OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Abşeron

Abşeron zo ur rayon eus Azerbaidjan krouet e 1963 a-benn pourveziñ an div gêr dost (Bakou ha Sumqayıt) e labourerien, implijidi stummet ha danvez. Ul lodenn anezhañ hepken zo e ledenez Abşeron.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Ac'h

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ac'h a zo
* un anv brezhonek a denn
** d'ur paou kozh e Bro-Leon, Ac'h, hag a gaver en anvioù all;
** d'un anv-tiegezh Ac'h eus ar vro;
** da borzh an Aber-Ac'h;
** d'ar stêr a vez graet an Aber-Ac'h anezhi
* un estlammadell a verk an heug: Ac'h!
* furm ar rannig-verb a dirak ur vogalenn: Piv ac'h a d'ar marc'had en ur c'hoarzhin?
# Abul-Abbas

Abul-Abbas a oa un olifant profet d'an Impalaer Karl Veur gant Harun al-Rashid, kalif Bagdad, e 798.
Treuziñ a eure ar Mor Kreizdouarel gant ul lestr a zegouezhas e Portovenere e miz Here 801. Kaset e oa an olifant gant ur mahout anvet Izaag, ur Yuzev norzafrikat anezhañ. Tremen a eurejont ar goañv e Vercelli, ha d'an nevezamzer e voe kroget gante o ergerzh dreist an Alpoù betek Aachen, m'edo an Impalaer o chom, ha ma erruas d'ar 1añ a viz Gouhere 802.
Diskouezet e voe meur a wech pa veze bodet al lez, ha kaset e voe da chom da Augsburg, e kreisteiz Bavaria a vremañ.
E 804 e kouezhas soudarded Godfred, roue Danmark, war ur gêriadenn marc'hadourien, tost d'e rouantelezh, ha kas gantañ an dud, dre heg, d'ur gêriadenn nevez-savet, Hedeby, a-benn kaout e lod eus ar marc'had a veze graet en hanternoz. kaset e voe armeoù Karl Veur enep rouantelezh Denmark, ha perzh a gemeras Abul-Abbas en emgannoù.
En 810, pa oa krogt en e zaou-ugent vloaz, e varvas Abul-Abbas gant un pneumonia, goude un neuiadenn er Roen.

## Gwelout ivez

* Istor an olifanted en Europa
* Listenn olifanted istorel
* Olifanted-brezel

## Liammoù diavaez

* en alamaneg: Aachener Ausstellung 2003 Ex Oriente - Isaak und der weiße Elefant - Izaag hag an olifant gwenn
# Abya Yala

Abya Yala eo an anv dibabet e 1992 gant henvroadoù Amerika da ober meneg eus Amerika e-lec'h derc'hel d'an anv ijinet diwar anv Amerigo Vespucci.
Dont a ra ar gerioù « Abya Yala » eus yezh ar bobl Kuna, ur bobl eus Panama a ra gant an anv-se evit ober kaoz eus Amerika. Talvezout a ra kement ha « douar en e zarevañ ». Kinniget en deus ar penn aymara Takir Mamani e vije graet an anv-se hiviziken eus o douar, ne vije nemet an anv-se en o skridoù ha prezegennoù, abalamour, emezañ, ma'z eo « lakaat anvioù estren war hon c'hêrioù, hon c'heodedoù, hon c'hevandirioù nemet sujañ hon idantelezh dindan youl hon alouberien hag o hêred. »
E Breizh e veze graet heñvel gant Stourm ar Brezhoneg hag Emgann e dibenn an XXvet kantved.

