OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rhosddu

Rhosddu, pe Rhos-ddu, zo ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e Kembre. E 2011 e oa poblet gant 6 840 a dud, ha 777 anezho (11,7%) a oa kembraegerien.
Dont a ra anv Rhosddu eus an daou c'her kembraek rhos ("roz") ha du ("du"). Ur barrez eo Rhosddu ivez, savet e 1886. Gouestlet eo an iliz-parrez d'an abostol Sant Jakez.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Proviñs Chieti

Proviñs Chieti a zo ur broviñs en Italia, e rannvro Abruzzo, ha Chieti eo he c'hêrbenn.
Proviñs Chieti :
| Lec'hiadur en Italia | |
| Stad | Italia |
| Rannvro | Abruzzo |
| Yezh ofisiel | Italianeg |
| Kêr-benn | Chieti |
| Berradur | CH |
| Prezidant ar broviñs (presidente) | Enrico Clemente Di Giuseppantonio |
| Gorread | 2 588,35 km² |
| Poblañs -Stankter | 394 452 (18.06.2009) 151,3 a./km² |
| Lec'hienn | Pr. Chieti |

## Kumunioù Proviñs Chieti

| Kêr | Poblañs |
| Chieti | 54.901 |
| Vasto | 38.795 |
| Lanciano | 36.389 |
| Francavilla al Mare | 24.043 |
| Ortona | 23.801 |
| San Salvo | 18.646 |
| San Giovanni Teatino | 11.339 |
| Atessa | 10.665 |
| Guardiagrele | 9.574 |
| Casalbordino | 6.459 |
| Fossacesia | 6.073 |
| Casoli | 5.950 |
| San Vito Chietino | 5.131 |
| Bucchianico | 5.081 |
| Cupello | 4.814 |
| Miglianico | 4.667 |
| Paglieta | 4.545 |
| Tollo | 4.237 |
| Ripa Teatina | 4.154 |
| Castel Frentano | 4.114 |
| Orsogna | 4.110 |
| Torrevecchia Teatina | 4.030 |
| Scerni | 3.578 |
| Torino di Sangro | 3.139 |
| Crecchio | 3.089 |
| Casalincontrada | 3.083 |
| Gissi | 3.018 |
| Altino | 2.748 |
| Monteodorisio | 2.570 |
| Villamagna | 2.458 |
| Sant'Eusanio del Sangro | 2.455 |
| Rocca San Giovanni | 2.342 |
| Pollutri | 2.318 |
| Archi | 2.313 |
| Mozzagrogna | 2.237 |
| Castiglione Messer Marino | 2.015 |
| Tornareccio | 1.983 |
| Frisa | 1.945 |
| Fara Filiorum Petri | 1.929 |
| Roccamontepiano | 1.873 |
| Santa Maria Imbaro | 1.816 |
| Vacri | 1.751 |
| Perano | 1.677 |
| Gessopalena | 1.649 |
| Fara San Martino | 1.560 |
| Treglio | 1.526 |
| Torricella Peligna | 1.516 |
| Roccaspinalveti | 1.514 |
| Canosa Sannita | 1.497 |
| Palena | 1.457 |
| Villa Santa Maria | 1.450 |
| Rapino | 1.445 |
| Casacanditella | 1.427 |
| Roccascalegna | 1.398 |
| Giuliano Teatino | 1.344 |
| Ari | 1.243 |
| Arielli | 1.185 |
| Pizzoferrato | 1.160 |
| Furci | 1.154 |
| Palombaro | 1.140 |
| Fresagrandinaria | 1.115 |
| Schiavi di Abruzzo | 1.112 |
| San Buono | 1.087 |
| Casalanguida | 1.086 |
| Torrebruna | 1.059 |
| Palmoli | 1.058 |
| Pretoro | 1.053 |
| Montazzoli | 1.044 |
| Filetto | 1.030 |
| Celenza sul Trigno | 1.020 |
| San Martino sulla Marrucina | 1.019 |
| Villalfonsina | 1.007 |
| Poggiofiorito | 976 |
| Civitella Messer Raimondo | 935 |
| Bomba | 908 |
| Quadri | 904 |
| Montenerodomo | 833 |
| Liscia | 770 |
| Lentella | 735 |
| Carpineto Sinello | 730 |
| Carunchio | 721 |
| Pennapiedimonte | 555 |
| Colledimezzo | 553 |
| Tufillo | 508 |
| Guilmi | 461 |
| Taranta Peligna | 461 |
| Castelguidone | 449 |
| Fraine | 424 |
| Dogliola | 403 |
| Civitaluparella | 395 |
| Borrello | 390 |
| Lettopalena | 384 |
| Gamberale | 365 |
| Pennadomo | 345 |
| Rosello | 298 |
| Colledimacine | 266 |
| San Giovanni Lipioni | 248 |
| Monteferrante | 156 |
| Fallo | 155 |
| Pietraferrazzana | 133 |
| Roio del Sangro | 124 |
| Montebello sul Sangro | 108 |
| Montelapiano | 86 |
# Proviñs Chiloé

