OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 19 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1485 : krouget eo Pierre Landais, kuzulier Frañsez II, dug Breizh, e Naoned.
* 1488 : kodianidigezh Felger.
* 1553 : dont a ra Mari Iañ da vezañ rouanez Bro-Saoz.
* 1925 : disklêriañ a ra Anatole de Monzie, Ministr gall an Deskadurezh Publik, Pour l'unité linguistique de la France, la langue bretonne doit disparaître, da geñver digoradur pavilhon Breizh e Diskouezadeg Etrebroadel Pariz.

## Sportoù

* 1900 : Michel Théato (luksembourgat e oa d'ar mare-se) a ya da gampion olimpek ar maraton e Pariz.
* 1919 : douget eo kentañ krez melen gant Eugène Christophe da geñver 11vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Grenoble (Isère) ha Jeneva (Suis).
* 1950 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Sant-Brieg (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Ferdi Kübler (Suis).
* 1952 : digoradur ar XV$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Helsinki (Finland).
* 1980 : digoradur an XXII$^{il}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Moskov (Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel) gant Leonid Brejnev, Prezidant Præzidium ar Soviet meur.
* 1981 : aet Tro Bro-C'hall gant ar reder breizhat Bernard Hinault.
* 1996 : digoradur ar XXVI$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv en Atlanta gant Bill Clinton, Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.

## Ganedigezhioù

* 1834 :
** Jean-Marie Déguignet, skrivagner brezhonek ha gallek.
** Edgar Degas, livour gall.
* 1838 : Joel Asaph Allen, bronnegour, evnoniour ha loenoniour stadunanat.
* 1898 : Étienne Decroux, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) korollour ha jestraouer gall.
* 1924 : Antoine Cuissard (Tatane a veze graet anezhañ), melldroader etrebroadel ha gourdoner gall.
* 1929 : Jean Malléjac, marc'hhouarner breizhat.
* 1946 : Ilie Năstase, tennisour rouman.
* 1947 :
** Bernie Leadon, kaner-sonaozer ha soner gitar stadunanat, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Eagles.
** Brian May, gitarour ha pianoour saoz, ezel eus ar strollad Queen.
* 1948 : Hilaire Rama, soner gitar-boud breizhat a orin martinikat.
* 1958 : Angharad Tomos, skrivagnerez kembraek.
* 1964 : Peter Dobson, aktour stadunanat.
* 1967 : Yaël Abecassis, aktourez israelat a orin marokan.

## Marvioù

* 1374 : Francesco Petrarca, barzh italianek.
* 1984 : Francis Gourvil, skrivagner ha kelaouenner breizhat (ha gall).
* 1994 : Jarl-Vari Guillois, bet dibunet gantañ Galv an 18 a viz Mezheven 1940 e brezhoneg er BBC.
* 2011 : Pierre Jonquères d'Oriola, marc'heg gall, kampion olimpek e 1952 ha 1964.
# Alan Shepard

Alan Bartlett Shepard, Jr., ganet d’an 18 a viz Du 1923 e Derry (New Hampshire), marvet d’an 21 a viz Gouhere 1998 e Peeble Beach (Kalifornia) a zo bet an Amerikan kentañ o veajiñ en egor (kefridi Mercury-Redstone 3) e 1961, teir sizhun war-lerc'h an nijadenn gentañ en egor graet gant ar Soviedad Youriy Gagarin, hag ar pempet den o kerzhet war al Loar (kefridi Apollo 14) e 1971.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alan Sillitoe

Alan Sillitoe (ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1928 e Nottingham, marvet d'ar 25 a viz Ebrel 2010 e Londrez) a oa ur skrivagner saoz.
Oberennoù Alan Sillitoe zo, dreist-holl, romantoù, danevelloù ha barzhonegoù, met skrivet en deus ivez pezhioù-c'hoari, arnodskridoù, skridoù beajoù ha levrioù evit ar vugale. Dont a reas brud dezhañ gant e romant Saturday night and Sunday morning.