## Liammoù diavaez

Degemeret mat eo bet kinnig Takir Mamani, da vihanañ hervez a lenner er Genrouedad, gant un toullad aozadurioù:
* « Native Web » (en saozneg)
* Abya Yala en Ecuador « Abya Yala » (en spagnoleg)
# Abánades

Abánades zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Abuja

Abuja eo kêr-benn Nigeria, abaoe an 12 a viz Kerzu 1991, war-lerc’h Lagos. Abaoe eo kresket buan-spontus an niver a annezidi : 778 567 a dud a oa, a-hervez, e Distrig Kevreadel Abuja, e 2006. Pa oa bet divizet dibab ur gêr-benn nevez evit Nigeria, e-lec’h Lagos, e 1976, e oa bet klasket ul lec’h e-kreiz ar vro. Ur gêr nevez eo Abuja, savet war skouer Brasilia. Treset eo bet gant ar c’hêraozour Kenzo Tange.
Ur pouez bras zo c’hoazh gant Lagos e buhez armerzhel ar vro, met en Abuja emañ bremañ ar gouarnamant hag eno ivez emañ an darn vrasañ eus kannatioù ar broioù estren. Emañ Abuja en un tolead melestradurel anvet Federal Capital Territory (tiriad ar gêr-benn gevreadel).
Brudet eo Abuja abalamour d’ur pezh roc’h zo e-kichen kreiz-kêr, anvet Aso Rock, 400 m a uhelder dezhi.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec’hienn ofisiel
# Abyann

Abyann zo un anv-tiegezh brezhonek savet diwar ab (mab) hag an anv-badez brezhonek Yann. Gallekaet eo bet en Abjean e marilh ar boblañs.

## Tud

* Biel Abyann (1769-1828), skrivagner brezhonek,
* Loeiz Jozeb Mari Abyann (1876-1932), beleg, skrivagner brezhonek,
* Roger Abjean (1925-2009), beleg, rener laz-kanañ, sonaozer,
* René Abjean (g. e 1937), sonaozer,
* Philippe Abjean (g. e 1953), stourmer sevenadurel ha speredel.

## Gwelet ivez

* Ab (mab)
# Amayé-sur-Orne

Amayé-sur-Orne :
| An iliz ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Évrecy |
| Kod kumun | 14006 |
| Kod post | 14210 |
| Maer Amzer gefridi | Sylvain Colino 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Évrecy-Orne-Odon |
| Lec'hienn web | Amayé-sur-Orne |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 067 ann. (2020) |
| Stankter | 202 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 7 m — brasañ 109 m |
| Gorread | 5,29 km² |
| kemmañ |
Amayé-sur-Orne a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Orne emañ Amayé-sur-Orne.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: lazhet e voe ur vaouez en Amayé d'an 12 a viz Even 1944 abalamour d'ur vombezadeg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ivinenn ar vered
* Un ivinenn.
* Kastell La Butte, XIX$^{vet}$ kantved.
* Kastell Vaux, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Intron-Varia.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| Meurzh 1987 | Meurzh 1994 | Jacques Dolley | digostezenn |
| Meurzh 1994 | Meurzh 2001 | André Porcher | digostezenn |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Nicole Perly | digostezenn |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Sylvain Colino | MoDem |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Gevelliñ

* Johannesberg (Bavaria)

## Liammoù diabarzh

* Roll kumunioù Calvados

## Liammoù diavaez

* lec'hienn ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Amazilia luciae

Amazilia luciae :
| Amazilia luciae. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Genad : | Amazilia |
| Anv skiantel ||
| Amazilia luciae (Lawrence, 1868) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazilia luciae zo ur spesad kolibried eus ar c'herentiad Trochilidae.
Hiziv an deiz, emañ al laboused-se en arvar bras da vont da get en abeg m'eo bet diskaret o lec'hioù annez tamm-ha-tamm.

