OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gabriel Celaya

Gabriel Celaya :
| Anv ofisiel | Rafael Gabriel Juan Múgica Celaya Leceta |
| Obererezh | barzhonegoù |
| Ganedigezh | 18 a viz Meurzh 1911 en Hernani, Euskal Herria |
| Marv | 18 a viz Ebrel 1999 e Madrid, Spagn |
| Yezh skrivañ | spagnoleg |
| Enorioù | Premio de la Crítica e 1956 |
| kemmañ |
Gabriel Celaya, anv klok : Rafael Gabriel Juan Múgica Celaya Leceta,  (Hernani 18 a viz Meurzh 1911 - Madrid 18 a viz Ebrel 1999) a oa ur skrivagner euskarat spagnolek, brudet abalamour d'e varzhoniezh.

## Barzhonegoù

* Marea del silencio, 1935
* La soledad cerrada, 1947
* Movimientos elementales, 1947
* Tranquilamente hablando, 1947 (firmado como Juan de Leceta)
* Objetos poéticos, 1948
* El principio sin fín, 1949
* Se parece al amor, 1949
* Las cosas como son, 1949
* Deriva, Alicante, 1950
* Las cartas boca arriba, 1951
* Lo demás es silencio, 1952
* Paz y concierto, 1953
* Ciento volando (con Amparo Gastón), 1953
* Vía muerta, 1954
* Cantos iberos, 1955
* Coser y cantar (con Amparo Gastón), 1955
* De claro en claro, 1956
* Entreacto, 1957
* Las resistencias del diamante, 1957
* Música celestial (con Amparo Gastón), 1958
* Cantata en Aleixandre, 1959
* El corazón en su sitio, 1959
* Para vosotros dos, 1960
* Poesía urgente, 1960
* La buena vida, 1961
* Los poemas de Juan de Leceta, 1961
* Rapsodia eúskara, 1961
* Episodios nacionales, 1962
* Mazorcas, 1962
* Versos de otoño, 1963
* Dos cantatas, 1963
* La linterna sorda, 1964
* Baladas y decires vascos, 1965
* Lo que faltaba, 1967
* Poemas de Rafael Múgica, 1967
* Los espejos transparentes, 1968
* Canto en lo mío, 1968
* Poesías completas, 1969
* Operaciones poéticas, 1971
* Campos semánticos, 1971
* Dirección prohibida, 1973
* Función de Uno, 1973
* El derecho y el revés, 1973
* La hija de Arbigorriya, 1975
* Buenos días, buenas noches, 1978
* Parte de guerra, 1977
* Poesías completas (Tomo I-VI), 1977-80
* Iberia sumergida, 1978
* Poemas órficos, 1981
* Penúltimos poemas, 1982
* Cantos y mitos, 1984
* Trilogía vasca, 1984
* El mundo abierto, 1986
* Orígenes / Hastapenak, 1990
* Poesías completas, 2001-04

## Arnodadennoù

* El arte como lenguaje, 1951
* Poesía y verdad, 1959
* Juan Manuel Caneja, 1959
* Exploración de la poesía, 1964
* Castilla, a cultural reader (con Phyllis Turnbull), 1960
* Inquisición de la poesía, 1972
* La voz de los niños, 1972
* Bécquer, 1972
* Los espacios de Chillida, 1974
* Lo que faltaba de Gabriel Celaya, 1984
* Reflexiones sobre mi poesía, 1987
* Ensayos literarios, 2009

## Komz-plaen

* Tentativas, 1946
* Lázaro calla, 1949
* Penúltimas tentativas, 1960
* Lo uno y lo otro, 1962
* Los buenos negocios, 1965
* Memorias inmemoriales, 1980

## Levrlennadur

* en italianeg : Dario Puccini, Romancero de la Resistenza Spagnola (1936-1965), Laterza, 1974 (bet embannet e galleg ivez: Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976).

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Dario Puccini, Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976, pajennoù 452 ha 453
# Gabiria

Gabiria zo ur gumun eus tolead Goierri, e proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria.
# Gabriel

Gabriel (hebraeg גַבְרִיאֵל ; aramaeg ܓܒܪܐܝܠ) zo un anv-badez kristen a gaver e meur a yezh. Dont a ra eus anv an arc'hael Gabriel meneget er relijionoù a-ziwar Abraham. Talvezout a ra en hebraeg « Doue zo un den kreñv » pe « nerzh Doue ».

