OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Speriañ

Ar speriañ eo lakaat sper, pe had, da reiñ frouezh, da lavarout eo klask lakaat ur spergellig da gejañ gant ur viell.
Betek nevez zo, hag abaoe ma oa tud war an douar, e veze graet gant ur par hag ur barez pa vezent oc'h embarañ.
Abaoe un tregont vloaz bennak dreist-holl ez eus bet kavet doareoù all d'ober.
(n'eo ket echu)
# Sperone

Sperone zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Spesad

Er vevoniezh e vez implijet an termen spesad evit unan eus ar renkoù rummouriel diazez a reer ganto evit sevel renkadurezh ar bevien. Termenet e vez ar spesadoù evel strolladoù ar bevien (plant ha loened) a c'hell gouennañ etrezo ha genel distaoladennoù distag ha strujus. Graet e vez al labour rummata gant daou seurt bevoniourien, al loenoniourien hag al louzawourien (ar re-se evit rummata ar plant).
Dre vras e talvez meur a anv boutin implijet evit loened ha plant anavezet mat evit hini ar spesad (leon, ki-dour), met meur a spesad a ya dindan ar skrev, da skouer.
Ul labour pouezus eo klask peseurt spesadoù distag a c'heller kavout daoust d'an heñvelidigezhioù. Meur a wech e vez kavet daou spesad pa veze kredet e oant unan hepken. Pa vez divizet ez eus ur spesad en e unan e vez savet un anv daoudel, da lavaret eo anv latin ar genad heuliet gant anv latin ar spesad. An daou anv a zo anv skiantel ar bevien.

## Niveroù ar spesadoù

E 2004 e oa bet kinniget niveriñ spesadoù ar vevien er mod-se :
* 287 655 plant, enno :
** 15 000 man
** 13 025 raden
** 980 noazhadeg
** 199,350 divhaddelienneg
** 59 300 unhaddelienneg
* 74 000-120 000 foue;
* 10 000 kevni
* 1 250 000 loen, enno :
** 1 190 200 divellkeineg :
*** 950 000 amprevan
*** 70 000 blotvil
*** 40 000 kresteneg
*** 130 200 seurt all
** 58,808 mellkeineg :
*** 29 300 pesk
*** 5 743 divanaleg
*** 8 240 stlejvil
*** 10 234 evn
*** 5 416 bronneg
Koulskoude e kred meur a vevoniour eo kalz uheloc'h niver ar spesadoù a ya da vezañ renket e-barzh genadoù zo :
* 5-10 milion bakteri;
* 1,5 milion foue;

## Notennoù

* 1 2 David L. Hawksworth, "The magnitude of fungal diversity: the 1•5 million species estimate revisited" Mycological Research (2001), 105: 1422-1432 Cambridge University Press
* ↑ Proceedings of the National Academy of Sciences, Census of Marine Life (CoML)
# Sperlonga

Sperlonga a zo ur gumun eus Italia e proviñs Latina, e rannvro Lazio.
# Speredelezh

Enebet e vez ar speredelezh (eus al latin spiritus = spered) da materi an Den hag e berzhioù (korf, anien, c'hoantegezh) ha talvezout a ra evit an oberezhioù a denn d'ar spered (komzet e vez eus buhez ar spered). Dont a ra eus ar pleg m'en-deus an Den d'en goulakaat war abeg e vuhezegezh ha war e blas en Hollved. Eus e santimantoù warno eo bet krouet sistemoù prederiañ hag ensavadurioù a bled gant menozioù kevrinel pe relijiel.

## Perzhioù

N'eo ket ket kevatal ar speredelezh d'ar gredenn tamm ebet : er gredenn e vez kaoz eus pennaennoù speredel (dogmoù, doktrin). Seblantout a ra bezañ ur fed a-gozh ha degas a ra menozhioù boutin en istor an Denelezh.
* Dre al livadurioù kev a gaver war meur a gevandir, ar vein-hir (Stonehenge, Karnag, Enez Valta), piramidennoù Egipt ha Suamerika, an azeuldioù bras-tre (temploù, ilizoù-meur, moskeennoù) e komprener eo prederiet an Den gant menozhioù speredel abaoe deroù ar gevredigezh ha betek bremañ.
* Er speredelezh dre vras e c'heller renkañ un toullad meizadoù evel an doueegezh, an ene, an aelez, ar frankiz ivez. N'eo ket perzh un doktrin bennak, met implijet e vez gant meur a relijion.

