OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nevez (lec'hanvadurezh)

Ar ger nevez a vez implijet kenañ el lec'hanvadurezh, e Breizh hag er Bed Nevez dreist-holl.

## Kêrioù

E Breizh e kaver un nebeut kumunioù anvet "nevez" :
* Nevez, ur gumun e Bro-Gerne,
* Ar Chapel-Nevez, anv div gumun, unan e Bro-Dreger, eben e Bro-Gwened,
* An Dre-Nevez, e Bro-Leon,
* Kastell-Nevez, anv meur a lec'h, en o zouez Kastell-Nevez-ar-Faou.
Kêrioù all a vez anvet "nevez" e brezhoneg :
* An Havr-Nevez e Bro-C'hall
* Amsterdam Nevez, anv meur a gêr er bed

## Broioù ha proviñsoù

Impalaerezhioù trevadennel zo bet anvet "nevez" : Spagn Nevez, Bro-C'hall-Nevez, Bro-Saoz Nevez (bremañ ur rannvro e reter SUA), Holland Nevez, Sveden Nevez... Kalzig a vroioù eus ar Bed Nevez-se zo bet anvet "nevez" ivez:
* Brunswick-Nevez, e Kanada
* an Douar-Nevez, un enezenn e Kanada
* Jorjia Nevez, en Okeania
* Ginea Nevez en Okeania
* Granada Nevez, ur rannvro drevadennel kozh en Amerika Latin
* Jerzenez-Nevez, ur stad eus ar Stadoù-Unanet
* Hebridez-Nevez, anv un drevadenn gozh en Okeania, bremañ Vanuatu
* Iwerzhon-Nevez, en Okeania
* Kaledonia-Nevez en Okeania
* Mec'hiko Nevez, ur stad eus ar Stadoù-Unanet
* Preden-Nevez pe Breizh-Nevez, en Okeania
* Skos Nevez e Kanada
* Inizi Sibiria-Nevez e Reter-Pellañ Rusia
* Sukembre-Nevez en Aostralia
* Zeland-Nevez, ur stad dizalc'h en Okeania
Hag ivez, er Bed Kozh :
* Rusia Nevez, ur rannvro en Impalaeriezh Rusia etre 1721 ha 1917, bremañ e Su Ukraina,
* Kastilha Nevez, ur rannvro spagnol etre 1893 ha 1980,
* Akitania-Nevez, ur rannvro velestradurel krouet gant Bro-C'hall e 2016.
Patrom:Porched Douaroniezh

## Pennadoù kar

* Nevez (disheñvelout)
* Breizh-Nevez (disheñvelout)
* Neuf
* New
* Novo
* Nuevo
# Nevez-aramaeg bohtanek

Ur yezh semitek eus is-skourr yezhoù aramaek ar reter eo an nevez-aramaeg bohtanek (saozneg: Bohtan Neo-Aramaic) komzet gant tro-dro da 1.000 den Gardabani e Jorjia (1999) ha gant un nebeud tud all ivez e Rusia (Azia).
Ginidik e oa ar yezh-mañ eus Anatolia (hiziv Turkia), tec'het kuit diouzh o ziez o klask repu e Rusia da geñver ar C'hentañ Brezel Bed.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo rak kozh eo deuet an darn vrasañ eus an dud a ra c'hoazh ganti.

## Gwelet ivez

* Yezhoù aramaek
# Nevez (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Nevez eo kontrol kozh e brezhoneg. Kavout a reer ar ger-se en anvioù-tud hag en anvioù-lec'h.

## Tud

* Matthew Le Nevez, aktour aostralian.

## Lec'h

Gwelout ar pennad Nevez (lec'hanvadurezh).

## Sevenadur

* Amzer Nevez, ur greizenn sevenadurel e Plañvour
* Arz Nevez, ur strollad sonerien
* Breizh Nevez ha Nevez Amzer zo anvioù listri,
* Brud Nevez, ur gelaouenn
* Douar Nevez, albom kentañ Dan ar Braz
* an Testamant Nevez, ul levr katolik

## Pennadoù kar

* Breizh-Nevez (disheñvelout)
* Neuf
* New
* Novo
* Nuevo
# Opwijk

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Merchtem zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 19,92 km²
* Poblañs (2022) : 14 828 a dud
* Stankter : 744 den/km²
# Oquillas

