OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Caprica (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Caprica a c'hall bezañ :
* Planedenn ijinet e bed ar stirad skinwel Battlestar Galactica
* Caprica stirad skinwel spin-off d'ar Stirad Battlestar Galactica
# Capriate San Gervasio

Capriate San Gervasio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Capitignano

Capitignano zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Capinghem

Capinghem :
| An iliz. ||
| Anv nederlandek | Campinghem |
| Anv flandrezek | Kampingem |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Armentières |
| Kod kumun | 59128 |
| Kod post | 59160 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Mathon 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Lec'hienn web | www.capinghem.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 506 ann. (2020) |
| Stankter | 1 347 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 34 m — brasañ 49 m |
| Gorread | 1,86 km² |
| kemmañ |
Capinghem, en izelvroeg: Campinghem hag e flandrezeg kornôgel: Kampingem a zo ur gumun e departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: tost ag an talbenn edo ar gêriadenn, bet distrujet tost razh; an iliz katolik Saint-Vaast (nev-gotek, 1852) a zo bet distrujet; savet ez eus bet unan arall en he flas, echuet e 1928; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun
e 1920.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
# Capistrello

Capistrello zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Capitaine Conan (film)

Capitaine Conan (Kabiten Konan e brezhoneg) zo ur film gallek sevenet gant ar filmaozour gall Bertrand Tavernier e 1995.

## Fichenn deknikel

* Doare : Drama,
* Skoazellerez-sevener : Valérie Othnin-Girard,
* Senario : Bertrand Tavernier ha Jean Cosmos, azasaet diwar ar romant Capitaine Conan (1934) gant Roger Vercel,
* Divizoù : Jean Cosmos,
* Kevredadoù produiñ : Les Films Alain Sarde, Little Bear (Pariz) ha TF1 Films Production,
* Produourien : Alain Sarde ha Frédéric Bourboulon,
* Rener produiñ : Yvon Crenn,
* Rener ar skeudenniñ : Alain Choquart,
* Ijinourien ar son : Michel Desrois ha Gérard Lamps,
* Aozer ar sonerezh orin : Oswald d'Andréa,
* Kinklour : Guy-Claude François,
* Dilhataerezed : Jacqueline Moreau hag Agnès Evein,
* Frammerezed : Luce Grunenwaldt, Laure Blancherie ha Khadicha Bariha,
* Luc'hskeudennerien leurenn : Etienne George ha Jean-Marie Leroyt,
* Prantad filmañ : c'hwec'h sizhunvezh adalek an 9 a viz Mae 1995,
* Lec'hioù filmañ : Sant-Suliav (Il-ha-Gwilun), Roumania,
* Deiziad dont e-maez : 16 a viz Here 1996 ( Bro-C'hall),
* Padelezh : 129'.

## Roll ar gomedianed pennañ

* Philippe Torreton : an aotrou kabiten Conan,
* Samuel Le Bihan : Norbert,
* Bernard Le Coq : an aotrou letanant De Scève,
* Catherine Rich : Madeleine Erlane,
* Claude Rich : an aotrou jeneral Pitard de Lauzier,
* Cécile Vassort : Georgette,
* Frédéric Diefenthal : ar serjant e ti-gar Bucarest,
* François Berléand : an aotrou komandant Bouvier,
* Claude Brosset : an Tad Dubreuil,
* André Falcon : an aotrou koronal Voirin,
* Pierre Val : Jean Erlane,
* Radu Duda : an aotrou enseller Stefanesco,
* Crina Muresan : Ilyana,
* François Levantal : Forgeol.

