OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Guðbrandur Þorláksson

Guðbrandur Þorláksson (pe Gudbrandur Thorlaksson) (1541-1627) a oa matematikour, saver kartennoù hag eskob e Hólar, en Island.
Mont a reas d’ober e studi da skol-veur Kopenhagen, ha goude-se e tistroas da Island da vezañ rener skol Skálholt, beleg e Breiðabólstaður hag eskob Hólar, diwezhatoc’h, betek e varv d’an 20 a viz Gouere 1627.
Skrivañ hag embann a reas 80 levr en islandeg, en o zouez an droidigezh kentañ eus ar Bibl en e bezh en islandeg ha Levr lezennoù Island. Brudet eo ivez abalamour ma savas ar gartenn vat kentañ eus Island, e 1590, ur gartenn hag a voe embannet en atlas ar Flandrezad Abraham Ortelius.

## Liamm diavaez

* Bible of Guðbrandur Þorláksson (en)
# Jérôme Cahuzac

Jérôme Cahuzac zo ur politikour gall. Ezel e oa eus ar Grand Orient de France, hogen lakaet eo bet e-maez an Urzh. Bet eo Ministr dileuriet d'ar budjed, ha kavet ez eus bet e kuzhe arc'hant e Suis evit chom hep paeañ tailhoù evel ar geodedourien all.

## Liammoù diavaez

* Gopr Jérôme Cahuzac embannet gant ar gazetenn Le Point

## Notennoù

* ↑ L'Express
# Jérémy Ferrari

Jérémy Ferrari, bet ganet d’ar 6 a viz Ebrel 1985 e Villers-Semeuse, zo ur fentigellour, aktour, leurenner, aozer ha produer gall anavezet dreist-holl evit e arvestoù titouret-mat hag e fent du.

## Arvestoù
### Mes 7 péchés capitaux / Hallelujah Bordel !

Skrivañ a ra un arvest diwar-benn ar relijionoù undoueek e 2008 anvet ma seizh pec'hed kapital ha, goude-se, aozañ a ra ur stumm nevez titlet Hallelujah Bordel !.

### Vends 2 pièces à Beyrouth

Un arvest diwar-benn ar brezel hag ar sponterezh.

### Anesthésie générale

Un arvest diwar-benn ar yec'hed.
# Jérôme Lalande

Joseph Jérôme Lefrançois de Lalande (ganet d'an 11 a viz Gouere 1732 e Bourg-en-Bresse ha marvet d'ar 4 a viz Ebrel 1807 e Pariz) a oa ur steredoniour gall.

## Pennadoù kar

* Lalande 21185
# Jämtland

Jämtland zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e rannvro Norrland.
Östersund eo ar gêr vrasañ, war ribl al lenn Storsjön. En-dro da Jämtland emañ proviñsoù Härjedalen ha Medelpad er c’hreisteiz, Ångermanland er reter, Lappland en hanternoz, ha rannvro Trøndelag e Norvegia er c’hornôg.
E Jämtland e vez kaozeet ur rannyezh kar d’an norvegeg, anvet "Jamtska".
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jérez del Marquesado

Jérez del Marquesado zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Granada. 956 a dud a oa enni o chom e 2022.
# Jérémie Beyou

Jérémie Beyou a zo ur merdeer breizhat ganet e 1976 e Landivizio. Leviet en deus ar vag 60 troatad "Delta Dore", ha ganti en deus graet ar Vendée Globe 2008.