Oquillas zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 47 (2023).
# Opčine

Opčine :
| Skoed-ardamez Trieste ||
| Lec’hiadur Opčine en Italia hag e Friuli-Venezia Giulia | |
| Riez | Italia |
| Rannvro | Friuli-Venezia Giulia |
| Kumun | Trieste |
| Kod post | 34151 |
| Kod pellgomz | (39) 040 |
| Maer | |
| Gorread | .. km² |
| Led | 45° 41′ 16′′ N |
| Hed | 13° 47′ 19′′ R |
| Uhelder | Keitat: 330 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | tro 8 000 |
| Stankter | .. a./km² |
Opčine e sloveneg, Opcina e triesteg, Opicina en italianeg, a zo ur rann-gumun eus Trieste en Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Orange (Jon Spencer Blues Explosion)

Orange a zo ur bladenn (studio) bet savet gant ar strollad The Jon Spencer Blues Explosion e 1994. Er ganaouenn anvet "Flavor" e kan Beck. Lakaet e voe ar bladenn e 16vet renk roll pladennoù gwellañ 1994 gant Village Voice.
E 2005 e voe sonet ar bladenn en he fezh gant ar strollad da-geñver sonadegoù Don't Look Back.

## Roll ar c'hanaouennoù

Holl ganaouennoù gant Jon Spencer/Explosion.
* "Bellbottoms" – 5:19
* "Ditch" – 2:35
* "Dang" – 1:56
* "Very Rare" – 3:06
* "Sweat" – 3:05
* "Cowboy" – 2:59
* "Orange" – 3:00
* "Brenda" – 2:58
* "Dissect" – 2:41
* "Blues X Man" – 3:35
* "Full Grown" – 3:21
* "Flavor" – 6:19
* "Greyhound" – 4:07

## Notenn

* ↑ Robert Christgau : Pazz & Jop 1994,Village Voice, 1994 http://www.robertchristgau.com/xg/pnj/pjres94.php

## Liamm diavaez

* Pennad barn ar bladenn e lec'hienn All Music Guide
# Orange

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Orange zo
* un anv gallek ha saoznek a dalv kement hag orañjez
* un anv-lec'h gallek ha saoznek.

## Lec'hanvadurezh
### Bro-C'hall

* Orange zo ur gumun c'hall e departamant ar Vaucluse, deuet hec'h anv eus an anv latin Arausio,
** hag a oa gwechall kêr-benn priñselezh Orange,
** eus ar briñselezh-se e teu anv an Tiegezh Oranje-Nassau, a zo o ren hiziv en Izelvroioù.
* Orange, ur gêriadenn hag ur goañvlec'h e kumun La Roche-sur-Foron, e Haute-Savoie.

### Stadoù-Unanet

Un toullad kêrioù zo en anv-se:
** Orange e Kalifornia, e-barzh kontelezh Orange,
** Orange e Connecticut,
** Orange e Stad New York,
** Orange e Massachusetts,
** Orange e Jerzenez Nevez,
** Orange en Ohio,
** Orange e Texas,
** Orange e Virginia,
** West Orange e Jerzenez Nevez.

### Suafrika

* Stad dieub Oranje, pe Oranje-Vrystaat, a oa ur republik boer (1854-1902), krouet gant ar Voortrekkered, anv deuet diwar hini an Tiegezh Oranje-Nassau, roet d'ar stêr a dreuz ar stad;
** deuet da vout un drevadenn saoz (1902-1910),
** ur broviñs eus Suafrika (1910-1995).
* Ar stêr Orange (pe Oranjerivier en afrikaneg)

### Aostralia

* Orange, ur gêr e Sukembre Nevez.

## Tud

* Orange a vez lavaret e galleg hag e saozneg eus anv an tiegezh Oranje-Nassau, deuet eus anvioù kêrioù Orange (e Provañs) ha Nassau.
** William of Orange, anv saoznekaet ar roue William III a-raok ma voe anvet da roue Bro-Saoz.