Proviñs Chiloé zo ur broviñs e Chile. Enni emañ Enezeg Chiloé, hag Enez Chiloé

## Kumunioù

Dek kumun zo enni.
* Ancud
* Castro
* Chonchi
* Curaco de Vélez
* Dalcahue
* Puqueldón
* Queilén
* Quellón
* Quemchi
* Quinchao
* E Castro.
* Iliz Santa María de Loreto , en Achao, en Enez Quinchao.
* Maezioù Chiloé.
* Monumant da beskedourien Dalcahue.
* An aod e Quellón, dirak ar menez-tan Corcovado hag an Andoù.
# Proviñs Chimborazo

    Evit sterioù all an anv Chimborazo, gwelit ar pennad Chimborazo (disheñvelout).
Proviñs Chimborazo (provincia de Chimborazo e spagnoleg) a zo unan eus proviñsoù Ecuador, e-kreiz ar vro. Anvet eo war-lerc'h ar menez-tan Chimborazo, anezhañ menez uhelañ ar vro, gant e 6 267 m. Riobamba eo ar gêr-benn. Er bloaz 2013 e oa 509 352 a dud o chom eno.
# Proviñs Ciego de Ávila

Proviñs Ciego de Ávila zo unan eus proviñsoù Kuba, e-kreiz an enez.
# Proviñs Chañaral

Proviñs Chañaral zo ur broviñs eus Chile e norzh rannvro Atacama, 24.436,2 km² dindani, ha 30.598a dud enni. Kêr Chañaral eo ar gêr-benn.
# Proviñs Castelló

Proviñs Castelló (Castellón e spagnoleg) zo unan eus an 50 proviñs a zo e Spagn, e Kumuniezh Emren València.
Castelló de la Plana eo ar gêr-benn.
# Proviñs Catanzaro

Proviñs Catanzaro zo ur broviñs eus Italia, e rannvro Calabria‎.

## Kumunioù

80 kumun zo er broviñs, setu ar re pobletañ:
| # | Kumunioù | Niver a dud |
| 1 | Catanzaro | 91 028 |
| 2 | Lamezia Terme | 70 452 |
| 3 | Soverato | 9 143 |
| 4 | Borgia | 7 591 |
| 5 | Sellia Marina | 7 361 |
| 6 | Curinga | 6 789 |
| 7 | Girifalco | 6 078 |
| 8 | Chiaravalle Centrale | 5 877 |
| 9 | Davoli | 5 579 |
| 10 | Montepaone | 5 142 |
# Proviñs Catania

