OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nguyễn Ngọc Trường Sơn

Nguyễn Ngọc Trường Sơn a zo bet ganet d'an 3 a viz C'hwevrer 1990 e Rach Soi, Rach Gia, Proviñs Kien Giang, Viêt Nam.
Mestrc'hoarier echedoù vietnamat eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo, an hini yaouankañ eus Viêt Nam, an eil hini yaouankañ ag ar bed.
Desket e voe an echedoù gantañ p'edo tri bloaz. Ar vedalenn aour a dapas e kampionad bedel ar c'hoarierion dindan 10 vloaz e 2000.
E miz Here 2006, e renk Elo (FIDE) a oa 2534; 3de c'hoarier eo e Viêt Nam.

## War-raok atav

* 1999: Medalenn arem, kampionad Azia dindan 10 vloaz ;
* 2000: Medalenn Aour, kampionad Azia dindan 10 vloaz, Medalenn Aour, kampionad bedel dindan 10 vloaz, Eilvet Atlet Bloaz a Viêt Nam;
* 2001: Medalenn Aour, kampionad Azia dindan 12 vloaz;
* 2002: (Gwengolo) Mestr Etrebroadel;
* 2004: (Kerzu) Mestr Meur Etrebroade, Kentañ Atlet Bloaz a Viêt Nam;
* 2005: (Kerzu) Kampion Hiniennel Partiennoù Buan ha Boutin e C'hoarioù Gevred Azia er Filipinez;
* 2006: (Eost) 7vet plas en "Open" Malaysia 2006.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* Pennad e ChesssBase
# Nh (lizherenn)

Un divc'hrafenn latin eo Nh, nh, implijet gant ar portugaleg diwar levezon istorel an okitaneg evit skrivañ ar son kensonennel [ɲ] (kevatal da gn hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).
E vietnameg e vez distaget /ɲ/ e penn-kentañ ur ger ivez met /ŋ/ e diwezh ur ger.
E kembraeg e vez implijet evit skrivañ ar son [nh] hag a deu, peurliesañ, diwar kemmadur dre fri al lizherenn t, da skouer tad > fy nhad (“ma zad”).
E yezhoù zo komzet en Afrika hag ivez e yezhoù Aostralia e vez implijet evit skrivañ ar son [n̪].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ngozi (proviñs)

Ngozi zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Nguyễn Du

Nguyễn Du (阮攸 ; 1766-1820) a oa ur barzh hag ur skrivagner vietnamek brudet, hag a rae gant an chữ nôm, doare-skrivañ kozh ar vietnameg. Ganet e voe e 1766 e Bích Câu, Thang Long, en ur familh nobl. E dad, Nguyễn Nghiễm, a oa bet kentañ ministr evit rouaned an tiegezh Lê, hag 21 bugel en doa bet gant 8 gwreg.
E oberenn anavezetañ eo Truyện Kiều (傳翹, da lavaret eo Istor Kiều), anvet da gentañ Đoạn Trường Tân Thanh (斷腸新聲), istor ur plac'h kaer hag a zimez evit saveteiñ he familh. Skrivet eo e gwerzennoù, en ur stumm klasel eus al lennegezh vietnamek. Hiziv c'hoazh eo brudet ar skrid hir-se ha studiet e vez er skolioù. Skrivet e voe, evel ar skridoù all en XVIII$^{vet}$ kantved, er skritur chữ nôm. Lakaet e voe sonerezh warnañ gant Quách Vĩnh Thiện.
Skridoù all a savas Nguyễn Du, e vietnameg hag e sinaeg.
# Nguyễn Thị Định

Nguyễn Thị Định (1920-1992) a oa ur dispac'hourez vrudet a Viêt Nam, merc'h ur familh peizanted eus Ben Tre e Proviñs Kien Hoa.
Stourm a reas gant ar Việt Minh a-enep d'ar C'hallaoued, ha harzet ha bac'het gant Aotrouniezh Trevadennel Gall Indez-Sina e oa bet etre 1940 ha 1943.
Kemer a ras perzh ivez e penn an emsavadeg Ben Tre e 1945 hag adarre e 1960 (a-enep da c'houarnamant Ngô Đình Diệm).
E-touez an dud bet krouet Talbenn Broadel evit Dieubidigezh Su Viêt Nam (pe Việt Cộng) gante e oa bet Nguyễn Thị Định ivez.
E 1965 e oa bet dilennet da brezidantez Kevredigezh Maouezed Dishualded Su Viêt Nam.
Goude diwezh Brezel Viêt Nam e voe Nguyễn Thị Định ezelez eus Poellgor Kreiz Strollad Komunour Viêt Nam.
Roet e oa bet dezhi Priz Lenin ar Peoc'h e 1967.
# Ngwabaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.8 eo an ngwabaeg (ngwaba, gombi pe goba) komzet gant tro-dro da 10.000 den en Adamawa e Nigeria (1993).

