OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Megadyptes

Megadyptes :
| Mank lagad aour ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Sphenisciformes |
| Kerentiad : | Spheniscidae |
| Genad : | Megadyptes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megadyptes a zo ur genad e rummatadur an evned. Unan eus ar 6 genad a ya d'ober ar c'herentiad Spheniscidae (hini ar manked) eo.

## Spesadoù

Daou spesad manked a zo er genad-mañ, unan anezho aet da get:
* ar mank lagad aour (Megadyptes antipodes)
* mank Waitaha (Megadyptes waitaha), aet da get
# Megalaimidae

Megalaimidae :
| Caloramphus fuliginosus, luc'hskeudennet e Malaysia. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megalaimidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1852 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a daou c'henad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Psilopogon - Müller, 1836 (32 spesad),
* Caloramphus - Lesson, 1839 (2 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Megalaimidae: Asian Barbets Blyth, 1852.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Piciformes/Megalaimidae (lennet e-barzh d'an 3 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Megachile

Megachile :
| Megachile rotundata o tidroc'hañ un delienn. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Insecta |
| Urzhad : | Hymenoptera |
| Kerentiad : | Megachilidae |
| Genad : | Megachile |
| Anv skiantel ||
| Megachile Latreille, 1802 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megachile zo ur genad bras-bras e rummatadur ar gwenan. Bevañ a reont a-unanoù ha ne reont ket mel. Darn anezho a droc'h tammoù delioù d'ober o neizhioù er mogerioù, en douar pe e kefioù ar gwez. Gant ar barez e vez lakaet ur vi e kement kell zo en neizh, hag ur meskaj nektar ha pollen e pep hini. Ar pared a varv goude an embarañ.
Aloubet e vez o neizhioù ivez gant himnoptered all eus ar c'herentiadoù Gasteruptiidae, Leucospidae, Sapygidae hag ar genad Coelioxys.

## Un nebeud spesadoù (a-douez kantadoù all)

* Megachile centuncularis
* Megachile ericetorum
* Megachile fortis
* Megachile pluto, ar gwenan brasañ er bed
* Megachile pugnata
* Megachile rotundata
* Megachile sp. o tastum pollen
* Penn ur Megachile brevis
* Megachile fortis
* Megachile ericetorum
* Megachile centuncularis o troc'hañ un delienn
* Gwenanenn o tougen un tamm delienn troc'het ganti.
* Delienn troc'het gant ur megachile.

## Liammoù diavaez

* Megachile Parezed
* Megachile Pared
* Roll ar spesadoù
* Kartenn
* Megachile Colorado
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Megameg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù garoek eo ar megameg (megam pe migam) komzet e biz Bangladesh. Tost-tre eo ar yezh-mañ d'ar garoeg ha hervez reoù 'zo ne vefe nemet ur rannyezh anezhi.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
* Yezhoù garoek
* Garoeg
# Megaclite (loarenn)

Megaclite :
| Mankout a ra ul luc'hskeudenn ! Ar pennad-mañ en deus ezhomm eus ul luc'hskeudenn ||
| Dizoloet gant | Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Yanga R. Fernández ha Eugene A. Magnier |
| Dizoloet d'ar | 25 du 2000 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 23 493 000km |
| Kelc'htro | ? |
| Ezkreizennegezh | 0,4197 |
| Periapsis | ? |
| Apoapsis | ? |
| Prantad reveulziañ | 752,88 d |
| Tizh orbitel krenn | ? |
| Stouadur | 152,769° |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareennoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | ~5 km |
| Pladadur | |
| Gorread | ? |
| Volum | ? |
| Mas | ~2,1×10×10$^{14}$ kg |
| Douester | 2.6 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0,0019 m/s² |
| Tizh achap | ? |
| Devezh | ? |
| Stouadur | ? |
| Albedo | 0.04 |
| Sked dre wel | - |
| temp. gorre | ? |
| Gwask atmosferel | ebet |
Megaclite (eus ar gresianeg Μεγακλειτη) pe Yaou XIX a zo ul loarenn gilgradek direizh eus Yaou. Gant ur strollad steredonourien eus Skol-Veur Hawaii e voe dizoloet e 2000. E strollad Pasiphae emañ, ur strollad loarennoù hag a gelc'htro etre 22,8 milion a gilometradoù ha 24,1 milion a gilometradoù gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Tennañ a ra hec'h anv eus Megakleite, unan eus serc'hed Zeus.
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# Megalosauroidea