Proviñs Catania :
| Lec'hiadur e Sikilia hag en Italia | |
| Stad | Italia |
| Rannvro | Sikilia |
| Yezh ofisiel | Italianeg |
| Kêr-benn | Catania |
| Berradur | CT |
| Prezidant ar broviñs (presidente) | Giuseppe Castiglione |
| Gorread | 3 553 km² |
| Poblañs -Stankter | 1 081 915 (2008) 304,5 a./km² |
| Lec'hienn | Pr. Catania |
Proviñs Catania (Provincia di Catania en italianeg; Pruvincia di Catania e sikilianeg) a oa unan eus nav froviñs Sikilia, ha Catania he c'hêr-benn, brudet evel proviñs ar menez Etna. Abaoe 2014 eo deuet da vezañ Meurgêr Catania. 1 116 168 a dud zo enni o chom, ha 3.574 km² zo dindani, hag 58 kumun anezhi.

## Eoul

E proviñs Catania e vez aozet an eoul olivez gwerc'h anvet Monte Etna.
# Proviñs Cienfuegos

Proviñs Cienfuegos zo unan eus proviñsoù Kuba, e kreisteiz ar rannvro kreiz, war lez ar Mor Karib. Kêr Cienfuegos eo ar gêr-benn anezhi.

## Proviñsoù amezek

* En hanternoz, proviñs Villa Clara,
* er c'hornôg, Proviñs Matanzas
* er reter Proviñs Sancti Spíritus.
# Proviñs Choapa

Proviñs Choapa zo unan eus teir froviñs ar rannvro Coquimbo e Chile.

## Kumunioù

Peder c'humun zo enni:
* Illapel
* Salamanca
* Los Vilos
* Canela
# Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou

Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou zo ur ganaouenn vrezhonek war un ton dañs-tro.

## Orin

Dastumet eo bet gant Cheun ar C'hann, ur c'henderv da Wennole ar Menn hervez an akordeoñser Bernard Lasbleiz.
E 1950 e voe embannet gant Emgleo Breiz el levrig Digor an abadenn, hag adembannet e 1985.
An niverenn 509 eo e lec’hienn Per Kentel, ha kinniget evel eus kornad Rostrenenn.

## Komzoù

| 1. Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou Gant da gozh kazeg rouan ? — Kerzhout a ran 'trezek foar Faou 'Vit he gwerzhañ, ma c'hellan — Kamm eo da gazeg paour Diaes e vo he gwerzhañ ! 'Viti, e-lec'h kaout arc'hant Kemer va buoc'h gwellañ | 2. Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou Da gas da vuoc'h dialan ? — Kerzhout a ran 'trezek foar Faou 'Vit he gwerzhañ, ma c'hellan — Me 'gred ez eo klañv-bras Ne gavo ket prener ! 'Vit da relegoù kras 'Po va femoc'h tener | 3. Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou Gant ur pemoc'h 'vel hemañ ? — Kerzout a ran 'trezek foar Faou 'Vit e werzhañ, ma c'hellan — Treut eo da bemoc'h kaezh 'Dalvez ket daou wenneg 'Vit va gavr mat d'al laezh Trok an aotrou reunek |
| 4. Pelec'h ez ez 'ta, Tonton Laou Gant Begekig, ker buan ? — Kerzout a ran 'trezek foar Faou 'Vit he gwerzhañ, ma c'hellan — Da c'havrig zo biskorn Hag he zezh zo dister Dao amañ, sko em dorn : Da c'havr 'vit va mezher | 5. Ar mezher oa kozh ha roget Penaos gwerzhañ seurt pilhoù ? Met p'edo 'vont d'e daol er mor E tigoras e c'henoù : — Petra 'oa en e douez ? Daouzek mil pemp kant lur ! Biskoazh pebezh souezh Ha brasañ plijadur ! | 6. Echu ar foar gant Tonton Laou Ha distro da Gêrgongar — Penaos eo tremenet an traoù ? — Mat-tre, n'az pez ket glac'har Gwerzhet eo ar gazeg, Setu ur pezh yalc'had : Gouest eo ur genaoueg D'ober meur a daol mat" |

## Notennoù

* ↑ Collectif Accordéon Diatonique de Bretagne
* ↑ Emgleo Breiz
* ↑ Son ha tonl
# Pelecaniformes

Pelecaniformes :
| Ur pilikant. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Anv skiantel ||
| Pelecaniformes Sharpe, 1891 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pelecaniformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned.

