OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 24 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* -1184 : Gresianed a ya tre e Troia, oc’h implijout ur marc’h koad bras, Marc'h Troia (hervez ar mojennoù).
* 1800 : savidigezh Levraoueg ar C'hendalc’h e Washington D.C..
* 1884 : Impalaeriezh Alamagn a gemer dindan he gwarez ar vro en-dro da Lüderitz war aod su Afrika : deroù trevadenn Mervent Afrika Alaman.
* 1915 : deroù Gouennlazh an Armenianed.
* 1916 : deroù Emsavadeg Pask en Iwerzhon. Embannet eo Republik Iwerzhon e Dulenn.
* 1977 : eil Gouel an Unvaniezh aozet gant CUAB e Sant-Nazer.

## Ganedigezhioù

* 1845 : Carl Spitteler, skrivagner alamanek eus Suis, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 1919.
* 1856 : Philippe Pétain, marichal ha politikour gall.
* 1903 : José Antonio Primo de Rivera, politiker spagnol.
* 1942 : Barbra Streisand kanerez.
* 1946 : Dick Rivers, kaner rock gall.
* 1980 : Karen Asrian, mestrc'hoarier echedoù armeniat.
* 1996: Ash Barty, tennis Aostralian.

## Marvioù

* 1112: Herri Bourgogn, kont Portugal.
* 1342 : Benead XII, pab.
* 1731 : Daniel Defoe, skrivagner saoznek.
* 1877 : Jean-Baptiste Barré, kizeller eus Naoned.
* 1903 : Louis de Bussy, ijinour lestrsaverezh eus Naoned.
* 1973 : Jeanne Fusier-Gir, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 2018 : Henri Michel, melldroader etrebroadel ha gourdoner gall.
* 2019 : Dick Rivers, kaner rock gall.
* 2019 : Jean-Pierre Marielle, aktour gall.

## Lidoù

* Devezh koun Gouennlazh an Armenianed e Turkia (1915–1917)
* Devezh ar Republik e Gambia
# 24 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1599 : torret eo dimeziñ Marc'harid Bro-C'hall da Herri IV gant ar pab Klemañs VIII.
* 1648 : sinet eo Feur-emglev Münster ha Feur-emglev Osnabrück (dibenn Brezel Tregont Vloaz).
* 1838 : dilezel a ra Manuel Oribe e garg a brezidant Uruguay.
* 1870 : degemeret eo Dekred Crémieux.
* 1902 : kentañ dislonkadenn volkanek Santa María (Guatemala).
* 1917 : deroù Emgann Caporetto.
* 1924 : deiz kentañ prosez Gwilhoù Sezneg e Kemper.
* 1929 : Black Tuesday e Wall Street.
* 1940 : kejadenn etre ar marichal Pétain hag Adolf Hitler e ti-gar Montoire-sur-le-Loir.
* 1964 : dont a ra Zambia da vezañ dizalc'h.
* 1970 : dilennet eo Salvador Allende da brezidant Chile.
* 2015 : roet eo Priz Langleiz da Nolwenn Korbell da c'hoprañ pozioù ar c'hanaouennoù bet savet ganti a-hed he micher.

## Ganedigezhioù

* 51 : Domitianus, 11vet Impalaer roman.
* 1674 : Charles-François d'Hallencourt de Dromesnil, kont Verdun, prelad ha priñs an Impalaeriezh santel roman german.
* 1775 : Bahadur Shah II, impalaer mogol diwezhañ India.
* 1870 : Charles Bourel de la Roncière, istorour ar verdeadurezh.
* 1885 : Ernest Claes, skrivagner flandrezat.
* 1887 : Octave Lapize, marc'hhouarner gall, gounideg 8vet Tro Bro-C'hall e 1910.
* 1891 : Pierre Bertin, aktour, leurenner ha leurennaozer gall.
* 1927 : Gilbert Bécaud, aktour, kaner-sonaozer ha pianoour gall.
* 1936 : Bill Wyman, kaner-sonaozer ha soner saoz, bet soner gitar-boud ar strollad The Rolling Stones.
* 1969 : Adela Noriega.

