OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Susanna Centlivre

Susanna Centlivre (pe Susanna Freeman hervez hec'h anv plac'h yaouank, pe Susanna Carroll en he micher), badezet e miz Du 1667 ha marvet d'an 1añ a viz Kerzu 1723, a oa ur skrivagnerez saoz eus an XVIIIvet kantved hag unan eus ar pennañ skrivagnerien a skrive evit ar c'hoariva. Pell amzer e labouras en Theatre Royal, en Drury Lane e Londrez. anavezet e oa evel Eil Maouez al Leurenn Saoz war-lerc'h Aphra Behn. kement a verzh a rae ma tibabas an aktor meur David Garrick unan eus he fezhioù d'ober e gimiad.

## He yaouankiz

Anavezet eo yaouankiz Susanna Centlivre dre Giles Jacob, a lavaras en doa klevet an istor diganti war-eeun (Poetical Register, e 1719).
Ganet e oa en Holbeach, e-kichen Spalding, Lincolnshire e 1667 He zad William Freeman, a oa dissenter en Iwerzhon, he mamm a oa Anne. An tad, aet paour, a oa drouk ouzh e verc'h, he gwallgas a rae, ma tec'has Susanna eus ar gêr. Hervez Abel Boyer, istorour whig, a embannas oberennoù kentañ Centlivre e oa gwir darn eus kaoz Jacob nemet e kav dezhañ e oa emzivadez Centlivre. Dimeziñ a reas Susanna d'un den anvet Fox, marteze niz da Sir Stephen Fox, pa ne oa nemet 15 pe 16 vloaz. Dindan bloaz e varvas he gwaz. Intaénvez e oa da 17 vloaz. Neuze ec'h addimezas d'un ofiser eus an arme saoz, Caroll pe Carroll, a varvas bloaz hanter goude, marteze en ur gann armet.

## He micher skrivagnerez

E 1700 e skrivas e-barzh The Nine Muses, un dastumad barzhonegoù laosket war bez John Dryden. Aet e oa da chom da Londrez goude e Drury Lane, hag embannet e voe he fezh kentañ The Perjured Husband,

## Notennoù

* ↑ Milling, J. "Susanna Centlivre." In Matthew, H.C.G. and Brian Harrison, eds. The Oxford Dictionary of National Biography. vol. 10, 811-813. London: OUP, 2004.
* ↑ Famous People from Spalding
* ↑ Ibid.

## Liammoù diavaez

* A Bold Stroke for a Wife: A Comedy, Susanna Centlivre
* Watson-Canning, Andrea. "Susanna Centlivre (ca 1667 - 1723) Biography." Juggernaut Thetre Company.
* Carraro, Laura Favero. "Susanna Centlivre (1669 - 1723)." Literary Encyclopedia.
# Suseta

Suseta :
| Trowardroioù Suzette gant ar Menez Ventoux hag al Leberon en diabell. ||
| Anv okitanek | Suseta |
| Anv gallek (ofisiel) | Suzette |
| Bro | Okitania Provañs |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Vauclusa |
| Arondisamant | Carpentràs |
| Kanton | Baumas de Venisa |
| Kod kumun | 84130 |
| Kod post | 84190 |
| Maer Amzer gefridi | Patricia Olivero 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Ventoux-Comtat Venaissin |
| Lec'hienn web | https://suzette-village.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 111 ann. (2020) |
| Stankter | 16 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 425 m bihanañ 224 m — brasañ 722 m |
| Gorread | 6,75 km² |
| kemmañ |
Suseta (Suzette e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun c'hall en departamant Vauclusa.

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Sevenadur ar bobl

Daou ster zo d'al lavarenn sevenadur ar bobl. Diouzh an eil tu emañ sevenadur pobl ar gouerien ha pouezus-kenañ e chom an obererezhioù sevenadurel a zo bet legadet d'ar Vrezhoned gant o gourdadoù ; diouzh an tu all, deuet eo Breizh (hag holl vroioù Kornôg Europa) da vezañ ur gevredigezh levezonet-don gant gizioù ar c'hêrioù. Setu perak ez eo reishoc'h lakaat "sevenadur ar bobl" e-keñver ar saozneg popular culture, petra bennak ma'z eo disheñvel ster ar ger saoznek culture. E-giz-se e c'heller renkañ an dañsoù breizhat, ar sonerezh breizhat ha sportoù hengounel Breizh evel ul lodenn eus sevenadur ar bobl e Breizh.
Sevenadur ar bobl a c'hall bezañ meizet evel ar saozneg folklore, da lâret eo sevenadur hengounel ur strollad tud. An dra-se a c'hallo bezañ hengounioù, kanaouennoù, kontadennoù, kredennoù, troioù-lavar. Ar folklore a gustume bezañ kaset a zen da zen dre gomz, mes en amzer-vremañ ez eus bet klasket mirout dre skrid ar sevenadur dre gomz eus meur a vro.

