OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Thomas Hardy

Thomas Hardy (2 a viz Mezheven 1840 – 11 a viz Genver 1928) a oa ur skrivagner, romantour ha barzh, eus Bro-Saoz. Unan eus skrivagnerien anavezetañ al lennegezh saoznek eo.
Ganet e voe en Upper Bockhampton, ur gêriadenn vihan e-kichen Dorchester, e Dorset. Mañsoner e oa e dad. Lakaet e voe da labourat evel deskard gant un tisavour ha goude-se ez eas da Londrez da studiañ ar vicher-se.
Barzhonegoù a skrivas Thomas Hardy a-hed e vuhez hag evitañ e tremene e romantoù war-lerc'h ar varzhoniezh. Ne skrive romantoù nemet evit gounit e vuhez. Met ganto e tapas brud. Tremen a ra e romantoù e mervent Bro-Saoz, er pezh a veze anvet Wessex gantañ, diwar anv ar rouantelezh kozh. E-touez e romantoù brudetañ emañ Far from the Madding Crowd (1874), The Mayor of Casterbridge (1886), Tess of the Durbervilles (1891) ha Jude the Obscure, e romant diwezhañ, embannet e 1895. Goude-se e paouezas Hardy da sevel romantoù. Ne skrivas mui nemet barzhonegoù, hag en o zouez The Dynasts, ur meurgan e teir lodenn deuet er-maez e 1904, 1906 ha 1908.
Mervel a reas Hardy e Dorchester. Interet e voe e ludu en Abati Westminster.

## Liammoù diavaez

* The Thomas Hardy Association
* Thomas Hardy Society
* Gutenberg Project
* LivriVox - Oberennoù Thomas Hardy
# Thomas Ignatius Maria Forster

Thomas Ignatius Maria Forster, bet ganet d'an 9 a viz Du 1789 e Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 2 a viz C'hwevrer 1860 e Brusel (Belgia), a oa un naturour ha steredoniour saoz. Mab henañ al louzawour Thomas Furly Forster (1761-1825) e oa.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* E : Egretta,
* L : Luscinia,
* N : Nycticorax,
* P : Phoenicurus,
* R : Riparia.

## Liamm diavaez

* (en) A Synoptical Catalogue of British Birds: Intended to Identify the Species Mentioned by Different Names in Several Catalogues Already Extant. Forming a Book of Reference to Observations on British Ornithology gant THOMAS FORSTER, 1817.
# Thomas Homer Dixon

Thomas Homer Dixon (ganet e 1956) a zo ur c'helenner politikouriezh eN Trudeau Centre for Peace and Conflict Studies e Skol-Veur Toronto.

## Levrioù

* (2006) The Upside of Down: Catastrophe, Creativity, and the Renewal of Civilization. Toronto : Knopf. ISBN 0-676-97722-7.
* (2000) The Ingenuity Gap. New York : Knopf. ISBN 0-375-40186-5.
* (1999) Environment, Scarcity, and Violence. Princeton : Princeton University Press. ISBN 0-691-02794-3.
* (1994) Population and Conflict. Liège : International Union for the Scientific Study of Population. ISBN 2-87108-032-1.
* (1993) Environmental Scarcity and Global Security. New York : Foreign Policy Association. ISBN 0-87124-152-8.
# Thomas Jefferson

Thomas Jefferson, bet ganet d'an 13 a viz Ebrel 1743 e Shadwell (Virginia) (SUA) hag aet da Anaon d'ar 4 a viz Gouere 1826 e Charlottesville (Virginia) (SUA), a voe trede Prezidant Stadoù-Unanet Amerika ha pennskrivagner Disklêriadur dizalc'hiezh ar Stadoù-Unanet e 1776 hag unan eus “Tadoù diazezer ar Vro”.
# Thomas Gee

