OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anatoliy Karpov

Anatoliy Yevgenyevitch Karpov (e ruseg: Анатолий Евгеньевич Карпов) a zo bet ganet d'an 23 a viz Mae 1951 e Zlatoust (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarier echedoù rusian ha soviedat, bet kampion ar bed.
Da bevar bloaz e krogas gant an echedoù. Da zaouzek vloaz e voe degemeret e skol brudet-kenañ Mikhail Botvinnik. Hemañ ne wele dazont ebet en echedoù gant ar paotr yaouank a zeuas buan da vout ar mestr yaouankañ eus an Unaniezh Soviedel a-raok bout trec'h en e gentañ tournamant etrebrodel un nebeud mizioù diwezhatoc'h. E 1967 e voe 5vet er C'hampionad Soviedel Junior; un nebeud mizioù goude e voe trec'h e Kampionad Europa. E 1969 e trec'has er C'hampionad Bed Junior gant 10 poent diwar 11. Un tammig war-lerc'h e kemeras ar 4vet plas e tournamant etrebroadel Caracas e Venezuela, o tont da vezañ ar Mestr Meur yaouankañ ag ar bed.
Dont a reas kampion ar bed e 1975 dre ma voe nac'het c'hoari gant Bobby Fischer. Trec'h e oa bet Karpov war Boris Spassky ha Viktor Korchnoi en tournamant prientiñ a-raok kampionad ar bed. E 1976 hag e 1981 e viras e didl a-enep da Viktor Korchnoi. E 1985 e kollas e didl kampion ar bed a-enep da Garry Kasparov.
Unan ag ar brasañ c'hoarierion ag an istor eo, dreist-holl abalamour d'e berzh en tournamantoù: 140 gwezh e teuas ar maout gantañ e tournamantoù brudet. Adalek 1978 betek 1998 en doa kemeret perzh e kement tro eus ar C'hampionad bedel FIDE. War e rollad: 1118 trec'hadenn, 287 partienn bet kollet ha 1480 partienn nul diwar un hollad a 3163 partienn bet c'hoariet. Ar renk Elo bet tizhet gantañ eo 2780.

### Oberennoù skrivet
## e galleg

* Anatoliy Karpov, Parties choisies, 1969-1979, ed. du progrès (Moscou), 1981
* Anatoliy Karpov, Mes meilleures parties, mes analyses, mes commentaires, Embannadurioù Garnier, 1982
* Anatoliy Karpov, Des échecs à l'infini, Embannadurioù Grasset, 1984 ;
* Anatoliy Karpov, Comment jouer les débuts semi-fermés, Embannadurioù A. Colin, 1992 ;
* Anatoliy Karpov, Comment jouer les débuts semi-ouverts, Embannadurioù A. Colin, 1992 ;
* Anatoliy Karpov, La défense Grünfeld, Embannadurioù A. Colin, 1992 ;
* Anatoliy Karpov, La partie espagnole, Embannadurioù A. Colin, 1992 ;
* Anatoliy Karpov, La défense Pétroff - partie russe, Embannadurioù A. Colin, 1992 ;
* Anatoliy Karpov, Mes plus belles victoires (1969-1994), Embannadurioù Economica, 1996 .

## e rusianeg

* А. Е. Карпов, Сто победных партий (100 partienn bet gounezet), Fizikoultoura i sport, 1984 ;
* А. Е. Карпов (гл. ред.), Шахматы энциклопедический словарь (Geriadur hollouiezegel an echedoù), Советская энциклопедия, Москва, 1990, ISBN 5-85270-005-3 .

## e saozneg

* Chess at the top, (1979-1984), 1984 ;
* The closed openings in action, Batsford, 1987 .

## Liammoù diavaez

* 60 emgav (saozneg)
* Holl e bartiennoù
* Karpov 2006
# Association bretonne

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Association bretonne zo anv div gevredigezh en Istor Breizh :
* Association bretonne (1791) pe Conjuration bretonne, aozadur armet ha kuzh e Breizh savet enep an Dispac'h gall;
* Association bretonne (1843), savet gant tud a renk uhel da ziorren al labour-douar ha studi Istor Breizh.
# Association bretonne (1843)

An Association bretonne ("Kevredigezh vreizhat") a oa ur gevredigezh gouizieien savet e 1843 hag a blede gant labour-douar hag istor Breizh. Levezonet e oa gant ar gristeniezh.