## Kerentiadoù

* Threskiornithidae (36 spesad)
* Ardeidae (72 spesad)
* Scopidae (1 spesad)
* Balaenicipitidae (1 spesad)
* Pelecanidae (8 spesad)
Aet da get :
* † Plotopteridae

## Istor

Betek 2010 e oa brasoc'h an urzhiad-mañ, ennañ ar Suliformes hag ar Phaethontiformes.
# Pelayo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pelayo zo un anv-badez spagnolek.

## Deveradoù

* Peláez eo an anv-tiegezh savet diwarnañ, ha Báez a vefe un adstumm.

## Tud

* Pelayo Asturiez, lesanvet Pelayo el Conquistador (m. Cangas de Onís, 737), roue Asturiez, eus 718 da 737. Penn-brezel astur a stourmas ouzh ar vuzulmaned
* Pelayo, pe Ermitaño Pelayo (c. 830), penitiour
* San Pelayo (Crecente, 911 - Córdoba, 925), sant ha merzher kristen spagnol, lidet d'ar 26 a viz Even
* Pelayo Froilaz el Diácono (c. 990-c.1049), kont astur, mab da Froila pe Fruela Jiménez, tad da Pelayo Peláez
* Pelayo Peláez (marvet war-dro 1092-1095), tad Gonzalo Peláez
* Pelayo, eskob Oviedo (marvet en Oviedo, 1153)
* Pelayo Pérez Correa (Monte de Fralães, 1205 - Monasterio de Tentudía, 1275), konkistador portugalat

## Traoù all

* Pelayo (lestr), ul lestr-brezel eus Morlu Spagn, etre 1888 ha 1925.

## Pennadoù kar

* Pelayos
* San Pelayo
* Pelagio
* Báez
# Pelayo (merzher)

Pelayo, anavezet evel Sant Pelayo, pe Pelagio, pe Paion, pe Pelagius (911-925), a oa ur merzher kristen spagnol, bugel a 13 vloaz, hag a voe merzheriet e Córdoba, en Andalouzia en X$^{vet}$ kantved. Troc'het e vije bet e izili, a-raok bezañ dibennet.

## Istor

Teir danevell istorel zo diwar-benn Pelagius, hervez e anv latin. Da gentañ Merzherinti Sant Pelagius, savet gant ur beleg eus Córdoba anvet Raguel. Da eil un danevell e gwerzennoù gant Hrotsvitha, eus Gandersheim; ha da drede ur skrid eus 967, pa voe kavet e gorf ha kaset da gêr Toledo, ha kaset diwezhatoc'h da iliz-veur Oviedo.
# Pelecanoides

Pelecanoides :
| Pelecanoides garnotii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Pelecanoididae |
| Genad : | Pelecanoides |
| Anv skiantel ||
| Pelecanoididae G.R.Gray, 1871 ||
| Anv skiantel ||
| Pelecanoides Lacépède, 1799 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pelecanoides a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1799 gant an evnoniour gall Bernard-Germain de Lacépède (1756-1825). Ar genad nemetañ an hini eo er c'herentiad Pelecanoididae.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad evned-mor a ya d'ober ar genad :
* Pelecanoides garnotii,
* Pelecanoides georgicus,
* Pelecanoides magellani,
* Pelecanoides urinatrix
** P. u. berard, P. u. chathamensis, P. u. coppingeri, P. u. dacunhae, P. u. exsul ha P. u. urinatrix.
O c'havout a reer e Meurvor ar Su evit ar spesadoù georgicus hag urinatrix hag e Suamerika evit ar spesadoù garnotii ha magellani.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Picidae/Picoides (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Gouere 2016).
# Peleateg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar peleateg (pele-ata pe wasi) komzet gant tro-dro da 1 900 den (1991) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar reter
# Pelaslaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo ar pelaslaeg (pelasla, maslava pe vame) komzet gant tro-dro da 8.500 den e norzh Kameroun (1992).
Pemp rannyezh ez eus, tost-tre an eil d'eben:
* Pelasleg (p(e)lasla, mayo-plata, plat(l)a, gwendele pe damlale): rannyezh tostañ d'ar wouzlameg
* Mberemeg (mberem, mbreme pe maslava)
* Demwaeg (d(e)mwa pe doue)
* Hurzeg (hurza pe ou(r)za)
* Ndremeg (ndreme)

