OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ar Fantanig

Ar Fantanig :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | La Fontenèll |
| Anv gallek (ofisiel) | La Fontenelle |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven |
| Kod kumun | 35113 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Germain 2014-2018 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 28′ 04″ Norzh 1° 30′ 10″ Kornôg / 48.467778, -1.502778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 90 m bihanañ 7 m — brasañ 117 m |
| Gorread | 9,31 km² |
| Ar Fantanig ||
| kemmañ |
Ar Fantanig oa ur gumun eus Breizh e Kanton Entraven e departamant Il-ha-Gwilen.
Kendeuzet e oa bet gant teir c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Traoñ-Kouenon.

## Douaroniezh

* Pont dreist d'ar C'houenon.
* War lez ar C'houenon emañ Ar Fantanig.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 40 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,33% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas unnek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Samzun.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv |
| Meurzh 2001 | 2018 | Philippe Germain |
| ? | Meurzh 2001 | Jules Lemarigner |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Pennadoù kar

* Entraven,
* Kreneg,
* Sant-Owen-Reoger,
* Traoñ-Kouenon.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral du 28 septembre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Val-Couesnon" à compter du 1er janvier 2019.
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ar Faoued (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.

## Lec'hioù

* Ar Faoued, kumun er Mor-Bihan
* Ar Faved, bet skrivet "ar Faoued", kumun e-kichen Pontrev, en Aodoù-an-Arvor

## Tud

* Marion ar Faoued, ul laerez eus penn kentañ an XVIII$^{vet}$ kantved
# Ar Feiz dre ar Meiz

Ur c'hatekiz katolik evit gouroadidi eo Ar Feiz dre ar Meiz , savet gant Pêr Even, hag un dibab a-douez ar pennadoù a oa bet moulet e-kerz 30 vloaz er gelaouenn Imbourc'h, un dibab a zo bet graet gant ar skrivagner e-unan dre ma felle dezhañ ober eus e skridoù un oberenn unvan, ha da gentañ dre an urzh en deus roet dezho enni.
"Ar Feiz hag ar Meiz" n'eo, e stumm ebet, un oberenn hiniennel nag a faltazi. Ar feiz reizhkred, hini an Iliz a-viskoazh, en deus fellet da bPêr Even displegañ ha netra ken. Pezh en deus graet ar skrivagner n'eo nemet danzen gerioù , resisañ ma c'halle, a-benn tizhout ar pal-se.
# Ar Faved

ar Faved :
| Chapel Itron-Varia Drugarez, e Kergrist, er Faved. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Faouët |
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Lannolon (betek 2015) Plouha (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22057 |
| Kod post | 22290 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Le Gonidec 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Leñv Arvor Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwengamp |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 400 ann. (2020) |
| Stankter | 53 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 41′ 02″ Norzh 3° 04′ 21″ Kornôg / 48.6838888889, -3.0725 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 70 m bihanañ 17 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 7,55 km² |
| ar Faved ||
| kemmañ |
Ar Faved (distaget alies er vro), a zo ur gumun eus Treger, bremañ e kanton Plouha, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.

## An anv

* Bet skrivet "ar Faoued-Pontrev" evit he dishañvalout diouzh ar Faoued er Mor-Bihan.
E 2015 eo skrivet Ar Faved e lec'hienn ar gumun, hag Ar Faoued war ar panelloù-hent.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Istor
### Kanton

* E kanton Lannolon eo bet eus 1790 betek 2014, e kanton Plouha emañ abaoe 2014.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 44 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 7,76 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa en 2vet Rujumant Troadegiezh Trevadennel.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Sant Herve.
* Chapel Itron-Varia Drugarez e Kergrist.
* Monumant ar re varv dirak an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Demografiezh :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2012 | 2013 |
| 437 | 450 | 346 | 319 | 250 | 273 | 294 | 325 | 347 |
| Abaoe 1962 : Poblañs hep kontoù doubl ||||||||
Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) ar Faved war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Pajenn ar Faved war lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Lec'hienn ar gumun (fr); KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg) (br)
* ↑ (br)Ar Faoued(-Pontrev) e Geriadur Ménard, e 2012.
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# HMS Stonehenge (P232)

