OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wimereux (Pas-de-Calais)

Wimereux :
| An aod e Wimereux. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Kanton | Boulogne-sur-Mer-1 |
| Kod kumun | 62893 |
| Kod post | 62930 |
| Maer Amzer gefridi | Francis Ruelle 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Boulonnais |
| Lec'hienn web | http://www.ville-wimereux.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 311 ann. (2020) |
| Stankter | 819 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 71 m |
| Gorread | 7,71 km² |
| kemmañ |
Wimereux a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv hag un ti gant e dal-skouer.
* Plakenn o tegas soñj ag ar c'hentañ liamm dre skingomz etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz.
* An iliz.
* Tiez-hañv en draezhenn.

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Wimereux Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Afrika ar Su | 10 |
| Aostralia | 208 |
| Alamagn | 170 |
| Kanada | 220 |
| Rouantelezh-Unanet | 2 330 |
| Zeland-Nevez | 79 |
| Hollad | 3 017 |
E Wimereux edo penngarter ar Queen Mary's Army Auxiliary Corps e-pad ar Brezel bed-kentañ. Eno en em stalias ivez penngarter Lu ar Rouantelezh-Unanet. Adalek miz Here 1914 e voe staliet ur greizenn-ospital pennañ e Wimereux ha Boulogne. Bered kumun Wimereux a voe implijet betek miz Even 1918. Ur wezh leuniet al lodenn eus ar vered a oa bet gouestlet da luioù ar C'hommonwealth e voe digoret unan nevez e Terlincthun (Wimille). An ofisour-mezeg John McCrae, Letanant-Koronal kanadian, a zo douaret e bered kumun Wimereux.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ EBSSA
# Wimille

Wimille a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bered ar C'hommonwealth:Terlincthun British Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Suafrika | 42 |
| Alamagn | 192 |
| Aostralia | 114 |
| Indez Breizh-Veur | 4 |
| Kanada | 326 |
| Polonia | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | 3 859 |
| Rusia | 4 |
| Serbia | 3 |
| Stadoù-Unanet | 3 |
| Zeland-Nevez | 32 |
| Hollad | 4 580 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Even 1918.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ EBSSA
# Yves Coativy

Yves Coativy, ganet e 1963, zo un istorour breton. Kelenner istor ar grennamzer eo e Skol-veur Breizh-Izel e Brest. Ezel eo eus ar KEBK.
Abaoe miz Meurzh 2012 eo prezidant ar Société d’Études de Brest et du Léon hag a embann Les Cahiers de l'Iroise.

## Tachennoù labour

Arbennikaet eo Yves Coativy war Breizh da vare an Dugelezh ha dreist-holl war skiant ar moneiz.

## Oberennoù

* Naître, vivre et mourir à Plestin au xviiie siècle, Plestin-les-Grèves, 1989, gant harp Marie Moretti
* Monnaies de Bretagne, Montroulez, 1992
* La Bretagne ducale. La fin du Moyen Âge, Pariz, 1999
* La monnaie des ducs de Bretagne de l'an mil à 1499, Roazhon, 2006 (Dezrevell gant Yannick Jézéquel er gelaouenn, Revue Numismatique, 2007, 163vet lodenn., p. 355-357)
* Le Trégor, Kemper, 2006, kenlabour gant Jean-Jacques Monnier
* L'or des Bretons, Montroulez, 2007
* Le Goëlo, Kemper, 2010, kenlabour gant Jean-Jacques Monnier ha Daniel Giraudon
* Servir le duc de Bretagne XIIIe – XIVe s., habilitation à diriger les recherches, Brest, 2012, da vezañ embannet gant Presses universitaires de Rennes
# Yves Cotten

Yves Cotten, ganet e 1967 e Kemper, zo un treser ha skrivagner levrioù-bugale gallek, darn anezho lakaet e brezhoneg. E Naoned emañ o chom.

## Oberennoù

* La clef des champs, Coop Breizh, 2005
* Dorothy la vagabonde, Coop Breizh, 2005
* Clarisse la peureuse, Coop Breizh, 2002
** Klaris aonik,
* Aglaé la pipelette, Coop Breizh, 2002
** Trifin trap-he-latenn,
* Charabia, barzhoniezh, adal 5 bloaz, Blanc Silex, 2002
* Rosine tête en l'air, Coop Breizh, 2002
** Rozenn Penn-Avel,
* Marguerite la coquette, Coop Breizh, 2002
** Marc'harid, Ar Bompinell, embannet gant An Here.