Thomas Gee (24 Genver 1815 – 28 Gwengolo 1898) a oa ur prezeger protestant kembreat, kazetenner, embanner ha mouller.
Ganet e voe e Dinbych, e hanternoz Kembre. Da bevarzek vloaz e krogas da labourat e ti-moullañ e dad, met kenderc’hel a reas da vont d’ar skol war un dro.
E 1837 ez eas da Londrez da beurzeskiñ ar vicher mouller ha distreiñ da Zinbych er bloavezh war-lerc'h evit plediñ gant e vicher e Gwasg Gee. Stagañ a reas ivez da brezeg en ur chapel bresbiterian. Anvet e voe da bastor presbiterian e Bala e 1847, ha diwar neuze e roas kalz amzer d’an Ysgol Sul (un doare katekiz, da Sul) ha d’ar stourm a-enep ar boeson.
E-touez an traoù embannet gant e di-moullañ e ranker menegiñ Y Traethodydd, kelaouenn gembraek an Iliz Presbiterian a zeue er-maez peder gwech ar bloaz, Y Gwyddoniadur Cymreig ("Encyclopaedia Cambrensis") ha geriadur saozneg-kembraeg Daniel Silvan Evans (1868), met e labour pennañ a-fet embann kembraeg e voe ar gelaouenn Baner Cymru ("Banniel Kembre"), savet e 1857 hag unvanet gant Yr Amserau ("An Amzerioù") daou vloaz war-lerc’h, da ober Baner ac Amserau Cymru.
Ur plas bras a gemeras ar gelaouenn-se e buhez Kembre ha kas a reas war-raok mennozhioù ar vrogarourien hag an emrenourien. Reiñ a rae Thomas Gee hag e gelaouenn skoazell d’al luskad Cymru Fydd. Stourm a reas evit ma vefe dispartiet ar Stad diouzh an Iliz anglikan ha stourm a reas ivez evit ma vefe savet skolioù distag diouzh an ilizoù. Daremprediñ a rae an Eisteddfodoù ingal. Pa varvas e 1898 e voe ur mor a dud o tont d’e obidoù.

## Liamm diavaez

* Y Bywgraffiadur Cymreig Ar-lein (cy)
# Thomas Gwynn Jones

Thomas Gwynn Jones (10 Here 1871 – 7 Meurzh 1949), anavezetoc'h evel T. Gwynn Jones, a oa ur barzh kembraek, kelenner, skrivagner, troer ha kazetenner. Kalz labour a reas war dachenn al lennegezh kembraek ha studi ar c'hontadennoù kembraek e deroù an XX$^{vet}$ kantved. Treiñ a reas e kembraeg kalz a oberennoù lennegel estren ivez, diwar ar saozneg, an alamaneg, ar gresianeg hag an iwerzhoneg.
Ganet e voe e Betws-yn-Rhos, e Sir Ddinbych da neuze, e 1871. E dad a oa pastor eno. Skoliet e voe ar paotrig e Dinbych hag en Abergele. E 1899 e timezas gant Margaret Jane Davies.
E-pad un nebeud bloavezhioù e labouras T. Gwynn Jones evit kelaouennoù kembraek. Mont a reas da is-pennskrivagner Baner ac Amserau Cymru (Y Faner) e 1890. A-benn 1898 e oa is-pennskrivagner Yr Herald Cymraeg hag an Caernarvon and Denbigh Herald. Goude e voe e penn Papur Pawb.
Goude bloavezhioù o labourat evel kazetenner, e tapas ur plas e Levraoueg Vroadel Kembre, en Aberystwyth, ha goude c'hoazh e voe anvet da gelenner e rann ar c'hembraeg e Skol-veur Aberystwyth, e 1919.
E 1902 e c'hounezas ar gador en Eisteddfod Vroadel e Bangor, gant e varzhoneg Ymadawiad Arthur ("Tremenvan Arzhur"). Garedonet e voe gant doktorelezhioù gant Skol-veur Kembre ha gant Skol-veur Iwerzhon. Ur peoc'hgarour touet e oa, hag ur wech, e-pad ar Brezel-bed Kentañ, e kuitaas Capel y Tabernacl, en Aberystwyth, pa oa ar pastor o pediñ evit trec'h Breizh-Veur er brezel.

## Liammoù diavaez

* Y Bywgraffiadur Cymreig
* Archifau Cymru
# Thomas Horsfield

Thomas Horsfield, bet ganet d'an 12 a viz Mae 1773 e Bethlehem (Pennsylvania) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Gouere 1859 e Londrez (Bro-Saoz), a oa ur mezeg hag un naturour stadunanat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* B : Bucconidae,
* M : Motacillidae,
* P : Phasianidae.

### Genadoù

* A : Acanthiza, Aegotheles, Alaudala, Anthochaera,
* B : Brachypteryx,
* C : Calyptomena, Cinclosoma, Colluricincla,
* D : Dasyornis,
* E : Eurylaimus,
* I : Irena,
* M : Megalurus, Mirafra, Monarcha, Myiagra, Myzomela,
* O : Orthotomus,
* P : Pomatorhinus, Prinia,
* R : Rhipidura,
* T : Timalia,
* Z : Zosterops.