## Notennoù

* ↑ Diwar ar saozneg folk, "pobl" ha lore, "gouiziegezh"

## Gwelet ivez

* Mitologiezh
# Sevenadurezh vaya

Ar Sevenadurezh vaya a oa ur sevenadurezh vezoamerikan brudet dre he mestroni war ar skritur, an arzoù, an tisaverezh, al labour-douar hag ar steredoniezh. Unan eus ar sevenadurezhioù rakkolombian studietañ eo hiziv-an-deiz gant hini an Azteked hag hini an Inkaed.
Er marevezh rakkolombian e oa ledet ar sevenadurezh-se war ledenez Yucatán, hiziv-an-deiz e su Mec'hiko, Belize, Guatemala, Honduras hag El Salvador.
# Severeg

Severeg :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Séverac |
| Anv gallek (ofisiel) | Sévérac |
| Bro istorel | Bro-Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Sant-Nazer |
| Kanton | Gweltaz-Lambrizig betek 2015, Pontkastell-Keren abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44196 |
| Kod post | 44530 |
| Maer Amzer gefridi | Didier Pécot 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | K.K. Bro Pontkastell-Keren Gweltaz-Lambrizig |
| Bro velestradurel | hini ebet |
| Lec'hienn Web | www.mairie-severac.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 653 ann. (2020) |
| Stankter | 74 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 33′ 03″ Norzh 2° 04′ 32″ Kornôg / 47.5508333333, -2.07555555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 21 m bihanañ 0 m — brasañ 71 m |
| Gorread | 22,41 km² |
| Severeg ||
| kemmañ |
Severeg a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Dezougen

* War al linenn hent-houarn Landerne Savenneg emañ ar gumun.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Severeg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwenred hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. E 1801 e voe lakaet e Kanton Gweltaz-Lambrizig.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 69 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,10 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Pontkastell-Keren pa voe diskaret Kanton Gweltaz-Lambrizig e 2014.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv.
* Liaven Le Rocher de la Vache.
* Peulvan Le fuseau à Berthe.
* Ar c’hastell.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour, 1847, luc’hskeudennoù$^,$.
* Chapel e Le Rocher de la Vache, XIXvet kantved, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Severeg
* ↑ (fr) Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Severeg war Geobreizh
# Sevenadur Aurignac

Sevenadur Aurignac zo ur sevenadur ragistorel a zeroù Henoadvezh diwezhañ ar maen, oberiant etre 39 ha 28 000 blez avamañ. Klotaat a ra ar sevenadur-mañ get donedigezh an den modern (Homo sapiens) e Kreiz-Europa hag en Europa ar C’hornôg. Anavout a reer roudoù sevenadur Aurignac a-drugarez da vinvioù askorn ha da vinvioù maen piaouel.

## Orin an anv

Savet ez eus bet an anv « sevenadur Aurignac » e 1906 diàr henijinerezh ar vein mougev Aurignac (Haute-Garonne) bet furchet e 1860.

## Hin hag endro

Monet a reas an hin àr washaat a-hed ar prantad amzer a yeas a zeroù ar sevenadur Aurignac da zeroù sevenadur Gravette. Yenoc’h ha sec’hoc’h e taas da vout. Kavet e veze loened geotdebrer: mammouted, frikorneged gloanek, kirvi-erc'h, roñsed, ejoned, moreganed,… ha kigdebrerion: arzhed, kazheged bras, bleizi, bleizi-broc'hed,…

## Takad

Kavet ez eus bet elfennoù a sevenadur Aurignac e Sueuropa hag en Europa ar C’hornôg (hag en Altai zoken).

