OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Le Père (Maupassant, 1883)

Le Père zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

Da gentañ e oa bet embannet e Gil Blas an 20 a viz Du 1883 ha sinet Maufrigneuse.
Goude e voe adembannet en dastumad Contes du jour et de la nuit en 1885.
Un danevell heñvelanvet a voe embannet ivez en 1887 e Gil Blas, hag adembannet en 1888 en eil embannadur an dastumad Clair de lune.

## Notennoù

* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, volume II, notice de Louis Forestier (pp.1650-1652), Éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1979 (ISBN 978-2-0701-0805-3).
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Père (Maupassant, 1887)

Le Père zo un danevell gant Guy de Maupassant, e 1887.

## Istor

Embannet e oa bet e Gil Blas ar 26 a viz Gouhere 1887. Adembannet e oa bet en eil embannadur kresket an dastumad Clair de lune en 1888.
Un danevell heñvelanvet Le Père (Maupassant, 1883) a oa bet embannet en 1883, e Gil Blas ivez, hag adembannet en 1885 en dastumad Contes du jour et de la nuit.

## An danevell

Jean de Valnoix est un ami que je vais voir de temps en temps... Ar re-se eo gerioù kentañ an danevell (evel-se e tigejer aesoc'h an div zanevell).
Istor ur gwilioud diaes war ar maez eo. Ha bep bloaz abaoe e teu ar vamm gant he merc'h da welout an den en deus he skoazellet.

## Embannadurioù

* 1887 : Gil Blas (26 Gouhere)
* 1888 : Clair de lune, deil embannadur e ti Paul Ollendorff
* 1889 : La Lanterne (stagadenn an 20 a viz Genver)
* 1891 : L'Intransigeant illustré (21 Mae)
* 1893 : Gil Blas illustré (16 a viz Ebrel)
* 1909 : Clair de lune, Œuvres complètes vol. 7, L. Conard, Paris
* 1979 : Contes et Nouvelles, tome II, embannet gant Louis Forestier, e Bibliothèque de la Pléiade, embannadurioù Gallimard.

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Portel

Le Portel :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Kanton | Boulogne-sur-Mer-2 |
| Kod kumun | 62667 |
| Kod post | 62480 |
| Maer Amzer gefridi | Olivier Barbarin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Boulonnais |
| Lec'hienn web | http://www.ville-leportel.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 985 ann. (2020) |
| Stankter | 2 334 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 59 m |
| Gorread | 3,85 km² |
| kemmañ |
Le Portel a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouidigezh ar gumun : Le Portel a oa ur gêriadenn eus kumun Outreau. Dont a reas da vout ur gumun d'an 13 a viz Even 1856 gant un dekred impalaerel bet embannet gant Napoleon III.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-bed : klask a reas ar Gevredidi lakaat an Alamaned da grediñ e faote dezhe dilestrañ en Hanternoz Bro-C'hall (Oberiadenn Fortitude). Bombezet e voe Le Portel d'an 8 ha d'an 9 a viz Gwenholon 1943. Tost 90 % ag an tier a voe distrujet, tremen pemp kant den a voe lazhet.
* D'an 12 a viz Eost 1945 e teuas Charles de Gaulle da weladenniñ dismantroù Le Portel.
* Roet e voe Kroaz ar Brezel 1939-1945 da Le Portel.
* Adsavet eo bet Le Portel goude an Eil Brezel-bed, ur c'houronklec'h darempredet eo en-dro.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'haeoù - Le Portel Plage
* Delwenn Intron-Varia Boulogne - Kae ar Werc'hez
* An draezhenn hag en donvor, Kreñvlec'h an Heurt

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Le Progrès de Cornouaille

Le Progrès de Cornouaille a zo ur gazetenn sizhuniek eus Kerne, embannet e Kemper.

## Liamm diavaez

Le Progrès de Cornouaille
# Le Port (ar Reünion)

Le Port :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | ar Reünion |
| Departamant | ar Reünion |
| Arondisamant | Saint-Paul |
| Kanton | Le Port (pennlec'h) |
| Kod kumun | 97407 |
| Kod post | 97420 |
| Maer Amzer gefridi | Olivier Hoarau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Territoire de la Côte Ouest |
| Lec'hienn web | https://www.ville-port.re/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 32 619 ann. (2020) |
| Stankter | 1 963 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 110 m |
| Gorread | 16,62 km² |
| kemmañ |
Le Port zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Paul.
Er bloavezh 2020 e oa 32 619 a annezidi hag a reer Le Portois anezho e galleg.

