OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Neizin

Neizin :
| Ar Ru Vras. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Naizin |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Logunec'h |
| Kod kumun | 56144 |
| Kod post | 56500 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Corrignan 2014-2016 |
| Etrekumuniezh | Logunec'h Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | (fr)www.naizin.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 790 ann. (2013) |
| Stankter | 84 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 59′ 24″ Norzh 2° 49′ 50″ Kornôg / 47.99, -2.83055555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 57 m — brasañ 136 m |
| Gorread | 40,99 km² |
| Neizin ||
| kemmañ |
Neizin a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Logunec'h e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Neizin e 1790; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Neizin e kanton Logunec'h; e Bann Pondi e oa. Miret ha brasaet e voe Kanton Logunec'h e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet Neizin en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 126 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,81 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv tri den eus ar gumun e-tal gwikadell Porzh-Loeiz. Er Rezistañs e oant; fuzuilhet e oant bet gant al lu alaman.
* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* D'ar 1añ a viz Genver 2016 e voe kendeuzet ar gumun gant Moustoer-Remengol ha Remengol evit sevel kumun nevez Eveliz.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar c'halvar.
* Iliz katolik Sant Kosmas ha Sant Damianos.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$ ha kartenn-bost. Dioueliet e voe d’ar 15 a viz Ebrel 1923.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Yann Mari Ewan Heneu, skrivagner brezhonek, kenlabourer er gelaouenn Dihunamb, 23 a viz Genver 1868.

## Pennadoù kar

* Moustoer-Remengol,
* Remengol,
* Eveliz.

## Liammoù diavaez

* (br) Neizin war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 238
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Neizin - Fichenn ar gumun
* 1 2 (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315-316
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Mor-Bihan, 22 Kerzu 2015
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Neizh

Un neizh zo ur gwasked aozet gant an evned evit lakaat o vioù ha magañ o evnedigoù. Graet e vez an neizhoù gant bleñchoù, geot, delioù, pri ha pluñv.
Ar goukoug a zo brudet da zozviñ e neizhoù evned all.
# Nekrofiliezh

An nekrofiliezh (diwar ar νεκρός nekros, "(korf-)marv" + φιλία philia, "karantez") a zo anv ur parafiliezh a ra dave da dud sachet ez-reizhel war-du korfoù-marv.
Imoplijet e evz an termen ivez a-wechoù en un doare arouezel evit deskrivañ darempredoù, romantel pe get, ma vez kontrollet penn-da-benn un den gant egile hag a chom hep respont, dres evel ur c'horf-marv.
Abeg meur a meuntrer bet lazhet gante un den war egile renk-ouzh-renk eo bet an nekrofiliezh.
Peurliesañ ne vez ket degemeret mat kaout darempredoù gant korfoù-marv e sevenadur ebet ha lakaet e vez da dorfed diwar abeg ar fed ma ne c'hell ket un den marv reiñ e asant evit seurt darempredoù, daoust ha ma'z eus bet darvoudoù ral-kenañ ma oa bet roet asant an hini a c'houzañvas seurt darempredoù a-raok mervel evel da skouer Armin Meiwes.

## Gwelet ivez

* Revelezh
* Parafiliezh
# Nekropol Gizah

* Pennad lodek eus Lec'hioù Henegipt
* Lec'hioù
* Nomoù / Kêrioù
* Monumantoù / Temploù
* Takadoù bro
* Goueled Egipt / Kreiz Egipt
* Gorre Egipt / Nubia
* Lec'hiadur
* Gizah
    Evit kêr Gizah, gwelet amañ
Nekropol Gizah pe bered-veur Gizah (en arabeg: جيزة يسروبوليس), a reer eus ul lec'hienn arkeologel en Egipt lec'hiet war glann gleiz an Nil e bannlev Kaero. Brudet eo al lec'hienn-se er bed a-bezh abalamour da biramidennoù bras, C'houfou, C'hefren ha Mikerinos, hag eus Sfiñs, testenioù eus sevenadurezh Henegipt, war ur bladenn, un nebeud kilometradoù diouzh kêr.

