OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# La Moustache (Maupassant)

La Moustache zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

Da gentañ e voe embannet La Moustache e Gil Blas an 31 a viz Gouhere 1883, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Nava de Santiago

La Nava de Santiago zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# La Morra

La Morra (A Mora e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Lance Stroll

Lance Stroll (bet ganet d'an 29 a viz Here 1998) zo ur blenier kirri-redadegoù eus Kebek ha Belgia a red gant Racing Point F1 Team, goude daou vloaz redet gant Williams F1 Team.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Lancelot Blondeel

Lancelot Blondeel (Poperinge, 1498 - Brugge, 4 a viz Meurzh 1561) a oa ul livour flamank o labourat e Brugge.

## Oberennoù

* Triptyque avec les saints Côme et Damien, Brugge, Sint-Jacobskerk. (1523)
* Triptyque avec l’Histoire de la Sainte Croix, Furnes, Niklasskerk
* Les Sept Joies de Notre-Dame, Tournai, cathédrale Notre-Dame (peut-être en collaboration avec Pierre Pourbus)
* Martyre d’un saint, New York, private collection (1548 ou 1558)
* Le Calvaire, Nantes, Musée des Beaux-Arts
* Vierge à l’Enfant avec saint Luc et saint Éloi, Bruges, Sint-Salvatorskathedraal (1545)
* Saint Luc peignant la Vierge, Bruges, Groeningemuseum (1545)
* Le Bon Samaritain, Bruges, Sint-Janshospitaal

## Liamm diavaez

* (nl)
# Lanchester (Durham)

Lanchester zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel eus Bro-Saoz, e kontelezh Durham. Emañ er gornaoueg da gêr Durham, nepell diouzh kêr Consett.

## Istor

Ur c'hreñvlec'h a voe savet gant ar Romaned er mervent da Lanchester. Edo Longovicium war an Dere Street, an hent a gase eus Eburacum (York) da c-Gorstopitum (Corbridge), war Voger Hadrian.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lancillotto

Lancillotto zo
* unan eus stummoù an anv Lanselod en italianeg
* un anv-badez italianek roet d'ar baotred.

## Orin

Marteze diwar an anv gallek Lancelot, brudet gant romantoù An Daol Grenn, a c'hallfe dont eus ar ger gallek lance, a zo goaf e brezhoneg, hag zo a orin germanek, deuet eus ar ger land, "douar", "lannn"$^,$, hag en deus roet an anv-badez Lambert (Lamberto).

## Adstummoù

* Lanciotto, Lancellotto, Lancelotto, Lanzerotto.

### Yezhoù all

* Lancelot, e galleg ha saozneg.

### Tud

* Lanciotto Ballerini, partizan italian.
* Lanzerotto Malocello, merdeour.
* Lancellotto Politi, doueoniour.

## Lennegezh

* Lancillotto eo anv italianek ar marc'heg Lanselot e mojennoù an Daol Grenn hag e Danvez Breizh.

## Notennoù

* ↑ http://www.behindthename.com/name/lancelot
* 1 2 http://www.etymonline.com/index.php?search=lancelot&searchmode=none
* ↑ http://www.behindthename.com/name/lance
# Lanciano

Lanciano :
| Ar gêr istorel. ||
| Anv italianek | Lanciano |
| Melestradurezh ||
| Bro | Italia |
| Rannvro | Abruzzo |
| Proviñs | Proviñs Chieti |
| Kod ISTAT | 069046 |
| Kod post | 66034 |
| Maer Amzer gefridi | Mario Pupillo 2011-2016 |
| Lec'hienn web | http://www.comune.lanciano.chieti.it |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 35 677 ann. (31-12-2013) |
| Stankter | 533 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 42° 14′ 00″ Norzh 14° 23′ 00″ Reter / 42.23333, 14.38333 |
| Uhelder | 375 m |
| Gorread | 66,94 km² |
| Lec'hiadur ||
| Lanciano ||
| kemmañ |
Lanciano a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia, ha 36 228 annezad enni.