## Annez

Bevañ a ra al labous e lec'hioù sec'h peurvuiañ. Ne chom nemet pevar zakad ma c'haller e gavout, e traoñiennoù kras diabarzh Honduras.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
# Amavida

Amavida zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Amay

Amay :
| Huy ||
| Banniel | |
| Skoed-Ardamez | |
| Lec’hiadur Amay en Arondisamant Huy hag e Proviñs Liège | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Liège |
| Arondisamant | Huy |
| ins | 61003 |
| Kumunioù-Kod post | 4540 4540 4540 4540 |
| Kumunioù strollet | Ampsin Flône Ombret-Rawsa Jehay |
| Kod pellgomz | 085 |
| Maer | Jean-Michel Javaux (Ecolo) |
| Gorread | 27.61 km² |
| Hed | 05° 19' .." Reter |
| Led | 50° 33' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 13 144 (01.07.2004) |
| Stankter | 446 a./km² |
| Lec'hienn | www.amay.be |
Amay (e walloneg : Ama) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amayuelas de Arriba

Amayuelas de Arriba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Amazilia

Amazilia :
| Amazilia versicolor, luc'hskeudennet e Mogi das Cruzes (São Paulo (stad), Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Anv skiantel ||
| Amazilia Lesson, 1843 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazilia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1843 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Ur spesad evned-kelien ha tregont a ya d'ober ar genad :
* Amazilia amabilis,
* Amazilia amazilia
** A. a. alticola, amazilia, azuay, caeruleigularis, dumerilii ha leucophoea,
* Amazilia beryllina
** A. b. beryllina, devillei, lichtensteini, sumichrasti ha viola,
* Amazilia boucardi,
* Amazilia brevirostris
** A. b. brevirostris, chionopectus hag orienticola,
* Amazilia candida
** A. c. candida, genini ha pacifica,
* Amazilia castaneiventris,
* Amazilia chionogaster
** A. c. chionogaster ha hypoleuca,
* Amazilia cyanifrons,
* Amazilia cyanocephala
** A. c. chlorostephana ha cyanocephala,
* Amazilia cyanura
** A. c. cyanura, guatemalae hag impatiens,
* Amazilia decora,
* Amazilia edward
** A. e. collata, edward, margaritarum ha niveoventer,
* Amazilia fimbriata
** A. f. apicalis, elegantissima, fimbriata, fluviatilis, laeta, nigricauda ha tephrocephala,
* Amazilia franciae
** A. f. cyanocollis, franciae ha viridiceps,
* Amazilia hoffmanni,
* Amazilia lactea
** A. l. bartletti, lactea ha zimmeri,
* Amazilia leucogaster
** A. l. bahiae ha leucogaster,
* Amazilia luciae,
* Amazilia rosenbergi,
* Amazilia rutila
** A. r. corallirostris, diluta, graysoni ha rutila,
* Amazilia saucerottei
** A. s. braccata, saucerottei ha warscewiczi,
* Amazilia tobaci
** A. t. aliciae, caudata, caurensis, erythronotos, feliciae, monticola ha tobaci,
* Amazilia tzacatl
** A. t. brehmi, fuscicaudata, handleyi, jucunda ha tzacatl,
* Amazilia versicolor
** A. v. hollandi, kubtchecki, millerii, nitidifrons, rondoniae ha versicolor,
* Amazilia violiceps
** A. v. ellioti ha violiceps,
* Amazilia viridicauda,
* Amazilia viridifrons
** A. v. villadai ha viridifrons,
* Amazilia viridigaster
** A. v. cupreicauda, duidae, iodura, laireti, pacaraimae ha viridigaster,
* Amazilia wagneri,
* Amazilia yucatanensis
** A. y. cerviniventris, chalconota ha yucatanensis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika, Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, un isspesad ha pevar-ugent (81) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Amazilia (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amazilia lactea

Amazilia lactea :
| Amazilia lactea. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Genad : | Amazilia |
| Anv skiantel ||
| Amazilia lactea (Lesson, 1832) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazilia lactea (pe Polyerata lactea c'hoazh) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.

## Annez

kavout a reer ar spesad er c'hoadeier trovanel hag istrovanel gleb eus Suamerika.

## Isspesadoù

Tri isspesad zo dezhañ :
* Amazilia lactea bartletti a gaver eus reter Perou da hanternoz Bolivia,
* A. l. lactea a gaver e kreiz ha kreisteiz Brazil,
* A. l. zimmeri a gaver e tepuioù gevred Venezuela.

