OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Komieg-zirieg

Ur yezh finnek-ougrek eo an c'homieg-zirieg (Коми Кыв - komi kyyv) komzet e Republik Komi hag e lec'hioù all eus Rusia gant tro-dro da 285.000 den.
Ken tost eo ar yezh-mañ d'ar c'homieg-permyakeg ma vez kaoz eus rannyezhoù.
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant un nebeud lizherennoù ispisial evit skrivañ sonennoù n'eus ket dioute e rusianeg.

## Gwelet ivez

* Yezh en arvar
* Oudmourteg

## Liammoù diavaez

* Komieg
# Komm, süßer Tod (film)

Komm, süßer Tod (Deus, marv dous) a zo ur film aostrian eus 2000. Fentus-kriz eo. Graet eo bet diwar romant Wolf Haas an hevelep anv gantañ. Unan eus istorioù an detektiv Brenner eo, a gont buhez dichañs un den a zo bet poliser ha detektiv evit e gont, Simon Brenner, a red hentoù Aostria hag en em gav gant torfedoù diaes da ziskoulmañ.
C'hoariet eo Brenner gant unan eus an aktourien vrudetañ en Aostria, Josef Hader. "Komm, süßer Tod" a zo bet produet gant DOR Film, Ensavadur Aostria ar Filmoù hag an ORF.
Gounezet en deus ar film ar priz Romy o vezañ ma oa ar film aostrian en deus graet ar muiañ berzh e 2001. Sellet e vez outañ evel unan eus ar gwellañ filmoù aostrian.

## Synopsis

Simon Brenner, a oa poliser a-raok hag a zo bremañ un detektiv prevez hep chañs, a zo deuet da vezañ un teknikour yec'hed, goude ma oa bet kaset er-maez eus ar polis abalamour m'en doa kousket gant gwreg ar penn-ofiser. Ne fell dezhañ nemet chom hep kaout trubuilhoù ha derc'hel da labourat e-pad ur prantad, met en em gavout a ra siwazh en ur brezel etre daou aozadur yec'hed.
Rankout a ra Brenner adkregiñ gant e vuhez detektiv goude marv ur glañvdiourez anavezet en un ospital. Brenner gozh ne ra forzh, met e vignon yaouank hag ideeler Berti a fell dezhañ enklask. Nebeut war-lerc'h e c'hoarvez ur muntr all, lazhet eo bet ar wezh-mañ ur c'hlañvdiour.
Kompren a ra neuze Brenner eo ret dezhañ diskoulmañ an afer a-benn adkavout e vuhez sioul ha dizarvoud. Goustadik met mennek e tispak ar wirionez en ur daliñ ouzh brezel kriz etre an daou embregerezh yec'hed.

## Aktourien

* Josef Hader - Simon Brenner
* Simon Schwarz - Berti
* Barbara Rudnik - Klara
* Michael Schönborn - Junior
* Bernd Michael Lade - Gross, "Piefke"
* Nina Proll - Angelika Lanz
* Karl Markovics - Jäger
* Reinhard Nowak - Hansi Munz

## Liammoù diavaez

* Komm, süßer Tod e lec'hienn IMDB
* Komm, süßer Tod e lec'hienn Allmovie
* Komm, süßer Tod : lec'hienn ofisiel
* Pennad barn e lec'hienn Brenkster Tools
# Komieg-permyakeg

Ur yezh finnek-ougrek eo an c'homieg-permyakeg (Коми-Пермяцкӧй komi-permjatskeuy)) komzet e Rannbarzh Emren Komia-Permyakia (Rusia) e-lec'h m'emañ unan eus an div yezh ofisiel a-gevret gant ar rusianeg.
Tost eo ar yezh-mañ d'ar c'homieg hag d'an oudmourteg
Komzet eo ar c'homieg-permyakeg gant tro-dro 106,531 a dud war ur boblañs a 151.000. Daoust ma'z eo tremenet d'ar vugale c'hoazh eo kinniget gant ar rusianeg
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant un nebeud lizherennoù ispisial evit skrivañ sonennoù n'eus ket dioute e ruseg.