## Stummoù all

* Gabriele en italianeg
* Jibril en arabeg
* Gábor en hungareg
* Гавриил (Gavril) e rusianeg
* Gab, Biel, Gabby, Gaby... zo berranvioù
* hag ar stummoù gwregel :
** Gabriela e kastilhaneg, portugaleg, roumaneg, poloneg ha meur a yezh all
** Gabriella en italianeg hag hungareg
** Gabrielle e galleg

## Tud brudet
### Anv-badez
#### Alamagn

* Gabriel Fahrenheit (1686-1736), fizikour

#### Armenia

* Gabriel Sarkisyan (g. e 1983), mestrc'hoarier echedoù

#### Brazil

* Gabriel o Pensador (g. e 1974), kaner ha sonaozer

#### Breizh

* Gabriel Calloet-Kerbrat (etre 1616 ha 1620-goude 1688), gounezoniour ha skrivagner
* Gabriel Deshayes (1767 e Benion - 1841 e e Sant-Laorañs-ar-Sevr), beleg, diazezer Seurezed an Deskadurezh Kristen Gweltaz-Lambrizig e Bro-Naoned
* Gabriel-Marie Caroff (1807-1888), beleg ha troour brezhonek
* Gab Milin (1822-1895), skrivagner brezhonek
* Gabriel Morvan (1829-1886), beleg, skrivagner brezhonek
* Gabriel Guist'hau (1863-1931), maer Naoned
* Gabriel Lannuzel (1888- 1916?), soudard
* Biel Elies (1910-1978), beleg, ofiser ha skrivagner brezhonek
* Biel Cabon (1920-2000), beleg ha troour brezhonek

#### Bro-C'hall

* Gabriel Iañ Montgomery (1530-1574), brezelour, lazher ar roue Herri II
* Gabriel Fauré (1845-1924), sonaozer
* Gabriel Matzneff (g. e 1936), skrivagner
* Gabriel Yacoub (g. e 1952), kaner ha soner
* Gabriel Attal , politiker.

#### Chile

* Gabriel Boric (g. e 1986), prezidant ar vro

#### Euskal Herria

* Gabriel Celaya (1911-1999), skrivagner spagnolek

#### Iwerzhon

* Gabriel Byrne (g. e 1950), aktour

#### Kolombia

* Gabriel García Márquez (1927-2014), skrivagner, prix Nobel al lennegezh

#### Madagaskar

* Gabriel Ramanantsoa (1906-1979), soudard ha prezidant

#### Suis

* Jean-Gabriel Prêtre (1768-1849), livour loened

### Anv-tiegezh

* Jacques Gabriel (1667-1742), saver gall, graet gantañ an ostel Gabriel en Oriant
* Peter Gabriel (g. e 1950), kaner-sonaozer saoz
* Ana Gabriel (g. e 1955), kanerez ha sonaozourez vec'hikan
* Juan Gabriel (g. e 1950), kaner hag aktour mec'hikan

## Anvioù-lec'h

* lenn Gabriel, e rannvro Nord-du-Québec e Kebek
* enez Gabriel e Nunavut, e Kanada
* menez Gabriel e Kontelezh Korkig, en Iwerzhon

## Gwelet ivez

* Saint-Gabriel
* San Gabriel
# Gabriel-Marie Caroff

Gabriel-Marie Caroff, ganet d'an 12 a viz Gouere 1807 e Kastell-Paol, marvet d'an 9 a viz Du 1888 e Kastell-Paol, a oa beleg ha troour brezhonek. Beleget e voe e 1832. Kure e voe e Gwiglann, Plouyann ha Lesneven, person e Gwikar ha Pleiber-Krist ha person-kanton Gwitevede.

