OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Charles Dorat

Charles Dorat, bet ganet Charles Goldblat d'an 21 a viz Genver 1906 e Pariz IV (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Meurzh 1997 e Le Perreux-sur-Marne (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a oa un aktour sinema hag ur saver senario gall.

## E vuhez

Kroget e oa gant e vicher a aktour kenkent ha 1930 gant David Golder, kentañ film komz ar filmaozer gall Julien Duvivier : ur perzh dister a zalc'he ennañ, e-kichen steredenn ar mare-se Harry Baur. Kenlabourat a reas gant ar filmaozer spagnol Luis Buñuel da-geñver e film Las Hurdes e 1933. Tost e chomas ouzh Julien Duvivier hag e 1937 ez eas da skoazeller-sevener e film Un carnet de bal.
En eil lodenn eus e vicher e kemeras perzh en un nebeud filmoù estren evel azasaour an divizoù gallek anezhe, reoù James Bond en o zouez.

## E filmoù er sinema
### Evel aktour : eizh film

* 1931 : David Golder, sevenet gant Julien Duvivier.
* 1934 : L'Atalante gant Jean Vigo.
* 1936 :
** Le Golem gant Julien Duvivier (eil film a-gevret),
** La Belle Équipe gant Julien Duvivier (trede film a-gevret),
** Jeunes filles de Paris gant Claude Vermorel,
* 1937 : Nuits de feu gant Marcel L'Herbier.
* 1938 : Altitude 3.200 gant Marie Epstein ha Jean Benoît-Lévy.
* 1946 : Panique gant Julien Duvivier (pevare film a-gevret).

### Evel saver senario : daou film

* 1956 : Voici le temps des assassins, sevenet gant Julien Duvivier.
* 1959 : La fièvre monte à El Pao gant Luis Buñuel.

### Evel azasaour : unnek film

* 1951 : Distant Drums, sevenet gant Raoul Walsh.
* 1953 : I Confess gant Alfred Hitchcock.
* 1955 : Rebel Without a Cause gant Nicholas Ray.
* 1962 : Dr. No gant Terence Young.
* 1963 : From Russia with Love gant Terence Young (eil film a-gevret).
* 1964 : Goldfinger gant Guy Hamilton.
* 1965 : Thunderball gant Terence Young (trede film a-gevret).
* 1967 : You Only Live Twice gant Lewis Gilbert.
* 1969 : Midnight Cowboy gant John Schlesinger.
* 1969 : On Her Majesty's Secret Service gant Peter Hunt
* 1971 : Diamonds Are Forever gant Guy Hamilton (eil film a-gevret).

## Liamm diavaez

* Charles Dorat war Internet Movie Database
# Charles Cornwallis

Charles Cornwallis, 1añ markiz Cornwallis, ezel eus ar Most Noble Order of the Garter hag eus Her Majesty's Most Honourable Privy Council, ganet d'an 31 a viz Kerzu 1738 e Londrez (Grosvenor Square) hag aet da anaon d'ar 5 a viz Here 1805 en India, Beskont Brome etre 1753 ha 1762, anavezet evel ar c'hont Cornwallis etre 1762 ha 1792, a oa un ofiser e lu Rouantelezh Breizh-Veur hag ur melestrour trevadennel.
Er Stadoù-Unanet pe er Rouantelezh-Unanet e vez dalc'het soñj anezhañ evel unan eus ar jeneraled saoz e-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. E godianidigezh e 1781 d'un nerzh Gall-Amerikan e-pad Seziz Yorktown a roas lamm da lod eus an obererezhioù brezel e Norzhamerika.
Servijet en doa ivez evel gouarnour sivil ha milourel en Iwerzhon hag en India; en div vro e tegasas kemmoù anat, gant skrid-emglev an unvaniñ en Iwerzhon (Act of Union in Ireland), hag ar C'hod Cornwallis kement hag an trevadenniñ dibad en India.