## An diforc'h gant ar relijion

N'eo ket memestra ar elijion hag ar speredelezh, rak er relijion e kaver frammoù n'int ket boas pa gomzer eus ar speredelezh. Dre n'eo ket frammet ar speredelezh (er bazenn gentañ d'an nebeutañ) eo diaes skignañ dogmoù. Pa lavarer speredelezh e intenter purvuiañ ez eus meur a hent evit diskoachañ ur wirionez bennaK
Lod a wel ar speredelezh evel ur moien dibar evit tizhout anaoudegezh an Doueegezh pe un Trehontelezh. Hervez ar gevrinourien e c'heller bevañ un darvoud speredel ha neus tu da lakaat gerioù warnañ. Dre ar mont-tre-mañ ne gemerer ket hent ar poell pe hent ar meiz a ginnig tud all evel Jorge-Luis Borges, da skouer.
# Spern

Ar spern a zo gwez dreinek, ha meur a seurt zo anezho.
* spern-du pe irin (Prunus spinosa)
* spern-gwenn (Crataegus monogyna)
* spern-triñchonek (Berberis vulgaris)

## Anvioù loened a zo ar ger spern enno

* spern-melen (Eunicella cavalinii)
* spern-ruz (Paramuricea clavata)
* pig-spern

## Kurunenn spern Jezuz-Krist

Hervez danevell barnedigezh Jezuz-Krist graet gant Sant Yann an Avielour ez eo bet kurunennet Jezuz-Krist gant ur gurunenn spern evit ober fae war gredenn Yuzevien zo a wele un danvez-roue ennañ (Aviel Yann, XIX, 2). A-hervez eo bet kaset ar gurunenn-se, ar Gurunenn Santel, da b-Pariz, hag e vije e-barzh Iliz Itron-Varia Bariz.

## Anv-lec'h

Un toullad lec'hanvioù a zo savet diwarar ger spern.
* Ar Spernod
* Sperneg, Spernenn...
* Garzhspern, Kerspern, lec'hioù hag anvioù-tiegezh.
* Kroaz-Spern, Park ar Spern

## Tro-lavar

* Ober ur bod-spern: ober selloù du.
# Sperneg

Sperneg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Espinyac |
| Anv gallek (ofisiel) | Epiniac |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Dol |
| Kod kumun | 35104 |
| Kod post | 35120 |
| Maer Amzer gefridi | Sylvie Ramé-Prunaux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Dol ha Bae Menez-Mikael |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | http://www.epiniac.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 426 ann. (2020) |
| Stankter | 60 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 30′ 39″ Norzh 1° 41′ 41″ Kornôg / 48.5108333333, -1.69472222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 25 m bihanañ 11 m — brasañ 107 m |
| Gorread | 23,77 km² |
| Sperneg ||
| kemmañ |
Sperneg zo ur gumun eus Breizh e kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas daou 55 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,11% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; daou anezhe varvas e Belgia e penn-kentañ ar brezel : unan d’an d’an 22 a viz Eost 1914 e Falisolle, soudard e oa en 47vet Rujumant Troadegiezh, egile d’an 22 a viz Gwengolo 1914 en ospital Florennes e Belgia, sarjant e oa en 2vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel e Champrepus (Manche, Bro-C’hall) e-pad Emgann Normandi d’ar 25 a viz Even 1944$^,$$^,$.
* Dieubet e voe Sperneg d'an 2 a viz Eost 1944 gant Combat Command B ar 6th Armored Division eus lu SUA.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sant Pêr.
* Izel-vos marv ar Werc'hez en iliz Sant Pêr.
* Iliz Sant Leonard.
* Ilizoù katolik Sant Pêr ha Sant Leonard.
* An abati.
* Abati Intron-Varia e La Vieuville.
* Ar c'hastell.
* Ar chapel.
* Kastell Vilhoët hag e chapel.
* Ar groaz.
* Kroaz hent Vilhoët.
* Ar maner.
* Maner La Higourdais.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e leurenn iliz katolik Sant Leonard, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| Meurzh 2014 | → bremañ | Sylvie Ramé-Prunaux | Skolaerez |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Xavier Guiller | Retredad |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Joëlle Trufflet | |
| Meurzh 1983 | Meurzh 2001 | René Houitte de la Chesnais | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ (fr)Eric Rondel, Les Américains en Bretagne, p.124, Éditions Astoure, 2008
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)« Sylvie Ramé-Prunaux, nouveau maire, succède à Xavier Guillier », Ouest-France, 1añ Ebrel 2014.
# Telescacco 92

Telescacco 92 a zo ur gazetenn italianek gouestlet d'an echedoù embannet en Italia gant skoazell an ASIGC (Associazione Scacchistica Italiana Giocatori per Corrispondenza - Kevredigezh C'hoarierion Pellechedoù Italia). Renato Incelli eo he fenngazetennour.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
# Telespiza