## Troidigezhioù

* Timon, Marvaillou evid an dud divar ar meaz (diwar Entretiens de village), Desmoulins, 1847
* Mgr Jean-Joseph Gaume, Sin ar groaz guechall a sin ar groaz breman (diwar Le signe de la Croix), Desmoulins, 1869

## Notennoù

* ↑ Marvaillou evid an dud divar ar meaz
* ↑ Entretiens de village
* ↑ Sin ar groaz guechall a sin ar groaz breman
* ↑ Le signe de la Croix
# High Force

High Force zo ul lamm-dour war ar stêr Tees, nepell diouzh Middleton-in-Teesdale, e kontelezh Durham, e Bro-Saoz.
Ar stêr Tees a ra ul lamm 21 metr eno. Daoust ma n'eo ket al lamm-dour uhelañ a zo e Bro-Saoz (Cautley Spout, e Cumbria, zo kalz uheloc'h, da skouer, gant 180 metr uhelder) ez eo High Force memes tra al lamm-dour eus Bro-Saoz gant ar c'hementad brasañ a zour o kouezhañ en un taol pa vez bras-bras ar stêr.
# Higham (Babergh)

Higham zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Suffolk, e reter Bro-Saoz. E distrig Babergh emañ.
Un annezadenn roman, e-lec'h an hent a dreuz ar stêr Stour, war zu biz.

## Anv

* It. Ant. 4803 (Iter IX) : AD ANSAM
* T.P : AD ANSAM
Diwar latin ansa = krommenn, kambleg (ur stêr)

## Levrlennadur

* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Higher Kinnerton

Higher Kinnerton zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Sir y Fflint. Emañ Lower Kinnerton, en tu all d'an harzoù, e Cheshire, e Bro-Saoz. N'eus anv kembraek ebet d'ar gêriadenn.
Ur skol kentañ derez zo, anvet Ysgol Derwen, un ti-post, ur stal ha div davarn. An iliz, iliz an Hollsent, zo stag ouzh parrez Dodleston, en eskopti Chester.
E 2011 e oa poblet Higher Kinnerton gant 1 697 a dud, ha 189 anezho (11,5%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Highmead (Ceredigion)

Highmead zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanwenog, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 95,3 km eus Kerdiz.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Higuera de Llerena

Higuera de Llerena zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
# High Heel Homicide

High Heel Homicide, istitlet Anyone can commit murder, zo ur film polis erotek stadunanat embannet d'an 21 a viz Ebrel 2017, sevenet gant Dean McKendrick ha produet gant Alan B. Bursteen ha Sal V. Miers. Ar senario a zo bet skrivet gant Suzanne Cabot. An aktourien bennañ eo Carter Cruise, Mia Li ha Brent Harvey.

## Istor

Ur muntrer a lazh tud hag a oa bet archerien. War bep korf e kaver ul lizherenn skrivet gant gwad.

## Liammoù diavaez

* High Heel Homicide war IMDb
* High Heel Homicide war Rotten Tomatoes

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.imdb.com/title/tt6752320/
# Highschool of the Dead

Highschool of the Dead, brudet e Japan evel Apocalyptic Academy: Highschool of the Dead (japaneg: 学園黙示録 HIGHSCHOOL OF THE DEAD, Hepburn: Gakuen Mokushiroku Haisukūru obu za Deddo) ha berraet gant ar stumm HSOTD, zo un heuliad mangaoù ha tresadennoù-bev japanat skrivet gant Daisuke Satō ha treset gant Shōji Satō. Embannet e oa bet en Monthly Dragon Age etre miz Gwengolo 2006 ha Mae 2013. Chomet eo diechu abalamour da varv an aozour Daisuke Satō e miz Meurzh 2017. Fujimi Shobo ha Kadokawa Shoten o deus bet embannet an heuliad e stumm manga tankōbon, 7 levr en holl, etre Meurzh 2007 hag Ebrel 2011 e Japan. Yen Press en deus embannet an heuliad mangaoù e Norzhamerika. An istor eo hini ur strollad studierien skol-veur o klask chom bev e-kerzh ur "Zombie apocalypse".
Un adsevel doare tresadenn-vev japanat 12 lodenn zo bet savet. Produet eo gant Madhouse hag heuliañ a ra ar pevar manga kentañ. Skignet eo bet e Japan etre ar 5 a viz Gouhere hag an 20 a viz Gwengolo 2010. Madhouse en deus produet ivez ul lodenn original video animation (OVA) e 2011. Sentai Filmworks en deus embannet ur stumm istitlet e saozneg eus an heuliad hag eus an OVA hag embannet dre DVD ha Blu-ray evit Norzhamerika.