## Loreadeg

* 2017
** 3vet er redadeg Vendée Globe
* 2007
** Diwerniañ ' ra war ar redadeg tro d'ar bed Barcelona World Race e-kreiz ar meurvor Indian, o redadegiñ e oa a-gevred gant Sidney Gavignet war an 60 troatad DELTA DORE.
** 2vet Record SNSM er rummad bagoù ur c'houc'h dezho 60' war DELTA DORE
** 2vetCalais Round Britain Race (tro an inizi saoz a skipailh) war an 60' DELTA DORE
** 2vet Trophée Multicoques As Lease Challenge war Banque Populaire Pascal Bidégorry.
** 3(de) Tour de Bretagne à la Voile sur le Figaro Benetau Espoir Crédit Agricole de Christopher Pratt
* 2006
** 2vet Trophée Clairefontaine
** 8vet Transat AG2R gant Vincent Riou war DELTA DORE
* 2005
** Skipper ar Figaro Beneteau 2 Delta Dore : Kampion Bro-C'hall redadeg diavaez e digenvez
** 1añ redadeg digenvez Afflelou ar Figaro ha 1añ ar 4$^{re}$ tennad,
** 1añ Generali Solo
** 1añ Hent ar Ponant
** 1añ Spi Ouest-France
** 2vet en National Figaro.
* Bourzhiad war trimaran Banque Populaire Pascal Bidegorry :
** 1añ an IB Group Challenge
** 2vet e Grand Prix Vigo
** Henter war an Transat Jacques Vabre
** Kampion Orma 2005
* 2004
** Skipper ar Figaro Beneteau 2 Delta Dore :
** 1añ National Figaro,
** Eil e kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 3$^e$ redadeg digenvez Afflelou ar Figaro
** 3$^e$ Generali Solo
** 2vet redadeg ar torraodoù
** 6vet Transat AG2R war Delta Dore gant Kito de Pavant
** 3$^e$ war tro Bro-C'hall war vag dre lien e bourz Groovederci
* 2003
** Skipper ar Figaro Beneteau 2 Delta Dore :
** 1añ National a skipailh
** 1añ Hent ar Ponant
** 3$^e$ Generali kreizdouarel
** 2vet Tro Breizh da zaou
** kenbourzhiad war PRB gant Vincent Riou :
** 4$^e$ an Transat Jacques Vabre
** 1añ Tro an inizi saoz
* 2002
** Skipper ar Figaro Beneteau 1 Delta Dore :
** kampion Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 1añ Generali kreizdouarel
** 1añ National a skipailh
** 1añ Spi Ouest-France
** 5vet redadeg digenvez ar Figaro
** 2vet tro Bro-C'hall war vag dre lien war Région Ile-de-France
* 2001
** 3$^e$ kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 4$^e$ redadeg digenvez ar Figaro
** 2vet Generali kreizdouarel
** 5vet Trophée Banque Privée Européenne Sant-Nazer – Dakar gant Gilles Chiorri
** 3$^e$ tro Bro-C'hall war vag dre lien war Région Ile-de-France
* 2000
** 3$^e$ Transat AG2R gant Pascal Bidégorry – 1añ an tennad kentañ
** 4$^e$ kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 4$^e$ Redadeg digenvez ar Figaro
* 1999
** 7vet kampionad Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez
** 10vet redadeg digenvez ar Figaro
* 1997
** kemer a ra perzh evit ar wech kentañ e redadeg digenvez ar Figaro d'an oad a 20 vloaz

## Liammoù diavaez

Lec'hienn Jeremie, asambles gant hini e sponsor
# Jérôme-Marie Champion de Cicé

Jérôme-Marie Champion de Cicé, ganet d'an 3 a viz Gwenholon 1735 e Roazhon (Breizh), marvet d'an 19 a viz Eost 1810 en Aix-en-Provence, a oa un arc'heskob katolik hag ur politikour gall.
# Jérôme Ferrari

Jérôme Ferrari, ganet en 1968 e Pariz, zo ur skrivagner gallek eus Korsika. Kelenner prederouriezh eo ha korseger. Troet en deus e galleg skridoù e vignon Marcu Biancarelli.
E 2012 en deus bet ar Priz Goncourt gant e romant Le sermon sur la chute de Rome, embannet gant Actes Sud.

