# Ion

    Evit implijoù all, gwelet Ion (disheñvelout).
An ionoù zo spesadoù kimiek karget ent elektrek. An anv saoznek-se a zeu eus an anv-gwan henc'hresianek ἰόν (ion), a c'heller treiñ gant « o vont, a ya ».
Meneget eo talvoud ar garg-se gant un usskrid e dibenn formulenn gimiek an ion, ul lieskement eus ar garg elektrek elfennel e.
Lakaat a reer kemm etre an ionoù monoatomek kenaozet gant un atom hepken, evel Fe$^{2+}$ hag Fe$^{3+}$, Na$^+$ pe Pb$^{2+}$, hag an ionoù poliatomek kenaozet gant meur a atom, evel SO$_4$$^{2-}$ pe NO$_3$$^-$.
Graet e vez kationoù eus an ionoù karget ent pozitivel, hag anionoù eus an ionoù karget ent negativel.

## Istor

Roet e voe an anv « ion » war-dro 1830 gant Michael Faraday d'ar spesadoù kimiek a zo pennkaoz da gonduktivelezh elektrek an dourennoù. Ret e voe gortoz 1885 evit ma voe kinniget un displegadenn eus doare mont-en-dro ar gonduktivelzh gant ar Svedad Svante August Arrhenius a voe roet priz Nobel ar gimiezh dezhañ e 1903 evit se.
Implijet e vez bannoù ionoù a energiezh uhel e fizik atomek, fizik nukleel ha fizik ar partikulennoù (gwelet buanaer partikulennoù). Implijet e vez bannoù a energiezh izel e dielfennadur ar gorreennoù. (gwelet SIMS).

## Soludoù ionek

Kenaozet eo ar soludoù-se gant ur berniadur kationoù hag anionoù a bep eil, liammet gant ereadoù « ionek » ; kenstag e chom pep tra a drugarez d'an nerzhioù elektrostatek. Da skouer ez eo an holen (kloridenn sodiom) ur berniadur ionoù kloridenn hag ionoù sodiom.
Disolviñ a ra aes an soludoù-se en dour pe e disolveroù polel all, rak solvatet e vez aes an ionoù eno (distrewet e-touez molekulennoù an disolver).

## An disolvadennoù ionek

Graet e vez disovadenn ionek eus an dourennoù a zo ionoù e-touez an dilsolver. En disolvadenn e fiñv aes an ionoù diwar efed ur park elektrek, alese e teu konduktivelezh elektrek vras an disovadennoù ionek. Gant muzul konduktivelezh elektrek un disolvadenn bennak e c'heller neuze brasjediñ ar c'hementad ionoù enni. Neutral ent elektrek eo an disolvadennoù ionek.
Pinvidik e ionoù eo an dour mor, a ya d'ober pourvez dour brasañ an Douar.
Paoter a-vras an ionoù pennañ en dour mor normal :
| Ionoù | Cl$^−$ | Na$^+$ | SO$_4$$^{2–}$ | Mg$^{2+}$ | Ca$^{2+}$ | HCO$_3$$^−$ | Br$^−$ | CO$_3$$^{2−}$ | Sr$^{2+}$ | F$^–$ |
| mg·L$^{−1}$ | 19 000 | 11 000 | 2 700 | 1 300 | 420 | 110 | 73 | 15 | 8,1 | 1,3 |
Kementad materi ur seurt ionoù e-barzh ur volum eus an disovadenn a vez graet anezhañ paoter molel ar seurt ionoù-se. Pa lakaer S evit an disolvadenn hag X evit ar seurt ionoù ez eo roet ar paoter molel gant al liammadenn :
$[X]={\frac {n_{X}}{V_{S}}}$ alese $[X]={\frac {m_{X}}{V_{S}\times M_{X}}}$
Koulskoude e reer aliesoc'h gant ar paoter masek er yezh pemdez. Roet eo gant al liammadenn :
$C_{m}(X)={\frac {m_{X}}{V_{S}}}$

## Ionizañ kompozadoù molekulel

E korfoù molekulel 'zo e vez desachet an elektronoù eren gant atomoù 'zo muioc'h eget gant re all. Lavaret a reer neuze ez eo polarizet an ereadoù etre an atomoù. Pa vez molekulennoù ar c'hompozadoù-se, evel an drenkenn sulfurek, an ammoniak pe an dioksidenn garbon, a-stok ouzh un disolver polel, evel an dour, e tistrollont en ionoù e-kerzh an disolvadenn.

## Elektroneutralder

Neutral ent elektrek eo kement kompozad kimiek a zo ionoù ennañ. Setu ez eus dre ret kationoù hag anionoù ennañ war un dro, hag o c'henfeur a zo a seurt m'eo kempouezet rik karg pozitivel ar c'hationoù gant karg negativel an anionoù. Talvezout a ra ar perzh-se evit ar soludoù kement hag evit an disolvadennoù ionek.
Da skouer: kenaozet eo ar gloridenn galkiom gant ionoù kalkiom Ca$^{2+}$ hag ionoù kloridenn Cl$^−$. Karg un ion kalkiom a dalv +2e (2 garg elfennel), tra ma talv hini un ion kloridenn -e. Evit ma ve neutral an hollad ez eo neuze kenfeur an ionoù 2 ion kloridenn evit un ion kalkiom. Setu ez eo formulenn ionek an holen-se (Ca$^{2+}$, 2 Cl$^−$), hag e formulenn statistikel CaCl$_2$.

## Pennadoù liammet

* Karg elektrek
* Atom
* Buanaer partikulennoù

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Le petit Larousse illustré, embannadur 2009, p. 551, ISBN 978-2-03-584070-7