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Pär Lagerkvist

Pär Fabian Lagerkvist a oa ur skrivagner svedek en doa tapet Priz Nobel al lennegezh e 1951. Ganet e oa bet d’an 23 a viz Mae 1891 e Växjö ha marvet e oa d’an 11 a viz Gouere 1974.

## E skridoù

* Bödeln (1933)
* Mannen utan själ (drama, 1936)
* Dvärgen (1944)
* Barrabas (romant, 1950)
* Sibyllan (romant, 1956)
* Pilgrim på havet (romant, 1962)
* Mariamne (romant, 1967)

## Liammoù diavaez

* Pär Lagerkvist war al lec’hienn Nobelprize.org
* Pegasos
# Pèire Godolin

Pèire Godolin (Pierre Goudouli pe Goudelin e galleg) (1580 - 10 a viz Gwengolo 1649) a oa ur skrivagner okitanek.
Ganet e voe e kêr Toloza, mab d'un alvokad. Studioù war ar gwir a reas ivez. Adalek 1617 e embannas skridoù a bep seurt, dindan gwarez pennoù bras Toloza, gant komzoù daou du, o c'hoari gant ar gerioù. Sellet a reer outañ evel brasañ barzh okitanek ar XVII$^{vet}$ kantved, awenet gant an Azginivelezh hag an epikurouriezh. Ur barzh arouez eo ivez, un arouez eus amzer dremenet Toloza, hag ul liamm etre barzhoniezh troubadoured ar Grennamzer hag adsav ar Felibrige en XIX$^{vet}$ kantved. Diskouez a rae en e skridoù e kare yezh e vro hag e felle dezhañ difenn anezhi. E oberenn anavezetañ eo Lo Ramelet Mondin, un dastumad barzhonegoù.
Meur a zelwenn pe a vonumant zo bet savet en enor dezhañ, evel an hini a zo e kreiz-kêr Toloza, war ar blasenn Wilson.
# Pé trouz zo ar en Douar ?

Pé Trouz zo ar en Douar ? zo ur c'hantik brezhonek eus eskopti Gwened.
Setu an destenn e doare-skrivañ kozh yezh Gwened :
    Pé trouz zo ar en douar, pé kan e gleùan-mé ?
    Na kaeret er boéhieu e za lein en Né !
    Eled, lavaret demb eit petra é kanet.
    Pé neùéted arzé e zo arriù ér bed ?
    Kanet eùé genemb, kanet, pobl ag en douar.
    E temb de laret d'eoh un neùéted hemb par :
    Ur mabig benniget, roué a Jerusalem,
    E zo ganet eidoh ér gér a Vethléem;
    Arriù é en termen ag er profésieù
    O noz mel guéh eurus e dorr hul liammeù !
    Kanet gloér hag inour de Jézus ha Mari !
    Deit é Doué de vout dén; arriù é er Messi !

## Liammoù diavaez

* https://www.argedour.bzh/explication-dun-cantique-breton-peh-trouz-zo-ar-en-douar/
# Pärnu

Pärnu (Pernau en alamaneg, Пярну e rusianeg) zo ur gêr eus Estonia, en arvor ar Mor Baltel. E 2017 e oa 40 702 a dud o chom enni hag e oa ar bemvet kêr vrasañ er vro.
Er Grennamzer e oa Pärnu unan eus kêrioù Kevre an Hansa.

