OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Timbroù Oubangi-Chari

Un drevadenn c’hall e oa ar vro anvet « Oubangi-Chari » ha lec’hiet e kreiz rann hanternoz Afrika. Kendeuzet e oa bet an tiriad-se gant hini an Tchad, a-raok na vefe embannet an dizalc’hidigezh d’an 13 a viz Eost 1960 dindan anv a Republik Kreizafrikan (« République Centrafricaine »).
Betek 1915 ez eus implijet timbroù Kongo Frañs. Ar bloaz-se avat e vez lakaet er-maez timbroù ar C’hongo dreistmoullet gant an alc’hwez « OUBANGUI-CHARI-TCHAD ».
E 1922, n’eus mui anv eus an Tchad war an timbroù dreistmoullet. Emdreiñ a ra polititikerezh ar postoù e 1924 war-zu an unvaniñ gant tiriadoù amezek an impalaeriezh : dreistmoullet e vez an timbroù AFRIQUE EQUATORIALE FRANÇAISE (« Afrika ar C'heheder C'hall ») hiviziken, re ar rummad « Loupard » da skouer.
An timbroù-taos embannet e 1930 a vo a re nemeto moullet anv an Oubangi-Chari oute : kinnig a reont dizoloeiñ kêr Mobaye ha poltred ar Gouarnour Emile Gentil.
Etre 1936 ha 1959 e reer gant timbroù Afrika ar C'heheder C'hall ha gant re Republik Kreizafrikan bremañ.

## Pennadoù kar

* Timbroù Republik Kreizafrikan
* Timbroù Kongo Frañs
* Timbroù Tchad
# Timbroù Orcha

Unan eus Stadoù-priñselezh India e oa Orcha da vare mestroniezh ar vro-se gant ar Rouantelezh-Unanet. Emañ an tiriad e kreiz India, e mervent Stad Charkhari, e Su Datia, e reter Jhalawar hag e biz Bhopal. Emañ bremañ e stad Madhya Pradesh an Unvaniezh Indian.
Timbroù zo bet embannet dindan anv Orcha (skrivet ORCHHA STATE) etre 1900 ha 1940-43.
War timbroù an daou rummad kentañ e arvester ardamezioù ar Stad vihan. Digempenn int avat. Adalek 1935 e kavomp timbroù bravoc’h, gouestlet an holl anezho d’ar Maharajah Vir Singh Deo, hennezh o vezañ gwisket pe e-giz un European (rummad 1935), pe e-giz un den-jentil eus India.
Timbroù India a vez implijet eno abaoe dibenn an eil Brezel-bed.
# Utah

Utah (distagadur IPA: [ˈjutɑː]), a zo unan eus an 50 Stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika.

## Kêrioù Utah

| 1 | Salt Lake City | 186 440 |
| 2 | West Valley City | 129 480 |
| 3 | Provo | 112 488 |
| 4 | West Jordan | 104 447 |
| 5 | Orem | 88 328 |
Tost da 80 % eus ar boblañs a zo o chom en-dro da veurgêr Salt Lake City ha dre-se eo peuzdidud ar peurrest eus ar stad, brudet abalamour da binvidigezh ha braventez he finvidigezhioù naturel, ha da bouez ar Vormoned e buhez ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Ustica

Ustica zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Uta (Sardigna)

Uta zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, en enez Sardigna , e proviñs Cagliari.
# Utku

Utku zo un anv den turkek roet d'ar baotred koulz ha d'ar merc'hed hag a dalv "trec'h".
# Usès

Usès :
| Iliz-veur Saint-Théodorit hag an tour Fenestrelle. ||
| Anv okitanek | Usès |
| Anv gallek (ofisiel) | Uzès |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Languedoc-Roussillon |
| Departamant | Gard |
| Arondisamant | Nimes |
| Kanton | Usès (pennlec'h) |
| Kod kumun | 30334 |
| Kod post | 30700 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Luc Chapon (UMP) 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Uzès |
| Lec'hienn web | http://www.uzes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 390 ann. (2020) |
| Stankter | 330 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 167 m bihanañ 49 m — brasañ 274 m |
| Gorread | 25,41 km² |
| kemmañ |
Usès (en okitaneg), pe Uzès (e galleg), a zo ur gumun hag ur gêr eus Okitania, er rannvro Languedoc-Roussillon. Pennlec'h kanton Usès eo.