## Oberennoù

* Saturday night and Sunday morning (1958)
* The loneliness of the long-distance-runner (danevelloù, 1959)
* The rats and other poems (barzhonegoù, 1960)
* Ur romant e teir lodenn:
** The death of William Posters (1965)
** A tree on fire (1967)
** The flame of life (1974)
* A start in life (romant, 1970)
* Men, women and children (danevelloù, 1973)
* Mountains and caverns (arnodskrid, 1975)
* The storyteller (romant, 1979)
* Her victoryv (romant, 1982)
* The lost flying boat (romant, 1983)
* Life goes on (romant, 1985)
* Last loves (romant, 1990)

## Liammoù diavaez

* Contemporary Writers: Alan Sillitoe
# Alan Titley

Alan Titley (ganet d'an 28 a viz Mezheven 1947) zo ur skrivagner iwerzhonek hag un troer. Implijet en deus Crobhingne da anv-pluenn.
Ganet e voe e Korkig (Corcaigh) ha graet en deus e studioù e Korkig hag e Dulenn.
Goude bezañ graet skol e Nigeria eo bet o kelenn e rann an iwerzhoneg e skol-veur Sant Padrig e Dulenn hag e skol-veur Korkig, betek ar mare ma'z eas war e leve e 2011. E-pad meur a vloaz en deus skrivet pennadoùigoù iwerzhonek e-barzh The Irish Times. Meur a briz en deus bet gant e skridoù, romantoù, pezhioù-c'hoari ha levrioù evit ar re yaouank. Gantañ eo bet troet e saozneg pennoberenn Máirtín Ó Cadhain, Cré na Cille.
# Alan Raude

Alan Joseph Raude (1923 – 2017), Ron Peniarth e anv-pluenn, a oa ur yezhoniour, un istorour hag ur sentvuhezoniour a-orin eus Enez Groe a skrivas levrioù gallek a-zivout orin douaroniel Bretoned an Arvorig hag istor ar brezhoneg ; an doare da skrivañ ar gallaoueg en devoa studiet ivez.
E Courbevoie (Hauts-de-Seine) e oa bet ganet e 1923. Adalek 1939 e studias ar skiantoù istorel ha lizheregourel en École Pratique des Hautes Études er Sorbonne, ma voe dedennet-bras gant ar yezhoù keltiek (brezhoneg, kembraeg hag iwerzhoneg). E-tro 1942-43 ez emezelas e bodad folklorourien ar Musée des Arts et Traditions Populaires ma laboure Reun Kreston ha Jef ar Penven dija. E 1945, oadet 32 vloaz eta, e voe en Alamagn evel serjant-jubennour er Welsh Guards ("Gwarded Kembreat"), unan eus pemp rejimant troadeien ar Royal Foot Guards er British Army. Bloaz goude e voe degemeret e Skol-veur Bonn evit heuliañ kentelioù yezhoniezh keltiek, germanek ha romanek. E 1948 e voe troer teknikel e Kreizenn deknikel an ardivinkelezh c'hounezel e Pariz, a-raok labourat e Kreizenn teulierezh ijinerezh an houarn adalek 1950 betek 1953, ar bloaz ma voe gopret gant ar gompagnunezh Industrial Business Machines Corporation (IBM). E 1961 e voe rener er c'hontoù e Kevelouri al labourerien-douar e Landerne.

## Relijion

E 1953 ivez e kemeras perzh e Goursez Vreizh, met dizemglev ha skism a voe. E 1980 e tistroas d'ar Goursez evit daskor d'an Drouiz Meur ar banniel ha kleze-meur Arzhur, a oa bet en e gerzh e-pad 27 vloaz. Da get ez eas ar skism neuze, roue barzh a voe renk A. Raude er Goursez, met biskoazh ne gemeras perzh e lid pe lid. Kadoriad Kelc’h Studi Drouized an Hengoun e diabarzh ar Goursez e voe ivez.
Tost d'an Iliz Ortodoks Keltiek e chomas avat, ha kalz amzer a ouestlas da glask gwrizioù hag istor sent Breizh.