## Liamm diavaez

* Brezhoneg souezhus e lec'hienn ar FNAC da ginnig ul levr
# Yves Deroff

Yves Deroff, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1978 e Maisons-Laffite (Yvelines, Bro-C'hall), a zo ur melldroader breizhat.

## Kleuboù ha loreadeg

* 1998-2002. FK Naoned
** Kampion Frañs 2001
** Kib Frañs 1999 ha 2001
* 2002-2007. RC Strasbourg
** Kib ar C'hevre 2005
* 2007-2010. War-raok Gwengamp
** Kib Frañs 2009
* 2010-2012. SCO Angers
* 2012-2014. Blois FC
* 2014-2015. US Thouaré
# Yves Hernot

Yves Hernot (pe marteze «Hernaut» an anv ofisiel) eo anv daou gizeller, tad ha mab, hag a renas ar Stal-gizellañ Yves Hernot e Lannuon etre 1844 ha 1929. Kalvarioù ha bezioù o deus kizellet dreist-holl.

## Yves Hernot an Henañ (1820-1890)

Yves Hernot an Henañ, ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1820 e Plouared hag aet d'an Anaon d'ar 17 a viz C'hwevrer 1890 e Lannuon, a oa mab ur mañsoner.
Labourat a reas gant e dad da gentañ, e 1838, a-raok digeriñ ur stal-gizellañ e Lannuon e 1844. 517 kalvar ha kalz bezioù a zo bet kizellet gant e stal e-pad e vuhez.
Pa oa o labourat e savas meur a ganaouenn vrezhonek (relijiel pe bolitik a-wechoù) ivez, bet moullet war follennoù-nij.

### Un nebeud oberennoù
## Yves Hernot ar Yaouankañ (1861-1929)

Dindan renerezh Yves Hernot ar Yaouankañ, goude marv e dad, e vije bet kizellet ouzhpenn 440 kalvar gant ar stal.

### Un nebeud oberennoù

* Kalvar ar Vretoned e Lourd.
* Bez Marc'harid Fulup, e bered Pluzuned.
# Yves Hervochon

Yves Louis Adolphe Hervochon (Roazhon, 13 Mezheven 1935 – Roazhon, 27 Eost 2020) a oa ul livour breizhat.
# Yves Duhayon

Yves Duhayon a zo bet ganet e 1954.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Adalek an 2 a viz Gouere betek an 10 a viz Gouere 2005, c'hoari a reas e Kampionad Belgia a voe en Aalst . C'hwezekvet e voe gant 3 poent.
2386 edo e renk Elo e miz Here 2007 ha 2371 e miz Here 2008.

## Stadegoù e Simbase

Hervez an diellaoueg echedoù Simbase, diwar 129 partienn, Duhayon en deus :
* gounezet 55 partienn,
* kollet 41 bartienn,
* nulaet 33 fartienn,
55 eo e dregantad a drec'hoù neuze.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
# Yves Floc'h

Yves Floc'h, bet ganet e Plougerne d'ar 24 a viz Mae 1906 hag aet d'an Anaon e-kichen Douarnenez d'an 12 a viz Eost 1990 (douaret eo e Dinan), a oa ul livour breizhat, poltredour-gweledvaour, hag ur c'helenner war an tresañ adalek 1933 betek 1971.
Mab henañ da gouerien, ne gomzas nemet brezhoneg betek an oad a c'hwec'h vloaz. Yann-Vari Perrot an hini eo a verkas pegen donezet e oa Yves Floc'h war an tresañ. Studiañ a reas e Roazhon hag e Pariz. Desker e voe da Louis-Marie Désiré-Lucas.
Pried e oa da vMarguerite Villard, merc'h d'ar barzh-kazetenner René Villard (1875 - 1940) ha merc'h-vihan d'al livour Jean-Marie Villard (1828 - 1899).