## Istor

Ganet en ur familh noblañs ha desavet en Eton ha Cambridge, Cornwallis a emezelas el lu e 1757, gwelet a raio an dachenn brezel e-pad Brezel Seizh Vloaz. Pa varvas e dad e 1762 e teuas da vezañ Earl Cornwallis hag e voe degemeret en House of Lords. Adal 1766 betek 1805 e voe koronal er 33rd Regiment of Foot. Goude-se e welas tachennoù emgann Brezel dieubidigezh ar Stadoù-Unanet adal 1776. Bez e voe eno enaouer d'al lañs gant ar British Army e-pad meur a gampagn, e 1780 e roas un drouglamm drastus d'al lu stadunanat e-pad emgann Camden pa voe flastret lu su ar Stadoù-Unanet.

## Charles Cornwallis ha Breizh

E-pad Emgann Camden, nerzhioù Charles Cornwallis, dreist-holl ar varc'hegerien, en em gavas e-tal lejion Armand Tuffin ar Roueri. En desped da galonegezh al lejion ne voe ket gallet eilpennañ an traoù e-pad an emgann.
# Charles D. B. King

Charles Dunbar Burgess King (12 a viz Meurzh 1875 - 4 a viz Gwengolo 1961) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro (1920-1930).
E dilennadeg 1927 e oa King enebet ouzh Thomas J. R. Faulkner. Trec'h e voe King gant 234 000 mouezh. Padal ne oa nemet 15 000 den enskrivet. Goude an dilennadeg e tamallas Faulkner ouzh gouarnamant Liberia ober c'hoazh gant sklaverezh ha labourioù ret. Ur bodad-enklask a voe kaset gant Kevredigezh ar Broadoù. Embannet e voe danevell ar bodad e 1930, enni disoc'hoù an enklask hag a ziskoueze splann e veze graet gant al labour ret er vro hag emellet en afer tud eus ar gouarnamant evel ar besprezidant Allen Yancy. King a roas neuze e zilez d'an 3 a viz Kerzu 1930.

## Notenn

* ↑ E Guinness Book of Records 1982 eo meneget King evit ar floderezh brasañ a-viskoazh en un dilennadeg
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# Charles Cros

Ur barzh hag un ijinour gall e oa Charles Cros (Fabrezan, Aude, 1842 – Pariz, 1888).
    Me 'oar sevel gwerzioù peurbadel. An dud toud
    zo boemet gant ma mouezh o prezeg ken gwir.
    Ar skiant-dreist emaon fïer-sot da heritiñ,
    na brenfec'h ket anezhi, na gant toud arc'hant ho ped.
    Toud m'eus touchet : tan, merc'hed, avaloù ;
    Toud m'eus santet : goañv, nevez-hañv, hañv ;
    Toud m'eus kavet : mur ebet da ma harpañ.
    Met Chañs, lârit din eta : piv oc'h ?
    Diduët o welet dre gwer ma frenestr
    boutikoù, manegoù, trufoù, chekoù
    e-lerc'h eürusted a zo un unan heuilhet gant c'hwec'h zero.
    Souezhet - pa emaon kenkoulous hag ar roueion, an eskibion,
    ar goronaled hag ar reseverion jeneral -
    pas kaout doùr, heol, pasteked.

## Oberennoù

* Le Coffret de santal (1873)
* Le Fleuve (1874)
* Le Collier de griffes (1908), embannet goude e varv
# Charles Dickens

Charles Dickens (7 a viz C'hwevrer 1812 - 9 a viz Even 1870) a oa ur skrivagner saoz ganet e Landport, kichen Portsmouth. E 1814 e heulias e familh da Londrez ha goude-se da Chatham. Ne studias ket en ur skol met kalz traoù a zeskas e straedoù, a zlefe c'hoari ur perzh bras en e romantoù.
Da 22 vloaz e krogas da labourat evel kazetenner er Morning Chronicle. E 1836 e euredas gant Catherine Hogart a roas dek bugel dezhañ. Dizimeziñ diganti a reas e 1858, avat. Skrivañ a reas Charles Dickens kalz romantoù ha danevelloù e kazetennoù. An hini kentañ a voe The Pickwick Papers embannet e miz Meurzh 1836. Heuliet e voe gant Oliver Twist (1837), Nicholas Nickelby (1839) ha The Old Curiosity Shop (1841).
Tremen a reas Charles Dickens un darn vras eus e vuhez en estrenvro ma skrivas un nebeud eus e romantoù pouezusañ evel David Copperfield (1850), A Tale of Two Cities (1860), Great Expectations (1861). Marvet eo e 1870 e Londrez.
Anaoudegezh a reas Charles Dickens gant skrivagnerien SUA pan eas d'o bro. Gant tud evel Washington Irving e klaskas ober eus ar skrivañ ur gwir vicher ha goulenn a reas ma vije lezennoù strishoc’h da wareziñ gwirioù ar skrivagnerien.

