OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Automolus

Automolus :
| Automolus leucophthalmus, e stad São Paulo (Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Furnariinae |
| Anv skiantel ||
| Automolus Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Automolus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Dek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Automolus exsertus,
* Automolus infuscatus
** A. i. badius, cervicalis, infuscatus ha purusianus,
* Automolus lammi,
* Automolus leucophthalmus
** L. f. leucophthalmus ha sulphurascens,
* Automolus melanopezus,
* Automolus ochrolaemus
** A. o. auricularis, cervinigularis, hypophaeus, ochrolaemus, pallidigularis ha turdinus,
* Automolus paraensis,
* Automolus rufipileatus
** A. r. consobrinus ha rufipileatus,
* Automolus subulatus
** A. s. lemae ha sublatus,
* Automolus virgatus
** A. v. assimilis, cordobae, nicaraguae ha virgatus.
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, ugent (20) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Automolus (lennet e-barzh d'an 22 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Autumn Leaves

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Autumn Leaves (Delioù an Diskaramzer, e brezhoneg) zo un anv saoznek roet da veur a oberenn.

## Oberennoù

* Autumn Leaves, un eoullivadur gant John Everett Millais e 1856
* Autumn Leaves ur ganaouenn saoznek diwar ar ganaouenn c'hallek Les Feuilles mortes
* Autumn Leaves (film), ur film gant Robert Aldrich e 1956.
# Autillo de Campos

Autillo de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
# Autingues

Autingues :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Calais |
| Kanton | Calais-2 |
| Kod kumun | 62059 |
| Kod post | 62610 |
| Maer Amzer gefridi | Blaise de Saint-Just d'Autingues 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Pays d'Opale |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 288 ann. (2020) |
| Stankter | 97 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 4 m — brasañ 45 m |
| Gorread | 2,97 km² |
| kemmañ |
Autingues a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Autol

Autol zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Spechbach-le-Bas

Spechbach-le-Bas, pe Nieder-Spechbach, zo ur gumun eus Elzas, e kanton Altkirch, en Arondisamant Altkirch, e Haut-Rhin.
705 a dud a oa e 2012.
# Speg brizh bihan

Speg brizh bihan :
| Ur speg brizh bihan, luc'hskeudennet e Finland. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryobates |
| Anv skiantel ||
| Dryobates minor (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speg brizh bihan pe pilkoad bihan$^,$ a zo ur spesad evned, Dryobates minor an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus minor (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ :
* Dryobates minor amurensis, e biz Sina, Siberia, Korea ha Hokkaido (Japan),
* D. m. buturlini, e kreiz Europa,
* D. m. colchicus, er C'haokaz ha Treuzkaokaz (mervent Azia),
* D. m. comminutus, e Bro-Saoz ha Kembre,
* D. m. danfordi, e kreiz ha reter Gres ha Turkia,
* D. m. hortorum, e kreiz Europa,
* D. m. hyrcanus, e hanternoz Iran,
* D. m. immaculatus, e diazad Anadyr ha Ledenez Kamtchatka,
* D. m. kamtschatkensis, eus menezioù Oural da vMor Oc'hotsk ha hanternoz Mongolia,
* D. m. ledouci, e gwalarn Afrika,
* D. m. minor, eus Skandinavia ha biz Polonia da venezioù Oural (Rusia),
* D. m. morgani, e mervent Iran,
* D. m. quadrifasciatus, e gevred Azerbaidjan (mervent Azia).

## Liammoù diavaez

* (en) Dryobates minor war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryobates minor war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hor Yezh niv. 203-204, p. 49, Gwengolo-Kerzu 1995.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1020a.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryobates minor.
# Speg brizh bras