## Goproù

Priz Méliès ac'h eas d'ar film e 1996. Un nebeud garedonoù a voe tapet gant Capitaine Conan da-geñver lid ar Césars e 1997 :
* gwellañ aktour, bet deroet da Philippe Torreton,
* gwellañ filmaozour, bet deroet da vBertrand Tavernier.
# Capitanata

Capitanata zo ur rann eus Puglia, en Italia, hag a oa ur rannvro e Rouantelezh Sikilia, hag e Rouantelezh Naplez, hag e Rouantelezh an Div Sikilia. Foggia e oa ar pennlec'h. Dre vras e klote gant Proviñs Foggia hiriv.
# Capito dayi

Capito dayi :
| Capito dayi, ur c'houblad luc'hskeudennet en Alta Floresta (Mato Grosso, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Capitonidae |
| Genad : | Capito |
| Anv skiantel ||
| Capito dayi Cherrie, 1916 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Capito dayi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Capitonidae.
Dougen a ra anv ar Stadunadad Lee G. Day a voe arc'hantaouet ergerzhioù da Amerika drovanel gantañ e 1915 ha 1927.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus lodenn greisteiz Amazonia Brazil da vBolivia ha kornôg-kreiz Mato Grosso.

## Liammoù diavaez

* (en) Capito dayi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Capito dayi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ James A. Joblin, Helm Dictionary of Scientific Bird Names, Bloomsbury Publishing, 2010, pajenn 131.
* ↑ Capito dayi war al lec'hienn Avibase.
# Capilla

Capilla (chapel e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* La Capilla, en Arc'hantina, e partido Florencio Varela, en proviñs Buenos Aires,
* Capilla del Señor, pe Capilla hep mui, en partido Exaltación de la Cruz en proviñs Buenos Aires,
* Capilla del Monte, peCapilla hep mui, en Departamant Punilla en proviñs Córdoba.
* Capilla de los Remedios, en proviñs Córdoba.
* Capilla de la Sagrada Familia, en proviñs Córdoba.
* Capilla de Sitón, en proviñs Córdoba.
* Capilla del Carmen, en proviñs Córdoba.

### Chile

* Playa La Capilla, en Arica, e Chile.

### Kolombia

* La Capilla, kumun e departamant Boyacá.

### Mec'hiko

* Capilla de Guadalupe, e Jalisco

### Spagn

* Capilla, e Proviñs Badajoz, en Estremadura
* Zarza-Capilla, en Estremadura
* Capillas, en Proviñs Palencia.

## Pennadoù kar

* Capilla Real,
* Capilla de Nuestra Señora del Carmen,
* Capilla de San Antonio
* Capilla de San Miguel
* Capilla del Socorro
* La Capilla
# Capito

Capito :
| Tresadenn ur barez Capito auratus (Laporte de Castelnau, 1856). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Capitonidae |
| Anv skiantel ||
| Capito Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Capito a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad a ya d'ober ar genad :
* Capito auratus
** C. a. amazonicus, C. a. aurantiicinctus, C. a. auratus, C. a. hypochondriacus, C. a. insperatus, C. a. nitidior, C. a. orosae ha C. a. punctatus,
* Capito aurovirens,
* Capito brunneipectus,
* Capito dayi,
* Capito fitzpatricki,
* Capito hypoleucus
** C. h. carrikeri, C. h. extinctus ha C. h. hypoleucus,
* Capito maculicoronatus
** C. m. maculicoronatus ha C. m. rubrilateralis,
* Capito niger,
* Capito quinticolor,
* Capito squamatus,
* Capito wallacei.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Capitonidae/Capito (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Capistrano (Calabria)

Capistrano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Comtat Venaissin

Ar Gontelezh Venesin zo ur gontelezh kozh provañsat a zo aet d'ober ul lodenn eus departamant ar Vaucluse, etre Ron, Menez Ventor ha Durañs. Enni emañ kêrioù Cavaillon, Carpentras, Vaison-la-Romaine, Avignon.