Ar Megalosauroidea zo anezhe ur gladenn Tetanurae diazez, Theropoda o doa bevet adalek ar Juraseg kreiz betek ar C'hretase uhel (senomanian). Kavet e vezent er bed a-bezh. Dizoloet ez eus karrekaennoù anezhe war an holl kevandirioù nemet en Okeania hag en Antarktika e vefe. Er strollad-se e kaver unan eus ar breizherien vrasañ o deus bevet war an Douar (Spinosaurus aegyptiacus) met peurliesañ e vez etre ment izili ar gladenn-se.

## Deskrivadur

Ar Megalosauroidea o doa izili a-raok kreñv gant ur skilf bras-kenañ ouzh ar biz kentañ hag ur c'harvan na oa ket gwall dev. Izili nevesañ ar gladenn-se eo izili kerentiad ar Spinosauridae, loened o c'hlopenn strizh hag astennet war-raok a zebre pesked dreist-holl.$^,$
Megalosauroidea
* Kladenn dianv
** Xuanhanosaurus
** Marshosaurus
** Piatnitzkysaurus
** Condorraptor
* Monolophosaurus
* Megalosauridae
** Eustreptospondylinae
*** Eustreptospondylus
*** Magnosaurus
*** Streptospondylus
*** Duriavenator
** Megalosaurinae
*** Afrovenator
*** Dubreuillosaurus
*** Torvosaurus
*** Megalosaurus
* Spinosauridae
** Baryonychinae
*** Baryonyx
*** Suchomimus
*** Cristatusaurus
*** Suchosaurus
** Spinosaurinae
*** Spinosaurus
*** Irritator
*** Angaturama
*** Oxalaia
*** Siamosaurus

### Levrlennadur

* Patrice Lebrun, Dinosaures Carnivores (Tome 2: tétanuriens et coelurosauriens basaux), 2006, Minéraux et Fossiles (Hors-Série n°20), p 271}}

## Notennoù

* ↑ D.B. Weishampel, P. Dodson, H. Osmolska, The Dinosauria (2nd edition), Berkeley, University of California Press, 2004, p. 880.
* ↑ D. E. Fastovsky & D.B. Weishampel, Dinosaurs, A Concise Natural History, Cambridge University Press, 2009, p. 379.
# Longida

Longida (Lónguida hervez ar stumm spagnolek kenofisiel), zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Longoudeg

Ur yezh wadjek-djenek eus is-skourr ar yezhoù beunek-mboiek eo al longoudeg (longuda).

## Gwelet ivez

* Yezhoù adamawek
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Longraye

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Longraye |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Longraye e Kanton Caumont-l'Éventé hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Villers-Bocage Intercom |
| Kanton | Caumont-l'Éventé |
| Kod INSEE | 14376 |
| Kod post | 14250 |
| Maer | Michel Toudic (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,59 km² |
| Led | 49° 09' 27" Norzh |
| Hed | 00° 41' 54" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 68 m |
| Uhelder brasañ | 138 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 238 (2008) |
| Stankter | 36 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Longraye a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas daou zen nann soudard e Longray abalamour d'ar brezel.
* 1973-1982: kendeuzet e oa Longraye ha kumun Hottot-les-Bagues dindan an anv Hottot-Longraye.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr, he c'hloc'hdi eus an XII$^{vet}$ kantved

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Luc'hskeudenn - Base Mérimée
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Longobucco

Longobucco a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Longone Sabino

Longone Sabino zo ur gumun en Italia, e proviñs Rieti ha rannvro Lazio.
# Longone al Segrino

Longone al Segrino zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Longos

Longos (Λόγγος), Longus e latin, a oa oberour ur romant gresianek Dafnis ha Chloe en Eil kantved. Diwar e benn n'ouzer ket nemeur a dra, nemet e vije bet genidik a enez Lesbos, en amzer an impalaer Hadrianus. Gwechall e kreded e veve er IVvet pe Vvet kantved.