## Istor ha politikerezh

* Orange Order pe Urzh Orange, un aozadur protestant e Norzhiwerzhon, anvet diwar anv saoznek ar roue William, hag Orangemen a vez lavaret eus an izili.
* Independent Orange Order, ur skourr disrannet eus an Orange Order.
* orañjouriezh, anv meur a gostezenn bolitikel e meur a vro : .
** aduidi iwerzhonat ar roue saoz William III, ar roue protestant a vrezelas a-enep ar gatoliked, ha brudet evel arouez ar Brotestantiezh, ken e teuas al liv orañjez da vout o liv, a gaver war banniel Iwerzhon;
** aduidi an Tiegezh Oranje-Nassau, en Izelvroioù pe e Luksembourg.

## Filmoù ha sonerezh

* Clockwork Orange , ur film gant Stanley Kubrick en 1971, diwar ur romant gant Anthony Burgess.
* Orange, un album gant Jon Spencer Blues Explosion

## Traoù all

* Orange Agent, ul louzoù-lazhgeot implijet gant SUA e Brezel Viêt Nam
* Orange un embregerezh gall
# Oradea

Oradea (Nagyvárad en hungareg,Großwardein en alamaneg) zo ur gêr vras e gwalarn Roumania, tost da Hungaria. Kêr-benn distrig (județ) Bihor eo. Emañ war lez ar stêr Crișul Repede.
E 2002 e oa 206 527 a dud o chom en Oradea. Unan eus kêrioù brasañ ha pinvidikañ Roumania eo hag un nor eo da vont war-zu kornôg Europa.
En XX$^{vet}$ kantved eo bet cheñchet kalz ar boblañs : tra ma oa hungaregerien an darn vrasañ eus an annezidi e deroù ar c'hantved (91% anezho e 1910), eo annezet bremañ gant roumanegerien dreist-holl (70% anezho e 2002).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kumun Oradea
# Oragarre

Oragarre (Oreguer en okitaneg; Orègue e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donapaleu, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Kumunioù amezek

* Bardoze (Lapurdi) ha Bidaxune en hanternoz
* Arrueta-Sarrikota er sav-heol
* Bastida, Aiherra ha Izturitze er c'huzh-heol
* Amorotze-Zokotze er gevred
* Donamartiri er mervent
* Mehaine er c'hreisteiz
# Oran

Oran (وهران, Wahrān en arabeg; ⵡⴻⵀⵔⴰⵏ e berbereg) eo eil brasañ kêr Aljeria, hag unan eus ar re bouezusañ eus ar Maghreb. Lec'hiet eo e gwalarn Aljeria, 432 km eus Aljer, ar gêr-benn. E 2008 e oa er gumun-se 609 940 annezad, met e gwirionez, e oa tro-dro 1 000 000 a annezidi e kêr.

## Geografiezh

Oran a zo staliet war vord ribl su ar Mor Kreizdouarel. Oran, an Aïdour, ar porzh.

### Amzer

En Oran ez eus un hin kreizdouarel boutin merket gant ur mare sec'hor hañvek, hag ur goañv dous.

### Hidrografiezh

Sebkha Oran.
En Oran ez eus c'hoazh kudenn an dour, n'eus ket trawalc'h a zour eno, hag alies-tre e vez holen e-barzh. Ar mank a gelaouadurioù hag a studioù war an dour isdouarel el lenn o deus bountet «Ministrerezh an Danvez Dour» da c’hourc’hemenn e 2002 ur studi hollek war se.

### Transportoù

a) Lec'hel
Oran n'eus ket kalz a drañsportoù setu perak an embregerezh ETO (Entreprise du Transport Oranais) o deus gounidet kirri-boutin nevez met nemet 70% eus ar pezh o doa goulennet eo. Neuze n'eo ket trawalc'h evit ar studierien a zo enno. Mont a raio gwelloc'h ar wask-mañ pa vo staliet «tramway Oran». Normalamant echuet e 2009 met daleet eo bet betek 2014.
b) Broadel hag etrevroadel
An daou zoare treuzdougen a-bouez evit mont da Oran a zo ar c'harr-nij hag ar vag. Aerborzh Etrebroadel Ahmed Ben Bella a zo 12 km eus kreiz-kêr Oran, hag bez’ ez eus treizherien evit mont eus Oran betek Marseille, Sète, Alicante pe Almeria.