## Henijinerezh ar vein hag an askorn

* Lavnennoù aurignasian
* Beg ul lavnenn doare Dufour
* Beg ur sagae he diaz faoutet
* Fleüt askorn
* Kraver
A-fet binvioù maen e kaver:
* Lavnennoù bras distremenet en daou du : al lavnennoù aurignasian.
* Pezhioù karennet niverus (kraverioù, engraverioù).
Savet ez eus bet begoù sagaeioù o diazoù faoutet get ivor pe get brankoù kirvi-erc’h.

## Arz

Brudet eo arz sevenadur Aurignac evit arz mougevel mougev Chauvet, koshañ roudoù taolennadurioù skeudennus. Setu ma soñj tud zo e oa tud sevenadur Aurignac (Homo sapiens kentañ en Europa) an arzourion gentañ. Neoazh, n’eus prouenn erbet n’o deus ket tud Neandertal (sevenadurioù Moustier ha Châtelperron) savet oberennoù arz e danvezioù kollidik. Arz ar ficherezh, anavet e sevenadur Châtelperron dija, zo bet diorret get tud sevenadur Aurignac : dent, kregin, ivor pe brankoù kirvi toullet. Meur a zelwenn, kizellet en ivor mammouted, a skeudenne tud pe loened, zo bet kavet. Unan ag ar re vrudetañ eo an “den leon”, kavet en Alamagn.

## Martezeadennoù

Soñjal a reer peurliesañ e oa sevenadur Aurignac hani tud Cro-Magnon, da lâret Homo sapiens gentañ Europa. Bout e oa c’hoazh a dud Neandertal en Europa da vare sevenadur Aurignac, neoazh, liammet e veze tud Neandertal diwezhañ get ur sevenadur arall : hani Châtelperron. Dishañval mat eo an daou sevenadur an eil douzh egile ha n’eo ket ganet hani Aurignac (krouet ex-nihilo) diàr hani Châtelperron (ganet diàr sevenadur Moustier).
# Sevenadur Oldowai

Sevenadur Oldowai zo ur prantad ag Henoadvezh koshañ ar maen hag a ra dave d'un henijinerezh ar vein eeun-tre: bili benet.

## Lec'hiadur ha termenadur

Donet a ra anv ar sevenadur-se a lec'hiennoù henoniel kaniennoù Olduvai e Tanzania. Da gentañ pa raed get an anv "sevenadur Oldowai" ne raed dave nemet da ijinerezhioù kozh etre 1,8 ha 1,6 milion a vleadoù ha lec'hiet e reter Afrika. Hiziv-an-deiz e c'hell gober dave da ijinerezhioù arall lec'hiet e-maez ag Afrika ha koshoc'h evit ar sevenadur Acheulean. Neoazh, evit pezh a sell douzh Europa e komzer a sevenadur Abbeville evit mennegiñ henijinerezhioù o daouduegoù gros savet kent re ar sevenadur Acheulean.

## Teknikoù

Kemeret e veze bili a veze stummet buan-ha-buan e stumm binvioù é tennañ skolpennoù àr un tu (chopper) pe daou (chopping tool).

## Piv e oa artizaned sevenadur Oldowai?

Ar relegoù kavet e-tal binvioù sevenadur Oldowai zo re Australopithecus boisei hag Homo habilis.
# Sevenadur La Tène

Oadvezhioù ragistorel :
| Holosen | La Tène | La Tène | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Diwezh Oadvezh an arem | Diwezh Oadvezh an arem | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Kalkoliteg | | Kentistor |
| Holosen | Nevezoadvezh ar maen | Nevezoadvezh ar maen | Ragistor |
| Ragistor ||
| Pleistosen | Henoadvezh diwezhañ ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh krenn ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh koshañ ar maen | | Ragistor |
| Ragistor ||
| Ragistor |||
Sevenadur La Tène pe Eil oadvezh an houarn eo anv an amzervezh deuet war-lerc'h hini Sevenadur Hallstatt hag a verk dibenn ar C'hentistor. Dont a ra an anv-mañ diwar hini ul lec'hienn hendraoùek, pe arkeologek, bet dizoloet e 1857 e Marin-Epagnier, er beg-douar a zo e biz lenn Neuchâtel, en aber ar stêr Thielle, e kanton Neuchâtel e Bro-Suis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Severin From

Martin Severin Janus From a zo bet ganet d'an 8 Ebrel 1828 e Nakskov (Danmark) ha marvet d'an 6 a viz Mae 1895 e Kopenhagen (Danmark).
Mestrc'hoarier echedoù danat.