## Istor

Argaset e voe ar Sarazined eus ar vro en X$^{vet}$ kantved gant konted Provañs ha markiz Torino. Krouet e voe markizelezh Provañs (e-kichen Kontelezh Provañs), Arle he c'hêr-benn. Tremen a reas an titl a varkiziezh da Konted Toloza en XII$^{vet}$ kantved. Savet e voe ar "gontelezh" (ne oa kont ebet) e 1274 gant ar pab Gregor X, hag e Stadoù ar Pab e voe e-pad 5 kantved. Evit pouezhañ warno e voe lakaet gwirioù maltouterezh dreist da ger gant ar rouaned c'hall a glaske lakaat o c'hrabanoù war ar vro. Klask a rejont meur a wech stagañ ar Gontelezh ouzh o rouantelezh eta, oc'h aloubiñ ar vro e 1663, 1668, 1687-1688, hag etre 1768 ha 1774. Brudet eo chomet ar jeu a voe etre ar roue gall Loeiz XIV hag ar pab Inosant XI. Etre 1720 ha 1722 e kouezhas ar vosenn war ar vro, hag ur voger a voe savet etre ul lodenn eus ar Gontelezh, kêr-Stad Avinhon hag ar Brovañs "c'hall".
E 1791 e voe staget ar gontelez ha kêr-stad Avinhon ouzh Bro-C'hall gant he Republik nevez, en anv "gwir ar pobloù d'en em savelañ o-unan". Anavezet e voe ar stagidigezh gant ar pab Pi VI o sinañ Feur-emglev Tolentino gant Napoleone Buonaparte e 1797. Mont a reas ar Gontelezh Venesin da gaet eta. E 1793 e oa bet krouet departamant Vaucluse forzh penaos.

## Labour-douar hag armerzh

Tomm ha sec'h eo an hin a zo kreizdouarat. C'hwezhañ a ra ar mistral alies.
Kerkent hag an XII$^{vet}$ kantved e veze gounezet kaol, piz-sisez, fav. Donedigezh ar babed a cheñchas an traoù, kognet e voe ar florin ganto ha gounezet e voe ivez salad, artichaod ha sukrin. Adalek an XVI$^{vet}$ kantved e voe produet tomatez ha fav-glas.
Degaset e voe ar wrizienn-ruz er vro e 1763 gant Hovhannès Althounian, un Armenian. Degas a reas ar produiñ-se pinvidigezh ar vro e-pad daou gantved.
Pa oa krouet departamant Vaucluse ha torret al liammoù kenwerzh gant Stadoù ar Pab e teuas da vezañ diaes an traoù gant gwinoù Venesin peogwir ne oant ket anavezet gant Bro-C'hall. Diorret e voe ar greanterezh gounezvouedel hag ar baperaerezh. Gwin brudet a vez graet ivez, pevar AOK a zo : châteauneuf-du-pape, côtes-du-rhône-villages, ventoux ha luberon.
# Conamara

Conamara (Connemara e saozneg) a reer eus ur c’horn-bro e kornôg Kontelezh Gaillimh en Iwerzhon. Bevennet eo Conamara gant ar Meurvor Atlantel er c’hornôg ha gant an harzoù gant Kontelezh Maigh Eo en hanternoz. Hiziv e talvez an anv Conamara alies evit ar c’hornad zo etre kêr Gaillimh hag An Clochán. Ent strishoc’h ne dalvez nemet evit ar vro zo e kornôg pellañ ar gontelezh ha n’eo ket evit an holl zouaroù zo er c’hornôg da Loch Coiribe (Lenn Corrib). Cois Fharraige a reer eus an tolead a zo a-hed ar mor, er c’hornôg da gêr Gaillimh, hag emañ Conamara er gwalarn d’ar vroig-se.
An Clochán eo ar gêr vrasañ e Conamara. Ur vroig paour an douar enni eo, kaer ar maezioù hogen meinek ha difrouezh ha n’eus enno nemet deñved ha taouarc'h. Brudet eo gouenn kezeg Conamara a reer anezho “poneed Conamara”.
An iwerzhoneg eo yezh hengounel kreisteiz ha mervent ar c'horn-bro, met ar saozneg eo yezh voas an dud e hanternoz ha gwalarn an tolead.

## An anv

Dont a ra an anv Conamara eus Conmhaicne Mara, anv ur meuriad en Iwerzhon gwechall, anezho « diskennidi Con Mhac » a oa o vevañ e-kichen en arvor er Grennamzer uhelañ.