Speg brizh bras :
| Ur speg brizh bras. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dendrocopos |
| Anv skiantel ||
| Dendrocopos major (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speg brizh bras pe pilkoad bras (liester : pilkoaded bras)$^,$$^,$, pe c'hoazh poker-koad, a zo ur spesad evned eus iskerentiad ar speged, Dendrocopos major an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus major (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad warn-ugent anezhañ en Azia an Norzh hag Europa :
* Dendrocopos major anglicus, e Breizh-Veur,
* D. m. beicki, e kreiz Sina,
* D. m. brevirostris, eus kornôg da reter Siberia, biz Sina, hanternoz Mongolia,
* D. m. cabanisi, e reter Sina,
* D. m. canariensis, e Tenerife (Inizi Kanariez),
* D. m. candidus, eus Roumania ha kreisteiz Ukraina da C'hres,
* D. m. hainanus, e Hainan (er-maez da c'hevred Sina),
* D. m. harterti, e Sardinia,
* D. m. hispanus, el Ledenez iberek,
* D. m. italiae, en Italia, Sikilia ha kornôg Slovenia,
* D. m. japonicus, e gevred Siberia, biz Sina, Korea ha hanternoz ha kreiz Japan,
* D. m. kamtschaticus, el Ledenez Kamtchatka (reter Siberia),
* D. m. major, eus Skandinavia ha biz Polonia da gornôg Siberia,
* D. m. mandarinus, eus kreisteiz Sina ha reter Myanmar da hanternoz Laos ha hanternoz Viêt Nam,
* D. m. mauritanus, e Maroko,
* D. m. numidus, e hanternoz Aljeria ha Tunizia,
* D. m. paphlagoniae, e hanternoz Turkia,
* D. m. parroti, e Korsika,
* D. m. pinetorum, e kreiz Europa,
* D. m. poelzami, e gevred Azerbaidjan, hanternoz Iran ha mervent Turkmenistan,
* D. m. stresemanni, e biz India, biz Myanmar ha kreisteiz Sina,
* D. m. tenuirostris, er C'haokaz ha Treuzkaokaz (mervent Azia),
* D. m. thanneri, e Gran Canaria (Inizi Kanariez),
* D. m. wulashanicus, e Mongolia an Diabarzh (hanternoz Sina).

## Liammoù diavaez

* (en) Dendrocopos major war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dendrocopos major war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Hor Yezh, niv. 203-204, p. 49, Gwengolo-Kerzu 1995.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1020a.
* ↑ Frañsez Favereau, Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, Skol Vreizh, 2000, p. 606b.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dendrocopos major.
# Spedizione dei Mille

Ar Spedizione dei Mille, ergerzhadeg ar mil, e 1860, zo un abadenn eus istor unvanidigezh Italia , ar Risorgimento.
Er bloaz-se e loc'has mil nav ha pevar-ugent a soudarded gouestlet, dindan urzhioù Giuseppe Garibaldi, e nozvezh ar 5 ha 6 a viz Mae, eus aod Quarto, e Genova e Rouantelezh Sardigna, etrezek Sikilia, e Rouantelezh an Div Sikilia.
Berzh a rejont. Aloubiñ a rejont Rouantelezh an Div Sikilia, dalc'het betek neuze gant an Tiegezh Bourbon, ha staget e voe ar vro ouzh Rouantelezh Sardigna. Goude-se e voe krouet Rouantelezh Italia d'ar 17 a viz Meurzh 1861.
Hennezh e oa an ober nemetañ a voe emglev diwar e benn etre "pevar zad ar vroad" : Giuseppe Mazzini, Giuseppe Garibaldi, Vittorio Emanuele II Roue Sardigna, ha Camillo Cavour, rak disheñvel e oa palioù pep hini anezho.
# Speg du

Speg du :
| Ur speg du, luc'hskeudennet en Alamagn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryocopus |
| Anv skiantel ||
| Dryocopus martius (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speg du (liester : speged du)$^,$ a zo ur spesad evned, Dryocopus martius an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus martius (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

* Dryocopus martius pinetorum
* Penn ul labous yaouank

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned koaddebrer hag a bak o vorzholiañ ha toullañ kef ar gwez war-bouez e bigos hir ha galloudus.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Eurazia :
* Dryocopus martius khamensis, e Tibet ha mervent Sina,
* D. m. martius, eus kornôg Europa da Ledenez Kamtchatka ha Japan.
War gresk emañ tachenn ar speged du. Tizhet eo bet Breizh-Izel ganto nevezik 'zo.