An HMS Stonehenge a oa ul lestr-spluj klasad S trede doare savet evit ar Royal Navy e-kerzh an Eil Brezel-bed. Echuet e oa bet ar sevel e 1943 ; ar c'hentañ ged a voe tro-dro da Norvegia. Goude-se e voe kaset da gostez ar Reter-Pellañ, ma voe sevenet div dro-c'hed. E-kerzh ar c'hefridioù-se e voe kaset d'ar strad div vag japanat. E-kerzh an eil kefridi e steuzias ar Stonehenge ha disklêriet kollet gant an holl vourzhidi d'an 20 a viz Meurzh 1944. Petra bennak ma ne ouzer ket petra zo c'hoarvezet e soñjer ez eas al lestr-spluj a-benn ur min. Betek-henn eo chomet dianav lec'h ar peñse.

## Trec'hioù an HMS Stonehenge

E-pad e servij er Royal Navy, al lestr-spluj Stonehenge en doa kaset div vag japanat d'ar strad.
| Deiziad | Anv ar vag | Fard ar vag | Broadelezh | Lec'hiadur ar peñse |
| 5 a viz C'hwevrer 1944 | Koryo Maru No.2 | 726 | Japan | Kaset d'ar strad gant tennoù armoù war c'horre Etre Inizi Andaman ha Nikobar ha Sumatera (06° 14' N • 94° 58" R) |
| 12 a viz C'hwevrer 1944 | Choko Maru | 889 | Morlu Impalaeriezh Japan | Torpedet ha kaset d'ar strad E genoù strizh-mor Malaka (05° 46" N • 99° 52" E R) |
# HK G3

An HK G3 (pe Heckler & Koch G3 e stumm hir) zo ur fuzuilh-emgann produet eus 1951 betek 2001 gant an embregerezh alaman Heckler & Koch.

## Istor

E dibenn an Eil Brezel-bed e oa bet savet ur stumm nevez d'ar fuzuilh-arsailh Sturmgewehr 44 gant an ijinour alaman Ludwig Vorgrimler, Gerät 06H e anv. Goude ar brezel e voe rediet Vorgrimler da labourat evit Bro-C'hall er CEAM (Mülhausen, Elzas). Kinnig a reas ar CEAM 50, un arm deveret eus ar Gerät 06H, met ne voe ket degemeret gant an arme c'hall ha kaset e voe an ijinour da labourat er CETME spagnolat, dindan ren Werner Heyen, bet e penn rann an armoù aotomatek e Ministrerezh Armoù an Trede Reich. D'ar mare-se e felle d'an dikatour Francisco Franco adsevel ul lodenn eus industriezh armoù ar renad nazi en e vro.
E miz Kerzu 1950 e kinnigas Vorgrimler ar fuzuilh-arsailh CETME Modelo 2, deveret eus an Stg 44 hag eus ar CEAM 50. Abalamour da live uhel an teknologiezhioù ret evit sevel anezhi ha da wander e industriezh, ne voulc'has ket Spagn gant produiñ an arm. Alamagn ar C'hornôg a ziskouezas interest evit ar Modelo 2 un nebeud bloavezhioù goude evit pourvezañ ar Bundesgrenzschutz (savet e 1951) hag ar Bundeswehr (krouet e 1955). Savet e voe neuze un emglev gant an embregerezh yaouank Heckler & Koch evit produiñ an arm dindan an anv G3. Ar produer Rheinmetall a dapas ivez ur gevrat evit produiñ pezhioù zo eus ar fuzuilh.
Kambret e voe ar G3 gant kalibr standard AFNA 7,62 x 51 mm ijinet e 1954. Meur a adstumm a zo bet savet eus an HK G3 abaoe 1960. Armoù all a zo deveret anezhañ, evel an HK 33, e stumm 5,56 x 45 mm. An HK 33 en deus awenet d'e dro an HK G41, an HK G36 ha diwezhatoc'h an HK 416.

## Stummoù all

An HK G3/SG1 zo ur stumm fuzuilh-resisted eus an HK G3.

## Implijerien

Berzh he deus graet buan an HK G3 adalek ar bloavezhioù 1960. E-touez ar fuzuilhoù-emgann brudetañ er bed emañ. Ouzhpenn 80 stad o deus implijet anezhi, en o zouez Bro-C'hall, Italia, Stadoù-Unanet Amerika, Iran, Kolombia, ha Turkia.