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Ngũgĩ wa Thiong'o

Ngũgĩ wa Thiong'o (distaget [ŋɡoɣe wa ðiɔŋɔ]) zo ur skrivagner eus Kenya, ganet d'ar 5 a viz Genver 1938. Ouzhpenn romantoù ha pezhioù-c'hoari, en deus embannet skridoù diwar-benn an trevadennerezh ha diwar-benn ar yezhoù en e vro.
Ganet eo bet James Thiong'o Ngugi e-kreiz Kenya. Skrivet en deus e romant kentañ e saozneg, Weep Not, Child, pa oa studier e skol-veur Leeds e Bro-Saoz. Embannet e voe 1964.
Kenlabourat a reas gant Ngugi Wa Mirii evit sevel ar pezh-c'hoari Ngaahika Ndeenda (I Will Marry When I Want), diwar-benn an direizhderioù e kevredigezh Kenya. Harzet e voe Ngũgĩ e 1977, abalamour d'ar pezh-c'hoari-se ha toullbac'het e voe hep prosez. Pa oa er vac'h e tivizas skrivañ en e yezh vamm, ar gikouyoueg, kentoc'h eget e saozneg. Neuze e skrivas e romant kentañ er yezh-se, Caitani Mutharabaini, war baper privezioù. Degemeret e voe da brizoniad politikel gant Amnesty International ha lezet e voe da vont, da-heul, e miz Kerzu 1978.
Abaoe an amzer-se e klask Ngũgĩ lakaat ar skrivagnerien all eus Afrika da skrivañ en o yezh vamm ha n'eo ket e yezhoù estren evel ar saozneg pe ar galleg.

## Notennoù

* ↑ Ngugi Wa Thiong’o: A Profile of a Literary and Social Activist
* ↑ Queries over Ngugi’s appeal to save African languages, culture, er gazetenn Daily Nation, 13 a viz Mezheven 2009

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel (e saozneg)
# Ngounié

Ngounié zo ur proviñs eus Gabon, e su ar vro. Harzoù en deus gant Republik Kongo.
g • ka • ke Proviñsoù Gabon :
| Proviñsoù | Estuaire · Haut-Ogooué · Moyen-Ogooué · Ngounié · Nyanga · Ogooué-Ivindo · Ogooué-Lolo · Ogooué-Maritime · Woleu-Ntem |
# Ngwahyieg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo an ngwahyieg (nggwahyi, ngwaxi pe ngwohi) komzet gant nebeutoc'h evit 2.000 den e Borno e Nigeria (1995).

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Loch Gairloch

Loch Gairloch (gouezeleg Skos : An Geàrr Loch, al loc'h verr) zo ul loc'h e gwalarn Bro-Skos, digor war al lodenn eus The Minch, pe An Cuan Sgitheanach, a zo anvet An Cuan Canach (pe The Lower Minch, pe The Little Minch), hag ac'hano war Mor an Inizi Gall. 9,7 km hirder zo dezhi ha 2,4 km a ledander. E genoù al loc'h emañ enez Longa.
# Loch Lìobhann

Loch Lìobhann zo anv meur a loc'h e Bro-Skos:
* Loch Lìobhann (Uheldirioù) (Loch Leven e saozneg), en Uheldirioù, e kornaoueg ar vro
* Loch Lìobhann (Ceann Rois) (Loch Leven e saozneg), e Peairt ha Ceann Rois, e kreiz Bro-Skos
* Loch Lìobhann (Peairt) (Loch Lyon e saozneg)
# Loch Leven

Loch Leven zo un anv saoznek a-orin gouezelek, ha hini meur a lec'h.