## Oberennoù

* 2012 Le Sermon sur la chute de Rome
* 2010 Où j'ai laissé mon âme
* 2009 Un dieu un animal
* 2008 Balco Atlantico
* 2007 Dans le secret
* 2002 Aleph zéro
# Curcuris

Curcuris zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Curcy-sur-Orne

Curcy-sur-Orne :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Thury-Harcourt |
| Kod kumun | 14213 |
| Kod post | 14220 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Collin 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Suisse normande |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 16 m — brasañ 227 m |
| Gorread | 13,57 km² |
| kemmañ |
Curcy-sur-Orne (n'eus Curcy all ebet) a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet eo bet gant 4 c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Hom.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas pevar den nann-soudard e Curcy abalamour d'ar brezel e 1944 ha 1945, unan anezhe abalamour d'ur vombezadeg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Chapel Itron-Varia.
* Rivinoù ar pont roman.
* Ur voudenn-gastell.
* Kastell an Douribell (pe Kastell Traoñ Martimbosq).
* Kastell Martimbosq XIV$^{vet}$ kantved.
* Kastell Cropton, XVII$^{vet}$ kantved.
* Ti-feurm Fresnay.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.
* Chapel Métairie, XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | Kerzu 2015 | Jacques Collin | digostezenn | |
| ? | Meurzh 2008 | Daniel Sohier | digostezenn | |
| 1971 | 1977 | Daniel Dumont | digostezenn | |
| 1935 | 1936 | Maurice Delaunay | Tu-dehou diseurt | Kannad (1936-1940) |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 23 Kerzu 2015
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Curgies

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Curgies |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Curgies en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Kanton | Valenciennes-Reter |
| Kod INSEE | 59166 |
| Kod-post | 59990 |
| Maer | Jean Richard |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,08 km² |
| Led | 50° 19' 46" Norzh |
| Hed | 03° 36' 11" Reter |
| Uhelder kreiz | 93 m |
| Uhelder bihanañ | 78 m |
| Uhelder brasañ | 118 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 144 (2007) |
| Stankter | 188 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Curgies |
Curgies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell, XVIII$^{vet}$-XIX$^{vet}$ kantvedoù; magorioù ha fozelloù a chom, hepken.
* Iliz katolik L'Immaculée Conception, 1616, 1751, ha XIX$^{vet}$ kantved.
* Ar c'hreñv-lec'h Rochambeau, 1878-1881.

## Douaroniezh

* War lez ar wazh Riot Salin emañ Curgies.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Curiel de Duero

Curiel de Duero zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Curiglia con Monteviasco

Curiglia con Monteviasco zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Curino

Curino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Cureggio

Cureggio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Curinga

Curinga zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Curitiba

Curitiba zo unan eus brasañ kêrioù Brazil gant 1 746 896 a dud o vevañ enni e 2010, ha kêr-benn Paraná.
# Inis

Inis (Ennis e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon e kontelezh An Clár.
Kêr-benn ar gontelezh eo, etre Luimneach er c'hreisteiz ha Gaillimh er gwalarn. E 2006 e oa annezet gant 24 253 a dud.
Kresket eo Inis en-dro d'un abati Frañsezidi, savet war-dro 1242. Ul lec'h pouezus eo evit sonerezh hengounel Iwerzhon, pa vez aozet eno, bep bloaz e miz Mae, ur festival bras anvet Fleadh Nua.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Okitania | Sant Pau de Fenolhet | |

## Liammoù diavaez

* Ti an Douristed

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Lec'hienn Sant Pau de Fenolhet
# Inis Arcáin

Inis Arcáin (Sherkin Island e saozneg) zo un enezenn war aod mervent Iwerzhon, e kontelezh Corcaigh. Bez eo unan eus lec'hioù kreisteisañ Iwerzhon, goude Carraig Aonair (Fastnet Rock) hag enez Cléire. Gallout a reer mont di gant bigi a loc'h diouzh Dún na Séad war an douar-bras.
Annezet eo Inis Arcáin gant ur c'hant den bennak (111 e 2016). Div davarn zo, ul leti, ur stal, tiez-hañv da feurmiñ hag un iliz. En hañv e vez kalzig a douristed o tont. A-raok Naonegezh Vras Iwerzhon, en XIX$^{vet}$ kantved, e oa ouzhpenn 1000 den o vevañ eno. Abaoe eo digresket ingal an niver a annezidi.
Un tour-tan zo war an enez, savet e 1835. Dismantroù eus an amzer dremenet zo ivez : ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an Houarn, ur manati (Mainistir Inis Arcáin), hag ur c'hastell eus ar Grennamzer.