## Liammoù diavaez

* Kinnig an HK G3 hag e istor war ar chadenn Poudre et acier (fr) (embannet d'an 03/02/2022)

## Daveennoù

* ↑ (fr) LARRIBÈRE Christophe, Le Heckler und Koch G3, héritier du IIIè Reich, né en Europe : un succès mondial e Sciences et Vie Guerres & Histoire n°56, miz Eost 2020, p. 72-73
# HMS Duchess (H64)

HMS Duchess a oa ul lestr-distruj klasad D savet gant ar Royal Navy e penn kentañ ar bloavezhioù 1930. Al lestr-se a oa bet savet evit Flodad ar Mor Kreizdouar a-raok bezañ kaset da China Station e-tro 1935. Kaset e oa bet ur pennadig amzer er Mor Ruz e fin 1935 e-kerzh Krizenn Abyssinia, a-raok distreiñ da China Station ha chomet e oa eno betek kreiz 1939. An Duchess a oa bet adkaset er Flodad Kreizdouarel dres a-raok ma vefe tarzhet an Eil Brezel-bed e miz Gwengolo 1939. E-pad ma oa oc'h ambrougañ al lestr-brezel HMS Barham betek Breizh-Veur, e oa savet latar. Stoket ha kaset d'ar strad e oa bet al lestr HMS Duchess gant ar vag ambrouget. Beuzet e oa bet kalz tud, 124 en holl, er gwallzarvoud d'an 12 a viz Kerzu 1939.
# HMS Weazel

HMS Weazel pe HMS Weazle, reizhskrivadurioù kozh evit weasel hag a dalv kement ha mustela, a oa bigi er Rouantelezh-Unanet ; unnek a oa bet anezho etre 1704 ha 1918.
# HD 28185

Ur steredenn velen heñvel ouzh an Heol eo HD 28185. Er steredeg Eridan emañ, 129 bloavezh-gouloù diouzhimp. E 2001 e oa bet kavet he doa ur blanedenn hag a zo he c'helc'htro damheñvel ouzh hini an Douar, HD 28185 b hec'h anv.

## Perzhioù

An hevelep mas ha sked hag an Heol he deus HD 21885 met un tamm yenoc'h eo. Evel an darn vrasañ eus ar stered gant ezplanedennoù eo-hi pinvidikoc'h e metaloù eget an Heol.1,73 muioc'h a houarn egetañ a endalc'h-hi. He zroadenn a zo goustatoc'h eget hini an Heol : 30 devezh e-kenver 25,4 devez.
N'ouzer ket mat pe oad eo HD 28185 b. Kalz oberusoc'h eget hini an Heol eo he c'hromosfer, ar pezh a c'hellfe talvezout ez eo-hi yaouankoc'h : war dro 2,9 miliard bloavezh. He sked, tost a-walc'h ouzh hini an Heol a laka da soñjal eo kalz koshoc'h, avat, marteze war dro 7,5 miliard bloavezh.

## Koskoriad planedennek

Un ezplanedenn, 28185 b hec'h anv, a oa bet kavet war-dro HD 28185. Ur beriodenn eus 1.04 bloavezh he-deus ha kalz bihanoc'h eget hini an darn vrasañ eus an ezplanedennoù arall eo hec'h ezkreizegezh. E kreiz ar c'helc'hiad annezus emañ ha posupl eo ez eus dour liñvel war unan eus he loarennoù.
Hervez ur studi nevez gant Chauvin he-defe HD 28185 ur c'heneil planedennek arall.

### Loarennoù annezus

Lec'hiadur HD 28185 b e kreiz ar c'helc'hiad annezus hag hec'h ezkreizegezh vihan eñ-deus kennerzhet poelladoù diwar-benn loarennoù annezus. N'ouzer ket m'he-deus loarennoù HD 28185 b, met ur studi nevez a ziskouez ne c'hellfent ket o tolzenn bezañ brasoc'h eget 0,001% eus hec'h hini . Tostoc'h e vefent, neuze, loarennoù HD ouzh Meurzh eget ouzh an Douar, zoken ma'z eo posupl unan anezho eo bras a-walc'h da virout un atmosferenn zamdev ha donvorioù.

