OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Janed Bourgogn

Janed Bourgogn zo anv meur a briñsez eus Bourgogn.

## Pennadoù kar

* Janed
* Bourgogn
# Janed Bro-C'hall

Meur a Janed Bro-C'hall zo bet.
* Janed Bro-C'hall (1308-1347), merc'h da Fulup V (Bro-C'hall) ha da Janed II Bourgogn, dimezet da Eudes IV Bourgogn
* Janed II Navarra (1311-1349), merc'h da Loeiz X ha da Marc'harid Bourgogn, dimezet da Fulup III Navarra
* Janed Bro-C'hall (1343-1373), merc'h da Yann II (Bro-C'hall) ha da Bonne de Luxembourg, dimezet da Carlos II Navarra
* Janed Bro-C'hall (1351-1371), merc'h dalif da Fulup VI (Bro-C'hall) ha da Blanca de Navarra (1333-1398), prometet da Yann Iañ Aragon
* Janed Bro-C'hall (1391-1433), merc'h da Charlez VI (Bro-C'hall), dimezet da Yann V (dug Breizh)
* Janed Bro-C'hall (1435-1482), merc'h da Charlez VII ha da Marie d'Anjou, dimezet da Yann II Bourbon
* Janed Bro-C'hall (1464-1505), merc'h da Loeiz XI ha da Charlotte de Savoie, dimezet da Loeiz XII, santez c'hall
* Janed Bro-C'hall (1556-1556) merc'h da Herri II (Bro-C'hall) ha da Caterina de' Medici

## Pennadoù kar

* Janed
* Janed Navarra
* Jeanne
* Jeanne de Valois
# Janed Bourbon

Janed Bourbon, pe Jeanne de Bourbon e galleg, zo anv meur a briñsez c'hall.
* Janed Bourbon (1310-1382), merc'h da Loeiz Iañ Bourbon (war-dro 1280-1342), dug Bourbon, ha da Marie d'Avesnes (marvet en 1354).
* Janed Bourbon (1337-1378), merc'h da Pêr Iañ Bourbon (war-dro 1311-1356), dug Bourbon, ha da Isabelle de Valois (1313-1383).
** Dimezet en 1350 da Charlez (1337-1380), Daofin Bro-C'hall.
* Janed Bourbon (marvet en 1483), merc'h da Charlez Iañ Bourbon (1401-1456), dug Bourbon, ha da Agnès Bourgogn (1407-1476).
** Dimezet en 1467 da Jean IV de Chalon (1443-1502), priñs Orange.
* Janed Bourbon (ganet en 1445), hanterc'hoar d'an hini gent, bastardez da Charlez Iañ Bourbon (1401-1456), dug Bourbon, ha da Jeanne de Souldet.
** Dimezet, n'ouzer pegoulz, da Jean du Fau (ganet en 1435), ha bugale dezho.
* Janed Bourbon (marvet en 1487), itron Rochefort, merc'h da Jean de Bourbon (1446-1478), kont Vendôme ha da Isabelle de Beauvau (1436-1474), itron La Roche-sur-Yon.
** Dimezet en 1477 da Louis de Joyeuse (marvet en 1498), aotrou Bothéon.
* Janed Bourbon (1467-1511), moranvet Janed ar Yaouank, c'hoar d'an hini gent, merc'h da Jean de Bourbon, kont Vendôme, ha da Isabelle de Beauvau (1436-1474), itron La Roche-sur-Yon. Dimezet teir gwech :
** e 1487 da Jean II de Bourbon (1426-1488), dug Bourbon,
** goude da Jean III de La Tour (1467-1501), aotrou La Tour ha kont Aovergn, ha dre-se mamm-gozh da Catherine de Médicis,
** e 1503 da François de La Pause, baron La Garde.
Re all zo c'hoazh.
# Janed Bourbon (1337-1378)

Janed Bourbon (1337-1378) a oa ur briñsez c'hall, merc'h da Pêr Iañ Bourbon (war-dro 1311-1356), dug Bourbon, ha da Isabelle de Valois (1313-1383).
Dimezet e oa en 1350 da Charlez (1337-1380), Daofin Bro-C'hall, an danvez roue Charlez V.
# Janed Bro-C'hall (1391-1433)