## Douaroniezh

Usès en em gav war an Alzon, adstêr d'ar Gard.

## Anv

* Castrum Ucetiense (Not. Gall. XV)
* Uc, Ucece (moneiz)
* Ucetiae (enskrivadur Nimes, CIL, XII, 3362)

## Istor

* An eskop kentañ anvet eo Constantius, hag en eus kemeret perzh ouzh sened-iliz Vasio (Vaison-la-Romaine), er bloaz 442. Bevet en deus da vihanañ betek 462.
* Skrapet eo bet Usès gant Clovis er bloaz 507 war ar Wizigoted.
* Usès a zo savet dugelezh-parelezh er bloaz 1565.

## Ardamez

* "Treustellet etre argant ha gul a c'hwec'h pezh; e gab en glazur karget gant teir flourdilizenn en aour"

## Tud

* Coste, skrivagner
* Moïse Charas, gouizieg war kimiezh
* Sigalon, livour

## Levrlennadur

* Fevrier Paul-Albert ha Barral I Altet Xavier ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule des origines au milieu du VIIIè siècle. VII. Province de Narbonne (Narbonensis Prima). de Boccard. 1989.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ M.-N. Bouillet, p. 1818
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Uthr Bendragon

Uthr Bendragon, pe Wthyr Bendragon, a oa un tiern ag ar Vrezhoned e Breizh-Veur er VI$^{vet}$ kantved. Tad ar roue Arzhur hervez ar mojennoù.
Un dave berr da Uthr a gaver er varzhoniezh hengembraek, mes e vuhez a voe skrivet en XII$^{vet}$ kantved gant Galfridus Monemutensis en e levr anvet Historia Regum Britanniae ("Hannes Tierned Breizh"). Un denenn amduek e hañval bout el lennegezh hogen un tiern kreñv ha difennour e dud.

## El lennegezh kembraek

Er varzhoneg Pa Gwr yw y Porthawr, e Levr Du Caerfyrddin ez eus kaoz eus Mabon fab Modron, gwaz da Uthr. En ur varzhoneg all, Ymddiddan Arthur a'r eryr, ez eus anv eus un ni da Arzhur, anvet Eliwlad, a zo mab da Madog fab Uthr : breur da Arzhur eo Madog eta.
Meneg zo eus Uthr en unan eus Trioedd Ynys Prydain ivez, "Tair Prif Hud Ynys Prydain" (niv.28), ma lavarer dezhañ deskiñ da Venw fab Teirgwaedd (un den a zo kaoz anezhañ en danevell Culhwch ac Olwen) unan eus tri zra hud pennañ Preden.

## Gant Jafrez Menoe

En Historia Regum Britanniae eo kontet e istor gant Jafrez Menoe war un dro gant hini Arzhur. Mab eo Uthr d'ar roue Cystennin II ha breur eo da Emrys Wledig. E Breizh eo bet maget evit e ziwall diouzh kasoni Gwrtheyrn.

## Levrlennadur

* (cy) Meic Stephens, Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, Gwasg Prifysgol Cymru, 1993 (ISBN 0-7083-0915-1)
# Usurbil

Usurbil zo ur gumun eus Gipuzkoa en Euskal Herria, 30 kilometr eus Donostia. 5.669 a dud a oa enni e 2005. Brudet eo he labouradegoù chistr.