## Yezhoù Breiz

Aozer ar pennadoù Bretagne romane e kelaouenn ar c'hengevread Kendalc'h e voe Alan Raude, koulz hag ezel eus Ar Falz ha Skol Vreizh. War skritur etrerannyezhel ar brezhoneg e labouras ivez, ha war ar geriaouiñ e bodad TermBret OPAB. Gantañ e voe ijinet doare-skrivañ nevez ar gallaoueg, anvet Écrire Le Gallo (ELG).

## Labourioù

Abaoe 2011 ha betek e varv e 2017 e embanne Alan Raude disoc'hoù e enklaskoù war lies tachenn er gelaouenn Ar Gedour.

### Istor

* L'origine géographique des Bretons armoricains, Dalc'homp Soñj, 1996 (ISBN 978-2-905929-10-5)
* La Naissance des nations brittoniques – de 367 à 410, Label LN, 2009 (ISBN 978-2-915915-25-9)
* Petite Histoire linguistique de la Bretagne, Maézoe-Heziviken, 2001 (ISBN 978-2-2951744-26-4)

### Gallaoueg

* Écrire le gallo – Précis d'orthographe britto-romane, La Nation Bretonne, 1978 — Adembannet gant Maézoe-Heziviken, 2003
* Liste des communes de Loire-Atlantique, Maézoe-Heziviken, 2003

## Limmoù diavaez

* (br) (fr) Institut de documentation bretonne et européenne

## Pennadoù kar

* Roll yezhourien ar brezhoneg

## Notennoù

* ↑ Ar Gedour
# Alan Turing

Alan Mathison Turing (Londrez, 23 viz Mezheven 1912 – Wimslow, Cheshire, 27 a viz Mezheven, 1954) a oa ur matematikour saoz bet lesanvet « tad an urzhiataerezh ». Ur c'hoarier echedoù e voe ivez.
E-touez an dud kentañ e oa bet o labourat gant urzhiataerioù niverel diazezet war damkanoù jedoniel, ha pouezus-kenañ eo bet al labour kaset da benn gantañ war an dachenn-se.
Gantañ e oa bet ijinet amprouenn Turing, a voe pouezus-tre evit kas war-raok ar preder diwar-benn an naouegezh arzek ; ardivink Turing a ijininas ivez, e 1936. E gwirionez, daoust d'e anv, n'eo ket an "ardivink"-se ur mekanik fetis met kentoc'h un doare eeun-tre ha galloudus-kenañ da zielfennañ ur frazenn ha da c'houzout hag-eñ ez eo gwir pe c'haou, dre implijout ardivinkoù diazezet war ar jedoniezh nemetken. Diouzh an "ardivink"-se e voe deveret algoritmoù.
Da geñver an Eil Brezel-bed e labouras evit gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet evel dielfennour kodoù ; implijout a reas urzhiataerioù evit dont a-benn da zirinegañ kemennadoù an Alamaned bet skrivet gant kodoù disheñvel-tre da diskoulmañ gant an doareoù boas bet implijet betek neuze.
Un den gae e oa Alan Turing ; e 1952 e voe kavet o kaout darempredoù reizhel gant ur gwaz all, ha dre ma oa an heñvelrevelezh un torfed e Bro-Saoz d'ar mare-se c'hoazh e voe barnet ha rediet da zibab etre an toull-bac'h hag ar spazhadur kimiek, da lâret eo implijout hormonoù ar maouezed, estrogenoù da skouer, evit izelaat live e lusk reizhel. Spazhet e voe neuze, met abalamour d'an hormonoù ne zeue ket a-benn ken da zihodiñ ha krog e oa e zivronn da vrasaat betek re. Goude daou vloaz o c'houzañv efedoù ar spazhadur kimiek en em lazhas Turing gant holenoù kianur (HCN) e 1954.