## Liamm diavaez

* (en) Amazilia lactea war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Fichenn eus Birdlife
# Adriana

Adriana zo un anv-badez italianek, roet d'ar merc'hed, hag a gaver e meur a yezh all.

## Orin

Dont a ra diwar an anv-badez Adriano, roet d'ar baotred.

## Stummoù all

* Adrianna.

## Yezhoù all

* Adrienne, e galleg

## Tud
### XV$^{vet}$-XVII$^{vet}$ kantved

* Adriana von Nassau-Dillenburg (1449-1477)
* Adriana von Hanau (1470–1524)
* Adriana Basile (war-dro 1580 – war-dro 1640) sonaozourez italian

### XX$^{vet}$ kantved

* Adriana Asti, aktourez italian
* Adriana Benetti (1919-2016), aktourez italian
* Adriana Bisi Fabbri (1881-1918), livourez italian
* Adrianna Biedrzyńska (g. e 1962), aktourez polonat
* Adriana Budevska (1878-1955), aktourez vulgar
* Adriana Caselotti (1916-1997), aktourez ha kanerez stadunanat
* Adriana da Cunha Calcanhotto (ganet e 1965), kanerez vraziliat
* Adriana Karembeu, aktourez slovak
* Adriana Varela (g. e 1952), kanerez arc'hantinat
* Beatriz Adriana (g. e 1958), kanerez vec'hikan

### XXI$^{añ}$ kantved

* Adriana Fonseca (g. e 1979), aktourez vec'hikan
* Adriana Lima (g. e 1981), dougerez-dilhad hag aktourez vraziliat
* Adriana Lisboa (g. e 1970), skrivagnerez vraziliat

## Oberennoù

* Adriana Lecouvreur, c'hoarigan gant Francesco Cilea
# Adriana Budevska

Adriana Budevska(Dobritch, 13 a viz Kerzu 1878 – Sofia, 9 a viz Kerzu 1955) a oa un aktourez vulgarat.
Deskiñ a reas ar vicher en ur c'hoariva e Moskva, ma tremenas pevar bloaz a-raok distreiñ da Vulgaria.
# Adriana Varela

Adriana Varela (bet ganet d'an 9 a viz Mae 1952 en Avellaneda, e proviñs Buenos Aires) zo ur ganerez tango arc'hantinat. Kemeret he deus perzh en ur bern festivalioù evel hini "La mar de músicas" e Cartagena, festival Porto Alegre pe c'hoazh hini GREC e Barcelona. Kemeret he deus perzh ivez e filmoù : "Al corazón" gant Mario Sábato e 1995 ha Plata quemada gant Marcelo Piñeyro e 2000. He c'hanaouennoù a zo bet klevet ivez e film Carlos Saura "Tango" e 1998 pe e-barzh "Los malditos caminos" (2002) gant Luis Barone. Kemeret he deus perzh ivez er bladenn "Entre todas las mujeres" en enor d'ar c'haner spagnol Joaquín Sabina. Un doare ispisial he deus Adriana Varela da ganañ ha heverk eo abalamour d'he mouezh boud. Roberto Goyeneche a zo gwelet evel he faeron arzel.

## He fladennoù

* Tangos (1991)
* Maquillaje (1993)
* Corazones Perversos (1994)
* Tangos De Lengue - Varela Canta A Cadícamo (1995)
* Vuelve El Tango (1996)
* Tango En Vivo (1997)
* Cuando El Río Suena (1999)
* Toda Mi Vida (1999)
* Más Tango (2000)
* Vivo (DVD) (2005)
* Encaje (2006)

## Liammoù diavaez

* (es) Lec'hienn ofisiel
* ↑ Biografiezh war musicaargentina
# Adriana Calcanhotto

Adriana da Cunha, pe Adriana da Cunha Calcanhotto, ganet e 1965 e Porto Alegre, zo ur ganerez ha sonaozourez vrazilian. Kanañ a ra samba, bossa nova, kenkoulz evel rock pe kanaouennoù bugale.