## Diwar-benn e anv

Krediñ a reer, diwar e anv, e oa bet sklav en un tiegezh roman.
Skrivet ez eus bet e teufe e anv diwar un treuzkompren eus frazenn diwezhañ e oberenn : ΛΟΓΓΟΥ ΠΟΙΜΕΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΠΕΡΙ ΔΑΦΝΙΝ ΚΑΙ ΧΛΟΗΝ ΛΕΣΒΙΑΚΩΝ ΛΟΓΟΙ Δ. Da lârout eo : « 4 levrenn bugulganoù gant Longos diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos ». Dornskridoù zo a ginnig Logou e-lec'h Loggou, a dalvezfe neuze : « Levr ar bugulganoù diwar-benn Dafnis ha Chloe eus Lesbos, 4 levrenn », hep meneg ebet eus anv an oberour.

## Troidigezhioù

Daou droour gallek brudet zo bet d'e oberenn:
* Jacques Amyot, en 1559 ;
* Paul-Louis Courier, a adwelas hag a glokaas troidigezh Amyot, gant un hir a bennad ha ne gaved e dornskrid ebet a-raok 1809 pa gavas un dornskrid nevez e kêr Firenze.

## Lenn

* Longus, Les amours pastorales de Daphnis et Chloé, troet gant Jacques Amyot, Coustelier, Paris, 1731.
* Longus, Daphnis et Chloé, troet gant Paul-Louis Courier, Paris, Librairie de la Bibliothèque nationale, 1879.
* Longus, Pastorales (Daphnis et Chloé), troet gant J. R. Vieillefond, Collection des Universités de France, Paris, Belles Lettres, 1987.
* Romans grecs et latins, troet gant Pierre Grimal, Bibliothèque de la Pléiade, 1958.
* (it) Maria Fernanda Ferrini, Bibliografia di Longo : Dafni e Cloe. Edizioni e traduzioni (« Pubbl. della Facoltà di Lettere e Filosofia », 57), Università di Macerata, 1991, 286 p.
# Longjohn

Al Longjohn, pe Long John, zo ur seurt marc'h-houarn hir, gouest da zougen pakadoù, a gaver e Danmark dreist-holl.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn an oberer:longjohn.org
* Longjohn, kinniget gant ar gompagnunezh Esimex
# Longovicium

Longovicium a oa ur c'hreñvlec'h savet gant ar Romaned er mervent da Lanchester, e hanternoz proviñs Britannia. Edo war an Dere Street, an hent a gase eus Eburacum (York) da c-Gorstopitum (Corbridge), war Voger Hadrian.

## Anv

* Enskrivadur RIB 1074 ː VEX(ILLATIONIS) SUEBORUM LON(GOVICIANORUM) GOR(DIANAE)
* Ravenna 107$_{12}$ ː LINEOIUGLA / LINEONIGLA
* N.D. XL$_{15}$ (skeudenn) ː LONGOUICIO / LONGOUITIO
* N.D. XL$_{30}$ (testenn) ː Praefectus numeri LONGOUICANORUM, LONGOUICIO (/ LONGO UICA, LONGOUITIO)
Talvoudegezh ː diaes evit ar silabenn gentañ. Stourmerien war listri ?