Janed Bro-C'hall, ganet d'ar 24 a viz Genver 1391 hag aet da Anaon e Gwened d'ar 27 a viz Gwengolo 1433, a oa Dugez Breizh.
Merc'h e oa d'ar roue gall Charlez VI.
Dimeziñ à reas da Yann V (dug Breizh) d'an 19 a viz Gwengolo 1396 ha reiñ seizh bugel dezhañ.
# Kegin gorr

Kegin gorr :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca nana Du Bus De Gisignies, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin gorr (Cyanolyca nana), liester: kegined korr, a zo un evn hag a vev e gevred Mec'hiko.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kegin jave du

Kegin jave du :
| Cyanolyca pumilo. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca pumilo (Strickland, 1849) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin jave du a zo ur spesad golvaneged, Cyanolyca pumilo an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Cyanocorax pumilo (kentanv) da gentañ-penn (e 1849) gant ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus koadegi menezioù kreisteiz-pellañ Mec'hiko da walarn Honduras.

## Liammoù diavaez

* (en) Cyanolyca pumilo war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cyanolyca pumilo war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Cyanolyca pumilo war al lec'hienn Avibase
# Kegin jave gwenn

Kegin jave gwenn :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca mirabilis Nelson, 1903 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin jave gwenn a zo ur spesad golvaneged, Cyanolyca mirabilis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e dervennegi ha pinegi mervent Mec'hiko (e kreisteiz stad Guerrero ha kreisteiz-kreiz hini Oaxaca).

## Liammoù diavaez

* (en) Cyanolyca mirabilis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cyanolyca mirabilis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Cyanolyca mirabilis war al lec'hienn Avibase.
# Kegin kolier du

Kegin kolier du :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca armillata (Gray, 1845) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin kolier du (Cyanolyca armillata) a zo un evn eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Andoù (eus Ecuador da Venezuela).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Cyanolyca armillata war al lec'hienn Avibase.
# Kegin jave gris

Kegin jave gris :
| Tresadenn ur gegin jave gris. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca argentigula (Lawrence, 1875) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin jave gris a zo un evn, Cyanolyca argentigula an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Kreizamerika (Costa Rica ha Panamá).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Keginer

Ur c'heginer zo un den hag a gegin, da lâret eo a fard meuzioù.
Er pretioù bras e kaver e-touez ar geginerien : ar mestr-keginer, ar baraer, ar c'higer, ar gwasteller, an hilier...
* Breizh Olivier Bellin
* { Bro-C'hall Antonin Carême
* Bro-C'hall Anne-Sophie Pic
* Euskal Herria Martín Berasategui Olazábal
* Japan Masayoshi Kazato

## Pennadoù kar

* Keginerezh Breizh
# Kegin kolier gwenn

Kegin kolier gwenn :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Cyanolyca |
| Anv skiantel ||
| Cyanolyca viridicyanus (Orbigny & Lafresnaye, 1838) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gegin kolier gwenn (Cyanolyca viridicyanus) a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCorvidae.

## Annez

Ar spesad a gaver an tri isspesad en Andoù:
* Cyanolyca viridicyanus cyanolaema, menezioù gevred Perou (Cuzco ha Puno),
* Cyanolyca viridicyanus jolyaea, menezioù hanternoz Perou (eus Amazonas da Junín),
* Cyanolyca viridicyanus viridicyanus, menezioù kornôg Bolivia (La Paz ha Cochabamba).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Cyanolyca viridicyanus war al lec'hienn Avibase.
# Keginañ

Ar c'heginañ eo an doare da aozañ boued evit magañ an dud. Darn a ra un arz anezhañ.
Meur a bred a ra an den bemdez. Aozet e vez ar predoù-se gant ur c'heginer. Hennezh a rank dibab ha prenañ an danvezioù da aozañ ar pred da gentañ. Goude-se e labouro ganto en ur gegin gant binvioù-keginañ. Kriz e chomo ar boued na vo ket poazhet. Poazhet e vo ar meuzioù e listri-keginañ anvet kastelodennoù pe pladoù.