## Pennadoù kar

* Loskaberzh
* Priz Turing
* Roll kampoù-bac’h an nazied
* Shoah
# Alan al Louarn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Alan al Louarn, pe Alanig al Louarn, zo un anv brezhonek a c'hall bezañ:
* al lesanv roet d'al louarn er c'hontadennoù-pobl
* un anv-tud
* anv meur a oberenn

## Tud

* lesanv Alan II, dug Breizh
* Alan Louarn, un emsaver breizhat (1918-1993)

## Lennegezh

* Alan al Louarn, ur pezh-c'hoari gant Hollsent ar Garreg,
* Alanik al Louarn, ur pezh-c'hoari gant Yann-Vari Perrot,
* Troiou-kamm Alanig al Louarn, gant Jakez Riou, embannet e-barzh Gwalarn, troidigezh diwar ar skrid alamanek Reineke Fuchs, gant Goethe.
* Alanig al Louarn, ul levrig en dastumad Levrioù ar vugale, embannet gant Al Liamm e dibenn ar bloavezhioù 1960.

## Pennadoù kar

* Alan
* louarn
* Levrioù ar vugale
# Alan Silvestri

Alan Silvestri pe Alan Anthony Silvestri (New York, 26 Meurzh 1950) zo ur sonaozour sinema stadunanat.
Anavezet eo evit e genlabour gant ar filmaozer Robert Zemeckis dreist-holl. Evit filmoù hemañ en deus savet e sonskridoù brudetañ, en o zouez Back To The Future (1985), Who Framed Roger Rabbit (1988) ha Forrest Gump (1994). Brudet eo ivez evit bezañ savet sonerezh evit filmoù produet gant Marvel Studios, en o zouez Captain America: The First Avenger (2011), The Avengers (2012), Avengers: Infinity War (2018) hag Avengers: Endgame (2019).
# 228

981 Ab Urbe Condita = 228 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ː Severus Alexander
* Koñsuled ː Quintus Aiacius Modestus Vrescentianus II & Marcus (Pomponius ?) Maecius Probus

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab Urban Iañ (220 / 230)
* Pab-enep ː Hippolit (217 / 235)

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 22 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1495 : ar roue Charlez VIII a Vro-C'hall a erru e Naplez evit adpiaouiñ gwirioù e familh war Rouantelezh Naplez.
* 1819 : gwerzhet eo Florida gant Spagn d’ar Stadoù Unanet, e pemp milion a zollaroù.
* 1911 : distro Jarl Priel da Briel goude ma voe achu e amzer martolod er morlu gall.
* 1948 : taol-stad gant ar gomunourien e Tchekoslovakia.
* 1958 : sinadur an emglev unaniñ etre Ejipt ha Siria gant prezidanted an eil bro hag eben.
* 1997 : an dañvadez kentañ bet krouet dre ar c'hlonañ, Dolly hec'h anv. Gant ur skipailh skiantourien eus ar Bro-Skos eo bet kaset al labour dindan renerezh Ian Wilmut.

## Ganedigezhioù

| Arthur Schopenhauer | Fryderyk Chopin | Steve Irwin |
* 1732 : George Washington, prezidant kentañ Stadoù Unanet Amerika.
* 1788 : Arthur Schopenhauer, prederour alaman.
* 1840 : August Bebel, politikour alaman.
* 1857 :
** Heinrich Hertz, fizikour alaman.
** Robert Baden-Powell, saver emsav ar Skouted.
* 1864 : Jules Renard, skrivagner gall.
* 1887 : Savielly Tartakower, meurc'hoarier echedoù gall-poloniat.
* 1896 : Fañch Elies (Abeozen e anv-pluenn), yezhoniour ha skrivagner brezhonek.
* 1900 : Seán Ó Faoláin, skrivagner saoznek eus Iwerzhon.
* 1932 : Edward Moore "Ted" Kennedy, politikour amerikan.
* 1943 : Horst Köhler, prezidant Alamagn etre 2004 ha 2010.
* 1949 : Niki Lauda, bleiner Formulenn 1.
* 1959 : Mic'hail Gourevitch, mestrc'hoarier echedoù ukrainat, belgiat ha turk.
* 1962 : Steve Irwin.
* 1975 : Drew Barrymore.