## Liamm diavaez

* (en) Lec'hienn an enezenn
# Ingvar Kamprad

Feodor Ingvar Kamprad, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1926 hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 2018, a oa ur penn-embregerezh svedat. Gantañ e oa bet krouet an embregerezh arrebeuri IKEA, un embregerezh treuzvroadel a werzh arrebeuri ha traoù a bep seurt evit an ti. Bevet en devoa e Suis etre 1976 ha 2014.

## E vuhez

Klañv e oa bet gant e zoug d'ar boeson.

## E varv

Marvet e oa Kamprad en e gousk gant an danijenn skevent en e di e Småland, Sveden, d'ar 27 a viz Genver 2018. Oadet e oa a 91 vloaz.

## Tabutoù

Meneget ez eus bet gant kazetennerien e oa bet Ingvar Kamprad un nazi e-pad e yaouankiz evezhiet gant servijoù surentez Sveden. Chomet e oa kamalad gant Per Engdahl, ur penn strollad nazi svedat d'an nebeutañ betek fin ar bloavezhioù 1950. Nac'het e oa bet gant Kamprad e penn kentañ met war-lerc'h an trouz tro-dro d'an afer-se e rankas embann e zigarezioù da implijidi an embregerezh. E-pad un atersadenn e 2010 gant Elisabeth Åsbrink, Kamprad en devoa embannet "Per Engdahl zo un den dibar, ha kenderc'hel a rin d'e embann betek fin ma buhez".
Hervez un nebeud kazetennerien e voe krouet an embregerezh IKEA gant arc'hant an nazied e-fin an Eil Brezel-bed.
# Inis Bó Finne

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Inis Bó Finne (hervez an iwerzhoneg) pe Inishbofin (hervez ar saozneg) zo anv div enezenn eus Iwerzhon :
* Inis Bó Finne (Gaillimh), e kontelezh Gaillimh
* Inis Bó Finne (Dún na nGall), e kontelezh Dún na nGall
# Inis Bigil

Inis Bigil zo (Inishbiggle e saozneg) zo un enezenn vihan war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. Emañ etre enez Acaill hag an douar-bras.
Gallout a reer mont dezhi gant bagoù adalek Rinn Doran e Baile Chruaidh, war an douar-bras, pe adalek Dún Éibhir en enez Acaill.
En em astenn a ra an enezenn war 2,5 km hed hag 1,5 km led ; 2,6 km² eo he gorread. Tud zo o chom war Inis Bigil, met e 2016 ne oant nemet 18, pa oa 171 a dud e 1881 hag ouzhpenn kant betek ar bloavezhioù 1970.
# Ingrid Sveden

Ingrid Sveden (1910 – 2000), pe Ingrid Victoria Sofia Louise Margareta, a oa ur briñsez svedat, deuet da vout rouanez Danmark.
Merc'h e oa da Gustav VI Adolf, roue Sveden, ha da Margaret Connaught.
Dimezet e oa da Frederik IX, roue Danmark. Ren a rejont adal 1947 betek 1972.
# Ingrid van Bergen

Ingrid van Bergen, ganet e Danzig e 1931, zo un aktourez alaman. Bac'het e voe dre m'he doa lazhet he fried gant un tenn.
# Ingvar Carlsson