## Istor

Divodet e voe an Association bretonne e 1859 gant an impalaer Napoleon III ; adsavet e voe e 1873. Bev eo bepred.

## Hiriv

Aozet e vez ur priz lennegel, Kenstrivadeg Redon gant an Association bretonne.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ar gevredigezh

## Notennoù

* ↑ http://www.andon.bzh/
# Associazione Calcio Milan

Associazione Calcio Milan S.p.A. zo lesanvet AC Milan pe Milan AC ivez.
Ur c'hlub mell-droad bet krouet d'ar 16 Kerzu 1899 eo.

## Skipailh a-vremañ

* Filippo Inzaghi
* Andrea Pirlo
* Gennaro Gattuso
* Clarence Seedorf
* Alessandro Nesta
* Gianluca Zambrotta
* Massimo Ambrosini
* Andriy Shevchenko
* Ronaldinho
* Roberto Baggio
* Franco Baresi
* Gianni Rivera
* Paolo Rossi
* Jimmy Greaves
* Marcel Desailly
* Ruud Gullit
* Patrick Kluivert
* Frank Rijkaard
* Cafu
* Kaká
* Paolo Maldini

### Pennoù-bras

* Prezidant : Paolo Scaroni

## Liammoù diavaez

* http://www.acmilan.com
# Associació d'Escriptors en Llengua Catalana

An Associació d'Escriptors en Llengua Catalana, pe AELC, zo ur gevredigezh a vod skrivagnerien, barzhed, troerien, hag a skriv en katalaneg. Savet eo bet d'an 31 a viz Here 1977, en amzer diktatouriezh Franco, goude Kendalc'h ar sevenadur katalanek a oa bet e 1975 ma voe divizet sevel aozadur micherel ar skrivagnerien gatalanek.

## Menegoù

* AELC (n.d.). The Association of Catalan Language Writers. L'Associació. Associació d'Escriptors en Llengua Catalana. Kavet : 2009-09-28.

## Liammoù diavaez

* (ca), (es), (en), (fr), (it) : Lec’hienn an AELC
# Association bretonne (1791)

An Association bretonne pe Conjuration bretonne a oa un aozadur armet ha kuzh e Breizh renet gant Armand Tuffin de La Rouërie ha savet enep an Dispac'h gall e 1791. Ratozh pennañ ar Gevredigezh a oa adreizhañ gwirioù Breizh a oa bet lammet gant an Dispac'h gall. Gwelet e vez evel ar rak-chouanerezh.
Meur a ezel eus ar Gevredigezh evel Aimé du Boisguy, Vincent de Tinténiac ha Jean Chouan a voe gwelet goude-se evel ofiserien er chouanerezh. La Rouërie en doa goulennet sikour digant ar c'hont d'Artois. Roet e voe dezhañ armoù, kanolioù ha zoken unwiskoù roet gant Bro-Saoz. La Rouërie a oa prest da voulc'hañ un emsavadeg gant 10 000 soudard.
# Associação Portuguesa de Desportos

Associação Portuguesa de Desportos, pe Portuguesa hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad braziliat diazezet e Canindé, ur c'harter (bairro) eus kêr São Paulo. Kemer a ra perzh er Paulistão.

## Istor
### Krouidigezh ar skipailh

E 1920 e voe bet krouet Associação Portuguesa de Esportes diwar gendeuziñ ar c'hluboù Luzíadas Futebol Club, Associação 5 de Outubro, Esporte Club Lusitano, Associação Atlética Marquês de Pombal ha Portugal Marinhense.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Abilene

Abilene zo anv meur a lec'h

## Kanada

* Abilene (Alberta)

## Stadoù-Unanet

* Abilene, kêr e Georgia,
* Abilene, kêr e Kansas,
* Abilene, kêr e Texas.
* Abilene, kêr e Virginia.
# Abialangeg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an abialangeg (abiliang) komzet e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Abiemeg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an abiemeg (abiem) komzet e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Abigail

Abigail zo un anv-badez hebreek deuet eus ar Bibl, en Testamant Kozh, hag un anv-badez saoznek.