## Tud dibar

* Giulio Polerio , mestrc’hoarier echedoù italian, bet ganet e 1548 e Lanciano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun.
# Lance Armstrong

Lance Armstrong (1971-) zo ur marc'hhouarner stadunanat hag en deus gounezet Tro Bro-C'hall seizh gwech diouzh renk. Araokañ e oa bet gounezet 5 gwech hepken gant Miguel Indurain, Bernard Hinault, Eddy Merckx ha Jacques Anquetil.
E miz Eost 2012 en deus divizet USADA (Ajañs enepdopiñ ar Stadoù-Unanet) astaliñ Lance Armstrong evit e vuhez-pad ha dilemel digantañ an holl zisoc'hoù bet tapet gantañ abaoe ar 1añ a viz Eost 1998 dre ma'z eo bet lakaet da gablus evit bezañ aet hebioù kod bedel an enepdopiñ. Kadarnaet eo bet an dilemel gant UCI d'an 22 a viz Here 2012.
E miz Genver 2013 en deus anzavet en em zope evit gounit.

## Ar reder
### Tro Bro-C'hall

Trec'h e oa bet
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1999 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2000 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2001 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2002 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2003 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2004 gant U.S. Postal
* e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2005 gant Discovery Channel
Erruet e oa da drede e Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 2009. Rasket eo bet diouzh ar roll avat e miz Here 2012 evit e zoperezh.

### Redadegoù all

* Kampion ar bed war an hent e oa en Oslo e 1993.
# Lance Henriksen

Lance James Henriksen, ganet d'ar 5 a viz Mae 1940, zo un aktour mouezher hag arzour stadunanat. Brudet mat eo evit rolloù bihan e filmoù skiant-faltazi ha filmoù spont evel e rolloù Bishop er frañchiz filmoù Alien ha Frank Black er stirad skinnwel Millenium war ar chadenn Fox. Henriksen zo ivez un aktour mouezh evit Kerchak ar gorilh er film bevaat Tarzan eus 1999 gant Walt Disney.

## Liammoù diavaez

* Lance Henriksen war an IMDb
# Lancellotto

Lancellotto zo un anv-badez italianek, Lanselod e brezhoneg.

## Stummoù all

* Lancelotto, Lanzerotto .

## Yezhoù all

* Lancelot, e galleg ha saozneg
* Launcelot, e saozneg

## Tud
### Anv-badez

* Lanzerotto Malocello, pe Lanzarotus Marocelus e latin (war-dro 1312), merdeour eus Republik Genova,
* Lancellotto Politi (1484 – 1553), arc'heskob ha doueoniour italian, .
* Sant' Andrea Avellino, pe Lancellotto Avellino ( 1521 – 1608), beleg ha sant katolik.
* Gabriele Lancellotto Castelli(1727-1794), hendraour
* Lanciotto Ballerini (1911-1944), partizan italian.

### Anv-tiegezh

* Tommasino Lancellotto, oberour un Assedio della Mirandola, diwar-benn seziz La Mirandola e 1551.
* Decio Lancellotto (1444–1500), gwiraour italian

### Pennad kar

* Lancillotto
# Lancellotto Avellino

Lancellotto Avellino (1521–1608) a oa ur beleg hag ur sant katolik e Rouantelezh Naplez.
# Korfkenn

Ar gorfkenn a zo ur pezh dilhad-dindan gwisket gant ar merc'hed war o c'hof hag o divgroazell, da zerc'hel o bruched hag o divlez, da reiñ ur stumm d'o c'horf, diouzh ar c'hiz betek deroù an XXvet kantved ha dilezet da vat goude an eil brezel-bed.
Gant ar baotred ez eus bet douget korfkennoù ivez, ha bremañ c'hoazh, met abalamour d'ar yec'hed hepken goude ur gwallzarvoud, lakaomp.
Er bloavezhioù diwezhañ eo bet adkemeret ar ger gant bed ar c'hiz evit ober anv eus dilhad war-benn, hag a denn tamm pe damm da gorfkennoù gwechall, met n'int ket graet da zerc'hel ar c'horf, ha ne roont stumm ebet dezhañ. Peurvuiañ e vezont laset, ha netra ken.