Gösta Ingvar Carlsson (ganet d'an 9 a viz Du 1934) zo ur politikour svedat hag a voe Kentañ Ministr e vro div wech, eus 1986 da 1991 hag eus 1994 da 1996. E penn Strollad Sokialdemokrat Sveden (Socialdemokraterna) e voe etre 1986 ha 1996. Anavezet eo evel an hini a lakaas Sveden da vont e-barzh Unvaniezh Europa.
Kannad e voe Carlsson er Riksdag eus 1965 da 1996 en anv pastell-vro Stockholm. Ministr an Deskadurezh e voe eus 1969 da 1973, Ministr ar Yec'hed hag an Aferioù Sokial e 1973, hag adarre eus 1974 da 1976, ha Ministr an Endro eus 1985 da 1986. Eus 1982 da 1986 e voe bes-kentañ ministr ha mont a reas da Gentañ ministr pa voe muntret Olof Palme e miz C'hwevrer 1986.
| En e raok: Olof Palme | Kentañ Ministr Sveden 13 a viz Meurzh 1986 – 4 a viz Here 1991 | War e lerc'h: Carl Bildt |
| En e raok: Carl Bildt | Kentañ Ministr Sveden 7 a viz Here 1994 – 22 a viz Meurzh 1996 | War e lerc'h: Göran Persson |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inis Bó Finne (Dún na nGall)

    Diwar-benn Inis Bó Finne e kontelezh Dún na nGall eo ar pennad-mañ. Un enezenn all zo anvet Inis Bó Finne e kontelezh Gaillimh.
Inis Bó Finne zo un enezenn dirak aod kontelezh Dún na nGall, war-hed 2,5 km diouzh an douar-bras. Un enezenn vihan eo, dezhi ur gorread a 120 hektar. Emañ etre enez Toraigh hag an douar-bras. Annezet eo gant 36 den.

## Liammoù diavaez

* Inishbofin Island - Lec'hienn Inis Bó Finne
* Inishbofin, Donegal - danevell beaj un den eus ar Stadoù Unanet
# Hirgador

Un hirgador zo ur gador hir ma vezer hanterc'hourvezet.
# Hirder vogalennek

Er yezhoniezh e vez implijet an termen hirder vogalennek (saoz.: vowel length) war dachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus ar fed ma c'hell ur vogalenn bezañ distaget hir pe hiroc'h.
Kavet e vez alofonennoù hir e meur a yezh hag ur perzh fonemek eo an hirder vogalennek e meur a yezh all dre ar bed ma talvez da lakaat an diforc'h etre gerioù peurheñvel a-hend-all, en o zouez an alamaneg, an arabeg, ar brezhoneg, ar fidjieg, ar finneg, an hawaieg, an hindeg, an hungareg, ar japaneg, al latin, ar sañskriteg, an taieg, an tchekeg hag ar vietnameg
An darn vrasañ eus yezhoù ar bed avat ne ra diforc'h fonologel ebet etre vogalennoù hir ha vogalennoù berr. Pa vez graet un diforc'h etre hirder ar vogalennoù e vez lakaet ar c'hemm dreist-holl etre vogalennoù berr diouzh un tu ha vogalennoù hir diouzh an tu all evel e brezhoneg. Kalz raloc'h avat eo ar yezhoù, an estoneg en o zouez, a ziforc'h etre tri derez hirder.

## Hirder vogalennek alofonennek

Stag e c'hell bezañ an hirder vogalennek ouzh perzhioù fonetikel all ; e galleg e vez distaget da skouer hiroc'h ar vogelennoù er silabennoù ma kouezh warne an taol-mouezh.
E brezhoneg e vez distaget berr ur vogalenn dirak ur gensonenn dre serriñ divouezh, d.s. "kafe", "paper" … hag hir dirak ur gensonenn dre serriñ mouezhiet, d.s. "kave", "pabor" ….

## Hirder vogalennek fonemek

E yezhoù all, avat, en deus hirder ar vogalennoù un arc'hwel fonologel, da lavarout eo e c'hell bezañ diforc'het gerioù hervez ma vez hir pe berr ur vogalenn enne, da skouer brezhoneg "prennañ" (berr) kv. "prenañ" (hir).