## Bered-veur Gizah

Emañ Bered-veur Gizah war ur bladenn, er gouelec'h, 8 km diouzh kreiz-kêr Gizah ha 25 km diouzh Kaero. Eno emañ Piramidenn C'houfou (Anavezet ivez evel ar "Biramidenn vras" ha "Piramidenn C'houfou"); Piramidenn C'hefren, un tamm bihanoc'h ; Piramidenn Menkaoura (pe Mikerinos), krenn a-walc'h he ment, asambles gant un niver a savadurioù bihanoc'h anvet "piramidennoù rouanez"; ha Sfiñs Gizah.
Diwar an deir vrasañ, hini C'hefren hepken he deus miret ul lodenn eus he gwiskad orin e maen-raz levnet, tost d'hec'h apex. Seblantout a ra brasoc'h ar biramidenn-se evit hini C'houfou zo en he c'hichen abalamour ma oa bet savet en ul lec'h uheloc'h, ha dre ma'z eo sershoc'h speurennoù ar savadur. E gwirionez ez eo bihanoc'h koulz e-keñver he ment hag he zolzennad.
Bered-Veur Gizah zo bet darempredet abaoe an Henamzer gant beajerien ha touristed, ha brudet e oa er Marevezh hellenadek pa oa lakaet ar Biramidenn vras war roll seizh marzh ar bed gant Antipater Sidon. Hiziv an deiz ez eo an hini nemetañ eus holl ar marzhoù-se a chom.

## Liammoù diavaez

* War Google Maps
* Poltredoù war bladenn Gizeh
* Ar Sfiñs ha pyramidennoù Gizeh
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Khéops e galleg
# Neithon Alt Clut

Neithon (marvet war-dro 620 ?) a oa roue brezhon Alt Clut (anavezet goude evel Strathclyde) er VIIvet kantved. Hervez lignezoù Harley e oa mab d'ar roue Guipno map Dumnagual Hen.

## Diviz

Hervez an istorour Alfred Smyth ez eo ar memes den hag ar roue pikt Nechtan II ha marteze Nechtan, mab Canu, eus an Annaloù Ulaid a vije marvet e 621$^,$.

## Notennoù

* ↑ Alfred Smyth, Warlords and Holy Men, (Edinburgh, 1984), pp. 64-5.
* ↑ The Annals of Ulster 621.3.

## Levrlennadur

* Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History: AD 500–1286, 2 Vols, (Edinburgh, 1922).
* Smyth, Alfred, Warlords and Holy Men, (Edinburgh, 1984)
* MacQuarrie, Alan, "The Kings of Strathclyde", in A. Grant & K.Stringer (eds.) Medieval Scotland: Crown, Lordship and Community, Essays Presented to G.W.S. Barrow, (Edinburgh, 1993), pp. 1–19.
* Williams, Anne, Smyth, Alfred P., and Kirby, D.P., (eds.), A Biographical Dictionary of Dark Age Britain, (London, 1991), s.v. "Nechtán", p. 183
| En e raok Guipno | Neithon Alt Clut Rouaned Alt Clut adalek ? betek ? er VIIvet kantved | War e lerc'h ... |
# Neithon ap Senyllt

Mab Senyllt, roue diwezhañ Galwyddel, a oa Neithon. E Manav e kavas repu, gant e dad, pa voe aloubet e rouantelezh gant brezelourien Rheged an Hanternoz. Anavezet eo evel roue kentañ Manav.
| En e raok: Senyllt Roue Galwyddel | Roue Manav ) War-dro 530 | War e lerc'h: Rhun |
Neithon · Rhun · Tutgual map Rhun · Anllech · Mermin Mawr · Anaraud Gwalchcrwn · Iudgual · Sandde · Guriat ·
# Neive

Neive zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Phnom Penh

Phnom Penh (kmereg: ក្រុងភ្នំពេញ) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Kambodja, war ribl ar Mekong. 1 501 725 a annezidi a oa o chom enni e 2012, ha war-dro 2,2 vilion a dud a zo o vevañ er gêrva.
Kêr-benn Kambodja e teuas da vezañ e 1432 evit ar wech kentañ, goude ma oa bet ret da Ponhea Yat, roue an impalaeriezh Khmer, dilezel Angkor Thom a oa bet lakaet en arigrap gant ar Siam. E 1505 e cheñchas kêr-benn ar vro adarre ha n'eo nemet e 1866, dindan ren Norodom Iañ, ma tiazezas da vat sez ar gouarnamant ha ma voe savet palez ar roue eno.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phodilus