## Liammoù diavaez

* (eu) Gipuzkoako Aldundiaren webgunean herriaren inguruko informazioa
* (eu) Noaua kultur elkartea
# Utah Beach

Utah Beach a voe unan eus 5 traezhenn dilestradeg ar 6 a viz Even 1944, hag an hini bellañ er c'hornôg. E gwalarn aod Cotentin emañ, e-barzh al lodenn eus an aod fiziet en Amerikaned en deiz-se.
Ar 4re Rannarme Droadegiezh eus Arme ar Stadoù-Unanet a zo bet dilestret war an traezhennoù "Uncle Red" hag "Tare Green" pell diouzh an traezhennoù a oa bet rakwelet e penn kentañ. E touez traezhennoù an Oberiadenn Overlord eo e Utah Beach e voe lazhet an nebeutañ a dud hag e voe tizhet ar pal ar gwellañ e fin an devezh kentañ.

## Liammoù diabarzh

* Omaha Beach
* Gold Beach
* Juno Beach
* Sword Beach

## Liammoù diavaez

* American D-Day: Omaha Beach, Utah Beach & Pointe du Hoc
* war lec'hienn an American Battle Monuments Commission
* D-Day : renabl : Utah Beach
# Uterga

Uterga zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Teimour Radjabov

Teimour Radjabov (en azeri: Teymur Rəcəbov ) a zo bet ganet d'an 12 a viz Meurzh 1987 e Bakou (Azerbaidjan).
Mestrc'hoarier echedoù azerbaidjanat.
Mestr Meur eo abaoe e 14 vloaz.
E miz Ebrel 2008 edo 2751 e renk Elo. E miz Ebrel 2007 edo 2747. Eilvet c’hoarier ag e vro eo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E bartiennoù e Chessgames (e saozneg)
* Buhezskrid (e saozneg)
# Teirgrafenn

Un deirgrafenn zo anezhi ur c'hrafenn enni teir lizherenn implijet evit ober diouzh ur son disheñvel diouzh hini al lizhrennoù enni o-unan, da skouer :
* galleg : eau ("dour")
* hungareg : dzs
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Teirgwern

Un teirgwern zo ul lestr dre lien, teir gwern warnañ, hervez ar boaz a-raok marevezh al listri dre vurezh. E brezhoneg e roer an anv-se d'al listri diwar skouer ar galleg : e saozneg da skouer ne vez ket anvet al listri hervez niver o gwernioù.

## Anvioù an teir gwern

Eus ar staon betek ar penn a-dreñv
* ar wern vizan
* ar wern vras
* ar wern volosk
Ouzhpenn-se e veze ur wern-veg, pe gwern-valouin, a-wechoù. Da neuze e oant listri pedergwern kentoc'h.

### Meur a seurt teirgwernioù

Hervez ar gouelioù e oa:
* an teirgwern gouelioù karrezek
* an teirgwern gouelioù skouarnek,
** a-wechoù ouzh ar wern volosk hepken
** a-wechoù ouzh ar wern-volosk hag ar wern-vras, evel war al lestr Belem
** a-wechoù ouzh an teir gwern

## Geriadurouriezh

* N'emañ ket ar ger teirgwern e lodenn vrezhonek geriadur divyezhek Roparz Hemon, embannet gant Al Liamm, embanner An Teirgwern Pembroke (ur romant gant Jarl Priel), pa gaver ar ger teirroeñveg, ul lestr un tamm mat koshoc'h eget an teirgwern, ha diaesoc'h da welout hiriv. El lodenn c'hallek avat e vo kavet.
* E-barzh Geriadur brezhoneg An Here emañ koulz hag e-barzh levrioù Jules Gros.

## Teirgwernioù

* Teirgwern gouelioù karrezek, eus Norge.
* Ar Gorch Fock
* An Isra
* Ar Regina Maris
* Ar Rara-Avis.
# Teirrodeg

Un teirrodeg zo ur c'harbed dezhañ teir rod. Daou seurt zo:
* ar marc'hoù-houarn teirrodek,
* ar marc'hoù-tan teirrodek.
Bet ez eus ivez kirri-tan teirrodek.