## Kêrioù gevellet

Liammoù he deus Pärnu gant ar c'hêrioù-mañ :
| Šiauliai (Lituania) Jelgava (Latvia) Gran (Norvegia) Helsingborg (Sveden) | Södertälje (Sveden) Oskarshamn (Sveden) Vaasa (Finland) Helsingør (Danmark) | Siófok (Hungaria) Ocean City (SUA) Portsmouth (SUA) Sotchi (Rusia) |
# Pèire Vidal

Pèire Vidal (dibenn an XIIvet - deroù an XIIIvet kantved) a oa un troubadour okitanek eus Toloza. Mab e oa d'ur feurer en e aez. Degemeret e voe e lez ar c'hont Ramon V Toloza, ha diwezhatoc'h e voe o sevel barzhoniezh e lezioù all, evel re Alfonso II Aragon pe aotrouien all en Italia. Beajiñ a reas dre Italia, Kreiz Europa, Malta, Palestina. Kemer a reas perzh en Trede Kroaziadeg, da-heul e vistri. Kontañ a reer e oa un den didro ha fin, hag a save barzhonegoù ha kanaouennoù flour ha fromus.
Chomet ez eus 45 sonenn war e lerc'h ha sonerezh zo evit daouzek anezho. Un test int eus e arz.

## Liammoù diavaez

E oberennoù
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Péault

Péault a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Luçon da gentañ hag e Kanton Mareuil diwezhatoc’h; e Bann Fontenay e oa. Lakaet e voe kumun Péault en Arondisamant Fontenay bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon diwezhatoc’h.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 58 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,03% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Sulpicius.
* Monumant ar re varv (Brezel-bed kentañ), luc’hskeudennoù$^,$ ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (Brezel-bed kentañ) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Pèire Cardenal

Pèire Cardenal (Lo Puèi de Velai 1180-Montpelhièr 1278) a oa un troubadour okitanek eus rannvro Velai.
Sevel a reas un nebeud kanaouennoù karantez (“cançons”), met anavezetoc’h eo e varzhonegoù flemmus anvet “Sirventeses" (flemmganoù). Enno e kave abeg e doare-bevañ ar c’hloer hag e distruj ar sevenadur okitanek.
Kaset e voe gant e dud, ur marc’heg hag un itron doujet, d’ober studioù da vont da veleg. Evel-se e teskas lenn, skrivañ ha kanañ. Da 23 bloaz e kuitaas ar c’hloerdi ha mont a reas da varzh da lez konted Toloza, Ramon VI ha Ramon VII.

## Liamm diavaez

* Vie et œuvres complètes bilingues du plus satirique des troubadours (e galleg pe en okitaneg)
# Père Fouettard

