sukorea, produet ha skignet gant KBS.

## Aktored

* Ku Hye-sun - Geum Jan-di
* Lee Min-ho - Gu Jun-pyo
* Kim Hyun-joong - Yoon Ji-hu
* Kim Bum - So Yi-jung
* Kim Joon - Song Woo-bin
* Kim So-eun - Chu Ga-eul
# Bornholm

Bornholm zo un enezenn danat er Mor Baltel, etre aodoù Sveden en norzh hag Alamagn ha Polonia er su, hag ur gumun e Danmark.
Unan eus inizi bras ar Mor Baltel eo, dezhi ur gorread a 588 km² ha 41 802 annezad (e 2011). Rønne eo ar gêr vrasañ.
Tevennoù serzh zo a-hed an aod norzh met izel a-walc’h eo an aod su. Gwechall e veve an annezidi diwar ar pesketaerezh ; bremañ eo deuet an touristerezh da vezañ pouezus.
E sagaoù skandinavek ar Grennamzer e veze graet Burgundarholm eus Bornholm. Alfred Veur, ar roue saoz a vrezelias a-enep an Daned en IX$^{vet}$ kantved, a rae Burgenda Land anezhi. Krediñ a reer e vije bet lec’h annez orin pobl ar Vurgonded.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Bornholms Regionskommune (Lec’hienn ofisiel)
* Velkommen til Bornholm
# Borniquèl (Perigòrd)

Borniquèl (e galleg hag ent-ofisiel: Bourniquel) a zo ur gêriadenn eus Perigòrd en Okitania, hag ur gumun eus an departamant Dordogna er rannvro Akitania-Nevez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Borniquèl (disheñvelout)

Borniquèl zo un anv-lec'h okitanek, eus Okitania, hag a c'hall bezañ:
* Borniquèl (Bruniquel e galleg) a zo ur gumun eus Carcin, e departamant an Tarn-et-Garonne.
* Borniquèl (Bourniquel e galleg) a zo ur gumun eus Perigòrd, e departamant an Dordogne.
# Borno (Lombardia)

Borno zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Borno (Nigeria)

Borno :
| Fedoù ||
| Kerbenn: | Maiduguri |
| Krouet: | 3 a viz c'hwevrer 1976 |
| Gouarner: | Ali Modu Sheriff |
| ISO 3166-2: | NG-BO |
| Gorread ||
| Gorread: | 70.898 km² |
| Renk e Nigeria: | 2 |
| Poblañs ||
| Annezidi: | 4.588.680 (2005) |
| Stankder: | 65 ann./km² (2005) |
| Renk e Nigeria: | 12 |
Borno a zo ur stad e biz Nigeria. Maiduguri eo e gêrbenn. Krouet e oa bet e 1976 pa voe disrannet Stad ar Biz. Betek 1991 e endalc'he ar pezh a zo aet d'ar stad Yobe.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Borniquèl

    Evit implijoù all, gwelet Borniquèl (disheñvelout).
Borniquèl :
| ar ru bennañ ||
| Anv okitaneg | Borniquèl |
| Anv gallek (ofisiel) | Bruniquel |
| Bro | Carcin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Midi-Pyrénées |
| Departamant | Tarn-ha-Garona |
| Arondisamant | Montalban |
| Kanton | Monclar de Carcin |
| Kod kumun | 82026 |
| Kod post | 82800 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Montet 2014-2020 |
| Lec'hienn web | www.bruniquel.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 40 310 ann. (2020) |
| Stankter | 1 214 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 130 m bihanañ 90 m — brasañ 382 m |
| Gorread | 33,2 km² |
| kemmañ |
Borniquèl (e galleg: Bruniquel) zo ur gêrig eus Carcin en Okitania, hag ur gumun lec'hiet en departamant Tarn-et-Garonne, e rannvro Midi-Pyrénées.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Boroneddu

Boroneddu zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Borno

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Borno zo anv meur a dra.
* Borno, ur gêr e Lombardia
* Borno, ur Stad e Nigeria
# Bornos