## Aozañ ar predoù
### Dibab, produiñ ha prenañ boued

An doare da geginañ, a gemm hervez pep keginour, a zo diouzh ar pezh a fell d'an dud debriñ, pezh o devez da zebriñ, hag ivez diouzh o boazioù sevenadurel, pe relijiel, diouzh o yec'hed ivez zoken.
Ewid ur boued boud implijabl, emà red dehañ boud aes da gavoud ha marc'had-mad a-walc'h.
Pewgwir e tebr un den ewid é blijadur ha n'ew ked ewid bewiñ ha kreskiñ hebkén, emà red d'ar boued boud saourus a-walc'h, pezh a chañch herwez ar vro hag ar gevredigezh. Debriñ, ouzhpenn-se, a so un akt soçial, setu ne vo ket debret gant tud-so sortoù-boued-so, abalamour d'ou imajoù fall (eol kolza dibaoe ar c'h-Kentañ Bresel-Bed...), padal e vo klasket gant tud all traoù rar ha ker (ar foie-gras pe ar c'haviar) pe c'hoazh traoù aoset gant kals à ijin ha diskouezet braw-kenañ war ar plad ha war an daol.
Keginañ ha debriñ a hall boud un akt relijïel, ha politik sikén. Lakaet zo bed tabouioù war bouedoù so, war doareoù-prepariñ, gant kulturioù ha gant relijionoù.
An traoù-se a zepant iwe deus reolennoù-bewiñ an den o tebriñ. Lod a glasko boued gant labelioù à beb sort : kalite, orijin, mod da broduiñ (bio, pe war an hent-se). Lod a refuso traoù tennet deus loened (ar vejetarianed hag ar veganed), ewid resonoù etik kement ha ewid pass gober droug d'ar loened, pe ewid preserviñ ar viosferenn (ewid pezh sell deus an enerji, kreskiñ 1 c'hilo à broteïn-loen a goust kals kerhoc'h eged kreskiñ kement-all à broteïn-plant).
Penaos e vez dibabet ar boued a zepant deus ur bern variabloù. E-pad pell, emà bed an disponibilite ar penn-fakteur, – disponibilite e-barzh ar vro kement hà disponibilite e-pad ar mare-bloaz. Ar boasioù hag an teknikoù a so dàed deus ar fakteurioù-se, hà deus pezh-sort dañvez-tan oa (koad, glaou).
Hiziw c'hoazh, ewid an darn vrassañ deus an dud war an douar, e ta ar boued deus jardinoù pe deus ar labour-douar-bewañs, – da lâred ew : deus produksionoù lokal. Variete ar boued a zepant neuse deus biodiversite beb kornad-bro. Ba broioù industrialiset e vez degasset ar boued deus komersioù-tost ha supermarc'hajoù. Kaved e vez produioù fraost, hanter-aoset, pe prest da zebriñ (ne chom ket mui 'med da boazhañ an traoù).
Bremañ pa vez koñvers e-leizh etre ar broioù, e vez kaved frwezh ha legumaj hed-ha-hed ar bloaz, pezh ne oa ked gwezhall-gozh. An dra-se en-deus chañched boasioù-debriñ hà ritoù so. (Da skouer n'eus ked à dalvoudigezh mui ofriñ un aval-orañj ewid Nedeleg - pa vez gwraed aval-nedeleg deus ar frwezh-se ba lec'hioù so.)
Bouedoù so ne vesont ked debret kén, goude fenomenoù-mod, pe dre emaint bed dilesed gant an industri agro-alimentar.
# Keginerez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur geginerez zo
* ur vaouez hag a gegin. Sellit ouzh Keginer.
* ur mekanik dre c'haz pe dredan da geginañ, anvet ivez fornigell.
# Na h-Eileanan a-staigh