Telespiza :
| Telespiza cantans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Anv skiantel ||
| Telespiza Wilson, 1890 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Telespiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1890 gant an evnoniour hag ergerzher breizhveuriat Scott Barchard Wilson (1865-1923).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Telespiza cantans,
* Telespiza ultima.
O c'havout a reer en enezeg Hawaii.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Fringillidae/Telespiza (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Telenovela

Un telenovela zo un doare feilheton skinwel eus Latinamerika ma konter un istor hir, gorrek, awenet gant santimantoù kristen, hag a echu mat.
# Telese Terme

Telese Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Teleskop (steredeg)

An Teleskop (Telescopium, berraet e Tel) zo ur steredeg eus an hantervoul su.

## Traoù oabl

* NGC 6861
# Teleskop Isaac-Newton

Teleskop Isaac-Newton a zo un teleskop lec'hiet en enez La Palma, e Kanariez.
# Teleskop-egor Hubble

Teleskop-egor Hubble (saozneg : Hubble Space telescope, berraet e HST) a zo un teleskop kaset d'an egor gant an NASA ha harpet gant Ajañs an Egor Europat. Lakaet e oa da dreiñ en-dro d'an Douar e 1990 ha kenderc'hel a ra da vezañ implijet hiziv an deiz c'hoazh.
N'eo ket an teleskop-egor kentañ bet implijet. Hubble a zo unan eus ar re vrasañ hag hedro ; brudet eo evit enklaskoù diazez a-bouez kement hag evit an diplomatiezh etrebroadel e bed ar steredoniezh. An teleskop Hubble a zo bet anvet diwar anv ar steredoniour Edwin Hubble, bet eo unan eus arsellvaoù pouezusañ an NASA gant re ar Compton Gamma Ray Observatory, ar Chandra X-ray Observatory, ha hini ar Spitzer Space Telescope.
Gant ur melezour a 2,4 metrad, pevar ostilh diazez Hubble a c'hell gwelet an infra-ruz, ar gwell diazez kement hag ar sell ultramouk. Dre gelc'h-tro Hubble's er-maez hini ar voulenn Zouar e c'hell pakañ poltridi gant perzhioù spis-tre, uheloc'h ha gant un ezhomm izeloc'h a c'houloù evit ar re kemeret adal an arsellvaoù war zouar.

## Levrlennadur

* Zimmerman, Robert F. (2010). The Universe in a Mirror: The Saga of the Hubble Space Telescope and the Visionaries Who Built It. Embannadur Princeton University Press. (ISBN 978-0-691-14635-5). (en)

## Liammoù diavaez

* An teleskop Hubble war Nasa.org
# Telesphorus (pab)

Telesphorus Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Bro-C'hres |
| Dilennet da bab | 126 |
| Dibenn e baboni | 137 |
| En e raok | Sikstus Iañ |
| War e lerc'h | Hyginus |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Telesphorus, ganet e Bro-C'hres ha marvet e 137 e Roma (Italia), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 126.
# Sant'Onofrio (Calabria)

Sant'Onofrio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Sant'Orsola Terme

Sant'Orsola Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
# Sant-Abran

Sant-Abran :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallaouek | Saent-Abran |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Abraham |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Mourieg |
| Kod kumun | 56202 |
| Kod post | 56140 |
| Maer Amzer gefridi | Gaëlle Berthevas 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.saint-abraham.fr/accueil_saint_abraham |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 529 ann. (2020) |
| Stankter | 79 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 51′ 24″ Norzh 2° 24′ 31″ Kornôg / 47.8566666667, -2.40861111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 60 m bihanañ 15 m — brasañ 87 m |
| Gorread | 6,72 km² |
| Sant-Abran ||
| kemmañ |
Sant-Abran a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh : krouet e voe kumun Sant-Abran e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Sant-Abran e kanton Karozh ; e Bann Ploermael edo. Gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe diskaret kanton Karozh ha lakaet ar gumun e kanton Malastred. Lakaet e oa bet Sant-Abran en Arondisamant Ploermael bet krouet e 1800$^,$.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Danion.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 24 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 5,98 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kroaz bered Sant-Abran.
* An iliz katolik.
* Kroaz bered Sant-Abran.
* Iliz katolik Sant Stefan.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 4 a viz Even 1922.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Sant-Abran war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 338
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Sant-Abran - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, pajenn 15
* ↑ (fr)Memorialgenweb – Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorialgenweb – Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Sant'Orsola

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sant'Orsola zo un anv italianek, hini ur santez ha hini meur a lec'h.
* Sant'Orsola, pe Santez Ursula, ar santez end-eeun,
* Sant'Orsola Terme, kumun e proviñs Trento
* Sant'Orsola, bered Palermo
* Monastero di Sant'Orsola, manati e Firenze
* Policlinico Sant'Orsola-Malpighi, klinikenn e Bologna
# Sant'Urbano

Sant'Urbano zo un anv-lec'h italianek.