## Garadenn From

1. f4 e5
2.fxe5 d6

## Levrioù

* H.C. Andersen, Brevveksling med Jonas Collin den Ældre og andre Medlemmer af det Collinske Hus, udg. af H. Topsøe-Jensen, 3 bind, 1945–1948 (bind 3: kommentar og registre);
* Claus Olsen, Skakspilleren Severin From 1828-95, 1997, ISBN 87-986632-0-8.

## Liammoù diavaez

* From e lec'hienn Chessgames
# Sevenadur Acheulean

An Acheulean, pe ar sevenadur Acheulean, zo ur prantad ag Henoadvezh koshañ ar maen hag a ra dave d'ur greanterezh ar benañ mein hag a ya da heul sevenadur Oldowai.

## Anv

Donet a ra anv ar sevenadur-se ag anv ur c'harter ag Amiens, Saint-Acheul, ul lec'hienn henoniel. Klevet e vez /aʃøl/ ha neket /akøl/, ne skriver ket "akeulean" enta.

## Orin ha skignadur

Ganet eo an Acheulean e reter Afrika àr-dro 1,76 milion a vleadoù pa oa sevenadur Oldowai àr e dalaroù. Skignañ a reas er Reter-Nesañ, en Azia en he fezh hag en Europa. En Europa e kemer plas sevenadur Abbeville (anv sevenadur Oldowai en Europa) etre 500 000 ha 300 000 vlez kent hon amzer.

## Teknikoù

An daouduegoù hag ar bouc'haligoù zo heverk ag an Acheulean.

## Piv e oa artizaned ar sevenadur Acheulean?

Ar relegoù kavet e-tal binvioù ar sevenadur Acheulean zo re Paranthropus robustus, Homo ergaster pe Homo erectus en Afrika (prantadoù koshañ), Homo erectus hag Homo heidelbergensis en Eurazia (prantadoù diwezhañ).

## Mestroniañ an tan

Ar fed heverkañ ag an Acheulean eo "doñvadur" an tan get Homo erectus en Europa (oaledoù Menez-Dregan e Breizh da skouer).
# Sevenadurezh

Sevenadurezh ha sevenadur zo daou c'her disheñvel.
Gallout a ra bezañ kemmesket, da skwer e talvezo kement sevenadurezh saoz ha sevenadur saoz, implijet an eil evit egile.
A-wezhioù e vez gwelet sevenadurioù evel elfennoù un hollad brasoc'h ha renet gant ur stad a-bouez (Sina) pe un emglev a stadoù (Kornôg) gant harzoù, anvet sevenadurezh Sina, Afrika, SUA, europat hag all. Dreist-holl mard eus traoù fetis : pontoù, kêrioù ha porzhioù bras, hentoù...
A-wezhioù e servij ar ger sevenadurezh da urzhiañ etre sevenadurioù ar broioù ha da zismegañsiñ anezho :
* lod ar re c'halloudusañ a soñj e-mod-se e metoù zo,
* lod e metoù izelañ ha disprizet a zegemer an ide evito.
Ha petra ober ?
Klask a ra lod da stourm evit delc'hen o zamm sevenadur a-enep nerzhioù kreñv sevenadurezh skignet gant sevenadur uhel ar greizenn bolitikel, pinvidikoc'h (Kenwerzh, Tailhoù) pe kreñvoc'h (Lu ; Skiantoù ; Teknologiezh).
Dav eo soñjal e vez kreizennet ur sevenadurezh tro-dro d'ur bobl pe d'ur Stad hag o deus muioc'h a startijenn en amzer a-vremañ pe o deus bet en amzer dremenet.
Ha merkoù ur sevenadurezh a vo ideoù difetis ivez evel :
* an deskadurezh,
* penaos ren ur Stad ?, astenn ur yezh ? (saoznekaat),
* ul lennegezh vrudet pe bet brudet evel al latin,
* un hollad lezennoù evel Sina,
* ur relijion (ar gristenidigezh en Impalaerezh roman) pe ar mod da zegemer unan nevez (Hitited).
Impalaeriezh ha sevenadurezh a zegas elfennoù kumun.

