OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# An Tri Bintig

An Tri Bintig a oa ur strollad sonerien folk breizhat savet e 1958 e Brest ha divodet e 1966.
Savet e voe gant Josette Le Sann a oa o reiñ kentelioù gitar d'Annick Burel hag a ginnigas dezhi sevel ur strollad evit kanañ tonioù hengounel Breizh en un doare modern. Paul Boucher a zeuas da glokaat ar strollad gant e varregezh war ar gourbiolin, ar piano, an akordeoñs hag an toumperezh.
Sinet e voe ur gevrat gant Jacques Wolfson eus ar pladennoù Vogue hag enrollet o albom kentañ e Pariz e 1959.
Berzh bras a reas ar strollad er radio ha pedet e voe en abadenn Jean-Christophe Averty zoken.
E 1961 e voe roet un anv nevez dezho gant o froduer : Les Cadettes.
Chom a reas ar strollad a-sav e 1966 pa zivizas Annick Burel mont war ar vicher kazetennerez.

## Pladennoù
### 1959

An Tri Bintig - Chansons à danser de Basse et Haute Bretagne :
| 45 tro/17 cm/EP e ti Vogue (EPL 7711) ||
| Kabiten Sant-Malo Araog mond da zoudard Déjà mal mariée | Le bal de Jugon Son ar hafe Bannielou Lambaol |

### 1961

Mathurin l'aveugle :
| 45 tro e ti Vogue (EPL 7869) ||
| A1 Mathurin l'aveugle A2 An hini goz | B1 Gwir Vredened B2 La moisson |

### 1963

Le pont de Nantes :
| 45 tro e ti Vogue (EPL 8161) ||
| A1 Le pont de Nantes (Hengounel) A2 Viens danser dans mon village (Le Sann - Burch) | B1 Une fleur bleue (Le Sann - Burch) B2 Le pont de Recouvrance (Le Sann - Burch) |
La coccinelle :
| 45 tro e ti Vogue (EPL 8239) ||
| A1 La coccinelle A2 La belle cordelière | B1 Port de Brest B2 Sur la montagne |

### Adembannadurioù
#### 1973

J’ai une bonne amie à Quimperlé :
| 45 tro/17cm/SP e ti Vogue (45. V. 4221) ||
| J'ai une bonne amie à Quimperlé | Kabiten Sant Malo |
Chansons de Bretagne :
| 33 zro ||
| A1 Gwir vredened A2 Kabiten Sant-Malo A3 Araog mond da zoudard A4 An hini goz A5 Son ar hafe A6 Bannielou lambaol A7 Déjà mal mariée | B1 Le bal de Jugon B2 J'ai une bonne amie à Quimperlé B3 Mathurin l'aveugle B4 La moisson B5 Ça n'valait pas Lucas B6 Le mois de l'amour B7 Papa o papa |

## Liammoù diavaez

* (fr) Olivier Polard, Sillage niv. 150, C'hwevrer-Meurzh 2012, p. 46 : 'L'aventure des Cadettes'. Kavet : 05 Gouhere 2023.
# An Tri Enorus hag ar Pemp Impalaer

Hervez an hengoun e vez graet an Tri Enorus hag ar pemp Impalaer (Sinaeg: 三皇五帝; Pinyin: sānhuáng wǔdì; Wade-Giles: san-huang wu-ti) eus renerien vojennel Sina e-pad ur marevezh zo padet mui pe vui etre -2850 ha -2205, betek deroù tierniezh Xia.