## Gwelet ivez

* Rickshaw
# Teir

Teir eo furm wregel ar ger tri, anv an niver 3, hag anv-gwan-pegementiñ e brezhoneg . Klotañ a ra gant tair e kembraeg.

## Kemmadur

Kemmadur dre c'hwezhadenniñ a vez goude teir: teir c'hador, teir flac'h, teir zro .

## Petvediñ

Trede ha teirvet eo an anvioù-gwan-petvediñ a glot gant teir.

## Arveroù
### en anvioù-kadarn

* an Teir Fulenn a zo doueezed,
* un teirroeñveg a zo ul lestr en Henamzer
* un teirgwern a zo ul lestr en XIXvet kanved
* un teirmenteg, a zo un doare skeudenn
* an deiryezhegezh a zo ur varregezh
* un deirzaolenn, a zo un daolenn e teir rann
* un deirmouezh a zo ul laz-kanañ gant tri c'haner
* un deirvogalenn, a vez lavaret triftongenn gant tud zo
* un teirrodeg, zo ur c'harbed teirrodek

### en anvioù-gwan

* un emglev teirc'hevrennek
* ur plant teirdeliennek
* un arouez teiresker
* kregin teirflipennek
* skeudennoù teirmentek
* kêrioù teirmogeriek
* boestoù teirrann
* gerioù teirsilabennek
* kirri teirrodek

## Iskis

* An Tri Romant, anv brezhonek teir danevell gembraek eus ar Grennamzer anvet Y Tair Rhamant: gourel eo romant e brezhoneg, ha gwregel rhamant e kembraeg.
# Teir Blevenn Aour an Diaoul

Teir Blevenn Aour an Diaoul pe Der Teufel mit den drei goldenen Haaren zo ur gontadenn alamanek dastumet gant ar vreudeur Grimm (KHM 29). Renket eo gant Aarne-Thompson dindan an niverenn 0461.
Tennañ a ra an anv da Teir Blevenn Aour an Diaoul, ur gontadenn vrezhonek dastumet gant Fañch an Uhel.

## Kontadenn Grimm

E levrenn gentañ Kontadennoù Grimm, dindan an niverenn 29, ez eus kaoz eus ur vaouez paour hag a c'han ur mab hag ur groc'henenn laezh war e benn. Hag an dud da gompren e timezje da verc'h ar roue. Ar roue drouk a ya da welout ar bugel hag a bromet sevel ha magañ anezhañ e e gastell. E-lec'h-se e laka ar bugel en ur voest hag e sko ar voest er stêr. Kavet ar bugel gant ur mininer hag a sav ar mab.
Pevarzek vloaz goude e tremen ar roue dre ar vilin. Displegañ a ra an tad hag ar vamm penaos o deus kavet ar bugel. Hag ar roue da glask kaout an dizober adarre. Hag eñ da reiñ d'ar paotrig ul lizher da gas d'ar rouanez. Ne oar ket ar bugel e c'houlenn digant ar rouanez lazhañ anezhañ kenkent.
War e hent e kav bod e ti ur vaouez kozh. Hag eñ da gousket. E-pad an noz e teu laeron hag a lenn al lizher. Truez o deus ouzh ar paotr: skrivañ a reont ul lizher all, urzh ennañ da eureujiñ merc'h ar roue dezhañ. Diouzh ar beure, ar paotr da gastell ar roue.
Dimezet eo, distreiñ a ra ar roue. Urzh a ro d'e vab-kaer da vont d'an ifern da gerc'hat blevennoù aour an diaoul. E-pad e veaj e rank respont da dri goulenn. Kavout a ra dor an ifern.