## Ar ranngêrioù

a) Ranngêrioù ha karterioù
Rannet eo Oran e daouzek ranngêr anvet ivez « secteurs urbains» pe lodennoù kêr.
b) Ranngêr istorel
Ranngêr Sidi El Houari a zo kreiz istorel ar gêr. Lec'hiet eo e Norzh-Kornog Oran, e Ras El Aïn, e Murdjadjo hag e-kichen ar mor-kreizdouarel emañ. Bez eus merkoù eus kalz a sevenadurioù disheñvel: spagnolek, turkek ha gall.
c) Tolpad-kêrioù Oran
Ar metropolenn Oran a vod kalz a gomunoù: daou torbezennet d'ar gêr.
Bir el-Djir a zo diouzhtu e reter da Oran. «Arcole» a oa anvet, da goulz an drevadenn, ar gumun staliet 8 km eus kreiz-kêr Oran. Ar gêr-mañ a zo chomet troet war al labour-douar betek fin ar bloavezhioù 1980. Hiziv an deiz ez eus 118 000 a annezidi eno. Meneget 'vez saverezh ur stad olimpek gant 50 000 plas.
Un nebeud amzer goude ma voe diazezet kêr, e oa kroget Omeyyaded Kordoba hag ar Fatimided da glask tapout Oran ha bec’h etrezo. Adalek ar bloavezhioù 1000, ez eus ur gumuniezh yuzev. E 1077, e voe renet kêr gant riez an Almoravided, Youssef ibn Tachfin, e-pad 68 bloaz. E 1145, ez eo aloubet Oran gant ar strolladoù Almohoded eus Abdl al Mumin ibn Ali dija trec'h e Tlemcen,c'hoant a doa mont davet porzh Mers el-Kébir e lec'h oa ret dezho kemer ar vag evit mont da Andalousia, pa'n em lazhas an emir almoravidat Ibrahim Ben Tachfin hag e garedig Aziza pa gouezhjont diwar o c’hezeg eus nec'h menez Murdjajo.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ornitorink

Ornitorink :
| un ornitorink o neuial Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Ornithorhynchidae |
| Genad : | Ornithorhynchus |
| Anv skiantel ||
| Ornithorhynchus anatinus Shaw, 1799 ||
| Pelec'h e vez kavet ||
| Aostralia ||
| Prantad ||
| Kretase ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ornitorink (Ornithorhynchus anatinus) a zo ur bronneg bihan hag a vev en dour ha na gaver nemet e reter Aostralia.
Unan eus ar pemp spesad a ya d'ober an urzhiad Monotremata eo (ekidneed eo ar re all). En urzhiad-mañ emañ ar bronneged nemete a zozv vioù e-lec'h genel re vihan.

## Neuz an ornitorinked

Tennañ a ra an ornitorinked d'an avanked : o c'horf hag o lost, ledan ha plat, zo goloet gant ur c'hreoñ gell. Tennañ a reont ivez d'an houidi : palvezek eo o favioù hag ur pigos o deus. 10 pe 15 cm eo o lost. Un drederenn brasoc'h eo ar pared evit ar parezed, met o ment, etre 40 ha 50 cm da gustum, a cheñch kalz eus an eil korn-bro d'egile, hep na vefe liammet gant an hin.
Ouzh daouuufern a-dreñv ar pared eo stag pep a flemm binimus. N'eo ket marvel e vinim evit an dud met degas a ra poanioù spontus ha koeñvadennoù a c'hall padout e-pad meur a viz. Marvel e c'hall bezañ ar flemmadenn evit ur c'hi pe loened bihan avat.
Bevañ a ra diouzh an noz ha spontidik-kenañ eo, hogozik diverzus. Marteze eo chomet bev ar spesad ragistorel iskis-se a-drugarez d'e lentegezh. Hanter-stlejvil hanter-bronneg, sellet e veze outañ evel ouzh ur gimera gwezhall. Hiziv e soñj ar skiantourien ez eo unan eus al loened zo en em gustumet ar gwellañ ouzh metoù Aostralia.
Gallout a ra chom dindan an dour e-pad pemp munut. Un neuier eus ar c'hentañ eo ha tremen a ra ar pep brasañ eus e amzer en dour. A-drugarez d'e greoñv doublet gant gwiadennoù lart e c'hall an ornitorink mont e stêrioù yenañ ar vro. Ne c'houzañv ket kenkoulz ar wrez ha faganiñ a ra goude seizh munut dindan an heol pa vez 35 °C. Goude e gouronkadenn ez a da guzhat en e zouarenn hep bezañ sec'het e vlevenn. Klask a veze war homañ gwezhall gant ar werzherien kroc'hen abalamour ma oa tomm-kenañ.
Stoufet e vez e zaoulagad hag e zivskouarn penn-da-benn gant ur pleg kroc'hen pa spluj. Implijout a ra e skiantoù all eta evit kavout e hent.