## Yezhoù all

* saozneg : Abigail, hag alies Abbie, Abby
* gresianeg : Αβιγαία
* hebreeg : אביגיל, (Abigajil), אֲבִיגַל (Abigal)
* nederlandeg : Abigaïl
* spagnoleg : Abigaíl
* hungareg : Abigél
* italianeg : Abigaille
* galleg : Abigaïl pe Abigaël

## Tud
### Er Bibl

* Abigail (pried David), maouez eus Moab, a oa pried da Nabal, ha goude, trede pried ar roue David
* Abigail (mamm Amasa)

### Tud all
#### XVII$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved

* Abigail Williams (1680–c.1697), tamallerez e prosezioù sorserezed Salem, e SUA ; tudenn eus ar pezh-c'hoari The Crucible, gant Arthur Miller
* Abigail Hill, dimezell a enor gant ar rouanez Anne Breizh-Veur
* Abigail Adams (1744–1818), pried John Adams, eil prezidant SUA

#### XIX$^{vet}$ kantved-XX$^{vet}$ kantved

* Priñsezed eus Hawai'i :
** Abigail Maheha (1832–goude 1846)
** Abigail Kuaihelani Campbell
** Abigail Campbell Kawānanakoa (1882–1945)
** Abigail Kapiolani Kawānanakoa (1903–1961)
** Abigail Kinoiki Kekaulike Kawānanakoa (1926)
* Abigail Breslin, aktourez stadunanat
* Abigail Cornish, aktourez aostralian
* Abigail Fillmore, pried Millard Fillmore, trizekvet prezidant SUA
* Abigail Rogan, anavezet evel Abigail, aktourez aostralian, ur sex symbol en he bro er bloavezhioù 1970

## Steredoniezh

* Abigail, ur c'hrater war blanedenn Gwener
# Abia de la Obispalía

Abia de la Obispalía zo ur gumun e Spagn, e proviñs Cuenca.
# Abia de las Torres

Abia de las Torres zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
# Abichireg

Ur yezh komzet gwechall e Puerto Elvira e Perou eo an abichireg. Komzet e veze gant ur 55-75 a dud e 1925 e oa met da get eo aet diwar neuze. N'anavezer netra diwar-benn e frammadur.

## Gwelet ivez

* Yezhoù direnk
* Yezhoù Perou
# Abidjan

Abidjan eo kêr vrasañ ha kreizenn armerzhel Aod an Olifant. Kêr-benn velestradurel ar vro e oa etre 1933 ha 1983. Emañ war ribl al loc’h Ébrié. Tremen pemp milion a dud a oa o chom en tolpad-kêrioù e 2006, ar pezh a ra da Abidjan bezañ kêr bobletañ kornôg Afrika, goude Lagos e Nigeria, hag unan eus ar re bobletañ en holl gevandir.
Ur porzh bras zo en Abidjan, unan eus ar re bouezusañ war aodoù pleg-mor Ginea. Un nebeud bloavezhioù zo e oa Abidjan unan eus kêrioù pinvidikañ ha sioulañ Afrika, met abaoe 2002 hag ar brezel diabarzh a ren en Aod an Olifant, eo deuet da vezañ unan eus ar re arvarusañ, dreist-holl evit an estrañjourien.
E 1933 e teuas Abidjan da vezañ kêr-benn trevadenn c’hall Aod an Olifant, e-lec’h ar gêr-benn gozh, Bingerville. E 1983 e voe lakaet Yamoussoukro da vezañ kêr-benn nevez ar stad, met kalz melestradurezhioù zo chomet en Abidjan, ha kannatioù estren ivez.

## Kêrioù gevellet

* Kumasi, Ghana
* Marseille, Bro-C'hall
* São Paulo, Brazil
* San Francisco, Stadoù-Unanet
* Tianjin, Sina
# Abiego

Abiego zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Abigail (pried David)

Abigail ( pe אֲבִיגַיִל|אֲבִיגָיִל|Avigáyil||ʾĂḇîḡáyil|ʾĂḇîḡāyil en hebreeg, a vefe e brezhoneg "levenez he zad" pe "feunteun a levenez", a oa ur vaouez eus Moab, hervez levrioù Samuel, en Testamant Kozh. Pried e oa da Nabal, ur marc'hadour pinvidik, ha goude e varv, e teuas da vout trede pried ar roue David, hag e roas ur mab dezhañ.
# Arkansas

