# Taolenn beriodek an elfennoù

Taolenn beriodek an elfennoù pe Taolenn Mendeleyev.

## An daolenn

RUMMADUR TROVEZHIEK AN ELFENNOÙ (stumm reoliat) — Stad e 2016 :
| Strollad → | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 |
| ↓ Trovezh |
| 1 | 1 H 1,0079 | | | | | | | | | | | | | | | | | 2 He 4,0028 |
| 2 | 3 Li 6,941 | 4 Be 9,0122 | | | | | | | | | | | 5 B 10,811 | 6 C 12,011 | 7 N 14,007 | 8 O 15,999 | 9 F 18,998 | 10 Ne 20,18 |
| 3 | 11 Na 22,99 | 12 Mg 24,305 | | | | | | | | | | | 13 Al 26,982 | 14 Si 28,086 | 15 P 30,974 | 16 S 32,065 | 17 Cl 35,453 | 18 Ar 39,948 |
| 4 | 19 K 39,098 | 20 Ca 40,078 | 21 Sc 44,956 | 22 Ti 47,867 | 23 V 50,942 | 24 Cr 51,996 | 25 Mn 54,938 | 26 Fe 55,845 | 27 Co 58,933 | 28 Ni 58,693 | 29 Cu 63,546 | 30 Zn 65,38 | 31 Ga 69,723 | 32 Ge 72,64 | 33 As 74,922 | 34 Se 78,96 | 35 Br 79,904 | 36 Kr 83,798 |
| 5 | 37 Rb 85,468 | 38 Sr 87,62 | 39 Y 88,906 | 40 Zr 91,224 | 41 Nb 92,906 | 42 Mo 95,96 | 43 Tc 98 | 44 Ru 101,07 | 45 Rh 102,91 | 46 Pd 106,42 | 47 Ag 107,87 | 48 Cd 112,41 | 49 In 114,82 | 50 Sn 118,71 | 51 Sb 121,78 | 52 Te 127,6 | 53 I 126,9 | 54 Xe 131,29 |
| 6 | 55 Cs 132,91 | 56 Ba 137,33 | * | 72 Hf 178,49 | 73 Ta 180,95 | 74 W 183,84 | 75 Re 186,21 | 76 Os 190,23 | 77 Ir 192,22 | 78 Pt 195,08 | 79 Au 196,97 | 80 Hg 200,59 | 81 Tl 204,38 | 82 Pb 207,2 | 83 Bi 208,98 | 84 Po 208,982 | 85 At 209.987 | 86 Rn 222,018 |
| 7 | 87 Fr 223,02 | 88 Ra 226,025 | ** | 104 Rf 261,109 | 105 Db 262,114 | 106 Sg 263,118 | 107 Bh 264,125 | 108 Hs 265,13 | 109 Mt 268,139 | 110 Ds 281,162 | 111 Rg 273,154 | 112 Cn (285) | 113 Nh (284) | 114 Fl (289) | 115 Mc (288) | 116 Lv (293) | 117 Ts (294) | 118 Og (294) |
| * Lantanidoù | * Lantanidoù | * Lantanidoù | * Lantanidoù | 57 La 138,905 | 58 Ce 140,116 | 59 Pr 140,908 | 60 Nd 144,240 | 61 Pm 144,913 | 62 Sm 150,360 | 63 Eu 151,964 | 64 Gd 157,250 | 65 Tb 158,925 | 66 Dy 162,500 | 67 Ho 164,930 | 68 Er 167,259 | 69 Tm 168,934 | 70 Yb 173,040 | 71 Lu 174,970 |
| ** Aktinidoù | ** Aktinidoù | ** Aktinidoù | ** Aktinidoù | 89 Ac 227,028 | 90 Th 232,4 | 91 Pa 231,04 | 92 U 238,03 | 93 Np 237,048 | 94 Pu 244,064 | 95 Am 243,061 | 96 Cm 247,070 | 97 Bk 247,070 | 98 Cf 251,080 | 99 Es 252,083 | 100 Fm 257,095 | 101 Md 258,098 | 102 No 259,101 | 103 Lr 262,110 |