## Niveroù

* 1 ötek
* 2 kIk
* 3 kuim
* 4 nyol'
* 5 vit
* 6 kvat'
* 7 sizim
* 8 kIkyamIs
* 9 ökmIs
* 10 das

## Gwelet ivez

* Yezhoù en arvar
* Oudmourteg
* Yezhoù Rusia
# Jørgen Moe

Jørgen Engebretsen Moe (22 a viz Ebrel 1813 - 27 a viz Meurzh 1882) a oa ur barzh hag un dastumer kontadennoù eus Norvegia. Un den a bouez e voe en adsav lennegel ha broadel Norvegia en XIX$^{vet}$ kantved. Eskob Christiansand e voe eus 1875 betek 1881.
Ganet e voe Moe war ar maez e Hole, Ringerike. Pa oa bugel e lenne kalz ha plijout a rae dezhañ selaou an istorioù kontet da noz en-dro d'an oaled, e ti e familh hag e ti an amezeien.
Asambles gant Peter Christen Asbjørnsen, ur c'hamarad skol dezhañ, e tastumas hag e embannas kontadennoù pobl (eventyr) e norvegeg, anvet Norske folke og huldre-eventyr (1841-1844).
Embann a reas ivez un dastumad barzhonegoù romantel savet gantañ e 1850, koulz hag un teskad istorioù evit ar vugale, I brønden og i kjœrnet (1851).
E vab, Moltke Moe, a voe arbennigour war ar c'hontadennoù pobl ivez, ha kelenner lennegezh pobl e Skol-veur Christiania.
Bras e voe levezon labour Jørgen Moe ha Peter Christen Asbjørnsen war sevenadur Norvegia. Evit Norvegiz eo ken pouezus anvioù Asbjørnsen ha Moe ha ma c'hall bezañ anvioù ar baotred Grimm evit an Alamaned. Ouzhpenn dastum ha gwareziñ lennegezh pobl Norvegia hag embann an danvez-se evit an holl, o deus graet kalz evit adsav an norvegeg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Norske Folkeeventyr: Popular Tales From the Norse (translated by George Webbe Dasent, Edinburgh: David Douglass, 1888)
# Júzcar

Júzcar zo ur gumun eus Spagn, e kornôg proviñs Málaga en Andalouzia.
# Júnior

Júnior zo un anv-badez portugalek roet e Brazil, Junior e spagnoleg Kreisteizamerika.

## Adstummoù

* Juninho, e portugaleg.
# K'ak' Tiliw Chan Yopaat

K'ak' Tiliw Chan Yopaat, anvet ivez Cauac Sky, Kawak Sky, Buts’ Tiliw ha Butz’ Ti’liw a oa roue meurañ keoded vaya Quiriguá
K'ak' Tiliw Chan Yopaat a renas ar geoded eus 724 da 785. Darvoud pouezusañ ar ren - hag eus istro Quiriguá - a c'hoarvezas e 738 pa voe faezhas gantañ lu Copán. Rener Copán, Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil a voe bac'het ha dibennet diwezhatoc'h.
A-raok trec'h K'ak' Tiliw Chan Yopaat e oa Quiriguá gwaz da $_g$Copán. Faezhidigezh Copán a voe abeg e ziskarr met deroù ur marvezh alaouret evit e waz kozh.

## Notennoù

* ↑ Looper 2003, p.76.
* ↑ Looper 2003, p.79.

## Daveoù

    Drew, David (1999). The Lost Chronicles of the Maya Kings. London : Weidenfeld & Nicolson. ISBN 0-297-81699-3. OCLC 43401096.
    Looper, Matthew G. (1999). "New Perspectives on the Late Classic Political History of Quirigua, Guatemala". Ancient Mesoamerica 10 (1999), pp. 263–280. Kavet 2006-01-10
    Looper, Matthew G. (2003). Lightning Warrior: Maya Art and Kingship at Quirigua. Austin, TX : University of Texas Press. ISBN 0-292-70556-5. OCLC 52208614.
    Velásquez García, Erik (2006). "Iconografía real de K’ahk’ Tiliw Chan Yo'aat: política y fundación del mundo en Quiriguá, Guatemala", in Cuauhtémoc Medina (ed.): La imagen política: XXV Coloquio Internacional de Historia del Arte “Francisco de la Maza” [2001, San Luis Potosí, México], Estudios de arte y estética, no. 60. México, D.F. : Instituto de Investigaciones Estéticas-Universidad Nacional Autónoma de México. 113–146 p. ISBN 978-970-32-1883-7. OCLC 219717969. Spagnoleg
    Martin, Simon; and Nikolai Grube (2000). Chronicle of the Maya Kings and Queens: Deciphering the Dynasties of the Ancient Maya. London and New York : Thames & Hudson. ISBN 0-500-05103-8. OCLC 47358325.
    Webster, David L. (2002). The Fall of the Ancient Maya: Solving the Mystery of the Maya Collapse. London : Thames & Hudson. ISBN 0-500-05113-5. OCLC 48753878.
# Jújols