## Skwerioù

Bed : SUA ha Kornôg
Afrika : Etiopia, Impalaeriezh Mali, Yoruba
Amerika : Amerindianed, Inkaed, Mayaed.
Azia : India, Sina.
Europa : Europa ar C'hornôg, Rusia
# Río Cifuentes

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar Río Cifuentes zo ur stêr, 11 kilometr hed dezhi, eienet e kumun Cifuentes e proviñs Guadalajara en ur feunteun e-harz ar c'hastell bet savet e 1324.
Goude treuziñ Cifuentes e tremen dre gêriadennoù Gárgoles de Arriba ha Gárgoles de Abajo.
Kemberiñ a ra en Tajo e kumun Trillo (Guadalajara).
Div vilin-dour zo war lezioù ar stêr.
# Río Colorado

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Río Colorado zo un anv spagnolek a vez roet da veur a stêr.

## Stêrioù
### Arc'hantina

* Río Colorado, pe Stêr Colorado (Arc'hantina),en Arc'hantina, a c'hoarvez eus kember ar stêrioù Barrancas ha Río Grande, hag a ya da aberiñ er mar Argentino;

### Bolivia

* río Colorado, e departamant La Paz, adstêr d'ar río Tambopata.
* río Colorado, e departamant Santa Cruz, adstêr d'ar río Ichilo

### Chile

* Río Colorado, e-kreiz Chile, adstêr d'ar río Maipo;

### Stadoù-Unanet

* Río Colorado, pe Stêr Colorado (SUA), a dremen dre ar Gran Cañón hag a ya da aberiñ e Mor Cortes
* Río Colorado, pe Stêr Colorado (Texas), e reter Texas,

## Kêrioù ha kêriadennoù
### Arc'hantina

* Río Colorado, e departamant Pichi Mahuida e proviñs ar Río Negro, kenstok ouzh La Adela;
* Río Colorado, e departamant Leales e proviñs Tucumán.
# Río Dulce (Arc'hantina)

Ar Río Dulce, pe Salí, zo ur stêr en Arc'hantina, e proviñs Córdoba (Arc'hantina).
Eieniñ a ra e su Proviñs Salta, ma'z eo anvet Río Anta. Kresket eo gant dourioù meur a stêr : río Candelaria, ha pelloc'hik eo anvet Río Tala. E proviñs Tucumán eo anvet 'Río Salí. Neuze eo kresket gant doureier ar stêrioù Las Cañas, Choromoros, Vipos, Los Sosa, Lules, Famaillá, Balderrama, Seco, Gastona, Chico, Marapa hag Ovanta.
Aberiñ a ra en ul lenn sall anvet Mar Chiquita, e proviñs Córdoba.
# Río Dulce (Guadalajara)

Ar Río Dulce zo ur stêr e Spagn, e proviñs Guadalajara, adstêr d'ar stêr Henares.
Eieniñ a ra e kumun Estriégana (Guadalajara), er sierra Ministra, entre La Umbría ha La Buitrera. Redek a ra dre gomark Serranía de Guadalajara, tremen dre Jodra del Pinar, Pelegrina, La Cabrera, Aragosa, Mandayona ha Villaseca de Henares, ha kemberiñ er stêr Henares e kumun Matillas en ul lec'h anvet Salto de la Villa.
# Río Eo

Ar Stêr Eo, pe Río Eo, zo ur stêr eus Galiza, e biz ar vro, etre Galiza hag Asturiez. Aberiñ a ra er Ría de Ribadeo ma kengej gant stêrioù arall, evel ar río Grande.
# Río Conchos

Ar Río Conchos zo ur stêr e Mec'hiko, e Chihuaha. Un adstêr eo d'ar Río Bravo del Norte e kêr Ojinaga, e stad Chihuahua.
Adstêrioù zo d'ar Río Conchos:
* war e lez kleiz: ar Río San Pedro (Chihuahua) hag ar Chuviscar;
* war e lez dehoù: an Nonoava, ar Balleza, hag ar Florido e Camargo.
# Río Copiapó

Ar Río Copiapó zo ur stêr eus Chile e rannvro Atacama, ha 162 km dezhi. C'hoarvezout a ra eus kember ar stêrioù Jorquera ha Pulido. A-benn 2,5 km e tap dourioù ar río Manflas. Redek a ra war-du ar gwalarn, treuziñ kêrioù Tierra Amarilla ha Copiapó, a-raok aberiñ er Meurvor Habask.