## Marvioù

* 304 : Marcellinus, pab.
* 996 : Huon Capet, roue Bro-C'hall (987-996), diazezer riez ha tierniezh ar Gapesianed.
* 1945 : Vidkun Quisling, milour ha politikour norvegat.
* 1949 : Thomas Rowland Hughes, skrivagner kembraek.
* 1956 : Jean-Louis Chapalain, troour brezhonek.
* 1957 : Christian Dior, dilhadour gall.
* 1959 : Jean Wall, aktour ha filmaozer gall.
* 1964 : Émile Couzinet, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 2004 : Maaja Ranniku, meurc'hoarierez echedoù estonian.
* 2005 : Rosa Parks, stourmerez evit gwirioù ar re zu e Stadoù Unanet Amerika.
* 2015 : Maureen O'Hara, aktourez iwerzhonat.

## Lidoù

* Iliz katolik roman
** Sant Malor (pe Magloar), penitiour war Enez-Sark hag abad-eskob Dol (6vet kantved).
** Sant Marzhin Gwerzhou, diazezer abati Gwerzhou ha Durin (6vet kantved).
** Sant Seneg (pe Senoc'h), abad-diagon eus Bro-Naoned aet da Vro-Durgn (6vet kantved).
** Sant Fromont, manac'h e Bro-Redon (10vet kantved).
** Sant Anton-Mari Klaret, diazezer Urzh Kalon Dinamm Mari (ar Glaretined), katalan hag arc'heskob e Kuba (✝ 1870).
# 24 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1800 : Gwalldaol ar straed Saint-Nicaise a-enep da Napoleon Iañ e Pariz.
* 1865 : krouidigezh ar c'hKu Klux Klan e Pulaski (Stadoù Unanet).
* 1921 : kentañ skignadenn Radio Tour Eiffel.
* 1925 : troioù-kaer kentañ Winnie the Pooh (Winnie an Arzhig).
* 1951 : Libia a zeu da vezañ ur Stad dizalc’h. Idris Iañ a Libia lakaet da roue.
* 1954 : Laos a zeu de vezañ ur Stad dizalc'h.
* 1968 : Apollo 8 a gelc'htro en-dro d'al Loar. Evit ar wech kentañ ez eus tud o kelc’htreiñ en-dro dezhi.
* 1979 :
** kregiñ a ra an Unaniezh soviedel da aloubiñ Afghanistan.
** ar fuzeenn Ariane a zo bannet evit ar wech kentañ gant an Europeaned.

## Ganedigezhioù

| Yann Dizouar | Georges Guynemer |
* 1166 : Yann Iañ (dug Normandi), lesanvet Yann Dizouar, roue Bro-Saoz († 18 a viz Here 1216 e Newark-on-Trent).
* 1389 : Yann V, dug Breizh adalek 1399 betek e varv (29 a viz Eost 1442 e Naoned).
* 1774 : Yann ar Gwenn, kaner ha saver sonioù, († 2 a viz Kerzu 1849 e Priel).
* 1798 : Adam Mickiewicz, skrivagner polonat.
* 1818 : James Prescott Joule, fizikour saoz.
* 1837 : Elesbed Wittelsbach (Sissi he lesanv), impalaerez Aostria ha rouanez Hungaria.
* 1868 : Emanuel Lasker, jedoniour ha mestrc'hoarier echedoù alaman ha penngazetennour echedoù.
* 1887 : Louis Jouvet, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner gall.
* 1888 : Palmyre Levasseur, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1894 : Georges Guynemer, nijer gall.
* 1905 : Howard Hughes, embreger stadunanat.
* 1922 : Ava Gardner, aktourez amerikan.
* 1937 : Félix, melldroader etrebroadel brazilian.
* 1955 : Grand L. Bush, aktourien stadunanat.