Na h-Eileanan a-staigh eo anv gouezelek ofisiel rannvro an inizi e gwalarn tostañ Bro-Skos (The Inner Hebrides e saozneg), etre a douar-bras hag an inizi all anvet Na h-Eileanan Siar (Outer Hebrides e saozneg).
Eus an holl inizi-se e vez lavaret Inizi Gall.
Sed an inizi brasañ eus Na h-Eileanan a-staigh:
| Anv | Gorread (km²) | Poblañs (2001) | Uhelder (m) |
| an t-Eilean Sgitheanach | 1 385/1 656,3 | 9.282 | 993 |
| Muile | 875,4 | 2.667 | 966 |
| Ìle | 619,6 | 3.457 | 491 |
| Diùra | 366,9 | 188 | 785 |
| Rùm | 104,6 | 22 | 812 |
| Tiriodh | 78,3 | 770 | 141 |
| Colla | 76,9 | 164 | 104 |
| Colbhasa | 40,7 | 108 | 143 |
| Eige | 30,5 | 67 | 393 |
| Lios Mòr | 23,5 | 146 | 127 |
| Stafa | 0,33 | 0 | 42 |
# Nabilla Benattia

Nabilla Benattia, graet alies Nabilla anezhi nemetken, zo ur c'hallez-suisez a labour evit ar skinwel, ganet d'ar 5 a viz C'hwevrer 1992 en Ambilly (Haute-Savoie).
Klasket he devoa bezañ un top model pa oa krennardez met en aner. E 2011 e oa krog da gemer perzh en abadennoù skinwel. E miz Meurzh 2013 e teuas brud dezhi pa oa o kemer perzh en abadenn Les Anges de la téléréalité. E-pad pemvet koulzad an abadenn he devoa distaget ar frazenn chomet brudet « Allô ! Non, mais allô quoi !… ». An ton implijet ganti en devoa krouet ur buzz war ar rouedad Internet.
# Naboukadnesar (disheñvelout)

Naboukadnesar a oa anv meur a roue eus Babilonia.
* Naboukadnesar Iañ, a renas Impalaeriezh Babilonia en XII$^{vet}$ kantved a-raok J.-K.
* Naboukadnesar II (634-562 a-raok J.-K.), ar roue babilonian meneget e Levr Daniel, en Testamant Kozh.
* Naboukadnesar III (Niditou-bel), en em savas a-enep Darius Iañ e 522 a-raok J.-K.
* Naboukadnesar IV (Arakha), a en em savas a-enep Darius Iañ e 521 a-raok J.-K.
Gallout a ra bezañ ivez :
* Naboukadnesar (gwin), ur voutailhad enni 15 litrad gwin
* Naboukadnesar (Blake), ur skrid eus 1795 savet gant William Blake
* Naboukadnesar e anv lestr Morpheus er film skiant-faltazi Matrix ha Matrix Reloaded
# Na h-Eileanan Siar

Na h-Eileanan Siar eo anv gouezelek ofisiel rann velestradurel an Inizi Gall e gwalarn pellañ Bro-Skos (The Outer Hebrides e saozneg), un enezeg hir er gwalarn d'an inizi all anvet Na h-Eileanan a-stigh (Inner Hebrides e saozneg). Eus 1975 da 1996 e oa un “takad enezek”. Abaoe eo un "takad-kuzul", Steòrnabhagh ar pennlec'h anezhañ.
Seizh enez pennañ Na h-Eileanan Siar eo :
* Barraigh / Barra
* Beinn na Faoghla / Benbecula
* Hiort / Saint Kilda
* Leòdhas / Lewis
* Na Hearadh / Harris
* Uibhist a Deas / South Uist
* Uibhist a Tuath / North Uist
# Nabaskoze

Nabaskoze (Navascués e spagnoleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e reter Nafarroa, en Euskal Herria, a-stok ouzh Aragón.
# Naan

An naan (ourdoueg/perseg: نان, hindeg: नान, pandjabeg: ਨਾਨ) zo ur seurt bara plaen, aozet diwar bleud gwinizh, ha hep goell. Ennañ e lakaer ivez yaourt, sukr hag eoul. Spisoù (koumin, kari) a c'haller ouzhpennañ ivez. Debret e vez en Afghanistan, Iran, Ouzbekistan, Birmania, Pakistan hag e India, dreist-holl e gwalarn ar vro (Rajasthan ha Gujarat).
Disheñvel eo ar bara naan diouzh ar bara chapati : ront eo ar bara chapati, ha peurliesañ e vez poazhet war ur blakenn botin anvet tawa.
# Naarden