Arkansas (/ˈɑ(ɹ)kənˌsɑː/ pe /ˈɑ(ɹ)kənˌsɔː/) a zo ur Stad eus su ar Stadoù-Unanet. Ne vez ket distaget an -s dibenn en anv-mañ. Kêr-benn Arkansas eo Little Rock. Bevennet eo ar stad er reter gant ar stêr Mississippi: en tu all dezhi emañ stadoù Tennessee ha Mississippi. Er c'hreisteiz emañ Louisiana. Er c'huzh-heol emañ Texas hag Oklahoma. En hanternoz emañ Missouri.

## Douaroniezh

Brudet eo ar vro en abeg d'ar menezioù ha d'ar c'hoadegi, d'an traoñiennoù (re ar stêrioù Arkansas ha Buffalo peurgetket), d'ar plaenennoù, ha d'ar mougevioù evel ar Blanchard Springs Caverns.

## Kêrioù Arkansas

| 1 | Little Rock | 193,524 |
| 2 | Fort Smith | 86,209 |
| 3 | Fayetteville | 73,580 |
| 4 | Springdale | 69,797 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Arketas

Arketas (Arguedas hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Arkham

Ur gêr er Massachusetts (Stadoù-Unanet) eo Arkham, hag ijinet eo bet penn-da-benn gant Howard Phillips Lovecraft. Meneget eo ar gêr e meur a zanevell savet gantañ, dreist-holl ar re a denn da vojenn Cthulhu. Enni e kaver skol-veur Miskatonic, e-lec’h ma vez studiet sevenadurioù kozh hag ar folklor. Dornskridoù stag ouzh mojenn Cthulhu a gaver e levraoueg ar skol-veur, en o zouez ur skouerenn eus an Necronomicon. Un ti evit ar re sot a zo ivez en Arkham. Arouezius eo an daou ensavadur-se eus pennahelioù mojenn Cthulhu : an enklask – a vez kaset peurlisesañ e metoù desket – hag ar follentez, hag a gouezh war kement den a vez o klask titouroù diwar-benn mojenn Cthulhu.

## Menegoù

Meneget e vez Arkham evit ar wech kentañ en danevell The picture in the house (1920). Menegoù all a gaver ivez e-barzh The Colour out of Space (1927), The Dreams in the Witch House ha The Thing on the Doorstep (1933).

## Daveoù

Un dave da Arkham a gaver e-barzh Batman niv.258 (miz Here 1974). An ti-embann krouet gant August Derleth ha Donald Wandrei a zo anvet Arkham House. Ar c’hoari kevredigezh anvet Spont en Arkham a c’hoarvez er gêr-se.
# Arkas

Arkas (henc'hresianeg : ̔Αρκάς Arkas") eo anv mab Zeus ha Kallisto, hag ar roue a roas e anv da Arkadia. Seblantout a ra an anv-se bezañ kar d'an anv arktos, a zo "arzh" e brezhoneg.

## E vamm Kallisto

Kallisto a oa nimfenn e lez Artemis, doueez ar chase, ha homañ ne c'houzañve nemet gwerc'hezed en-dro dezhi. Un deiz e oa bet gwallet Kallisto gant Zeus, ha setu hi dougerez. Ha kounnar en doueez a droas Kallisto en arzhez e-kerzh un abadenn chase ma oa-hi gant he mab Arkas. Pa welas ar paotr an arzhez e tennas ur saezh war al loen, pa ne ouie ket e oa e vamm. Artemis an hini a oa oc'h ambroug e saezh. Zeus avat en doa klevet meneg eus dial Artemis ha sevel a reas Kallisto d'an oabl ma teuas-hi da vout Ursa Major (pe ar C'hastell-karr kamm).