## Un nebeud oberennoù

* "Porzh Gwened" (Le port de Vannes), 1952
* "Porzh Gwened" (Le port de Vannes), 1968
* "Sant-Kadou" (Saint-Cado), 1969

## Levrlennadur

* Yves Floc'h, Jacques Petit, 1992
* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864
* War roudou Yves Floc'h, Le temps des livres, 96 p., 2000

## Liammoù diavaez

* (fr) Yves Floc'h – Peintre de Bretagne
# -527

Diwar-benn bloavezh 527 kent JK an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 527 kent JK

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 527 kent JK
# -556
## Darvoudoù
### Europa
#### Roma

* Servius Tullius (-578 / -534)

### Afrika
#### Egipt

* Faraon ː Amasis (-570 / -526)

### Reter kreiz

* Persia ː Cyrus (559-530 kent J.-K.)

### Azia
## Daveoù

* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* 1 2 André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -525

Diwar-benn bloavezh 525 kent JK an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 525 kent JK

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 525 kent JK
# -55

699 Ab Urbe Condita = 55 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Cneus Pompeius Magnus II & Marcus Licinius Crassus II

#### Galia hag Enez Vreizh

* Pevarvet bloavezh brezel. Brezel a-enep an Usipeted, Tenchtered, Sueved. Jul Kaezar a laka sevel ur pont a-dreuz ar Roen, ha d'e zispenn goude e ergerzhadenn.
* Kentañ argadenn Jul Kaezar a-enep Enez Vreizh, e fin miz Eost.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Reter-nasañ
#### Judea

* Hyrcan II

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -555
## Darvoudoù
### Europa
#### Roma

* Servius Tullius (-578 / -534)

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon ː Amasis (-570 / -526)

### Reter kreiz

* Persia ː Cyrus (559-530 kent J.-K.)

### Azia
## Daveoù

* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* 1 2 André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -53

701 Ab Urbe Condita = 53 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Cneus Pompeius Magnus III & Quintus Caecilius Metellus Pius Scipio

#### Galia

* C'hwec'hvet bloavezh brezel.
* Brezel a-enep an Nervianed, Senoned, Carnuted, Menaped, Trevired, Ubianed, Sueved.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Azia
#### Judea

* Hyrcan II

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Christian Goudinot : César et la Gaule. Errance. 1990, 2000
# -54

700 Ab Urbe Condita = 54 kent J.-C

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Lucius Domitius Ahenobarbus hag Appius Claudius Pulcher

#### Galia hag Enez Vreizh

* Pempvet bloavezh brezel Galia. Nevez-amzer : eil argadenn war Enez Vreizh. Kaezar zo trec'h war Cassivellaunos. Tapet eo ar gêr-benn Camulodunum (Colchester). Miz Here : Emgann Aduatuca . Trec'h e voe an Eburoned renet gant Ambiorix war arme roman Julius Caesar. Lazhet eo ar jeneraled Sabinus ha Cotta. Brezel a-enep an Nervianed, an Armorikaned, Trevired.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Reter-Nesañ
#### Judea

* Hyrcan II

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ L.A. Constans : César. Guerre des Gaules. Tome I; Livres I-IV. Belles Lettres. 1926 / 1978. (Levr. V. 54 kent J.-K.)
# -557
## Darvoudoù
### Europa
#### Roma

* Servius Tullius (-578 / -534)

### Afrika
#### Egipt

* Faraon ː Amasis (-570 / -526)

### Reter kreiz

* Persia ː Cyrus (559-530 kent J.-K.)

### Azia
## Daveoù

* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* 1 2 André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -558
## Darvoudoù
### Europa
#### Roma

* Servius Tullius (-578 / -534)

### Afrika
#### Egipt

* Faraon ː Amasis (-570 / -526)

### Reter kreiz

* Persia ː Cyrus (559-530 kent J.-K.)

### Azia
## Daveoù

* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* 1 2 André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -559
## Darvoudoù
### Roma

* Servius Tullius (-578 / -534)

### Afrika
#### Egipt

* Faraon ː Amasis (-570 / -526)

#### Reter kreiz

* Persia ː Cyrus (559-530 kent J.-K.)