## Oberennoù
### Romantoù

| The Pickwick Papers The Adventures of Oliver Twist The Life and Adventures of Nicholas Nickleby The Old Curiosity Shop Barnaby Rudge: A Tale of the Riots of 'Eighty The Christmas books: A Christmas Carol (1843) The Chimes (1844) The Cricket on the Hearth (1845) The Battle of Life (1846) The Haunted Man and the Ghost's Bargain (1848) The Life and Adventures of Martin Chuzzlewit Dombey and Son David Copperfield | Bleak House Hard Times: For These Times Little Dorrit A Tale of Two Cities Great Expectations Our Mutual Friend No Thoroughfare (1867) (with Wilkie Collins) The Mystery of Edwin Drood The Lazy Tour of Two Idle Apprentices (1890) |

### Danevelloù

| Sketches by Boz (1836) Boots at the Holly-tree Inn: And Other Stories (1858) Reprinted Pieces (1861) | The Haunted House (1862) The Mudfog Papers (1880) To Be Read At Dusk (1898) |

### Oberennoù arall pennañ

| The Village Coquettes The Fine Old English Gentleman American Notes: For General Circulation (1842) Pictures from Italy (1846) | The Life of Our Lord: As written for his children (1849) A Child's History of England (1853) The Frozen Deep (play, 1857) Speeches, Letters and Sayings (1870) |
# Charles Edward Stuart

Charles Edward Louis John Casimir Silvester Severino Maria Stuart a oa ganet e Roma d'an 31 a viz Kerzu 1720.
Marvet eo d'an 31 a viz Genver 1788 e Roma.
Pa varvas e vreur Henry Benedict Stuart e 1807 e voe kaset e relegoù da benn-iliz Sant-Per er Vatikan evit bezañ beziet eno gantañ ha gant o zad hag o mamm.
Mab oa da James Francis Stuart ha da vMaria Klementyna Sobieska. Mab-bihan d'ar roue James II a Vro-Saoz ha VII a Vro-Skos oa.
Anvet eo Bonnie Prince Charlie gant Skosiz evit bezañ klasket, evel e dad, adreiñ tron roue Bro-Saoz, Skos hag Iwerzhon, d'ar familh Stuart e-kerzh an eil emsavadeg Jakobad.
Kregiñ a reas an emsavadeg e 1745 hag ec'h echuas de 1746 goude trec'h an Dug a gCumberland en emgann Culloden d'ar 16 a viz Ebrel 1746.
Kuitaat a reas Bro-Skos war-lerc'h da vont da Frañs hag Italia.
Ur skeudenn romantel a chom gantañ daoust ma n'eo ket bet gwall skedus e vuhez.
Ur verc'h bet gant unan eus e vestrezed a zo bet anzavet gantañ : Charlotte Stuart, Dugez a Albany.
# Charles Cornic du Chesne

Charles Cornic du Chesne, ganet d'ar 5 a viz Gwengolo 1731 e Plouyann, ha marvet eno d'an 12 a viz Gwengolo 1809, a oa ofiser war vor ha kourser.
Ganet e oa e kastell Susunioù e Plouyann (ur gumun enteuzet e Montroulez hiziv), ha pa oa paramantour e dad e krogas da verdeiñ evel mous war listri e dad. Pleustriñ a reas ar vicher pesketaer en Douar-Nevez. Goude bezañ bet div wech prizoniad war bagoù kourserien ez eas e 1757 d'ofiser war vor evel letanant fourgadenn diwar an abeg m'en doa torret ar gronn-mor saoz (ar Brezel Seizh Vloaz a oa) ha degaset da Vrest ur gargad kanab prenet en Izelvroioù.
Ar brezel kourserezh a reas, ha tapout meur a lestr saoz karget gant danvezioù prizius eus an Indez. Evit an taolioù-kaer-se e voe anvet da gabiten lestr-taner e 1761 ha da kabiten lestr e 1778. Echu ar brezel e krogas gant sevel tresoù ar porzhioù en aodoù eus Brest da Enez-Vriad ha lakaat balizennoù e Bae Montroulez.
Pa voe anvet da goronal kanolierezh e Bourdel ez eas da du an Dispac'h gall hag e kuitaas ar servij e 1793. Distreiñ da Vontroulez a reas evit bezañ melestrer foran ha merour an traoù morel.
# Charles Deslys