Jújols :
| Jújols ||
| Anv katalanek | Jújols |
| Anv gallek (ofisiel) | Jujols |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Prades |
| Kanton | Les Pyrénées catalanes |
| Kod kumun | 66090 |
| Kod post | 66360 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Nivet 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Conflent Canigó |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 43 ann. (2020) |
| Stankter | 4 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 570 m — brasañ 2163 m |
| Gorread | 10,11 km² |
| kemmañ |
Jújols (Jujols e galleg) zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Conflent. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.

## Ar vaered

| Anv | Mare |
| Jean-Antoine Jaulent | ?-06.1815 |
| Louis Broch | 06.1815-? |
| Jean Jaulent | 1955-1977 |
| Jean Battle | 1977-1979 |
| Yvon Robert | 1979-1987 |
| Olivier Robert | 1987-1989 |
| Yvon Robert | 1989-1995 |
| Josiane Isnard | 1995 - 2001 |
| Jean-Louis Arcis | 2001 - 2008 |
| Eric Nivet | 2008- |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr) Fabricio Cardenas, Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, Jujols, le 11 juin 1815, 22.01.2014
# Jülich-Kleve-Berg

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jülich-Kleve-Berg a zo anv meur a dra;

## Dugelezh

Un dugelezh e oa, Dugelezhioù unanet Jülich-Kleve-Berg, hag a vode teir dugelezh : dugelezh Jülich, dugelezh Kleve, ha dugelezh Berg, etre 1521 ha 1609.

## Proviñs

En XIX$^{vet}$ kantved e oa bet savet Proviñs Jülich-Kleve-Berg (1815–1822), stag ouzh Rouantelezh Prusia.

## Tud

Ar briñsed a rene en dugelezhioù, hag o bugale, a zouge anv an teir dugelezh, evel :
* Anna von Jülich-Kleve-Berg (1552–1632)
# Júcar

Ar Júcar (hervez ar spagnoleg) pe Xúquer (hervez ar c'hatalaneg) zo ur stêr e reter Spagn, 498 km hed dezhi. Goude treuziñ proviñsoù Cuenca, Albacete ha Valencia en em daol er Mor Kreizdouar.
# Lanuvio

Lanuvio zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Lanv du an Olympic Bravery

An Olympic Bravery a oa ur goureoullestr nevez-flamm edan pavilhon Liberian. Mont a reas war ar sec'h e Bae Yusin en hanternoz Enez Eusa d'an 23 a viz Genver 1976 p'edo gant e hent da Norvegia evit bezañ dizarmet. Ne oa eta ennañ nemet 1 200 tonenn eoul-maen evit e gas hepken. Dre wall an tabutoù etre ar paramantour hag ar c'hretaer, hag ivez dre wall ar Stad c'hall a felle dezhañ chom er-maez eus an afer, ne voe ket dilec'hiet al lestr. Siwazh, etre an 12 hag an 13 a viz Meurzh e tegouezhas ur barrad-tourmant e-kichen an enez ha terriñ a res al lestr dre an hanter. Ul lanv du a saotras neuze aodoù Eusa. Ret e voe gortoz ar 15 a viz Meurzh evit ma vefe lakaet e pleustr ar raktres Polmar ha naetaet an aodoù gant soudarded.

## Liammoù diavaez

* Lanv du an Olympic Bravery war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ

## Notennoù

* ↑ (fr) Plan Polmar = Pollution maritime, "saotradur ar mor".
# Lanv du an Amoco Cadiz

