OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ariën

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek | Ariën |
| Anv ofisiel (gallek) | Aire-sur-la-Lys |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Aire |
| Kanton | Pennlec'h Kanton Aire-sur-la-Lys |
| Kod INSEE | 62014 |
| Kod post | 62120 |
| Maer | Jean-Claude Dissaux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 33,38 km² |
| Led | 50° 38' 22" Norzh |
| Hed | 02° 23' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 22 m |
| Uhelder bihanañ | 16 m |
| Uhelder brasañ | 48 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 9 645 (2007) |
| Stankter | 289 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ariën pe Ariën aan de Leie en izelvroeg, Aire-sur-la-Lys e galleg, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
* Straed Sant Omer gant Chapel Sant Jakez

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: an 3/4 ag ar gêr a voe distrujet. Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920
* Eil Brezel-bed: emgannoù e miz Mae 1940.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Aire Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Alamagn | 7 |
| Frañs | 3 |
| Indez | 4 |
| Kanada | 15 |
| Rouantelezh-Unanet | 868 |
| Zeland-Nevez | 1 |
| Hollad | 904 |
Implijet e voe bered ar gumun e-pad ar Brezel-bed kentañ. Ur penngarter eus ar C'hommonwealth a oa er gumun, hag ospitalioù ivez. Emgannoù a voe er c'horniad e 1918. Implijet e voe ar vered en Eil brezel-bed en-dro, dreist-holl e-pad ar giladenn davet Dukark e miz Mae 1940, hag 21 milour ouzhpenn a voe douaret enni.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Leie emañ Ariën.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Ariño

Ariño zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 649 (2023).
# Arjonilla

Arjonilla zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Arkadia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Arkadia, pe Arcadia e latin, zo anv ur vro eus Hellaz en Henamzer ha hini ur rannvro hiziv an deiz.

## Lec'hioù
### Gres

* Arkadia (Henamzer)
* Arcadia, anv Kyparissia er Grennamzer
** Baroniezh Arcadia

### Broioù all
#### Aostralia

* Arcadia, New South Wales,
* Arcadia, Queensland,
* Arcadia, Victoria,

#### Arc'hantina

* Arcadia, Tucumán

#### Stadoù-Unanet

* Arcadia (Phoenix), e Phoenix and Scottsdale, Arizona
* Arcadia, California
* Arcadia, Florida
* Arcadia, Illinois
* Arcadia, Indiana
* Arcadia, Iowa
* Arcadia, Kansas
* Arcadia, Louisiana
* Arcadia, Maryland
* Arcadia, Mississippi
* Arcadia, Missouri
* Arcadia, Nebraska
* Arcadia, New York
* Arcadia, North Carolina
* Arcadia, Ohio
* Arcadia, Oklahoma
* Arcadia, Pennsylvania
* Arcadia, Rhode Island
* Arcadia, South Carolina
* Arcadia, Tennessee
* Arcadia, Santa Fe, Texas
* Arcadia, Shelby County, Texas
* Arcadia, Botetourt County, Virginia
* Arcadia, Spotsylvania County, Virginia
* Arcadia, Washington
* Arcadia, Wisconsin, city
* Arcadia (town), Wisconsin, town
* Arcadia Lake (Oklahoma)
* Arcadia Township, Lapeer County, Michigan
* Arcadia Township, Manistee County, Michigan
* Arcadia Beach State Recreation Site
* Arcadia State Park
* Arcadia Park Shale

### Ukraina

* Arcadia (Odessa), karter en Odessa

### Lec'hioù all

* Arcadia, Pretoria, karter e Suafrika
* Arcadia Aegypti, en Egipt roman
* Arcadia, Nova Scotia, Kanada

## Tud

* Arcadia (merc'h Arcadius) (400–444), trede merc'h an impalaer roman Arcadius hag Aelia Eudoxia
# Arjona

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Arjona zo un anv-lec'h hag un anv-tud spagnolek.