## Daveoù

* ↑ A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
# Longobardi (Calabria)

Longobardi a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Metsereg

Ur yezh finnek-ougrek eo ar 'metsereg (saozneg: Meshcherian) komzet gwechall tro-dro d'ar Stêr Oka e Rusia.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get er 16vet kantved a-raok ma oa bet tu da dastum kalz a ditour diwar he fenn, met war a seblant e vije bet tost a-walc'h d'ar yezhoù mordvinek, ar mokcheg hag an erzyeg.

## Gwelet ivez

* yezh finnek-ougrek
# Metz

Metz :
| Ar Pont Krenn ha an Templ Nevez. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Moselle (prefeti) |
| Arondisamant | Metz (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h tri c'hanton |
| Kod kumun | 57463 |
| Kod post | 57000, 57050, 57070 |
| Maer Amzer gefridi | François Grosdidier (tu-dehoù) 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Metz-Métropole |
| Lec'hienn web | metz.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 120 211 ann. (2020) |
| Stankter | 2 866 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 162 m — brasañ 256 m |
| Gorread | 41,94 km² |
| kemmañ |
Metz (distagadur gallek : [mɛs] ; distagadur alamanek : [ˈmɛts]) a zo ur gêr e biz ar Frañs nepell diouzh harzoù Belgia, Luksembourg hag Alamagn. Pennlec'h departamant ar Moselle hag ar rannvro Grand Est eo. 121 841 a dud a oa o chom enni e 2008 ha tost da 400 000 gant an trowardroioù. Brudet eo kêr evit he savadurioù istorel.

## Anv
#### Stummoù skrivet

* Divodurum (Takitus, Hist. I; 63, 1; Ptolemaios, Geogr. II, 9, 7; It. Ant.)
* Divodurum Mediomatricorum (Taolenn Peuntinger)
* Mediomatrici (Amm. Marcel. XV, 11, 9 & XVII, 12; sened-iliz 346)
* Civitas Mediomatricum, Mettis (Not. Gall. V)
* Mettis (Not Dign. XI, 59 & XII, 27)
* Mettis (Hydacius, Chron. 150; Fortunatus; sened-iliz Clichy, 626-627; Fredegarius, LHF, 5; Pezhioù moneiz)
* Mettensis Urbs (Gregor a Dours, HF, 6-7; IV, 35; VIII, 21), pe Civitas (HF. IV. 7)
* Urbs Metensium, Mittis (Vita S. Arnulfi)
* Civitas Mediomatricorum, quae etiam Mettis appellantur (Paol Diacre, Liber de episcopis Mettensibus)

### Gerdarzh

* Divodurum ː divo- = doue; -durum ː treuz; roudour
* Mediomatrici ː anv ar bobl

## Ardamezhioù

Ar skoed a zo da lenn evel-henn ː "rannet etre argant ha sabel"

## Istor

Metz e oa kêrbenn ar vMediomatrici, er rann-vro Belgica Prima (kêrbenn Reims).
Serret eo bet gant ur voger-greñv war dro fin an IIIt kantved.
Gwastet eo bet (sur a-walc'h) e 406 (gant ar Vandaled ?).
Aloubet (gant tan ha gwad) e 451 gant ar Hunned.
Staget gant Klovis, ha lakaet e-barzh rouantelezh Austrasia.
Kêrbenn Austrasia adalek Theodeberzh Iñ.
* Metzer Freies Journal‎

### XX$^{vet}$ kantved
## Levrlennadur

* Nancy Gauthier ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule des origines au milieu du VIIIè siècle. I. Province ecclésiastique de Trèves (Belgica Prima). De Boccard. 1986

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ cf Nancy Gauthier, p. 41
# Mette Frederiksen