## Marvioù

* Andy Warhol e 1977
* 1512 : Amerigo Vespucci, ergerzher italian.
* 1913 : Ferdinand de Saussure, yezhoniour suis.
* 1942 : Stefan Zweig, skrivagner aostrian.
* 1943 : Hans ha Sophie Scholl, stourmerien enep-nazi.
* 1966 : Yeun ar Gow, skrivagner brezhonek.
* 1971 : Pierre Caron, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1985 : Salvador Espriu, skrivagner katalanek.
* 1987 : Andy Warhol, arzour stadunanat.
* 2002 : Jonas Savimbi, politiker eus Angola.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : VIII ante calendas Martias / Caristia = VIII$^{vet}$ deiz kent I$^n$ Meurzh / Caristia (displegadenn da zont)
# 22 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1500 : Pedro Álvares Cabral, un ergerzher portugalat, eo an Europad kentañ o tilestañ e Brazil.
* 1515 : donezonet e vefe Dugelezh Breizh da Frañsez Iañ a Vro-C'hall ma yafe Klaoda Bro-C'hall da anaon a-raok he gwaz roueel.
* 1911 : degouezhout a ra ar skrivagner breizhat Jarl Priel e Moskov evit ar wech kentañ.
* 1912 : kregiñ a reer da embann ar Pravda, kazetenn Strollad komunour an Unaniezh Soviedel.
* 1970 : Devezh an Douar lidet evit ar wech kentañ.

## Sportoù

* 1917 : krouidigezh Club Plaza Colonia de Deportes e Colonia del Sacramento (Uruguay).

## Ganedigezhioù

* 1451 : Izabel Kastilha, rouanez Kastilha ha Leon.
* 1724 : Immanuel Kant, prederour alaman.
* 1813 : Jørgen Moe, eskob ha skrivagner norvegek, dastumer kontadennoù.
* 1870 : Lenin, dispac'hour ha den-Stad rusian.
* 1876 : Charlez Kotonneg, medisin, adsaver ar gouren breizhek.
* 1891 : Nicola Sacco, stourmer diveliour italo-amerikan (lakaet d'ar marv d'an 23 a viz Eost 1927).
* 1899 : Vladimir Nabokov, skrivagner rusian stadunanat.
* 1907 : Lucio Del Vecchio, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1937 : Jack Nicholson, aktour ha sevener amerikan.
* 1952 : Marilyn Chambers.
* 1957 : Donald Tusk, politikour polonat, kentañ ministr Polonia.

## Marvioù

* 1616 : Miguel de Cervantes, barzh, dramaour ha romantour spagnolek.
* 1758 : Antoine de Jussieu, bevoniour gall.
* 1794 : Isaac Le Chapelier, breutaer ha politikour, unan eus saverien ar C'hleub breton.
* 1833 : Richard Trevithick, ijiner ar stlejerez dre vurezh.
* 1867 : Aleksandr Petrov, mestrc'hoarier echedoù ha saver kudennoù echedoù rusian.
* 1915 : Alfred Ely-Monbet, kabiten adarme, saver arrebeuri ha kizeller, lazhet war an talbenn e-kerzh emgann Boezinge.
* 1932 : Sándor Takács, mestrc'hoarier echedoù roumanat.
* 1944 : Aogust Bocher, Ar Yeodet, barzh breizhat.
* 1994 : Richard Nixon, prezidant Stadoù Unanet Amerika.

## Lidoù

* Devezh an Douar.
# 226

979 Ab Urbe Condita = 226 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ː Severus Alexander (
* Koñsuled ː Imp. Severus Alexander II & Caius Bruttius Cruspinus

### Azia
## Arzoù ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab Urban Iañ
* Pab-enep ː Hippolit

## Marvioù

* Julia Maesa, mamm-gozh an impalaer Severus Alexander

## Daveoù

* 1 2 François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 227

980 Ab Urbe Condita = 227 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ː Severus Alexander
* Koñsuled ː Marcus Nummius Senecio Albinus & Marcus Laelius (Fulvius?) Maximus Aemilianus

### Azia
## Arzoù ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab Urban Iañ
* Pab-enep ː Hippolit

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 225

978 Ab Urbe Condita = 225 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ː Severus Alexander
* Koñsuled ː Tiberius Manilius Fuscus II & Servius Calpurnius Domitius Dexter
* Eurediñ a ra Alexander Severus Sallustia Orbiana (daveoù ?)