## An Tri Enorus

An Tri Enorus, anavezet ivez dindan an anv a Tri Aotrou, a reer eus hanterzoueed pe rouaned doueel a implije o galloudoù dreisnatur evit gwellaat stad bevañ o fobl. Abalamour d’o vertuzioù uhel o deus bevet pell-tre ha renet o bro en un doare peoc’hus a-hed ur marevezh hir.
Lies eo doare an Tri Enorus e testennoù istorel disheñvel Sina. Hervez Marilhoù an Istorour Meur savet gant Sima Qian e oa anezho :
* Roue an Neñv (天皇), bet o ren e-pad 18 000 bloaz
* Roue an Douar (地皇), bet o ren a-hed 11 000 bloaz
* Roue an Dud (泰皇 or 人皇), bet o ren a-hed 45 600 bloaz
Yundou shu (運斗樞) ha Yuanming bao (元命苞) a ziskuilh o anvioù:
* Fuxi (伏羲)
* Nüwa (女媧)
* Shennong (神農)
Fuxi ha Nüwa zo priedoù doueel a greder bezañ bet en orin an denelezh goude taolioù dour-beuz spontus ha Shennong eo an doue bet ijinet gantañ al labour-douar ha bet ivez ar c’hentañ en eus bet implijet louzaouennoù evit pareañ an dud.
Er Shangshu dazhuan (尚書大傳) hag er Baihu tongyi (白虎通義) eo kemmet o anvioù evel-henn : erlechiet eo Nüwa gant Suiren (燧人), anezhañ ijinour an tan. En Diwang shiji (帝王世&#32000) e teu Nüwa da vezañ an Impalaer Melen (黄帝), a lakaer da vezañ hendad an holl Sinaiz.

## Ar Pemp Impalaer

Rouaned vojennel fur ha peurreizh o buhezegezh a oa eus ar Pemp Impalaer. Hervez Marilhoù an Istorour Meur e oa anezho:
* An Impalaer Melen (黄帝)
* Zhuanxu (顓頊)
* Ku (嚳)
* Yao (堯)
* Shun (舜)
Anavezet eo Yao ha Shun evel an Daou Impalaer ivez hag, a-gevret gant Yu (禹), bet diazezet gantañ tierniezh Xia, int bet lakaet da skouer diwezhatoc’h en Istor Sina gant ar goñfuzourien evit o doare da ren hag o buhezegezh direbech. Er Shangshu xu (尚書序) hag en Diwang shiji e lakaer ivez Shaohao (少昊) e-lec’h an Impalaer Melen.
E Kan Chu, e vez hevelebekaet ar Pemp Impalaer gant Doueed ar pemp roud (楚辭) :
* Shaohao (reter)
* Zhuanxu (norzh)
* Impalaer Melen (kreiz)
* Shennong (kornôg)
* Fuxi (su)
E Levr al Lidoù (禮記) e vez lakaet par-ouzh-par ar Pemp Impalaer gant ar Pemp Lignez (五氏), anezho :
* Youchao-shi (有巢氏)
* Suiren-shi (燧人氏)
* Fuxi (伏羲氏)
* Nüwa (女媧氏)
* Shennong (神農氏)
Qin Shi Huang (秦始皇) eo bet kentañ Impalaer istorel Sina. Gantañ e voe goveliet un termen nevez evit impalaer (huangdi 皇帝) en ur veskañ an titloù "an enorus" (huang 皇) gant "Roue-fur" (di 帝).
# An Tri femoc'h bihan

An Tri femoc'h bihan, pe An Tri borc'hell roz, zo anv ur gontadenn vrezhonek troet div wech diwar skrid saoznek Joseph Jacobs eus ar gontadenn hengounel The Three Little Pigs, bet embannet e 1890.
Renket eo dindan an niverenn 124 hervez doare Aarne-Thompson. Brudet eo bet an istor dre ar bed gant film Walt Disney (Three Little Pigs, 1933).

## Istor

The Three Little Pigs a gaver el levr The Nursery Rhymes of England, embannet e Londrez ha New York war-dro 1886, gant James Halliwell-Phillipps. Ur stumm all a voe embannet en English Fairy Tales, gant Joseph Jacobs d'an 19 a viz Mezheven 1890, ma'z eo meneget skrid Halliwell evel skrid orin.