An eoullestr "supertanker" Amoco Cadiz a yeas d'ar strad d'ar 16 a viz Meurzh 1978 a-dal da Borsal (lodenn gumun Gwitalmeze) ; 220 000 tonenn eoul-maen e oa o treuzkas, ar pezh a yeas d'ober ul lanv du eus ar gwashañ hag ar pempvet en Istor ar bed a-bezh. Daoust ma oa lec'hiet ar peñse e Bro-Leon e tizhas al lanv 320 km a aodoù ha 76 kumun, e Bro-Leon hag e Bro-Dreger.
Brudet eo an Amoco Cadiz evit bezañ bet ar gwashañ gwalldaol ekologel e Breizh. Brudet eo ivez peogwir e voe al lanv du-se penn-kentañ ur stourm hir-hir etre ar Vretoned hag an embregerezh Amoco dirak lezioù-barn ar Stadoù-Unanet. Harozed ar stourm-se e voe Alphonse Arzel, maer Gwitalmeze, ha Jean-Baptiste Henry, eus Priel. D'ar 24 a viz Genver 1992, war-lerc'h 15 vloaz stourm eta, e voe kondaonet Amoco da baeañ 225 million a lurioù gall d'ar sindikad kemmesk a vode strollegezhioù publik Breizh (rannvro, departamantoù, kumunioù).

## Levrlennadur

* Arzel (Alphonse), Le procès de l'Amoco Cadiz, Roazhon, Embannadurioù Ouest-France, 2004.
* Rochard (Yvon), L'affaire Amoco, Telgrug, ArMen, 2005.

## Liammoù diavaez

* Ouest en mémoire (Ina) - Dek vloaz goude peñse an Amoco Cadiz
* Ouest en mémoire (Ina) - An Amoco Cadiz 1978
* Lanv du an Amoco Cadiz war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Lanv du an Erika

* Ekologiezh eo danvez ar pennad-mañ
* Chom a ra labour d'ober warnañ c'hoazh. Gallout a rit gwellaat anezhañ dre labourat warnañ.
An eoullestr Erika, marilhet en Enez Valta, a reas peñse d'an 12 a viz Kerzu 1999 da 8 eur 15 er su da Enez ar Gerveur. Laosket e voe da vont d'ar strad war-dro 9 000 tonnenn mazout n° 2, unan eus ar re c'hludekañ. Antronoz e voe saotret aodoù su Penn-ar-Bed hag holl aodoù su Breizh ha Vañde, ha Charente-Maritime zoken. Unan eus al lanvioù du ledanañ a zo bet en Istor e voe.

### Liammoù diavaez

* (fr) Lanv du an Erika war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Lanv du an Tanio

An eoullestr Tanio a yeas d'ar strad d'ar 7 a viz Meurzh 1980 a-dal da Enez-Vaz. Etre 6 000 ha 12 500 tonenn eoul-maen a yeas da saotrañ aodoù Penn-ar-Bed hag Aodoù-an-Arvor.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lanv du an Tanio war lec'hienn ar CEDRE.

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
* Tanio
# Lanv du an Amazzone

* Ekologiezh eo danvez ar pennad-mañ
* Chom a ra labour d'ober warnañ c'hoazh. Gallout a rit gwellaat anezhañ dre labourat warnañ.
Al lanv du-se zo c'hoarvezet adalek an 30 a viz Genver 1988, p'en deus kollet an eoullestr italian Amazzone 2 100 tonenn eoul-maen diaoz en donvor da Benn-ar-Bed. Saotradur e voe an aodoù a-hed 450 km e Breizh hag e Normandi.

## Liammoù diavaez

* Lanv du an Amazzone war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Lanv du an Gino

Ar Gino, un eoullestr liberian, a yeas d'ar strad d'ar 28 a viz Ebrel 1979 a-vaez da ledenez Kraozon. An eoul-maen a gase o vezañ pounneroc'h eget an dour, ned eas ket al lanv du betek an aodoù : en em ledañ a reas e strad ar mor.

## Liammoù diavaez

* Lanv du ar Gino war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Lanv du an Torrey Canyon

Torrey Canyon eo anv al lestr a voe kiriek eus kentañ lanv du meur en Istor. Mont a reas d'ar strad d'an 18 a viz Meurzh 1967 etre Kernev-Veur hag inizi Sillan (Scilly Islands) hag eñ oc'h enderc'hel 100 000 tonenn eoul-maen. Goude bezañ bet duet aodoù Kernev-Veur ha Devon e tizhas al lanv du aodoù Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor da gentañ, hag e departamant Penn-ar-Bed goude, d'an 11 a viz Ebrel 1967.
Ur gwir wallhunvre e voe al lanv du-se evit ar Vretoned pa weljont ne oa nemet un doare da naetaat an aodoù : palioù ha sailhoù. Ar wech kentañ e voe evit kalz a dud eus un emskiant ekologel. Pa ne oa bet prientet netra gant ar Stad c'hall e voe aozet an naetaat gant an LPO en Aodoù-an-Arvor ha gant an SEPNB e Penn-ar-Bed.
Glenmor en deus gouestlet unan eus e ganaouennoù bravañ d'ar gwalldaol-se : Ils se meurent nos oiseaux.