## Istor

Krouet e oa bet ar gumun e 1895 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Paul.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sainte-Jeanne-d'Arc.
* Ar porzh-bageal.
* Kreizenn dermek Le Port-Est.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pennlec'h daou ganton a oa Le Port betek 2015.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) « Port d'hier, Port d'aujourd'hui » war lec'hienn ar gumun.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
# Le Pré-Saint-Gervais

Le Pré-Saint-Gervais :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Bobigny |
| Kanton | Les Lilas |
| Kod kumun | 93061 |
| Kod post | 93310 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Cosme 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Est Ensemble |
| Lec'hienn web | http://www.villedupre.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 17 290 ann. (2020) |
| Stankter | 24 700 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 57 m — brasañ 114 m |
| Gorread | 0,7 km² |
| kemmañ |
Le Pré-Saint-Gervais zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny hag er c'hanton Les Lilas.
Er bloavezh 2020 e oa 17 290 a annezidi hag a reer Gervaisiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz Sainte-Famille.
* Ar feunteun savet en XVIII$^{vet}$ kantved.
* Regard du Trou-Morin savet en XVIII$^{vet}$ kantved.

## Kêrioù gevellet

* Giengen an der Brenz (Alamagn) abaoe 1970

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Le Pré-d'Auge

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Le Pré-d'Auge |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Le Pré-d'Auge en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Lisieux Pays d'Auge |
| Kanton | Lisieux-3 |
| Kod INSEE | 14520 |
| Kod post | 14340 |
| Maer | Denis Pouteau |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,72 km² |
| Led | 49° 09' 20" Norzh |
| Hed | 00° 08' 50" Reter |
| Uhelder kreiz | 160 m |
| Uhelder bihanañ | 72 m |
| Uhelder brasañ | 178 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 847 (2009) |
| Stankter | 79 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Le Pré-d'Auge a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944: lazhet e voe ur vaouez nann-soudard gant ur sammgarr e Le Pré d'Auge e miz Gwenholon .

## Monumantoù ha traoù heverk

* An eienenn
* An iliz.
* Feunteun Sant Meven.
* Kastell La Rivière-Pré-d'Auge, XVII$^{vet}$ kantved; rummataet eo e liorzh.
* Iliz katolik Sant Owen, talbenn romanek, porched eus an XVI$^{vet}$ kantved, kloc'hdi bet savet e 1761
* Hostellerie Henri IV e La Boissière, XVII$^{vet}$ kantved, rummataet ha gwarezet.
* Brudet e voe Le Pré-d'Auge evit bout ur gêriadenn poderion betek dibenn an XIX$^{vet}$ kantved ; kantadoù eus o oberennoù prierezh a zo rummataet ha gwarezet.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Le Pré-d'Auge Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Levier e oa er 198th Squadron eus ar Royal Air Force. Mervel a reas e miz Even 1944 e-pad Emgann Normandi an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1995 | Meurzh 2008 | Dominique Julienne | | |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Denis Pouteau | digostezenn | Evezhier Labourioù |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Diellaoueg Mérimée
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Diellaoueg Mérimée
* ↑ In Memories
* ↑ EBSSA
# Le Père

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Le Père zo anv gallek meur a dra.

## Tud

* Gratien Le Père (1769 -1826), ijinour gall
* Le Père la Victoire, unan eus lesanvioù ar politikour gall Georges Clémenceau.

## Oberennoù gallek
### Lennegezh

* Le Père Goriot, romant gant Honoré de Balzac.
* Meur zanevell gant Guy de Maupassant:
** Le Père (Maupassant, 1883), e 1883,
** Le Père (Maupassant, 1887), e 1887,
** Le Père Amable, e 1886,
** Le Père Judas, e 1883,
** Le Père Milon, e 1883,
** Le Père Milon (dastumad), un dastumad dalif e 1899,
** Le Père Mongilet, e 1885,
** Le Crime au père Boniface‎,
* Le Père, romant gant André Perrin en 1956, priz Renaudot.
* Le père Ubu à la guerre gant Ambroise Vollard.
* Le Père de nos pères, romant gant Bernard Werber, en 1998.
* Le Père, pezh-c'hoari gant Florian Zeller en 2012.
Meur a oberenn estren ivez zo bet anvet Le Père, e galleg .