## Liammoù diavaez

* (en) Dryocopus martius war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryocopus martius war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1020a.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryocopus martius.
# Speedy Gonzales

Speedy Gonzales (pe González) zo ul logodenn e filmoù-bev stadunanat. Lesanvet e vez "al logodenn primañ eus Mec'hiko".
# Speg (evn)

Speg :
| Ur gazeg-koad ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Iskerentiad : | Picinae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speged a zo evned o chom er c'hoadoù evit an darn vrasañ anezho.

## Genadoù

* Melanerpes
* Sphyrapicus (skouer : speg marellek)
* Xiphidiopicus (1 spesad)
* Dendropicos
* Thripias
* Mesopicos
* Dendrocopos (skouer : speg brizh bras, speg krenn, speg siriat, speg kein gwenn)
* Picoides (skouer : speg brizh bihan, speg tri biz)
* Veniliornis
* Campethera
* Geocolaptes (1 spesad)
* Dinopium
* Meiglyptes
* Hemicircus
* Micropternus (1 spesad)
* Picus (skouer : speg louet, kazeg-koad)
* Mulleripicus
* Dryocopus (skouer : speg du)
* Celeus
* Piculus
* Colaptes
* Campephilus
* Chrysocolaptes
* Reinwardtipicus (1 spesad)
* Blythipicus
* Gecinulus
* Sapheopipo (1 spesad)

## Notennoù

* ↑ Roparz Hemon, Dictionnaire français-breton, Al Liamm, 1970, p. 292a; Hor Yezh niv. 203-204, p. 49, Gwengolo-Kerzu 1995.
# Speg Karolina

Speg Karolina :
| Ur par Melanerpes carolinus, luc'hskeudennet e Kontelezh Johnston (North Carolina, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Melanerpes |
| Anv skiantel ||
| Melanerpes carolinus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speg Karolina a zo ur spesad evned, Melanerpes carolinus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus carolinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Hollzebrer eo ar spesad ha bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun, had ha kraoñ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e reter Norzhamerika (eus kreisteiz Kanada da dTexas ha Keys Florida).

## Liammoù diavaez

* (en) Melanerpes carolinus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Melanerpes carolinus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Melanerpes carolinus war al lec'hienn Avibase.
# Speg Williamson

Speg Williamson :
| Ur par Sphyrapicus thyroideus, luc'hskeudennet e Sisters (Oregon, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Sphyrapicus |
| Anv skiantel ||
| Sphyrapicus thyroideus (Cassin, 1852) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar speg Williamson a zo ur spesad evned, Sphyrapicus thyroideus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Picus thyroideus (kentanv) da gentañ-penn (e 1852) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869) : dougen a ra anv al letanant-koronal stadunanat Robert S. Williamson (1825-1882). Gant an ijinour-mañ e voe dastumet ar c'hentañ par tra m'edo o kemer perzh e Pacific Railroad Surveys.

## Boued

Bevañ a ra, dreist-holl, diwar amprevaned ha sev hag a gav e kefioù ar gwez daoust ma tegouezh dezhañ kemer frouezh ha hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e kornôg Norzhamerika :
* Sphyrapicus thyroideus nataliae, e gevred British Columbia (Kanada) dre gornôg-kreiz Stadoù-Unanet Amerika,
* S. t. thyroideus, eus kreisteiz British Columbia da hanternoz Kalifornia-Izel (Mec'hiko).

## Liammoù diavaez

* (en) Sphyrapicus thyroideus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sphyrapicus thyroideus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sphyrapicus thyroideus.
# Spechbach-le-Haut

Spechbach-le-Haut, pe Ober-Spechbach, zo ur gumun eus Elzas, e kanton Altkirch, en Arondisamant Altkirch, e Haut-Rhin.

## Monumantoù

Iliz Saint-Martin, savet en 1860 :
* Iliz Saint-Martin.
# Ercolano

Ercolano (betek 1969 Resìna) a zo ur gêr hag ur gumun eus meurgêr Napoli e Campania en Italia .