## Bro-Skos

* Loch Leven anv saoznek Loch Lìobhann (Uheldirioù), loc'h en arvor kornôk skos, er c'hreisteiz da An Gearasdan (Fort William e saozneg).
* Loch Leven anv saoznek Loch Lìobhann (Ceann Rois), loc'h en Perth and Kinross,
** kastell Loch Lìobhann, kastell el loc'h
** William Douglas of Lochleven, diwezhatoc'h 6vet kont Morton

## Kanada

* Loch Leven, Newfoundland and Labrador, lenn e Newfoundland and Labrador
* Loch Leven, Saskatchewan, e Saskatchewan,

## Stadoù-Unanet

* Loch Leven (California)
# Loch Laomainn

Loch Laomainn (Loch Lomond e saozneg) zo ul loc'h en Argyll ha Bute, e Bro-Skos. Al loc'h vrasañ eus Bro-Skos eo evit a sell ar gorread (71 km²), evit ar sell an endalc'had dour avat ez a an trec'h gant Loch Nis (2,6 km³ ouzh 7,45 km³).
Evel evit un toullad loc'hoù all eus Bro-Skos e lavarer ez eus ul loen mojennel o vevañ en he dourioù.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ul lec'hienn diwar-benn al loc'h

## Dave ha notennoù

* ↑ (en)Loch Lomond monster sighting?
# Loch Lochaidh

Loch Lochaidh (Loch Lochy e saozneg) a zo ul loc'h vras dour dous e Loch Abar, en Uheldirioù Bro-Skos. An trede donañ loc'h eus Bro-Skos eo gant 70 m a zonder etre (en he donañ eo 162 m). 16 km eo he hed hag 1 km he ledander etre, tra m'eo 16 km² he gorread. Emañ 16 km er mervent da Loch Nis, hag evel homañ emañ a-hed ar Gleann Mòr ("ar Glenn Meur"). Un darn eo eus ar Ganol Galedonian.
# Loch Long (Uheldirioù)

Loch Long zo ul loc'h en Uheldirioù Bro-Skos. Brudet eo kastell Eilean Donan nepell, e kember an teir loc'h : Loch Long, Loch Duich ha Loch Alsh.
# Loch Lìobhann (Ceann Rois)

Loch Lìobhann (Loch Leven e saozneg) a zo ul loc'h dour dous e Peairt ha Ceann Rois, e kreiz Bro-Skos.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Loch Garman

Loch Garman (Wexford e saozneg) a zo ur gêr en arvor gevred Iwerzhon. Kêr-benn Kontelezh Loch Garman eo.

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Breizh | Koeron | |
| Italia | Lugo | |
| Stadoù-Unanet | Annapolis | 2013 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Loch Linnidh

Loch Linnidh (Loch Linnhe e saozneg) a zo ul loc'h-vor e kornaoueg Bro-Skos. Graet e vez an Linne Dhubh ("al lenn du") eus al lodenn en argrec'h da borzhig An Corran, hag an Linne Sheilech ("al lenn sall") eus an ardraoñ. Emañ kêr An Gearasdan e penn krec'h biz al loc'h.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Ainmean-Àite na h-Alba Gaelic Place-Names of Scotland
# Loch Lìobhann (Uheldirioù)

Loch Lìobhann (Loch Leven e saozneg) a zo ul loc'h-vor en aod kornaoueg Bro-Skos, en Uheldirioù, ha reiñ a ra war al Linne Dhubh.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Ainmean-Àite na h-Alba Gaelic Place-Names of Scotland
# Linares de Riofrío

Linares de Riofrío zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
# Linaria (genad)

Linaria :
| Linaria flavirostris, tresadenn gant Wilhelm von Wright. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Anv skiantel ||
| Linaria Bechstein, 1802 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Linaria a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1802 gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* al lineg ruz (Linaria cannabina)
** L. c. autochthona, bella, cannabina, guentheri, harterti, meadewaldoi ha mediterranea,
* al lineg beg melen (Linaria flavirostris)
** L. f. altaica, brevirostris, flavirostris, kirghizorum, korejevi, miniakensis, montanella, pipilans ha rufostrigata,
* Linaria johannis,
* Linaria yemenensis.
C'hwezek (16) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar pevar spesad er genad Carduelis kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Fringillidae/Linaria (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lina Romay

Lina Romay, bet ganet Rosa María Almirall Martínez d'ar 28 a viz Even 1954 e Barcelona hag aet da Anaon d'ar 15 a viz C'hwevrer 2012 e Malaga, a oa un aktourez katalan. Lesanvet e oa ivez Candy Coster ha Lulu Laverne. Alies eo bet o c'hoari e filmoù Jesús Franco. Marvet eo gant ur c'hrign-bev d'an oad a 57 vloaz.