## Ar gontadenn orin

Tri femoc'hig o deus savet pep a di : unan plouz, unan prenn hag unan brikennoù. Setu ur bleiz bras drouk o tont ; dre c'hwezhañ kreñv e tistruj an ti plouz, hag e tebr ar pemoc'h kentañ ; kreñvoc'h c'hoazh e c'hwezh hag e tiskar an ti prenn a-raok lonkañ an eil pemoc'h. Re solut eo an trede ti avat. Kinnig a ra ar bleiz d'ar pemoc'hig mont gantañ da zastum irvin ; abred-tre e ya ar pemoc'hig, hag er gêr emañ a-raok donedigezh ar bleiz. Mont da zastum avaloù a ginnig ar bleiz neuze ; ken abred all e ya ar pemoc'hig, met abalamour m'en deus bet poan o pignat gant ar wezenn ez erru ar bleiz bras drouk. Stlepel un aval a ra ar pemoc'h, pell-pell diouzh ar bleiz, en ur c'houlenn digantañ kaout un tañva ; amzer d'ar bleiz mont davit an aval e tistro ar pemoc'hig d'ar gêr. Antronoz e kinnig ar bleiz mont d'ar foar. Abred ez erru ar pemoc'h di hag e pren ur varazh ; pan erru ar bleiz e lamm ar pemoc'hig er varazh hag e tifaragoell enni betek ar gêr, o spontañ ar bleiz. Pa gav ar bleiz ez eo gant ar pemoc'h e oa bet spontet e tiviz tremen dre siminal an ti evit mont ennañ ; kouezhañ a ra e-barzh ur chaodouronad soubenn verv, ha setu debret ar bleiz gant ar pemoc'h da goan.
* The Three Little Pigs skeudennaouet gant Leonard Leslie Brooke (1862-1940)
* An ti plouz (1904)
* An tri femoc'hig hag o mamm (1905)
* An ti brikennoù (1905)

## E brezhoneg

Daou skrid brezhonek zo bet embannet :
* An tri borc'hell roz, embannet gant Al Liamm e 1962, niverenn 21 en dastumad Levrioù ar vugale ;
* Tri femoc'h bihan, skrid gant Tudual Kalvez, embannet gant Flammarion en dastumad Le Père Castor e 1976.
** Adembannet gant TES e 2009.

## Notennoù

* ↑ Menet e roll Kuzul ar Brezhoneg e 1978:
# An Treizher

An Treizher eo anv un ti-embann ha zo bet krouet er bloavezh 1997.

## Istor An Treizher

Ganet eo bet An Treizher embannadurioù a-c'houdevezh ma reas ar skrivagner Koulizh Kedez anaoudegezh gant André Markowicz, un troer diwar ar saozneg hag ar rusianeg anezhañ, ha Yann Varc'h Thorel, ha zo kelenner ha troer diwar ar brezhoneg hag ar sinaeg.

## Identelezh an ti-embann

Pal ar gevredigezh-se eo kemer perzh e pinvidikaat al lennegezh vrezhonek. Hervez pennoù bras ar gevredigezh n'eo ket he fal kinnig ur vroadig d'ar re all hogen un doare da vevañ, gant he c'hizidigezh dezhi.
Neuze e tro-hi pennoberennoù ar bed a-bezh e brezhoneg evit ma vefe kinniget teñzorioù sevenadurioù estren da Vreizhiz hag evit ma vefe pinvidikoc'h ar brezhoneg evit a sell ar gerioù hag ar mennozhioù a gaver e levr-mañ-levr. Embannet eo oberennoù-faltazi ha prederiadennoù skrivet e brezhoneg war-eeun ivez.

## Levraoueg An Treizher

* An Aviel hervez sant Yann an Doueoniour, troidigezh gant Turiaw ar Menteg
* An Oferenn Santel diouzh deved sant Yann Aourc’hen, troet gant Turiaw ar Menteg
* Arvar hag aters, Koulizh Kedez
* A-zehoù d'ar c'hounabr - lizhiri ur bargeder, Yann-Varc'h Thorel
* Daouzek, Aleksander Blok, troet gant André Markowicz ha Koulizh Kedez
* Hunvre un den lu, Fiodor Dostoievski, troet gant André Markowicz ha Yann-Varc'h Thorel
* Ouzh eien ar Gaouded, Koulizh Kedez
* Requiem, Anna Ac'hmatova, troet gant André Markowicz ha Koulizh Kedez

## Liammoù

Lec'hienn-Internet An Treizher

## Notennoù

* ↑ Istor an embannadurioù An Treizher (e galleg)
# An Tri Romant

An Tri Romant (Y Tair Rhamant e kembraeg) eo an anv roet hiziv da deir danevell gembraek (pe grenngembraek) eus ar Grennamzer, a vez staget ouzh kelc'hiad ar Mabinogion.