## Kumunioù

* Sant'Urbano (Veneto)
* Godega di Sant'Urbano

## Ranngumun

* Sant'Urbano (Narni) , frazione e Narni, e proviñs Terni.
# Sant'Urbano (Veneto)

Sant'Urbano zo ur gumun italian eus Proviñs Padova, e Veneto.
# Sant'Omero (Italia)

Sant'Omero zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Sant'Omobono Terme

Sant'Omobono Terme zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Sant'Oreste (Italia)

Sant'Oreste zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Sant-Aelwez

Sant-Aelwez :
| Panell mont-tre er vourc'h. ||
| Anv gallaouek | Saent-Dolàè |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Dolay |
| Bro istorel | Bro Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | ar Roc'h-Bernez (betek 2015) Muzilheg (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 56212 |
| Kod post | 56130 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Géraud 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | http://www.saintdolay.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 570 ann. (2020) |
| Stankter | 53 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 32′ 44″ Norzh 2° 09′ 12″ Kornôg / 47.5455555556, -2.15333333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 50 m bihanañ 1 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 48,26 km² |
| Sant-Aelwez ||
| kemmañ |
Sant-Aelwez a zo ur gumun eus Breizh e Bro-Naoned, hag e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* Ar pont etre Reoz ha Sant-Aelwez dreist d'ar Gwilen.
* War-lez ar stêr Gwilen emañ Sant-Aelwez.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) : "Sanctus Aelwodus 916; Ecclesia sancti Aeluuodi 916. Sanctum Elmodium 1287; Saint Elvoy, Saint Eluoy 1557. S. Dolet 1630; Saint Dole 1731".
Gerdarzh ː An anv e zeufe eus hini sant Ethelwold, abad Lindisfarne, ouzh biz Bro-Saoz, marvet e 740.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton ar Roc'h-Bernez; e Bann ar Roc'h-Bernez e oa; miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 1801 dindan anv Kanton ar Roc'h-Bernez ivez gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Sant-Aelwez en Arondisamant Gwened e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 127 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,56 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar chapel.
* An iliz katolik.
* Chapel Santez Anna.
* Iliz katolik Intron-Varia Krouet Dinamm.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| de Bégasson Aotrounez Mareil | En argant e gefeleg en gul |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Sant-Aelwez war lec'hienn Geobreizh

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 323
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Sant-Aelwez - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Memorialgenweb
* ↑ (fr)Memorialgenweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Sybil Ludington

Sybil Ludington ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1761 hag aet da anaon d'ar 26 a viz C'hwevrer 1839, merc'h d'ar c'horonal Henry Ludington, a oa un harozez stadunanat eus Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet.
Brudet eo evit he marc'hekadenn noz d'ar 26 a viz Ebrel 1777 evit lakaat da ziwall nerzhioù an trevadennoù amerikan eus donedigezh al lu Saoz. He zaol-kaer a zo damheñvel ouzh re Jack Jouett pe Paul Revere met hi ne oa nemet 16 vloaz.

## Marc'hekadenn Sybil Ludington

Paul Revere a zo an dudenn anavezetañ evit ar varc'hekadennoù noz damm zisoñjet eo bet hini Sybil Ludington gant he varc'h Star.
D'ar 26 a viz Ebrel 1777 e redas 64 kilometrad en noz evit lakaat da ziwall nerzhioù an trevadennoù amerikan eus donedigezh al lu Saoz.
Marc'hekadenn Sybil Ludington a oa bet div wech hiroc'h 'vit hini Paul Revere dre ma ne oa nemet 16 vloaz.
Trugarekaet e oa bet gant ar jeneral George Washington

## Goude ar brezel

Goude ar brezel e 1784, pa oa 23 vloaz, Sybil Ludington a zimezas gant Edmond Ogden, gantañ he devoa bet ur mab anvet Henry.
# Sydney FC

Sydney Football Club zo ur c'hlub mell-droad aostralian eus Sydney. Krouet e oa e 2004 hag unan eus kluboù pennañ ar c'hampionad paotred (A-League) hag ar c'hampionad merc'hed (W-League) eo.
C'hoari a ra e grogadoù e Sydney er Sydney Football Stadium, ur stad 45 500 plas gantañ.
# Sybilla Normandi