## Tudennoù

* Takashi Komuro (小室孝, Komuro Takashi)
* Rei Miyamoto (宮本麗, Miyamoto Rei)
* Saeko Busujima (毒島冴子, Busujima Saeko)
* Saya Takagi (高城沙耶, Takagi Saya)
* Kôta Hirano (平野コータ, Hirano Kōta)
* Shizuka Marikawa (鞠川静香, Marikawa Shizuka)
* Alice Maresato (希里 ありす, Maresato Arisu)
* Zeke (ジーク, Jiku)
* Rika Minami (南 リカ, Minami Rika)

### Enebourien

* Koichi Shido (紫藤 浩一, Shidō Kōichi)
* Zombied

## Pennadoù kar

* Infection

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Highschool of the Head war lec'hienn Pika Seinen
# Higuera

Higuera (fiezenn, gwezenn-fiez) zo anv meur a gumun e Spagn.

## Kumunioù
### E Proviñs Ávila

* Higuera de las Dueñas

### E Proviñs Badajoz

* Higuera de Llerena
* Higuera de Vargas
* Higuera de la Serena
* Higuera la Real

### E Proviñs Jaén (Spagn) en Andalouzia.

* Higuera de Calatrava .
* Higuera de la Sierra
# Higuera de Calatrava

Higuera de Calatrava zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Higuera de Vargas

Higuera de Vargas zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
# Inizi Kergelenn

Inizi Kergelenn :
| Inizi Kergelenn gwelet eus an egor. ||
| Anv gallek | Îles Kerguelen |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Meurvor Indez, plakenn Antarktika |
| Daveennoù lec'hiañ | 49° 15′ S, 69° 10′ R |
| Gorread | 7 215 km² |
| Niver a inizi | 300 |
| Inizi pennañ | Douar Bras |
| Lein uhelañ | Menez Ross (1 850 m) |
| Geologiezh | Inizi tanveneziek |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Tiriad tramor | Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs |
| Kumunioù | Port-aux-Français |
| Statud | Distrig an TAAF |
| Poblañs ||
| Poblañs | 120 ann. (2012) |
| Stankted | 0,02 ann./km² |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | 12 a viz C'hwevrer 1772 gant Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec |
| Gwerzhid-eur | UTC+05:00 |
| Lec'hienn ofisiel | taaf.fr |
| kemmañ |
Inizi Kergelenn a zo un enezeg e su Meurvor Indez. Unan eus Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs eo.
Dizoloet eo bet an inizi-se er XVIII$^{vet}$ kantved gant ar moraer breton Erwan Jozef a Gergelenn a Drevareg.
Abaoe 1950 e talc'h ar Frañs un diazlec'h lojistikel, teknikel ha skiantel eno, e Port-aux-Français, gant ouzhpenn 100 den e-barzh.

## Douaroniezh

7 215 km² a ya d'ober an enezeg, anezhi un enezenn vras — an Douar Bras (Grande Terre e galleg) — ha 300 enezenn hag enezennig bennak, tost-kenañ diouti. Un dornad enezegoù all a zo pelloc'hik evel an Inizi Koabrennek (îles Nuageuses) hag Inizi Leygues. Troc'h-diroc'h eo an aodoù gant plegoù-mor (ar Mor-bihan, baeoù (hini ar Valumetaerien, hini Choiseul, hini Gwaien...) hag oufoù niverus, hag ivez fjordoù. Menez Ross, ur menez-tan, eo al lec'h uhelañ (1 850 m).
An Douar Bras a zo dindan 6 675 km², ar pezh a ra 92 % eus an hollad: 150 km a hed a zo dezhañ a reter da gornaoueg, ha 120 km a norzh da su.