### Azia
## Arzoù ha skiantoù
## Relijionoù

* pab Urban Iañ
* Pab-enep ː Hippolit

## Ganedigezhioù 225

* Marcus Antonius Gordianus, impalaer da zont dindan anv Gordianus III.

## Daveoù

* 1 2 François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 229

982 Ab Urbe Condita = 229 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ː Severus Alexander
* Koñsuled ː Imp. Severus Alexander III & Cassius Dio Cocceianus II

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab Urban Iañ (220 / 230)
* Pab-enep ː Hippolit (217 / 235)

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 22 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 845 : trec'h an Dug Nevenoe war lu Charlez ar Moal e kêriadenn Ballon war barrez Blaen, sañset dre ma'z eus tabut e-touesk istorourien 'zo diwar-benn an deiziad-mañ.
* 1863 : echu eo sevel karrbont Montroulez.
* 1918 : erruout a ra ar soudarded c'hall e Strasbourg.
* 1932 : stanket eo treñ prezidant ar Republik c'hall gant ur goulou ruz lakaet dre guzh war ar roudenn-hent-houarn e-kichen Ingrandes (Maine-et-Loire) war harzoù Breizh.
* 1943 : dont a ra Liban da vezañ ur stad dizalc'h diouzh Bro-C'hall.
* 1956 : digoradur ar XVI$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Melbourne (Aostralia) gant Philip Mountbatten, Priñs ar Rouantelezh-Unanet ha Dug Dunedin.
* 1963 : muntret eo John Fitzgerald Kennedy, prezidant SUA, e Dallas (Texas).
* 1963 : embannadur With The Beatles e Breizh-Veur, eil albom gant ar strollad The Beatles.
* 1968 : embannadur The Beatles (albom) pe an Albom gwenn, navet albom gant ar strollad The Beatles.
* 1975 : dont a ra Juan Carlos Iañ da vezañ roue Spagn.
* 2005 : anvet eo Angela Merkel da gañsellerez Alamagn gant kannaded ar Bundestag.
* 2017 : kondaonet eo Ratko Mladić, lesanvet "kiger ar Balkanioù", d'an toull-bac'h da viken.

## Ganedigezhioù

| José-Maria de Heredia | Terry Gilliam |
* 1842 : José-Maria de Heredia skrivagner gallek.
* 1533 : Alfonso II d'Este, dug Ferrara.
* 1847 : Richard Bowdler Sharpe evnoniour saoz.
* 1869 : André Gide, skrivagner ha Priz Nobel al Lennegezh e 1947.
* 1874 : Max Dearly, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1890 : Charles de Gaulle, jeneral ha Prezidant ar Republik C'hall eus 1959 betek 1969.
* 1901 : José Leandro Andrade, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1923 : Piéral, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 1929 : Terry Gilliam, filmaozer stadunanat.
* 1937 : René Abjean, sonaouzour breizhat.
* 1941 : Tom Conti, aktour ha romantour skos.
* 1958 : Jamie L. Curtis, aktourez Stadunanat.
* 1960 : Stéphane Freiss, aktour, filmaozer ha saver senario gall.
* 1984 : Scarlett Johansson, aktourez stadunanat.

## Marvioù

| Jack London | John Fitzgerald Kennedy |
* 1824 : François Levaillant, ergerzher, dastumer hag evnoniour gall.
* 1916 : Jack London, skrivagner saoznek eus ar Stadoù Uannet.
* 1955 : Guy Ropartz, sonaozer brezhon.
* 1963 : Aldous Huxley, skrivagner saoz.
* 1963 : John Fitzgerald Kennedy, prezidant Stadoù Unanet Amerika (lazhet e Dallas).
* 1980 : Mae West, aktourez stadunanat.
* 2007 : Maurice Béjart, dañsour ha korollour gall.
* 2007 : Julien Gracq, skrivagner gall.
* 2010 : Julien Guiomar, aktour gall.