Mette Frederiksen (distaget [mɛdə fʁɛðʁɛgsən] e daneg), ganet d'an 19 a viz Du 1977, zo ur bolitikerez eus Danmark. Kentañ Ministr ar vro eo abaoe Mezheven 2019.
Dilennet e voe da gannadez er Folketing evit ar wech kentañ e 2001. Ministrez al Labour e voe e gouarnamant Helle Thorning-Schmidt etre 2011 ha 2014 ha Ministrez ar Justis e 2014 ha 2015. Da neuze e kemeras penn ar Strollad Sokial-Demokrat.
Goude dilennadeg kannaded Mezheven 2019, ma voe trec'h ar c'hostezennoù eus an tu-kleiz, e voe karget gant rouanez Danmark, Margrethe II da sevel ur gouarnamant nevez. D'ar 27a viz Mezheven e teuas da vezañ Kentañ Ministr. An eil gwech eo d'ur vaouez tapout ar post-se e Danmark, goude Helle Thorning-Schmidt e 2011.
# Metz-en-Couture

Kumunioù Frañs :
| Anv | Metz-en-Couture |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Bertincourt |
| Kanton | Bertincourt |
| Kod INSEE | 62572 |
| Kod post | 62124 |
| Maer | Patrick Machut |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,73 km² |
| Led | 50° 04' 06" Norzh |
| Hed | 03° 03' 52" Reter |
| Uhelder kreiz | 134 m |
| Uhelder bihanañ | 90 m |
| Uhelder brasañ | 136 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 628 (2007) |
| Stankter | 58 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Metz-en-Couture a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Metzer Freies Journal

Ar Metzer Freies Journal zo ur gazetenn alamanek krouet d'an 19 a viz Mezheven 1919, pa voe roet Elzas-Loren da Vro-C'hall goude ar Brezel-bed Kentañ. Un anv all a oa skrivet warnañ e galleg: Le Lorrain républicain, d'an devezh kentañ, ha Le Républicain Lorrain goude-se.
An alamaneg e oa yezh ofisel er vro etre 1871 ha 1918 ha yezh ordinal ar skridoù abaoe fin ar XVvet kantved.
# Metropolitan Police

Metropolitan Policeterritorial police force, aozadur, municipal policeDeiziad krouiñ29 Gwe 1829 Anv berrthe Met DiazezerRobert Peel Den e penn an aozadurCommissioner of Police of the Metropolis Merour/renerMark Rowley StadRouantelezh-Unanet Sez sokialNew Scotland Yard Raklec'hiet gantBow Street Runners IPv4 routing prefix160.38.0.0/16 Lec'hienn ofisielhttps://www.met.police.uk/ Operating areaMetropolitan Police District :
Ar Metropolitan Police Service (MPS), anavezet peurliesañ evel Metropolitan Police, a oa ar Metropolitan Police Force e anv kent, lesanvet ivez the Met, eo an nerzh polis lec'hel e Londrez Veur ha karget da lakaat al lezenn da dalvezout, er-maez eus an dachenn "Square Mile" e-kreiz kêr Londrez hag a zo e karg ar City of London Police.
Ar Met en deus ivez kargoù a live broadel evel kenurzhiañ ha ren an enep-sponterezh er Rouantelezh-Unanet, difenn pennoù uhel ar familh roueel saoz kement ha pennoù uhel ar gouarnamant.
E miz Meurzh 2016, ar Metropolitan Police Service a implije 43 272 a dud leun-amzer. E penn an aozadur emañ ar Commissioner of Police of the Metropolis, brudetoc'h dre an anv Metropolitan Police Commissioner berraet dre the Commissioner. Karget eo da ren an holl nerzhioù polis war e dachenn. Emañ ar C'homiser (Commissioner) dindan urzhioù ar roue Charles III, an Home Office ha Maer Londrez, dre skourr an ti-kêr evit ar polis hag an torfedoù.
# Mettet

Mettet :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Mettet en Arondisamant Namur hag e Proviñs Namur | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Namur |
| Arondisamant | Namur |
| ins | 92087 |
| Kumunioù-Kod post | 5640 5640 5640 5644 5641 5640 5640 5640 5646 |
| Kumunioù strollet | Mettet (gant Scry) Biesme Biesmerée Ermeton-sur-Biert Furnaux Graux Oret Saint-Gérard Stave |
| Kod pellgomz | 071 |
| Maer | Yves Delforge |
| Gorread | 116,78 km² |
| Hed | 04° 39' 48" Reter |
| Led | 50° 19' 18" Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 12 872 |
| Stankter | 110 a./km² |
| Lec'hienn | www.mettet.be |
Mettet (e walloneg: Metet, M'tet goude ur vogalenn) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Namur.