### Azia
## Daveoù

* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* 1 2 André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# Afrika

Da geñver gorread koulz ha poblañs ez eo Afrika an eil kevandir er bed. En em astenn a ra war 30 221 532 km$^2$ gant an inizi nes dezhi, da lavaret eo war 20,30 % eus gorread an douaroù a gaver war ar Voul-douar. Gant 54 Stad ez eus 1 miliard (2010) a annezidi o vevañ, war dro 16 % eus poblañs ar bed.

## Gerdarzh

Dont a rafe an anv eus an hini roet gant ar Romaned, Africa terra = douar an Afri (Afer eo an unander e latin), pa n’anavezent nemet lodenn Norzh ar c'hevandir. Pa zeuas Norzhafrika da vezañ ur broviñs roman ne oa douar an Afri nemet Tunizia vodern, Kartada o vezañ ar gêr-benn d'ar mare-se.
Un nebeud martezeadennoù war gerdarzh an anv :
* Afar (poultrenn) e fenikianeg
* meuriad an Afri, ur bobl Berber a c'hellfe bezañ bet o chom war-dro Kartada
* aphrike, ur ger henc'hresianeg a c'hellfe talvezout evit "ha n'eo ket yen"
* aprica e latin, ur ger a dalvez an amzer-nevez
Egipt a veze renket en Azia a-raok an douaroniour Ptolemaios (85 - 165), hemañ eo a lakaas an harz etre Afrika hag Azia a-hed Kanol Suez hag ar Mor ruz.

## Lodennoù Afrika

* Afrika ar C'hornaoueg
* Afrika ar C'hreiz
* Afrika an Norzh
* Afrika ar Reter
* Afrika ar Su

## Istor

Hervez holl antropogolourien ar bed ez eo Afrika kavell an denelezh. Emdreiñ a rae Homo Sapiens etre 200 ha 100 000 bloaz zo. Goude an emdroadur e oa krog da vont er-maez eus Afrika etre 80 ha 50 000 bloaz zo.
N'eo ket deuet ar gounezerezh er memes mare e pep lec'h, a-wechoù a-raok a-wechoù goude an doñvañ chatal.
Hieroglifoù Egipt kentañ a zo etre -3800 ha -3000 en Abidos e-pad Sevenadur Nakada (prantad raktierniezh Henegipt).
War-dro ar c'hentañ milved kent JK en em skignas labour an houarn e Norzhafrika hag e Norzh Afrika issahara, hag e -700 e Kornôg Afrika.

## Liammoù diavaez

* Kartennoù eus Afrika
Kevandirioù ha rannvedoù :
| Norzhamerika | Europa | Eurazia | Azia |
| Amerikaoù | Eurafrazia | Okeania | Aostralia |
| Suamerika | Afrika | Antarktika | Gourgevandirioù kozh : Gondwana • Laurazia • Pangea • Rodinia |
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Afrika Korps

Afrika Korps, berradur da Deutsches Afrikakorps, a-wechoù skrivet Afrikakorps pe DAK a oa lec'h penn an divizionoù alaman panzer e dezerzhioù Libia hag Egipt kôrnogel ha goude-se en Tunizia e-pad an Eil Brezel-bed. Tamm-ha-tamm an anv Afrika Korps a voe implijet evit anvel al lec'h penn hag an holl unvezhioù soudard a oa dindan e urzhioù.

## Pennoù

| Penn kentañ | fin | Renk | Pennoù |
| 14 a viz C'hwevrer 1941 | 15 a viz Eost 1941 | Generalfeldmarschall | Erwin Rommel |
| 15 a viz Eost 1941 | 1añ Gwengolo 1941 | Generalleutnant | Ferdinand Schaal |
| 1añ a viz Gwengolo 1941 | 15 a viz Gwengolo 1941 | General der Panzertruppen | Philipp Müller-Gebhard |
| 15 a viz Gwengolo 1941 | 9 a viz Meurzh 1942 | General der Panzertruppen | Ludwig Crüwell |
| 9 a viz Meurzh 1942 | 19 a viz Meurzh 1942 | General der Panzertruppen | Walther Nehring |
| 19 a viz Meurzh 1942 | 29 a viz Mae 1942 | General der Panzertruppen | Ludwig Crüwell |
| 29 a viz Mae 1942 | 31 a viz Eost 1942 | General der Panzertruppen | Walther Nehring |
| 31 a viz Eost 1942 | 1añ a viz Gwengolo 1942 | Generalleutnant | Fritz Bayerlein |
| 1añ a viz Gwengolo 1942 | 2 a viz Gwengolo 1942 | General der Panzertruppen | Gustav von Värst |
| 2 a viz Gwengolo 1942 | 13 a viz Du 1942 | General der Panzertruppen | Wilhelm Ritter von Thoma (Bet prizoniet) |
| 13 a viz Du 1942 | 15 a viz Genver 1943 | General der Panzertruppen | Gustav Fehn |
| 28 a viz C'hwevrer 1943 | 16 a viz Mae 1943 | General der Panzertruppen | Hans Cramer |
# Afrika ar C'hornaoueg