## O anvioù

Sede anvioù kembraek an tri romant:
* Iarlles y Ffynnon (Itron ar Feunteun) pe Owain
* Peredur fab Efrawg (Peredur mab York)
* Geraint ac Enid ( Geraint hag Enid) pe Geraint fab Erbin
Dont a reont, pe evit un darn, pe en o fezh, eus Llyfr Gwyn Rhydderch pe eus Llyfr Coch Hergest.

## Chrétien de Troyes

Seblantout a reont bout doareoù eus kelc'hiad an Daol Grenn, a gaver o far en oberenn c'hallek Chrétien de Troyes, skrivagner eus dibenn an XII$^{vet}$ kantved. Setu anvioù an oberennoù gant an oberennoù gallek a glot ganto:
* Iarlles y Ffynnon hag Yvain ou le Chevalier au lion
* Peredur fab Efrawg hag Perceval ou le Conte du Graal
* Gereint ac Enid hag Érec et Énide.

## Orin

Kaoz a zo bet etre arbennigourien da c'houzout pe e oa bet savet ar c'hontadennoù kembraek diwar oberenn ar romantour gallek, pe e teuont eus an hevelep stivell. War a seblant e teuont eus romantoù Chrétien, goude ma ne vije ket war-eeun, hag awenet e vije bet ar Gall gant mojennoù keltiek koshoc'h, anavet gantañ.

## Levrlennadur

* Y tair rhamant- skrid nevesaet gant Bobi Jones. Cymdeithas Lyfrau Ceredigion, 1960
* Stephens, Meic (gol.) Cydymaith i Lenyddiaeth Cymru, Gwasg Prifysgol Cymru, 1986. ISBN 0-7083-0915-1
* Les Quatre branches du Mabinogi et autres contes gallois du Moyen-Age troet diwar ar c'hrenngembraeg ha kinniget Pierre-Yves Lambert, Gallimard, dastumad « L'aube des peuples », Pariz, 1993, (ISBN 2-07-073201-0).

## Pennadoù kar

* Mabinogion
# Amílcar Cabral

Amílcar Cabral (12 a viz Gwengolo 1924 - 20 a viz Genver 1973) a oa un dizalc'hour hag ur politikour eus Ginea-Bissau hag ar C'hab Glas.
Ganet e voe Cabral e Bafatá, e Ginea Bortugalat. Mont a reas da studiañ er C'hab Glas a-raok ober studioù war an agronomiezh e Lisbon. Eno e krogas da sevel emsavioù evit dieubiñ trevadennoù Portugal en Afrika. Goude bezañ distroet d'e vro e kemeras perzh e krouidigezh ar PAIGC (Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde - Strollad Afrikan evit Dizalc'hiezh Ginea ha Kab Glas) e 1956.
Eus 1963 betek e varv e 1973 e voe e penn ar gouvrezel ouzh an arme portugalat. Tennañ a reas splet eus e ouiziegezh war ar c'hounezoniezh evit deskiñ d'al labourerien-douar doareoù gwelloc'h hag efedusoc'h da labourat ha dre-se gallout magañ siviled koulz ha brezelourien. E 1972 e stagas da sevel ur Vodadenn bobl evit prientiñ an dizalc'hiezh met lazhet e voe a-raok kas e raktres da benn d'an 23 a viz Genver 1973 e Conakry. E hantervreur, Luís Cabral, a voe lakaet e penn skourr ginean-bissau ar strollad.
# Amélie d'Orléans

Amélie d'Orléans (1865-1951), pe Marie Amélie Louise Hélène d’Orléans, pe Maria Amélia Luísa Helena de Orleães e portugaleg, a oa ur briñsez c'hall eus an Tiegezh Orléans hag a deuas da vout rouanez Portugal dre zimeziñ.

## He buhez

Ganet e oa e Bro-Saoz ma oa repuet he zud goude dispac'h 1848. Merc'h henañ Philippe d’Orléans, kont Pariz, hag e bried Marie-Isabelle d'Orléans (1848-1919) e oa.
Dimeziñ a reas d'ar roue Carlos Iañ Portugal. E 1908 e voe lazhet he fried hag he mab henañ Luís Filipe en ur gwalldaol.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amélie von Leuchtenberg

Amélie von Leuchtenberg (1812 e Milano; e 1873 en Lisboa), pe Amélie Auguste Eugénie Napoléone, pe Amelia pe Amalia e portugaleg, a oa rouanez Portugal ha war un dro impalaerez Brasil, dre he dimeziñ da Pedro IV Portugal. Priñsez eus an Tiegezh Beauharnais, hag eil pried ar roue Pedro, deuet da vout Pedro Iañ Brazil.