## Doareoù dislavarus

Evel alies ez eus dislavar etre doareoù disheñvel ar vojenn.
Pa voe lazhet e vamm gant saezh Artemis e voe kemeret Arkas :
* gant Hermes, kaset gant Zeus, ha fiziet goude e Maia da vagañ. Neuze ez a Arkas, deuet d'e oad, da Arkadia ma ro da c'houzout piv eo d'e dad-kozh Lykaon, ha lakaet eo gantañ da gemer perzh er galloud. Deskiñ a reas da dud Arkadia hadañ gwinizh, ober bara, gwiadiñ, nezañ gloan, traoù desket gantañ e-ser Triptolemos. Pa varvas e dad-kozh e chomas e-unan da roue.
* gant Lykaon. Hervez oberourien zo, evel Hyginus, e oa mab da Lykaon e gwirionez, Lazhet e voe Arkas gant Lykaon goude-se, ha roet gantañ da zebriñ da Zeus, evit amprouiñ e c'halloud doueel a-hervez. Gant ar gounnar e tanfoeltras an doue ti ar roue hag e lazhas e vibien gant tan ha kurun a-raok treiñ ar roue en bleiz. Neuze e roas buhez en-dro da Arkas evit e lakaat da roue. Diwezhatoc'h, war dismantroù ti Lykaon, e savas Arkas kêr Trapezounta.
Hervez Ovidius ne varvas ket Kallisto dre ma voe lazhet gant Artemis, hogen peogwir e voe troet en arzhez hepken.
Dimeziñ a reas Arkas da C'hrysopeleia, ha daou vab o doe: Elatos hag Afidas. Goude e varv e voe lakaet en oabl gant e dad, evel Ursa Minor (ar C'harr-kamm bihan), nepell diouzh e vamm, troet en Ursa Major.
Hervez Paosanias e renas Arkas goude Nyktimos, mab d'ar roue difeiz Lykaon, en Arkadia, hag e roas e anv d'ar vro a veze anvet Pelasgia betek neuze. Eñ an hini a zeskas d'ar vroidi ober bara ha gwiadiñ.
# Arkeologiezh

Arkeologiezh, eus arkhaiologia e henc'hresianeg, savet diwar arkhaios « hen » + logia « gouiañs, skiant ».

## Termenadur

An arkeologiezh pe henoniezh a zo unan eus skiantoù an den. Klask a ra, dre ober studiennoù war an dachenn, dre studïañ danvez ha gant teknikoù skiantel, resisaat penaos e oa doare an dud gwezhall gozh, o liammoù gant o endro, an darempredoù kenetrezo, hag o c’hredennoù. Gant an arkeologiezh e vez adaozet buhez hon hendadoù dre arverañ kement roudenn a zo chomet war o lerc'h (skridoù, rivinoù, relegeier, oustilhoù, livadurioù, podoù-pri, armoù, pezhioù moneiz, bizoù, gwiskamantoù...) a-benn kompren o modoù da vevañ. Dre-se e c'haller anavezout kalz gwelloc’h amzer dremenet ar sevenadurezhioù a-vremañ, hon broioù gwechall, hag e vez komprenet perak emañ ar bed evel m’emañ, ar perag eus an darempredoù etre ar broioù bremañ, betek kinnig martezeadennoù a-fed an amzer da zont, pe diwall da gaout diaesterioù en dazont. Rak da-lavaras un den : « ur sevenadurezh hep tremened a zo ur sevenadurezh hep dazont ».

#### Evezhiadennig

E brezhoneg e kaver a-wechoù ar stumm hendraoùouriezh diwar hen (kozh) + tra -où + -ouriezh (ar ouiziegezh pe ar studi). Implijet eo bet gant Frañsez Vallée ha Meven Mordiern en o levrioù war istor ar Gelted kozh pe istor ar bed.
# Arkansas toothpick

An Arkansas toothpick zo ur goustilh ponner gant ul laonenn begek etre 30 hag 51 cm hirder. Ar gontell a c'helle bezañ implijet evit pikañ pe troc'hañ. Peurvuiañ e lakaer ijinadenn an Arkansas toothpick war gont James Black, ijinour ar Bowie knife. Gant hirder al laonenn ez eo damheñvel ouzh ur c'hleze, kentoc'h evit ur gontell.
Diaes e oa kavout diforc'hioù anat etre ar c'hontilli Bowie hag an Arkansas toothpick e-kreiz an 19vet kantved. Evit lod e vefe an Arkansas toothpick ur gontell graet evit ar bannañ met n'eus prouenn anat ebet eus an dra-se.
An Arkansas Toothpick zo un anvadur deuet war-wel e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika evit komz eus kontilli hir, anvet ivez Bowie Knives, a veze douget gant soudarded lu Stadoù Kengevreet Amerika en Arkansas. Kalzik soudarded eus al Lu Kengevreet o devoa degaset o c'hontilli dezho betek an tachennoù emgann. Lod anezho a oa kontilli adstummet ganto a-raok hag e-pad ar brezel.
Un doare ardamez eo deuet da vezañ evit tud Arkansas hiziv-an-deiz.
# Arkeisios