Afrika ar C'hornaoueg (pe Afrika ar C'hornôg) a zo ur rann eus kevandir Afrika. Hervez Aozadur ar Broadoù Unanet e vez lakaet e-barzh:
* Aod an Olifant
* Benin
* Burkina Faso
* Gambia
* Ghana
* Ginea
* Ginea-Bissau
* Kab Glas
* Liberia
* Mali
* Maouritania
* Niger
* Nigeria
* Saint Helena, Ascension ha Tristan da Cunha (e dalc'h ar Rouantelezh-Unanet)
* Senegal
* Sierra Leone
* Togo
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Afrika ar C'heheder C'hall

Afrika ar C'heheder C'hall (galleg: Afrique-Équatoriale française, berraet en AEF) a oa ur gouarnamant hollek hag a vode meur a drevadenn dalc'het gant ar Frañs en Afrika ar C'hreiz. Peder zrevadenn a yae d'hec'h ober: Gabon, Kongo C'hall, Oubangui-Chari ha Tchad. E Brazzaville e oa ar pennlec'h. Padout a reas eus 1910 betek 1958.
Afrika & Meurvor Indez : Maghrib (Aljeria, Maroko, Tunizia) • Inizi Arguim (a-vaez da Varoko) • Afrika C'hall ar C'hornôg (Aod-an-Olifant, Dahomey, Soudan c'hall (Mali), Ginea C'hall, Maouritania, Niger, Senegal, Volta-Uhel) & Togo c'hall & Enez James (Gambia) • Afrika ar C'heheder C'hall (Tchad, Gabon, Kreiz Kongo, Oubangui-Chari) • Aod C'hall ar Somalied • Komorez (Anjouan) • Madagaskar • Inizi Mascareigne : Enez Frañs (Moris) & Sechelez
An Amerikaoù (Trevadennoù gall en Amerika) : Frañs Nevez (Akadia, Louiziana, Kebek, An Douar-Nevez) • Inini • Berbice • Haiti & Santo Domingo • Tobago • Inizi Gwerc'h (darn)
Azia : Alaouit • Proviñs Hatay • Sri Lanka • Indez Frañs (Chandernagore, Aod Koromandel • Chennai • Malabar, Mahe, Pondichery, Karaikal, Yanaon) • Kwangchowan (Sina) • Indez-Sina (Annam, Kochinchina, Kambodja, Laos, Tonkin), Liban, Siria.
Antarktika & Oseania: Kaledonia-Nevez • Hebridez Nevez (Vanuatu hiziv) • Frañs Antartika
II- Tiriadoù ha perc'henniezhioù tramor a-hiziv
# Afrika ar C'hornaoueg C'hall

Afrika-ar-C'hornaoueg C'hall (galleg: Afrique-Occidentale française; berradur: AOF), a oa un darn eus Impalaeriezh trevadennel Frañs, lec'hiet en Afrika ar C'hornaoueg. Pa oa en he brasañ e oa ouzh hec'h ober:
* Aod an Olifant
* Dahomey (bremañ Benin)
* Ginea
* Maouritania
* Niger
* Senegal
* Soudan c'hall (bremañ Mali)
* Volta-Uhel (bremañ Burkina Faso)