## He buhez

Adriana zo merc'h d'un tabouliner jazz, Carlos Calcanhotto, a orin italian, eus Volpago del Montello e proviñs Treviso (adskrivet eo bet an anv orin Calcagnotto en doare portugalek), ha kelennerez korfembregerezh ha korollerez e oa he mamm, Morgada Assumpção Cunha.
Da c'hwec'h vloaz e oa bet roet ur violin dezhi gant he zad-kozh, ha hi da gregiñ da seniñ ha da ganañ. Levezonet eo bet gant an MPB, hag al lennegezh vrazilian vodern, ha dreist-holl ar Movimento antropofágico savet gant Oswald de Andrade, Tarsila do Amaral ha re all.

## Prizioù

Div wech he deus bet ur Priz Grammy Latino, roet abaoe 2000, da arzourien Amerika Latin:
* e 2006 gant an albom Adriana Partimpim, evit bugale;
* e 2010 gant Tua (kanaouenn Maria Bethânia), gwellañ kanaouenn vrazilian..

## He fladennoù

* 1990 : Enguiço
* 1992 : Senhas (1992)
* 1994 : A Fábrica do Poema (1994)
* 1998 : Maritmo
* 2000 : Público [sonadeg]
* 2002 : Cantada
* 2003 : Perfil
* 2004 : Adriana Partimpim [evit ar vugale]
* 2008 : Maré
* 2009 : Partimpim Dois [evit ar vugale]
* 2011 : O Micróbio do Samba, diwar-benn ar samba; an holl ganaouennoù ganti war-bouez "Beijo sem" gant Teresa Cristina ha "Vai saber?" gant Marisa Monte. Brudet e voe ar bladenn e-kerzh he zroiad dre ar vro, anvet "Trobar Nova".
* 2012 : Partimpim Tlês [evit ar vugale]
* 2014 : Olhos de Onda
* 2015 : Loucura

## Buhez prevez

E-pad 25 bloaz he deus bevet gant Suzana de Moraes (1940- 2015), merc'h d'ar sonaozour Vinícius de Moraes, marvet gant ar c'hrign-bev.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn : https://web.archive.org/web/20150820011714/http://www.adrianacalcanhotto.com.br/loucura/index.html
* Pajen Adriana Partimpim : http://www.adrianapartimpim.com.br/tles/index.html
* O kanañ jazz : Já Reparô?
* Adriana ha susana moraes :

## Notennoù

* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=9vdVXMvPFtw
* ↑ Da selaou : https://www.youtube.com/watch?v=KVyEbrr_QFg
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=YHPVgDkag2k
# Adriano Correia de Oliveira

Adriano Correia de Oliveira (1942-1982) a oa ur soner ha kaner portugalat.

## Liamm diavaez

* O kanañ Canção da Beira Baixa
# Adriana Partimpim

Adriana Partimpim zo ur bladenn bortugalek er bloaz 2004, gant ar ganerez vrazilian Adriana Calcanhotto, adanvet Adriana Partimpim er bladenn, un anv roet dezhi gant he zad pa oa bihanik. Seizhvet pladenn ar ganerez eo, hag ur bladenn aour he deus bet evit he labour, da lavarout eo he deus gwerzhet ouzhpenn 100 mil skouerenn en he bro.
Div wech E 2006 he deus bet ur Priz Grammy Latino, roet abaoe 2000, da arzourien Amerika Latin? gant an albom Adriana Partimpim.