## Kelaouennoù

* Le Père peinard, sizhunieg gallek an anarkourien savet en 1889 gant Émile Pouget.

### Filmoù

* Le Père Lampion gant Christian-Jaque en 1934

## Lec'h

* Le Père, un enezenn e Gwiana c'hall.

## Pennadoù kar

* Lepère, anv-tiegezh gallek
* The Father
* El Padre
# Jacana

Jacana :
| Ur jakana boutin, luc'hskeudennet e Jardim Botânico de São Paulo (Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Jacanidae |
| Anv skiantel ||
| Jacana Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jacana a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* ar jakana boutin (Jacana jacana)
** J. j. hypomelaena, J. j. intermedia, J. j. jacana, J. j. melanopygia, J. j. peruviana ha J. j. scapularis,
* jakana an hanternoz (Jacana spinosa).
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Jacanidae/Jacana (lennet e-barzh d'an 28 a viz Mae 2016).
# Jaboatão dos Guararapes

Jaboatão dos Guararapes zo ur gêr vras en arvor Pernambuco, e Brazil. Eil brasañ kêr ar stad eo, war-lerc'h Recife, ar gêr-benn amezek.

## Douaroniezh

665 387 a dud a oa o chom enni e 2007. 256 km² eo gorread ar gumun.

## Greanterezh

Ur gêr c'hreantel eo, hag eno ez eus diazezet kompagnunezhioù etrebroadel bras evel Coca Cola pe Unilever. Diorroet eo an douristelezh ivez.

## Notennoù

* ↑ Poblañs kumunioù Brazil. - Institut brésilien de géographie et de statistiques - 1añ a viz Ebrel 2007

## Liamm diavaez

* (pt) Lec'hienn ofisiel ti-kêr Jaboatão dos Guararapes
# Jabouilleia

Jabouilleia :
| Jabouilleia danjoui, tresadenn gant Grønvold (1919). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pellorneidae |
| Anv skiantel ||
| Jabouilleia Delacour, 1927 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Jabouilleia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1927 gant an evnoniour gall-stadunanat Jean Théodore Delacour (1890-1985).
Dont a ra e anv eus hini Pierre Jabouille (1875-1947), un evnoniour gall hag en devoa kenlabouret gant Delacour en Indez-Sina.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Jabouilleia danjoui
** J. d. danjoui ha parvirostris,
* Jabouilleia naungmungensis.
Daou (2) isspesad en holl.

## Rummatadur

Renket e veze er c'herentiad Timaliidae kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pellorneidae/Jabouilleia (lennet e-barzh d'an 18 a viz C'hwevrer 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jachiam Bifrun

Jachiam Bifrun (anavezet ivez evel Giachem pe Jacob) (Samedan, 8 a viz Ebrel 1506 - 13 a viz Kerzu 1572) a oa ur gwiraour suis eus Grischun.
Anavezet eo dreist-holl abalamour ma troas ha ma embannas, war e gont, an Testamant Nevez e romañcheg, deuet er-maez e 1560. Treiñ a reas anezhañ diwar testenn latin Erasmus, en un amzer ma ne oa geriadur romañcheg ebet c'hoazh.
Ganet e voe e Samedan, en Engiadina Uhel, en ur familh pinvidik. Studioù gwir a reas e Pariz, e Basel hag e Zürich. Gounezet e voe d'ar brotestantiezh goude ober anaoudegezh gant Ulrich Zwingli. E 1552 e stagas da dreiñ testennoù relijiel e romañcheg. Gant e droidigezh eus an Testamant Nevez ha labourioù all ez eo bet Bifrun unan eus diazezerien ar romañcheg skrivet en Engiadina.

## Liamm diavaez

* Jachiam Bifrun e Geriadur Istorel Suis (de) (fr) (it)
# Jacinda Ardern

Jacinda Kate Laurell Ardern, ganet d'ar 26 a viz Gouere 1980 e Hamilton, zo ur bolitikerez eus Zeland-Nevez ha Kentañ ministrez he bro abaoe ar 26 a viz Here 2017. Dilennet e oa bet da gannadez e Kambr Dileuridi Zeland-Nevez e 2008 evit ar wech kentañ. E miz Eost 2017 e oa bet dilennet e penn Strollad al Labour.
D'an 19 a viz Genver 2023, Ardern he devoa embannet e vefe dilezet ganti ar garg a benn strollad al Labour. Dilennet e oa bet Chris Hipkins hep kevezerezh. Dilezet he doa ar garg d'an 22 a viz Genver hag ouzhpennet dilez ar garg a gentañ-ministr d'ar 25 a viz Genver.