## Liammoù diavaez

* SIMBAD: HD 28185 -- Star
* Extrasolar Planets Encyclopaedia: Notennoù evit ar steredenn HD 28185
* Extrasolar Visions: HD 28185

## Gwelet ivez

51 Pegasi
Iota Horologii
Ezplanedenn
# HMAS Sydney (R17)

An HMAS Sydney (R17/A214/P214/L134) a oa un douger kirri-nij lijer klasad Majestic implijet gant ar Royal Australian Navy (RAN). Savet e oa bet evit ar Royal Navy ha lañset evel HMS Terrible (93) e 1944, met hep bezañ echuet da vat a-raok fin an Eil Brezel-bed. An douger kirri-nij a oa bet gwerzhet da Aostralia e 1947, echuet e voe ha lakaet e servij gant ar RAN e Sydney e 1948.
# HEC Paris

An HEC Paris, lesanvet « École des hautes études commerciales de Paris » e galleg, zo ur skol genwerzh e Pariz.
E Pariz edo betek 1881.

## Liammoù diavaez

* (fr) (en) Lec'hienn ofisiel
# Franzensfeste

Franzensfeste zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Franz von Wertheim

Franz Freiherr von Wertheim ( 1814 Krems an der Donau, Aostria Izel - 1883 Vienna) a oa ur greantour aostrian.
# Franziska

Franziska zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed. Furm venel an anv Franz eo.

## Yezhoù all

* Francesca en italianeg,
* Francisca e portugaleg ha spagnoleg,
* Françoise e galleg, anv stank en XX$^{vet}$ kantved
* Frañseza e brezhoneg.

## Tud
### XVIIvet kantved

* Franziska Sibylla Augusta von Sachsen-Lauenburg (1675 -1733), markgravez Baden.

### XVIIIvet kantved

* Franziska Lebrun (1756-1791), kanerez alaman
* Franziska von Hohenheim (1748-1811), Dugez Württemberg.
* Maria Franziska Dorothea von Pfalz-Sulzbach (1724-1794), priñsez eus Pfalz-Sulzbach.

### XIXvet kantved

* Franziska Schervier (1819-1876), leanez alaman, gwenvidigez.

### XXvet kantved

* Franziska Knuppe (ganet e 1974), dougerez-dilhad.

### XXIañ kantved

* Franziska Weisz (ganet e 1980), aktourez aostrian.
# Franziska von Hohenheim

Franziska Theresia von Hohenheim (1748, Adelmannsfelden – 1811, Kirchheim unter Teck) a oa un itron ag an noblañs, serc'h da Carl Eugen, Dug Württemberg, adal 1772 betek 1785, pa zimezas dezhi. Un dimeziñ morganatek a rejont betek 1790, neuze e teuas da vout Dugez Württemberg.

## He buhez

Merc'h e oa da Ludwig Wilhelm von Bernerdin ha d'e bried Johanna, o devoa bet 15 bugel ha ne voe nemet Franziska ha peder c'hoar dezhi na varvjont ket en-bugale. Bevañ raent en domani Sindlingen bei Herrenberg. War c'houlenn he zud e timezas Franziska en 1765 da Freiherr Wilhelm Leutrum von Ertingen. Pa voe anvet he fried da gambrelan e lez Württemberg e veze ret dezho en em ziskouez el lez aliezik. En 1769, e-kerzh ur chomadenn e Bad Wildbad e reas Franziska anaoudegezh da vat gant an dug Carl Eugen, ha pa zispartias an dug diouzh e serc'h Catharina Bonafini eo Franziska a zeuas da vout e serc'h ofisiel en 1772.
E miz Genver 1774, war intrudu Carl, e voe anvet Franziska da Reichsgräfin Hohenheim – hag uhelaet da Reichsfürstin gant Joseph II - ha diwar neuze e tougas ardamezioù an Tiegezh Bombaste von Hohenheim, aet da get.