Phodilus :
| Phodilus assimilis, luc'hskeudennet e Thiruvananthapuram (Kerala, India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Strigiformes |
| Kerentiad : | Tytonidae |
| Anv skiantel ||
| Phodilus Geoffroy Saint-Hilaire, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phodilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant al loenoniour gall Isidore Geoffroy Saint-Hilaire (1805-1861).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad evned-preizh noz a ya d'ober ar genad :
* Phodilus assimilis
** P. a. assimilis ha P. a. ripleyi,
* Phodilus badius
** P. b. arixuthus, P. b. badius, P. b. parvus ha P. b. saturatus,
* Phodilus prigoginei.
C'hwec'h (6) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tytonidae/Phodilus (lennet e-barzh d'an 9 a viz Ebrel 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phoebastria

Phoebastria :
| Penn Phoebastria nigripes. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Phoebastria |
| Anv skiantel ||
| Phoebastria Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phoebastria a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ albatrozed, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù

Pevar spesad albatrozed a ya d'ober ar genad :
* Phoebastria albatrus,
* Phoebastria immutabilis,
* Phoebastria irrorata,
* Phoebastria nigripes.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sturnidae/Phoebastria (lennet e-barzh d'an 11 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phlegopsis

Phlegopsis :
| Phlegopsis nigromaculata, tresadenn (1847). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Anv skiantel ||
| Phlegopsis Reichenbach, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phlegopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Phlegopsis borbae,
* Phlegopsis erythroptera
** P. e. erythroptera hag ustulata,
* Phlegopsis nigromaculata
** P. n. bowmani, confinis, nigromaculata ha paraensis.
O c'havout a reer e Suamerika (Amazonia), c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Bez' e oa ar spesad borbae evel an hini nemetañ er genad Skutchia betek 2010.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thamnophilidae/Phlegopsis (lennet e-barzh d'an 22 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phlogophilus

Phlogophilus :
| Phlogophilus hemileucurus, tresadenn (1861) gant Gould & Richter. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Lesbiinae |
| Anv skiantel ||
| Phlogophilus Gould, 1860 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phlogophilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù

Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Phlogophilus harterti
* Phlogophilus hemileucurus.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Phlogophilus (lennet e-barzh d'an 22 a viz Gwengolo 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phodopus

Phodopus :
| Phodopus roborovskii ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Cricetidae |
| Iskerentiad : | Cricetinae |
| Genad : | Phodopus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phodopus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ hamstered.

## Spesadoù

* Hamster Campbell Phodopus campbelli
* Phodopus roborovskii
* Hamster rus Phodopus sungorus
# Phocoena

Phocoena :
| Phocoena phocoena ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Kerentiad : | Phocoenidae |
| Genad : | Phocoena |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phocoena a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ morhoc'hed.

## Spesadoù

* morhoc'h lunedek, Phocoena dioptrica
* morhoc'h du, Phocoena phocoena
* morhoc'h Kalifornia, Phocoena sinus
* morhoc'h Burmeister, Phocoena spinipinnis
# Phoca

Phoca :
| Phoca vitulina ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Phocidae |
| Genad : | Phoca |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phoca a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ reuniged.

## Spesadoù

* reunig brizh, Phoca largha
* reunig morleue, Phoca vitulina
* reunig roudennek, Phoca fasciata pe Histriophoca fasciata
* reunig Greunland, Phoca groenlandica pe Pagophilus groenlandicus
* reunig Kaspia, Phoca caspica pe Pusa caspica
* reunig kelc'hennek, Phoca hispida pe Pusa hispida
* reunig Baikal, Phoca sibirica pe Pusa sibirica
# Phocidae

Phocidae :
| Mirounga leonina ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Phocidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phocidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ an olifanted-mor hag ar reuniged.