### Levrlennadur

* Mammal Species of the World, A Taxonomic and Geographic Reference, trede embannadur, 2005 ISBN 0-8018-8221-4
* Harry Burrel, The Platypus, Rigby, 1927. Embannadenn nevez 1974. (ISBN 0-85179-521-8)
* Vie Sauvage - Encyclopédie Larousse des animaux, n°115, Larousse, 1992.
* Umberto Eco, Kant hag an ornitorink, 1999 (Kant e l'ornitorinco, 1997).
* Nat. Misc., 10, pl. 385-386.

### Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* An ornitorink
* PBS.org
* An ornitorink e WikiFauna
* Emdroerezh ha mirerezh an ornitorink
* Poltred ur vi ornitorink
# Ornithorhynchidae

Ornithorhynchidae :
| Un ornitorink ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Ornithorhynchidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ornithorhynchidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ emañ an ornitorink ha loened all kar dezhañ hag aet da get.

## Spesadoù

2 pe 3 genad a zo ennañ:
* Obdurodon
** Obdurodon dicksoni, aet da get
** Obdurodon insignis, aet da get
** Obdurodon sudamericanum (pe Monotrematum sudamericanum), aet da get
* Ornithorhynchus
** Ornithorhynchus anatinus (an ornitorink)
** Ornithorhynchus maximus, aet da get
# Ornithopoda

An ornithopoda zo un isurzhad dinosaored eus strollad an ornithischia. O anv Ornithopoda a dalvez « Treid evned », zo unan eus oferzhioù pennañ. Ul lost reutaet gant stirennoù askornek, ur juntad eus ar c'haezour a valire etrezek an tu a-dreñv hag ur beg karnek. Evel an holl Ornithischia e oant geotdeber. Kalz dent o devoa peurliesañ (betek mil dant) da chaokat an delioù. Kavet ez eus karrekaennoù anezhe er juraseg gant al Lesothosaurus, ha diwan a reas kalz spesadoù eus ar C'hretase. Kavout a raed geotdebrerien ramz e kerentiad an Hadrosauridae (da skouer Edmontosaurus).
* Ar c'herentiadoù Ornithopoda pennañ zo :
* Kerentiad ar Fabrosauridae : kerentiad na vez ket implijet stank hiziv, ennañ hendad an Ornithischia, en o zouez Lesothosaurus. Hemañ ziwezhañ a vez renket a-gostez peurliesañ.
* Kerentiad an Heterodontosauridae : dinosoared bihan (ment ur c'hi), a oa o vevañ e deroù ar Juraseg.
* Kerentiad an Hypsilophodontidae : dinosoared dister o ment (etre 1 ha 4 m), o doa daouarnoù bihan-tout gant pemp biz oute ha treid dezhe pevar biz. Bevet o deus pell, eus ar Jurasg kreiz betek diwezh ar C'hretase (da skouer Hypsilophodon pe Leallynasaura).
* Kerentiad an Iguanodontidae : Loened daoudroadek pe pevarzroadek bras eus ar C'hretase, dezhe etre 4 ha 9 m. (da skouer : Iguanodon)
* Kerentiad an Hadrosauridae : anvet c'hoazh « dinosaored o beg houad », o doa bevet er C'hretase uhelañ. An anevaled bras-se (etre tri ha pemzek metr hirder), o doa ur beg ledan dizent. Edo an dent pell a-dreñv a-hed an divoc'h. Emdroet a-walc'h e oant ha bevañ a raent e bagadoù(da skouer : Parasaurolophus, Corythosaurus).
* Kerentiad al lambeosauridae : damheñvel ouzh an hadrosauridae, ha dezhe kribelloù kleuz ouzh o c'hlopenn.
# Orobó

Orobó zo ur gumun eus Brazil e biz stad Pernambuco, a-stok ouzh stad Paraíba.