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ

## Liammoù diavaez

* INA
* L'Ouest en mémoire (Ina) - Ur sell war giz ar mareoù du
* Gwallreuz an Torrey Canyon
* Report of the board of Investigation In the Matter of the Stranding of the s.s. TORREY CANYON on March 18, 1967
* Lanv du an Torrey Canyon war lec'hienn ar CEDRE
# Lanuvium

Ur gêr gozh en Italia, e Latium e oa Lanuvuim, a zo Lanuvio. Lec'hiet e oa 24 km diouzh kreisteiz Roma, war ar Via Appia.
An doueez Juno a veze lidet eno. An impalaer Antoninus Pius a voe ganet e Lanuvium d'an 19 a viz Gwengolo 86.
* Neved Juno Sospita
* Sfins

## Liammoù diavez

* (fr) Louis de Jaucourt, L'encyclopédie, 1751 • Wikisource
# Lanv du ar Böhlen

Ar Böhlen a oa un eoullestr eus Alamagn ar Reter hag a reas peñse d'ar 14 a viz Here 1976 a-vaez da Enez Sun. Diwar ar 36 den a oa e bourzh n'eus nemet 11 a zo bet savetaet. Ar 25 all a voe beuzet. An 9 900 tonenn eoul-maen diaoz a oa el lestr a grogas da saotrañ aodoù Penn-ar-Bed tamm-ha-tamm. Ar prefed a zivizas eta lakaat sunañ an eoul-maen a chome er vag, ar pezh a voe graet etre miz C'hwevrer ha miz Eost 1977. Daou splujer a varvas e-kerzh al labourioù sunañ avat. Pa ouzhpenner d'ar gont trist-se marv ur soudard yaouank beuzet pa oa o naetaat un draezhenn e tegouezher d'ur sammad a 28 den marv liammet ouzh peñse ar Böhlen. Un dra heverk all : un 50 den dilabour bennak a voe gopret evit sikour ar soudarded da naetaat an traezhennoù saotret.

## Liammoù diavaez

* Lanv du ar Böhlen war lec'hienn ar CEDRE

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Göran Sonnevi

Göran Sonnevi :
| Obererezh | barzhonegoù, troidigezhioù |
| Ganedigezh | 3 a viz Here 1939 e Lund, Kontelezh Skåne |
| Yezh skrivañ | svedeg |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 2006 gant Oceanen |
| kemmañ |
Göran Sonnevi (3 a viz Here 1939 e Lund, Kontelezh Skåne) a zo ur barzh hag un troour svedat. Kaset en deus e vugaleaj e Halmstad; ha studiet al lennegezh hag ar yezhoniezh e skol-veur Lund. E-pad meur a vloaz eo bet o chom e Järfälla.
Unan eus barzhed vrudetañ Sveden eo, hag e 2006 e resevas Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant e zastumad barzhonegoù Oceanen. Evel troour en deus bet tro da dreiñ oberennoù Osip Mandelstam, Ezra Pound ha Friedrich Hölderlin. En e varzhonegoù e skriv diwar-benn ar bed a vremañ : ar Brezel yen ha hini Vietnam, an divroidi, ar bedeladur hag ivez Brezel Irak.

## E oberenn

* Outfört (1961)
* Abstrakta dikter (1963)
* ingrepp-modeller (1965)
* och nu! (1967)
* Det gäller oss. Dikter 1959-1968 (1969)
* Det måste gå (1970)
* Det oavslutade språket (1972)
* Dikter 1959-1973 (1974)
* Det omöjliga (1975)
* Språk; Verktyg; Eld (1979)
* Dikter 1959-1972 (1981)
* Små klanger; en röst (1981)
* Dikter utan ordning (1983)
* Oavslutade dikter (1987)
* Trädet (1991)
* Mozarts tredje hjärna (1996)
* Klangernas bok (1998)
* Oceanen (2005)

## Liamm diavaez

* Göran Sonnevi – E lec'hienn Priz lennegezh Kuzul an Norzh
# Görlitz

Görlitz (sorabeg : Zhorjelc) a zo ur gêr-arondisamant e Saks, en Alamagn. War at stêr Neisse emañ, hag E-tal ar gêr boloniat anvet Zgorzelec. Ur gêr nemetken e oa an div gêr-se betek 1945. Mat eo an darempredoù etre an div gêr hiziv an deiz : daou bont a zo bet adsavet, boutin eo ar merañ, ha bodet e vez an daou guzul-kêr meur a wech ar bloaz. 56 724 annezad a oa e 2007.