## Genadoù

Olifanted-mor :
* Mirounga
Reuniged :
* Monachus
* Ommatophoca
* Lobodon
* Hydrurga
* Leptonychotes
* Erignathus
* Cystophora
* Phoca
* Pusa
* Pagophilus
* Histriophoca
* Halichoerus
# Pleg-mor Aigina

Pleg-mor Saronikos (Σαρωνικός κόλπος, Saronikós kólpos e gresianeg) pe pleg-mor Aigina, zo ur rann eus Mor Egea, en Hellaz, er reter da strizh-douar Korintos.
Er pleg-mor ez eus un toullad inizi anvet Inizi Saronek:
* Aigina, Salamis, Poros eo ar re vrasañ
* Patroklou ha Vleves a zo bihanoc'h.
# Pleg-mor Bengal

Pleg-mor Bengal (e banglaeg বঙ্গোপসাগর, Bangópaságara, en hindieg बंगाल की खाड़ी, Bangála kí kháda, e telougoueg బంగాళాఖాతం, Bangálákhátam, e tamileg வங்காள விரிகுடா, Vankála virikutá, e saozneg Bay of Bengal) zo ul lodenn eus Meurvor Indez, e stumm un tric'horn, bevennet er c’hornôg gant Sri Lanka hag India, en hanternoz gant Bangladesh, er reter gant Birmania hag an enezegoù Andaman ha Nikobar.
Kalz eus stêrioù India, pa ya o dourioù war-zu ar reter, en em daol e Pleg-mor Bengal : ar Ganga, ar Meghna hag ar Brahmaputra en hanternoz, hag ar Mahanadi, ar Godavari, ar stêr Krishna hag ar stêr Kaveri er c’hreisteiz. Ur goadeg manglez vras, ar Sundarban, a gaver en delta stummet gant ar Ganga, ar Brahmaputra hag ar Meghna. Ar stêr Irrawaddy, e Birmania, en em daol e Pleg-mor Bengal ivez.
Porzhioù-mor bras zo war aodoù Pleg-mor Bengal : Chennai (anvet Madras gwechall), Vishakhapatnam, Chittagong, Kolkata (anvet Calcutta gwechall) ha Puducherry (anvet Pondichéry gwechall).
# Pleg-mor Fonseca

Pleg-mor Fonseca, Chorotega e yezh rakspagnolek ar vro, zo ur pleg-mor en Honduras, war aod ar Meurvor Habask, etre El Salvador ha Nicaragua. Meur a enezenn zo er pleg-mor, Coyolito hag Isla del Tigre en o zouez.
E 1522 edo ar sturier spagnol Andrés Niño (1475-1525) war lestr ar c'honkistador Gil González Dávila o klask un hent etre ar Meurvor Atlantel hag ar Meurvor Habask. Erru er pleg-mor en anvas Fonseca en enor d'an eskob Juan Rodríguez de Fonseca (1451-1524), kentañ aozer politikerezh trevadennel spagnol en Indez , da lavaret eo trevadennoù rouantelezh Spagn en Amerika hag en Azia.

### Inizi

* Meanguera, Conchagüita, Zacatillo, Conchagua ha Martín Pérez,a zo da El Salvador*
* Zacate Grande, Coyote, Ascensión ha Farallones, zo da Honduras. El Tigre zo bet brete di war he fenn entre El Salvador ha Honduras, met al Lez-varn etrevroadel he deus roet peurvestroniezh warni da Honduras.
* Da Nicaragua eo Farallones de Cosigüina, stag ouzh kumun El Viejo, en departamant Chinandega.
# Pleg-mor Aden

Pleg-mor Aden zo ul lodenn eus Meurvor Indez, er reter da Afrika hag er su da ledenez Arabia.
En em ledañ a ra er c'hornôg da Vor Arabia, ha liammet eo ouzh ar Mor Ruz dre strizh-mor Bab al-Mandab. Dispartiañ a ra Yemen diouzh Somalia (pe resisoc'h Somaliland). En em astenn a ra a-hed 900 km, a gornôg da reter, hag a-hed 500 km a norzh da su, en e ledanañ. Ul lec'h a bouez evit ar c'henwerzh war vor eo Pleg-mor Aden. Aden, Berbera ha Djibouti eo ar porzhioù brasañ.
# Pleg-mor Alaska