## Yezh

* E miz Gouhere 2008 ez embanne 13 % ag an annezidi komz walloneg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Un tank gall B-1 bet dilezet en Ermeton gant e baread e miz Mae 1940.
* Eil Brezel-bed: ar 37vet Batailhon eus an tirlu gall a voe en Ermeton-sur-Biert e miz Mae 1940.
Patrom:Commons category
# Meud

Ar meud, pe biz-meud, lesanvet morzhol al laou, eo ar biz berrañ ha tevañ. N'eus nemet daou oeñs dezhañ. Ar biz nemetañ eo a c'hall dont dirak ar bizied all da stardañ un dra bennak etrezo.

## Troad

Meud-troad a vez laret eus biz tevañ an troad.

## Gerioù deveret

* Ur meudad eo pezh a gemerer gant ur meud.
* Ur meudad zo ivez poan er meud.
* Meudata un danvez a vez graet da c'houzout pegen talvoudus eo .
* Ur meutad (ha n'eo ket ur meudad) a zo un unanenn hed a wechall, hag a dalv kement ha 2,5 cm.
* Meudig, ur gontadenn-bobl, adskrivet gant Charles Perrault e-barzh Les Contes de ma Mère l'Oye .
* Un den meudek a zo amparfal, diampart.
** Meudeg, un anv-tiegezh brezhonek.

## Troioù-lavar

* C'hoari biz-meud a vez lavaret eus sevel ar biz-meud d'ober sin d'ar vleinerien da chom a sav evit kaout sav diganto.
* Debriñ un dra bennak dindan e veud a zo debriñ un dra bennak war un tamm bara, dalc'het gant ar meud, da lavarout eo debriñ buan, hep koazezañ, hep ober ur gwir bred ouzh taol.
* Kouezhañ e veud en e zorn a zo bezañ disouezhet pe dipitet.

## Krennlavaroù

* Un tamm kig dindan e veud A lak an den en e vleud.

## Levrlennadur

* Geriadur an Here
* Pa nijo ar moc'h. Dastumad krennlavaroù. Embannadurioù Sav-Heol.
# Metsys

Matsys, pe Metsys, zo anv un tiegezh livourien flandrezat.
* Quentin Metsys (1466-1530), livour
* Jan Metsys (1510-1575), livour
* Quentin Metsys ar Yaouankañ (1543-1589), livour, mab da Jan.
* Cornelis Metsys, (1510-1556/57), livour, mab da g-Quentin
* ar straed Rue Metsys e Bruxelles.
# Masataka Taketsuru