Bornos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Boroeg

Ur yezh omotek eus is-skourr yezhoù gongaek an norzh eo ar boroeg (b(w)oro, shinasha pe scinacia) komzet gant 19.878 den evel yezh kentañ ha gant 2.276 den all evel eil yezh e mervent Amhara en Etiopia (1998).
Peder rannyezh ez eus:
* Amouroueg (amuru)
* Wambereg (wambera)
* Gamileg (gamila)
* Goubeg (guba)

## Gwelet ivez

* Yezhoù gongaek-gimodjanek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Creuddyn

Creuddyn zo anv meur a lec'h e Kembre:
* Creuddyn, kombod kozh, hiziv e Kontelezh Conwy ;
* Creuddyn, kombod kozh e kantrev Penweddig, Ceredigion
* Llanfihangel y Creuddyn, kêriadenn e Ceredigion
Ur skol
# Creuddyn (Ceredigion)

Creuddyn a oa ur c'hombod gwechall e Kembre. Un tamm eus kantrev Penweddig e oa, e hanternoz Rouantelezh Ceredigion, asambles gant kombodoù Genau'r Glyn ha Perfedd.
En em astenn a rae etre ar stêrioù Rheidol hag Ystwyth, eus aod Bae Ceredigion er gornaoueg betek menezioù Elenydd er reter. En hanternoz da gombod Creuddyn edo kombod Perfedd, er c'hreisteiz edo kombod Mefenydd, hag er reter edo kantrev Arwystli, e Rouantelezh Powys.
Ur roud a chom eus anv ar c'hombod en anv kêriadenn Llanfihangel y Creuddyn.
# Creurgops

Creurgops :
| Creurgops dentatus, tresadenn gant Smit (1876). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Creurgops P.L.Sclater, 1858 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Creurgops a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Creurgops dentatus,
* Creurgops verticalis.
O c'havout ar reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Creurgops (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Creuse

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Creuse zo un anv-lec'h gallek
* Creuse, un adstêr d'ar stêr Vienne, e-kreiz Bro-C'hall
* Creuse, anv an departamant, anvet diwarni

## Kumunioù

* Creuse, ur gumun c'hall ha n'eus ket anezhi ken, bremañ e kumun Rivery, e departamant ar Somme
* Creuse (Somme), ur gumun c'hall e departamant ar Somme
# Creully-sur-Seulles

Creully-sur-Seulles :
| Kastell Creully. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Bayeux |
| Kanton | Bretteville-l'Orgueilleuse |
| Kod kumun | 14200 |
| Kod post | 14480 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Ozenne 2017-2020 |
| Etrekumuniezh | Seulles Terre et Mer |
| Lec'hienn web | https://creully-sur-seulles.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 260 ann. (2020) |
| Stankter | 121 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 66 m |
| Gorread | 18,71 km² |
| kemmañ |
Creully-sur-Seulles a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall, krouet e 2017.

## Istor

Krouet eo bet ar gumun d'ar 1añ a viz Genver 2017, o vodañ kumunioù Creully, Saint-Gabriel-Brécy ha Villiers-le-Sec.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Manneville.
* Kastell Brécy.
* Iliz Sant-Laorañs e Villiers-le-Sec.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Genver 2017 | → bremañ | Thierry Ozenne | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 13 Gwengolo 2016
* ↑ « Thierry Ozenne, élu maire de la commune nouvelle », La Manche Libre, 9 Genver 2017.
# Creuse (stêr)

    Evit implijoù all, gwelet Creuse.
Creuse (galleg), Cruesa (en okitaneg), zo ur stêr e-kreiz Bro-C'hall, adstêr d'ar Vienne.