## Lod filmoù ganti

| Three Naked Women on Robinson Island (1972) The Erotic Rites of Frankenstein (1973) Night of the Skull Lorna the Exorcist (1974) Female Vampire (1974) Exorcism and Black Masses (1974) Countess Perverse (1974) Rolls Royce Baby (1975) Women Behind Bars (1975) Barbed Wire Dolls (1975) Doriana Grey (1975) Jack the Ripper (1976) Ilsa, the Wicked Warden Mondo Cannibale (1980) Devil Hunter (1980) Macumba Sexual (1981) Revenge in the House of Usher (1982) | Mansion of the Living Dead (1982) The Treasure of the White Goddess (1983) Faceless (1988) Tender Flesh (1997) Eight Legs To Love You (1998) Lust for Frankenstein (1998) Mari-Cookie and the Killer Tarantula (1998) Dr. Wong's Virtual Hell (1999) Broken Dolls (1999) Blind Target (2000) Helter Skelter (2001) Vampire Blues (2001) Vampire Junction (2001) Incubus (2002) Snakewoman (2005) Angel of Death 2 (2007) Paula-Paula (2010) |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lodennoù Lina a vez adkavet er stumm spagnol 1973.
* ↑ Anvet Night of the Killers (1973) ivez.
* ↑ Dizanv.
* ↑ Ket renet gant Franco.
* ↑ Anvet Greta the Mad Butcher (1976) ivez.
* ↑ Anvet White Cannibal Queen ivez.
* ↑ Anvet Mandingo Manhunter ivez.
# Linares (Jaén)

Linares zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Linarolo

Linarolo zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Linares de la Sierra

Linares de la Sierra zo ur gumun e proviñs Huelva.
# Linad

Linad :
| Urtica dioica ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Rosales |
| Kerentiad : | Urticaceae |
| Genad : | Urtica |
| Anv skiantel ||
| Urtica sp. L., 1753 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Linad (Urtica) zo un anv evit meur a spesad plant eus ar c'herentiad Urticaceae, gant delioù blevek. Unnek spesad anezho a gaver en Europa.
E-touez ar spesadoù anavezetañ emañ al linad-skaot pe linad-bras (Urtica dioica, etre 50 cm hag 1 m uhelder, plant bividik) hag al linad-grizias pe linad-bihan (Urtica urens, nebeutoc'h eget 50 cm uhelder, plant bloaziek). E Breizh e kaver ivez Urtica pilulifera (linad Molenez), Urtica membranacea (linad Bro-Vigoudenn).
Al linad-skaot hag al linad-grizias zo plant implijet evit louzaouiñ (implijet e vez o delioù hag o gwrizioù), hag anavezet-mat int evit se. Implijet e vez an delioù abalamour d’o ferzhioù troazhus ha skarzhus. Implijet e vez al linad-skaot ivez el labour-douar (evel temz) hag en industriezh (evit o gwiennoù).

## Plant all

Plant all a reer "linad" anezho ivez, abalamour m'int damheñvel ouzh re ar genad Urtica. En o zouez emañ al "linad-du" (Ballota nigra L.), al "linad-fic'h" pe "linad-goeñvet" (Stachys sylvatica L. 1753), al "linad-c'hwezhet" (Stachys palustris L.), al "linad-flour" (Lamium spp. L.), al "linad-yar" (Lamium amplexicaule L.), al "linad-gwenn" (Lamium album L. pe Lamium flexuosum Ten.), al "linad-melen" (Lamium galeobdolon L.), al "linad-ruz" (Lamium purpureum L.).
# Linares

Linares zo un anv-lec'h spagnolek, ha hini meur a lec'h.

