# Zugzwang

Zugzwang (alamaneg : Zugzwang [ˈtsuːktsvaŋ], "redi da fiñval") a reer e c'hoari an echedoù, hag e c'hoarioù all evel an damoù, ar go, ar xiangqi, eus un degouezh ma vez gwanaet un tu abalamour ma rank lakaat ur pezh da fiñval ; e zugzwang e vez ar c'hoarier·ez pa ne c'hall ket ober ur fiñv aotreet hep en em lakaat en arvar. Pa vez kreñvoc'h un tu eget egile en ur c'hrogad e c'hoarvez alies ma klaskfe lakaat an tu enep e zugzwang evit gounez ; ret eo a-wechoù e vefe zugzwang evit ma vefe gounezet ar c'hrogad gant an eil tu pe egile.
E dibenn ar c'hrogadoù peurliesañ e c'hoarvez zugzwang, pa ne chom nemet ar rouaned ha soudarded pergen.

## Orin

E niverenn miz Gwengolo 1858 er gelaouenn alaman Deutsche Schachzeitung, pp. 353–358, e kaver kentañ meneg eus ar ger en ur pennad disin anvet Zugzwang, Zugwahl und Privilegien ("Redi da fiñval, diuz er fiñv ha brientoù"). ; gant Emanuel Lasker e 1908 e voe implijet e saozneg evit ar wech kentañ. Hogen kantvedoù kent ma voe moullet ar ger zugzwang e veze anavezet an darvoudenn : deskrivet eo e dornskridoù chatrang e deroù an IX$^{vet}$ kantved, hag c'hoazh en e gaver en ur studi gant Alessandro Salvio bet embannet e 1604.

## Skouerioù

| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
| 8 | | | | | | | | | 8 |
| 7 | | | | | | | | | 7 |
| 6 | | | | | | | | | 6 |
| 5 | | | | | | | | | 5 |
| 4 | | | | | | | | | 4 |
| 3 | | | | | | | | | 3 |
| 2 | | | | | | | | | 2 |
| 1 | | | | | | | | | 1 |
| | a | b | c | d | e | f | g | h | |

### ♦ Ur skouer eeun

Tro an tu gwenn eo da c'hoari en diagramm 1.
* E zugzwang emañ ar roue gwenn e d1, pa ne c'hall c'hoari nemet n. c2 ; savidigezh ar soudard du a c'hallo c'hoarvezout goude-se :
       n. ... Re2
       n+1. d1=D pe d1=T, ha war var e vuhez emañ ar roue gwenn.
* Ha ma'z eo tro an tu du da c'hoari da gentañ ? E zugzwang emañ ivez, rak forzh pe fiñv a lakaio termen d'ar c'hrogad :
       mar c'hoari n. d3 e laka ar roue du e pat ;
       mar c'hoari n. d4, e4, f4, f3 pe f2 e tegas n. ... Rxd2 hag echu eo ar c'hrogad abalamour ma ne chom nemet an daou roue war an dachenn.

### ♦ Unan eus ar zugzwang kentañ a zo testeniekaet

| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
| 8 | | | | | | | | | 8 |
| 7 | | | | | | | | | 7 |
| 6 | | | | | | | | | 6 |
| 5 | | | | | | | | | 5 |
| 4 | | | | | | | | | 4 |
| 3 | | | | | | | | | 3 |
| 2 | | | | | | | | | 2 |
| 1 | | | | | | | | | 1 |
| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
Kemplesoc'h un tamm eo ar zugzwang a zo en ur studi chatrang bet skrivet e deroù an IXvet kantved, azasaet amañ evit an echedoù.
       1. Te3 — Argadenn war ar Marc'heg du.
       1. ... Mg1 — Tec'hadenn ; ne c'hall ket mont da g3, ha mar c'hoarife ... Mc1 : 2. Tc3+ ..., 3. Txc1 ha koll an tu du dizale.
       2. Rf5 — Tostaat d'ar Marc'heg.
       2. ... Rd4 — Argadenn war an Tour gwenn.
       3. Rf4 — Difenn an Tour ; ne c'hall ket ar Marc'heg tagañ ar Roue gwenn, abalamour d'an Tour. E zugzwang emañ eta.
Dic'halloud eo ar Roue du e-pad ma argader e Varc'heg :
       3. ... Rc4 — Kiladenn.
       4. Rg3 — Gwaskañ ar Marc'heg.
       4. ... Rd4 — Tagañ an Tour adarre, en aner avat.
       5. Te1 — Gennet ar Marc'heg du, ar re wenn a c'hounez ar c'hrogad.

### ♦ Ur zugzwang e levr Alessandro Salvio

| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
| 8 | | | | | | | | | 8 |
| 7 | | | | | | | | | 7 |
| 6 | | | | | | | | | 6 |
| 5 | | | | | | | | | 5 |
| 4 | | | | | | | | | 4 |
| 3 | | | | | | | | | 3 |
| 2 | | | | | | | | | 2 |
| 1 | | | | | | | | | 1 |
| | a | b | c | d | e | f | g | h | |
En e levr embannet e 1604 e ro Alessandro Salvio da skouer ur zugzwang bet c'hoariet gant Giulio Polerio e 1585.
       1. Ta1! — An doare nemetañ da c'hounez ar c'hrogad.
       1. ... Rxa1 — Aberzhet an Tour eta.
       2. Rc2 — Gennet ar roue ; e zugzwang emañ an tu du, pa ne chom nemet ur fiñv marvus gantañ.
       2. ... g5 — Ur road ret.
       3. hxg5 — Tostoc'h d'ar savidigezh emañ ar soudard gwenn eget an hini du...
       3. ... h4 — ... met goanag zo.
       4. g6 — h3
       5. g7 — h2
       6. g8=D — h8=D — Div Zamez war an dachenn eta, met...
       7. Dg7# — ... dic'halloud eo an Damez du.

## Notennoù

* ↑ (en) Winter, Edward (1997). 'Zugzwang'. Kavet : 31/01/2022.
* ↑ (en) Winter, Edward (2008). 'Earliest Occurrences of Chess Terms'. Kavet : 31/01/2022.
* ↑ (it) Salvio, Alessandro (1604). 'Trattato dell'inventione et arte liberale del gioco di scacchi'.