## Derezioù hirder

Kemmañ a ra an niver a zerezioù hirder a yezh da yezh:
    Daou zerez : a-bell ar pep aliesañ, d.s.
       Saozneg (unvan Bro-Soaz):
          berr: /ɪ/ (as in kit) kv. hir: /iː/ (as in fleece)
          berr: /æ/ c'at ("kazh") kv. hir: /ɑː/ cart
          Notenn:Evel ma tiskwel ar skouerioù-mañ e kemm perzhioù resis ar vogalennoù hervez ma'z int berr pe hir meur a rannyezh saoznek.
       Brezhoneg:
          berr: "mell" kv. hir: "mel"
          berr: "kannañ" kv. hir: "kanañ"
    Tri derez: ral-tre
       Estoneg
          berr/plaen: sada [sada] ("kant)"
          hir: saada [saːda] ("tizhout/kaout")
          hir-tre: saada [saˑda] ("kasit!")
          Notenn: E gwirionez e teu ar vogalennoù hir-tre diwar diorroadur merkoù yezhadurel aet da get a-hed an amzer.
    Pevar derez: Ral-kenañ (damsur zoken).
       kiKamba
          berr: [ko.ko.na] ("skeiñ")
          hir: [kóó.ma̋] ("sec'h)
          hir-tre: [ko.óma̋] ("dentañ")
          hir-kenañ: [nétónubáné.éetɛ̂] ("dibabet hon eus evit an holl hag e-ser dibab emaomp c'hoazh")
          Notenn: E gwirionez e teu ar vogalennoù hir-kenañ diwar ziv vogalenn hir e div silabenn disheñvel renk-ouzh-renk

## Gwelit ivez:

* Hirder (yezhoniezh)
* Hirder kensonennel
* Vogalenn
# Hirdre-Faig

Hirdre-Faig zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddyfnan, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 210,3 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Hirel

Hirel :
| Iliz katolik Hirel. ||
| Anv gallaouek | Hiraèu |
| Anv gallek (ofisiel) | Hirel |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Dol |
| Kod kumun | 35132 |
| Kod post | 35120 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Hardouin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Maloù Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | http://www.commune-hirel.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 391 ann. (2020) |
| Stankter | 96 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 36′ 23″ Norzh 1° 48′ 01″ Kornôg / 48.6063888889, -1.80027777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 7 m bihanañ 1 m — brasañ 8 m |
| Gorread | 14,43 km² |
| Hirel ||
| kemmañ |
Hirel a zo ur gumun eus Breizh e kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### Dispac'h Gall

Parrez eus eskopti Dol, kumun abaoe 1790. D'ar 7 a viz mae 1794 e voe staget outi kumun Vildé-la-Marine, er c'hornôg dezhi. En aner e klaskas Vildeiz en em zistagañ e-pad daou gantved.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 70 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,65% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.$^,$

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Vildé.
* Iliz katolik Sant Loeiz, e Vildé.
* Iliz katolik Intron-Varia, en Hirel.
* Monumant ar re varv en Hirel.
* Monumant ar re varv en Hirel, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv e Vildé, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik Hirel, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918 ha Brezel Aljeria) en iliz katolik Vildé, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2017

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaerioù :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2014 | → bremañ | Michel Hardouin | | Labourer-douar |
| 2008 | 2014 | Marie-Annick Guerche | | |
| 2001 | 2008 | Frédéric Derrien | UMP | |
| 1989 | 2001 | Joël Pinson | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud
### Tud bet ganet er gumun
#### Ar vreudeur Fontenay, marc'houarnerion a-vicher

* Joseph Fontenay (21/09/1906 - 23/05/1995 e Granville.
* Jean Fontenay (23/07/1911 - 21/05/1975 e Sant-Maloù, bet douget ar c'hrez melen gantañ e-pad daou dennad eus Tro Bro-C'hall 1939. Douaret eo e bered Hirel.
* Léon Fontenay (23/09/1913 – 14/01/2003 e Sant-Maloù).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ - EHESS
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv en Hirel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv e Vildé - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)« Michel Hardouin a été élu maire », Ouest-France, 1añ Ebrel 2014.