OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Auguste Strobl

Auguste Strobl (24 a viz Mezheven 1807 - 22 a viz Genver 1871, Passau) a oa ur goantenn alaman e Bavaria an XIXvet kantved. Merc'h e oa d'ur c'hontaouer meur e lez ar roue Ludwig Iañ Bavaria. Ar roue a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened.
Kustum e oa ar roue da skrivañ barzhonegoù dezhi. Div daolenn a voe graet. An eil eo a zo war ziskouez er boltredaoueg. An hini gentañ zo bet dianket e-pad pell.
En 1831, gant aotre ar roue, e timezas d'ar foricher Hilber von Ergoldsbach, ha 5 bugel o doe. Ludwig a deuas d'he gwelout e 1835 hag e skrivas ur varzhoneg dezhi adarre. N'ouzer ket hiroc'h diwar he fenn.
# Auguste Prusia

Auguste Prusia (Auguste von Preußen pe Auguste Christine Friederike, Prinzessen von Preußen hec'h anv leun en alamaneg), ganet e Potsdam d'ar 1añ a viz Mae 1780, ha marvet e 1841 e Kassel, a oa ur briñsez eus Prusia, deuet da vout priñsez Hessen-Kassel dre ma oa pried d'ar priñs-dilenner Wilhelm II Hessen-Kassel.

## He buhez

Merc'h e oa da Frederig Gwilherm II Prusia ha da Friederike Louisa von Hessen-Darmstadt (1751–1805).
Brudet e oa he saloñs ma tegemere arzourien, ar politikour Joseph von Radowitz hag ar vreudeur Grimm aliezik.
E 1806, pa voe aloubet Hessen gant armeoù gall an impalaer Napoleon, edo Auguste en Berlin gant he bugale, met ne dec'has ket pa dostaas an enebourien ha chom a reas e Berlin dre ma oa brazez pa voe kemeret gante. Gwarded c'hall a voe lakaet da ziwall an ti urzh ganto d'he lezel e peoc'h.
Aloubet Hessen, bro he fried, ha Prusia, hini he zad, harluet he ziegezh, e oa berr ar gwenneien ganti, ma c'houlennas Auguste emgav gant Napoleon. Erruout a reas-hi dirakañ gant he bugel nevez c'hanet war he brec'h, ur bugel all ouzh he dorn, ha goulenn a reas skoazell arc'hant a voe roet dezhi . Goude ganedigezh he bugel diwezhañ e 1806, e torras pep darempred gant he fried Wilhelm harluet. Pa zistroas e 1815 e chomjont dispartiet, hep dizimeziñ

## Dimeziñ ha bugale

E C'hwevrer 1797, d'he 17 vloaz, e timezas Auguste e Berlin da Wilhelm II Hessen-Kassel, mab henañ Wilhelm IX, Landgrav Hessen-Kassel. En 1803 e voe anvet al landgrav da briñs-dilenner, hag ar priñs Wilhelm II a renas war-lerc'h marv e dad e 1821.
C'hwec'h bugel o doe William and Augusta:
* Wilhelm (1798 -1800)
* Karoline ( 1799 - 1854)
* Luise ( 1801 -1803)
* Friedrich ( 1802- 1875), a voe priñs-dilenner Hessen
* Marie ( 1804 - 1888), a zimezas da Bernhard II, Dug Sachsen-Meiningen
* Ferdinand ( 1806 -1806)
Un toullad mizioù goude marv Auguste ec'h addimezas Wilhelm d'e bried-kleiz Emilie Ortlöpp, kontez Reichenbach-Lessonitz (1791-1843), hag eizh bugel o doe.