## Loened ha plant
### Bronneged

* Olifant-mor ar su
* Otarienn Antarktika
* Loupard-mor
* Delfin Commerson
* Balum askellek
* Balum reizh ar su

### Spesadoù degaset

Evel alies e seurt degouezh ez int deuet da vezañ aloubus, hag ur walenn eta evit ar spesadoù brosezat.
* Konikl
* Razh du
* Logod ti
* Kazh
* Dañvad
* Mouflon Europa
* Karv erc'h

## Gwelet ivez

* Itron-Varia an Avelioù

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hiennoù ofisiel
** TAAF (Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs)
** IPEV (Ensavadur Polel Frañs - Paul Émile Victor)
# Inizi Loyauté

Inizi Loyauté (galleg: Îles Loyauté) pe Inizi al Lealded, a zo un enezeg stag ent-politikel ouzh Kaledonia-Nevez. Unan eus tri froviñs Kaledonia-Nevez eo ivez.
Teir enezenn bennañ a zo, hag a ya d'ober teir c'humun:
* Ouvéa (niverenn 31 war ar gartenn)
* Lifou (32)
* Maré (33)
# Inizi Ieras

Inizi Ieras (Illas d'Ieras en okitaneg; îles d'Hyères e galleg) a zo un enezeg er-maez da gêr Ieras, hogen stag outi ent-melestradurel, e Provañs en Okitania.

## An inizi

A gornaoueg da reter:
* Porcairòla, 1 254 hektar, 7 km a hed ha 2,5 km a led.
* Bagaud, un enezennig, 45 hektar, ur mirva.
* Pòrt Cròs, 650 hektar, 4 km a hed, 2,5 km a led, an hini uhelañ (194 m)
* Illa dau Levant ("Enez ar sav-heol"), 900 hektar, 8 km a hed, 2 km a led, dalc'het gant an arme c'hall evit ar pep brasañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inizi Jason

An Inizi Jason pe Sebaldes (Jason Islands e saozneg ; Islas Sebaldes e spagnoleg) zo un enezeg eus Inizi Maloù, er gwalarn da West Falkland. Teir eus an inizi, Steeple Jason, Grand Jason, Clarke's Islet, zo tachennoù prevez e dalc'h ar Wildlife Conservation Society, eus kêr New York. Inizi all an enezeg a zo mirvaoù naturel e dalc'h gouarnamant an Inizi Maloù (Falkland Islands e saozneg).
# Inizi Kouril

An Inizi Kouril (Курильские острова e rusianeg) zo un enezeg enezennoù savet diwar obererezh menezioù-tan e stumm un aridennad inizi eus tost 1200 kilometr eus Norzh Bro-Japan betek su ledenez Kamtchatka. Emañ etre mor Oc'hotsk hag ar Meurvor Habask. Cheñchet en deus statud an inizi-se meur a wezh en amzer dremenet met meret int hiziv gant Rusia daoust ma vez azgoulennet lod anezhe gant Bro-Japan hiziv.
E japaneg e reer 千島列島, Chishima rettō, eus an enezeg, ar pezh a dalvez chadennad ar mil enezenn, pe, en un doare rouesoc'h, クリル列島 Kuriru rettō, Aridennad an C'houril. E rusianeg e skriver Курильские острова Kourilskie ostrova. Stag eo an anv « kouril » ouzh pobl henvroat an Ainoued a oa o vevañ eno gwezhall (hag a vev hiziv c'hoazh, daoust ma'z int hironet kalz, en Enez Hokkaidō dreist-holl), rak « kur » a dalvez « Den » en Ainoueg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* International Kuril Island Project
* Carte des îles Kouriles, Monde diplomatique
* Un siècle de discorde avec la Russie, Monde diplomatique
* Japan's Northern Territories Maodierndi Aferioù estren Bro-Japan
* Emzalc'h ofisiel diwar-benn Tiriadoù an Norzh
# Inizi Hermite

An Inizi Hermite, pe L'Hermite zo inizi eus su Chile, er su d'an Inizi Wollaston. War an hini suañ anezho, Enez Hornos, emañ ar C'hab Horn.
Dont a ra o anv eus anv ar moraer izelvroat Jacques L'Hermite (1582-1624).