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Masataka Taketsuru (Takeraha, prefediezh Hiroshima, 20 Mezheven 1894 – Bunkyō, prefediezh Tokyo, 29 Eost 1979) zo tad ar whisky e Japan.
E familh a oa perc'henn war ur strilherezh sake ha produerien an evaj abaoe 1733.
E miz Gouere 1918 ec'h eas Masataka Taketsuru da studiañ ar c'himiezh vevel e Skol-veur Glasgow e Bro-Skos. Thomas Stewart Paterson (1872-1949), rener ar gevrenn, a voe e gelenner.
Dre ma labouras M. Taketsuru e meur a strilherezh e reas anaoudegezh gant ar vro, gant ar whisky ha gant Jessie Roberta "Rita" Cowan (1896-1961), a orin eus Middlecroft, Kirkintilloch.
D'an 8 a viz Genver 1920 e timezas an daou e Glasgow, daoust ma oa o familhoù a-enep an dimeziñ-se. Bevet o deus ur pennadig e Campbeltown, ma laboure ar Japanad er strilherezh Hazelburn. Diwezhatoc'h er bloaz-se e tilojjont da Japan en ur dremen dre New York ha Seattle.
E 1923 gant sikour Shinjirō Torii, en doa savet ar strilherezh whisky gentañ e Japan, Suntory Yamazaki en Osaka, e stalias M. Taketsuru ur strilherezh whisky e-kichen Kyoto. E 1934 e tigoras e strilherezh dezhañ, Dai Nippon Kaju K.K., e Yoichi e prefediezh Hokkaido, pa gave dezhañ e oa eno ar vro a denne ar muiañ da Vro-Skos. Diwezhatoc'h e kemmas anv e embregerezh e « Nikka » ; e 1940 e voe gwerzhet ar boutailhadoù kentañ.
D'ar 17 a viz Genver 1961 e varvas Rita da 64 bloaz. An intañv, 66 vloaz, a dremenas ar strilherezh d'o mab Takeshi.
D'an 29 a viz Eost 1979 e varvas "tad ar whisky japanat" d'e dro, da 85 bloaz ; beziet eo bet e Yoichi e-kichen e wreg.

## Liammoù diavaez

* Japanese Whisky History (1854-1918) - The Jurassic Period (en)
* Lec'hienn ofisiel Nikka (en)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) 'Masataka Taketsuru, the founder of Nikka and father of Japanese whisky'. Kavet : 03 EBR 23.
* ↑ (en) 'The Scottish mother of Japanese whisky'. Kavet : 03 EBR 23.
# Mascali

Mascali zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Masamune

Masamune Okazaki (正宗) peGoro Nyudo Masamune (五郎入道正宗) (e-tro 1264–1343) a oa unan eus goved veur Japan. Ne ouezer ket kalz traoù diwar e benn, met peurliesañ e vez lavaret e voe govellet gantañ lod brasañ sabrennoù Japan etre 1288 ha 1328, hag e vije bet o chom e proviñs Sagami. Deskiñ a reas ar vicher gant Shintogo Kunimitsu, Saburo Kunimune, hag Awataguchi Kunitsuna, ha lavaret e vez e save armoù gant dir glan, padal e veze alies dic'hlan d'ar mare-se.

## Deskarded

Soñjal a reer e teskas Masamune ar vicher d'ur bern deskarded. 15 anezho a zo anavezet, ha 10 anezho a zo gwelet evel tud ampart :

### Chogi

(備州長船住長義作 - Bishu Osafune Ju Chogi Saku) (備前國長船住長義 - Bizen Kuni Osafune Ju Chogi)

### Kanemitsu

(備前國長船住兼光 - Bizen Kuni Osafune Ju Kanemitsu) (備州長船住兼光 - bishu osafune ju kanemitsu) (備前國長船住左衛門尉藤原兼光 - bizen kuni osafune ju saemonjo fujiwara kanemitsu)

### Shizu Saburo Kaneuji

(Kaneuji - 兼氏) Shizu Saburo Kaneuji a voe o chom e proviñs Yamato ha goude-se ezas da hini Mino ma teskas gant Masamune. Kement a gemmoù a voe en e zoare da labourat ken e c'hoarvez e vefe mesket e sabrennoù gant re e vestr.

### Kinju

(金重)

### Kunishige

(長谷部国重 - Hasebe Kunishige)

### Kunitsugu

(来源国次 - Rai Minamoto Kunitsugu)

### Saemonzaburo

(左 - Sa) (筑州左 - Chikushu Sa) (筑前國住左 - Chikuzen Kuni Ju Sa)

### Saeki Norishige

(則重 - Norishige, 佐伯 - Saeki)

### Go Yoshihiro

(郷(江) - Go, 義弘 - Yoshihiro)

### Naotsuna

(石州出羽直綱作 - Sekishu Izuwa Naotsuna Saku) (直綱作 - Naotsuna Saku)