## Kumunioù stok ouzh Ercolano

* Boscotrecase,
* Massa di Somma,
* Ottaviano,
* Pollena Trocchia,
* Portici,
* San Giorgio a Cremano,
* San Sebastiano al Vesuvio,
* Sant'Anastasia,
* Somma Vesuviana,
* Torre del Greco,
* Trecase.
# Ercole Bentivoglio (condottiero)

Ercole Bentivoglio (1459-1507) a oa condottiero, da lavarout eo brezelour italian, er XV$^{vet}$ kantved. Mab e oa da Sante Bentivoglio, a oa aotrou Bologna d'ar poent, ha da Ginevra Sforza, merc'h vastard da Alessandro Sforza, aotrou Pesaro. Da dri bloaz e voe kaset Ercole pell diouzh Bologna, da Firenze, evit bezañ savet en tiegezh Medici, hag eno e oa pa varvas e dad er brezel, e 1463. Ne oa Ercole nemet pevar bloaz.
E 1464 ec'h addimezas e vamm da Giovanni Bentivoglio, ur c'henderv d'he fried marv, hag a oa serc'heg dezhi abaoe meur a vloaz, ha hennezh a voe lakaet e penn Bologna gant ar Medici.
Adal e 23 bloaz, e 1483 e servijas dindan Lorenzo de' Medici ha kabiten e voe en arme Firenze en emgann Lunigiana a-enep Genova. E 1486, pa voe kemeret Pietrasanta diwar-goust Republik Genova e voe anvet Ercole da c'houarnour.
D'an 28 a viz Genver 1487 e voe pedet da eured e lezvreur Annibale Bentivoglio, mab da Giovanni ha d'e vamm Ginevra Sforza, gant Lucrezia, bastardez Ercole d'Este, hag eno ivez edo holl bennoù-stad Italia, betek ar pab Inosant VIII.

## Eured

Mont a reas da chom da gêr Pisa adal miz Here 1491, hag eno e euredas da Barbara Torelli (1475-1533), a oa c'hwezek vloaz yaouankoc'h egetañ, anezhi ur verc'h da Marsilio Torelli, kont Montechiarugolo, ha div verc'h o doe, Costanza ha Ginevra.

## Brezel adarre

Pa voe kaset kuit Piero de' Medici eus Firenze e 1494, e reas ar Republik brezel da Pisa, ha faezhet e voe Bentivoglio gant Lucio Malvezzi war ar Serchio. Trec'h avat e voe goude e Cascina, hag e Bientina e miz Ebrel 1496, war arme Venezia kaset gant Giampaolo Manfrone: en emgann-se e voe lazhet ar c'habiten Francesco Secco hag a oa ivez tad-kozh d'e wreg Barbara.
E 1497 e koumanantas gant kêr Siena, hag e miz Gouhere gant ar pab Alesant VI, a glaske teurel e zorn war ar Marche ha kreskiñ domani Stadoù an Iliz evit e vab Cesare.
E 1500 ez eas Barbara da chom da Fermo, en ur palez prestet d'he fried, pa oa Ercole o vrezeliñ en arme ar pab Jul II, dindan ar brezelour meur Francesco Maria Iañ della Rovere.
E 1501 e tec'has Barbara da Urbino, da di he mamm, rak-aon rak he fried en devoa gourdrouzet he lazhañ.
Mervel a reas Ercole e Mezheven 1507. Addimeziñ a reas e intañvez d'ar barzh Ercole Strozzi e miz Gwengolo 1507. Mont a reas an teodoù en-dro peogwir e kaved e oa addimezet gwall vuan.

## Lizher

D'ar 25 a viz C'hwevrer 1506 e skrivas da Machiavelli ul lizher ma ra anv eus «questi tempi tanto infelici» (an amzerioù-mañ ken reuzeudik) evit Italia ha «la mala sorte nostra de questi tempi» (hor gwallchañs en amzerioù-mañ) ha kavout a rae dezhañ e teuje ouzhpenn gwalloù all, ha lavarout a rae esperout e c'hallje Machiavelli, gant e oberenn a istorour, adpriziañ dirak daoulagad o warlerc'hidi labour ar re o devoa klasket bezañ "ar re o deus "miret enor ha brud Italia".