## Lec'hioù
### Kolombia

* Arjona (Bolívar), kumun e departamant Bolívar

### Spagn

* Arjona (Jaén), kumun e proviñs Jaén (Spagn)

## Tud

* Ricardo Arjona, kaner-sonaozour eus Guatemala
* Belén Arjona, kanerez eus Spagn
* Adria Arjona, aktourez eus Puerto Rico
# Arkadokiprenezeg

An arkadieg-ha-kiprenezeg pe gresianeg arkadiek-ha-kiprenezek a oa ur strollad rannyezhoù henc'hresiank bet komzet en Arkadia hag e Kiprenez etre ar VII$^{vet}$ kantved kt JK betek tro-dro d'ar IV$^e$ kantved goude JK.
Diorroet e oa bet war-eeun diwar ar gresianeg mikenaiek, ha komzet e veze en takadoù ma kilas poblañs Mikenai betek enne o tec'hel diouzh al alouberion dorek.
Ne van nemet roudoù skrivet eus ar yezh bet savet oc'h implijout ar silabenneg kiprenezek.
Implijet e veze al lizherenn san (ϻ) en Arkadia nemetken betek tro-dro d'ar VI$^{vet}$ kantved kt JK.
Kenderc'hel a reas an arkadieg-ha-kiprenezeg d'ober gant meur a berzh kavet e mikenaieg aet da get e rannyezhoù gresianeg klasel all, en o zouez ar son /w/ skrivet gant digamma (ϝ).
# Achille Valenciennes

Achille Valenciennes, bet ganet d'an 9 a viz Eost 1794 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Ebrel 1865 e Pariz (Bro-C'hall), a oa ul loenoniour gall.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Spesadoù

* C
    Campephilus leucopogon, Campethera maculosa,
* M : Mulleripicus funebris.

### Isspesadoù

* D : Dryocopus lineatus erythrops,
* M : Mulleripicus funebris funebris,
* P : Piculus chrysochloros polyzonus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Valenciennes e metoù al loenoniezh.
* ↑ Jean-Jacques Amigo, « Valenciennes (Achille) », in Nouveau Dictionnaire de biographies roussillonnaises, vol. 3 Sciences de la Vie et de la Terre, Perpignan, Publications de l'olivier, 2017, 915 p. (ISBN 9782908866506)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Achouffe

Achouffe a zo ur gumun a-wechall eus Belgia e proviñs Luksembourg. E kumun Houffalize emañ bremañ.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1823 e voe kendeuzet kumunioù Wibrin, Achouffe, Les Mormont hag Ollomont e kumun Wibrin.
* Gant lezenn 1977 e voe lakaet Wibrin e kumun Houffalize.

## Armerzh

* En Achouffe e vez bervet ar bier La Chouffe gant ar breserdi Brasserie d'Achouffe.
* Achouffe
* Ur voutailhad bier La Chouffe
# Achille Devéria

Achille Devéria (6 a viz C'hwevrer 1800 e Pariz - 23 a viz Kerzu 1857) a oa ul livour gall hag a zeskas gant Girodet-Trioson. Liesseurt eo ar pezh a livas : oberennoù relijiel ha re orgedus a voe savet gantañ. An hini kentañ hag a lakaas liv en e vaendresadennoù e voe.
E 1830 e oa deuet Devéria da vezañ ur skeudennaouer brudet ha meur a vaendresadenn en doa laaket embann (da skouer skeudennoù diwar-benn Faust gant Goethe). Tresañ a reas ivez engravadurioù orgedus.
E 1849 e voe anvet rener rann an engravadurioù e levraoueg vroadel Bro-C'hall, ha kulator skoazeller e rann Egipt mirdi al Louvre. Dibenn e vuhez a gasas en Egipt, ma tresas hag adskrivas ar pezh a wele. E vreur, Eugène Devéria e anv, a oa livour ivez. A-gevret e rejont war-dro ur skol-arzoù.

## Oberennoù skeudennaouet

Sed un nebeud anezho
1826 - Jean de la Fontaine, Les Fables de La Fontaine. 1835 - Charles Perrault, Contes (Le Chat botté, Cendrillon). 1836 - Daniel Defoe, Robinson Crusoë. 1839 - Miguel Cervantès, Don Quichotte.

## Liamm diavez

* Achille Devéria gant Laure Beaumont-Maillet, rener rann ar stampennoù hag al luc'hskeudennoù e levraoueg vroadel Frañs

## Livadurioù orgedus

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Achiwieg

Ur yezh digenvez eo an achiwieg pe zounyieg (anv genidik: shiwiˈma, anavezet ivez dindan an anvioù zuñi ha zuni). Komzet gant 6.251 a dud e mervent ar Stadoù-Unanet, e stad Mec'hiko Nevez. Tremenet eo d'ar vugale c'hoazh.Implijet e vez el lidoù relijiel hengounel hag er c'huzul meuriadel. 85.5% eus an dud yaouank a gomz ar yezh.

## Rummouriezh

Ur yezh digenvez eo ar zuni. Un nebeud yezhourien o deus he renket e-touez ar yezhoù penoutiek avat ha Bertha Dutton a gred e c'hellfe bezañ kar d'ar yezhoù tanoek.
# Achoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo an achoeg ((a)sho pe qin) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Myanmar (1991) ha gant 1.422 den all e Bangladesh (1981).
Peder rannyezh a zo :
* Tayetmoeg (thayetmo)
* Minboueg (minbu)
* Lemyoeg (lemyo)
* Kyangeg (khyang)

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Achkenazed

Ar Yuzevien Achkenaz, pe Achkenazed hag Ashkenazim (gant ar merk liester hebraek), (Hebraeg אַשְׁכְּנַזִּים , Distagadur hebraek ashkennaz : [ˌaʃkəˈnazim], unander : [ˌaʃkəˈnazi], Hebraeg modern : [aʃkenaˈzim, aʃkenaˈzi]; pe c'hoazh יְהוּדֵי אַשְׁכְּנַז Y'hudey Ashkenaz) zo ur boblañs eus an diaspora yuzev diwanet en Impalaeriezh Santel Roman German e fin kentañ milved hon mare. O yezh hengounel eo ar yideg, ur yezh c'hermanek gant elfennoù hebraek, aramaek ha slavek, diwanet dre o fiñvadegoù war-zu norzh Europa, hag eus Frañs betek Europa ar Reter dre Alamagn. Betek ma oa adsavet implij an hebraeg evel ur yezh vodern pemdez e oa evito ur yezh sakr implijet er shul nemetken. E fin ar Grennamzer e oant staliet er pezh zo anavezet evel yidishland (yidegva) e Polonia, Bielorusia, Ukraina ha Rusia a-vremañ. An XVIIIvet kantved a voe en o zouez ur mare Sklêrijennoù yuzev, gant ur gwir birvilh a bep tu, ar pezh en doa krouet luskadoù relijiel nevez kenkoulz hag ur vuhez yuzev lik hag ur preder war o flas er bed en doa degaset war-lerc'h soñj ar Zionouriezh ha krouidigezh stad Israel. Hogozik peur-zistrujet e voe Achkenazed Europa da vare ar Shoah e-pad an Eil Brezel Bed de heul politikerezh Adolf Hitler hag an naziegezh. Ar pep brasañ eus an Achkenazed a-vremañ a vev er Stadoù-Unanet hag en Israel bremañ.

## Pennadoù kar

* Yuzevegezh
* Sefaraded
* Mizrac'hed

## Daveoù

* ↑ MOSK, Carl : Nationalism and economic development in modern Eurasia, Routledge, 2013, p. 143 (ISBN 978-0-415-60518-2)
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Achod III Bagratuni

Achod III Bagratuni a oa priñs Armenia etre 732 ha 748.
# Achiet-le-Grand

Kumunioù Frañs :
| Anv | Achiet-le-Grand |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région de Bapaume |
| Kanton | Bapaume |
| Kod INSEE | 62005 |
| Kod post | 62121 |
| Maer | Michel Ficheux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,08 km² |
| Led | 50° ..' .." Norzh |
| Hed | 02° ..' .." Reter |
| Uhelder kreiz | 117 m |
| Uhelder bihanañ | 104 m |
| Uhelder brasañ | 136 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 053 (2007) |
| Stankter | 207 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Achiet-le-Grand a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Achiet-le-Grand a zo bet unan eus tachennoù Emgann Bapaume e 1871 e-pad ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia (1870-1871), d'an 2 ha d'an 3 a viz Genver 1871 .

### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Achiet-le-Petit

Kumunioù Frañs :
| Anv | Achiet-le-Petit |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région de Bapaume |
| Kanton | Bapaume |
| Kod INSEE | 62006 |
| Kod post | 62121 |
| Maer | Daniel Lavoisier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,25 km² |
| Led | 50° ..' .." Norzh |
| Hed | 02° ..' .." Reter |
| Uhelder kreiz | 123 m |
| Uhelder bihanañ | 97 m |
| Uhelder brasañ | 139 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 326 (2007) |
| Stankter | 44 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Achiet-le-Petit a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Brezel 1870-1871 etre Bro-C'hall ha Prusia: Achiet-le-Petit a voe unan eus tachennoù Emgann Bapaume, d'an 2 ha d'an 3 a viz Genver 1871.

### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: roet eo bet ar Groaz-brezel 1914-1918 d'ar gumun d'an 23 a viz Gwengolo 1920.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Arzergrande

Arzergrande a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Arzachena

Arzachena zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Arzago d'Adda

Arzago d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Arzana

Arzana zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Arzano

    Evit kumun Breizh, skrivet "Arzano" ent-ofisiel e galleg, gwelet an Arzhanaou.
    Evit implijoù all, gwelet Arzano (disheñvelout).
Arzano a zo ur gumun hag ur gêr eus meurgêr Napoli e Campania en Italia.

## Kumunioù stok ouzh Arzano

* Casandrino
* Casavatore
* Casoria
* Frattamaggiore
* Grumo Nevano
* Napoli

## Tud dibar

* Tommaso Bianco, ganet e 1946, aktour
* Giuliano Figueras, ganet e 1976, marc'hhouarnour

## Kumunioù gevellet

* An Arzhanaou, Breizh (betek 1994)
* Kleger, Breizh
# Arzano (disheñvelout)

Arzano a c'hall bezañ:
* Skrivadur gallek ofisiel an Arzhanaou, e Breizh
* Arzano, ur gumun hag e gêr en Italia
# Arzh

Arzhed :
| Un arzh ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Ursidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Un arzh a zo ur bronneg palvgerzher renket en urzhiad ar c'higdebrerien, e kerentiad an arzheged (Ursidae).

## Perzhioù hollek

E-touez perzhioù an arzhed e kaver ur vent vras, ur c'horf tev, ur moj hir, divskouarn ront, izili nerzhek gant pavioù ledan, ur grevenn fetis, ul lost berr, skilfoù ha n'int ket pak-dispak. Barrek-mat int evit ar c'hwesha hag ar selaou. Implij a reont o dent bras evel ostilhoù hag o skilfoù hag a c'hell drailhañ, toullañ ha pakañ. Pa'z int gouest da gerzhout war o zreid e seblantont bale evel an dud.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù arzhed emañ :
* an arzh gwenn (Ursus maritimus)
* an arzh gell (Ursus arctos)
* arzh du Amerika (Ursus americanus)
* arzh du Azia (Ursus thibetanus)
* arzh ar mougevioù (Ursus spelaeus), aet da get
* arzh Malaysia (Helarctos malayanus)
* an arzh lunedek (Tremarctos ornatus)
* an arzh gweuzek (Melursus ursinus)
# Arzh (lec'hanvadurezh)

Un arzh zo ul bronneg a gaver en anvioù-lec'h en Europa hag e Norzhamerika dreist-holl :
* enez an Arzh, anv meur a enezenn
* stêr an Arzh, anv meur a stêr

## Breizh

* An Arzh, eil enezenn vrasañ Mor Bihan Gwened
* Dinarzh, « din an arzh »
** anvet eo bet An Arzhez (« L'Ourse ») mediaoueg ar gêr
* sant Arzhel pe Armel (arzh ha mael, priñs) en deus roet e anv da veur a lec'h : Plouarzhel, Ploermael, Plouharnel, Sant-Armael, etc.
* anv parrez Marzhan a zeufe eus ar ger "arzh" ivez

## Elzas

* Ti an Arzh du e Richewihr

## Kanada

* Lenn Veur an Arzh ha Stêr Veur an Arzh, e Tiriadoù ar Gwalarn, e Kelc'h Arktika

## Okitania

* lenn an Arzh, er Pireneoù, e kumun Vièla d'Aura e Gwaskogn (departamant ar Pireneoù-Uhel)

## Norvegia

* Enez an Arzhed e Mor Barents

## Stadoù-Unanet

* stêr an Arzh hag a dreuz Wyoming, Idaho hag Utah
* Lenn an Arzh en Idaho hag Utah
* Menez an Arzh, ur menez e park stad Menez an Arzh, war riblenn Kornôg an Hudson, e stad New York
** ha pont Menez an Arzh, ur pont-skourr a-us d'an Hudson.

## Tud

* Arzh Solothurn pe Ursus Solodurensis e latin, sant kristen eus an III$^e$ kantved enoret en Solothurn e Suis
* Alberzh Iañ Brandendurg (c. 1100 - 1170), lesanvet Alberzh an Arzh

## Sellout ivez

* Sant-Arzh
* Bear (disheñvelout)
# Brienza

Brienza a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Brigadenn Ronarc'h

Ar Vrigadenn Ronarc'h a zo un unanad milourel ag ar Morlu gall.
Savet eo bet e miz Eost 1914, e penn-kentañ ar Brezel-bed kentañ.
An amiral Pierre-Alexis Ronarc'h a zo bet lakaet en he fenn.
Divodet eo bet ar Vrigadenn Ronarc'h e miz Du 1915.
Brudet eo ar Vrigadenn Ronarc'h dreist-holl abalamour d'he ferzh en Emgann Diksmuide, war Dalbenn an Ijzer, e Flandrez Belgia.

## Sevel ar Vrigadenn

Ur rejimant martoloded a zo krouet gant pellskridoù Maodiern ar Mor d'ar 7 a viz Eost ha d'an 9 a viz Eost 1914 evit mont da ziwall an urzh e Pariz. Prederiet eo ar gouarnamant abalamour d'an trubuilhoù a c'hellfe sevel eus tu an aozadurioù (strolladoù politikel, sindikadoù) a-enep d'ar brezel. Dastumlec'h Cherbourg a rank kas teir c'hompagnunezh, hini Brest peder, hini An Oriant peder ivez, hag hini Rochefort unan. D'an 16 a viz Eost, un urzh maodiernel nevez a lak da sevel eizh kompagnunezh nevez (dastumlec'h An Oriant a rank kas teir c'hompagnunezh, hini Brest peder hag hini Cherbourg unan) ,evit krouiñ un eilvet rejimant martoloded. D'ar 26 a viz Eost eo divizet sevel ur batailhon, peder c'hompagnunezh ennañ, o tont eus dastumlec'h Rochefort.

## Ar Vrigadenn e Bro-Bariz

Adalek an 13 a viz Eost e tegouezh martoloded e Pariz. Bodet int er Palez Meur. Ul lodenn a ya da batrouilhañ dre straedoù Pariz, a-gevred gant ar polis, ar re arall a zo lakaet da embregiñ.
Degouezhet eo an Alamaned tost-tre eus Pariz. Lakaet eo an 6vet Kompagnunezh eus ar 1añ rejimant en un tren hobregonet. D'an 20 a viz Gwenholon ez eus un emgannig ouzh uhlaned, nepell eus Montdidier: tri martolod breizhat a zo lazhet.

## Ar Vrigadenn e Belgia

* Kemer a reas perzh en Emgann Melle hag en Emgann Diksmuide.
* Monumant Melle d'ar vartoloded ag ar Vrigadenn Ronarc'h
* Monumant Diksmuide
* Plakennoù e koun martoloded ar Vrigadenn Ronarc'h e kav-iliz Nieuwpoort

## Gwelet ivez

* Emgann Diksmuide,
* Emgann Melle,
* Pierre-Alexis Ronarc'h,
* Talbenn an Ijzer .

## Levrlennadur

* Ferdinand Foch, Mémoires pour servir à l’histoire de la guerre de 1914-1918 (e galleg) ;
* Charles Le Goffic, Dixmude, un chapitre de l'histoire des fusiliers marins, Librairie Plon, 1915 (e galleg) ;
* Vice-amiral Ronarc'h, Souvenirs de la guerre, Embannadurioù Payot, 1921 (e galleg) ;
* Roger Laouenan, Des demoiselles au feu, l'épopée des fusiliers marins, Embannadurioù Coop Breizh 2004 (e galleg).
# Brieva de Cameros

Brieva de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Briga Alta

Briga Alta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Brigadenn Piron

Ar Vrigadenn Piron a oa un unanad milourel belgiat-luksembourgat bet krouet er Rouantelezh-Unanet e-pad an Eil brezel-bed. Kemer a reas perzh en Emgann Normandi hag e dieubidigezh Belgia hag an Izelvroioù. Anvet e voe diwar ar milour belgiat Jean-Baptiste Piron hag a voe en he fenn adalek miz Kerzu 1942.
# Briey

Briey :
| Ar ramparzhioù. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Meurthe-et-Moselle |
| Arondisamant | Briey (pennlec'h) |
| Kanton | Pays de Briey |
| Kod kumun | 54099 |
| Kod post | 54150 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Vattier 2014-2016 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Briey |
| Lec'hienn web | http://www.ville-briey.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 757 ann. (2013) |
| Stankter | 212 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 174 m — brasañ 323 m |
| Gorread | 27,13 km² |
| kemmañ |
Briey a oa ur gumun en departamant Meurthe-et-Moselle hag er rannvro Grand Est, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Briey e oa.
Er bloavezh 2013 e oa 5 757 a annezidi hag a reer Briotins anezho e galleg.
Bodet e oa gant div gumun all d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Val de Briey.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Saint-Gengoult.
* Ar befrez.
* Kastell Maurice de Wendel.

## Kêrioù gevellet

* Niederaußem (Alamagn)
* Szczawno-Zdrój (Polonia) abaoe 1991

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Préfecture de Maine-et-Loire, Recueil des actes administratifs de Meurthe-et-Moselle, Édition n° 42 du 2 septembre 2016.
# Briga

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Briga zo un anv-lec'h hag anv meur a dra.

## Lec'hioù

E galianeg ha ligureg e veze graet an anv brigo ouzh ul lec'h uhel ha kreñv, evel bryngaer e Kembre. War ar monumant Tropaeum Alpium e Turbia e weler anv pobl ar Brigiani, unan eus ar pobloù galian trec'het gant an impalaer Augustus.

### Bro-C'hall

* Briga (Eu)
* Briga Marittima, deuet da vezañ La Brigue e galleg abaoe Feur-emglev Pariz e 1947, pa voe staget ouzh Bro-C'hall.

### Italia

* Briga Alta, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte
* Briga Novarese, e proviñs Novara, e Piemonte

## Tud

* Briga (kaner), ur c'haner italian

## Traoù all

* Briga (luskad yaouankiz), ul luskad yaouankiz e Galiza
# Briga Novarese

Briga Novarese zo ur gumun en Italia, e proviñs Novara, e Piemonte.
# Afonso Portugal

Afonso Portugalzo anv meur a roue hag infant portugalat.

## Rouaned Portugal

* Afonso Iañ
* Afonso II
* Afonso III
* Afonso IV
* Afonso V
* Afonso VI

## Infanted

* Afonso Portugal, mest-meur an Ospital — mab bastard da Afonso Henriques, 11vet Mestr-meur Urzh an Ospital
* Afonso Portugal, Aotrou Portalegre (1263-1312), mab da Afonso III, dimezet da Violante Manoel de Castela
* Afonso Dinis (1260-1310) — bastard da Afonso III ha Maria Peres de Enxara
* Afonso Sanches (1289-1329) — bastard da Dinis, aotrou Albuquerque, kevezer d'e hantervreur ar roue Afonso IV
* Afonso Portugal (1315) (1315) — eil mab marv-ganet Afonso IV
* Afonso Iañ, Dug Bragança (1377-1461) — bastard da João Iañ, Roue Portugal, Mestr Avis, mab da Inês Pires;
* Afonso Portugal (1382) (1382) — trede mab Fernando Iañ, marv-ganet
* Afonso da Guerra (138? - 1441) — bastard da João Portugal, Dug Valência de Campos
* Afonso Portugal (1390) (1390-1400) — eil mab João Iañ, pennhêr
* Afonso Bragança, Markiz Valença (1400-1460) — kont Ourém, mab henañ Afonso, kentañ Dug Bragança
* Afonso Portugal, eskob Évora (1461-1522) — eskob Évora, mab da Afonso, kont Ourém
* Afonso Portugal (1475-1491) — mab pennhêr João II, marvet en ur gwallzarvoud e Santarém
* Afonso Portugal (1509-1540) (1509-1540) — mab da Manuel Iañ, anvet da gardinal
* Afonso, Priñs Portugal (1526) (1526) — mab pennhêr João III
* Afonso, Priñs Portugal (1566) — mab d'ar roue António
* Afonso de Bragança, Dug Porto (1865-1920) — eil mab D. Luís Iañ
# Afonso de Albuquerque

Afonso de Albuquerque (Alhandra, Portugal, 1453 - Goa, India, 1515) a oa un den uhelwad, ofiser hag amiral portugalat hag unan eus krouerien impalaeriezh Portugal e Meurvor Indez. Anvet e voe da eil besroue an Indez portugalat.