## Marvioù

* Vasco da Gama
* 1524 : Vasco da Gama, merdeer portugalat, ergerzher hent India.
* 1942 : François Darlan, amiral ha politikour gall.
* 1982 : Louis Aragon, barzh, kazetenner ha romantour gall.
* 1992 : Peyo, aozer bannoù-treset eus Belgia.
* 2008 : Harold Pinter, skrivagner saoznek, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 2005.

## Lidoù

* Iliz katolik roman
** Derc'hent ginivelezh Jezuz-Krist. Sell ouzh Nedeleg (gouel)
* Noz ar Pellgent evit ar gristenien (ar re a heuilh an deiziadur gregorian)
* Tad-kozh an Nedeleg a dremen da zegas profoù da hanternoz, hervez ar vojenn.
* En noz-mañ, hervez ar vojenn e Breizh, e kaoze al loened.
* E Breizh :
** Santez Maela
# 24 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* Monumant e koun ar soudarded vreizhat marvet er Brezel-bed Kentañ. |
* 1411 : Emgann Harlaw, unan eus ar re wadekañ en istor Bro-Skos.
* 1132 : Emgann Nocera etre Ranulf II Alife ha Ruggero II, roue Sikilia.
* 1534 : gant an ergerzher Jakez Karter ez eus savet ur groaz en arvor Kanada da zisklêriañ emañ an douar da roue Bro-C'hall, Frañsez Iañ (Bro-C'hall).
* 1923 : en Emglev Lausanne eo termenet harzoù Turkia gant Gres, Bulgaria ha stadoù europat all a oa bet o vrezeliañ dre eno e-pad ar Brezel bed kentañ.
* 1932 : e Santez-Anna-Wened eo echuet sevel ar monumant d'ar soudarded vreizhat marvet e-pad ar Brezel-bed kentañ.
* 1967 : e-pad ur veaj ofisiel da Ganada e tiskleir ar prezidant gall Charles de Gaulle, dirak tremen 100 000 den e Montreal : Vive le Québec libre ! (Bevet Kebek dieub !).
* 1985 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev The Black Cauldron e Stadoù-Unanet Amerika.
* 1990 : kondaonet eo an embregerezhioù kiriek da wallzarvoud an Amoco Cadiz da baeañ 690 milion a lurioù.

## Sportoù

* 1906 : 11vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Louis Trousselier.
* 1909 : 12vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Brest ; trec'h eo Gustave Garrigou.

## Ganedigezhioù

* Alexandre Dumas
* 1775 : Eugène-François Vidocq, avanturer gall, torfedour aet da boliser.
* 1783 : Simón Bolívar, lesanvet « El Libertador », jeneral ha politikour suamerikan.
* 1802 : Alexandre Dumas tad, skrivagner gall.
* 1824 : Robert Jones Derfel, skrivagner kembraek.
* 1852 : Emil Ernod, brezhonegour ha yezhoniour.
* 1857 : Henrik Pontoppidan, skrivagner danek, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh (1917).
* 1895 : Robert Graves, skrivagner saoz.
* 1897 : Amelia Earhart, nijerez stadunanat.
* 1931 : Éric Tabarly, milour er Morlu gall ha merdeer.
* 1969 : Jennifer Lopez, aktorez ha kanerez stadunanat.
* 1986 : Vougar Gachimov, mestrc'hoarier echedoù azerbaidjanat.