## Liamm diabarzh

* Stêrioù Chile
# Río Dulce

Río Dulce zo anv meur a stêr.
* Río Dulce (Arc'hantina)
* Río Dulce, e Spagn, e Proviñs Guadalajara.
* Río Dulce (Guatemala)
* Río Dulce (Mec'hiko)
* Río Dulce (Republik Dominikan)

## Kêrioù

* Río Dulce, e kumun Livingston, e Guatemala.
* Río Dulce, e kumun Talanga, e Honduras.
# Río Dulce (Guatemala)

Ar Río Dulce zo ur stêr 43 km hed dezhi e Guatemala, e departamant Izabal, etre lenn Izabal ha Bae Amatique.
* Ar pont dreist ar Río Dulce
* Ar pont en aber ar Rio Dulce
* Eus ar pont etrezek genoù ar Río Dulce
* Sav-heol war an aber
* Lochenn war lez ar stêr
* Pesketaer gant e roued
# Río Elqui

Ar stêr Elqui (río Elqui) zo ur stêr e Chile, e Rannvro Coquimbo, hag a c'hoarvez eus kejadenn ar Río Claro hag ar Río Turbio.
Mont a ra da aberiñ er Meurvor Habask , e-kichen La Serena (Chile).

## Liamm diabarzh

* Stêrioù Chile
# Talbenn ar Bobl (Spagn)

Talbenn ar Bobl (spagnoleg: Frente Popular) a oa ur c'hevread strolladoù politikel e-pad an Eil Republik spagnol. Savet e oa bet e miz Genver 1936 gant meur a strollad politikel eus an tu kleiz ha tu kleiz pellañ. Penn diazez ar c'hevread e oa Manuel Azaña hag ar pal a oa kemer perzh e dilennadegoù ar bloavezh 1936. E Katalonia ha Kumuniezh València a-vremañ, anv ar c'hengevread a oa Front d'Esquerres (e katalaneg e talveze Talbenn an tu kleiz).
# Talbenn ar Bobl evit Dishualded Palestina

Talbenn ar Bobl evit Dishualded Palestina (TBDP) (arabeg الجبهة الشعبية لتحرير فلسطين) a zo un aozadur marksour-leninour ha broadelour bet krouet e Palestina e 1967 da geñver Brezel ar C'hwec'h Devezh.
Sevel a reas TBDP diwar al Luskad Arabek Broadelour (Harakat al-Qawmiyyin al-Arab) (LAB) bet e krouet e 1953 gant George Habach, ur palestinad a-orin kristen.
Un aozadur broadelour e oa LAB oberiant e meur a vro arabek, en o zouez Libia, Koweit hag Arabia Saoudat (dindan beli ar Rouantelezh Unanet c'hoazh d'ar mare-se). Mont a reas an aozadur war-du ar sokialouriezh e-keñver an doare da diorren an armerzh ha sevel a reas ur strollad stourm anvet Harozet an Distro (Abtal al-Audah). E-kreiz 1967 en em glevas gant ur strollad all anvet Yaouankiz evit an Dial ha gant Talbenn Dishualded Palestina evit sevel Talbenn ar Bobl evit Dishualded Palestina (TBDP), gant Habach en e benn. E 1968 e oa bet stummet gant TBDP ouzhpenn tri mil a stourmerion. Arc'hant e veze roet d'ar strollad gant Siria e-lec'h ma veze kavet ivez e sêzva.
Dont a reas an Talbenn war wel er bloavezhioù 60 ha 70 dreist-holl abalamour ma oa bet kaset da benn gantañ taolioù feuls, da skouer :
En em stagañ a reas TBDP ouzh an talbenn ledan Aozadur Dishualded Palestina (ADP) e 1968, o vezañ an eil strollad ennañ war-lerc'h al-Fatah, met kuitaat a rejont ADP e 1974, o tamall Aozadur Dishualded Paletina da gilañ war ar pal pennañ, da lâret eo distruj Stad Israel penn-da-benn pa savas a-du TBDP gant un diskoulm dre sevel div stad, Palestina hag Israel, kichen-ha-kichen.
Dilennet e voe Abu Ali Mustafa evel Sekretour meur ar strollad e-lec'h Habach da geñver ar 6vet Kendael Broadel dalc'het e 2000, met lazhet e voe Abu Ali Mustafa e 2001 gant arme Stad Israel dre tennañ war e vurev diouzh ur viñsaskell. Diouzh o zu e voe lazhet da heul Ministr Douristelezh Stad Israel, Rehavam Zeevi.
Dilennet e voe war-lerc'h Ahmed Sadat evel Sekretour Meur e 2001. Harzet ha bac'het e voe hennezh gant meur a ezel all avat e 2002 gant Pennadurezh Palestina, goude ma oa bet pouezet warne gant ar Stadoù Unanet hag ar Rouantelezh Unanet. Daoust ha ma voe didamallet gant lêzvarn uhel Palestina e voe nac'het e dieubiñ gant Pennadurezhh Palestina.
Daou duad o zo deuet diwar Talbenn ar Bobl evit Dishualded Palestina: Talbenn ar Bobl evit Dishualded Palestina - Stur pennañ (saoz. Popular Front for the Liberation of Palestine - General Command (PFLP-GC)) ha and the Talbenn Demokratel evit Dishualded Palestina (saoz. Democratic Front for the Liberation of Palestine (DFLP)).
Aet e oa war wanaat levezon an talbenn goude ma teuas da get an Unaniezh Soviedel hag ivez abalamour d'ar fed m'emañ ar strolladoù islamour evel Hamas ha Jihad Islamek Palestinao vont war gresk er broioù arabek hag e Palestina ivez.