## Karg

Karg ar gorfkenn a oa stardañ ar c'horf da reiñ stumm ur c'horf mistr, da voanaat an dargreiz. Lasoù hir a oa da stardañ hag a-wechoù e vije diaes da lakaat, ha da skoulmañ. Aesoc'h e oa d'ar merc'hed a renk uhel, dezho mitizhien, eget da verc'hed ar bobl.
Er film Gone with the Wind e weler ar merc'hed o sikour an eil eben da lasañ o c'horfkenn.
Ouzh ar gorfkenn e veze stagelloù a-ispilh ma staged al loeroù.
Goude an eil brezel-bed eo deuet da vout arouez karc'har ar c'horf. Pa voe deuet giz al loeroù-gaol e voe echu d'ar gorfgenn da vat.

## Istor

* Korfkenn en XVIIIvet kantved.
* Korfkenn seiz, mirdi Cluny, XVIIIvet kantved.
* La toilette d'une élégante.
* Corps baleiné, XVIIIvet kantved.

### XIXvet kantved

* Korfkenn eus 1878.
* Korfkenn brudet da vezañ aes da dennañ, 1881
* Korfkenn lêr evit tud ha ne oant ket pinvidik. 1896.

## E deroù an XXvet kantved

* Korfkenn « Belle Époque » pe « droit devant » (1908).
* Korfkenn, Pariz, 1905.
* Korfkenn 1905.
* Tostoc'h ouzh brennidenn hiriv.

### Liammoù

* (fr) Bro ar gorfkenn c'hall
* (fr) Livre numérisé "Étude sur le corset" (1907)
* (fr) Levr eilet: "Le Corset à travers les âges", Ernest Léoty, 1893
* (fr) Pajenn bersonel
* (en)
* (en) Korfkennoù a wechall
* (en) Dilhad dindan
# Korfou

Fichenn-deskrivañ :
| Rannved : | Inizi Ionian |
| Rannvro : | Inizi Ionian |
| Pennlec'h : | Korfou (kêr) |
| Gorread : | 641 km² |
| Niver a dud : | 105 043 (1991) |
| Feur-tudañ : | 163.87/km² |
| Menez uhelañ : | Pantokrator (914 m) |
| ISO 3166-2 : | GR-22 |
| Karrvarilhañ : | KY, Kerkyra |
| Niver a gumunioù : | 13 |
| Kumunioù dizalc'h : | 3 |
| Kod post | 49x xx |
| Anv annezidi : | Korfioted |
| Berradur HASC : | CF |
| Kartenn ||
| Skeudenn satellit ||
Korfou zo un enezenn eus ar Mor Ionian, e Bro-Hellaz, e gwalarn ar vro, tost da Albania. E gresianeg a hiziv eo Κέρκυρα, (Kérkyra, a-wechoù Kérkira). Gwechall e veze graet Corcyre anezhi.

## Orin an anv

* Kérkira eo anv gresianek Korfou. Dont a rafe
** eus anv an nimfenn Kérkira pe Kórkira,
** eus ar ger "kerkos" (dorn) abalamour da stumm an enez.
* Graet e veze "Drepanon" pe "Drepani" (falz) anezhi ivez.
* Dont a rafe an anv Korfou eus an anv italianek, a deufe eus distummadur ar ger gresianek Korifai (kernioù).

## Mojennoù
### Orin

Dont a ra an anv Korfou eus anv Kérkira, un nimfenn. Poseidon a oa pitilh ganti hag en devoa he degaset d'an enez. Ur mab o devoe, Pheakas e anv.

### Beajoù Ulises

E Korfou e oa bet chomadenn diwezhañ Ulises kent dezhañ distreiñ da Itaka. Aet e vije lestr Ulises a-gostez war ar roc'h e beg Kanoni, war enezennig Pondikonissi, er c'hreisteiz da gêr Korfou. Tud an enez a veze graet ar Pheakianed anezho (diwar anv Pheakas), a vije deuet d'e saveteiñ, ha degemeret e voe neuze gant Nausikaa, merc'h d'ar roue Alcinos.

## Gwelout ivez

* Corcyre
# Koriosolited

Ar Goriosolited - e latin Coriosilitae - a zo ur bobl c'halian en Arvorig kozh.
E Kersaout e oa o c'hêr-benn, hag a voe kaset goude da Aled (Aletum, hiziv Sant-Servan), tostoc'h d'an aod.