Charles Deslys, ganet e 1821 e Pariz ha marvet eno e 1885, a oa ur skrivagner gall. Beziet eo er vered Père-Lachaise (71vet rann).

## Oberennoù

* 1847 : La Mère Rainette
* 1849 : Les Bottes vernies de Cendrillon
* 1856 : Heures de récréation
* 1858 : Le Pont rouge
* 1875 : Le Serment de Madeleine, Dentu
* 1879 : Fanfan Latulipe

## Oberennoù troet e brezhoneg

* 1878 : Madou ar re all, troet gant Arsène de Kerangal diwar Le bien d'autrui, embannet war Feiz ha Breiz.
* 1883 : Le Madalen, troet gant Arsène de Kerangal diwar Le serment de Madeleine, embannet war Feiz ha Breiz.

## Daveennoù

* ↑ Charles Deslys, Le serment de Madeleine, 1879.
# Lazhadegoù an arme c'hall

Lazhadegoù an arme c'hall zo brudet abaoe ar XVII$^{vet}$ kantved. Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien, emsavet a-enep Bro-C'hall pe get, armoù ganto pe get, pe eus soudarded prizoniat dizarmet, ha n'eus ket kaoz eus emgannoù an arme c'hall a-enep soudarded all.

## XIII$^{vet}$ kantved

* 1209 : Lazhadeg Besièrs e-pad kroaziadeg Albi

## XV$^{vet}$ kantved

* 1563 : Lazhadeg Wassy
* 1572 : Lazhadeg Sant Berteleme

## XVII$^{vet}$ kantved

* 1626 : Lazhadeg ar Garibed, kaset gant soudarded saoz ha gall.
* 1674 : Freuzadeg Pfalz (Alamagn).
* 1675 : Krougadegoù kouerien da vare emsavadeg ar Bonedoù ruz.
* 1689 : Arigrap Pfalz (Alamagn).

## XVIII$^{vet}$ kantved

* 1703 : Lazhadeg milin an Agau, e Nimes
* 1789 : Labouradeg Réveillon, Pariz (Bro-C'hall)
* 1792 : Lazhadeg an 10 a viz Eost 1792, e Pariz.
* 1793 : Lazhadeg Avranches, e Normandi
* 1793 ha 1794 : Fuzuilhadeg Naoned, e Breizh
* 1793 ha 1794 : Fuzuilhadeg Marillais, en Anjev (Bro-C'hall)
* 1793 ha 1794 : Beuzadegoù Naoned (Breizh)
* 1793 : Emgann Savenneg, Bro-Naoned (Breizh)
* etre miz Du 1793 ha miz C'hwevrer 1794 : Beuzadegoù Naoned (Breizh)
* 1794 : Emgann Nervouster
* 1794 : Fuzuilhadeg Avrillé, en Anjev (Bro-C'hall)
* 1794 : Lazhadeg La Gaubretière, er Marzhoù etre Breizh, Anjev ha Poatev.
* 1794 : Lazhadeg Les Lucs-sur-Boulogne, e Poatev (Bro-C'hall)
* 1794 : Lazhadeg Kastel Aux, Sant-Yann-ar-Granneg (hiziv Ar Menez), Bro-Naoned (Breizh)
* 1794 : Lazhadeg Levieg, Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev, e Bro-Naoned, e Breizh.