## Marvioù

* Sacha Guitry
* 1859 : Thomas Horsfield, mezeg ha naturour stadunanat.
* 1862 : Martin Van Buren, 8vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1936 : Georg Michaelis, kañseller Alamagn etre Gouere ha Here 1917.
* 1957 : Sacha Guitry, skrivagner, aktour ha filmaozer gall.
* 1974 : Sir James Chadwick, fizikour saoz.
* 1975 : Nikolaz Rossolimo, mestrc'hoarier echedoù ukrainat.
* 1991 : Isaac Bashevis Singer, skrivagner yidichek genidik eus Polonia, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh.
* 2009 : an Aotrou François Le Quémener, bet rener La Mission Bretonne e Pariz.
* 2012 : John Atta-Mills, politiker ha 3$^e$ prezidant Republik Ghana adalek 2009 betek e varv.
* 2021 : Fañch Jestin, kazetenner ha skrivagner brezhonek.
# 24 Gwengolo

← Gwengolo → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 622 : Mohammed a erru e Medina goude e dec'hadenn eus Mekka.
* 1493 : Kristol Goulm a loc'h kuit evit e eil beaj war-zu an Douar Nevez.
* 1853 : dont a ra Kaledonia-Nevez da vezañ un drevadenn c'hall.
* 1904 : niverenn gentañ ar sizhunieg Ar Bobl, krouet e Karaez.
* 1973 : Ginea-Bissau a embann bezañ dizalc'h diouzh Portugal.

## Ganedigezhioù

* 15 : Vitellius (Aulus Vitellius Germanicus e anv gwir), impalaer roman.
* 1393 : Arzhur III, dug Breizh.
* 1878 : Charles-Ferdinand Ramuz, skrivagner gallek eus Suis.
* 1884 : Gustave Garrigou, reder war varc'h-houarn gall, gounideg 9vet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 1911.
* 1884 : İsmet İnönü, jeneral ha politiker turk.
* 1896 : Francis Scott Fitzgerald, skrivagner amerikan.
* 1905 : Howard Hughes, embreger stadunanat.

## Marvioù

* 768 : Pepin Grenn roue ar Franked.
* 1143 : Inosant II (Gregorio Papareschi) Pab.
* 1435 : Isabeau Bavaria, rouanez Bro-C'hall goude dimeziñ da Charlez VI.
* 1572 : Túpac Amaru, penn diwezhañ an Impalaeriezh inka.
* 1732 : Impalaer Reigen eus Japan.
* 1834 : Pedro Iañ Brazil, impalaer Brazil.
* 1945 : Hans Geiger, fizikour alaman.
* 1964 : Seán O'Casey, dramaour iwerzhonat.
* 1988 : Jean Pouliquen, nijer gall, kentañ komandant ar rejimant chase Normandi-Niemen (Gwengolo 1942-C'hwevrer 1943).
* 2000 : Jean Malléjac, reder war varc'h-houarn breizhat.
* 2004 : Françoise Sagan, skrivagnerez c'hallek.

## Lidoù

* Devezh ar vro e Ginea-Bissau
* er Relijion gatolik :
** Sant Maogad
** Sant Maogan, abad-eskob e Bro-Gembre
** Sant Donnan, abad, gwarezer Sant-Donnan (Treger - Aodoù-an-Arvor) († 6vet kantved)
** Sant Germer, abad-eskob abati Pental ha diazezer abatioù e bro Beauvais († 7vet kantved)
# 24 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1525 : e seziz Pavia eo trec'h soudarded an impalaer Karl V ha prizoniet eo ar roue gall Frañsez Iañ ganto.
* 1582 : ar Pab Gregor XIII a laka an deiziadur gregorian en implij.
* 1793 : divizet eo gant ar Goñvañsion ur c'halvadeg veur a 300 000 den da glokaat hec'h armeoù.
* 1848 : ar roue gall Loeiz-Fulup Iañ a zilez e gurunenn.
* 1918 : dont a ra Estonia da vezañ dizalc'h diouzh Impalaeriezh Rusia.
* 1946 : Juan Perón zo dilennet da brezidant en Arc'hantina.
* 1948 : gant ar Strollad komunour eo kemeret ar galloud e Tchekoslovakia.
* 1956 : XXvet kendalc'h ar Strollad Komunour Soviedel : danevell Khrouchtchev.
* 1984 : dont a ra al luksembourgeg da vezañ unan eus yezhoù ofisiel Luksembourg, e-kichen ar galleg hag an alamaneg.

