# Plijidi

Plijidi :
| Maen-hir Kaelouan. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Plésidy |
| Bro istorel | Treger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Boulvriag (betek 2015) Kallag (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22189 |
| Kod post | 22720 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Gautier 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwengamp |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 562 ann. (2020) |
| Stankter | 22 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 26′ 54″ Norzh 3° 07′ 14″ Kornôg / 48.4483333333, -3.12055555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 120 m bihanañ 95 m — brasañ 268 m |
| Gorread | 25,79 km² |
| Plijidi ||
| kemmañ |
Plijidi zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Dreger, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

* Lec'hiet eo ur pemzek kilometr bennak er c'hreisteiz da Wengamp, ur seizh kilometr bennak eus Boulvriag hag a zo er c’hornôg. Ar parrezioù all e-kichen a zo Sant-Rien, Sant-Pever, Senven-Lehard, Sant-Konan ha Magor. Emañ Plijidi war harzoù Bro-Gerne er su ha Bro-Oueloù er reter.
* Lec'hiet eo Plijidi evel Gwengamp war bladenn Pentevr. He gorread a zo 2 579 ha. Treuzet eo gant an Trev, ur stêr a rae an disparti etre Plijidi-Treger, ar Plijidi a-vremañ, ha Plijidi-Goueloù, deuet da vezañ Senven. 250 m uhelder eo an dosenn uhelañ, hag ar bourk a zo en 207 m uhelder. 638 annezad a oa enni e 2006, 120 den ouzhpenn ma veze kontet tud Skolaj Diwan Bro-Dreger.

## Ardamezioù

* Régis de Saint-Jouan ː Plesidy en Goëllo, pe Plesidy Léhart evit ul lodenn, Plesidy en Treguer pe Plesidy-Kerpezre evit al lodenn all

## Istor
### Ragistor

* Tud a zo o chom e Plijidi abaoe meur a vilved.
* Peulvinier kozh-tre zo, en o zouez hini Kaelouan ha hini an Toull Du.

### Henamzer

* Romaned zo bet amañ rak kavet ez eus bet restajoù ur c'hamp roman war dachenn ar gumun.

### VI$^{vet}$ kantved

* Er VI$^{vet}$ kantved ez eo bet diazezet ar barrouz gant Sedi, ur manac'h breizhat dianavezet moarvat, hag en deus roet e anv d'ar vro. Plijidi a dalvez kement ha "ploue" pe parrouz an aotrou "Sedi" . Un anv eo hag a oa douget e Kembre gwechall-gozh ivez.

### XIV$^{vet}$ kantved

* E 1371, e oa anvet Plijidi, Ploesedi. Bet eo anvet Plijidi-Treger goude se ivez.

### Dispac'h gall

* Aloubet e oa bet ar vro d’an 20 a viz C'hwevrer 1796 gant ar Chouanted.

### XIXvet kantved

* 30 Mae 1886 ː maen diazez iliz Sant-Pêr.
* 2 Here 1887 ː lidet eo iliz Sant-Pêr.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 90 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,27 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Gant an arme alaman e voe aloubet ar gumun e-pad an Eil brezel-bed. Er savadur a zo ur skolaj bremañ e oa bet graet un ti-lojañ soudarded. E-pad ar brezel-se e oa kalz a dud eus ar vro o stourm a-enep dezhi, hag un emgann bras a zo bet nepell alese e Koad Malaouen.
* Makiz Plijidi a zo bet savet d'ar Iñ a viz Genver 1944 (kabiten ː Branchoux). Taget eo bet gant an Alamaned d'ar 27 a viz Gouere 1944.
* Kemeret e voe 12 002 Lur en ti-post, gant izili eus ar Rezistañs moarvat, d’ar 4 a viz Even 1944, hervez danevell sizhuniek Titouroù Hollek Sant-Brieg.
* Mervel a reas 21 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 23 a viz Gwengolo 1947 en Hoa Binh Thanh en Annam er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'halvar hag ar chapel.
* Chapel ha kalvar Sant Erwan.
* Maen-hir Kaelouan, bet enrollet e 1887;
* Monumant ar re varv.
* Kalvar Feunteun ar C'hlan
* Maner Toull ar Golled, bet enrollet an 28 Mae1927;
* Chapel Sant Alor
* Chapel an Drinded (1779 evit ul lodenn), hag e groaz
* Chapel Sant-Alor (fin XVIII$^{vet}$)
* Chapel Sant-Erwan, gwechall Sant-Jakez (dismantroù), bet enrollet an 31 Meurzh 1926;
* Kastell Medig (XVIII$^{vet}$), diskaret goude un tan-gwall eus 1960. Roet en devoa e anv d'ar familh Cormier du Médic.
* Feunteun Sant-Pêr, e-kichen ar bourg;
* Feunteun Santez-Anna e Kerhenry; o vont da get.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant ar Rezistanted bet lazhet gant an Alamaned e miz Gouhere 1944, luc’hskeudenn.

## Buhez ar gumun

Div skol hag ur skolaj a zo e Plijidi: ur skol bublik gant tro-dro da 55 bugel enni, ur skol brevez (Sant-Jozef) gant war-dro 30 bugel ha Skolaj Diwan Plijidi gant 139 skolajiad (2008-2009) ha 202 e 2011-2012. E ti-kêr Plijidi ez eus pemp den o labourat.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Skolaj Diwan

* Ur skolaj Diwan a zo eno abaoe 1995. Ar skolaj nemetañ eo er gumun.
* E distro-skol 2022 e oa enskrivet 207 skolajiad e skolaj Diwan Plijidi.

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| le Baezhre, Aotrounez Tananguen ha Lanlay | En argant e leon en gul krabanet ha teodet en sabel |
| de Bégaignon Aotrounez Suzle | Plezek etre argant ha gul |
| Cormier du Médic, aotrounez Medig | |

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (fr)Régis de Saint-Jouan : Dictionnaire des communes. Département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et d'archéologie. Conseil Général des Côtes d'Armor. Saint-Brieuc. 1990

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Plijidi war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Éric Rondel, En attendant le Débarquement en Bretagne du 15 août 1943 au 6 juin 1944, pajenn 279, Dastumadenn Guerres et Conflits, Embannadurioù Astoure, Pleherel, 2011
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ (br)Lec’hienn ar skolaj
* ↑ (br)Studiadennoù dre diriad Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ (br)Distro-skol ar c’helenn "divyezhek"