## Kontadenn an Uhel

Ur jardiner kozh e palez ar roue en deus bet e c'hwec'hvet bugel, ur mab. Ar roue en deus bet ur verc'h. Poufal a ra ar jardiner e timezo e vab da verc'h ar roue. Hag ar roue neuze da glask an tu da gaout an dizober eus mab ar jardiner evit ma ne dimezje ket d'e verc'h. Kas a ra anezhañ d'an ifern da glask teir barvenn aour an diaoul.

## Liammoù diavaez

Kontadenn Grimm
* e saozneg : https://web.archive.org/web/20131217180139/http://www.surlalunefairytales.com/authors/grimms/29devilgoldhairs.html;

## Notennoù

* ↑ E Kontadennoù ar Bobl, levrenn 3, pajenn 35.
# Teiroberenn Millennium

Teiroberenn Millennium a zo un heuliad tri romant-polis bet skrivet gant ar skrivagner svedat Stieg Larsson. Lisbeth Salander ha Mikael Blomkvist eo an div dudenn bennañ a gaver er romantoù. E miz Mae 2010 e oa bet gwerzhet 27 milion a skouerennoù eus al levrioù er bed a-bezh.

## An tri romant

* Män som hatar kvinnor embannet e 2005
* Flickan som lekte med elden embannet e 2006
* Luftslottet som sprängdes embannet e 2007

## Ar pevare romant

A-raok mervel trumm e miz Du 2004 e skrivas Larsson an tri c'hard eus ar pevare romant. E vignonez, Eva Gabrielsson hec'h anv, a zo perc'henn war an urzhiataer m'emañ ar skrid ennañ, ha marteze ez eus ivez steuñvioù ur romant all pe zaou.$^,$

## Notennoù

* 1 2 Charles McGrath : The Afterlife of Stieg Larsson : http://www.nytimes.com/2010/05/23/magazine/23Larsson-t.html?, The New York Times Magazine
* ↑ Ar pevare levrenn : https://web.archive.org/web/20100401061820/http://www.stieglarsson.com/the-4th-book
# Teirgwerzenn

Un deirgwerzenn zo ur varzhoneg pe un darn eus ur varzhoneg teir gwerzenn enni. Un doare da aesaat an deskiñ eo bet an deirgwerzenn e Kembre hag e Breizh.
E pep sonedenn e vez div bedergwerzenn da gentañ ha div deirgwerzenn goude. Teirgwerzennek eo pep haiku.

## Skouerioù

   * An Buhez Sant Gwênolé Abat – Ar Kentaf eus a Lantevennec
Da Roe map Doe nep az croeas, Dyt salut flam a dylamas, Gant ez elevas ne fallas quet.
Quemer monet te haz Ytron, Te az quosquor dre an mor don, A faezçon bet [var] an Bretonet.
   * Bale Arzhur, e Barzaz Breiz
Deomp, deomp,deomp, deomp, deomp, deomp, d'ar gad ! Deomp, kar, deomp, breur, deomp, mab, deomp, tad ! Deomp ! Deomp ! Deomp holl ! Deomp 'ta, tud vat !
   * Trioedd Ynys Prydein, e kembraeg (XIII$^{vet}$ kantved)
Yr ystwfwl, a'r hwn draw, Mwy gorddyvnaeal amdanaw Elwch llu, a llwybyr anaw !

## E yezhoù all

   * Italianeg
    En Divina Commedia gant Dante (1307) e kaver an terzina dantesca pe terzina incatenata, ijinet gant an oberour, hag ouzhpenn an terza rima hervez ar patrom aba/bcb/cdc.

### Portugaleg

    Implijet e voe gant Camões e meur a varzhoneg , evel en O sulmonense Ovídio, desterrado.

### Saozneg

    Krouet e voe e saozneg gant Thomas Wyatt er XVI$^{vet}$ kantved.
    Implijet e voe gant Percy B. Shelley, ha gant George Byron e The Prophecy of Dante.

### Spagnoleg

    E Spagn e komzer eus terceto encadenato.