Naarden (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e rannvro Gooi, e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 32,89 km² eo gorread Naarden (douar : 21,39 km² , dour : 11,5 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 17 058 annezad enni. Enni e kaver ur skouer eus ur c'hreñvelc'h mod Spagn. Kempennet eo bet ar mogerioù hag an douvezioù.
Lakaet e voe Naarden da gêr e 1300. Goude-se e teuas da vezañ ur gêr ma veze roet bod d'ur gwarnizon, ha ma veze embregerezhioù gwiaderezh. Enni emañ ivez mirdi izelvroat ar c'hreñvlec'hioù (Nederlands Vestingmuseum). Bep bloaz e vez aozet ur festival luc'hskeudenniñ enni ha bep bloaz ivez da Wener Bask e vez sonet Pasion Sant Vazhev bet savet gant Johann Sebastian Bach da Wener Pask, en iliz Sint-Vitus. Daoust ma voe ur gêr a-bouez en amzer dremenet e kreskas buanoc'h Hilversum en XVIII$^{vet}$ kantved, hag hiziv an deiz ez eus muioc'h a dud o chom e er gulun dost anvet Bussum. E Naarden emañ bez Comenius.

## Transportoù

Ti-gar Naarden-Bussum eo an ti-gar tostañ, ma c'haller tapout an tren da vont da Amsterdam dindan 25 munutenn.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Naarden ez eus 17 dileuriad :
* VVD - 6 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* GroenLinks - 4 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Skeudennoù

* Ti-kêr
* Porzh ar c'hreñvlec'h

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Naarden
# Nabaeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an nabaeg (naba) komzet gant tro-dro da 232.500 den e Tchad.
Setu ar rannyezhoù pennañ:
* Bilaleg (bilala)
* Koukeg (kuka)
* Medogoeg (medogo)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Nabha

Ur stad priñsel eus India e oa Nabha. Lec'hiet e Panjab e voe krouet e 1763 goude aloubidigezh Sirhind gant ar gevredigezh sikh. An tiegezh Nabha, Hamir Singh en em stalias e Amloh a lakaas d'e gêrbenn.

## Brezel gant Jind hag an Impalaeriezh Moghal

E 1774 e voe aloubet ar vro gant Gapjat Singh, raja Jind a stagas Amloh, Sangrur ha Badhson ouzh e rouantelezh. Rediet e voe hemañ da zilezel Badhson hag Amloh goude hanterouriezh Patiala met un darn eus stad Jin e chom Sangrur.
E 1776 e kevreas ar stadoù Sikh da stourm ouzh gouarner Hansi a oa bet kaset gant Delhi da adaloubiñ Jind. Goude an trec'h e stagas Nabha rannvro Rori. Goude marv Hamir Singh ez eas e vab Jaswant Singh da roue.

### Ren Jaswant Singh

Ret e voe d'ar roue nevez da herzel ouzh aloudabeg Zaman Shah Durani e 1798 asambles gant ar stadoù sikh arall. Tra m'edont o stourm war-dro Lahore, avat e voe sezizet Jind gant ar c'hantread Georges Thomas. Darn vrasañ ar stadoù sikh a yeas de sikour met faezhet e voent. Ne gemeras ket roue Nabha perzh en emgan ha tamallet e voe gant ar rouaned arall da vezañ un trubard. Enderc'hel e voe Nabha e-bazh feur-skrid 1801 gant jeneral Perron ma asantae hemañ da kas kuit Thomas ma yefe a stadoù sikh da wazed ar Varathed.

### Brezel gant Patiala hag hanterouriezh Ranjit Singh

E 1805 e tarzhas ar brezel etre Nabha kevreet gant Jind ha Patiala. Faezhet e voe a gevreidi ha rediet e voent da goulenn sikour digant Ranjit Singh. Saveteiñ ar vro a reas hemañ ha dezhi e roas un darn stad Maler Kotla en-doa distrujet. E 1808 e tegemeras priñselezh Khanna digantañ. Fiziañs ebet outañ o-doa ar rouaned sikh bihan avat, hag e 1809 en em lakaas Nabha dindan warizigezh Breizh Veur.