## An anv

Hervez Léon Fleuriot e teufe an anv eus ar c'heltieg kor (a adkaver er ger brezhonek "koskor", hag en anv "Tregor" hag en deus roet ar brezhoneg a-vremañ Treger), mui un elfenn "sol", hag a dalvezje "evezh, ged".

## Levrlennadur

* Loïc Langouet, Les Coriosolites, un peuple armoricain de la période gauloise à l'époque gallo-romaine, édition Centre régional d'archéologie d'Alet, 1987, 279 pages, (ISBN 03996662)

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Louis Élégoët, Istor Breizh, TES, 1999, p.30.
* ↑ L. Fleuriot, "Du gaulois au breton ancien en Armorique", BSAF CIX, 1981, p.182-183.
# Korfkenn (toullgorferezh)

Un doare toullgorferezh eo ar gorfkenn ma vez staliet meur a vravig renk-ouzh-renk a-hed kroc'hen ar c'hein d'an daou du d'al livenn-gein oc'h ober un dres heñvel e neuz ouzh ur gorfkenn.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf. Abalamour da se eo ral ha ne vez ket douget kalz ouzhpenn ur sizhun. Alies zoken e vez tennet ar bravigoù goude un nebeud eurvezhioù nemetken, toullet ar c'hein evel-hen evit o skeudenniñ pe o diswel evit brufañ ur stal-toullgorferezh pe ur produ bennak.
Ar bep aliesañ ne van kleizenn ebet da heul an toullgorfadur-mañ
Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn ur c'horfkenn gant an dud a blij dezhe ar sadomasocherezh, a-wezhoù staget an eil bravig ouzh egile gant chadennoù pe seizennoù.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.

## Liammoù diavaez:

* Pennad er BME-Zine Encyclopedia
* Skeudennoù
# Kori Schwartz

Kori Schwartz :
| Corydoras schwartzi ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Siluriformes |
| Kerentiad : | Callichthyidae |
| Genad : | Corydoras |
| Anv skiantel ||
| Corydoras schwartzi Rössel, 1963 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kori Schwartz (Corydoras schwartzi) a zo ur pesk dour dous trovanel eus kerentiad ar Callichthyidae. E gavout a reer e diazad ar stêr Puru e Brazil. Deskrivet e voe evit ar wech gentañ gant Rössel e 1963.
Tizhout 6 cm a c'hell ha plijout a ra gwelloc'h dezhañ dour etre 6 ha 8 e bPH hag etre 22°C ha 26°C. Debriñ a ra anevaled dour bihan a gav en traez pe er grozol. Dozviñ a ra e-touez ar plant stank met ne ra ket war-dro e-vioù.
Ur pesk peoc'hiek eo a zleer mirout e strolladoù bihan en un akwariom na zlefe ket bezañ bihanoc'h eget 60 litr.

## Liammoù diavaez

(en) Luc'hskeudennoù war fishbase
(fr) Kori Schwartz war aquabase.org
# Korintez

Ar c'horintez pe rezin Korinthos (Vitis vinifera apyrena) zo rezin eus Korinthos, e Gres. Anvet e vezont ivez rezin Zante, e saozneg dreist-holl, diwar anv un enezenn c'hresian en Inizi Ionian, er c'hornôg d'ar Peloponnesos, e-lec'h ma vezont gounezet.

## Notennoù

* ↑ Apyrena, apyrina, a dalv kement ha "displus" (rezin) ha "divaen" (frouezh arall).
# Korinthos

Korinthos (e henc'hresianeg ; Κόρινθος, Kórinthos e gresianeg a vremañ) a oa unan eus ar c'heodedoù pouezusañ en Henc'hres. Hiziv an deiz c'hoazh ez eo ur gêr vras e Gres a vremañ, enni 30 176 annezad (2011) ha kêr-benn nomos Korinthos. Meneget eo en Ilias, ma vez graet Efir anezhi ivez. Savet en ul lec'h strategek er strizh-douar en em astenn eus Gres an Hanternoz betek ar Peloponnesos. Dispartiañ a ra daou vor a-bouez, Mor Ionia hag ar Mor Enezek. Tonket e oa dezhi bezañ ur geoded c'halloudus war ar morioù.