## Istor

Ne ouezer ket pe vare e voe savet Görlitz. E 1071 e voe meneget evit ar wech kentañ. D'ar mare-se e oa ur gêriadenn anvet Gorelic, e rannvro Luzasia, hag a voe staget goude-se ouzh Bohemia. Ur gêr e teuas da vezañ en XIII$^{vet}$ kantved. Goude-se e voe unan eus a 6 kêr a yae d'ober Kevredad ar C'hwech Kêr : Görlitz, Bautzen, Lauban, Löbau, Kamenz ha Zittau.
E Görlitz eo e voe ganet ar prederour alaman Jakob Böhme e 1575.
Goude Brezel Tregont Vloaz e voe perc'hennet Luzasia-Uhel gant Saks (1635). Goude brezelioù Napoleon e voe aozet Kendalc'h Vienna e 1815, ha roet e voe Görlitz da Brusia. Ul lodenn eus Silezia e voe neuze etre 1815 ha 1945.
Da vare dibenn an Eil Brezel-Bed e voe lakaet holl bontoù ar stêr Neiße da darzhañ. E 1945 e voe kemmet an harzoù, ha neuze e voe rannet Görlitz : al lodenn war vord dehou ar stêr a voe roet da Bolonia hag anvet e voe Zgorzelec e 1948, padal e chomas al lodenn a-gleiz en Alamagn. Pa voe divodet ar stadoù kozh gant gouarnamant DDR e 1952 e voe lakaet Görlitz e distrig Dresden. Ar stadoù (Länder) a voe savet en-dro e 1990.
Ur gêr a-bouez bras eo Görlitz a-fet tisavouriezh : savadurioù gotek, barok, arz nevez ha re eus an Azginivelezh a gaver enni. Un dra rouez eo, rak lod brasañ kêrioù Alamagn a zo bet distrujet e-pad an Eil Brezel-Bed.

## Tud vrudet bet ganet e Görlitz

* Michael Ballack (1976 - ), c'hoarier mell-droad
* Jens Jeremies (1974 - ), c'hoarier mell-droad
* Oskar Morgenstern (1902 - 1977), matematikour
* Thomas Ritter (1967 - ), c'hoarier mell-droad
* Reinhart Koselleck (1923-2006) - istorour

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Göttingen

Göttingen zo ur gêr eus hanternoz Alamagn, e stad Niedersachsen, war ribl ar stêr Leine. E 2006 e oa poblet gant 129 686 a dud.
Kavout a reer meneg anezhi e skridoù eus ar bloavezh 953, gant an anv Gutingi. Unan eus kêrioù Kevre an Hansa e voe etre 1351 ha 1572. Ur skol-veur a voe savet e 1737.

## Tud brudet
### Tud bet marvet eno

* Johann Friedrich Gmelin, kimiour ha naturour alaman, d'ar 1añ a viz Du 1804

## Göttingen er c'hanaouennoù

* Göttingen zo ur ganaouenn gant Barbara, gallek ha alamanek he doareoù. E 2002, pemp bloaz goude marv ar ganerez e oa bet anvet ur straed diwarni gaznt ti-kêr Göttingen, e karter Geismar.
* anv zo eus roz ar gêr er ganaouenn D'Allemagne gant al Lorenadez Patricia Kaas.

## Gevelliñ

* Cheltenham (Bro-Saoz) abaoe 1951
* Toruń (Polonia) abaoe 1978
* Pau (Bearn) abaoe 1982
* Wittemberg (Alamagn) abaoe 1988
* La Paz Centro (Nicaragua) abaoe 1989 (un emglev kengred eo)

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) Gottingen, un trait d'union nommé Barbara war lec'hienn Le Figaro
* ↑ Levr ar c'hêrioù gevellet

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Göttingen
* stadtplan.goettingen.de – skeudennoù
* Wiki-Göttingen
# Götz von Berlichingen