## Levrlennadur en alamaneg

* Gerd Fenner, Ewald Grothe, Marianne Heinz und Heidrun Helwig: Kurfürstin Auguste von Hessen (1789–1841) in ihrer Zeit. Hrsg. v. Bernhard Lauer. Kassel: Brüder-Grimm-Gesellschaft Kassel 1995.
* Ewald Grothe: Kurfürstin Auguste von Hessen-Kassel und der Schönfelder Kreis. In: Bernd Heidenreich (Hrsg.): Fürstenhof und Gelehrtenrepublik. Hessische Lebensläufe des 18. Jahrhunderts. Wiesbaden 1997, S. 53–60.
* Ewald Grothe: Auguste. In: Kassel Lexikon. Hrsg. v. der Stadt Kassel. Bd. 1. Kassel 2009, S. 51f.
* Philipp Losch: Auguste, Kurfürstin von Hessen. In: Ingeborg Schnack (Hrsg.): Lebensbilder aus Kurhessen und Waldeck 1830–1930. Bd. 1, Elwert & Braun, Marburg 1939, S. 6–8 (PDF).
# Auguste Nayel

Auguste François Joseph Nayel, berraet en Auguste Nayel, bet ganet d’ar 16 a viz Mae 1845 en Oriant hag aet d’an Anaon d’ar 16 a viz Meurzh 1909 er memes kêr, a oa ur c’hizeller breizhat. Kelenner tresañ e voe ivez ha kentañ mirour mirdi an Oriant.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# 1863

Diwar-benn bloavezh 1863 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Aurélien de Courson a sav ul linenn a verk tachenn emled brasañ ar brezhoneg en IXvet kantved
* Donedigezh an hent-houarn da Gemper.
* 7 a viz Gwengolo: degouezhout a ra ar c'hentañ tren en tiez-gar Sant-Brieg, Gwengamp ha Kemper.
* 22 a viz Du: echu eo saverezh karrbont Montroulez.

#### Danmark

* 15 a viz Du: Kristian IX (Danmark) a ya da roue Danmark.

#### Frañs
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn an indiom gant ar gimiourien prusian Ferdinand Reich ha Hieronymous Theodor Richter.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1863

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1863
# 1861

Diwar-benn bloavezh 1861 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 28 Ebrel : moret eo en Oriant kentañ lestr hobregonet gant ur c'houc'h e houarn eus ar bed.

#### Italia

* 17 a viz Meurzh: embannet eo Rouantelezh Italia. Dont a ra roue Sardigna ha Savoia, Vittorio Emanuele II da vezañ roue Italia.

#### Rusia

* 3 Meurzh : torret eo ar servelezh gant an tsar Aleksandr II.

### Azia
#### Reter-nesañ

* 25 Even : mervel a ra Abdülmecit Iañ, sultan an Impalaeriezh otoman (1839–1861), Abdülaziz da impalaer nevez (1861–1876).

#### Reter-pellañ
### Afrika
### Amerika
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* 4 a viz Meurzh : mont a ra Abraham Lincoln da brezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 12 a viz Ebrel : deroù Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika, e Fort Sumter, Sukarolina.

#### Suamerika
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* Charles Dickens, Great Expectations.

#### Sinema
### Skiantoù

* dizoloadenn fosil kentañ un arkaeopteryks
* Dizoloadenn ar rubidiom gant ar c'himiour Robert Wilhelm Eberhard Bunsen hag ar fizikour Gustav Robert Kirchhoff, Alamaned o-daou.
* Dizoloadenn an talliom gant ar c'himiour ha fizikour saoz Sir William Crookes, ha gant ar c'himiour gall Claude-Auguste Lamy en hevelep bloavezh. Tabut a voe etrezo, met pep a vedalenn o devoe.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 6 a viz Mae : Rabindranath Tagore, skrivagner.
* 10 a viz Here : Fridtjof Nansen, ergerzher.
Gwelet ivez : Rummad:Ganedigezhioù 1861

## Marvioù

* 17 a viz Genver : Lola Montez, pried-kleiz ar roue Ludwig Iañ Bavaria.
* 10 a viz Meurzh : Taras Chevtchenko, barzh ha livour ukrainat.
* 25 a viz Mezheven : Abdülmecit Iañ, sultan an Impalaeriezh otoman.
* 26 a viz Mezheven : Pavol Jozef Šafárik, skrivagner hag istorour slovak.
Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 1861
# 1860

Diwar-benn bloavezh 1860 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Italia

* 5 a viz Meurzh: en ur referendom ez asant tud Parma, Toskana, Modena ha Romagna d'en em unaniñ gant Rouantelezh Sardigna.
* 11 a viz Mae : dilestradeg Giuseppe Garibaldi e Marsala, e Sikilia, gant un armead mil den.