## Ganedigezhioù

* 1304 : Ibn Battuta, ergerzher arab.
* 1463 : Giovanni Pico della Mirandola, prederour italian.
* 1619 : Charles Le Brun, livour gall.
* 1786 : Wilhelm Grimm, skrivagner alaman.
* 1837 : Rosalía de Castro, barzhez c'halizat.
* 1843 : William McKinley, 24vet prezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 1884 : Alberto Batori, mestrc'hoarier, kudennour ha kazetennour echedoù italian.
* 1926 : Nikola Karaklajić, mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat.
* 1927 : Emmanuelle Riva, aktourez c'hall.
* 1932 : Michel Legrand, sonaozer gall.
* 1955 : Alain Prost, bleiner Formulenn 1.
* 1955 : Steve Jobs, krouer an embregerezh Apple.

## Marvioù

* 1777 : José Iañ Portugal, roue Portugal.
* 1801 : František Martin Pelcl, yezhoniour ha skrivagner tchekek.
* 1810 : Henry Cavendish, skiantour saoz.
* 1815 : Robert Fulton, ijiner stadunanat.
* 1944 : Carl Eduard Hellmayr, evnoniour ha mirour mirdi aostrian.
* 1975 : Joan Bodon, skrivagner okitanek.

## Lidoù
### Deiziadur henroman

* VI ante calendas Martias / Regifugium = VI$^{vet}$ deiz kent kala Meurzh / Deiz ha bloaz tec'h ar roueed

### Deiziadur kristen

* sant Kenan, VI$^{vet}$ kantved-VII$^{vet}$ kantved.

### Deiziadurioù broadel

* Estonia : Devezh broadel.
* Mec'hiko : Devezh ar banniel.
# 24 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 79 : dislonkadenn Menez-tan Vesuvio. Goloet eo kêrioù Pompeii, Herculaneum ha Stabiae gant al ludu.
* 410 : kregiñ a ra ar Wizigoted da breizhañ Roma.
* 1456 : peurvoullet eo Bibl Gutenberg.
* 1572 : e-pad an noz ez eus lazhet miliadoù a Brotestanted e Pariz.
* 1704 : Brezel war-vor Vélez-Málaga er su da Válaga (Brezel Hêrezh Spagn).
* 1821 : sinet eo Feur-emglev Córdoba etre Spagn ha Mec'hiko a zeu da vezañ ur stad dizalc'h.
* 1839 : embannadur kentañ ar Barzaz Breiz e Pariz.
* 1912 : dont a ra Alaska da vezañ unan eus stadoù ar Stadoù Unanet.
* 1968 : Taol Canopus a-us da atoll Fangataufa (Polinezia C'hall) ; Bro-C'hall he deus he bombezenn H.
* 1991 : Ukraina a embann ez eo dizalc’h diouzh an Unaniezh Soviedel.
* 1995 : lañset eo Windows 95 gant Microsoft Corporation.

## Ganedigezhioù

* 1113 : Jafrez V (Geoffroy le Juste ha Geoffroy Plantagenêt e lesanvioù), kont Anjev, diazezer tiernac'h ar Plantagenêts.
* 1393 : Arzhur III (dug Breizh).
* 1698 : Erik Ludvigsen Pontoppidan den yngre, doueoniour ha loenoniour dan.
* 1807 : Jules Verreaux, evnoniour ha louzawour gall.
* 1844 : Émile Oustalet, loenoniour gall.
* 1859 : Fañch al Lae, romantour brezhonek.
* 1899 : Jorge Luis Borges, skrivagner spagnolek eus Arc'hantina.
* 1916 : Léo Ferré, barzh, kaner-sonaozer ha pianoour gall.
* 1919 : Benny Moré, kaner-sonaozer kuban.
* 1922 : René Lévesque, kentañ ministr Kebek.
* 1929 : Yasir Arafat, politikour palestinat, prezidant Aozadur Dieubiñ Palestina, Priz Nobel ar Peoc'h e 1994.
* 1947 : Paulo Coelho, skrivagner eus Brazil.