Pleg-mor Alaska zo ur pleg-mor e norzh ar Meurvor Habask, dirak aod kreisteiz Alaska. Emañ etre Gourenez Alaska hag an Inizi Kodiak er gornaoueg hag an Enezeg Alexander er reter.
A-hed an aod e kaver koadoù bras, menezioù ha skornegoù. Skornegoù brasañ Alaska, evel Skorneg Malaspina ha Skorneg Bering, en em daol er mor war an aod-se. E goueled Pleg-mor Alaska e kaver div vrec'h-vor vras, Cook Inlet ha Prince William Sound, ha re all c'hoazh, bihanoc'h.
Bevennet eo Pleg-mor Alaska er su, hervez an douaroniourien, gant ul linenn a dap eus penn kreisteiz Enez Kodiak er gornaoueg betek ar strizh-mor anvet Dixon Entrance er reter.

## Notennoù

* ↑ U.S. Geological Survey Geographic Names Information System: Gulf of Alaska

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Gulf of Alaska – Map & Description
# Pleg-mor Ancud

Pleg-mor Anclud (Golfo de Ancud en spagnoleg) zo ur pleg-mor e su Chile er Meurvor Habask, entre Enez Chiloé, en enezeg Chiloé, er c'hornôg, hag an douar-bras er reter, hag an inizi Desertores er c'hreisteiz. Er su d'an Desertores emañ pleg-mor Corcovado.
# Pleg-mor Botnia

Pleg-mor Botnia (Bottniska viken e svedeg, Pohjanlahti e finneg), zo ur vrec’h-vor e hanternoz ar Mor Baltel, etre Sveden er c'hornôg ha Finland er reter, en norzh d’an inizi Åland. En em astenn a ra a-hed 700 kilometr eus an norzh d’ar su, ha goleiñ a ra ur gorread a 120 000 km². Div lodenn a ya d’ober pleg-mor Botnia, rannet gant strizh-mor Kvarken.
Heverk eo pleg-mor Botnia dre ma n’eo ket gwall sall an dour ennañ. Er Mor Baltel a-bezh emañ evel-se, met a bep ma'z eer war-zu an hanternoz eo disalloc’h c’hoazh, abalamour d’ar stêrioù stank a daol o dourioù er mor. E lodenn norshañ ar pleg-mor e c’heller kavout pesked dour dous zoken.
# Pleg-mor California

Pleg-mor California, anavezet ivez evel Mor Cortés (Mar de Cortés pe Mar Bermejo pe Golfo de California e spagnoleg) zo ur mor-bihan etre ledenez Baja California ha douar-bras Mec'hiko, 160,000 km² dezhañ.
Eno eo e aber doureier ar stêr Colorado, aet tamm-ha-tamm war vihanaat gant ar stankelloù, evit brasañ damant pesketourien an aod. Aberioù stêrioù all zo ivez: ar stêrioù Fuerte, Mayo, Sinaloa, Sonora, ha Yaqui.

## Stadoù

En dro-dezhañ emañ ar stadoù-mañ:
* Baja California,
* Baja California Sur,
* Sonora,
* Sinaloa.
# Pleg-mor Corcovado

Pleg-mor Corcovado zo ur pleg-mor e su Chile er Meurvor Habask, entre aod gevred Enez Chiloé, en enezeg Chiloé, hag aod punta Vilcún hag enez Refugio. Pe etre proviñs Chiloé ha re Llanquihue ha Palena.
En norzh da Pleg-mor Corcovado emañ pleg-mor Ancud, er su dezhañ emañ enezeg ar Chonos. Meret eo an aodoù ha dourioù anezhañ gant ar rannvroioù Los Lagos hag Aysén.
Er pleg-mor e weler meur a venez evel kern Enez San Pedro (Chiloé), ha war an douar-bras menezieg an Andoù, gant ar menezioù Melimoyu, Yanteles (2050 m uhelder), Corcovado (2990 m), Vilcún ha Michinmahuida pe Chayapirén (2440 m uhelder) , talvoudus d'ar voraerien pa vez lusenn.
# Ngambayeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an ngambayeg (ngambay) komzet gant tro-dro da 750.000 den e Tchad.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Ngawneg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar c'hreiz eo an ngawneg (ngawn) komzet gant tro-dro da 15.000 den (1984) e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Ngb