### Azia

* 2 Gouere : diazezet eo Vladivostok e Rusia.

### Amerikaoù
#### Norzhamerika

SUA
* 6 a viz Du: dilennet eo Abraham Lincoln da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika.

#### Suamerika
### Arzoù ha lizhiri
#### Livouriezh
#### Sinema

* 3 a viz Eost : ganedigezh William Kennedy Laurie Dickson, filmaozer breizhveurat, e Minic'hi-Poudour († 28 a viz Gwengolo 1935 e Twickenham).

### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar c'heziom gant ar c'himiour Robert Bunsen hag ar fizikour Gustav Robert Kirchoff, Alamaned o-daou.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1860

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1860
# 1865

Diwar-benn bloavezh 1865 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Krouidigezh ar gelaouenn Feiz ha Breiz gant an aotrou Gabriel Morvan.
* Donedigezh an hent-houarn da Vrest ha Montroulez

#### Frañs
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* 24 a viz Kerzu: krouidigezh ar c'hKu Klux Klan e Pulaski.

#### Suamerika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1865

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1865
# 186

939 Ab Urbe Condita = 186 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus) (01.01.177 / 17.03.180 / 31.12.192)
* Koñsuled : Imp. Commodus V & Manius Acilius Glabrio II
* Ar c'halloud emañ etre daouarn Cleandrus, ur sklav savet da varc'heg (185 / 189)

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab ː Eleutherius (174 - 189)

## Ganedigezhioù 186

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 186

## Marvioù 186

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 186

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
# 1859

Diwar-benn bloavezh 1859 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Roumania

* 5 a viz C'hwevrer: unanet eo Valakia ha Moldavia dindan ren Alexandru Ioan Cuza da vont d'ober Roumania.

### Skiantoù ha politikerezh

* 24 a viz Du: embannadur kentañ al levr The origin of species gant Charles Darwin.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 22 Mae Arthur Conan Doyle skrivagner skosat.
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1859

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1859
# 1864

Diwar-benn bloavezh 1864 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Savidigezh Skol-veur Bukarest.
* Savet eo Kevredad Etrebroadel al Labourerien e Londrez (28 a viz Gwengolo).

#### Breizh

* Donedigezh an hent-houarn da Kastellin ha Pondi.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1864

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1864
# 1866

Diwar-benn bloavezh 1866 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Trec’h lu Prusia war hini Aostria e Sadowa.

#### Gres

* 2 a viz Gwengolo: emsavadeg e Kreta a-enep yev an Durked.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, embannadur dalif troidigezh Yann-Frañsez ar Gonideg (1775-1838)
* Bombard Kerne, gant Prosper Proux.

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1866

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1866
# 1858

Diwar-benn bloavezh 1858 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1858

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1858
# 1862

Diwar-benn bloavezh 1862 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Donedigezh an hent-houarn da Gwened, An Oriant, Sant-Brieg ha Gwengamp.