## Marvioù

* Sadi Carnot
* 79 : Plinius an Henañ, skrivagner latin.
* 1832 : Nicolas Léonard Sadi Carnot, fizikour hag ijinour gall.
* 1860 : Yann-Loeiz Keramanac'h, troour brezhonek.
* 2002 : Wilhelm Meise, evnoniour alaman.
* 2012 : Félix, melldroader etrebroadel brazilian.
* 2016 : Walter Scheel, politikour alaman, bet Prezidant Alamagn ar C'hornôg.
* 2020 : Pascal Lissouba, prezidant Republik Kongo.
* 2012 : Hissène Habré, prezidant Tchad.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Bertele
* Devezh ar vro en Ukraina
# Albarracín (Teruel)

Albarracín zo ur gumun spagnol e Proviñs Teruel, en Aragon.
# Albatana

Albatana zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Albacete.
# Albatroz Campbell

Albatroz Campbell :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Thalassarche |
| Anv skiantel ||
| Thalassarche impavida Mathews, 1912 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Albatroz Campbell (Thalassarche impavida) a zo un evn-mor eus kerentiad ar Procellariidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Inizi Campbell hag endro$^,$.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket albatroz Campbell en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.

## Daveennoù

* ↑ Albatroz Campbell war al lec'hienn Avibase
* ↑ Fichenn Birdlife
# Albarracín

Albarracín zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e proviñs Teruel, en Aragon.

### Kumunioù

* Albarracín (Teruel)
* Frías de Albarracín
* Gea de Albarracín
* Monterde de Albarracín‎
* Noguera de Albarracín‎.
# Albatera

Albatera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Alacant, e Kumuniezh València.
# Albatroz Amsterdam

Albatroz Amsterdam :
| Diomedea amsterdamensis. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Diomedea |
| Anv skiantel ||
| Diomedea amsterdamensis Roux, Jouventin, Mougin, Stahl & Weimerskirch, 1983 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Albatroz Amsterdam a zo ur spesad evned-mor bras, Diomedea amsterdamensis an anv skiantel anezhañ. Dont a ra e anv eus Enez Amsterdam ma ouenn enni.

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Enez Amsterdam (Bro-C'hall, e Meurvor Indez).

## Liammoù diavaez

* (en) Diomedea amsterdamensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Diomedea amsterdamensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Diomedea amsterdamensis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Albatroz Buller

Albatroz Buller :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Thalassarche |
| Anv skiantel ||
| Thalassarche bulleri Rothschild, 1893 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Albatroz Buller (Thalassarche bulleri) a zo un evn-mor eus kerentiad ar Procellariidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Zeland-Nevez da gentañ-penn$^,$.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket albatroz Buller en urzhiad Ciconiiformes pe Procellariiformes hag er c'herentiad Procellariidae pe Diomedeidae.

## Daveennoù

* ↑ Albatroz Buller war lec'hienn Avibase
* ↑ Fichenn Birdlife
# Albarreal de Tajo

Albarreal de Tajo zo ur gumun e Spagn e proviñs Toledo.
# Albatroz

Albatrozed :
| Phoebastria albatrus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Anv skiantel ||
| Diomedeidae G. R. Gray, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An albatrozed, anvet morc'huped ivez, zo evned-mor bras eus morioù ar su hag eus ar meurvor Habask, eus ar c'herentiad Diomedeidae.