Un deirgrafenn latin eo Ngb, ngb implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /ⁿɡ͡b/.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ng

Un divc'hrafenn latin eo Ng, ng implijet gant ar c'hembraeg ha gant meur a yezh aostronezek, evel da skouer ar maorieg, an tagaloeg, an tongaeg hag an touvaloueg hag evit skrivañ ar son kensonennel [ŋ].
Implijet e vez ivez gant yezhoù zo komzet en Afrika , evel ar bambaraeg, evit ober diouzh ar sonioù [ɡ], [ng] pe /ⁿg/.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ngaleg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo an ngaleg (ngala, kara, sogap pe swagup) komzet gant tro-dro da 178 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek ar c'hreiz
# Ngamoeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo an ngamoeg (ngamo, (n)gamawa pe gamo) komzet gant tro-dro da 60.000 den e Yobe e Nigeria (1993).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Ngaseg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo an ngaseg ((a)ngas pe kerang) komzet gant tro-dro da 400.000 den e Plateau e Nigeria (1998).
Div rannyezh ez eus:
* Ngaseg ar menezioù
* Ngaseg ar c'hompezennoù

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Ngameg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an ngameg (ngam) komzet gant tro-dro da 43,743 den (1993) e Tchad.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Nganaseg

Un yezh ouralek eus is-skourr yezhoù samoyedek an norzh eo an nganaseg (нганасаны nganasany), komzet gant tro-dro da 500-1.000 den (diwar 1.000 den en holl) e Taimyr e Rusia (Europa) (Siberia) (1995).
Gwechall e veze anvet тавгийский (tavgijskij) pe тавгийско-самоедский (tavgijsko-samojedskij) savet diwar an ar bobl a ra ganti тавги (tavgi)
Div rannyezh ez eus:
* Avameg (avam)
* C'hantangeg (khatang)
Ne vez ket komzet nemeur gant ar re yaouankañ daosut ha ma vez kelennet er skolioù.

## Gwelet ivez

* Yezhoù samoyedek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue report for Nganasan
* Endangered Languages of Indigenous Peoples of Siberia: The Nganasan Language
* The Red Book of the Peoples of the Russian Empire: The Nganasans
* Nganasan-English glossary
* German-Nganasan glossary
# Ngazidja

Ngazidja e swahileg, Grande Comore e galleg, eo enezenn vrasañ Komorez. E-pad kantvedoù e oa rannet an enez e meur a sultanelezh, evel Bambao, Itsandra, Mitsamihuli, Bajini, Hambu, Washili, Hamahame, Mbude, Hamvu ha LaDombe. E 1886, sultan Bambao, Saidi Ali ibn Saidi Omar, a zeuas a-benn da unaniñ ar sultanelezhioù-se da vont d'ober stad Ngazidja. Er bloaz-se end-eeun e voe lakaet an enez dindan beli Bro-C'hall, hag e 1893 e voe kaset Saidi Ali d'an harlu. E 1911 e voe staget an enez da vat ouzh Bro-C'hall.
E 1975 e voe savet stad Komorez gant inizi Ngazidja, Nzwani (Anjouan) ha [[Mwali] ]; enez Mahoré (Mayotte) a chomas e dalc'h Bro-C'hall. Er bloavezhioù 1990 e voe rannet ar stad, gant inizi Nzwani ha Mwali o tispartiañ diouzh Ngazidja. Ne chomas nemet an enez vrasañ e dalc'h ar stad kreiz. E 2002 avat e voe adunanet Ngazidja gant an inizi all, dindan ur vonreizh nevez. E 2008, adarre, he deus klasket Nzwani mont diouzh he zu, met adstaget eo bet ouzh ar peurrest eus ar stad gant an arme.