## Levrlennadur

* (it) Jacopo Nardi, Istorie della città di Firenze, Firenze, Società Editrice delle Storie del Nardi e del Varchi, 1838.
* (it) Cherubino Ghirardacci, Della Historia di Bologna parte terza, Cura di Albano Sorbelli, Bologna, Zanichelli, 1929.
# Ercole Bentivoglio

Ercole Bentivoglio zo anv meur a zen brudet da vare an Azginivelezh italian :
* Ercole Bentivoglio (1450-1524) - politikour
* Ercole Bentivoglio (1459-1507) - condottiero
* Ercole Bentivoglio (1507-1573) - lenneg

## Pennadoù kar

* Ercole
* Bentivoglio
# Erbé

Erbé (Erbé e veneteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Erc'h

An erc'h a zo ur rumm eus ar glaveier (pe kouezhadurioù) a gouezh diouzh ar c'houmoul dindan stumm kementadoù bras elfennoù dour kristalinet a reer fulennoù-erc'h (ha meur a c'her all: malvennoù-erc'h, pluennoù-erc'h...) eus outo. Ur wech kouezhet war an douar e e c'hellont ober ur gwiskad gwenn ha blot war al leurenn-douar hag an traoù savet warni ivez. Pa kouezh an erc'h e vez dañjer war an hentoù pe diwar ar seurt deñvalijenn a vez degaset gant rideoz ar fulennoù-erc'h pe diwar an dañjer riklañ (tud ha kirri).

## Krouidigezh ar fulennoù-erc'h

Krouet e vez an erc'h diwar an aezhenn pa'z a da skorn war-euun e-kreiz ur goumoulenn peurvuiañ. Ar strink graet gant an dour kristalinet a zo un nebeud millimetrad o ment ha war 6 ahel simetriezh e kasont brankennigoù. Lod a c'hell bezañ meur a santrimetrad hed. Pep elfennig a ya d'ober ur fulenn-erc'h a zo ken boull hag an dour glan, met pa vez dasskedet ar gouloù war pep hini anezho e seblantont bezañ gwenn, nemet pa vezont saotret gant an ampurentezoù.

### Mentoniezh

Ur fulenn-erc'h stummet mat he deus 6 brankennig ha pep hini anezho he deus brankennigoù graet gant brankennigoù all, atav o skeiñ a-hed 6 ahel hag o c'haolañ pep tro. An holl a ya d'ober ur c'hwec'htaleg, unan eus al liestalegoù reolek.
Koulskoude n'eo ket ken reoliek stummoù ar fulennoù-erc'h ha n'int ket holl ken brav ha war ar skeudennoù a c'heller gwelout pa vank dezho brankennigoù hag e c'hellont kaout neuz bannoù, spillhennoù, kensturdalegoù (parallelepipedennoù) ha pladennoù. Da 2° Celsius pe war-dro e c'hell bezañ krouet fulennoù-erc'h gant 3 ahel, met rouez-tre eo. Pa'z a an temperadur etre 0° ha - 3 ° Celsius ez eont da neuz ur vleunienn 6 petalenn ganti hag etre - 5° ha - 10° e weler seurt pladennigoù pe spilhennoù pe vannoù toull hag etre - 10 ° ha - 22°e teu d'ar strink neuz ar bleunioù en-dro. Dindan - 22° e teu ur seurt prismoù bihan. M'eo bet krouet ar strink war-dro - 5° ha m'eo aet an temperadur pe uheloc'h pe izeloc'h e weler bannoù gant ur vrankennig war o fennoù. Dindan demperadurioù izel-tre ez a ar fulennoù-erc'h da vezañ plat, met gant brankennigoù o c'haolañ c'hoazh.
Div varteazeadenn bennañ a zo bet roet evit displegañ simetriezh ar fulennoù-erc'h reoliek:
* Ditouroù a vije eskemmet etre pep a vrankennig o tiwanañ ken e kresk pep elfenn strink. Dre stennadur ar gorreoù e c'hellfe bezañ treuzkaset an ditouroù;
* Ar varteazedenn degemeretañ: diwar variadennoù tizh an temperadur e teufe ar gaolañ hervez c'hwec'h roud. Diouzh ur respont d'an endro e teufe ar fenomen;
Ar c'hwec'h roud a zeu eus framm orin ar strink ha koulskoude n'eus ket bet kavet un displegadenn evit ar strink gant tri roud.
Lavaret e vez alies n'eus fulenn-erc'h heñvel-mik ouzh unan all, met n'eo ket ul lezenn prouet en un doare skiantel pa n'eus ket abeg ne vije ul lodenn anezho o kreskiñ dindan kondisionoù heñvel ha pa vefe dre ar chañs. Ur glaskerez o labourat evit ar National Center for Atmospheric Research ar Stadoù-Unanet en deus kavet prismoù erc'h heñvel-mik, met ne oant ket strinkennoù reoliek koulskoude.
# Erchie