## Mojennoù

Hervez ar mojennoù kozh e oa stag anv Korinthos ouzh hini Sisyphos hag e ziskennidi. Eno e teuas Medea ha Iason da glask repu goude drouklazh Pelias.
Gouez d'ar barzh Pindaros eo e Korinthos e oa bet ijinet an arzoù da zoñvaat ar c'hezeg, da sevel-tiez, ha da sevel meulganoù.

## Istor
### Henamzer

Aloubet e vo Korinthos gant an Dorianed war-dro 700 kent J.K. hervez an hengoun. Renet e voe ar geoded adalek -747 da -657 gant oligarkiezh dorian ar Bakiaded. D'ar c'houlz-se e voe savet trevadennoù Korfou ha Sirakuza (-733).
Kevredet e voe Korinthos gant keodedoù Aten ha Sparta a-enep ar Bresed e-pad an eil brezel medek (480).
Kevredet e voe da c'houde gant Sparta a-enep Aten e-pad brezel ar Peloponnesos (431-404 kent JK) ha kemer a reas perzh e trec'h ar gevredidi en emgann Sirakuza.
E marevezh klasek an Henc'hres e oa Korinthos an eil geoded evit ar galloud war vor, a-dreñv Aten, alese un enebiezh dalc'hus etre an div geoded.

## Pennadoù kar

* Pleg-mor Korinthos
# Llangynog (Powys)

Llangynog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Powys, e reter Kembre e kember ar stêrioù Eirth ha Tanat e-harz ar menezioù Berwyn. 300 a dud zo o chom eno.
Emañ e traoñ ode Milltir Cerrig, etre Ffestiniog ha Llanfyllin.
E 2011 e oa poblet gant 339 a dud, ha 122 anezho (36,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics).
# Llangïan

Llangïan zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, e Ledenez Llŷn.
# Llaniestyn (Gwynedd)

Llaniestyn zo ur gêriadenn hag ur barrez e ledenez Llŷn, e Sir Gaernarfon gozh, e kontelezh Gwynedd, 8 miltir er c'hornôg da Bwllheli, ouzh tor Carn Fadryn. Un iliz kozh zo enni.

## Istor

Rannet eo bet ar barrez en 1934, etre Tudweiliog ha Botwnnog.

## Iliz Sant Iestyn

Kozh eo an iliz, savet en XIIIvet kantved. Darn eus ar gwer-iliz a vefe eus an XIIvet, marevezh Owain Gwynedd.
# Llangynog (Sir Gaerfyrddin)

Llangynog zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre, 112 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 483 a dud, ha 193 anezho (40%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Llanhuadain

Llanhuadain (Llawhaden e saozneg) zo ur gêriadenn vihan eus Kembre, e gevred Sir Benfro. Emañ hanter-hent etre Hwlffordd, er c'hornôg, ha Hendy-gwyn, er reter.
Aspadennoù eus ur c'hastell norman a weler eno, Kastell Llanhuadain, war an uhel. Pennlec'h ur c'hombod e oa Llanhuadain er Grennamzer, kombod Llanhuadain, unan eus an daou gombod hag a oa e kantrev Daugleddau.
Kemeret e voe ar c'hastell norman gant Rhys ap Gruffudd, ar priñs eus Deheubarth, e deroù ar bloavezhioù 1190.
E 2011 e oa 688 a dud o chom e Llanhuadain ha 150 anezho a oa kembraegerien (22,4%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 2012-12-12..
# Llangynyw

Llangynyw (skrivet Llangyniew a-wechoù e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ er biz da Llanfair Caereinion, war lez ar stêr Banwy.
Gouestlet eo an iliz da Sant Cynyw. Savet e voe etre 1450 ha 1500. En hanternoz d'ar gêriadenn emañ Mathrafal, a oa lez pennañ rouaned Powys.
E 2011 e oa 582 a dud o chom e kumuniezh Llangynyw ha 202 anezho a oa kembraegerien (35,3%).

## Notennoù

* ↑ Church of St Cynyw, Llangyniew. British Listed Buildings.
* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..