## Chile

* Linares (Chile)

## Spagn

* Linares (Jaén)
* Linares de Mora, e Proviñs Teruel, en Aragon
* Linares de Riofrío
* Linares de la Sierra, e Proviñs Huelva, en Andalouzia
# Linares de Mora

Linares de Mora zo ur gumun spagnol e Proviñs Teruel, en Aragon.
# Lincent

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lincent (izelvroeg :Lijsem ; walloneg : Lîssin) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 14,73 km²
* Poblañs (2022) : 3 309 a dud
* Stankter : 225 den/km²
# Marc'harid Danmark

Marc'harid Danmark zo anv meur a briñsez.

## Rouanezed Danmark

* Marc'harid Iañ Danmark, pe Margrete Valdemarsdatter (1353 † 1412), merc'h da Valdemar IV Danmark, pried da Haakon VI Norge, mamm da Olaf II Danmark, a renas e Lec'hlenn de facto evel rejantez Danmark (1375-1412), Norge (1388-1412) ha Sveden (1389-1412).
* Marc'harid II Danmark, pe Margrethe II e daneg (ganet e 1940), rouanez Danmark.

## Rouanezed all ha priñsezed

* Margaret Fredkulla (1080s–1130), pried d'ar roue Niels Danmark
* Margarethe Bohemia (1186–1212), pe ar Rouanez Dagmar, pried kentañ Valdemar II Denmark
* Marc'harid Sambiria (1230–1282), eus Pomerelia, pried d'ar roue Christopher Iañ Denmark
* Marc'harid Danmark (ca. 1230–1282)
* Marc'harid Danmark (rouanez Bro-Skos) (1456–1486), merc'h da Christian Iañ, roue Danmark; rouanez Skos dre he dimeziñ da James III.
# Marc'harid Bro-Saoz

Marc'harid Bro-Saoz (1240 – 1275), a oa rouanez Bro-Skos.

## He buhez

Ganet e oa e 1240 e kastell Windsor. Merc'h e oa da Herri III , roue Bro-Saoz, ha da Eleanor Provañs.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa d'ar 26 a viz Kerzu 1251, e York Minster, da Alesant III‎, roue Bro-Skos.
Tri bugel he doe:
* Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge), dimezet da roue Norge, Eirik II Magnusson.
* Alesant, Priñs Bro-Skos (1263 Jedburgh – 1283 Abati Lindores); beziet en Abati Dunfermline
* David Bro-Skos (1272 – 1281 Kastell Stirling); beziet en Abati Dunfermline.

## Levrlennadur

* Rosalind K. Marshall, Scottish Queens: 1034-1714 Tuckwell Press, East Linton (2003) (ISBN 1-86232-271-6) (en) p22-26.
# Marc'harid Bro-C'hall (1553-1615)

Marc'harid Valois (1553-1615), Marguerite de Valois hervez hec'h anv gallek, lesanvet Margot, pe «la reine Margot» (ar rouanez Margod), a oa merc'h da Herri II , c'hoar da Herri III , pried da Herri IV .

## He buhez

Merc'h e oa d'ar roue gall Herri II ha d'e wreg Caterina de' Medici. Rouanez Navarra ha Bro-C'hall e voe dre zimeziñ.
En 1572 e timezas da Herri III, roue Navarra, hag a oa protestant. Brezeliñ a reas he fried ouzh ar gatoliked, pell diouzh e wreg. Mont a rae-hi da baotreta e-keit ma veze-eñ o verc'heta. Evit klask he sioulaat e voe kaset da chom en ur c'hreñvlec'h pell diouzh ar gêrbenn, e kastell Usson.
Pa voe graet ar peoc'h e teuas Herri Navarra da vout Herri IV, roue Bro-C'hall. Klask dizimeziñ a reas ar roue dre ma n'en doa ket bet bugel ebet. Pa voe aotreet Herri gant ar pab da derriñ an dimeziñ e c'hallas addimeziñ d'ur briñsez italian Maria de' Medici e 1600. E 1605 e reas Marc'harid he distro d'al lez ha ne guitaas ket ken, na war-lerc'h muntr ar roue e 1610.