## Skeudennoù

* Conamara - Connemara

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Connemara Heritage & History Centre official site (saozneg)
* Skeudennoù eus Conamara (alamaneg)
# Cona

Cona zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Rumad:Kumunioù Veneto
# Conan Exiles

Conan Exiles zo ur c'hoari video liesc'hoarier hag unc'hoarier dreistbevañ sevenet hag embannet gant Funcom war ar savennoù Microsoft Windows, PlayStation 4, hag Xbox One. Ar c'hoari a zo staliet e bed Conan the Barbarian, ar c'hoarier a zo un dudenn a vez savetaet gant Conan hag a rank chom bev en ur bed feuls taer. An doare Early access eus ar c'hoari zo bet embannet e penn kentañ ar bloavezh 2017. Ar stumm gwirion eus ar c'hoari zo bet embannet d'an 8 a viz Mae 2018. Savet eo bet ar c'hoari Conan Exiles gant al lusker video Unreal Engine.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Conan Exiles
# Comté

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Comté zo ur ger gallek hag a dalv kement ha kontelezh hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.

## Lec'hanvadurezh

* Comté, anv kozh ar broviñs c'hall Franche-Comté ;
** comté, fourmaj graet er c'hornad-bro-se ;
* Comté, ur stêr e Gwiana ;
Hag ivez:
* La Comté, kumun c'hall e Pas-de-Calais.
* La Comté, rann eus kumun velgiat Vielsalm

## Pennadoù kar

* Conté
* Comtat
* County
* Kontelezh
* Powiat
# Comun Nuovo

Comun Nuovo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Comunanza

Comunanza a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Con te partirò

Con te partirò /kon ˈte ppartiˈrɔ/ zo ur ganaouenn italianek skrivet gant Francesco Sartori, evit an ton, ha Lucio Quarantotto evit ar son.
Gant Andrea Bocelli eoa bet kanet evit ar wech kentañ en 1995 e Festival San Remo.
Anavezet eo e Breizh-Veur evel Time to say goodbye hag er broioù spagnolek evel Por ti volaré.
An doare saoznek zo bet brudet gant ar ganerez soprano Sarah Brightman, a gan hanter en italianeg hanter e saozneg e gwirionez.

## Liammoù diavaez

* Kanet gant Andrea Bocelli.
* Kanet gant Andrea Bocelli ha Sarah Brightman.
* Skrid ar ganaouenn Con Te Partirò.
# Conakry

Conakry (Kɔnakiri e maninka, Konaakri e fulfulde) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Ginea. Emañ war an aod, war ribl ar Meurvor Atlantel. Kêr vrasañ Ginea eo, ha kreizenn velestradurel hag armerzhel ar vro. Kresket eo en-dro d'ar porzh a ezporzhier aluminiom ha bananez drezañ. E 1887 en em stalias ar C'hallaoued eno hag e 1904 e rejont eus Conakry pennlec'h an drevadenn anvet neuze Ginea c'hall.
Abaoe dizalc'hidigezh ar vro e 1958 eo kresket spontus poblañs kêr, evit tizhout un daou vilion bennak a dud e 2010 war un hollad a C'hineiz a 10 milion (1 Ginead war 5). Ouzhpenn 3 milion a dud a zo en tolpad.

## Gevelliñ

Gevellet eo Conakry gant Cleveland en Ohio, er Stadoù-Unanet.

## Tud liammet gant ar gêr

* Lansana Conté (1934-2008), milour ha prezidant ar Republik
* Moussa Dadis Camara, milour ha prezidant ar Republik
* Alpha Condé, prezidant ar Republik
# Conall Cernach

Conall Cernach zo un haroz eus Ulaid e kelc'hiad Ulaid e gwengelouriezh Iwerzhon. An eil ger en e anv a dalvfe kement ha "trec'hus" pe "trec'hour". Stumm kentañ e anv "Conall", kavet en enskrivadennoù Ogham, a oa Cunavalas.