## Liamm diavaez

* Llangyniew Community Council
# Llanhenwg

Llanhenwg (saoznekaet e Llanhennock) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ er biz da gêr Caerllion, hag er mervent da v-Brynbuga. Redek a ra ar stêr Wysg hebiou ar gêriadenn.
Un anv den marteze eo "Henog"; e 1535 e oa "Llanhenoke" an anv saoznek. Tostaat a c'haller eus an anv brezhonek Lannenneg, ma weler alies an anv Ninnog.

## Poblañs

E 2011 e oa 496 a dud o chom er gumuniezh ha 42 anezho a oa kembraegerien (8,7%)

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 12-12-2012..
# Llaniestyn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Llaniestyn (diwar ar ger Llan hag an anv-badez Iestyn) zo anv daou lec'h e Kembre:
* Llaniestyn (Mon), en Enez Mon
* Llaniestyn (Gwynedd), e kontelezh Gwynedd

## E Breizh

E Breizh n'eus Lanjestin ebet, met Plistin zo, savet diwar ploe ha Iestin.
# Llanidan

Llanidan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanidan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 202.5 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llanidloes

Llanidloes zo ur gêr eus Kembre, e-kreiz Powys, e kontelezh kozh Sir Drefaldwyn, war lez ar stêr Hafren.
Hervez ar richenn e oa bet savet iliz kentañ Llanidloes gant sant Idloes (VI$^{vet}$-VII$^{vet}$ kantved).
E 2011 e oa poblet gant 2929 a dud, ha 439 anezho (15,5%) a oa kembraegerien.

## Gevelliñ

Derwal (Breizh) abaoe 1995

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn Llanidloes e saozneg, kembraeg, galleg, spagnoleg, alamaneg ha nederlandeg

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics).
# Levr skeudennet

Ul levr skeudennet a zo ul levr, dezhañ ur ment bras d'an aliesañ, kalz a skeudennoù ennañ. Pa vez renablet gant al levrdierien pe al levraouegourien e vez lakaet a-wezhioù dindan an anvadur levr kaer gant m'eo splann palioù arzel ar skeudennadurezh evit ober an diforc'h diouzh al levrioù skeudennaouet evit abegoù kalvezel.
A bep seurt araezadoù a c'hell ober skeudennadurioù ul levr, o vezañ m'emañ an darn vuiañ e liv : eiladurioù luc'hskeudennoù, eiladurioù oberennoù arz.
Pa vez bras pe stank an eiladurioù e kaver resisoc'h komz eus ul levr arz.
Pa vez anv eus skeudennadurioù orin pe graet e nebeud skouerennoù e komzer eus ul levr arzovoeeur.

## Istor
### Levrioù skeudennet gant an dorn

A-raok ma voe ijinet ar noullañ e oa bet klasket silañ skeudennadurioù el levrioù savet gant an dorn gant skriverien o skrivañ war follennoù parch pe baper ; dornskridoù enlivet a veze graet eus seurt levrioù. Fardet e voe an darn vuiañ eus al levrioù-se en abatioù europat ar Grennamzer. Bez e oa menec'h skeudennerien arbennikaet ha ne oant ket skriverien. Levrioù arzour e voe pa ne veze ket liesaet$^{(N'eoketsklaer)}$.

### Levrioù skeudennet ha moullet

En Europa e oa bet kroget gant daou araezad moullañ e-kreiz ar XV$^{vet}$ kantved, al lizherennerezh (moullañ dre strobañ lizherennoù) hag ar prennengraverezh (moullañ dre bajennoù engravet war goad). Fardet e voe levrioùigoù gant skeudennoù sant pe re c'hartoù evit c'hoari en dekvloaziadoù kentañ, met ar prennengravadur a zeuas da vezañ ar moaien da grouiñ levrioù moullet o zestennoù ha gant koadengravadurioù pe livadurioù. E 1457 e voe moullet Levr-salmoù Mainz (anvet ivez Psalmorum Codex) gant lizherennoù livet, koadengravadurioù e-kreiz pajennoù zo ha pajennoù unskeudennet.

## Levrlennadur

* Reun Kreston, Le livre illustré et l'art graphique moderne en Bretagne. E-barzh Kornog, niv. 4, 1929, p. p. 10-13.
* David Bland, A History of Book Illustration, 2l embannadur, 1969

## Pennadoù nes

* Dornskrid enlivet
* Moullañ
* Prennengravadur