## Kanaouennoù an albom

* Lição de Baião
* Oito Anos
* Lig-Lig-Lig-Lé
* Fico Assim Sem Você
* Canção da Falsa Tartaruga
* Formiga Bossa Nova
* Ciranda da Bailarina
* Ser de Sagitário
* Borboleta
* Saiba

## Pladennoù all

Div bladenn all evit ar vugale he deus graet :
* Partimpim Dois
* Partimpim Tlês

## Notennoù

* ↑ http://www.vagalume.com.br/adriana-partimpim/licao-de-baiao.html
* ↑ Da selaou gant ar c'homzoù:
* ↑ Komzoù Lig-Lig-Lig-Lé : http://letras.mus.br/adriana-calcanhotto/96518/
* ↑ Da selaou amañ :, pe amañ: hag amañ gant ar c'homzoù
# Adrian VI

Adrian VI Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 2 a viz Meurzh 1459 Utrecht |
| Dilennet da bab | 9 a viz Genver 1522 |
| Tronidigezh | 31 a viz Eost 1522 |
| Dibenn e baboni | 14 a viz Gwengolo 1523 |
| En e raok | Leon X |
| War e lerc'h | Klemañs VII |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Adrian VI (e latin: Hadrianus VI, en italianeg: Adriano VI), Adriaan Floriszoon Boeyens e anv-tiegezh, bet ganet d'an 2 a viz Meurzh 1459 en Utrecht ha marvet d'ar 14 a viz Gwengolo 1523, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 9 a viz Genver 1522. Ar pab izelvroat nemetañ eo bet en istor an Iliz katolik.
# Adriana Bisi Fabbri

Adriana Bisi Fabbri (Ferrara 1881-1918 Travedona-Monate) a oa ul livourez italian.
# Adriana Lisboa

Adriana Lisboa, ganet e Rio de Janeiro e 1970, zo ur skrivagnerez vrazilian. Bet eo o chom e Bro-C'hall, e Pariz hag Avignon. Abaoe 2006 emañ o chom e SUA.
Skrivet he deus romantoù ha kontadennoù, evit ar vugale ivez.
E 2003 he deus bet ar Priz José Saramago, e Portugal, gant he romantSinfonia em branco. E Brazil he deus bet ar Priz Moinho Santista, gant he romantoù, hag ar priz roet d'an amparted nevez gant Fundação Nacional do Livro Infantil e Juvenil (FNLIJ) gant he levr Língua de trapos.
Troet he deus en portugaleg oberennoù gant Cormac McCarthy, Marilynne Robinson, Robert Louis Stevenson, Jonathan Safran Foer, Mary Shelley, Amy Bloom hag Émile Faguet.
He romant "O coração às vezes para de bater" zo bet savet ur film diwarnañ e Brazil e 2009, gant Maria Camargo.

### Romantoù

* Os fios da memória - Rio: Rocco, 1999;
* Sinfonia em branco - Rio: Rocco, 2001; anvet "Des roses rouge vif" e galleg.
* Um beijo de colombina - Rio: Rocco, 2003;
* Rakushisha - Rio: Rocco, 2007;
* Azul-corvo - Rio: Rocco, 2010;

### Levrioù evit ar vugale

* O Coração às vezes pàra de bater. 2007. Troet e galleg: Quand le coeur s'arrête, La Joie de lire, Genève, 2009. Ur film zo bet graet diwar al levr.
# Adriano Chicco

Adriano Chicco a zo bet ganet d’ar 16 a viz C'hwevrer 1907 e Genova (Italia) ha marvet d’an 30 a viz Eost 1990 e memes kêr.
Mestrc’hoarier echedoù, saver kudennoù, istorour an echedoù ha skrivagner echedoù italian.
Tro 500 kudenn a voe savet dezhañ. Kalz anezhe a voe priziaet. Savet e voe da Vestr Etrebroadel gant ar FIDE (Kevre Etrebroadel An Echedoù) abalamour d'e gudennoù ha da Dredeog etrebroadel.
Dastum a rae levrioù, dornlevrioù kozh ha dielloù a-zivout an echedoù.
E Dizionario enciclopedico degli scacchi (Geriadur hollouiezegel an echedoù) a zo un oberenn veur.