### Spesadoù

* A
    Acanthiza nana ha reguloides, Accipiter soloensis, Aerodramus brevirostris,
* C
    Calamanthus fuliginosus, Calidris acuminata (sourouc'han lost begek) ha tenuirostris (sourouc'han bras), Chrysocolaptes strictus, Cincloramphus cruralis, Cisticola exilis, Collocalia linchi, Corvus coronoides,
* D : Dryocopus javensis,
* E
    Eumyias indigo, Eurylaimus javanicus,
* G : Gecinulus grantia,
* H : Hylacola pyrrhopygia,
* K : Ketupa ketupu,
* L
    Lacedo pulchella, Leptoptilos javanicus (marabou Java), Lichmera indistincta,
* M
    Macronus gularis, Malacocincla sepiaria, Malurus lamberti, Megalurus palustris, Meiglyptes tristis, Melithreptus brevirostris,
* O
    Oriolus xanthonotus (glazaour jave du), Orthotomus sepium,
* P
    Petroica goodenovii, Picus puniceus, Pomatorhinus montanus, Prinia familiaris, Psilopogon australis ha javensis,
* S
    Scolopax saturata (kefeleg-koad Java), Sericornis frontalis, Sphecotheres vieilloti, Stizoptera bichenovii,
* T : Timalia pileata.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Horsfield e metoù al loenoniezh.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 11 12 13 14 15 16 17 18 19 20 21 22 23 24 25 A-gevret gant Nicholas Aylward Vigors.
* 1 2 A-gevret gant Frederic Moore.
# Tort bihan

Tort bihan :
| Tresadenn un Tort bihan Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Puffinus |
| Anv skiantel ||
| Puffinus assimilis Gould, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tort bihan a zo un evn-mor, Puffinus assimilis an anv skiantel anezhañ.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
# Tort boutin

Tort boutin :
| Un Tort boutin Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Puffinus |
| Anv skiantel ||
| Puffinus puffinus (Brünnich, 1764) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tort boutin a zo un evn-mor, Puffinus puffinus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

E Breizh e vez kavet o neizhiañ en enezeg Eusa-Molenez, er Jentilez hag e Taveeg, hag e Houad.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
# Tort bras

Tort bras :
| Un Tort bras Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Ardenna |
| Anv skiantel ||
| Ardenna gravis (O'Reilly, 1818) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tort bras a zo un evn-mor, Ardenna gravis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous er Meurvor Atlantel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tort du

Tort du :
| Un Tort du. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Ardenna |
| Anv skiantel ||
| Ardenna grisea (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tort du (liester : torted du) a zo ur spesad evned-mor, Ardenna grisea an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Procellaria grisea (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
# Tortefontaine

Kumunioù Frañs :
| Anv | Tortefontaine |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Hesdinois |
| Kanton | Hesdin |
| Kod INSEE | 62824 |
| Kod post | 62140 |
| Maer | Daniel Dégardin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,81 km² |
| Led | 50° 19' 22" Norzh |
| Hed | 01° 55' 17" Reter |
| Uhelder kreiz | 122 m |
| Uhelder bihanañ | 26 m |
| Uhelder brasañ | 98 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 238 (2006) |
| Stankter | 20 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Tortefontaine a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
* An ti-skol, an ti-kêr hag an iliz katolik

## Istor
### Yuzeg

* Roud a gaver er barrez eus ar sant brezhon Yuzeg:
** ar gêriadennig Saint-Josse-au-Bois
** abati kozh Saint-Josse de Dommartin

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-Bed: bombezet e voe Saint-Josse-au-Bois d'ar 24 a viz C'hwevrer 1944 gant ar 387th Bomb Group eus Aerlu SUA, abalamour d'an diazlec'h fuc'helloù V1 a oa bet savet eno d'an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Porzh an diaz, kouldri ha ti-bresañ an abati
* Abati Saint-Josse de Dommartin (rivinoù).
* An iliz katolik, XII$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Dave ha notennoù