## Kentañ kannad (2017-2020)

D'an 19 a viz Genver 2018, Ardern he doa embannet he oa dougerez, hag e oa Winston Peters da gemer he roll evel kentañ-ministr e-pad 6 sizhun goude ar c'hanedigezh. Ur wech ganet he merc'h e oa bet ehanet etre an 21 a viz Even hag an 2 a viz Eost 2018.

## Skeudenn

Ur wech penn Strollad al Labour, Ardern a oa bet meulet gant ar mediaioù, dreist-holl ar re etrebroadel evel CNN. Krouet e oa bet troiennoù evel an "Effed Jacinda" pe an "Jacindamania".
# Jack

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jack zo un anv-badez hag a gaver stank er broioù saoznek.

## Orin

Da gentañ e veze implijet evel stumm-bihanaat an anv-badez Jackson, met gallout a ra bezañ implijet evel berranv kalz anvioù-tud all, evel John, Jacob, Jason, Jan, Johann, Johannes, Joachim, ha James zoken, dre levezon an anv-badez gallek Jacques.
E Bro-C'hall e vez implijet ivez evel stumm saoznek, « modernoc'h », an anv Jacques.
Berradur saoznek anvioù merc'hed e c'hall bezañ ivez : Jacqueline ha Jackie.
Ar saoznegerien a ra ivez gant Jack e kalz troioù-lavar ha leterc'hadoù, evel Yann e brezhoneg, da skouer Jackass (hag a dalv azen), Jack-o'-lantern, lumberjack (koadour) hag all.

## Aostralia

* Jack Butler (1901–1986), komzer diwezhañ ar yezh jiwarli
* Sir John Arthur Brabham pe Jack Brabham (1926-2014), blenier kirri

## Bro-Saoz

* Jack McDevitt (g.1935), skrivagner skiant-faltazi
* Jack Rackham (?- 1720), morlaer
* Jack Sumner (1840–1907), ergerzher

## Bro-Skos

* Jack Bruce (1943), soner ha kaner

## Bro-C'hall

* Jack Pinoteau (1923-2017), aktour ha filmaozer
* Jack Lang (1939), politikour

## Stadoù-Unanet

* Jack LaLanne (1914-2011), kinniger skinwel diwar-benn ar fitness
* Jack London (1876-1916), skrivagner
* Jack Kirby (1917-1994), treser comics
* Jack Vance (1916-2013), skrivagner
* Jack Kerouac (1922-1969), anv-pluenn Jean-Louis Kerouac, skrivagner
* John Holbrook lesanvet Jack Vance (1916-2013), skrivagner skiant-faltazi ha moliac'h
* Jack a veze graet eus John Fitzgerald Kennedy, bet prezidant SUA, gant e dud
* Jack McDevitt (g. e 1935), skrivagner skiant-faltazi
* Jack Nicholson (g. e 1937), aktour stadunanat

## Sevenadur

* Jack and Jill, rimadell savet a-raok 1777
* Jack the Giant Killer, kontadenn eus Kernev-Veur
* Jack and the Beanstalk (1922), film berr bevaat gant Walt Disney
* Jack Sparrow, penndudenn an heuliad filmoù Pirates of the Caribbean

## Gwelet ivez

* Jacky
# Jac Lewis Williams

Jac Lewis Williams (20 Gouere 1918 - 27 Mae 1977), hag a sine e skridoù Jac L. Williams a oa ur skolveuriad kembreat, arbennigour war an deskiñ kembraeg hag an divyezhegezh.
Ganet e voe en Aberarth, e Ceredigion. Studioù a reas e Skol-veur Aberystwyth ha goude e voe o kelenn e Skolaj Teknikel Sir Fynwy. Un doktorelezh a reas e Skol-veur Londrez, diwar-benn ar gevredigezh war ar maez e Kembre. Dont a reas da vezañ kelenner e Skolaj an Drinded, e Caerfyrddin ha goude-se e Rann ar c'helenn e Skol-veur Arberystwyth. Un arbennigour e oa war an divyezhegezh. E deroù ar bloavezhioù 1980 e oa unan eus an dud nemeto e-touez difennerien ar c'hembraeg hag a save a-enep ar chadenn skinwel a oa anv da sevel evit ar c'hembraeg. Evitañ ne oa ket ur soñj mat lakaat ar c'hembraeg war ur chadenn hepken, rak evel-se ne vije ket bet klevet kembraeg ken gant an darn vrasañ eus an arvesterien.