#### Frañs
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh

* Giuseppe Verdi, La Forza del Destino (opera)

#### Lennegezh

* Bleuniou Breiz, dastumad barzhonegoù
* Victor Hugo, Les Misérables

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 28 a viz Meurzh : Aristide Briand, politikour gall, garedonet gant ar Priz Nobel
* 15 a viz Mae : Arthur Schnitzler, skrivagner aostrian.
* 14 a viz Gouere : Gustav Klimt, livour aostrian.
* 22 a viz Eost : Claude Debussy, sonaozour gall.
* 7 a viz Du : Bahadur Shah II, impalaer mogol diwezhañ India.
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1862

## Marvioù

* 18 a viz Genver : John Tyler, prezidant Stadoù Unanet Amerika (1841-1845)
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1862
# Anna Sophie Reventlow

Anne Sophie von Reventlow (16 a viz Ebrel 1693 – 7 a viz Genver 1743) a oa rouanez Danmark, ha Norge dre hec'h eured gant Frederik IV, roue Danmark.
# Anna Stolberg

Anna Stolberg, pe Anna zu Stolberg en alamaneg, zo anv meur a vaouez:
* Anna II zu Stolberg (1504–1574), abadez Quedlinburg
* Anna III zu Stolberg (1565–1601), abadez Quedlinburg
* Anna zu Stolberg-Wernigerode (1819–1868), diagonez, Oberin zu Bethanien
# Anna Sophia von Preußen

Anna Sofia Prusia, pe Anna Sophia von Preußen, ganet d'an 11 a viz Mezheven 1527 en Königsberg, ha marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 1591 en Lübz, a oa ur briñsez eus Dugelezh Prusia deuet da vout Dugez Mecklenburg goude dimeziñ da Johann Albrecht Iañ von Mecklenburg (1525–1576).
Merc'h e oa da Albert von Brandenburg-Ansbach (1490-1568) ha d'e bried Dorothea Danmark (1504-1547).
Gant he mamm he devoa desket al louzaouiñ ha pareañ kleñvedoù ar merc'hed.
# Anna Roparzh

Anna Roparzh pe Anna-Vari Roparzh, ganet d'an 9 a viz Du 1839 e Bolazeg ha marvet d'an 29 a viz Ebrel 1913 e Karnoed, oa ur varzhez vreizhat.

## He buhez

Merc'h da maer Bolazeg, François Ropars, e oa, anvet eo bet da varzhez e 1910. Mamm eo da Frañsez Jaffrennou.

## Oberennoù

* En envor euz Anna Ropars (An Itron Jaffrennou), barzez a enor euz Gorsedd Breiz, 1839-1913, eun dibab euz he gwerziou, moulerez ar Bobl, 1913

## Liammoù

* ↑ En envor euz Anna Ropars
# Anna Seghers

Anna Seghers (19 Du 1900 e Mainz - 1añ Mezheven 1983 e Berlin ar Reter) a oa ur skrivagnerez alaman. Brudet eo evit he mennozhioù komunour hag evit he skridoù a voe berzet en Trede Reich.
Ganet e voe en ur familh yuzevien eus Mainz. Marc'hadoù pezhioù arz e oa he zad Isidor Reiling. Studioù istor hag arz a reas e Köln ha Heidelberg. E 1925 e timezas gant an Hungarad László Radványi ha daou vugel o devoe. Mont a rejont da vevañ da Verlin e 1926. Eno e embannas he skridoù kentañ, gant an anv-pluenn Seghers da gentañ, hag Anna Seghers da c'houde, en enor d'an engravour izelvroat Hercules Seghers. E 1928 ez eas e-barzh Strollad Komunour Alamagn (KPD). Pa voe kemeret ar galloud gant an nazied e voe harzet gant ar Gestapo ha lezet da vont a-benn ar fin. Berzet e voe he levrioù en Alamagn.
E 1933 e tec'has eus Alamagn da vont da Bariz da vevañ. Pa erruas an arme alaman e Pariz e voe harzet he gwaz ha bac'het e voe en ur c'hamp e kreisteiz Bro-C'hall. Dont a reas Anna a-benn da zieubiñ anezhañ ha tec'hel a reas ar familh da Vec'hiko.
E 1947 e tistroas da Verlin da vevañ e Republik Demokratel Alamagn, hervez he mennozhioù politikel. Eno e chomas betek dibenn he buhez. Feal e chomas d'ar renad komunour a-hed he buhez. Pa voe trubuilhoù gant skrivagnerien eus ar Republik Demokratel evel Walter Janka, Heiner Müller pe Wolf Bierman e tavas evit chom hep ober gaou d'ar gouarnamant.
E-touez he skridoù anavezetañ emañ ar romant Das siebte Kreuz (="Ar seizhvet kroaz"), deuet er-maez e 1942 e Mec'hiko hag er Stadoù Unanet. Kontañ a ra tec'hadenn seizh prizoniad diouzh ur c'hamp-bac'h nazi. C'hwec'h anezho zo adkavet, lazhet ha kroazstaget. Ar seizhvet a chom dieub : un arouez eo eus an esperañs d'ur mare gwall deñval. Ur film a voe savet e SUA e 1944 diwar al levr ha berzh a reas da neuze.