## Pennad kar

* Kumunioù Pernambuco
# Orocheg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù oudihek eo an orocheg (oroch), komzet gant tro-dro da 100-150 den (diwar 900 a dud en holl) e reter Siberia Rusia (Azia) (1990).
Peder rannyezh ez eus:
* Kekareg (kekar pe kjakar)
* Namounkeg (namunka)
* Oricheneg (orichen)
* Tezeg (tez)

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek ar gevred
* Yezhoù altaek
# Orokeneg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù evenkiek eo an orokeneg (oroqen, orochon pe ulunchun), komzet gant tro-dro da 2.240 den (diwar 6.965 a dud en holl) e Huma, Aihui ha Sunko e Proviñs Heilongjiang e Sina (1982). Komzet e vez marteze ivez e reter Siberia.
Ne vez ket implijet ar yezh-mañ dre skrid.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek
* Yezhoù altaek
* Orokened
# Oromia

Oromia (oromoeg: Oromiyaa) zo ur rannvro en Etiopia.
Harzoù berr he deus gant Soudan ar Su er c'hornôg hag un tamm hiroc'h gant Kenya er su.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Etiopia :
| Kêrioù | Addis Abeba · Dire Dawa |
| Rannvroioù | Afar · Amhara · Benishangul-Gumuz · Gambela · Harar · Oromia · Somali · Rannvro broadoù, broadelezhioù ha pobloù ar Su · Tigray |
# Ornithischia

An ornithischia (anvet ivez predentata) zo unan eus an div urzhiad vras a zinosaored. Kinniget e oa o anv gant ar c'helenner Harry Govier Seeley (1839-1909) e 1887 ha degemeret buan.
Ar c'hemm a lakaer etre an Ornithischia hag ar Saurischia, ar strollad dinosaored all, diouzh stumm o lestr dreist-holl. An Ornithischia, anvet ivez avipelvia, o deus ul lestr heñvel ouzh hini un evn, da lâret eo e valir juntad o c'haezour etrezek an tu a-dreñv ha kenstur eo gant an askorn klun. Diforc'hioù pouezus all zo, en o c'hlopenn hag e stumm eskern ar gouzoug peurgetket. Un askorn rakdentel dirak ar garvan, a ro an tu da zilec'hiañ eskern dent ar garvan izelañ.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv Ornithischia eus an henc'hresianeg ornitheos (ορνιθειος) a dalvez evn hag eus ischion (ισχιον), an askorn klun. Savet e oa an anv-se gant Harry Govier Seeley e 1887. Koulskoude, daoust d'an anv-se, e tiskenn al lapoused eus ar Saurischia (da lâret eo "listri glazard") ha n'eo ket eus an Ornithischia.

## Notennoù

* ↑ cladogramme
# Orokeg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù nanaiek eo an orokeg (orok pe u(j)lta), komzet gant tro-dro da 30-82 den en holl (diwar 250-300 a dud) en Enezenn Sac'halin Rannbarzhoù Poronajsk ha Nogliki e Rusia (Azia) hag ivez gant un nebeud tud e Japan.
Div rannyezh ez eus, disheñvl-tre an eil diouzh eben:
* Orokeg ar su: e Poronaisk
* Orokeg an norzh: e Val-Nogliki
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek ar gevred
* Yezhoù altaek
# Orocó

Orocó zo ur gumun eus Brazil e mervent stad Pernambuco, a-stok ouzh stad Bahia.

## Pennad kar

* Kumunioù Pernambuco
# Anchorage

Anchorage (eorlec'h) zo un anv-lec'h saoznek hag anv meur a lec'h eo :
Pakistan
Stadoù-Unanet
* Anchorage (Alaska)
* Anchorage (Kentucky)
* Anchorage (Wisconsin)
# Anchieta

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Anchieta zo un anv-tiegezh portugalek, deuet eus an anv euskarek Antxeta)

## Tud

* José de Anchieta - tad jezuit a ziazezas kêr São Paulo
* José Alberto de Oliveira Anchieta - moraer portugalat

## Brazil

* Anchieta, en stad Espírito Santo
* Anchieta, e stad Santa Catarina

#### Karterioù

* Anchieta, e Porto Alegre
* Anchieta, e Rio de Janeiro
* Anchieta, e Belo Horizonte
* Anchieta, e São Bernardo do Campo
* Jardim Anchieta, e Sarzedo
* Anchieta (São José do Rio Preto), e São José do Rio Preto