## Pennad kar

* Timbroù Afrika c'hall ar C'hornôg
Afrika & Meurvor Indez : Maghrib (Aljeria, Maroko, Tunizia) • Inizi Arguim (a-vaez da Varoko) • Afrika C'hall ar C'hornôg (Aod-an-Olifant, Dahomey, Soudan c'hall (Mali), Ginea C'hall, Maouritania, Niger, Senegal, Volta-Uhel) & Togo c'hall & Enez James (Gambia) • Afrika ar C'heheder C'hall (Tchad, Gabon, Kreiz Kongo, Oubangui-Chari) • Aod C'hall ar Somalied • Komorez (Anjouan) • Madagaskar • Inizi Mascareigne : Enez Frañs (Moris) & Sechelez
An Amerikaoù (Trevadennoù gall en Amerika) : Frañs Nevez (Akadia, Louiziana, Kebek, An Douar-Nevez) • Inini • Berbice • Haiti & Santo Domingo • Tobago • Inizi Gwerc'h (darn)
Azia : Alaouit • Proviñs Hatay • Sri Lanka • Indez Frañs (Chandernagore, Aod Koromandel • Chennai • Malabar, Mahe, Pondichery, Karaikal, Yanaon) • Kwangchowan (Sina) • Indez-Sina (Annam, Kochinchina, Kambodja, Laos, Tonkin), Liban, Siria.
Antarktika & Oseania: Kaledonia-Nevez • Hebridez Nevez (Vanuatu hiziv) • Frañs Antartika
II- Tiriadoù ha perc'henniezhioù tramor a-hiziv
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Afrika ar C'hreiz

Afrika ar C'hreiz a zo ur rannved eus Afrika, a bep tu d'ar c'heheder.

## Stadoù

Hervez doare ar Broadoù Unanet da rannañ ar bed emañ e-barzh:
* Angola
* Burundi
* Gabon
* Ginea ar C'heheder
* Kameroun
* Republik Kongo
* Kongo (RD)
* Kreizafrika
* Rwanda
* São Tomé ha Príncipe
* Tchad
* Zambia
Burundi ha Rwanda a vez lakaet a-wechoù en Afrika ar Reter.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Afrika ar Reter

Afrika ar Reter a zo ur rann eus Afrika, cheñch-dicheñch hervez an aozadurioù hag an aozerien.
Dre vras e lakaer e-barzh:
Aozadur ar Broadoù Unanet a laka e-barzh ivez broioù hag a vez lakaet alies en Afrika ar Su:
** Malawi
** Mozambik
** Zambia
** Zimbabwe
* Inizi Meurvor Indez:
** Madagaskar
** Sechelez
** ha stadoù ha tiriadoù Maskaregnez

## Gwelet ivez

* Afrika ar C'hornaoueg
* Afrika ar C'hreiz
* Afrika an Norzh
* Afrika ar Su

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Afrika ar Su

    Arabat droukveskañ gant ar vro anvet Suafrika
Afrika ar Su a zo un isrannved eus Afrika, cheñch-dicheñch e dachenn hervez an aozadurioù pe an aozerien.
Hervez Aozadur ar Broadoù Unanet emañ e-barzh:
* Botswana
* Eswatini
* Namibia
* Lesotho
* Suafrika
Alies e vez lakaet e-barzh ivez broioù hag a vez lakaet a-wechoù an Afrika ar C'hreiz, pe en Afrika ar Reter:
* Angola
* Malawi
* Mozambik
* Zambia
* Zimbabwe
Hag inizi Meurvor Indez:
* Komorez
* Madagaskar
* Mayotte
* Moris
* Reünion
* Sechelez
Hag un nebeud enezennoùigoù all dalc'het gant ar Frañs.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Afrika issahara

Afrika issahara eo al lodenn eus Afrika a zo lec'hiet er su d’ar Sahara. Gwechall e veze graet “Afrika Zu” anezhi dre ma oa poblet gant tud du, hag e veze enebet ouzh Afrika an Norzh, poblet gant tud wenn, hag a veze graet “Afrika Wenn” anezhi. Bremañ eo deuet da vezañ un termen douaroniezhel kentoc'h.
En Afrika issahara emañ:
* Afrika ar C'hornaoueg
* Afrika ar C'hreiz
* Afrika ar Reter
* Afrika ar Su
# Ad hoc

Ad hoc zo un droienn latin a dalv kement hag « evit se ».
Peurvuiañ e vez implijet d’ober anv eus un dra pe un diskoulm resis hag a glot gant ur gudenn resis, ha n’haller ket implij evit traoù all : arbennigourien ad hoc, da skouer. Er Wikipedia, ar pajennadoù ad hoc eo ar re a zo bet savet evit plediñ gant un dodenn resis : ne skriver ket a-zivout brini er bajenn unkorneg.