### Ur stad Gwarezet

Goude marv Jaswant Singh e 1840 yeas e vab Deoindar Singh da roue. E-pad ar Brezel Sikh Kentañ en-doa un emzalc'h ampellus ha goude an trec'h saoz e voe kaset kuit deus ar galloud hag erlec'hiet gant e vab Bharpur Singh. Un darn vras eus tachenn ar vro a voe roet ivez da stadoù Faridkot ha Patiala]].
Feal ouzh ar vreizhveuriz e voe Nabha e-pad Emsavadeg ar Sipailhed ha tachennoù ouzhpenn a zegemeras. E 1863 e varvas Bharpur Singh hag erlec'hiet e voe gant e vreur Bhagwan Singh a varvas hep her e 1871. Dibabet e voe ur roue nevez, Hira Singh e anv.
Staget e voe ouzh India e 1948

## Perzhioù

297.000 annezad en-doa Nabha e 1901 ha disrannet e oa e tri nizamat : Amloh, Phul ha Bhawai. Enderc'hel a rae 4 a gerioù ha 488 keriadenn. Da 13 kanol-fuzuilh en-doa gwir ar roue. Dindan evezh ur oberer plitikel postet e Patiala hemañ met kontrollañ a rae melestradur e rouantelezh.

## Daveoù

* Nābha State - Imperial Gazetteer of India, v. 18, p. 264.
* Nabha war Indian Princely State
* Kartenn Nahba
# Montecastello

Montecastello zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Montecastrilli

Montecastrilli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
# Montebuono

Montebuono zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Montecalvo in Foglia

Montecalvo in Foglia zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
# Montecalvo Irpino

Montecalvo Irpino a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Avellino, e rannvro Campania.
# Montecarotto

Montecarotto zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
# Montecarlo (Italia)

Montecarlo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Montecassiano

Montecassiano zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Montecalvo

Montecalvo zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.

## Kumunioù

* Montecalvo in Foglia
* Montecalvo Irpino
* Montecalvo Versiggia

## Pennadoù kar

* Monte
# Montecalvo Versiggia

Montecalvo Versiggia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
# Jean L'Helgouach

Jean L'Helgouach, bet ganet d'an 22 a viz Ebrel 1933 e Meknes, e Maroko, ha marvet d'an 29 a viz C'hwevrer 2000 e Naoned, a oa un hendraour, ur ragistorour, ur soner hag ur sonaozour breton.

## Red buhez

Jean L'Helgouach (skrivet L'Helgouac'h ivez) en deus graet e studioù eil derez e Roazhon (1943-1950) hag e studioù skol-veur eno ivez. Un aotreegezh war skiantoù an natur en deus bet e 1955. Doktor eo bet e 1966 gant un dezenn a-zivout ar bezioù meurveinek en Arvorig.
Rener a imbourc'hioù er CNRS (Centre National de la Recherche Scientifique) e oa.
E penn pastell-vro an "Hendraoù ragistorel evit Breizh ha Broioù al Liger" eo bet eus 1969 betek 1989.
Renet en deus ur bern furchadegoù e Breizh hag e kornôg Bro-C'hall. E-touez e labourioù pennañ en deus renet ar skipailh a labouras war lec'hiad Lokmaria-Kaer.
Kelennet en deus ar ragistor e Skol-veur Naoned ha krouet eno al Labourva Ragistor Arvorigat.
Skrivet en deus kalzik pennadoù evel-just ha kemeret perzh en un niver bras a gollokoù.
Krouet en deus ar gevredigezh anvet Association d'études préhistoriques et historiques des Pays de la Loire .
Marc'heg an Ordre National du Mérite e oa (1998).
Resevet en deus Kolier an Erminig e 1997.
Aet eo da Anaon d'an 29 a viz C'hwevrer 2000 e Naoned.