Ar Père Fouettard (/pɛʁ fwɛ.taʁ/ e galleg) zo un dudenn eus mojenn c'hallek Sant Nikolaz; Père Lapouque a vez lavaret anezhañ e Normandi. E gevatal a gaver e yezhoù all pe broioù all : Hans Trapp, en elzaseg, Zwarte Piet en Izelvroioù hag e Flandrez, Knecht Ruprecht e Norzhalamagn, Houseker e Lusembourg, Klaubauf e Bavaria hag Aostria, Belsnickel pe Pelznickel e mervent Alamagn, Schmutzli e Suis, ha re all c'hoazh.
Un dudenn hirisus hag a ambroug Sant Nikolaz e-kerzh e droiou er familhoù, d'ar 6 a viz Kerzu, pe diouzh an abardaez. E-keit ma vez Sant Nikolaz o reiñ profoùigoù d'ar vugale fur e vez ar Père Fouettard o reiñ taolioù skourjez d'ar gañfarded a zo bet disent. E lec'hioù 'zo eus Belgia e vez digaset kargadoù glaou pe beterabez sukret gantañ.
Gwisket gant kroc'hen loened, gant ur varv hir, un dremm teñval ha blev gouez dezhañ, alies e vez gantañ ur skourjez pe un tamm branken (?). Gourdrouz a ra ar vugale bet disentus pe ar re a zinac'h dibunañ c'hwek o fedennoù, spontañ a ra anezho o lakaat da grediñ o c'haso gantañ en ur seurt panerad war e gein. Alies e vez liammet anezhañ gant an trouz kreñv, gant ar skourjez o strakal, pe chadennoù o wigoural, e-touez e vitrakoù. Gant e votoù-koad ledan e skrab trouzus al leur en ur vont war-raok. Hervez ar vojenn, eo e 1737 e bro Hanau Lichtenberg e teuas war wel evit ar wech kentañ un oristal a zen hag e voe graet anv eus ar marichal Yann an Dratt (Hans von Trotha) unan kriz ha gwadek, a spourone an dud en-dro dezhañ. En e gastell e Berwarstein, e-tal kichen Wissembourg e laere o taosañ war o zremen, arc'hant ar veajourien ha kouerien. Ken spontus e oa en o c'heñver m'eo chomet kreñv an eñvor anezhañ, hag eo deuet da vout ar Père Fouettard. Anavezet e oa er vroad a-bezh hag en tu-hont. Evit ul lod all e c'hellfe dont al lesanv eus an trouz "trappen", graet gant roud e dreid evit argas ar speredoù fall.
Jules Hoche a skrivas e 1897 a-zivout Hans Trapp : "E-tal-kichen Christkind (ar Mabig Jezuz), e enkorf, eñ, ur seurt Lusifer, kannad an diaoul, ha na gomz nemet elzaseg."

## Notennoù

* ↑ http://jumieges.free.fr/Pere_Lapouque.html
# Pèir de Garròs

Pèir de Garròs (1530–1585), pe Pey de Garros evel ma veze skrivet gwechall, pe c'hoazh Pierre de Garros e galleg, a oa ur barzh okitanek da vare an Azginivelezh. Skrivet en deus e gwaskoneg, ha graet ur yezh lennegel eus ar rannyezh-se.
Ganet e voe e Leitora (Lectoure), e bro Armanhac. Studioù gwir ha doueoniezh a reas e skol-veur Toloza. Kuzulier e voe e lez Janed III Navarra, e Pau. Eno e troas da brotestant. Un droidigezh a reas diwar Salmoù ar roue David a voe lakaet gantañ e gwaskoneg, war c'houlenn ar rouanez a glaske lakaat ar galvinouriezh da ren e Rouantelezh Navarra.
E 1567, daou vloaz goude embannadur ar Salmoù, e voe embannet ul levr barzhonegoù gantañ, gant an titl Poesias gasconas.
Mervel a reas e Pau.

## Liamm diavaez

* Poesias Gasconas el lec'hienn gallica.bnf.fr
# Pèire Bèc

Pèire Bèc (11 a viz Kerzu 1921 - 30 a viz Mezheven 2014) zo ur yezhoniour hag ur skrivagner okitanek. Tremen a reas e vugaleaj e Comenge, bro e dud-kozh, hag eno e teskas okitaneg. Unan eus saverien an Institut d'Estudis Occitans e voe ha prezidant an ensavadur-se e voe adalek 1962 betek 1980.

## E vuhez

Hag eñ ganet e Pariz e tremenas e yaouankiz e Casèras (Haute-Garonne). Prizoniad e voe en Alamagn etre 1943 ha 1945. Goude an Eil Brezel-bed e reas studioù e Pariz, war an italianeg hag an alamaneg. Goude se e teuas da vezañ arbennigour war ar yezhoù romanek, dreist-holl war an okitaneg, kozh ha modern. Div dezenn a dremenas e 1959. Goude-se e voe anvet da gelenner e skol-veur Poitiers ha chom a reas da gelenn enni betek 1989 pa'z eas war e leve.