## XIX$^{vet}$ kantved

* 1806: Lazhadeg Lauria (Rouantelezh Naplez)
* 1834: Lazhadeg ar straed Transnonain, Pariz, (Bro-C'hall)
* 1845 : Lazhadeg Dahra, en Aljeria
* 1848 : Lazhadeg ar Boulevard des Capucines, Pariz
* 1869 : Fuzuilhadeg Aubin, en Aubin/Aubinh, Aveyron
* 1871: ar Sizhun wadek e-pad Kumun Pariz
* 1878: Emsavadeg kanak, Kanaky
* 1891, d'ar 1añ a viz Mae : Fuzuilhadeg Fourmies, departamant Norzh (Bro-C'hall)
* 1899 : Lazhadeg Birni N'Konni (aloubadenn ar "Soudan c'hall")

## XX$^{vet}$ kantved

* 1912 : Deizhiadoù gwadek Fes (Maroko)
* 1917 : Emsavadeg kanak, Kanaky
* etre 1928 ha 1932 : Emsavadeg Oubangui-Chari, Afrika kreiz
* 1940 : Lazhadeg Abbeville, prizonidi velgiat fuzuilhet gant soudarded c'hall
* 1944 : Lazhadeg kamp Thiaroye (Senegal)
* 1945 : Lazhadeg Sétif ha Guelma (Aljeria)
* 1947 ha 1948 : Emsavadeg Madagaskar, emsavadeg dizalc'hour : 100 000 marv.
* 1957 : Emgann Aljer (Aljeria)
* 1988 : Skrapadeg gouestlidi mougev Ouvea (Kanaky)

## Pennadoù kar

* Lazhadegoù ar polis gall
* Lazhadegoù an arme alaman
* Lazhadegoù an arme vreizhveuriat
* Lazhadegoù an arme stadunanat
* Lazhadegoù an arme spagnol
# Lazhadegoù an arme hag ar polis sinaat

Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien, emsavet a-enep Sina pe get, armoù ganto pe get, pe eus soudarded prizoniat dizarmet, ha n'eus ket kaoz eus emgannoù an arme sinaat a-enep soudarded all.

## XX$^{vet}$ kantved
### Republik Sina (abaoe 1912)

* 1927 : lazhadeg Shanghai
* etre 1942 ha 1945 : lazhadegoù e-pad "koulzad reizhañ Yan'an"
* 1947 : an "Darvoud 228" e Taiwan

### Republik Pobl Sina (abaoe 1949)

* 1949-1953 : lazhadegoù an ezhec'h e-pad Adreizh an douaroù Sina
* 1950-1953 : "koulzad da vougañ an enepdispac'herien"
* 1951-1952 : "koulzadoù an tri enep hag ar pemp enep"
* 1955-1957 : al Luskad Sufan
* 1957-1959 : "koulzad enep dehouelourien"
* miz Ebrel 1958 : "Darvoud Xunhua" e kontelezh emren salar Xunhua, e proviñs Qinghai
* 1959 : Emsavadeg Tibet
* 1959-1961 : Naonegezh vras Sina
* 1963-1965 : al "Luskad deskadurezh sokialour"
* 1966-1977 : an "Dispac'h Sevenadurel" (2 vilion a re varv)
* 1989 : lazhadeg ar blasenn Tiananmen e Beijing
* 2008 : darvoudoù 2008 e Tibet
* 2009 : kabaduilhoù e Xinjiang e miz Gouere 2009

## Pennadoù kar

* Lazhadegoù an arme c'hall
* Lazhadegoù ar polis gall
* Lazhadegoù an arme alaman
* Lazhadegoù an arme vreizhveuriat
* Lazhadegoù an arme stadunanat
* Lazhadegoù an arme spagnol
# Lazhadegoù ar polis gall

Lazhadegoù ar polis gall zo lazhadegoù graet gant ar polis, ar gward broadel pe an archerien c'hall e Bro-C'hall hag en he zrevadennoù.