## Oberennoù

* Aufstand der Fischer von St. Barbara (1928)
* Der Kopflohn (1933)
* Das siebte Kreuz (1942)
* Transit (1944)
* Die Toten bleiben jung (1949)
* Die Entscheidung (1959)
* Das Vertrauen (1968)
* Überfahrt (1971)

## Liammoù diavaez

* (de) Anna Seghers
* (de) Akademie der Künste
* (de) Anna-Seghers-Gedenkstätte
# Anna Sveden

Anna Sveden, pe Anna av Sverige e svedeg, a zo anv meur a briñsez.

## Tud

* Anna, Priñsez a Sveden, 1470, merc'h da Karl VIII Sveden
* Anna Maria Sveden (1545–1610)
* Anna Vasa Sveden (1568–1625),
* Anna Aostria (1573-1598), Rouanez Pologn ha Rouanez Sveden e 1592; pried da Sigismund III Vasa,
** o merc'h Anna Maria, Priñsez a Sveden (1593-1700), marvet da 7 vloaz.

## Pennadoù kar

* Anna
* Sveden
# Anna Rusia

Anna Ivanovna (e ruseg Анна Иоанновна) (7 a viz C'hwevrer 1693 - 28 a viz Here 1740) a voe dugez Kourland etre 1711 ha 1730 hag impalaerez Rusia etre 1730 ha 1740.
Anna a oa merc'h da Ivan V ha nizez da Pêr Veur. Euredet e voe da Frederick Wilhelm, dug Kourland, e miz Du 1710. Abred e voe intañvez pa varvas he fried e-kerzh ar veaj a gase anezho da Sant Petersbourg e miz Genver 1711. Ne addimezas ket.
Kurunennet e voe goude marv Pêr II e 1730.
Anavezet eo evit bezañ adsavet ar polis surentez a oa ur benveg da spontañ hec'h enebourien.
Dre n'he doa ket fiziañs en noblañs kozh rusian e roas ar c'hargoù pouezusañ er gouarnamant da Alamaned.
A-raok mervel e tisklêrias Ivan VI da hêr evit ma chomfe tron Rusia gant diskennidi he zad, Ivan V. Met nebeud goude he marv e teuas a-benn Elesbed da gemer ar galloud.
| En he raok Pêr II | Impalaeriezh Rusia 1730 – 1740 | War he lerc'h Ivan VI |
# Anna Sofia Danmark

Anna Sofia Danmark, pe Anna Sophie af Danmark (e daneg), pe von Dänemark (en alamaneg), ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1647 e Flensburg, ha marvet d'ar 1añ a viz Gouhere 1717, e Prettin, a oa ur briñsez danat, deuet da vout dilennerez Saks dre zimeziñ.

## He buhez

Merc'h e oa da Frederik III (1609-1670), roue Danmark, ha d'e bried Sophie Amalie von Braunschweig-Lüneburg (1628-1685), merc'h da Georg von Braunschweig-Lüneburg. C'hoar e oa da Kristian V, roue Danmark war-lerc'h o zad, ha da Ulrika Leonor, rouanez Sveden, ha da Georg Danmark, kenseurt Rouanez Bro-Saoz.
Dimezet e voe en 1666 da Johann-Georg III (Saks).