## E labour

Kalz labourioù diwar-benn ar yezhoniezh hag al lennegezh okitanek a savas. Menegiñ a c'haller Le Siècle d'or de la poésie gasconne (1550-1650), Manuel pratique d'occitan moderne, Manuel pratique de philologie romane ha La langue occitane (dastumad Que sais-je ?, embannadur kentañ e 1963).
Skrivagner eo bet ivez hag embannet en deus barzhonegoù, danevelloù (evel Lo Hiu Tibat, ma kont e eñvorennoù prizoniad) hag ur romant, Sebastian.
E 1982 en doa kemeret perzh el labour da sevel un doare-skrivañ evit okitaneg Traoñienn Aran, un doare-skrivañ hag a voe degemeret ez-ofisiel gant pennadurezhioù Aran ha gant gouarnamant Katalonia.

## Liammoù diavaez

* Pèire Bèc - Gran Enciclopèdia Catalana (ca)
* Mor l'occitanista Pèire Bèc, Generalitat de Catalunya (ca)
* Pèire Bèc nos a quitat, Jornalet (oc)
# Reynolds

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Reynolds zo un anv-tiegezh saoznek, deveret eus an anv-badez Reynold.

## Tud

* Albert Reynolds, Taoiseach (kentañ ministr) Iwerzhon
* Burt Reynolds, aktor ha produour sinema stadunanat
* Joshua Reynolds, livour saoz

## Lec'hioù

Un anv-lec'h eo ivez:
* Reynolds (North Dakota)
* Reynolds (Georgia)
* Reynolds (Illinois)
* Reynolds (Indiana)
* Reynolds (Nebraska)
# Rezin

Frouezh ar winienn eo ar rezin. E-touez ar frouezh muiañ gounezet er bed int. Rezin ruz ha gwenn a zo. Gallout a reont bezañ debret fresk pe sec'het. Chug, gwin, kaotigell , koñfitur a c'hall bezañ graet deusouto. Graet e vez eoul gant o splus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rezmondo

Rezmondo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 19 (2023).
# Rezzago

Rezzago zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Reynold

Reynold zo un anv-badez saoznek roet d'ar baotred.

## Adstumm

* Ronald
* Reginald

## Yezhoù all

* en italianeg: Reginaldo, Rinaldo
* en portugaleg ha spagnoleg : Reinaldo
* en alamaneg : "Reinhold"
* e galleg: Renaud, Renault

## Gwelet ivez

* Reynolds, anv-tiegezh
# Rez (yezhoniezh)

* Fonadur
* Mouezhiet/Divouezh
* Mouezh sourrus
* Mouezh laosk
* Mouezh reut
* Mouezh wigourus
* Mouezh c'harv
* Vogalenn skiltr
* Mouezh kleuz
* Chuchumuchu
Er yezhoniezh e vez implijet an termen rez (saoz.: register) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma vez implijet doareoù fonadur a-gevret gant tonennoù en ur sistem unvan, da lâret eo emañ stag un donenn ouzh un doare fonadur resis.
E yezhoù 'zo emañ distag an tonennoù diouzh an doareoù fonadur implijet gant ar yezhoù-se. E meur a yezh all avat, ar burmeg hag ar shanghaieg en o zouez, e vez implijet rezioù, enne un donenn hag un doare fonadur resis stag an eil ouzh egile war un dro.
E burmeg ez eus tri pe bevar rez vogalennek:
| Rez | Fonadur | Hirder | Live |
| Izel | Plaen | plaen | izel |
| Uhel | Sourrus | hir | uhel |
| Gwigourus | Gwigourus | plaen | uhel |
| Stanket | taol troc'h-avel | berr | (kemmañ a ra) |

## Gwelit ivez:

* Fonadur
* Tonenn (yezhoniezh)