## Pennadoù kar

* Divwerzenn
* Pedergwerzenn
# Stroll-skol Sant-Frañsez Itron Varia Lesneven

Stroll-skol Sant Frañsez Itron Varia zo un ensavadur deskadurezh katolik ha prevez evit ar baotred digoret e 1835 e Lesneven. E anv boutin e-pad meur a vloaz a voe Skolaj Sant-Frañsez. Lesanvet eo bet "ENA vihan Bro-Leon", ken niverus eo bet an dud stummet enni hag a zo deuet da vezañ illur e Breizh. Hiziv e endalc'h ur skolaj hag ul lise hollek ha teknologel dindan gevrat gant ar Stad, goude bezañ bet lec'h ur skol kentañ-derez, ur greizenn stummadur tiegezh hag ur skol uhel evit ar sternidi. Bez' ez eus un hentenn divyezhek galleg-brezhoneg e pep rann ivez. Teuzet e voe bet gant Skol Itron Vari Lourd hag eo aet da vezañ ur stroll-skol gant deskadurezh eil derez kevrennoù goudebak.

## Istor ar skolaj
### Skolaj ar gumun

Herve Roudaut, person Plouneour-Traezh, hag a oa bet pennrener Skolaj Kemper a-raok an Dispac'h gall, a soñjas sevel ur skolaj e-barzh leandi kozh ar Récollets e Lesneven. Prenañ a reas an darn vuiañ eus ar savadurioù ha gallout a reas degemer ur c'hant skolajiad bennak enno. Dre ordrenañs ar roue Loeiz-Fulup embannet d'an 10 C'hwevrer 1835 e voe anvet ar skol nevez da skolaj-kumun hag e grouer da bennrener.

### Ensavadur Sant-Frañsez a Asiz

E 1908 e voe digoret skol kentañ-derez an Itron Varia. E 1914 e voe kemmet an anv da Ensavadur Sant-Frañsez a Asiz. Diwar al lezennoù a verze an darn vuiañ eus ar c'henvreuriezhoù relijiel e voe serret ar skolaj-kumun. War al lec'h e voe staliet ur skol gant kelennerien lik pe ziveleget, dindan pennrenerezh an aotrou Alain Moenner. Pelloc'h e voe erlec'hiet gant an Aotrou Dujardin.
E Gwengolo 1940 e krogas kevarzhe ar gerent hag an Amicale des Anciens élèves et maîtres du collège de Lesneven gant embann dur "Bulletin trimestriel de l'ïnstitution Saint-François", ur gelaouennig trimiziek ezhañ ar pal stourm a-enep d'an alkoolegezh, met e zeuio da vezañ ur gelaouenn skol ordinal hag ul liamm gant ar soudarded, diskibien ha mistri, a oa bet kaset d'ar brezzl

### Skolaj-Lise Sant-Frañsez
#### Eil-brezel-bed

D'an 12 a viz Du 1939 e voe dilojet ar skolaj evit reiñ al lec'h d'an "Hospital General n° 8" meret gant Lu Bro-Saoz ha ne deuas ket an ensavadur en-dro a-raok Meurz 1940.
E 1961 e voe kevratet ar skolaj hag al lise dindan an anv Skolaj-Lise Sant-Frañsez.

## Tud illur bet studierien ennañ

* Aogustin Konk
* Frañsez Falc'hun
* Alexis Gourvennec
* Charles Huntziger
* Frédéric Le Guyader
* Francisque Sarcey
* Victor Ségalen
* Iwan-Vari Tillenon