## Bugale

Daou vab he doe:
* Johann Georg IV (1668–1694), Priñs-dilenner Saks
* Aogust ar C'hreñv (1670–1733), Priñs-dilenner Saks ha roue Pologn.

## Pennad kar

* Christian IV Danmark
# Ar Vorganez Vihan

Ar Vorganez Vihan (Den lille havfrue e daneg) zo ur gontadenn skrivet gant Hans Christian Andersen. Kontañ a ra istor ur vorganez a fell dezhi paouez da vevañ er mor evel morganez ha dont da vezañ ur plac'h yaouank.
Embannet e voe ar gontadenn evit ar wech kentañ e 1837. Abaoe eo bet adembannet meur a wech hag e meur a stumm.
Hervez displegerien zo e vefe bet skrivet ar gontadenn-mañ evit disklêriañ karantez an aozer da gCollin, mab e vadoberour, en doa nac’het respont da santimantoù Andersen hag embannet e soñj dimeziñ er mare-se$^,$.

## Daveoù

* ↑ (fr) Michel Larivière, Le Dictionnaire historique des homosexuel.le.s célèbres, 2017
* ↑ (fr) Agnès Giard, Les contes sexuellement suicidaires d’Andersen, 2015
# Ar Voul Strink

Ar Voul Strink a zo ul levr evit ar vugale, skrivet gant Stefan Carpentier, hag embannet e miz Gwengolo 2005 gant Keit Vimp Bev. Gounezet en doa eil Priz ar Yaouankiz e 2005.

## An istor

Degouezhout a ra Grival hag e vignoned en ur vro dianav dezhe. Buan e komprenont ez eus un dra bennak a ya a-dreuz eno, ha n'eo ket komzoù iskis ur vamm-gozh a zislavaro o soñj...

## Yezh

Brezhoneg.
# Ar Vilin a val e goueled ar mor

Ar Vilin a val e goueled ar mor zo ur marvailh norgeek, Kvernen som maler på havsens bunn hec'h anv, anavezet ivez evel Perak eo sall ar mor?, diwar an anv saoznek Why the Sea Is Salt, ha dastumet gant Peter Christen Asbjørnsen ha Jørgen Moe en o Norske Folkeeventyr. E renkadur Aarne-Thompson eo meneget en doare niverenn 565.

## Orin

Dont a rafe ar gontadenn-bobl eus ur varzhoneg norsek Grottasöngr, eus Skáldskaparmál Snorri Sturluson.
Embannet e oa bet an doare saoznek e The Blue Fairy Book, dastumad Andrew Lang, e 1889. Anaout a reer un doare gresian ivez, The Mill, dastumet gant Georgios A. Megas e Folktales of Greece.

## Pennadoù kar

* Der süße Brei‎
# Ar Vastardez

Ar Vastardez zo ur romant skrivet gant Yann-Vadezour Lagadeg, embannet gant Brud Nevez e 1993 hag adembannet e 2006 gant Emgleo Breiz.
Diazezet eo war un dra wir, istor ur plac'h ganet d'he mamm hep na vefe dimezet homañ.
# Ar Vergodenn

Ar vergodenn (El pelele e spagnoleg) zo un daolenn diwar dorn al livour spagnol Francisco de Goya e 1791-92, war ziskouez e Mirdi ar Prado e Madrid. Bez ez eo unan eus ar c'hartoñsoù evit tapisoù graet gant an arzour evit burev ar roue Carlos IV.
# Aduarderdiep

Aduarderdiep a zo ur ganol e proviñs Groningen en Izelvroioù.
Gwelout : Listenn kanolioù an Izelvroioù
# Adunanidigezh Alamagn