## Lidoù

Sant an deiz : Santez Aziliz
* Iliz katolik roman
** Santez Sesilia (a vije orin raganv brezhonek Aziliz), gwerc'hez ha merzherez e Roma, paeronez ar sonerien hag ar ganerien (2il kantved)
# 22 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 851 : trec'h eo lu Erispoe war hini Karl Voal e Jengland-Beslé (e-kichen Felgerieg-Veur).
* 1305 : boureviet ha kaset d'ar marv Sir William Wallace, brogarour ha brezelour skos.
* 1485 : gant Emgann Bosworth ec'h echu Brezel an Div Rozenn.
* 1795 : Bonreizh ar bloaz III e Bro-C'hall.
* 1812 : adkavet eo Petra (Jordania) gant an ergerzher suis Jean Louis Burckhardt.
* 1864 : sinet eo kentañ Kenemglev Jeneva gant daouzek stad europat.
* 1902 : krouidigezh Cadillac Automobile Company.
* 1910 : trevet eo Korea ouzh Japan.
* 1914 : trec'h eo lu an Impalaeriezh alaman war hini Bro-C'hall en Emgann Rossignol (Emgann an Harzoù e-kerzh ar Brezel-bed kentañ).
* 1944 : erruout a ra Roparz Hemon e Strasbourg, degemeret gant Hermann Bickler eno.
* 1962 : ur c'hwitadenn eo an Taol Charlotte Corday (gwalldaol ar Petit-Clamart) ouzh Charles de Gaulle.

## Sportoù

* 1851 : dalc'het eo kentañ America's Cup en-dro da Enez Wight.
* 1972 : dilennet eo an Iwerzhonad Lord Killanin da 6vet prezidant ar Poellgor etrebroadel olimpek.
* 2004 : Emilie Le Pennec, atletourez c'hall, a ya da gampionez olimpek an divvarrenn digompez en Aten.

## Ganedigezhioù

| Denis Papin | Claude Debussy |
* 1647 : Denis Papin, jedoniour ha fizikour gall.
* 1764 : Charles Percier, kinklour ha tisavour gall.
* 1862 : Claude Debussy, sonaozer gall.
* 1865 : George Kruck Cherrie, ergerzher ha naturour stadunanat.
* 1904 : Deng Xiaoping, penn strollad komunour Sina.
* 1908 : Henri Cartier-Bresson, luc'hskeudennour gall.
* 1917 : John Lee Hooker, kaner-sonaozer ha soner gitar stadunanat.
* 1920 : Ray Douglas Bradbury, skrivagner skiant-faltazi stadunanat.
* 1922 : Micheline Presle, komedianez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
* 1930 : Gilmar, diwaller-pal mell-droad etrebroadel brazilian.

## Marvioù

* 1241 : Gregor IX (bet ganet Ugolino di Anagni), 178vet pab.
* 1280 : Nikolaz III (bet ganet Giovanni Gaetano Orsini), 188vet pab.
* 1350 : Fulup VI Bro-C'hall, roue adalek 1328 betek e varv.
* 1485 : Richarzh III (Bro-Saoz), roue Bro-Saoz hag Aotrou Iwerzhon adalek 1483 betek e varv.
* 1806 : Jean-Honoré Fragonard, livour gall (° 5 a viz Ebrel 1732 e Grassa (Alpes-Maritimes a-vremañ)).
* 1922 : Mícheál Seán Ó Coileáin, emsaver ha politikour iwerzhonat.
* 1960 : André Hugon, filmaozour, produour ha saver senario gall.
* 1978 : Jomo Kenyatta, den-stad Kenya.
* 2003 : Piéral, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.

## Lidoù

Sant an deiz : Sant Milian
# Abusejo

Abusejo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.