## Levrlennadur

* Michelle Sénant-Lossouarn, Saint-François de Lesneven : un collège au cœur de la Seconde Guerre modiale, Gourin, Éditions des Montagnes Noires, 2020. (ISBN 978-10-97073-61-9)
* Claude Le Menn, Saint-François de Lesneven : 1625-2005, emb. gant an oberour, 2005, 187 p. (ISBN 978-2-9524027-0-5)
* Claude Le Menn raconte Saint-François. In : Le Télégramme, 19 Ebrel 2005.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Anv ofisiel brezhonek dispaket war lec'hienn an ensavadur.. Kavet : 08/10/2020.
* ↑ École nationale d'administration (Skol vroadel amazhierezh).
* ↑ Association des parents de l'Enseignement libre (APEL, section du collège.
# Strizhadur (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen strizhadur (saoz: contraction) evit komz eus un doare metaplasmenn ma vez savet ur nevezc'her dre strizhaat daou c'her pe muioc'h.
Bez' e c'hell bezañ unan eus perzhioù ar yezh komzet, dreist-holl etre mignoned/ezed, pe a-hend-all e chell bezañ degemeret dre skrid pe c'hoazh e c'hell bezañ ur perzh yezhadurel war-eeun.
    Strizhadur dre gomz nemetken
       saozneg: do not > don't ("ne ra ket")
       galleg: je ne sais pas > chaipas ("n'ouzon ket)
       brezhoneg: petra 'ri > prari (tregerieg)
    Strizhadur degemeret dre skrid
       saozneg: is not > isn't ("n'eo ket")
       brezhoneg: n'eo ket > neket (gwelet dre skrid a-wezhoù)
    Strizhadur ret
       galleg: ce + est > c'est ("se eo"; "eo")
       brezhoneg: da + me > d'am
       spagnoleg: a + el > al ("d'ar")
    Strizhadur yezhadurel
       Un diforc'h ster a vez hervez ma c'hoarzvez ar strizhadur pe get:
          spagnoleg: de + él > de él ("anezhañ"; "dezhañ") kv. de + el ("d'ar"; "eus ar")
          saozneg: let us > let's atav evit doare gourc'hemenn ar 1añ gour liester:
             let's go! ("deomp!")
             let us go ("laosk ac'hanomp da vont"; "dieub ac'hanomp")

## Gwelit ivez

* Metaplasmenn
* Troc'hadur
* Koazhadur
* Apokoptenn
* Sinkopenn
* Sinairezenn
* Protezenn
* Epentezenn
* Paragoge
# Strollad Bavaria

Strollad Bavaria ((de) Bayernpartei, BP) a zo ur strollad disranner bavariat krouet e 1946 hag a zo e bal sevel ur republik Bavaria dizalc'h e-barzh Unaniezh Europa. Kannidi eñ-deus bet er Bundestag etre 1953 ha 1957 hag e landtag Bavaria betek 1962. War zigresk eo bet adalek-se, avat, ha da zister eo bet e bouez er vuhez bolitikel lec'hiel. Andreas Settele eo e brezidant a vremañ.

## Istor

E 1945 e krouas ur bodad a zizalc'hourien vavariat dastumet gant Ludwig Max Lallinger ar Bayerische Demokratische Union. Ne voe ket asantet ar strollad-se gant an aotrounegiezh-zalc'h amerikan, avat, ha d'ar 28 a viz Here 1946 e krouas Lallinger ha Jakob Fischbacher ur strollad nevez : ar Bayernpartei. Kreñvaet e voe gant tud deuet eus ar CSU ha gant reoù arall a c'hoantae distro ar Wittelsbached. Un degad a villadoù ag izili eñ-doa neuze ha pouezus tre e oa er-maez hag er renkadoù-etre. Alois Baumgartner, un penn-bras kozh eus ar CSU a yeas da brezidant.
E raktres, asañtet e 1949, a zo emverour, katolik hengounel, kevredadour, unpennelour hag enep-sokialour. Ne ziforc'he deus ar CSU nemet dre an derez ag amverouriezh a c'houlenn evit Bavaria.
20,9 % ar mouezhioù ha 17 kannad er Bundestag a c'hounezas ar strollad e Bavaria e dilennadegoù 1953. War zigresk ez eas goude-se avat. Kudennoù diabarzh ez eus a-zivout perzh ar relijion gatolik. Ouzhpenn-se e red al lezenn dilennel nevez ar strolladoù da c'hounid 5% ar mouezhioù er vro a-bezh ma fell dezho mont e-barzh ar parlamant kreiz. Divarrek e voe Strollad Bavaria d'hen ober, daoust d'e gevredad gant ar Zentrum. Kollet e voe gantañ tout e gannidi e 1957 ha da zigreskiñ e grogas e gontoù el live bavariat.