Adunanidigezh Alamagn (Deutsche Wiedervereinigung) a c'hoarvezas d'an 3 a viz Here 1990. Neuze e voe peurechuet unanidigezh an div stad a oa diagent, Republik Demokratel Alamagn ha Republik Kevreadel Alamagn.
Goude an dilennadegoù demokratel kentañ en Alamagn ar Reter, d'an 18 a viz Meurzh 1990, e voe kaozeadennoù etre renerien an div stad da sevel ur Feur-emglev unanidigezh. Kuzuliadeg a voe etre an div stad alaman hag ar peder stad a oa bet aloubet Alamagn ganto goude an Eil Brezel-bed, hag emglev a voe graet ganto war ur steuñv da sevel ur stad hepken gant an div Alamagn. Ar stad nevez-se a voe degemeret kerkent e Kumuniezh Europa (aet da Unaniezh Europa goude) hag en aozadurioù etrebroadel all evel NATO.
Gant ar ger "adunanidigezh" e reer evit an darvoud-se, tra ma reer gant "unanidigezh" evit ar pezh a c'hoarvezas en XIX$^{vet}$ kantved pa voe unanet ar stadoù alaman diseurt en Impalaeriezh alaman.

## Liammoù diavaez

* The End of East Germany (en)
* Twenty years of German unity (en)
* The Reunification of Germany and Its Aftermath (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Advance Australia Fair

Advance Australia Fair eo anv kan broadel Aostralia, savet gant ar Skosad Peter Dodds McCormick, ha kentañ sonet ha kanet e 1878 evel ur c'han brogar. E 1984 en deus kemeret lec'h God Save the Queen evel kan broadel, goude ur referendom e 1977.

## Pozioù

| Australians all let us rejoice For we are one1 and free We've golden soil and wealth for toil, Our home is girt by sea: Our land abounds in nature's gifts Of beauty rich and rare, In history's page let every stage Advance Australia fair, In joyful strains then let us sing Advance Australia fair.   Beneath our radiant Southern Cross, We'll toil with hearts and hands, To make this Commonwealth of ours Renowned of all the lands, For those who've come across the seas We've boundless plains to share, With courage let us all combine To advance Australia fair. In joyful strains then let us sing, Advance Australia fair. | Tud Aostralia, greomp levenez Rak setu-ni unanet ha dishual Douar aour ha pinvidigezh da labourat, Ar mor a c'houriz hon annez : Puilh eo profoù an natur en hor bro Bnvidik ha dibar, E levr an Istor, da bep pajenn Ra yelo Aostralia gaer war-raok, Kanomp laouen neuze Ra yelo Aostralia gaer war-raok.   Edan hor C'hroaz ar Su lugernus, E labourimp gant kalon ha daouarn, Evit lakaat hor C'hommonwelth Da hollvrudet en holl vroioù, Evit ar re o deus treuzet ar mor Hon eus plaenennoù diharz da rannañ, En em unanomp gant kalon Evit kas Aostralia gaer war-raok. Kanomp laouen neuze Ra yelo Aostralia gaer war-raok. |
# Adsav Meiji

Adsav Meiji (japaneg : 明治維新, Meiji Ishin), pe Dispac'h Meiji pe Nevezidigezh Meiji a reer eus ar mare eus istor Japan ma voe diskaret ar shogunelezh Tokugawa ha pa voe adroet ar galloud d'an impalaer. Mont a ra eus dibenn ar Mare Edo (anvet ivez bakumatsu pe « dibenn shogunerezh Tokugawa ») da benn-kentañ an Oadvezh Meiji, e-pad eil hanterenn an XIX$^{vet}$ kantved. Un heuliad darvoudoù eo, ha d'o heul e voe kemmet politikerezh Bro-Japan koulz hag hec'h aozadur sokial. Unan eus disoc'hoù digor Japan war ar bed eo. An digor-se a oa holl-ret da-heul degouezh "bagoù du" ar c'homodor Matthew Perry, hag en doa diskouezet pegen gwan e oa deuet ar shogunelezh da vezañ. Da-heul Adsav Meiji eo deuet impalaeriezh Japan da vezañ unan eus galloudoù bras ar bed. Ur rentañ-kont resis eus an darvoudoù a zo bet graet gant Ernest Stow en e levr A Diplomat in Japan.