## An inizi

* Enez Hermite, e gwalarn an enezeg
* Enez Jerdan, enezennig er reter da Hermite;
* Enez Herschel, er reter,
* Enez Deceit, ar reterañ,
* Enez Hornos, ar vihanañ ha kreisteisañ, enez ar C'hab Horn.
* Enez Hall, enezennig;
* enezennoùigoù Maxwell, Saddle, Chanticleer, Arrecife, Evout.

## Skeudennoù

* Inizi Hermite
* Enez Deceit
* Enez Barnevelt
* Evout

## Pennad kar

* Inizi Chile
# Inizi Kermadeg

Inizi Kermadeg :
| Anv māori | Rangitāhua |
| Anv saoznek | Kermadec Islands |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Kermadeg |
| Lec'hiadur | Meurvor Habask |
| Daveennoù lec'hiañ | 30° 18′ 55″ S, 178° 26′ 53″ K |
| Inizi pennañ | Enez Raoul |
| Lein uhelañ | Moumoukai (516 m war Enez Raoul) |
| Melestradurezh ||
| Bro | Zeland-Nevez |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+12 |
| kemmañ |
An Inizi Kermadeg (Kermadec Islands e saozneg; Rangitāhua e māori) zo inizi er Meurvor Habask e-dalc'h Zeland-Nevez abaoe 1887, 1 000 km er biz da Enez an Norzh, ha keit all er gevred da Enez Tonga. 33,08 km² a zo en holl en inizi.

## Istor

Dont a ra o anv diwar hini ar merdeer breton Jean-Michel Huon de Kermadec.

## An inizi

Seizh enezenn, pe strollad inizi, zo:
* Meyers
* Enez Raoul, an hini vrasañ anezho, 29,38 km² dezhi, anavezet ivez evel Sunday Island
* Enez Macauley, an eil vrasañ 3,06 km² dezhi
** Macdonald Rock, 4 km en norzh dezhi
* Cheeseman
* Curtis, an trede vrasañ
* L'Havre, ur garreg 8 km er gwalarn da L'Esperance, goloet d'an uhelvor
* L'Esperance
Didud eo an inizi, war-bouez un toullad skiantourien en Enez Raoul.

## Notennoù

* ↑ (en) Simon Nathan, "Kermadec Islands", Te Ara - The Encyclopedia of New Zealand, 12 a viz Gwengolo 2012

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn Rann ar Mirerezh e Zeland-Nevez
* (en) Koadegoù gleb istrovanel Inizi Kermadeg (World Wildlife Fund)
* (en) Mirva mor Inizi Kermadeg (Seafriends)
* (en) Lec'hienn gouestlet d'an Inizi Kermadeg
# Inizi Ionian

Un enezeg eo an Inizi Ionian, seizh enez vras enni, er Mor Ionian, etre Bro-Hellaz hag Italia. Heptanesos (Ar Seizh Enez) a vez graet anezho ivez.
E kornôg Bro-C'hres emaint, dirak Peloponnesos, e Kornôg Makedonia hag e mervent Albania. Er rannvro velestradurel (periferia hervez ar stumm gresianek) n'eus nemet peder enez : Kerkira, Kefalonia, Lefkada ha Zante.
P'emañ en ur lec'h strategel-kenañ e-tal toull Mor Adria ez eo tremenet an enezeg dindan beli meur a impalaeriezh, hini an impalaeriezh roman, hini Bizantion, hini roueed norman Sikilia, hini Republik Venezia, hini ar Republik c'hall, hini Rusia asambles gant an Impalaeriezh otoman, hini "impalaeriezh c'hall" Napoléon Bonaparte, hini Breizh-Veur a-raok bezañ tennet diouzh krabanoù ar Saozon gant ar brezel o deus renet ar C'hresianed evit he adtapout e 1864.
Fonnus eo ar struzh (koadegoù), dre m'eo dous ha gleb a-walc'h an hin.

## Listenn an inizi eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz

* Korfou
* Paksos
* Antipaksos
* Lefkada
* Kalamos
* Ithake
* Kefalonia
* Zakynthos
A-wechoù e lakaer Kythera da enez ionian: ent istorel e oa enni met e Mor Egea emañ.