Arkeisios (Ἀρκείσιος), pe Arkesios (Ἀρκέσιος), a oa tad Laertes ha tad-kozh Odysseüs hervez Odysseia Homeros.
# Adelshofen

Adelshofen zo un anv-lec'h alamanek.
* Adelshofen (Oberbayern), e Bavaria
* Adelshofen (Mittelfranken), e Bavaria
* Adelshofen (Eppingen), e Baden-Württemberg
* Adelshofen (Bad Wurzach), e Baden-Württemberg
# Ademir Marques de Menezes

Ademir Marques de Menezes pe Ademir (lesanvet Queixada), bet ganet d'an 8 a viz Du 1922 e Recife (Brazil) hag aet da Anaon d'an 11 a viz Mae 1996 e Rio de Janeiro, a oa ur melldroader etrebroadel hag ur gourdoner brazilian.

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en devoa perzh en un dalc’h hepken : hini 1950 hag a c'hoarvezas e Brazil ; gant eizh pal e teuas da vezañ gwellañ paler ar genstrivadeg-mañ.
# Aden

Aden (arabeg: عدن ʻAdan‎) a zo ur gêr hag ur porzh-mor eus Yemen, war aod su ar vro. Skeiñ a ra war Pleg-mor Aden, 170 km er Reter da strizh-mor Bab al-Mandab. E krater ur menez-tan emañ he forzh kozh. Kêr-benn Yemen ar Su, ur stad dizalc'h sokialour, e oa etre 1967 ha 1990. Tost d'ur milion a dud a oa o chom enni e deroù an XXI$^{vet}$ kantved met ne oa ken 863 000 e 2017 abalamour d'ar brezel diabarzh yemenat kroget e 2014.
Ar barzh Arthur Rimbaud zo bet o chom en Aden adalek 1880. Flodañ a rae armoù e Pleg-mor Aden hervez kont.

## Liammoù diavaez

* pennadoù-skrid holloueziadurioù diwar-benn Aden : (en) Encyclopædia Britannica, (fr) Encyclopædia Universalis, (ca) Gran Enciclopèdia Catalana
* (en) (poloneg), (persianeg) Sturlevr beajiñ Aden war Wikivoyage
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adelita

Adelita zo anv un dispac'herez vec'hikan a stourmas gant Pancho Villa e-pad Dispac'h 1910. Hervez lod e oa Altagracia Martínez he gwir anv, hag e oa ur vaouez a renk uhel e Kêr Mec'hiko. Ar merc'hed all a rae evelti a veze graet adelitas anezho.

## Kanaouenn

Setu ur ganaouenn (corrido eo an anv a vez graet eus ar seurt kanaouennoù) diwar-benn Adelita. Doareoù all zo, pe zo bet, dezhi.
En lo alto de la abrupta serranía acampado se encontraba un regimiento y una musa que valiente los seguía locamente enamorada del sargento.
Popular entre la tropa era Adelita la mujer que el sargento idolatraba y además de ser valiente era bonita que hasta el mismo Coronel la respetaba.
Y se oía, que decía, aquel que tanto la quería:
Y si Adelita quisiera ser mi novia y si Adelita fuera mi mujer le compraría un vestido de seda para llevarla a bailar al cuartel.
Y si Adelita se fuera con otro la seguiría por tierra y por mar si por mar en un buque de guerra si por tierra en un tren militar.

## Levrlennadur

* Fuente: "Lengua Larga, diccionario etimológico de la lengua popular mexicana". Eduardo López Cruz. Primera edición 2004. Editorial Librevía, San Luis Potosí, S.L.P, México.