## Departamant

Diwar anv ar stêr Creuse ez eus bet anvet un departamant gall e 1790.
# Cretas

Cretas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 556 (2023).
# Creuse (departamant)

    Evit implijoù all, gwelet Creuse.
Creuse :
| Anv okitanek | Cruesa Crosa |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Pennlec'h (prefeti) | Garait |
| Isprefetioù | Lo Buçon |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Valérie Simonet (LR) |
| Prefed | Magali Debatte |
| Kod EBSSA | 23 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-23 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR632 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 115 995 ann. (2020) |
| Stankter | 21 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 46° 11′ 23″ Norzh 2° 05′ 08″ Reter / 46.18972, 2.08556 |
| Gorread | 5 565 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 2 |
| Pastelloù-bro | 1 |
| Kantonioù | 15 |
| Etrekumuniezhioù | 7 |
| Kumunioù | 256 |
| kemmañ |
Creuse (galleg, distaget; Cruesa en okitaneg, distaget /kruezo/, pe /krozo/ er vro) zo un departamant e-kreiz Bro-C'hall, er rannvro Akitania-Nevez, anezhañ unan eus an departamantoù a zo en Okitania. Anvet eo bet diwar anv ar stêr Creuse, a zo Cruesa en okitaneg.
Garait (Guéret e galleg) eo ar penn-kêr anezhañ.

## Un departamant war zidudañ

Brudet eo da vezañ unan eus ar c'hornioù-bro ma eo bet an didudañ ha divroañ en o gwashañ. Pa oa Michel Debré ministr en devoa klasket kas di bugale tennet digant o zud er Réunion.

## Arondisamantoù

* Garait
* Lo Buçon

## Levrlennadur

* La déportation des Réunionnais de la Creuse, Elise Lemai, Embannadurioù L'Harmattan, 2004 (e galleg) ;
* Enfants en exil, transfert de pupilles réunionnais en métropole (1963-1982), Ivan Jablonka, Embannadurioù Seuil, Pariz, septembre 2007 (e galleg).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ er C'hreuse.

## Notennoù ha Daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ RFO fr
# De facto

De facto zo ul lavar latin hag a dalv kement hag « er fedoù », pe « en oberoù » . Enebet e vez ouzh de jure', « hervez ar gwir, ar reolenn ».
En ur ster ledan e talvez kement hag « e gwirionez » ivez.

## Orin

Implijet eo bet an droienn e latin gant Cicero en e brezegenn Pro Milone :
   ... et Pompeius de iure non de facto quaestionem tulit
   ... ha Pompeius a vennas ensellout ar gwir ha n'eo ket ar fed.

## De facto, de jure

* Karl Martel ha Benito Mussolini ne renent ket de jure : de facto a raent, p'o doa muioc'h a c'halloud eget o roue.
* Anavezout ur gouarnamant de facto a c'hall bezañ anavezout ar re o deus kemeret ar galloud dre nerzh en desped d'al lezenn.
* Pa gomzer eus poblañs de facto ur vro e komzer eus an holl re a zo o chom enni daoust ma n'int ket anavezet holl gant al lezenn, evel ar re n'o dije ket paperioù.
* E broioù zo e vez ur yezh ofisiel de jure, hag unan all de facto : e Maroko hag e Liban ez eo an arabeg ofisiel de jure, met kenofisiel eo ar galleg de facto.
* Gouarnamant Korsika, e 2018, a embannas lakaat ar c'horseg da yezh ofisiel de facto, tra ma nac'h ar Stad c'hall anavezout yezh ebet ouzhpenn ar galleg de jure.

## Liammoù diavaez

* (en) Legal English: “De Facto/De Jure”

## Notennoù

* ↑ (la) Cicero, Pro Milone, XI
# De l'extinction du paupérisme

De l'extinction du paupérisme zo un arnodskrid politikel gant Louis-Napoléon Bonaparte en 1844, levezonet gant mennozhioù Claude Henri de Rouvroy de Saint-Simon.
# De l'universalité de la langue française

De l'universalité de la langue française zo un arnodskrid gallek gant Antoine de Rivarol embannet e Berlin e 1784 , hag a weler oc'h aweniñ c'hoazh meur a republikan gall.

## Degemer

   Quant à la valeur de son discours, nous l’apprécierons d’un mot, qui peut s’appliquer d’ailleurs à la plupart des écrits de Rivarol : c’est l’œuvre d’un spirituel ignorant, un recueil d’aperçus ingénieux, très fins, entremêlés de fautes de goût et d’effroyables bévues.
   "Evit talvoudegezh e zispleg a vo prizet gant ur ger hepken, a c'haller lakaat da dalvezout war an darn vuiañ eus skridoù Rivarol : oberenn un den speredek dizesk eo, un dastumad alberzoù ijinus, fin meurbet, mesket gant fazioù a vlizidigezh ha kammselloù spontus".
   – Pierre Larousse, Dictionnaire.