## He buhez

Ganet e oa e Milano, e rouantelezh Italia da neuze, er bloaz 1812. Merc'h e oa d'ar priñs Eugène de Beauharnais (1781-1824), besroue Italia ha dug Leuchtenberg diwezhatoc'h, ha d'e bried Auguste von Bayern (1788-1851). A-berzh he zad e oa merc'h-vihan d'an impalaerez Joséphine de Beauharnais (1763-1814) ha d'he c'hentañ pried, ar beskont Alexandre de Beauharnais (1760-1794). A-berzh he mamm e oa merc'h-vihan da Masimilian Iañ Jozeb (1756-1825), roue Bavaria, ha da Wilhelmine von Hessen-Darmstadt (1765-1796).
Pa gouezhas an Impalaeriezh c'hall kentañ ez eas an tiegezh da glask repu davet Roue Bavaria, Masimilian Iañ, he zad-kozh
E miz Du 1817 e voe roet an titloù a zug Leuchtenberg hag a briñs Eichstätt d'he zad gant ar roue.
E miz Eost 1829, da 17 vloaz, e voe dimezet Amélie dre hanterouriezh da impalaer Brazil, Pedro Iañ Brazil, a oa intañv, e München. Daou viz goude e voe lidet an eured e Rio de Janeiro , ha setu Amélie impalaerez Brazil.
Daou vloaz goude, e 1831, e tilezas Pedro e gurunenn impalaer da vont da harpañ e verc'h Maria II da gemer kurunenn Portugal, skrapet gant Miguel Iañ. Diwar neuze ne voent mui nemet duged Bragança.
Mervel a reas Pedro en 1834, ha setu Amélie intañvez da 22 vloaz, gant ur verc'hig.
Lakaat a reas he lezverc'h Maria II da zimeziñ d'he breur Auguste von Leuchtenberg. Mervel a reas an ozhac'h yaouank daou viz goude e eured.

## Dimeziñ

E miz Here 1829 e timezas Amélie e Rio de Janeiro da Pedro Iañ Brazil (1798-1834), 14 koshoc'h egeti. Ur verc'h o doe :
* Maria-Amélia de Bragança (1831-1853), priñsez a Vrazil; prometet e oa bet d'ar priñs Masimilian (1832-1867), a oa da vezañ impalaer Mec'hiko, hogen mervel a reas a-raok.

## He marv

Mervel a reas e miz Genver 1873 e Lisboa, da 61 bloaz. Abaoe 1982, emañ e-kichen he fried e monumant an Ipiranga, e São Paulo.
# América

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
América eo anv portugalek ha spagnolek Amerika, ar c'hevandir, ha hini meur a lec'h.

## Lec'hanvadurezh
### Arc'hantina

* América (proviñs Buenos Aires)

### Brazil

* Nova América — e Goiás
* Nova América da Colina

### Kolombia

* La América, kumun e Medellín

### Mec'hiko

* América (Tamaulipas)
* América II, en Tamaulipas

## Lennegezh

* América, anv gallek ar romant saoznek The Tortilla Curtain (1995), gant T. C. Boyle, loreet gant ar Priz Médicis estren e 1997.

## Pennadoù kar

* America
* Americano
* Amerika (disheñvelout)
* Amerigo Vespucci
# An Alarc'h (breserezh)

An Alarc'h zo ur breserezh er Fouilhez, e Kerne-Uhel.

## Evajoù

* Hini Du, bier du, 4,7 %
* Tantad, bier melen,5 %
* Melig, bier diwar mel, 5 %
* Mallozh Ruz, bier gell-rous, 5 %
* Penn Gwenn, bier gwenn, 4 %
* Kerzu, du, doare stout 7 %
* Hadarzu, diwar ginoa, (bet anvet "Kinoa" en deroù)
* Damruz

## Liamm diavaez

* (fr) Lec'hienn Tri Martolod
* (fr) Le Monde
# An

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An zo ur ger a gaver e meur a yezh.