## Buhezskrid
### Neuz

E Togail Bruidne Dá Derga eo taolennet Conall Cernach evel-mañ:
   "Gwelet 'm boa un den hag a oa brezelour skedusañ Iwerzhon. Unan ag e zivoc'h a oa gwenn evel an erc'h ha ruz evel ar brulu e oa an hini arall. Unan ag e zaoulagad a oa glas evel ar pour-bran, ha du evel kein ur c'hwil e oa an hini arall. Ur guchennad vrav a vlev melen a oa gantañ hag a gouezhe betek e zivlez. Ur c'hleze aour, ur goaf tev hag ur skoed ruz-gwad a oa gantañ."

### Ganedigezh

Ganet e oa e 50 kent J-K. E dad e oa Amairgin mac Echit hag e vamm Findchoem. Ar c'houblad a oa divugel, betek ma yeas Findchoem da welet un drouiz a guzulias dezhañ evet dour ag ur puñs sakr. Ul lomm a voe lonket ganti tra ma oa ur vuzhugenn e-barzh an dourenn, ha diouzhtu e voe dougerez. Breur Findchoem, Cet mac Mágach, a ziwallas e c'hoar betek ganedigezh ar bugel, Conall. An drouized a zeuas da gelenn o relijion d'ar c'hrouadur, ha diouganañ a rejont e vije lazhet ouzhpenn an hanter a wizion Connachta gantañ, hag atav e ispilhje penn ur C'honnachtad ouzh e c'houriz. Cet a oa spontet gant an diougan ha klask a reas lazhañ ar bugel en ur dorriñ e c'houzoug, hogen ne zeuas ket a-benn ha Conall a chomas e vuhez-pad gant ur gouzoug kamm.

## Daveoù

* ↑ O'Brien. Index of Names in Irish Annals: Conall. Index of Names in Irish Annals. Kavet : 30 November 2019.
* ↑ Archived copy. Diellet er skrid orin d’an 2016-03-03. Kavet : 2016-07-24.
* ↑ Whitley Stokes (ed. & trans.), "Cóir Anmann", Irische Texte series 3 vol. 2, 1897, p. 393-395
# Emsavadeg ar pennoù-sardin

Emsavadeg ar pennoù-sardin a oa un harz-labour gant merc'hed Douarnenez evit enebiñ ouzh poaniusted o labour er friturioù sardin ha goulenn ur gopr uheloc'h.
# Emsavadeg an Dos de Mayo

Emsavadeg an Dos de Mayo eo anv an emsavadeg a c'hoarvezas e kêr Madrid, e Spagn, d'an 2 a viz Mae 1808 pa en em savas ar bobl a-enep ar C'hallaoued o devoa aloubet ar vro. Goude-se e krogas ar bobl da stourm dre bevar c'horn ar vro. Deroù Brezel Dizalc'hted Spagn e voe.
Hiziv e vez lidet e Kumuniezh Madrid evel an Día de la Comunidad, a zo kement hag ur gouel broadel er gumuniezh.
# Emsavadeg republikan Pariz e miz Even 1832

Emsavadeg republikan Pariz e miz Even 1832, anvet ivez Emsavadeg Even e Pariz pe Emsavadeg Pariz e 1832 (galleg : Insurrection républicaine à Paris en juin 1832), a oa bet un emsavadeg a-enep ar rouantelezh c'hall gant ar republikaned e Pariz etre ar 5 hag ar 6 a viz Even 1832. Ar romant Les Misérables gant Victor Hugo a dremen e-pad Emsavadeg 1832.
# Emsavadeg ar Sipaied