## Levrlennadur

* (de) Tagbuch der Gräfin Franziska von Hohenheim späteren Herzogin von Württemberg. Hrsg. v. A. Osterberg. ISBN 3-87421-096-0
* Utta Keppler: Franziska von Hohenheim. Die tapfere Frau an der Seite Carl Eugens. Ein biographischer Roman. ISBN 3-7987-0219-5
* Alamaneg Ottilie Wildermuth: Franziska von Hohenheim, Herzogin zu Württemberg und Teck. In: Württembergischer Bildersaal, Erster Band. Schaber, Stuttgart 1859, S. 36–64(Digitised version)
* Alamaneg Thomas Kuster, Franziska von Bernerdin, Reichsgräfin Hohenheim. In: Der Aufstieg und Fall der Mätresse im Europa des 18. Jahrhunderts. Eine Darstellung anhand ausgewählter Persönlichkeiten. phil.Dipl. Innsbruck 2001
# Französischer Dom

An iliz-veur c’hall (en alamaneg Französischer Dom) a zo bet savet etre 1705 ha 1785 gant hugunoded deuet da repuiñ en Alamagn. War blasenn Gendarmenmarkt emañ. Diazezet eo ar stumm anezhi war hini iliz-veur Charenton (Bro-C'hall), bet distrujet e 1688. An tour hag ar porchedoù a zo bet treset gant Carl von Gontard, hag ouzhpennet int bet 1785. An delwenn a lak ar c'hloc'h da vont en-dro a zo un arouez eus trec'h ar relijion.Kalz distruj a voe e-pad an eil brezel bed, adkempennet eo bet an iliz-veur etre 1981 ha 1987. E 1987 (da vare 750 vloaz Berlin) ez eus bet aozet ur brimbalaerezh, ennañ 60 kloc'h. Talbenn an iliz-veur a zo bet kempennet etre 2004 ha 2006 (6 milion euro o deus koustet al labourioù). En iliz-veur e kaver ur mirdi diwar-benn an hugunoded (Hugenottenmuseum) krouet e 1935 hag ur savenn gwel meur.

## Liamm diavaez

Lec'hienn ofisiel]
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Franziska Lebrun

Franziska Danzi, pe Franziska Lebrun (24 a viz Meurzh 1756 e Mannheim - 14 a viz Mae 1791 e Berlin) a oa ur ganerez soprano ha sonaozourez alaman eus an XVIII$^{vet}$ kantved.
# François-Athanase de Charette de La Contrie

François-Athanase de Charette de La Contrie, bet ganet d'an 21 a viz Ebrel 1763 e Koufeg, e-kichen Ankiniz, ha bet fuzuilhet d'an 29 a viz Meurzh 1796 e Naoned, a zo bet ur brezelour breizhat, a oa e penn al lu a-du gant ar feiz hag ar roue, e-kerzh brezelioù Vande.
E Naoned, war blasenn Viarme, ez eus ur groaz en eñvor Charrette. N'emañ ket pell diouzh al lec'h ma oa bet fuzuilhet gant tud ar Republik.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bufonidae

Bufonidae :
| parez Bufo viridis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Anura |
| Kerentiad : | Bufonidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bufonidae zo ur c'herentiad e rummatadur an divelfenneged, ennañ tousegi.

## Genadoù

| Adenomus Altiphrynoides Amietophrynus Andinophryne Ansonia Atelophryniscus Atelopus Bufo | Bufoides Capensibufo Churamiti Crepidophryne Dendrophryniscus Didynamipus Duttaphrynus Epidalea | Frostius Ingerophrynus Laurentophryne Leptophryne Melanophryniscus Mertensophryne Metaphryniscus Nectophryne | Nectophrynoides Nimbaphrynoides Oreophrynella Osornophryne Parapelophryne Pedostibes Pelophryne Pseudobufo | Rhamphophryne Rhinella Schismaderma Spinophrynoides Stephopaedes Truebella Werneria Wolterstorffina |
# Bug

Ar bug, pe bugelenn (Ruscus aculeatus) zo brousgwez eus ar seurt anvet Liliaceae pe Ruscaceae, da lavarout eo ur seurt kelenn bihan. "Beuz-bleiz", "gargel", "gargelenn" a veze graet anezho gant Anjela Duval.
Delioù lemm zo dezho, hugennoù ruz ha kontammus, ha bleunioùigoù a gresk en o c'hreiz. Ar savioù yaouank a c'heller debriñ kriz pe poazh, evel an asperjez gouez ; pistrius eo ar frouezh koulskoude. En Il-ha-Gwilun e vezent gwerzhet war marc'had Roazhon betek an Eil brezel-bed, rollet e stumm ur voulenn hag a servije neuze da gempenn ar gegin, betek en oaled ; begoù an delioù a servije da skrabañ ha da lemel kuit ar gramenn. Ur paotr-ludu eus Roazhon a lavare en o implije bemdez evit skrabañ tuellennoù ar siminalioù.
Er Gironde e vezent implijet evit fardañ un troad skubelenn.
Er I$^{añ}$ kantved eo bet implijet gant al louzaouer gresian Dioscoride evit talañ ouzh poanioù ar merc'hed en o forzhioù pe en o mizoù, ouzh an drougoù er c'hwezigell.