## Lennegezh

* La Reine Margot, romant istorel gant Alexandre Dumas e 1845.
# Marc'harid Bro-C'hall (rouanez Bro-Saoz)

Marc'harid Bro-C'hall (1279? - 1318) a oa ur briñsez c'hall, deuet da vout rouanez Bro-Saoz dre zimeziñ da Edouarzh I$^{añ}$.
Merc'h e oa da Fulup III, Roue Bro-C'hall, ha d'e eil pried Marie de Brabant.
En 1299 e timezas da Edouarzh Iañ (Bro-Saoz), intañvez Leanor Kastilha, hervez feur-emglev Montreuil-sur-Mer sinet entre he breur Fulup IV hag ar roue saoz.
Tri bugel o doe:
* Thomas de Brotherton (1300 – 1338), kont Norfolk;
* Edmond de Woodstock (1301 – 1330), kont Kent;
* Aliénor, ganet e Winchester d'ar 4 a viz Mae 1306, marvet en Amesbury e 1311.

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marc'harid Bro-Skos

Marc'harid Bro-Skos (pe Margaret of Scotland e saozneg) a vez graet eus meur a briñsez skosat :
* Priñsezed skosat :
** Marc'harid Bro-Skos (marvet en 1295 - bloavezh diasur), merc'h d'ar roue Gwilherm Iañ Bro-Skos ha da Ermengarde de Beaumont ; dimezet en 1221 da Hubert de Burgh, kentañ kont Kent ;
** Margaret Stewart of Scotland, merc'h da James II Bro-Skos
** Marc'harid Bro-Skos (marvet en 1451), merc'h da Robert III ha da Annabella Drummond ; dimezet war-dro 1410-1420 da Archibald Douglas, dug Touraine ;
** Marc'harid Bro-Skos (ganet en 1497), merc'h da Jakez IV ha da Margaret Drummond; dimezet div wech: a-raok 1513 da Lord John Gordon (marvet a-raok 1524); addimezet n'ouzer pe vloaz da John Drummond of Innerpeffry.
* Margaret of Huntingdon (Dukez Breizh), dimezet da Konan IV, dug Breizh.

## Pennadoù kar

* Margaret of Huntingdon
* Marc'harid
# Marc'harid Bro-Skos (ganet a-raok 1040)

Marc'harid Bro-Skos, ganet a-raok 1040, a oa merc'h d'ar roue Duncan Iañ ha da Sybille Huntingdon.
Dimezet e voe war-dro 1070 da Edgar II Bro-Saoz, bet roue Bro-Saoz. Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi), ar briñsez saoz deuet da vout Santez Marc'harid Bro-Skos .
# Marc'harid Bro-Skos (rouanez Norge)

Marc'harid Bro-Skos (Margrét Alexandersdóttir e norseg; Margrete Alexandersdotter e norvegeg; Maighread Nic Rìgh Alasdair e gouezeleg), ganet e 1261 ha marvet e 1283, a oa merc'h da Alesant III‎, roue Bro-Skos, ha da Marc'harid Bro-Saoz (1240-1275). Dimezet e oa da Eirik II Magnusson, roue Norge.
Mamm e oa da Marc'harid Iañ Bro-Skos‎, ha mervel a reas da 22 vloaz goude genel he merc'h a varvas da 7 vloaz.
# Marc'harid Bro-Skos (santez)

Marc'harid Bro-Skos, pe Santez Marc'harid Bro-Skos (wd 1045–miz Du 1093), a oa ur briñsez saoz, eus Tiegezh Wessex. Ganet e oa en harlu en Hungaria, merc'h da Edouarzh an Harluad, pe Edward Ætheling, ha da Agathe Billungen, priñsez eus Frizia ar reter, gournizez d'ar roue Edouarzh ar C'hofesour. Arabat droukveskañ hec'h anv gant hini he c'hoar-gaer div wech (c'hoar d'he fried-hi, ha pried d'he breur-hi) ar briñsez skosat Marc'harid Bro-Skos.
C'hoar e oa da Edgar Ætheling, roue berrbad ha digurunenn Bro-Saoz. Dimezet e oa da Malcolm III, roue Bro-Skos.