Gottfried von Berlichingen zu Hornberg, pe "Götz von Berlichingen", "Götz mit der eisernen Hand" e voranv (G. e zorn houarn), (1480 e Jagsthausen - 23 Gouere 1562 e kastell Hornberg, e Neckarzimmern) a oa ur marc'heg impalaerel frankek. Brudet-bras eo evit ar perzh a bouez en doa kemeret e Brezel ar Gouerion Alaman, ha dre m'eo bet taolennet gant Johann Wolfgang von Goethe er pezh-c'hoari Götz von Berlichingen. Brudet eo an arroud a gaver er pezh-se, Er aber, sag's ihm, er kann mich im Arsche lecken ! ("Hennezh, kae da lavaret dezhañ e c'hall lipañ ma revr!"), ur frazenn dizoare anavezet-mat gant an alamanegerien.
# Göyçay

Göyçay zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro, brudet gant ar gounid greunadez.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Götaland

Götaland zo unan eus teir rannvro istorel Sveden. N'he deus tamm perzh melestradurel ebet. Dek proviñs a ya d'ober Götaland.
| Blekinge | Bohuslän | Dalsland | Gotland | Halland |
| Skåne | Småland | Västergötland | Öland | Östergötland |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Göteborg

Göteborg (distaget /ˌjœtəˈbɔrj/ e svedeg) eo an eil kêr vrasañ e Sveden, gant 484 106 a annezidi (e 2006). Krouet e voe ar gêr e 1621, ha talvezout a ra hec’h anv kement ha "kreñvlec’h Götaland", diwar anv ar vro tro-dro a gomprener alies evel "bro ar C'hoted".
Bras eo pouez ar greanterezh eno (labouradegoù Volvo ha SKF), ha porzh-mor brasañ Sveden eo ivez.
Krouet e voe Göteborg e 1621 gant ar roue Gustaf II Adolf, a soñje dezhañ e oa pouezus da Sveden kaout ur porzh bras war aod kornaoueg ar vro, etre Norvegia ha Danmark (stag e oa proviñsoù kreisteiz al ledenez ouzh Danmark en amzer-se). E-kreiz ar gêr gozh eo niverus ar c’hanolioù a voe treset gant ijinourien galvet eus an Izelvroioù er XVII$^{vet}$ kantved. En XVIII$^{vet}$ hag en XIX$^{vet}$ kantved e kreskas kalz ar porzh, gant kenwerzhourien eus Bro-Saoz, Bro-Skos hag Alamagn.
Ur rouedad stêrioù ha kanolioù a liamm Göteborg ouzh kêr-benn Sveden, Stockholm, a-dreuz ar vro, dre al lennoù Vänern ha Vättern.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec’hienn Göteborg
# Göran Tunström

Göran Tunström :
| Ganedigezh | 14 a viz Mae 1937 e Borgvik, Kumun Grums |
| Marv | 5 a viz C'hwevrer 2000 e Stockholm |
| Yezh skrivañ | svedeg |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 1984 |
| kemmañ |
Göran Tunström (14 a viz Mae 1937 e Borgvik, Kumun Grums - 5 a viz C'hwevrer 2000 e Stockholm) a oa ur skrivagner svedat. E vugaleaj a gasas e Sunne e Kontelezh Värmland. Gwaz an arzourez Lena Cronqvist e oa, ha tad ar filmaozer Linus Tunström. Kemer a reas perzh e Festival etrebroadel ar barzhonegoù en Oslo. En e skridoù e lakae kalz elfennoù personel. Pouezus eo Sunne, e gêr c'henidik, en e oberenn : enni e lak tud ar vro pe tud vrudet da gemer perzh en e istorioù. Goloioù e zaou levr diwar-benn Sunne (De heliga geograferna ha Guddöttrarna) a voe livet gant an arzour Tage Åsén hag a oa bet ganet eno ivez. Daoust ma oa anavezet a-walc'h abaoe un 40 vloaz bennak e teuas da vezañ brudetoc'h e Sveden pa voe lakaet e film e levr Juloratoriet e 1996.
E dibenn ar bloavezhioù 1950 edo o chom e Hydra e Gres, ma teuas da vezañ mignon gant Leonard Cohen ha gant ar skrivagner norvegiat Axel Jensen.

## E oberenn (un dibab)

* Maskrosbollen, 1962
* De heliga geograferna, 1973
* Guddöttrarna, 1975
* Prästungen, 1976
* Ökenbrevet, 1978
* Juloratoriet, 1983
* Tjuven , 1986
* Skimmer, 1996
* Berömda män som varit i Sunne, 1998