## Liammoù diavaez

* (de) Bayernpartei
# Strollad Baath

Ar Baath - pe reishoc'h: Baʿth - (anv klok: حزب البعث العربي الاشتراكي ,hizb al-baʿth al-ʿarabī al-ichtirākī, "Strollad sokialour arab an dasorc'hidigezh") a zo ur strollad lik, broadelour ha sokialour. Diazezet eo bet e 1940 e Damask gant Michel Aflaq ha Salah ad-Din al-Bitar. Betek 2003 e renas ar Baath war Iraq; e Siria avat en deus gellet ar strollad mirout e c'halloud.
# Strollad

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur strollad a zo un hollad traoù pe bevien.
Niver ar pezhioù a zo bodet a c'hell bezañ dister koulz ha diniver hag a c'hell bezañ gwelet en un taol pe get. Ur ster hollek zo gant "strollad" e meur a zegouezh zo, met sterioù arbennik a zo ivez da geñver ar re a ra war dro an arzoù, ar sonerezh peurvuiañ ha da geñver an dud a glask kinnig leviañ ar strollegezhioù dre ar politikerezh.

## Strolladoù arzourien

Evit kinnig n'eus forzh petra seurt oberennoù arzel en em vodont arzourien zo, met implijet e vez ar ger strollad e-unan evit menegiñ ar sonerien bodet ar strolladoù sonerezh (a c'hellont degemerout kanerien ivez).

## Strolladoù politikel

Gant ar ger strollad e reer dave d'an dud emezelet ennañ gant un toullad all evit kas ul lusk politikel enframmet er vuhez sokial. Ar strolladoù politikel ez eo. Diazez an demokratelezh e vezont pa 'z eus ezhomm d'ar sujedoù politikel, hiniennoù hag aozadurioù, kaout kinnigoù diwar-benn levierezh ar gevredigezh.

## Strolladoù armerzhel

Am embregerezhioù a c'hell bezañ strollet evit bezañ prest da ginnig servijoù ha labourioù asambles pe implij ar memes frammoù obererezh. Ar strolladoù embregerezhioù ez eo.

## Gerioù nes

* bagad (skouer : bagad sonerien)
* tropad (???)
# Strollad Arme Su

Ar Strollad Arme Su (Alamaneg: Heeresgruppe Süd) a oa anv daou strollad lu alaman e-pad an Eil Brezel-bed. Da zigentañ e oa bet implijet an anv e miz Gwengolo 1939 e-pad aloubadeg Polonia, gant harp ar Strollad Arme Norzh. E penn ar Strollad Arme Su e oa Gerd von Rundstedt hag Erich von Manstein. Daou vloaz war-lerc'h, ar Strollad Arme Su a oa unan eus an tri lu alaman a oa bet kefridiet gant an oberiadur-brezel Barbarossa. Pal pennañ ar Strollad Arme Su a oa aloubiñ Ukraina hag ar gêr-benn Kiev.

## Oberiadur brezel Barbarossa

Ukraina a oa mammenn diazez ar greanterezh hag ar mengleuzierezh soviedel. Ouzhpenn-se e oa douaroù aes da c'hounit evit ar beizanted. Gant selloù Hitler e oant douaroù rediet evit al Lebensraum ('lec'h bevañs'). Ar Strollad Arme Su en devoa da vont etrezek ar stêr Volga, tagañ strolladoù lu an Arme Ruz ha naetaat an hent evit ar Strollad Arme Norzh hag ar Strollad Arme Kreiz hag evel-se aesaat an traoù dezho war o hent war-zu Leningrad ha Moskov.