## Oberennoù skrivet

* Adriano Chicco, Gli scacchi in Liguria, Embannadurioù Officina d'arte, Savona, 1939 ;
* Adriano Chicco, Un manoscritto inedito del 1500 sul giuoco degli scacchi, L'Italia Scacchistica, Firenze, 1939 ;
* Adriano Chicco, Zibaldone di pensieri scacchistici, Embannadurioù A. Lombardo, Genova, 1945;
* Adriano Chicco, Fortuna degli scacchi nel '500, L'Italia Scacchistica, Milano, 1946.
* Adriano Chicco, Gli scacchi nel Regno di Napoli, L'Italia Scacchistica, Milano, 1949 ;
* Adriano Chicco, Contributi alla storia dei problemi di scacchi: Gilio de' Zelati e Ercole del Rio, L'Italia Scacchistica, Milano, 1950 ;
* Adriano Chicco, Ruy Lopez de Segura, L'Italia Scacchistica (supplemento a), Milano, 1980 ;
* Adriano Chicco, Luigi Centurini, L'Italia Scacchistica (supplemento a), Milano, 1982.
a-gevret gant Giorgio Porreca :
* Adriano Chicco, Dizionario enciclopedico degli scacchi, Embannadurioù Mursia,Milano, 1971 ;
* Adriano Chicco, Il libro completo degli scacchi, Embannadurioù Mursia, Milano, 1982 ;
a-gevret gant Franco Pratesi hag Alessandro Sanvito :
* Adriano Chicco, Medioevo scacchistico toscano, L'Italia Scacchistica (supplemento a), Milano ,1985.
a-gevret gant Alessandro Sanvito :
* Adriano Chicco, Lineamenti di una bibliografia italiana degli scacchi, Embannadurioù AMIS, Roma, 1987 ;
a-gevret gant Antonio Rosino :
* Adriano Chicco, Storia degli scacchi in Italia, Embannadurioù Marsilio, Venezia, 1990, ISBN 88-317-5383-5.
# Aplonis

Aplonis :
| Aplonis metallica, luc'hskeudennet e Biak (Inizi Biak, Indonezia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Sturnidae |
| Anv skiantel ||
| Aplonis Gould, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Aplonis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* Aplonis atrifusca,
* Aplonis brunneicapillus,
* Aplonis cantoroides,
* Aplonis cinerascens,
* Aplonis circumscripta,
* (†) Aplonis corvina,
* Aplonis crassa,
* Aplonis dichroa,
* Aplonis feadensis
** A. f. feadensis ha heureka,
* (†) Aplonis fusca
** A. f. fusca (†) ha hulliana (†),
* Aplonis grandis
** A. g. grandis, macrura ha malaitae,
* Aplonis insularis,
* Aplonis magna
** A. m. brevicauda ha magna,
* (†) Aplonis mavornata,
* Aplonis metallica
** A. m. inornata, metallica, nitida ha purpureiceps,
* Aplonis minor
** A. m. minor ha todayensis,
* Aplonis mysolensis
** A. m. mysolensis ha sulaensis,
* Aplonis mystacea,
* Aplonis opaca
** A. o. aenea, anga, guami, kurodai, opaca, orii ha ponapensis,
* Aplonis panayensis
** A. p. affinis, albiris, alipodis, altirostris, enganensis, eustathis, gusti, heterochlora, pachistorhina, panayensis, sanghirensis, strigata ha tytleri,
* Aplonis pelzelni,
* Aplonis santovestris,
* Aplonis striata
** A. s. atronitens ha striata,
* Aplonis tabuensis
** A. t. brevirostris, brunnescens, fortunae, manuae, nesiotes, pachyrhampha, rotumae, tabuensis, tenebrosa, tucopiae, tutuilae ha vitiensis,
* Aplonis zelandica
** A. z. maxwellii, rufipennis ha zelandica.
Daou isspesad ha hanter-kant (52) bev c'hoazh en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sturnidae/Aplonis (lennet e-barzh d'an 8 a viz Eost 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.