## Inizi ha traezhegi

* Ilha Anchieta
* Praia do Presídio da Ilha Anchieta

## Palezioù

* Palácio Anchieta

## Filmoù

* Anchieta, José do Brasil

## Oberennoù

* "Anchieta" pe "O evangelho nas selvas" dgant Fagundes Varela
# Anaya de Alba

Abaya de Alba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.
# Ancarano (Italia)

Ancarano zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Anchorage (Alaska)

    Evit sterioù all an anv Anchorage, gwelit ar pennad Anchorage (disheñvelout).
Anchorage eo kêr vrasañ stad Alaska e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 291 8267 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Anchorage en ur mod ofisiel e 1914.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Japan | Chitose |
| Aostralia | Darwin |
| Sina | Harbin |
| Korea ar Su | Incheon |
| Rusia | Magadan |
| Norvegia | Tromsø |
| Bro-Saoz | Whitby |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Anboto

Anboto zo ur menez e Bizkaia, en Euskal Herria, e kornad Durango. Mojennoù e-leizh zo en-dro dezhañ.

## Liamm diavaez

* http://www.lejpb.com/paperezkoa/20130724/414785/fr/Anboto-montagne-sacree-des-Basques
# Anchal Kosi

Anchal Kosi (nepaleg कोशी अञ्चल) pe takad melestradurel Kosi a zo unan eus pevarzek takad melestradurel e Nepal. Disrannet eo e c'hwec'h distrig :
* distrig Bhojpur
* distrig Dhankuta
* distrig Morang
* distrig Sankhuwasabha
* distrig Sunsari
* distrig Terhathum
# Anazark

An Anazark a zo un termen mezegel. Ur Gouliñv hollek er gwiad kelligaouek endan-groc'hen gant fennadoù er c'havennoù levrgennek eo.
# 3 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1889 : echu eo labourioù hent-houarn The Canadian Pacific Railway a gas eus aod reter da aod kornôg Kanada.
* 1943: krouet ar Franc-Garde, lu ofisiel ar Milis gall.
* 2006: dizalc'hiezh Montenegro embannet gant Parlamant ar vro-se.
* 2009: skignañ a ra ar chadenn skinwel lec'hel Ty Télé en Oriant.

## Sportoù

* 1983 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit ar 6vet gwech, Jean-Claude Suaudeau e c'hourdoner d'an ampoent.
* 2012 :
** aet Kib vell-droad Breizh (paotred) gant An Tour d'Auvergne Roazhon (6-1 goude astennoù-c'hoari) ouzh Gward A-raok Plouvorn, e Ploufragan.
** aet Kib vell-droad Breizh (merc'hed) gant FK 56 An Oriant (7-1) ouzh US Sant-Maloù, e Ploufragan.

## Ganedigezhioù

| George V e 1923 | Jill Biden |
* 1537 : João Portugal, priñs pennhêr Portugal.
* 1723 : Giovanni Antonio Scopoli, mezeg ha naturour aostrian-italian.
* 1773 : Caspar Georg Carl Reinwardt, naturour izelvroat a orin prusian.
* 1784 : William Yarrell, levrier ha naturour saoz.
* 1808 : Jefferson Davis, prezidant Stadoù Kengevreet Amerika
* 1865 : George V, roue ar Rouantelezh Unanet.
* 1911 : Simone Le Moigne, livourez vreizhat.
* 1918 : Daniel Ivernel, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1925 : Tony Curtis, aktour amerikan.
* 1929 : Jean Bouise, aktour gall.
* 1930 : Marion Zimmer Bradley, skrivagnerez stadunanat.
* 1951 : Jill Biden.
* 1972 : Julie Gayet, aktourez ha produourez c'hall.

## Marvioù

| Georges Bizet | Fañch Elies Abeozen |
* 1875 : Georges Bizet, sonaozer gall.
* 1899 : Johann Strauss (mab), sonaozour aostrian, savet gantañ An der schönen blauen Donau.
* 1924 : Franz Kafka, skrivagner tchek.
* 1949 : Frañsez Vallée, yezhour brezhonek, geriadurour.
* 1963 :
** Yann XXIII (Angelo Giuseppe Roncalli), 259vet pab.
** Fañch Elies (Abeozen e anv-pluenn), yezhoniour ha skrivagner brezhonek.
* 2001 : Anthony Quinn, aktour mec'hikan amerikan.