## Genadoù ha spesadoù

N'emañ ket ali an holl evnoniourien war an niver a spesadoù (a yaje eus 12 da 24). Setu amañ ar roll hervez an International Ornithological Congress (IOC), kentel 7.2, 2017, a ra dave betek ar 27vet Kendalc'h hag a vo dalc'het d'an 19-26 a viz Eost 2018 e Vancouver, British Columbia, Kanada.
— Pevar genad ha 21 spesad zo bet renablet —
* Phoebastria (Reichenbach, 1853)
** Phoebastria immutabilis (Rothschild, 1893)
** Phoebastria nigripes (Audubon, 1839)
** Phoebastria irrorata (Salvin, 1883)
** Phoebastria albatrus (Pallas, 1769)
* Diomedea (Linnaeus, 1758)
** Diomedea exulans (Linnaeus, 1758)
** Diomedea antipodensis (Robertson & Warham, 1992)
** Diomedea amsterdamensis (Roux, Jouventin, Mougin, Stahl & Weimerskirch, 1983)
** Diomedea dabbenena (Mathews, 1929)
** Diomedea epomophora (Lesson, 1825)
** Diomedea sanfordi (Murphy, 1917)
* Phoebetria (Reichenbach, 1853)
** Phoebetria fusca (Hilsenberg, 1822)
** Phoebetria palpebrata (Forster, 1785)
* Thalassarche (Reichenbach, 1853)
** Thalassarche melanophris (Temminck, 1828)
** Thalassarche impavida (Mathews, 1912)
** Thalassarche cauta (Gould, 1841)
** Thalassarche eremita (Murphy, 1930)
** Thalassarche salvini (Rothschild, 1893)
** Thalassarche chrysostoma (Forster, 1785)
** Thalassarche chlororhynchos (Gmelin, 1789)
** Thalassarche carteri (Rothschild, 1903)
** Thalassarche bulleri (Rothschild, 1893)

## Notennoù

* ↑ Geriadur An Here ; diwar ar saozneg albatross, eus ar portugaleg alcatraz "pilikant", "albatroz" (1575).
* ↑ Geriadur Hemon-Huon ; diwar mor + gup.
* ↑ IOC
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Albatroz Antipodes

Albatroz Antipodes :
| Diomedea antipodensis. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Diomedeidae |
| Genad : | Diomedea |
| Anv skiantel ||
| Diomedea antipodensis Robertson & Warham, 1992 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Albatroz Antipodes pe Albatros Antipodoù, a zo ur spesad evned-mor bras, Diomedea antipodensis an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar gefalopoded, kresteneged ha pesked peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* D. a. antipodensis, en inizi an Antipodoù ha Campbell,
* D. a. gibsoni, en Inizi Auckland.

## Rummatadur

Sellet e voe outañ evel un isspesad da zDiomedea exulans kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Diomedea antipodensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Diomedea antipodensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Diomedea antipodensis el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Diomedea antipodensis.
* ↑ C.J.R. Robertson & J. Warham, Nomenclature of the New Zealand wandering albatrosses Diomedea exulans, Bulletin of The British Ornithologists' Club, 1992, pajennoù 74-81.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# 726

Diwar-benn bloavezh 726 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 726

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 726
# 728

Diwar-benn bloavezh 728 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 728

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 728
# 724
## Darvoudoù
### Azia
#### Reter-nesañ
#### Reter-pellañ

* Impalaer Shōmu a ya da impalaer Japan goude marv Impalaerez Genshō

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika

* K'ak' Tiliw Chan Yopaat a ya da roue Quiriguá

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 724

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 724
# 729

Diwar-benn bloavezh 729 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 728

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 728
# 73

Diwar-benn bloaz 73 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -73, gwelet ar bajenn : | -73 |
| Evit an niver 73, gwelet ar bajenn : | 73 (niver) |
826 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0073 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Vespasian, adalek an 20 Kerzu 69 (>24.06.79)
* Koñsuled : Caesar Domitianus II & L(ucius) Valerius Catullus Messallinus
* Breizh (-Veur) : Quintus Petillius Cerialis, gouaner al lodenn roman

### Reter-nesañ

* Brezel ar Yuzevien : Massada a zo tapet ha distrujet
* Ar fiscus judaicus a zo lakaet e lec'h an hanter-shekel gant Vespasian : taoz lakaet war pep Yuzev da baeañ d'an impalaer.
# 730

Diwar-benn bloavezh 730 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 730

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 730