Emsavadeg ar Sipaied zo un emsavadeg en India en 1857 a-enep Saozon Kompagnunezh Indez ar Sav-Heol; anvet eo ivez Emsavadeg 1857, pe Kentañ Brezel Dizalc'hiezh India.
Un nebeud Sipaied, soudarded indezat a oa e servij Breizh-Veur, en em savas a-enep ar Saozon d'an 9 a viz Mae 1857,e Meerout. Lakaet e oant bet e prizon gant o ofiserien saoz dre m'o doa nac'het ober gant kartouchennoù bet roet dezho, war zigarez e oa lard ejen e-barzh. Evit ar Sipaied, evel evit un darn vras eus Indeziz, ez eo ar saout loened sakr, hag en amzer-se e oa ret, a-raok kargañ ur fuzuilh, regiñ ar gartouchenn gant an dent.
Antronoz, Sipaied all ar rejimant a zigoras dor ar prizon, a lazhas an ofiserien saoz hag an holl Europiz a gavjont, hag a gerzhas betek Delhi. Lakaat a rejont war an tron un den kozh, Bahadur Cha, a oa o tiskenn eus ar Mogol Meur. An emsavadeg en em astennas. Saozon, en o mesk merc'hed ha bugale, a voe lazhet e Kaounpor. Luknaou, dalc'het gant soudarded saoz, a voe kemeret.
Ne oa bet dizurzhioù nemet e tu kreiz-hanternoz Bro-India. Tud ar bobl ne gemerjont nemet nebeut a berzh enno. An Indeziz desket a c'houlenne muioc'h a frankiz evit o bro a savas o mouezh a-enep ar Sipaied : an emsavadeg, emezo, a roje digarez d'ar Saozon da waskañ Indez kreñvoc'h eget biskoazh.
Gwir oa an dra-se. Da vihanañ, gwir oa evit ar pred. Ar Saozon, spontet da gentañ, a skoas kalet war ar Sipaied ha war o mignoned. Al lazhadegoù graet gant ar Saozon a voe ken kriz hag al lazhadegoù graet gant ar re all. Koulskoude, d'ar c'hentañ a viz Du 1858, en un embann anavezet dindan an anv a "Embann Allahabad", ar rouanez Viktoria, en ur derriñ galloud Kompagnunezh Indez ar Sav-Heol, a lavaras e vije doujet gwirioù, kustumoù ha relijionoù ar bobl, hag e vije didamallet ha pardonet an darn vrasañ eus an torfedoù graet gant an emsaverien.
Ar sipaied n'o doa bet menoz politikel ebet. Ur wech en em savet, ne ouezjont ket aozañ ar galloud o doa kemeret. An dud diwar ar maez, e kornioù 'zo, o doa dalc'het soñj. Kanaouennoù a voe savet, o veuliñ ar sipaied, ha dreist-holl o veuliñ ar re o doa harpet anezho, evel Rani Jansi, ur briñsez a ugent vloaz, kouezhet en un emgann, gwisket e dilhad gwaz.
Met an traoù a sioulaas buan. Meur a vloaz a dremenas, bloavezhioù ar Pax Britannica. En XX-vet kantved hepken, brogarourien India a dennas o mad eus an emsavadeg hag a reas "Tadoù ar Frankiz" eus ar soudarded paour a nac'he saotrañ o muzelloù gant lard ar c'hartouchennoù disakr.
# Emsavadeg ar Vokserien

Emsavadeg ar Vokserien, a oa un emsavadeg a oa kaset en-dro gant izili eus ur gevredigezh sinat anvet « Yi he tuan » (Milis ar Justis hag ar Gengarantez), pe « Yi-ho k'iuan » (Meilhoù-dorn ar Justis hag ar Gengarantez) a oa a-enep levezon ar broioù estren war tachennoù ar c'henwerzh, ar politikerezh, ar relijion hag an deknologiezh. Padout a reas an emsavadeg eus miz Du 1899 betek ar 7 a viz Gwengolo 1901, e-doug bloavezhioù diwezhañ ren ar Manchoued e Sina, dindan ren an dierniezh Qing .
Anvet e veze izili ar gevredigezh "Bokserien" gant Kornôgiz abalamour ma embregent d'an arzhoù gour ha d'an "arzoù kalistenek". Loc'hañ a reas an emsavadeg, harpet gant kouerien dreist-holl, e norzh Sina. Embann a rae mennozhioù enepestrañjour hag enepimpalaerelour. Tagañ a rejont estrenien a oa o sevel hentoù-houarn abalamour ma torrent reolennoù ar Feng shui, hag ar Gristenien a veze tamallet oute aotroniezh ar broadoù estren e Sina. E miz Even 1900 e oa aloubet Beijing gant ar Vokserien a lazhas 230 den estren. Kristenien sinat a oa lazhet ivez, er Shandong hag er Shanxi dreist-holl.
Gouarnamant an impalaerez trederannerez Cixi a lezas ober ha ar gannaded, ar siviled estren, soudarded hag un nebeud kristenien sinat a a rankas souchañ e karter ar c'hannadtiez (legationoù) e lec'h ma taljont ouzh an emsavadeg e-doug 55 devezh. Neuze e tegouezhas un nerzh liesbroadel, enni 20000 soudard, da sikour anezhe. Rediet e oa gouarnamant Sina da zigoll ar re o doa gouzañvet diwar an emsavadeg ha da asantiñ da c'houlennoù ar broadoù estren. Adreizhadennoù graet da-heul emsavadeg ar Vokserien a zegasas evit lod diwezh an dierniezh Qing ha diazezidigezh Republik Sina.
# Emsavadeg pobl 2017 e Venezuela