## Alc'hwez

* Niver atomek Arouez Tolz atomek e g.mol$^{-1}$ (u)
* Etre krommelloù emañ tolz an izotop a vev ar pellañ, evit an elfennoù n'o deus ket a nukleidoù stabil.
Rummadoù kimiek an daolenn beriodek :
| Metaloù alkaliek$^2$ | Metaloù prialkaliek$^2$ | Lantanidoù$^{1,}$$^2$ | Aktinidoù$^2$ | Metaloù ardreuzat$^2$ |
| Metaloù paour$^2$ | Metaloidoù | Nann-metaloù | Halogenoù$^3$ | Gazoù nobl$^3$ |

### Evezhiadennoù

* Douaroù rouez a reer a-stroll eus al lantanidoù, ar skandiom $_{21}$Sc hag an itriom $_{39}$Y.
* "Metaloù" a reer a-stroll eus ar metaloù alkaliek, ar metaloù prialkaliek, ar metaloù ardreuzat, an aktinidoù, al lantanidoù, hag ar metaloù paour.
* An halogenoù hag ar gazoù nobl ivez zo nann-metaloù.
Stad en amplegadoù reoliat a-fed gwrezverk ha gwask Dre liv niver atomek pep elfenn e tiskouezer he stad da 0°C ha dindan 100 kPa.
* Gazoù
* Dourennoù
* Kaledoù
Degouezh en natur
* Elfennoù kentael, o deus izotopoù koshoc'h eget an Douar
* Louc'hadoù, a zo deuet eus freuzadur an elfennoù kimiek all ha n'o deus izotop ebet koshoc'h eget an Douar
* Elfennoù kevanaozet, graet gant mab-den.
* Ar re zivevenn n'int ket bet dizoloet pe gevanaozet c'hoazh
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford

## Keleier

* Abaoe 2003 e oant o klask war he lerc'h : deuet eo skiantourien RIKEN Nishina Center a-benn da genaozañ tri atom eus an elfenn 113 (strollad 13, dindan an talliom $_{81}$Tl, ha trovezh 7, war-lerc'h ar C'hopernikiom $_{112}$Cn). Ur mell nukleus zo dezhi, gant 113 proton ha 165 neutron.
$_{\ 113}^{278}\operatorname {Uut}$ eo neuze evit ar mare, pa n'eus bet roet anv ebet dezhi c'hoazh Skipailh RIKEN a ginnigo un anv ; « Japoniom » a c'hellfe bezañ.
* 30 a viz Kerzu 2015 (23:50) : kemenn a ra an aozadur International Union of Pure an Applied Chemistry/IUPAC gwiriekadur bezañs an elfennoù $_{113}$Uut gant RIKEN Nishina Center e Japan, $_{115}$Uup, $_{117}$Uus ha $_{118}$Uuo gant Joint Institute dor Nuclear Research/JINR Dubna e Rusia, Lawrence Livermore National Laboratory/LLNL e Kalifornia hag Oak Ridge National Laboratory/ORNL e Tennessee.
* 30 a viz Du 2016 : kemenn a ra an aozadur International Union of Pure an Applied Chemistry/IUPAC ez eo bet anvet an elfennoù 113, 115, 117 ha 118, evel-henn : $_{\ 113}^{286}\operatorname {Nh}$ evit Nihonium/Nihoniom, $_{\ 115}^{288}\operatorname {Mc}$ evit Moscovium/Moskoviom, $_{\ 117}^{294}\operatorname {Ts}$ evit Tennessine/Tenness ha $_{\ 118}^{294}\operatorname {Og}$ evit Oganesson/Oganesson.

## Notennoù

* ↑ RIKEN Nishina Center (en) Liamm oberiant 04 DU 2012
* ↑ (en) TIME magazine vol. 180, n° 20, deiziadet 12 a viz Du 2012, p. 53.
* ↑ (en) IUPAC.
* ↑ (fr) Sputnik.
* ↑ IUPAC.
* ↑ IUPAC

## Levrlennadur

* SCERRI Eric R., The Periodic Table — Its Story and Its Significance, Oxford University Press, SUA, 2006. ISBN 978-0-19-530573-9 (en)