Erchie zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
# Erchin

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Erchin |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Erchin en Arondisamant Douai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Douai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Douaisis |
| Kanton | Arleux |
| Kod INSEE | 59199 |
| Kod-post | 59169 |
| Maer | Alfred Boulain |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,28 km² |
| Led | 50° 19' 07" Norzh |
| Hed | 03° 10' 04" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 41 m |
| Uhelder brasañ | 63 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 735 (2007) |
| Stankter | 139 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Erchin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Erc

    Ma klaskit ERC, ar strollad politikel katalan, kit da welet Esquerra Republicana de Catalunya.
Erc ( pe Ercus e latin; Erth pe Herygh dre fazi e kerneveg) a zo un anv a orin iwerzhonek.

## Sant iwerzhonat

Anv ur manac'h eus Iwerzhon e oa, ur sant a labouras dreist-holl e Kernev-Veur.
Erc eus Slane ne voe nemetañ a anavezas nerzh sant Padrig pa rankas daeliñ gant an drouized war duchenn Slane e 433. Neuze e voe beleget gant Padrig hag anvet da eskob Slane.
Skol a reas da sant Brendan en e iliz e Trá Lí. Ur skol vrudet a savas ivez e Slane, ma voe skoliet ar roue frank Dagobert II en e oad tener.

## Sant kerneveurat

Erc Kernev-Veur a soñjer peurvuiañ e oa ar memes den. Breur e oa da sant Uny ha da santez Ia. Dont a reas eus Iwerzhon da Gernev-Veur, hag un iliz hag ur gêriadenn zo bet lakaet en e anv.
E Kernev-Veur e vez lidet d'an 31 a viz Here.

## Dal Riada

Moarvat eo ar memes anv a gaver en anv gouezelek Erc pe Eirc, roue Dál Riata.
# Seiðr

Ar Seiðr zo anv norsek ur seurt hud implijet gant ar pobloù german da vare oadvezh an houarn e Lec'hlenn.
Ober gant ar Seiðr a oa, a greder, un doare hud hag a denne da ziouganañ ha da levezonañ an dazont. Liammet e oa ouzh ar relijion norzhek hag he orin zo hogozik dianav. Neoazh e voe disteraet kalz pa zegouezhas kristenidigezh Lec'hlenn. Aspadennoù eus ar Seiðr a gaver e sagaoù hag oberennoù lennegel all. Roudoù fetisoc'h zo bet kavet gant henoniourien. Natur ar Seidr zo bet breutaet kalz gant kelennerien a bep seurt, ha lod anezho a ziskleir e oa chamanerezh, gant gweledigezhioù gant ar bleustrerien anezhañ.
Ar re a blede gant ar Seiðr a oa paotred ha merc'hed, met war a seblant e oa tra ar merc'hed dreist-holl, gant gwrac'hed anvet vǫlur, seiðkonur pe vísendakona. Paotred a oa ivez, anvet seiðmenn, met gwelet fall e vezent ha sachañ a raent ur seurt tabou anvet Ergi warno o-unan, gwelet ma vezent evel un tamm katellig, ha handeet e vezent da-heul a-wezhoù. Alies e veze skoazellerien gant an hudourien-se evit harpañ anezho e-pad o lidoù.
Er vitologiezh norzhek rakkristen e oa stag ar seiðr ouzh an doue Odin, doue ar brezel, ar varzhoniezh hag an hud, hag a-hend-all ouzh an doueez Freyja, ezel eus ar Vanir hag e veze kontet he doa kelennet ar c'hevrinoù d'an Æsir.
En XX$^{vet}$ kantved ez eus izili eus luskadoù pagan lies hag a ra gant lidoù hud zo, tennet eus ar seiðr.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Strom, F (10 May 1973). Nith, Ergi and Old Norse Moral Attitudes.