## He buhez

Margaret hag he zud a zistroas da Vro-Saoz e 1057. E 1066 avat e voe ret dezho tec'hel da Vro-Skos abalamaour da aloubadeg Bro-Saoz gant Gwilherm an Alouber. War-dro 1070 e timezas Margaret da Malcolm III, roue Skosiz, ha hi rouanez. Ur vaouez deol e oa.
# Marc'harid Foix

Marc'harid Foix, priñsez Navarra, ganet war-dro 1449 ha marvet d'ar 15 a viz Mae 1486 e Naoned, a voe dugez Breizh eus 1474 da 1486 dre zimeziñ gant an dug Frañsez an Eil.

## He buhez

Merc'h e oa da c'h-Gaston IV (1425-1472), kont Foix, ha da Eleonora Iañ (war-dro 1426-1479), rouanez Navarra. Moereb a oa da Anna Foix, rouanez Hungaria.
D'an 27 a viz Mezheven 1474, e Klison, ec'h euredas gant dug Breizh Frañsez an Eil (1435-1488), a oa mab da Richarzh Breizh (1395-1438), kont Étampes (1421-1438), ha da vMarc'harid Orleañs (1406-1466), kontez Vertus (1423-?). Eil dimeziñ an dug Frañsez an Eil e oa, marvet e wreg kentañ, Marc'harid Breizh, er gwentloù e 1469.

## Bugale

Daou vugel o devoe:
* Anna Breizh (1477-1514), dugez Breizh (1488-1514), a voe rouanez Bro-C'hall div wech (eus 1491 da 1498 goude dimeziñ gant ar roue gall Charlez VIII, hag adarre eus 1499 da 1514 goude addimeziñ d'ar roue gall Loeiz XII);
* Isabeau (1478-1490), marvet d'he daouzek vloaz.
Bevañ a rae e kastell Naoned gant an dug, he gwaz, hag e vestrez, Antoinette de la Maignelais hag o bugale.

## He bez

Emañ bez Marc'harid Foix en iliz-veur Naoned, e-kichen he fried ha Marc'harid Breizh. Ur bennoberenn a zelwenn zo anezhi, a vez graet bez Frañsez an Eil anezhi.
# Nupirau

Nupirau eo anv bro Gwambiaiz en o yezh. Ur bobl indian eus mervent Kolombia eo Gwambiaiz. Savet eo an anv diwar an elfennoù nu (bras) ha pirau (douar). Adkavout a reer an anv-se en anv Novirao unan eus kumunioù Kolombia e mervent Silvia.
Setu da heul ar vro a sell Gwambiaiz outi evel o hini, an nupirau : "ar bevennoù anezho (hon douaroù) a groge en Alto de Chapas, tost d'ar pezh zo bremañ Santander de Quilichao, ac'hano ez ae betek al lenn Chapas, o tiskenn gant ar stêr Suárez ha, goude-se, o tremen dre Honduras (e kumun Morales), e pignent betek Pico de Aguila ha Tierras Blancas; diskenn a raent, da-heul, dre El Tambo (anv kumun), o kemer tout ar "pubenenses" betek degouezhout e Pupayán. Adalek Pupayán ez aent o pignat gant ar stêr Palasrø (Palacé) evit tizhout Totoró ha tremen dre Yerbabuena (e kostez diabarzh ar menezioù dre du Malvazá), dre menezioù parentsik løstik kekau, koadegi gouez anvet ivez Kuskuru, ha chadenn Guanacas (e kumun Inzá). Oc'h heuliañ an hevelep kribenn sko ouzh Yaquivá e tremenent dre Granizal, Boqueró, Piedra Ensillada, Peñas Blancas ha kern Pitayó (e Kumun Silvia). Gouez da lod e endalc'hent ivez kernioù Mosoco, en tu all d'ar chadenn. Mont a raed dre stêr Pitayó da zifourkañ e Jambaló, Lomagorda ha Pioyá (e Kumun Caldono); ac'halese, war-draoñ ar gribenn, da Munchique, dre andonioù Mondomo. Eus Munchique ez aent da Santander (de Quilichao) ha da lenn Chapas da glozañ".

## Gwelet ivez

* Novirao

## Levrlennadur

* Encrucijadas de Colombia Amerindia, ICAN, Colcultura, Bogotá, 1993 p. 14.
* Hombres de Paramo y Montaña, Los Yanaconas del Macizo Colombiano; Historia Local; Carlos Vladimir ZAMBRANO; ICAN, Colcultura, PNR; Kolombia -1993, p. 33.