## Sonerezh

Dedennet-kenañ oa gant sonerezh Breizh.
Pennsoner Kevrenn Roazhon eo bet. Krouet eo bet gantañ Skol Talabarderien Roazhon e 1966.
Skrivet en deus un ton-bale kañv evit bagadoù, an ton-bale "War zu an heol (o sevel)", un heuliad "megalitikel" evit bombard ha binvioù all, un heuliad evit binioù-bras ha gourrebedoù (1986) hag ur "soneñvoradenn Oadvezh an Arem" evit trombon ha binvioù-tos (1988).

## Skridoù

* 1965, Les sépultures mégalithiques en Armoriques (Dolmens à couloir et allées couvertes), tezenn doktorelezh Stad, Roazhon (332 bajenn)
* 1956 : École de bombarde
* 1962 : La Bretagne, préhistoire et protohistoire gant Pierre-Roland Giot ha Jacques Briard
* 1979 : Préhistoire de la Bretagne
# Jean Le Cam

Jean Le Cam (pe Yann ar C'hamm e brezhoneg) a zo ur merdeer breizhat, ganet e Kemper d'ar 27 a viz Ebrel 1959. Bevañ a ra er Forest-Fouenant.
Gant Philippe Poupon ze eo unan eus ar re o deus gounezet teir gwezh Redadeg digenvez ar Figaro (solitaire du Figaro), a c'hounezas e 1994, 1996 hag e 1999. Bageal a reas gant e dad, en e vugaleaj, en inizi Glenan. Eno en em gave gant Yann Kerloc'h, Gward tour-tan Pennfred, a gas anezhañ da besketa e bourzh e prame. Tro en deus bet ivez neuze da vageal e bae Konk-Kernev, gant Hubert Desjoyeaux e bourzh ur 420, ha goude se e bourzh un Armagnac.
Yann ar C'ham a vageas diwezhatoc'h gant Eric Tabarly ha Michel Desjoyeaux. Kemer a ra perzh alies e Redadeg digenvez ar Figaro (solitaire du Figaro) a c'hounezas teir gwezh kent kregiñ gant dispac'h al listri lieskouc'hek (ar « Formulennoù 40 » gant Biscuits-Cantreau).
Er Vendée Globe 2004/2005 e tegouezh e penn ar redadeg goude an trec'hour Vincent Riou. Chomet e oa pell dirak ar re all war e lestr Bonduelle, ha tizhet e oa bet en-dro e lodenn ziwezhañ ar redadeg. Degouezhet e oa er porzh 7 eurvezh goude an hini kentañ, goude un tennad 41000 km en-dro d'ar bed.

## Redadegoù

* Vendée Globe 2016-2017: 6vet war Finistère Mer Vent
* Transat Jacques Vabre 2007: 4$^{re}$ gant Gildas Morvan war VM Matériaux
* Calais Round Britain Race 2007 : 3(de)
* Kampion ar bed FICO 2006
* Hent ar Rom 2006 : 2vet
* Vendée Globe 2004-2005 : 2vet
* Transat Jacques Vabre 2005 : 3(de)
* 1000 Milles eus Calais 2004 (60’ Imoca) : 1añ
* Challenge Mondial Assistance (trimaran 60’) 2003 : 3(de)
* Hent an tourioù-tan 2002 (trimaran 60) : 2vet
* Transat Jacques Vabre 2001 (trimaran 60) : 4ème
* Redadeg digenvez ar Figaro 1999 : 1añ
* Solo Mor Kreizdouarel (a oa Porquerolles Solo) 1999 : 1añ
* Transat AG2R 1996 (gant Florence Arthaud) : 2vet
* Redadeg digenvez ar Figaro 1996 : 1añ
* Transat AG2R 1994 (gant Roland Jourdain) : 1añ
* Redadeg digenvez ar Figaro 1994 : 1añ
* Redadeg Europa 1991 (gant Laurent Bourgnon) : 1añ
* Kampion ar bed Formulenn 40 1988 et 1989
* Hent an dizoloadennoù 1984 (gant Philippe Poupon) : 1añ
* Trec'h war amzer treuziñ an Atlantel, Jet Services II, bourzhiad Patrick Morvan, 1982

## Liamm diavaez

* Lec'hienn Jean Le Cam