## Pennadoù kar

* Ad libitum
* Ad infinitum

## Gwelet ivez

* Listennad lavaredoù latin
# Ad kalendas graecas

Ad kalendas graecas, "da gala ar C'hresianed" zo un droienn latin hag a dalvez kement ha "biken", rak ne oa ket a galendae en Hellaz.
Skrivet eo bet an droienn gant an istorour roman Suetonius diwar-benn an impalaer Augustus hag a rae anv eus tud ha ne felle ket dezho paeañ o dle.
   Cotidiano sermone quaedam frequentius et notabiliter usurpasse eum, litterae ipsius autographae ostentant, in quibus identidem, cum aliquos numquam soluturos significare vult, "ad Kal. Graecas soluturos" ait; et cum hortatur ferenda esse praesentia, qualiacumque sint: "contenti simus hoc Catone"; et ad exprimendam festinatae rei velocitatem: "celerius quam asparagi cocuntur"; ponit assidue et pro stulto "baceolum" et pro pullo "pulleiaceum" et pro cerrito "vacerrosum" et "vapide" se habere pro male et "betizare" pro languere, quod vulgo "lachanizare" dicitur; item "simus" pro sumus et "domos" genetivo casu singulari pro domus. Nec umquam aliter haec duo, ne quis mendam magis quam consuetudinem putet. Notavi et in chirographo eius illa praecipue: non dividit verba nec ab extrema parte versuum abundantis litteras in alterum transfert, sed ibidem statim subicit circumducitque.
   – SVETONI TRANQVILII VITA DIVI AVGVSTI, 87
Tremenet eo an droienn en un toullad yezhoù latin: aux calendes grecques e galleg, alle calende greche en italianeg, às calendas gregas e portugaleg, la Calendele Grecesti e roumaneg.
Troiennoù kevatal zo e brezhoneg : kas da ouel Sant Bikenig, pa'n em lako ar yer da bisat, bloavezh an erc'h du, pa savo blev war ar bili, a-benn an 30 a viz C'hwevrer, pa vo dent d'ar yer, pa nijo ar moc'h (an ezen).

## Notennoù

* ↑ (la) Lenn en-linenn
* ↑ Geriadur Ménard, p. 201_a.
* ↑ Geriadur Ménard, p. 1061-b.
* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, p. 438-b.
# Ad infinitum

Ad infinitum zo ur bomm latin a dalvez kement ha "betek an didermen" ma troer ger-ha-ger, pe "da viken" .
Implijet e vez evit lavarout n'echuor biken ganti, e vo dalc'het d'ober evel-se dibaouez.

## Skouerioù

* "An heuliad 2, 4, 6, 8, 10 ... a zalc'her gantañ ad infinitum."
* "Ur c'helc'h a zo rannet dre an hanter, un hanterenn anezhañ a zo rannet dre an hanter, un hanterenn anezhi zo rannet dre an hanter, hag evel-se ad infinitum."
* "Piv a zeuas da gentañ, ar vi pe ar yar? Ar yar a deu eus arvi, a deu eus ur yar, a deu eus ur vi, hag evel-se ad infinitum".
# Ad nutum

Ad nutum zo un droienn latin hag a dalv kement ha diwar un hejadenn penn, evit komz eus un disentez bet kemeret war an tach, hep goulenn ali den pe zen, ha hep en em wennañ dirak den pe zen.
Arouez ar galloud bras eo, pa n'eus abeg ebet da reiñ. Ar brefeded er Stad c'hall a c'hall bout kaset kuit ad nutum gant Ministr an Diabarzh.
Lavaret e vez ivez Ad nutum Iovis.

## Pennadoù kar

* Lavaroù latin
* Ad libitum