## Anvioù all

* Beuz an diaoul, beuz-bleiz, banal-bugel.

## Pennad-kar

* Bugelenn-mor.
# Bugad

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bugad zo un anv-kadarn brezhonek a c'hall aroueziñ :
* ar pezh a zo da vugañ, pe da gannañ ;
* al lorc'h a vez en un den.
Diwar-se ar verb bugadiñ, a dalv :
* kement ha bugañ pe kannañ ;
* bragal pe fogasiñ.
Bugaderezh zo un anv-kardarn all hag a zeskriv un obererezh a denn d'ar bugadiñ :
* graet pa vezer o kannañ ;
* graet pa vezer o fogasiñ.
# Erau

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Erau (okitaneg: Erau; galleg/stumm ofisiel nemetañ: Hérault) zo :
* ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall, gwelout Hérault (stêr)
* abaoe 1790, un departamant gall, e kreisteiz Bro-C'hall. Montpellier eo ar pennlec'h anezhañ. Gwelet Erau (departamant)
# Erbezzo

Erbezzo (Erbézo e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Erbistog

Erbistog (saoznekaet e Erbistock) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ e-kichen ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, war lez kleiz an Dyfrdwy, er c'hreisteiz da gêr Wrecsam hag er reter da Rhiwabon.
E 2011 e oa poblet gant 383 a dud, ha 26 anezho (6,9%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Erba (Lombardia)

Erba zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Erbusco

Erbusco zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Eratostenian

An eratostenian eo ar marevezh douarouriel loarel a ya eus 3 200 milion a vloavezhioù 'zo betek 1 100 milion a vloavezhioù 'zo. Tennañ a ra e anv eus ar c'hrater Eratosten a verkas e grouidigezh e deroù ar marevezh. Furmidigezh ar c'hrater Kopernik a verk e fin ha deroù ar C'hopernisian. An dislonkadennoù bazaltek eus an Imbrian a sioulaas kent paouez penn-da-benn. Eus ar maread-se ez eo ar berradennoù maen teuzet yaouankañ anavezet.
Ouzh an Neoarc'heeg, ar Paleoproterozoeg hag ar Mezoproterozoeg e klot.
# Eratsun

Eratsun zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Ambrosio

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ambrosio zo un anv-badez spagnolek.

## Yezhoù all

* Ambroaz, e brezhoneg,
* Ambrosius, e latin,
* Ambroggio, en italianeg.

## Tud

* Ambrosio O'Higgins, gouarnour Chile.

### Anv-tiegezh

* Gabriele Ambrosio (1844 – 1918) , kizeller italian.
* Gabriella Ambrosio (ganet e 1954), skrivagnerez italian
* Alessandra Ambrosio (ganet e 1981), dougerez-dilhad brazilian

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Estancia San Ambrosio, en Arc'hantina : 30.000 ha perc'hennet gant Ambrosio Olmos (1839-1906), bet gouarnour Córdoba, 30 km er c'hreisteiz da gêr Río Cuarto.

### Chile

* Enez San Ambrosio e Chile

### Spagn

* Cuevas de Ambrosio, kêriadenn e kumun Beas de Segura, e proviñs Jaén, en Andalouzia.
* San Ambrosio ,
# Ambrogio Lorenzetti

Ambrogio Lorenzetti (1290-1348) zo ul livour italian, eus kêr Siena.
Breur e oa da Pietro Lorenzetti. Oberiant e voe adal 1319 betek e varv e 1348. Ar pep kentañ en e oberenn eo implij an alegoriennoù hag an arouezioù niverus. Brudet eo e Allegoria ed effetti del Buono e del Cattivo Governo.

## Liamm diavaez

* Alegorienn ar Gouarnamant Mat