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Emsavadeg pobl 2017 e Venezuela zo un heuliad manifestadegoù a-enep ar gouarnamant dre Venezuela a-bezh. Krog e oa an emsavadegoù pobl e miz Genver 2017 goude ma voe harzet pennoù eus an enebiezh politikel er vro. Ouzhpenn se e oa bet roet lamm d'an eskemmoù etre gouarnamant Nicolás Maduro hag e eneberien politikel ha sokial.
Gant an amzer o redek e yeas war-gresk ar chikan. Kroget e oa a-benn neuze ur stourm bonreizhel e fin miz Meurzh pa voe gwelet an Tribunal Supremo de Justicia, lez-varn uhelañ ar vro (a-du krenn gant Maduro), o tivodañ ar vodadeg vroadel. Kreñvoc'h-kreñvañ e savas an eneberezh ouzh ar gouarnamant hag e harperien goude an taol-se. E miz Ebrel e yeas ar manifestadegoù war-du un eneberezh stourm. Ouzhpenn an enkadenn bolitikel e kreske un enkadenn ekonomikel zrastus a awenas kantadoù a vilieroù a Venezueliz da ziskenn er straedoù evit goulenn ma vije graet un dra bennak gant ar gouarnamant ha goude-se ma vije aozet dilennadegoù nevez.
E fin miz Even 2017 e oa bet 91 den lazhet, e-tro 15 000 gloazet ha 3 132 den harzet ha toullbac'het.

## Kenarroud

Goude marv ar prezidant Hugo Chávez, Venezuela a voe hejet gant meur a enkadenn sokial hag ekonomikel. Nicolás Maduro ne oa ket deuet a-benn da adreizhañ ekonomiezh ar vro hag a gendalc'has gant selloù e ziagentour. Stad Venezuela a yeas war fallaat, an ekonomiezh diazezet a galz war an aour-du a zo bet drastet dre ma 'z eo diskennet priz ar barilhoù. Manifestadegoù hag emsavioù sokial lies a voe aozet gant ar bobl hervez grevusted ar mankoù hag hervez an aon a oa gant ar vanifesterien e-tal an nerzhioù surentez venezueliat.
# Emsavadeg pueblo 1680

Emsavadeg pueblo 1680, pe emsavadeg Popé, a c'hoarvezas e Spagn Nevez, en tolead a zo New Mexico hiriv, e SUA, pa en em savas an Indianed Pueblo a-enep ar Spagnoled, ma voe skarzhet an alouberien eus o douaroù. Hogen dizemglev a savas etre an indianed, ha gallout ar reas ar Spagnoled distreiñ en 1692.

## Istor

Goude troiad ar c'honkistador spagnol Coronado, en 1540-1542, en tolead a zo hiriv e mervent SUA, e voe ret gortoz ouzhpenn un hanter kantved ken na astennas ar Spagnoled o mestroni betek New Mexico. Pan erruas Juan de Onate, gant soudarded ha trevadennerien, er c'hornad da sevel kêr Santa Fe en 1610, e c'houzañvas meur a bobl amerindian, hag ar Pueblos en o zouez,

## Liamm diavaez

* http://socialistworker.org/2011/08/17/the-pueblo-revolt-of-1680