## Istor
### Henc'hres

En Odysseia savet gant Homeros war-dro penn ar milved kent Jezuz-Krist ez eo kontet an hir a veaj graet gant Ulises, roue Itaka evit adkavout e vro c'henidik, e wreg Penelope, e balez hag e vri.
E 31 kent JK e c'hounezas an impalaer roman Oktav emgann Actium, a-enep Marcus Antonius, e-kichen enezenn Lefkada.

### Gres modern : Republik ar Seizh-Enez pe Republik Heptanesos
## Gwelout ivez

* Republik ar Seizh-Enez

## Liammoù diavaez

* Impressions Ioniennes Skeudennoù eus an Inizi Ionian
# Inizi Juan Fernández

Inizi Juan Fernández zo un enezeg e kornôg Chile, ouzhpenn 670 km eus an douar-bras. Dont a ra o anv eus hini ar moraer spagnol Juan Fernández. Brudet int abalamour d'ar romant saoznek Robinson Crusoe e 1719.

## An inizi

* Enez Robinson Crusoe (gwechall Más a Tierra)
* Enez Alejandro Selkirk (Más Afuera)
* enezennig Santa Clara
* enezennoùigoù all.

## Pennadoù kar

* Juan Fernández
* Juan
* Fernández
# Galápagos (Guadalajara)

Galápagos zo ur gumun eus Spagn en proviñs Guadalajara, en komark Campiña. 2 209 a dud a oa enni e 2013.
# Gamal Abdel Naser

Gamal Abdel Naser (arabeg: جمال عبد الناصر , Jamāl ‘Abd an-Nāṣir, arabeg Egipt: جمال عبد الناصر, Gamāl ‘Abd el-Nāṣir, treuzskrivet alies e Jamal Abd al-Naser, Jamal Abd an-Nasser) (Aleksandria, 15 a viz Genver 1918 - Kaero, 28 a viz Gwengolo 1970), a zo bet eil prezidant Egipt adalek 1954 betek e varv e 1970, d'an oad a 52 vloaz. Deuet e oa er galloud goude un taol-nerzh a-enep Mohammed Naguib. Brudet eo evit bezañ degaset ur bern cheñchamantoù en e vro.
Diskaret en deus ar rouantelezh ha lakaet ur republik en he lec'h. Broadelet eo bet kanol Suez ha kaset ar vro war hent ar modernaat. Un ideologiezh a gasas war-raok, anvet naserouriezh, ma laka e penn kont ar vroadelouriezh arab (ar banarabouriezh, pe hollarabouriezh), ha bezañ dizalc'h diouzh an daou vloc'had a oa d'an ampoent (an URSS, ha tuad "bed ar c'hornôg").
Gant broioù arab all e renas ur brezel a-enep Israel (Brezel ar c'hwec'h devezh). Daoust ma oa bet koll, ha drastus evit e vro (serret kanol Suez, ha kollet ar Sinai) e voe degemeret kement-se gant ar bed arab evel un ober a lorc'h hag uhel e oa ar bri a veze douget dezhañ.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gamaleg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù kamek eo ar gamaleg (gamale pe kham, gamale) komzet gant tro-dro da 10.000 den (1988) e Nepal.
Div rannyezh ez eus:
* Tamaleg (tamali)
* Gousbangeg (ghusbanggi)
Tost a-walc'h eo d'an takaleg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Galwyddel

Galwyddel a reer eus ur rouantelezh pe eus ur meuriad Pikted a oa diazezet er pezh a zo Galloway hiziv. Eus meuriad an Novantae e teu ar bobl Galwyddel moarvat hag e-pad ur frapad edo o c'hêrbenn en Enez-Vanav. War-dro 510 e voe aloubet gant Rheged ha rediet e voe e diernelezh da repuiñ da Vanav.

## Gwelet ivez

* Gall-Ghaidhealaibh
# Gamalero

Gamalero zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Galzignano Terme

Galzignano Terme a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Gamarte

Gamarte (Gamarthe e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun vihan eus kanton Donibane Garazi, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Kumunioù amezek

* Larzabale-Arroze-Zibitze en hanternoz
* Ainhize-Monjolose er gwalarn
* Ibarrola er sav-heol
* Lakarra er c'hornôg
* Duzunaritze-Sarasketa er c'hreisteiz

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.