Sybilla Normandi (1092 – 1122) a oa rouanez kenseurtez Bro-Skos, pried da Alesant Iañ Bro-Skos.
# Sychdyn

Sychdyn (Soughton e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ en hanternoz da gêr Yr Wyddgrug.
Dont a ra an anv Sychdyn eus an anv saoznek Soughton, a dalvez kement ha "kêr ar c'hreisteiz".
En ur c'hornad parkeier ha koadeier emañ Sychdyn. Kalz eus an annezidi zo tud hag a labour e Chester, Liverpool pe Wrecsam. Un davarn zo, ur stal-voued, un ti-post hag ur skol kentañ derez.
Bodet e voe e lez gant ar priñs Llywelyn ap Gruffudd e Sychdyn, d'ar 27 a viz Eost 1275.
# Sydney

Sydney eo ar gêr vrasañ zo en Aostralia, war aod gevred ar vro. Tremen 4 milion a dud a zo o chom enni.

## Monumantoù

* C'hoarigandi Sidney
* The Art Gallery of New South Wales (AGNSW), mirdi.

## Liammoù etrebroadel
### Gevelliñ

Gevellet eo Sydney gant ar c'hêrioù-mañ:
| bro | kêr | abaoe |
| Stadoù-Unanet | San Francisco | 1968 |
| Japan | Nagoya | 1980 |
| Zeland-Nevez | Wellington | 1983 |
| Bro-Saoz | Portsmouth | 1984 |
| Sina | Guangzhou | 1986 |
| Italia | Firenze | 1993 |

### Liammoù mignoniezh

| bro | kêr | abaoe |
| Bro-C'hall | Pariz | 1998 |
| Gres | Aten | 2000 |
| Alamagn | Berlin | 2000 |
| Iwerzhon | Dulenn | 2002 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Lec'hienn ofisiel kêr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Lec'hienn ofisiel kêr Sydney
# Syfy

Syfy (stumm leun Sci-Fi Channel pe Sci-Fi; skrivadur arzel SYFY) zo ur chadenn skinwel stadunanat dre loarell ha neudenn. Perc'hennet eo gant NBCUniversal Cable Entertainment Group skourr an NBCUniversal, un is-embregerezh eus Comcast. Ar chadenn a skign danvez skiant-faltazi, moliac'h, spont, dreistordinal, paranormal, drama, ha skinwel gwirion. Syfy a zo bet prenet gant 92,4 milion a diegezhioù e Stadoù-Unanet Amerika. Krouet e oa bet d'ar 24 a viz Gwengolo 1992.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Sylen

Sylen zo ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre, e-kichen Llanelli.
# Sycharth

Sycharth zo ur pennkêr bihan e Llangedwyn e Powys e reter Kembre, nepell diouzh Oswestry ha harzoù Bro-Saoz. Eno e oa bet ganet Owain Glyndŵr hag aspadennoù eus ur voudenn-gastell ma reas e annez a weler c'hoazh en hanternoz d'ar pennkêr.
Ur c'hastell heñvel a voe gant Owain Glyndŵr ivez e Glyndyfrdwy e-kichen Corwen, e biz Kembre.

## Notennoù

* ↑ Kastell Sycharth el lec'hienn Castlewales.com
# Thaksin Shinawatra

D'ar 26 a viz Gouere 1949 e oa bet ganet Thaksin Shinawatra (taieg: ทักษิณ ชินวัตร, distagadur: [tʰáksǐn tɕʰinnawát]).
D'an 9 a viz C'hwevrer 2001 e oa bet anvet kentañ Ministr Thailand gant ar roue Rama IX.
Roet e oa bet lamm dezhañ gant un taol-stad d'an 19 a viz Gwengolo 2006 pa oa e New York evit emvod-meur an ABU.
# Thalassarche

Thalassarche :
| Thalassarche bulleri ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Thalassarche |
| Anv skiantel ||
| Thalassarche Reichenbach, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Thalassarche a zo ur genad e rummatadur an evned.

## Spesadoù

9 spesad albatrozed a zo er genad-mañ:
* Albatroz abrantek (Thalassarche melanophrys)
* Albatroz Campbell (Thalassarche impavida)
* Albatroz abaf (Thalassarche cauta)
** Albatroz kab gwenn (Thalassarche cauta steadi)
* Albatroz Chatham (Thalassarche eremita)
* Albatroz Salvin (Thalassarche salvini)
* Albatroz penn gris (Thalassarche chrysostoma)
* Albatroz beg melen (Thalassarche chlororhynchos)
* albatroz Indez (Thalassarche carteri)
* albatroz Buller (Thalassarche bulleri)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.