* ↑ B-26 Marauder list
# Tortel

* N'eo ket holloueziadurel ar pennad-mañ. Pe re dreut eo an danvez anezhañ, pe ez eus ennañ traoù ha n'emañ ket o lec'h en un holloueziadur.
* Gallout a rit labourat d'e wellaat. Muioc'h a ditouroù evit kompren kudennoù ar bajenn-mañ a vo kavet war ar bajenn kaozeal kenstag.
Tortel zo ur gumun eus Chile e Rannvro Aysén ha Caleta Tortel eo ar pennlec'h anezhi.
# Tort ar C'hab Glas

Tort ar C'hab Glas :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Calonectris |
| Anv skiantel ||
| Calonectris edwardsii (Oustalet, 1883) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tort ar C'hab Glas (liester: Torted ar C'hab Glas) a zo un evn-mor, Calonectris edwardsii an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a c'heller al labous e reter ar meurvor Atlantel, tro-dro da inizi ar C'hab Glas.

## Rummatadur

Betek 1995 e voe rummataet evel un isspesad eus Calonectris diomedea (an Tort glas).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tort gell

Tort gell :
| Un Tort gell En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Puffinus |
| Anv skiantel ||
| Puffinus mauretanicus Lowe, 1921 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tort gell, pe tort Balearez, a zo un evn-mor, Puffinus mauretanicus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous er morioù kornôg Europa.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Tort glas

Tort glas :
| Un Tort glas Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Calonectris |
| Anv skiantel ||
| Calonectris diomedea (Scopoli, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tort glas (liester: Torted glas) a zo un evn-mor, Calonectris diomedea an anv skiantel anezhañ.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.189, 1992, p.48.
# Tort roudennek

Tort roudennek :
| Calonectris leucomelas, luc'hskeudennet e Mikurajima (Japan). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Calonectris |
| Anv skiantel ||
| Calonectris leucomelas (Temminck, 1836) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tort roudennek (liester : torted roudennek) a zo ur spesad evned-mor, Calonectris leucomelas an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Procellaria leucomelas (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Boued

Bevañ a ra diwar besked ha stioganed dreist-holl.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kornôg ar Meurvor Habask.

## Liammoù diavaez

* (en) Calonectris leucomelas war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Calonectris leucomelas war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Calonectris leucomelas.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yezhoù arabek

Un is-skourr eus ar yezhoù semitek ar c'hreiz-su eo ar yezhoù arabek, enno 35 yezh komzet en Arabia Saoudat, Yemen, Oman, Kiprenez, Egipt, Tunizia, Bahrein, Israel, Aljeria, Maroko, Ouzbekistan, Libia, Maouritania, Malta, Tchad, Soudan, Siria, Liban, Jordania, Irak, Koweit, Emirelezhioù Arab Unanet ha Palestina :
| Arabeg Aljeria Arabeg bedawiek Arabeg Bahrein Arabeg chihiek Arabeg dofariek Arabeg Egipt Arabeg hadramek | Arabeg hijaziek Arabeg Kiprenez Arabeg levantek an norzh Arabeg levantek ar su Arabeg Libia Arabeg Maroko Arabeg Mezopotamia | Arabeg Mezopotamia an norzh Arabeg nadjiek Arabeg Oman Arabeg Ouzbekistan Arabeg ar Pleg-mor Arabeg ar Sahara Arabeg saidiek | Arabeg sananiek Arabeg Soudan Arabeg Tadjikistan Arabeg taiziek Arabeg Tchad Arabeg Tunizia Arabeg unvan | Arabeg yuzev-irakek Arabeg yuzev-morokek Arabeg yuzev-tripolek Arabeg yuzev-tuniziek Arabeg yuzev-yemenek Hasaniyeg Malteg |

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek ar c'hreiz
* Yezhoù afrez-aziatek
# Yezhoù aralek-kaspiek

Un isskourr eus yezhoù turkek ar c'hornôg eo ar yezhoù aralek-kaspiek, ennañ 4 yezh komzet en Ouzbekistan, Kazac'hstan, Kirgizstan ha Rusia (Europa):
* ar c'harakalpakeg
* ar c'hazac'heg
* ar c'hirgizeg
* an nogaieg

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek
# Yezhoù aodoù Oregon

Un is-skourr eus yezhoù penoutiek Oregon eo yezhoù aodoù Oregon, ennañ 3 yezh komzet e Norzh Amerika er Stadoù-Unanet.
Renket e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
* Yezhoù kousek
* Yezhoù siouslawek
* Yezhoù yakonek
# Yezhoù ar Pleg-Mor

Yezhoù ar Pleg-Mor - :
| Douaroniezh: | Norzhamerika |
| Renkadur genel: | Ur familh gozh vihan eus rannvro Pleg-Mor Mec'hiko |
| Disrannadurioù: | — |
Yezhoù ar Pleg-Mor a oa ur familh yezhoù komzet gwechall war arvor Pleg-mor Mec'hiko, enni peder yezh
* Atakapeg
* Chitimacheg
* Natchezeg
* Tunikeg
Aet da get ez int holl daoust ma vez imlijet c'hoazh an natchezeg evel ur yezh-lid.