## XVIII$^{vet}$ kantved

* 1792 : Lazhadegoù Gwengolo, Pariz

## XIX$^{vet}$ kantved

* 1834 : Lazhadeg ar rue Transnonain, Pariz

## XX$^{vet}$ kantved

* 1934 : Enkadenn ar 6 a viz C'hwevrer 1934, Pariz
* 1937: Fuzuilhadeg Clichy, Enez-Frañs
* 1953: Manifestadeg ar 14 a viz Gouhere, Pariz
* 1961: Lazhadeg an 17 a viz Here 1961 pe Emgann Pariz
* 1967: Kabaduilhoù Gwadeloup e miz Mae 1967

## Pennadoù kar

* Lazhadegoù an arme c'hall
* Lazhadegoù ar polis stadunanat
* Lazhadegoù ar polis sinat
* Lazhadegoù ar polis suafrikan
# Lazhadenn Loeiz XVI

Lazhadenn Loeiz XVI, oc'h implijout ur guillotine, a oa bet un darvoud a-bouez eus an Dispac'h Gall. Dibennet e voe Loeiz XVI d'an 21 a viz Genver 1793 war Blasenn ar Reveulzi (Plasenn Loeiz XV, adanvet Place de la Concorde e 1795) e Pariz. Ar Vodadeg Vroadel he doa votet marv ar roue d'ar 17 a viz Genver 1793. Den n'en doa votet "digablus".

## Gwelet ivez

* Testamant Loeiz XVI
* Gwerz Loeiz C'houezek
# Lazhadegoù an arme spagnol

Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien emsavet pe get, dizarmet pe get, pe soudarded prizoniet, ha n'eo ket lazhadegoù soudarded un arme all.

## XVI$^{vet}$ kantved

* 1519 : Lazhadeg Cholula (Mec'hiko)
* 1572 : Lazhadeg Naarden (Izelvroioù)

## XIX$^{vet}$ kantved

* 1836 : Fuzuilhadeg Deredia, en Araba, e-pad Kentañ brezel ar garlouriezh
* 1865 : Nozvezh Sant Deniel, e Madrid

## XX$^{vet}$ kantved

* 1926 : 150 000 trevour lazhet gant armoù kimiek e brezel ar Rif (Maroko) goude daskor penn an emsavadeg Abd el-Krim
* 1936 : Lazhadeg Badajoz, e-pad Brezel diabarzh Spagn
* 1976 : Lazhadeg an 3 a viz Meurzh e Gazteiz

## Gwelet ivez

* Lazhadegoù an arme c'hall
* Lazhadegoù an arme stadunanat
* Lazhadegoù an arme vreizhveuriat
* Lazhadegoù an arme alaman
# Lazhadegoù an arme vreizhveuriat

Kaoz zo amañ eus lazhadegoù trevourien emsavet pe get, dizarmet pe get, pe soudarded prizoniet, ha n'eo ket lazhadegoù soudarded un arme all.

## XIII$^{vet}$ kantved

* 30 a viz Meurzh 1296 : Lazhadeg Berwick, e Berwick-upon-Tweed, e Bro-Skos

## XVII$^{vet}$ kantved

* Lazhadeg ar Garibed (1626) boutin gant al lu gall
* Lazhadeg Bolton e 1644 e Bro-Saoz

## XIX$^{vet}$ kantved

* 16 a viz Eost 1819 : Lazhadeg Peterloo e Manchester e Bro-Saoz
* 7 a viz Mezheven 1831 : Emsavadeg Merthyr Tudful, e Kembre
* 4 a viz Du 1839 : Emsavadeg Casnewydd, e Kembre

## XX$^{vet}$ kantved

* 1919 : Lazhadeg Amritsar en India
* 1920 : Sulvezh Gwadek kentañ e Dulenn en Iwerzhon
* 1959 : Lazhadeg Hola e-pad emsavadeg ar Mau-Mau e Kenya
* 9-11 a viz Eost 1971 : Lazhadeg Ballymurphy, unnek den lazhet e Baile Uí Mhurchú, ur c'harter eus Béal Feirste, e Norzhiwerzhon
* 1972 : eil Sulvezh Gwadek e Doire e Norzhiwerzhon

## Pennadoù kar

* Lazhadegoù an arme c'hall
* Lazhadegoù an arme alaman
* Lazhadegoù an arme stadunanat
* Lazhadegoù an arme spagnol
# Lazhadegoù ar foibe

Lazhadegoù ar foibe zo lazhadegoù graet en Istria, er foibe (liester ar ger foiba, hag a dalv kement ha "fezier"). Meur a lazhadeg a c'hoarvezas enne, met brudet eo ar re a c'hoarvezas e dibenn an Eil Brezel-bed, pa zeuas bagadoù komunourien eus Yougoslavia da aloubiñ kêr Drieste. Miliadoù a dud a vije bet lazhet e Venezia Giulia, Istria ha Dalmatia, ha taolet o c'horfoù e fezier naturel. N'eo ket sur e vijent bet lazhet holl gant komunourien eus Yougoslavia avat, rak lazhadegoù ivez a voe graet gant Alamaned ha faskourien italian.