## E brezhoneg

* ur ger-mell strizh e brezhoneg, evel e-barzh An Ti a Drizek Siminal, ur romant gant Roparz Hemon
* un dibenn-ger a gaver er gerioù pe anvioù
** korrigan
** laouenan

## Er yezhoù all
### Anvioù

* An pe Anu, doue an oabl, e relijion Sumer
* un anv-tiegezh sinaat, An (安)
* un anv-tiegezh korean, An pe Ahn (安)
* un anv-badez japanat evit ar baotred
* un anv-badez nederlandat evit ar merc'hed

### A bep seurt

* ur ger-mell amstrizh e saozneg, evel e-barzh An Ideal Husband, ur pezh c'hoari gant Oscar Wilde,
* ur ger gallek, an, hag a dalv bloaz,
* an, evit aragoneg (kod ISO 639).

## Skiant

* aN, atonewton, da lavaret eo 10$^{−18}$ newton,
* An, un arouez evit an aktinidoù, ur rummad elfennoù kimiek .

## Pennad kar

* Ann
# An-Nahar

An-Nahar (النهار, An Deiz en arabeg) zo ur gazetenn bemdeziek arabek, embannet e Liban. Unan eus kazetennoù brasañ ar vro eo, gant 45 000 skouerenn gwerzhet bemdez e 2012. Savet e oa bet An-Nahar d'ar 4 a viz Eost 1933 e Beirout. Lennet e vez gant an holl bennoù bras, an embregourien, ar studierien, ar gelennerien.
Ur stagadenn sevenadurel, Al-Mulhaq, a vez embannet ur wech ar sizhun. Ul lec'hienn web zo ivez, gant ur stumm saoznek. E 2018 e oa bet embannet un niverenn dibar eus ar gazetenn, gant pajennoù gwenn-holl evit sachañ an evezh war stad reuzeudik ar vro.

## Liammoù diavaez

* An Nahar, en arabeg
* An Nahar, e saozneg

## Notennoù

* ↑ Le Monde, 12 Here 2018
# An Alarc'h

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Alarc'h a zo anv meur a dra e brezhoneg:
# Américo

Américo zo un anv-badez spagnolek.

## Eilstummoù

* Emerico, Emerica e spagnoleg.

## Yezhoù all

* Emmerich en alamaneg
* Imre, pe Imrich en hungareg

## Tud

* Américo Vespucio, anv spagnolek Amerigo Vespucci, moraer italian
* Américo Zorrilla Rojas, politikour chileat.
* Américo Tomás, ofisour ha politikour portugalat.
* Américo López Méndez, politikour spagnol
* Américo Villarreal Guerra, politikour mec'hikan
* Américo (kaner), kaner chileat
# 1783

Diwar-benn bloavezh 1783 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Feur-emglev Versailles.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### Amerikaoù
#### Norzhamerika

* 3 a viz Gwengolo: dibenn Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet, gant sinadur Emglev Pariz etre ar Stadoù Unanet ha Rouantelezh Breizh-Veur. Kroget en doa e 1775.

#### Suamerika
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn an telluriom gant ar maenoniour Aostrian Franz-Joseph Müller Freiherr von Reichenstein.
* Dizoloadenn ar wolfram gant ar vreudeur Juan José ha Fausto Elhúyar, kimiourien spagnat anezho.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1783

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1783

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1783
# 179

932 Ab Urbe Condita = 179 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien : Marcus Aurelius (Marcus Ælius Aurelius Verus) (08.03.161 / 17.03.180) & Commodus(Lucius Aelius Aurelius Commodus) (01.01.177 / 31.12.192)
* Koñsuled : Imp. Commodus II & Publius Martius Verus II
* Brezel a-enep ar Varkomaned : diazezet eo kreñvlec'h Castra Regina (Regensburg / Ratisbonna) gant at Romaned

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Eleutherius (174 - 189)

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Werner Hilgemann & Hermann Kinder : Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. Deutscher Taschenbuch Verlag. Munich, 1964, 1966. Stock, 1968 ; Librairie Académique Perrin, 1987, 1992
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
# 1781

Diwar-benn bloavezh 1781 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Amerikaoù
#### Norzhamerika

* 4 a viz Gwengolo: krouet e oa bet kêr Los Angeles.
* Emgann Yorktown, Brezel Dizalc'hiezh ar SUA.
* 5 a viz Gwengolo: Emgann bae Chesapeake.