## Liamm diavaez

* Un adelita gwelet gant un arzour
# Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849)

Adelheid von Sachsen-Meiningen (1792–1849) pe Adelheid Louise Theresa Caroline Amelia von Sachsen-Meiningen, pe Adelaide of Saxe-Meiningen e saozneg, a oa ur briñsez alaman eus Sachsen-Meiningen, dimezet da William IV, roue Breizh-Veur hag Iwerzhon.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e 1830 da William IV, roue Breizh-Veur hag Iwerzhon. Div verc'h o doe, met berrik e voe o buhez.

## Kêr

Diwar hec'h anv e teu anv kêr Adelaide, kêr-benn Stad Aostralia ar Su, en Aostralia

## Pennadoù kar

* Adelheid
* Adelaide
# Adelina

Adelina zo un anv-badez italianek.

## Yezhoù all

* Adeline e galleg.

## Tud

* Adelina Patti kanerez italian,
# Adelphopoiesis

An adelphopoiesis (ἀδελφοποίησις e gresianeg, diwar ar gerioù ἀδελφός (adelphos) "breur" ha ποιώῶ (poio) "ober a ran", da lâret eo "breuradur") a zo anv ul lid a zo bet kaset da benn, un amzer zo bet, gwech ha gwech all gant ilizoù kristen zo - dreist-holl re reizhkredennegel pe ortodoksel ar reter - evit unaniñ en ur c'houblad daou zen eus an hevelep rev, peurliesañ paotred.
N'eo ket sklaer hag-eñ e talveze da unaniñ daou zen a vage karantez an eil ouzh egile evel un doare unaniezh heñvelrevel pe evit unaniñ daou vignon pe div vignonez.
Daoust ma ne oa ket bet eus ul lid heñvel en istor an Iliz katolik roman ez eus bet kavet gant an istorour a Vreizh-Veur Alan Bray un destenn latin gant un titl damheñvel Ordo ad fratres faciendum ("Urzh evit ober breudeur") hag a ra dave d'ul lid katolik eus Kroatia.

## Levrlennadur

* (en) John Boswell, Same-sex unions in premodern Europa, New York 1994.
* (en) Alan Bray, The friend, Chicago ha Londrez, 2003.
# Ademuz

Ademuz zo ur gumun eus Proviñs València e Kumuniezh València .
# Anicetus (pab)

Anicetus Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Emesa, Siria |
| Dilennet da bab | 154 |
| Dibenn e baboni | 20 a viz Ebrel 167 |
| En e raok | Pi Iañ |
| War e lerc'h | Soter |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Anicetus (e latin : Anicetus), bet ganet en Emesa (Siria) ha marvet d'an 20 a viz Ebrel 167, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 154.
# Aniche

Aniche :
| Keoded Archevêque. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Douai |
| Kanton | Aniche (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59008 |
| Kod post | 59580 |
| Maer Amzer gefridi | Marc Hémez 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Cœur d'Ostrevent |
| Lec'hienn web | http://www.aniche.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 9 944 ann. (2020) |
| Stankter | 1 525 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 26 m — brasañ 71 m |
| Gorread | 6,52 km² |
| kemmañ |
Aniche a zo ur gumun eus departamant an Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved

* 1778: glaou a voe dizoloet en Aniche.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Nav micherour a varvas er foz Saint Hyacynthe pa voe aloubet gant moged.
* 21 micherour a voe lazhet gant un darzhadenn dinamit er foz Fénelon.

### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: dalc'het e voe Aniche gant al lu alaman adalek miz Gwengolo 1914 betek an 28 a viz Here 1918 pa voe dieubet gant lu ar Rouantelezh-Unanet. 314 den eus Aniche a varvas abalamour d'ar brezel: 299 milour ha 15 den nann-soudard.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, 1855-1859

## Armerzh

* Mengleuzioù glaou, serret e 1938.
* Labouradegoù gwer.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Gouere 1800 | Kerzu 1817 | Auguste-Louis Lanvin | | Letanant |
| Meurzh 1989 | Meurzh 2014 | Michel Meurdesoif | Strollad Komunour Gall | Kelennour Saozneg |
| Meurzh 2014 | → bremañ | Marc Hémez | Tu-dehoù diseurt | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Le Progrés Illustré, 8 a viz Kerzu 1900
* ↑ La Voix du Nord, 11 a viz Du 2008
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Anievas

Anievas zo ur gumun eus Kantabria e Spagn.