## Petra eo ar foibe

| Ur foiba. | « Foiba » zo un anv italianek lec'hel deuet eus ar friouleg, hag a vez graet eus fozioù don a gaver er c'harst, er c'hornad-se eus Istria. War-dro 1 700 eus ar fezier-se a gonter el ledenez. |

## Istor
### Bloavezhioù 1920

En Istria, er {bloavezhioù 1920, e voe implijet ar foibe gant ar faskourien evit kaout an dizober eus ar Slaved.

### Eil Brezel-bed

Miliadoù a dud, hag italianegerien an darn vrasañ anezho (entre 4000 ha 12000), ha 17000 en holl, a voe taolet er fozioù , marv pe vev, ha dreist-holl gant partizaned ar marichal Tito.
* Foiba Basovizza, e-kichen Trieste

## Notennoù

* ↑ Siganos, André : Montagnes imaginées, montagnes représentées: Nouveaux discours sur la montagne, de l'Europe au Japon. Ellug. 2000 p. 197]
# Lazhadenn John F. Kennedy

Lazhadenn John F. Kennedy a oa c'hoarvezet d'an 22 a viz Du 1963. John F. Kennedy, 35vet prezidant Stadoù-Unanet Amerika, a oa en ur charreadenn o tiskenn Dealey Plaza en Dallas, e Texas. Kennedy a oa en un oto gant e wreg Jacqueline, gouarnour Texas John Connally, hag e wreg Nellie, pa oa bet tennet warnañ adal ar savadur Texas School Book Depository gant an U.S. Marine Lee Harvey Oswald a-drugarez d'ur fuzuilh Carcano M91/38. Ar charreadenn kirri a oa bet trumm betek Parkland Memorial Hospital, lec'h ma voe disklêriet e oa marv ar prezidant Kennedy 30 munutenn goude an tennoù. Connally a oa bet gloazet ivez en dagadenn met dreistbevet en devoa. Ar besprezidant Lyndon B. Johnson a oa bet er galloud a-benn neuze.
Goude lazhadenn Kennedy, Oswald a oa distroet d'ar gêr evit pakañ ur bistolenn ; tennet en doa war ur poliser eus Dallas J. D. Tippit nebeut amzer goude bezañ paket an arm. E-tro 70 munutenn goude bezañ tennet war Kennedy ha Connally, Oswald a voe harzet gant an Dallas Police Department ha rebechet dezhañ hervez lezenn Stad Texas evit muntroù Kennedy ha Tippit. Da 11:21 d'ar 4 a viz Du 1963, skipailhoù skinwel a filme Oswald o vezañ fiñvet dre pennlec'h polis Dallas, tennet e oa bet warnañ marvus gant perc'hen ur voest-noz eus Dallas Jack Ruby. Evel Kennedy, Oswald a oa bet kaset da Barkland Memorial Hospital, ha amrvet e oa buan eno. Ruby a oa bet rebechet dezhañ muntr Oswald, memes ma oa bet didamallet goude ur galv justis. Ruby a oa marvet en toull-bac'h e 1967 pa oa ur c'hortoz ur prosez nevez.
Muntr Kennedy a chom mammenn meur a senario posubl betek teoriennoù an irienn. Hervez ar sontadegoù, darn ar stadunaniz a soñj dezho ez eus bet un irienn evit lazhañ ar prezidant. Al lazhadenn-se a zo chomet ur gleizenn en istor ar vro. Bet e oa bet al lazhadenn gentañ eus un hollad pevar er bloavezhioù 1960 en SUA, daou vloaz a-raok lazhadenn Malcolm X e 1965, ha pemp bloaz a-raok lazhadennoù Martin Luther King Jr. ha breur Kennedy Robert e 1968. Kennedy a oa bet ar pevare prezidant stadunanat lazhet.