#### Suamerika
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* Kentañ embannadur Kritik der reinen Vernunft ("Dezvarn ar poell rik") Immanuel Kant.

### Skiantoù ha politikerezh

* 13 a viz Meurzh: gant ar steredoniour Wilhelm Herschel eo kavet ar blanedenn Uranus.
* Dizoloadenn ar molibden gant ar c'himiour svedat Peter Jacob Hjelm.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1781

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1781

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1781
# 1784

Diwar-benn bloavezh 1784 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* embannadur Buez ar Pevar Mab Emon, gant an Tregeriad Per ar Bruno.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* Pierre Désiré de Goësbriand, saver gwerzioù brezhonek.
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1784

## Marvioù

* Reun Madeg, moraer breizhat.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1784
# 1782

Diwar-benn bloavezh 1782 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1782

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1782

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1782
# 1787

Diwar-benn bloavezh 1787 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1787

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1787

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1787
# 1788

Diwar-benn bloavezh 1788 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 18 a viz Du: en em vodañ a ra Stadoù Breizh e Roazhon, evit ar wech diwezhañ.

#### Bro-Saoz

* 1añ a viz Genver: embannet eo niverenn gentañ ar gazetenn bemdeziek The Times.

#### Frañs
### Oseania
#### Aostralia

* 26 a viz Genver: listri eus morlu Breizh-Veur a daol an eor e bae Port Jackson, da zilestrañ an drevadennerien gentañ en em stalio da vat er vro-hont evit sevel Sydney.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1788

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1788

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1788
# 1785

Diwar-benn bloavezh 1785 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1785

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1785

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1785
# 1786

Diwar-benn bloavezh 1786 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1786

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1786

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1786
# 1789

Diwar-benn bloavezh 1789 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 5 a viz Genver: ampellet eo Stadoù Breizh gant Loeiz XVI.
* 26 a viz Genver: “Devezh ar brikoloù” e Roazhon, ar bobl vunut a sav a-du gant Breujoù Breizh hag a youc'h “Bevet Bonreizh Breizh !”.
* 27 a viz Genver: kentañ stourmadeg feuls an Dispac'h gall e Roazhon ; tri den lazhet.
* 3 a viz Du : un dekred a dorr Stadoù Breizh.
* 22 a viz Kerzu: un dekred a grou pemp departamant e Breizh (Aodoù-an-Norzh, Il-ha-Gwilen, Liger-Izel, Mor-Bihan ha Penn-ar-Bed).

#### Frañs

* Deroù an Dispac'h Gall.
* 14 a viz Kerzu: ar parrezioù a zeu da vezañ kumunioù.

### Amerikaoù
#### Norzhamerika

* 7 a viz Genver : kentañ dilennadegoù prezidant ar Stadoù-Unanet, trec'h eo George Washington.

#### Suamerika
### Skiantoù ha teknikoù

* Dispac'h greantel : ar c'hentañ stern-gwiadiñ graet en houarn ha lusket gant ur mekanik dre vurezh.
* Dizoloadenn ar zirkoniom gant ar c'himiour prusian Martin Heinrich Klaproth.
* 17 a viz Gwenholon: dizoloet Mimas, unan eus adplanedennoù Sadorn, gant William Herschel.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1789

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1789

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1789
# Albéric

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Albéric zo un anv-badez gallek roet d'ar baotred.

## Adstumm

* Aubry

## Yezhoù all

* Alberich, en alamaneg
* Alberico, en italianeg

## Tud
### Tud all

* Albéric Cahuet, skrivagner gall
* Albéric Magnard (1865-1914), sonaozour gall, marvet o tifenn e di diouzh an Alamaned,
* Alberic O'Kelly de Galway (1911-1980), echedour belgiat

## Lec'hioù

* Alberic, kumun e Kumuniezh Valencia, anv a orin arabek.