## Geriadur

| Brezhoneg | Atakapeg | Chitimacheg | Natchezeg | Tunikeg |
| Unan | Hannik | Unku | Witahu | Saxku |
| Daou | Hapal | Upa | Ahwetie | Ili |
| Tri | Lat | Kahitie | Nayetie | Enixku |
| Pevar | Imatol | Meca | Ganooetie | Maku |
| Pemp | Nit | Hussa | Shpedee | Siku |
| Den | Icak | Asi | Tomkuhpena | Cah |
| Maouez | Kic | Kitca | Tahmahl | Nuxtci |
| Ki | Cul | Waxni | Waskop | Sa |
| Heol | Lak | Tcaa | Wit | Axcuk |
| Dour | Kakau | Ku | Koon | |
| Melen | Tat | Itcitem | Hahiahop | |
| Ruz | Kuts | Pini | Pahkop | Mili |
| Du | Mel | Tap | Tsokokop | Meli |
| Pevar | Ya | Kuc | Kimposko | Saku |

## Daveoù

A Structural and Lexical Comparison of the Tunica, Chitimacha & Atakapa Languages, John R. Swanton, Scholarly Press, ISBN-13: 978-0403036998
# Yezhoù aostriek-bavarek

Renket e-touez ar yezhoù germanek uhel e vez ar yezhoù aostriek-bavarek pe bavarek.
Disheñvel eo ar rannyezhoù aostriek-bavarek diouzh an alamaneg unvan hag a dalvez peurliesañ da yezh dre skrid abalamour ma n'eus yezh bavarek unvan ebet met graet e vez kentoc'h gant ar bavareg dre gomz. En holl e vez komzet ar yezhoù aostriek-bavarek gant 12 milion bennak a dud.
Komzet e vez ar rannyezhoù bavarek el lec'hioù-mañ da heul:
* Bavaria:
** Bavaria Uhel (Oberbayern)
** Bavaria Izel (Niederbayern)
** Palatinat Uhel
* Aostria:
** dre ar vro a-bezh estreget Vorarlberg ha Reutte en Tirol ma vez komzet ur rannyezh alemanek
* Italia:
** Su Tirol
** Trentino (tsimbreg)
Teir rannyezh pennañ ez eus:
* Bavareg an norzh, komzet e Palatinat Uhel hag e Wunsiedel e Frankonia Uhel
* Bavareg ar c'hreiz, komzet e Munich, Bavaria Uhel, Bavaria Izel, su Palatinat Uhel, Aichach e Swabia, norzh Stad Salzburg, Aostria-Izel, Aostria-Uhel ha Vienna (Vienneg)
* Bavareg ar su, komzet e Stad Tirol, Su Tirol, Karintia, Stiria hag e su Salzburg ha Burgenland

## Gwelet ivez

* Yezhoù germanek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
* Geriadur baraveg-saozneg
# Yezhoù aramaek

An arameeg, pe aramaeg, zo ur yezh semitek, aet d'ober un is-skourr eus yezhoù semitek ar c'hreiz, hag ennañ 19 yezh.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-se evel-hen:
* Yezhoù aramaek ar reter
* Yezhoù aramaek ar c'hornôg

## Istor

Er VIvet kantved kent JK e oa yezh ar velestradurezh en Impalaeriezh Pers. Etre an IIIe kantved kent JK ha 650 goude JK e oa ar yezh skrivet pennañ er Reter Nesañ. Ul lizherenneg aramaek zo eta. Talvout a rae an arameeg da lingua franca pe kenyezh.
En arameeg e prezege Jezuz.