## Skridoù

* Straeon y meirw (Llyfrau'r Dryw, 1947)
* Geiriadur dysgwr: learner's Welsh-English dictionary (1968)
* Detholiad o farddoniaeth Gymraeg: ynghyd â nodiadau a geirfa (Christopher Davies, 1969)
* Addysg i Gymru (ysgrifau hanesyddol) (Gwasg Prifysgol Cymru, 1966)
* Trioedd (Christopher Davies 1973)
* Geiriadur termau = Dictionary of terms (Gwasg Prifysgol Cymru, 1973)
* The history of education in Wales (Christopher Davies, 1978)
* Storiau Jac L (Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1981)
# Jac Glan-y-gors

Un oberour flemmskridoù politikel hag ur barzh flemmganoù e oa John Jones (Jac Glan-y-gors) (10 a viz Du 1766 - 21 a viz Mae 1821), ganet e Cerrigydrudion, e Sir Ddinbych en amzer-hont.

## E vuhez

Ganet ha maget e voe Jac Glan-y-gors en atant Glan-y-gors e parrez Cerrrigydrudion, mab e oa da Margaret ha Laurance (sic) Jones. Tremen a reas e yaouankiz o labourat en atant betek e 23 bloaz. Ur pennad e voe skoliet e Llanrwst (Ysgol Rad Llanrwst). E 1789 ez eas da Londrez da labourat en ur stal.
Hervez un dihell e vije aet di abalamour da dec'hel rak paotred al lezenn hag an urzh a felle dezho e lakaat da vont er milis lec'hel, unan eus an ugent bennak a voe savet e Kembre da neuze dre ma krede an dud e c'hallfe ar C'hallaoued dilestrañ.
E 1793 e oa o terc'hel an ostaleri 'Canterbury Arms', e Southwark. E 1818 e oa an davarn King's Head e Ludgate Street e Londrez, ma varvas e 1821.

## E oberenn

En e flemmskridoù politikel e kembraeg e tiskleir e vennozhioù politikel heñvel ouzh re Tom Payne hag e vrogarouriezh gembreat.
Brudetoc'h eo e varzhonegoù, ha dreist-holl Cerdd Dic Siôn Dafydd : ur C'hembread eo Dic Siôn Dafydd a ra fae war e yezh hag a varmouz ar Saozon. Mont a ra da Londrez ma teu da vout marc'hadour dilhad. Lavarout a ra en deus ankouaet e gembraeg, hag un deiz pa deu da welout e vamm ha ne oar nemet kembraeg ne fell dezhañ komz nemet saozneg. Unan eus brudetañ barzhonegoù an XIX$^{vet}$ kantved eo ha plijout a ra atav evit doare. Deuet eo an anv 'Dic Siôn Dafydd' da vezañ patrom ar C'hembread a ra fae war e wrizioù, evel an anv "Uncle Tom" e sevenadur an Afrikamerikaned.

## Oberennoù

* Seren Tan Gwmmwl a Toriad y Dydd, (Liverpool, 1923). Adembannadur e skridoù, kinniget gant Hugh Evans.
* Richard Griffith, Gwaith Glan y Gors (Llanuwchllyn, 1905). Dastumad eus e varzhonegoù e Cyfres y Fil, gant ur raksrid gant Carneddog.
# Jac Jones

Jac Jones, ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1943 e Gwalchmai, en Enez Von, zo un treser kembreat ha skeudennaouer levrioù evit ar yaouankiz.
Savet eo bet e Bristol, e Breizh-Veur, betek e 7 vloaz. Neuze e tistroas da Walchmai. Skoliet e voe en Ysgol Gynradd Gwalchmai hag Ysgol Gyfun Llangefni.

## Levrioù skeudennaouet

* Penillion y Plant, Trysorfa gant T. Llew Jones
* Oberennoù Mary Vaughan Jones' hag an tudennoù krouet ganti, Sali Mali ha Jac y Jwc, embannet lod anezho e brezhoneg gant An Here.

## Liammoù diavaez

* Profile - "Plant ar-lein"
* Welsh Books Council
# Llanaelhaearn

Llanaelhaearn zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre