OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# An Avel en Haleg

An Avel en Haleg (titl orin : The Wind in the Willows) zo ur romant saoznek evit bugale gant ar Skosad Kenneth Grahame (8 a viz Meurzh 1859 – 6 a viz Gouhere 1932), embannet e 1908. Kontañ a ra troioù-kaer pevar loen war ar maez e Bro-Saoz, e saonenn ar stêr Tavoez.
Gant istorioù a gonte d'e vab Alistair e savas K. Grahame e levr.
E 1909, Theodore Roosevelt, Prezidant ar Stadoù-Unanet, a skrivas da G. Grahame da lavarout en devoa "lennet hag adlennet anezhañ [al levr], ha deuet da sellout an tudennoù evel mignoned kozh".
Embannet e oa bet an 31vet moulladur pa voe kempennet gant A. A. Milne evit ar c'hoariva hag anvet Toad of Toad Hall e 1929.
E 2003 e oa erruet The Wind in the Willows da 16vet en enklask The Big Read aozet gant ar BBC.

## E brezhoneg

E 2014 eo bet lakaet al levr e brezhoneg gant Alan Martel, anvet An Avel en Haleg, hag embannet gant An Alarc'h, e Lannuon.
Ne oa ket e-touez an troidigezhioù lennegel brezhonek arc'hantet gant Kuzul-rannvro Breizh er bloavezh-se. N'eo bet gopret an troour nemet gant dek skouerenn eus e labour.

## Notennoù

* ↑ Kenneth Grahame (1908), An Avel en Haleg, An Alarc'h, 2014, (ISBN 978-2-916835-54-9)
# An Bhinn Bhuí

An Bhinn Bhuí (da lavaret eo "ar Vri Velen", Benwee Head e saozneg) zo ur beg-douar e gwalarn kontelezh Maigh Eo, en Iwerzhon.
Betek 255 m uhelder e tap an tornaod .

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# An Bhinn Bhán

An Bhinn Bhán (Benbane Head e saozneg)) zo ur beg-douar en Hanternoz Iwerzhon, e kontelezh Aontroim. Emañ nepell diouzh Chaoser ar Ramzed. Al lec'h norshañ eo en Hanternoz Iwerzhon, mar lakaer enez Reachlainn a-gostez.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# An Bhinn Mhór

An Bhinn Mhór (Fair Head pe Benmore e saozneg) zo ur beg-douar e kontelezh Aontroim, e Hanternoz Iwerzhon.
Ar vri garregek eno a sav evel ur voger betek 100 metr uhelder. Sellet a reer ouzh An Bhinn Mhór eta evel unan eus al lec'hioù gwellañ da grapat reier er Rouantelezh-Unanet.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
* ↑ UKClimbing.com - Fair Head - Northern Ireland
# An Bhoireann

An Bhoireann (iwerzhoneg; The Burren e saozneg) a zo un tolead karstek dindan un 250 km² bennak e kontelezh An Clár. Plant na gaver a-hend-all nemet er broioù kreizdouarel hag en Alpoù a c'haller kavout dre eno. Aspadennoù hendraouriezh niverus a zo ivez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# An Bior

An Bior (Burr Point e saozneg) zo un beg-douar e biz Iwerzhon, war aod ledenez Aird pe Aird Uladh, e kontelezh An Dún.
Al lec’h reterañ eo en enez Iwerzhon a-bezh.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
* ↑ Ireland Geograhical Facts and Figures
# An Baile Dubh

An Baile Dubh (saozneg: Ballyduff) zo ur gêriadenn e kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon. An Baile Dubh a dalvez kement ha "kêriadenn du". Lec'hiet eo etre Baile Uí Thaidhg ha Baile an Bhuinneánaigh.
578 den a oa o vevañ eno e 2006, un digresk eus 5.9% e-keñver 2002 e-lec'h ma oa c'hoazh 614 den o chom enni.
Kêr-benn ar gontelezh : Trá Lí :
| Kêrioù all | Baile an Bhuinneánaigh • Cathair Saidhbhín • Cill Airne • Cill Orglan • An Daingean • Lios Tuathail • An Neidín • Oileán Chiarraí |
| Parrezioù, kêriadennoù ha Bailte fearainn | Abhainn an Scáil • Ard Fhearta • Baile na nGall • Baile an Sceilg • An Baile Dubh • Baile an Fheirtéaraigh • Baile an Mhuilinn • Baile an Ridire • Baile Uí Thaidhg • Béal Átha Longfoirt • Baile Mhic Eilegóid • Baile Uí Shíoda • Bréanainn • Brosnach • An Caladh • Cathair Uí Mhóráin • Cathair Bó Sine • Cathair Dhónaill • Caislean Graighre • Caisleán na Mainge • Ceann Trá • Cill Flainn • Cill Garbháin • Cill Mhaoile • An Clochán (Ciarraí) • Cnoc na gCaiseal • Na Coirríní • Coolgarriv • An Corráin, • Cuas an Bhodaigh • An Currach • DairbhreDoire Mór • Doire Fhionain • Dubháth • Dún Chaoin • An Faiche Mór • An Fearann Fuar • An Fhianait • An Fheothanach • Fionnóg • An Fosadh • Gníomh go Leith • Cill Doire (Ciarraí) • Lios Póil • LiosEiltín • Leac Snámha • Maigh Mheáin • Mainistir Ó dTorna • An Ráth Mhór • An Scragán • An Siopa Dubh • An tSnaidhm • Tairbeart • An Tearmann) • An Teampall Nua • An Tóchar • Tuath Ó Siosta |
| Rummad:Kontelezh Ciarraí |||
# An Bhóinn

An Bhóinn pe Abhainn na Bóinne (Boyne pe River Boyne e saozneg) a zo ur stêr en Iwerzhon, e Laighin, 112 km dezhi.

## Gwelet ivez

* Brú na Bóinne
# An Aviel ha Meditacionou

An Aviel ha Meditacionou tennet eus re c'hallec an Abat Duquesne gant an Otrou Richard zo ul levr e brezhoneg Treger embannet e 1819 gant Ledan e Montroulez. Troidigezh ul levr gallek "l'Année apostolique ou Méditations pour tous les jours de l'année", gant Duquesne, aluzener toull-bac'h ar Bastille, embannet e 1791 e Pariz, e oa.
# Anusvara

* Sinoù diakritek
* Sin diakritek
* Tired lemm ( ˊ )
* Tired lemm doubl ( ˝ )
* Tired boud ( ˋ )
* Breve ( ˘ )
* Karon / háček ( ˇ )
* lostig ( ¸ )
* Tired kognek ( ˆ )
* Daouboent ( ¨ )
* Pik ( · )
* Anunaasika ( ˙ )
* Anusvaara (  ̣ )
* Krogig / Dấu hỏi (  ̉ )
* Makron ( ˉ )
* Ogonek ( ˛ )
* Ront / kroužek ( ˚ )
* Spiritus asper ( ʽ )
* Spiritus lenis (  ʼ )
* Merkoù all implijet a-wechoù evel sinoù diakritek
* Skrab ( ’ )
* Barennig serzh ( | )
* Daoubik ( : )
* Virgulenn ( , )
* Barrennig ( ˗ )
* Tildenn ( ˜ )
* Titlo (  ҃ )
* Poent kreiz ( l·l )
Anusvara (anusvāra) eo anv ur sin diakritek bet diorroet evit bezañ implijet gant an doare-skrivañ devanagari, gantañ stumm ur pik skrivet a-us d'ul lizherenn gensonennel, da skouer:
मं
Talvezout a ra evit merkañ e vez distaget ur vogalenn dre ar fri.
Implijet e vez ivez gant abugidaoù all implijet evit skrivañ yezhoù indek .
# Anv-bihan

Graet e vez anv-bihan (liester : anvioù-bihan ; gerioù all : kentanv ha raganv) eus un anv a dalvez da anavezadenniñ un hinienn ha dreist-holl evit gallout e ziforc'hañ diouzh izili all e familh, gante an hevelep anv-familh.
Disheñvel eo an anvioù-bihan diouzh an anvioù-familh dre ma vezont dibabet ha roet a-ratozh da bep hini kentoc'h evit o c'haout da hêrezh.
Peurliesañ e vez implijet an anvioù-bihan e degouezhioù anfurmel p'en em anavezer mat pa vez implijet an anvioù-familh kentoc'h e degouezhioù furmeloc'h. Ledan eo implij an anvioù-bihan er c'humuniezhioù klos evel kêriadennoù, kêrioù bihan, metoù micherel, kumuniezhoù tud a-youl-vat ha tud yaouank. Ledanoc'h e vez implij an anvioù-bihan e broioù 'zo evel SUA p'o deus kroget an dud da vont e darempred dre hanterouriezh un den all, da skouer.
Un implij ledanoc'h en deus an termen "anv-bihan" evit an termen strishoc'h e ster "anv-badez" liammet ouzh ar gristeniezh.
Hervez hengoun an darn vrasañ eus sevenadurioù Kornôg Europa e vez lakaet an anv-bihan dirak an anv-familh hag abalamour da se e reer gant "kentanv" pe "raganv" aliesik ivez. Hervez boazioù sevenadurioù ha broioù all avat, en o zouez Hungaria en Europa hag an darn vrasañ eus broioù Azia, e lakaer an anv-familh dirak an anv-bihan, evel e Japan, e Sina, e Korea hag e Viet-Nam da skouer.

## Loenoniezh

Kentanv a vez graet ivez eus an anv skiantel kentañ a roer d'un takson p'er krouer. Da skouer, Picus mixtus a voe ar c'hentanv roet, e 1783, gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795) d'ar spesad evned a anavezer evel Veniliornis mixtus hiziv an deiz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ AnimalBase.

## Gwelit ivez

* Anv
* Anv-badez
* Anv-familh
* Lesanv
# Anuz-dall

Anuz-dall :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Anguidae |
| Genad : | Anguis |
| Anv skiantel ||
| Anguis fragilis Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An anuz-dall, pe anaf pe naer-galet, Anguis fragilis eus e anv skiantel, a zo ur stlejvil dibav eus Eurazia. Daoust d'e anv n'eo ket un naer met ur glazard.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Anuz-dall Peloponnez

Anuz-dall Peloponnez :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Kerentiad : | Anguidae |
| Genad : | Anguis |
| Anv skiantel ||
| Anguis cephallonica Werner, 1894 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Anuz-dall Peloponnez, pe naer-galet Peloponnez, (Anguis cephallonica) a zo ur glazard dibav hag a vev e Gres (Peloponnez, Lefkada, Kefalonia ha Zakynthos).
# Anv-kadarn

Un anv-kadarn a zo anezhañ ur ger a vez implijet evit ober dave d'un den, d'ul lec'h, d'un degouezh, d'un dra pe perzh un dra. E-lec'h un anv-kadarn e c'heller implijout ur raganv (d.s. eñ, piv).
Hervez struktur ar yezh, e c'hell chench stumm orin un anv-kadarn hervez perzhioù yezhadurel resis, da skouer:
   * An niver, d.s. paotr (unander) > paotred (liester) ; gwez (strollder) > gwezenn (unander) > gwezennoù (liester)
   * Ar reizh, d.s. kemener (gourel) > kemenerez (benel)
   * An troad, pe an dro-c'her, d.s. gizon (absolutivel) > gizonak (ergativel) en euskareg
Ur rummenn yezhadurel eo an anvioù-kadarn hag a c'hell bezañ isrannet e meur a zoare, da skouer:
   * Anvioù niveradus o tennañ da draoù fetis (d.s. kador, aval, Añjela) hag anvioù hollek o tennañ da vennozhioù, trivliadennoù h.a. (d.s. karantez, frankiz). Ne vez ket aezet atav ober an diforc'h etre an daou zoare anvioù-mañ.
   * Anvioù divoutin (d.s. Yann-Vari) hag anvioù boutin (d.s. paotr).
   * Anvioù-stroll (d.s. tropellad, blokad).
An anvioù eo a dalvez da renerien ha da renadennoù en ur frazenn, met en o lec'h e c'haller lakaat raganvioù .

## Gwelet ivez:

* Anv divoutin
* Kevreadurezh
* Niver (yezhoniezh)
# Anv-gwan-verb

An anv-gwan-verb zo ur furm eus ar verb hag a servij pe evel anv-gwan pe da ober amzerioù kevrennek ar verboù.

## E brezhoneg

Savet eo diwar bennrann ar verb, ha staget -et ouzh e lost. Digemm eo an anv-gwan-verb: n'eus niver na reizh ebet dezhañ.
Servij a ra
* evel un anv-gwan : ma Doue benniget!
* evel eil rann an amzerioù kevrennek : Benniget em eus da anv
* gant ar verb bezañ d'ober an tu-gouzañv
** Debret eo koan.

## Er yezhoù latin
### E latin

E latin e servij
* en amzerioù kevrennek : Sic est locutus partibus factis leo... .. Gwelout:
* evel anv-gwan en amzer dremenet : partibus factis (ur wech graet al lodennoù)
* evel anv-gwan en amzer da zont : « Ave Caesar, Morituri te Salutant »

### E galleg

Daoust ma ne vez ket klevet atav, skrivet e vez disheñvel an anv-gwan-verb war-lerc'h anvioù-kadarn gourel pe wregel, unan pe lies.
* un livre écrit, une œuvre écrite
* les livres écrits, les œuvres écrites

### E portugaleg

Evel anv-gwan e kemm an anv-gwan-verb hervez ar reizh hag an niver:
* o livro escrito, a obra escrita
* os livros escritos, as obras escritas

### E spagnoleg

Evel anv-gwan e kemm an anv-gwan-verb hervez ar reizh hag an niver:
* el libro escrito, la obra escrita
* los libros escritos, las obras escritas

## E saozneg

Digemm eo an anv-gwan verb. Daou seurt zo anezhañ:
* hini ar verboù reizh, skrivet -ed, hogen distaget e meur a zoare
* hini ar verboù direizh, a zo liesdoare
# Anv-barzh

Komz a reer eus anv-barzh un den hag a zo war un dro barzh hag ezel da C'horsez Barzhed Breizh, peogwir e rank izili ar gevredigezh -se, bet brudetoc'h gwechall e-touez ar skrivagnerien vrezhonek, dibab un anv-barzh, evel ma tibab kloer zo o anv-pab.
A-hend-all e komzer eus anv-pluenn: n'eo ket anavezet Maodez Glanndour ha Roparz Hemon evel izili Gorsez Barzhed Breizh.

## O anvioù-barzhed

* Frañsez Jafrennou a oa Taldir
* Ivon Krog a oa Eostig Kerineg
* Yann ar Floc'h a oa Pintig
# Arnara

Arnara a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
# Army of the Potomac

An Army of the Potomac a oa nerzh kreñvañ an Union Army war talbenn reter Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Krouet e oa bet e miz Gouhere 1861 dres goude emgann drastus Bull Run ha divodet e miz Mae 1865 goude kodianidigezh an nerzh kengevreet Army of Northern Virginia e miz Ebrel.

## Pennoù

* Brigadier General Irvin McDowell: Komandant an Army ha Departamant biz Virginia (27 a viz Mae 1861 - 25 a viz Gouhere 1861)
* Major General George B. McClellan: Penn divizion milourel ar Potomac, ha goude-se, an Army ha Departamant ar Potomac (26 a viz Gouhere 1861 - 9 a viz Du 1862)
* Major General Ambrose E. Burnside: Penn an Army of the Potomac (9 a viz Du 1862 - 26 a viz Genver 1863)
* Major General Joseph Hooker: Penn an Army ha Departamant ar Potomac (26 a viz Genver - 28 a viz Even 1863)
* Major General George G. Meade: Penn an Army of the Potomac (28 a viz Even 1863 - 28 a viz Even 1865)
Major General John G. Parke a voe penn al lu pa voe ezveziant Meade peder gwech
Lt. Gen. Ulysses S. Grant, Penn holl luioù an Unaniezh, e lec'h penn a oa gant an Army of the Potomac ha rener Meade e oa etre Mae 1864 hag Ebrel 1865, memes ma chome Meade e penn an Army of the Potomac.
# Arnal Ballester

Arnal Ballester zo ur skeudennaouer katalan, ha kelenner skeudennaouiñ, ganet e Barcelona e 1955, aotreek war an Istor. Kelenn a ra en Escola Massana e Barcelona.
Labouret en deus evel skeudennaouer fent e kelaouennooù bihan da gentañ, adalek ar bloavezhioù 1970 ( El Papus ha Por Favor entre 1972 ha 1976), hag evit kazetennoù bras goude. Brudet eo ivez evel skeudennaouer levrioù bugale, ha labouret en deus evit levrioù oberourien evel Eduardo Polo, Mariasun Landa pe Miquel Obiols.
Skrivet en deus ivez No tinc paraules, ul levr treset.

## Priz

Bet en deus ar Premio Nacional de Ilustración e miz Gwengolo 2008
# Arnaldo Antunes

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Arnaldo Augusto Nora Antunes Filho, ganet d'an 2 a viz Gwengolo 1960 e São Paulo, zo ur barzh ha kaner brazilian.

## Albomoù

* Nome (1993)
* Ninguém (1995)
* O Silêncio (1996)
* Um Som (1998)
* Paradeiro (2001)
* Saiba (2004)
* Qualquer (2006)
* Iê Iê Iê (2009)
* Disco (2013)
* Já É (2015)
* RSTUVXZ (2018)
* O Real Resiste (2020)

#### Albomoù en-bev

* Ao Vivo no Estúdio (2007)
* Ao Vivo lá Em Casa (2010)
* Acústico MTV - Arnaldo Antunes (2012)
* Ao Vivo em Lisboa (2017)

#### Trilhas sonoras

* O Corpo (2000)

#### Spesiel

* Pequeno Cidadão (2009) (gant Antonio Pinto, Edgard Scandurra ha Taciana Barros)
* Especial MTV - A Curva da Cintura (2011) (gant Edgard Scandurra ha Toumani Diabaté)

### Gant an Titãs
#### Albomoù

* Titãs (1984)
* Televisão (1985)
* Cabeça Dinossauro (1986)
* Jesus Não Tem Dentes no País dos Banguelas (1987)
* Õ Blésq Blom (1989)
* Tudo ao Mesmo Tempo Agora (1991)

#### En-bev

* Go Back (1988)

### Gant an Tribalistas

* Tribalistas (2002)
* Tribalistas (2017)

## Liammoù diavaez

* Gant Marisa Monte : YouTube
* Gant Erasmo Carlos: YouTube

## Notennoù

* ↑ Patrom:Citar web
* ↑ Patrom:Citar web
* ↑ Patrom:Citar web
# Arnaldo Otegi

Arnaldo Otegi Mondragon :
| Arnaldo Otegi ||
| Anv badez | Arnaldo Otegi Mondragon |
| lesanvioù | Ar Gerry Adams euskarat |
| Deiziad ganedigezh | 6 a viz Gouhere 1958 e Elgoibar, proviñs Gipuzkoa e bro Euskadi su |
| Bro | Euskadi |
| Skourr | Euskadi ta Askatasuna Herri Batasuna Euskal Herritarrok Sortu |
| Micherioù | Stourmer broadelour Politikour |
| kemmañ |
Arnaldo Otegi Mondragon a zo ur politikour euskarat, stourmer dizalc'hour. Mouezh ar strollad Sortu eo. Ganet eo d'ar 6 a viz Gouhere 1958 e Elgoibar, ur gêriadennig eus proviñs Gipuzkoa e bro Euskadi su.
Ul lisañs prederouriezh ha lizhiri a zo bet tapet gantañ. Dimezet eo ha daou vugel en deus.
Stourmer e oa er strollad Euskadi ta Askatasuna (ETA), skourr bolitikel-soudardel, ret e voe dezhañ kuitaat e vro ha terc'hout da Frañs e 1977. Harzet ha skarzhet e voe, ha lakaet etre daouarn ar servijoù surentez spagnol e 1987. Barnet e voe prim e Madrid ha kondaonet da 6 vloaz toull-bac'h. Dieubet e voe e 1990.
E 1997 e oa bet dilennet evel ezel e bodad ren da c'hortoz ar strollad Herri Batasuna.
Otegi a zo bet dieubet eus an toull-bac'h d'ar 1añ a viz Meurzh 2016. An dieubidigezh a oa bet degemeret mat gant pennoù an tu kleiz abertzale, ha gant pennoù ar strollad Podemos ; kement-se a blanto reuz e-barzh ar strolladoù politikel all dreist-holl Ciudadanos, hag ul lod eus bed ar c'helaouiñ El Mundo e-penn.

## Levrlennadur

* (fr) Demain, Euskal Herria - Entretien avec Arnaldo Otegi, embannadur Gara-Gatuzain, 168 pajenn, 1añ aviz Even 2006 (ISBN 978-2913842410)

## Film

* Julio Medem, Euskal pilota: larrua harriaren kontra

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) 1/03/2016 Liberation.fr gant François Musseau: Arnaldo Otegi, broadelour euskarat tremenet dre brezelour, peoc'hgarour ha toull-bac'h, a adkav ar frankiz .
* ↑ (fr) 1/03/2016 kazetenn Le Monde Ur penn broadelour euskarat o kuitaat an toull-bac'h
* ↑ (es) 2/03/2016 kazetenn El Mundo gant Luis Ángel Sanz Álvaro Carvajal "Pedro Sánchez a Pablo Iglesias: "Si quiere ir a elecciones, diga la verdad"
# Arnaldur Indriðason

Arnaldur Indriðason (ganet d'an 28 a viz Genver 1961 e Reykjavik, Island) (e anv a gaver ivez skrivet Arnaldur Indridason, e broioù all) zo ur skrivagner islandek. Mab eo d'ur skrivagner all, Indriði G. Þorsteinsson.
Studioù istor en deus graet ha kazetenner eo bet. Skrivet en deus meur a romant polis, zo bet gwerzhet mat-kenañ ha troet e nouspet yezh.
Emañ o vevañ e Reykjavik gant e wreg hag o zri bugel.

## Oberennoù

* Synir duftsins (1997)
* Dauðarósir (1998)
* Napóleonsskjölin (1999)
* Leyndardómar Reykjavíkur 2000 (2000)
* Mýrin (2000) (troet e galleg gant an titl "La Cité des Jarres")
* Grafarþögn (2001) (troet e galleg gant an titl "La Femme en vert", 2006)
* Röddin (2002) (troet e galleg gant an titl "La Voix", 2007)
* Bettý (2003)
* Kleifarvatn (2004) (troet e galleg gant an titl "L'homme du lac", 2008)
* Vetrarborgin (2005) (troet e galleg gant an titl "Hiver arctique", 2009)
* Konungsbók (2006)
* Harðskafi (2007) (troet e galleg gant an titl "Hypothermie", 2010)
* Myrká (2008)(troet e galleg gant an titl "La rivière noire", 2011)
* Svörtuloft (2009)(troet e galleg gant an titl "La muraille de lave", 2012)
* Furðustrandir (2010) (troet e galleg gant an titl "Étranges Rivages", 2013)
* Einvígið (2011)
* Reykjavíkurnætur (2012)
# Arnad

Arnad zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Arnasco

Arnasco zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# 1597

Diwar-benn bloavezh 1597 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1597

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1597
# 1598

Diwar-benn bloavezh 1598 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 7 Genver : Boris Godounov a skrap tron Rusia goude marv Feodor
* Eost : Emgan Beal an Atha Buidhe, emsaverien iwerzhonat a faez ul lu saoz bleiniet gant Henry Bagenal

#### Frañs

* 2 mae : Peoc'h Vervins, fin ar brezel etre Frañs ha Spagn.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1598

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1598
# 1599

Diwar-benn bloavezh 1599 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1599

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1599
# 15 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1965 : Kanada : ur banniel nevez, gant un delienn skav-gwrac'h ruz, a gemer plas ar banniel kozh.
* 1971 : Rouantelezh Unanet ha Republik Iwerzhon : dibab a reer rannañ al lur e kant kantvedenn, e-lec'h er reizhiad kozh e oa rannet e 20 shilling.
* 1999 : Abdullah Öcalan, penn an emsav kurd PKK, zo harzet e Kenya gant servijoù Turkia.

## Sportoù

* 1915 : krouidigezh Liverpool Fútbol Club e Montevideo (Uruguay).
* 2013 : tapet eo rekord bedel al lammat gant ar berchenn en diabarzh (6,16 m) gant an atletour gall Renaud Lavillenie, e Donetsk (Ukraina).

## Ganedigezhioù

| Galileo Galilei | Loeiz XV a Vro C'hall |
* 1564 : Galileo Galilei, jedoniour ha steredoniour italian.
* 1710 : Loeiz XV, roue Bro-C'hall.
* 1913 : Erich Eliskases, mestrc'hoarier echedoù aostrian, alaman hag arc'hantinat.
* 1962 : Milo Đukanović, kentañ ministr ha prezidant Montenegro.

## Marvioù

* 1145 : Lucius II, pab.
* 1637 : Ferdinand II an Impalaeriezh Santel.
* 1869 : Mirza Ghalib, skrivagner ourdouek ha persek eus Indez.
* 1928 : Herbert Henry Asquith, kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1974 : Alan-Gwenog Berr, yezhoniour war ar brezhoneg
* 2020 : Jean-Yves Lagadeg, geriadurour ha yezhoniour brezhonek.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : XV ante calendas Martias/ Lupercalia; Parentalia 2; Juno-Februata
* Devezh ar banniel e Kanada
* Devezh ar vro e Serbia
* Iliz kristen :
** E Breizh : sant Laouenan
# 15 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* Pont kozh ar Roc'h-Bernez
* 778 : en Emgann Roncevaux eo lazhet Hruoland ennañ.
* 927 : ar sarazined a aloub Taranto.
* 1040 : Duncan Iañ Skos a zo faezhet ha lazhet gant e genderv Macbeth a ya da roue war-e-lerc'h.
* 1491 : degouezhout a ra soudarded lu Charlez VIII (Bro-C'hall) en Egineg.
* 1944 :
** dieubet eo Dinarzh gant ar Gevredidi.
** distrujet eo pont Ar Roc'h-Bernez goude ma oa bet kouezhet an tanfoeltr war zanvezioù-tarzh staget outañ gant an Alamaned.
* 1975 : gwalldaol e kreizenn nukleel Brenniliz.

## Sportoù

* 1902 : krouidigezh Montevideo Wanderers Fútbol Club e Montevideo (Uruguay).
* 1936 : Jean Despeaux ha Roger Michelot, bokserien c'hall, a ya da gampioned olimpek e Berlin.
* 1952 : dilennet eo an Amerikan Avery Brundage da 5vet prezidant ar Poellgor etrebroadel olimpek.
* 2004 : Laure Manaudou, neuñverez c'hall, a ya da gampionez olimpek ar pevar c'hant metrad neuñv dieub en Aten.
* 2010 : da-geñver C'hoarioù Olimpek ar Yaouankiz (bet dalc'het e Singapore), e vez neuiet ar c'hentañ redadeg a-bep-eil kemmesk eus an istor ; aet ar vedalenn arem gant skipailh Bro-C'hall (Mathilde Cini, Jordan Coelho, Mehdy Metella hag Anna Santamans).

## Ganedigezhioù

| Napoléon Bonaparte | Walter Scott |
* 1769 : Napoléon Bonaparte, gall.
* 1771 : Walter Scott, skrivagner ha barzh skosat.
* 1807 : Jules Grévy, den-stad gall.
* 1901 : Pierre Caron, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1911 : Paul Vaitonis, mestrc’hoarier echedoù lituanian ha kanadian.
* 1945 : Alain Juppé, politikour gall.
* 1949 : Erwan Kervella, ludresour ha fentigeller er gelaouenn Yod-Kerc'h.
* 1950 : Anna Bro Saoz prinsez Bro-Saoz.
* 1952 : Bernard Lacombe, melldroader etrebroadel gall.
* 1972 : Ben Affleck, aktour stadunanat.

## Marvioù

* 1758 : Pierre Bouguer, jedoniour breizhat, fizizour ha hidrografiour.
* 1857 : Johann Friedrich Naumann, engravour hag evnoniour alaman.
* 1936 : Grazia Deledda, Priz Nobel al Lennegezh e 1926.
* 1967 : René Magritte, livour belgiat.
* 1949 : Kanji Ishiwara, milour ha strategour japanat.

## Lidoù

* Kristenion:
** Gouel Maria Hanter Eost, pe Gouel Maria Kreiz-Eost.
* Gouel broadel an Akadianed.