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
# Yezhoù aoek

Un is-skourr eus ar yezhoù nagaek eo ar yezhoù aoek (ao) komzet en India, ennañ 4 yezh:
* Lotaeg
* Aoeg
* Sangtameg
* Yimtchoungroueg

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
# Yezhoù arafoundiek

Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù arafoundiek, ennañ div yezh:
* Alfendioeg
* Meakambouteg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù ramouek
# Vesuvio

Vesuvio :
| Anv er vro | Vesuvio, Monte Vesuvio |
| Douaroniezh ||
| Uhelder | 1 281 metr |
| Aradennad | Apenninoù |
| Ledred | 40° 49' 18N |
| Hedred | 14° 25' 34R |
| Melestradurezh ||
| Bro | Italia |
| Rannvro | Campania |
| Isrann | Metropolenn Naplez |
| Hent kern ar menez ||
| Hent aesañ | Hent ha goude gwenojenn a-ratozh |
| Geologiezh ||
| Oad | Dislonket en deus ar menez-tan evit ar wezh kentañ etre –400 000 ha –300 000 bloaz. Sichenn ar menez-tan en deus war-dro 20 000 bloaz |
| Mein | Tefritoù, trakitoù, fonolitoù |
| Seurt | Menez-tan subduktadur |
| Morfologiezh | Menez-tan gweleadek |
| Oberiantiz | oberiant |
| Tarzhadenn diwezhañ | Eus ar 5 a viz Gouere 1913 betek ar 4 a viz Ebrel 1944 |
| Arsellva | Arsellva ar Vesuvio |
| kemmañ |
Ar Vesuvio a zo ur menez-tan en Italia. Bev eo c'hoazh. Brudet eo evit bezañ pennkaoz da zistruj Pompei hag Herculaenum er bloaz 79.

## Tud dibar

* Spartacus.
* Plinius an Henañ, bet marvet e Stabia, lazhet gant Dislonkadenn 79.
* Plinius ar Yaouankañ, test d'an dislonkadenn.
# Vesubia

Ar Vesubia (Vésubie e galleg, Vesúbia en okitaneg) zo ur stêr e departamant gall an Alpes-Maritimes, 45 km hed dezhi, adstêr d'ar Var.
Eieniñ a ra e menezioù ar Mercantour, e-tal Saint-Martin-Vésubie, e-kichen al lago Bianco (2 665 m), ha goude degouezhout gant ar stêrioù Ciriegia (Le Boréon) ha Finestra ha diskenn en draoñienn.
Treuziñ a ra Roccabigliera ha Lantosca, kenberiñ er Var e Levenzo.

## Istor

En Italia edo saonennoù uhelañ ar Vesubia adal 1861 betek 1947, pa voent roet da Vro-C'hall gant Feur-emglev Pariz adal Entracque betek Saint-Martin-Vésubie.
# Vetranio

Vetranio a oa bet impalaer roman etre ar 1añ Meurzh 350 hag ar 25 Kerzu 350.
Goude muntr Flavius Julius Constans gant Magnentius d'an 18 Genver 350, bountet e voe Vetranio, ur jeneral kozh, gant Constantia, unan eus merc'hed Constantinus Iañ, intañvez Hannibalinus, bet lazhet war urzh Constantius II, d'en em sevel da impalaer d'ar 1añ a viz Meurzh 350.
Anvet e voe, war un tu gant Constantius Iañ, ha war an tu all gant Magnentius.
Constantius a glaskas neuze un dreverz gant ar Bersed evit ober war aferioù ar C'hornôg. Pa oa o varc'hata gant Vetranio, e gouraterien a oa o prenañ ofiserien ha soudarded Vetranio gant leun a argant.
E Naissus (Nisch), d'ar 25 Kerzu 350, e komprenas Vetranio e oa bep prenet e arme gant Constantius. En em ziskargañ a reas war an taol.
Leusket e voe da vont gant Constantius, gant ul leve, e Prusa, e Bithynia. Mervel a reas eno er bloaz 356.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kêr eus Moesia, ma voe ganet Constantin. Klaod II a voe trec'h eno war ar C'hoted e 269.
* ↑ Div gêr gant an anv-se a oz e Bithynia ː Prusa ad Hypium ha Prusa ad Olympium, hirie Brousse
# Vetto

Vetto zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
# Vestone

Vestone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Veszprém

Veszprém a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.

## Douaroniezh

126,90 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 60 761 a dud a zo o chom eno e 2015.

## Tud

* Zsigmond Simonyi (1853-1919), yezhoniour

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel (hu) (de) Patrom:€n
# Vezza d'Alba

Vezza d'Alba (Vëssa e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.