## Liamm diavaez

* Wikisource

## Notennoù

* ↑ (fr) « Seules la langue et la culture françaises ont accédé à l'universel. » L'Express, Kerzu 2015
# De dood van een vrek

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
De dood van een vrek (Marv an den skragn) zo anv div oberenn gant Jheronimus Bosch
* De dood van een vrek (livadur), war ziskouez en National Gallery of Art en Washington
* De dood van een vrek (tresadenn), war ziskouez el Louvre e Pariz.
# De dood van een vrek (livadur)

De dood van een vrek ("Marv un den skragn"), pe De dood van een woekeraar ("Marv un uzurer"), zo ul livadur diwar zorn al livour izelvroat Hieronymus Bosch, graet war-dro 1500-1510, hag a zo hiriv war ziskouez en National Gallery of Art e Washington. Rannet ez eus bet ur banell dehou eus un trilivadur ; an tammoù all eo Het narrenschip ("Nev ar folled") hag Allegorie op de gulzigheid ("Alegorienn an orged").

## Mennad

An daolenn a zegas da soñj d'an dud e rankont mervel, hervez al lavar memento mori. Diskouez a ra levezon al levrioù ar XV$^{vet}$ kantved diwar-benn an Ars moriendi (arz da vervel), graet evit sikour ar gristenien da zibab etre Jezuz hag ar baradoz en un dorn, hag ar plijadurezhioù en dorn all. Pa dosta ar marv ne c'hall ket an den skragn mirout ouzh an temptadur, ma en gweler oc'h astenn e zorn war-du ur sac'had aour a zo kinniget dezhañ gant un diaoul, daoust ma klask un ael diskouez dezhañ an hent war du kroaz ar C'hrist, a ziskouez anezhi ur barrig gouloù gwenn.

## An daolenn

An den skragn en e wele a sell ouzh an Ankoù e toull an nor, tra ma klask e ael mat diskouez dezhañ Jezuz war ar groaz.
En diaraog e weler an den skragn evel ma oa pa oa yac'h, o verniañ aour en un arc'h, e chapeled en e zorn. Arouezioù ar galloud, tokarn, kleze, skoed, a ra dave da follentezioù ar bed.
# De dulle griet

De dulle griet a zo titl unan eus albomoù bannoù-treset izelvroek Suske en Wiske (hag a zo Bob et Bobette e galleg), diwar dorn Willy Vandersteen. Embannet e voe er c'hazetennoù De Standaard ha Het Nieuwsblad etre an 22 a viz C'hwevrer hag ar 1añ a viz Gouere 1966. Er memes bloaz e voe embannet an albom. Suske ha Wiske eo an tudennoù pennañ, hag e-touez al lec'hioù ma tremen an istor emañ Mirdi Mayer van den Bergh. Adembannet eo bet e Belgia etre an 23 a viz Here hag an 22 a viz Genver 2003 er sizhunieg Suske en Wiske weekblad.
# De gustibus et coloribus non disputandum

De gustibus et coloribus non disputandum zo ul lavared latin, brudet a-walc'h hiziv c'hoazh, hag a dalv da lavarout ec'h eo arabat kaozeal eus blizidigezh nag eus livioù. Ret eo kompren e vije amzer gollet, rak disheñvel e vo ali pep den ha n'eus emglev posupl ebet war gement-se.
Pell e oa bet soñjet e oa bet savet gant Marcus Tullius Cicero, hiziv e kreder eo gant kelennerien ar Grennamzer.

## Menegoù

* De gustibus non est disputandum zo un drama war gan savet gant Carlo Goldoni e 1754.
* Meneget eo ar frazenn gant Philip K. Dick en e romantoù The Crack in Space (1966) ha Flow My Tears, the Policeman Said (1974).

## Pennadoù kar

* Listennad lavaredoù latin