## Gwelet ivez:

    Marksouriezh-leninouriezh
    Arme Ruz Japan

## Liammoù diavaez:

   * Lec'hienn ofisiel (arabeg)
   * Keleier ofisiel (saozneg)
# Talbenn an IJzer

Talbenn an IJzer a zo un talbenn war ribl ar stêr IJzer e Flandrez Belgia e-pad ar Brezel-bed kentañ.

## Dour-beuz

* Adalek an 21 a viz Here betek an 29 a viz Here 1914 e klasker beuziñ an douaroù etre Nieuwpoort ha Diksmuide, da lâret eo an dachenn etre ar Ganzepoot en Nieuwpoort, Sint-Joris, pont Tervaete, pont Schoorbakke, an hent-houarn Nieuwpoort- Diksmuide ha Diksmuide, diwar urzh ar pennlu belgiat, gant skoazell ar merdead Hendrik Geeraert ha Karel Cogge. D'an 21 a viz Here eo beuzet Ouf Nieuwendamme (nn 4 ouzh ar gartenn). N'eo ket trawalc'h: Geeraert a zeu a-benn da gendrec'hiñ ar pennlu da lakaat digeriñ dor vras an Noordvaart (Kanol an Norzh) er Ganzepoot ha divizet eo d'an 26 a viz Here beuziñ ar vro etre Nieuwpoort ha Diksmuide. N'eo ket efedus an taol kentañ. Kregiñ a ra an dour-beuz da vat d'an 29 a viz Here da 7.30 sur noz en ur zerc'hel digor-bras dorioù an Noordvaart e-pad c'hwec'h euriad a-raok serriñ anezhe en-dro. Hendrik Geeraert hag ur strolladig milourion ar vrezelijinouriezh velgiat a labour memes mod meur a wezh. Al lu alaman ne c'hell ket mont pelloc'h ha kilañ a ra d'an 31 a viz Here en ur lezel dafar-brezel hag ur bern korfoù-marv soudarded war e lerc'h.
# Talbenn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a dalbenn zo:

## Traoù a c'haller talbennañ ... ha didalbennañ

* talbenn un ti
* talbennoù un dumporell
* talbenn ur gwele
* talbenn ur bragoù

## Traoù arall

* an talbenn-brezel
* an talbennoù politikel
** an Talbenn Broadel, anv meur a strollad politikel dre ar bed
** Talbenn ar Bobl
# Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn

Talbenn Marksour-Leninour Pobloù Spagn (e spagnoleg: Frente Marxista-Leninista de los Pueblos de España) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour bet enskrivet war roll ofisiel ar strolladoù politikel e Spagn daoust ha n'emañ ket gwall sklaer hag-eñ emañ oberiant c'hoazh ar strollad.
# Talayuela

Talayuela a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.