OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arzhur Iañ (dug Breizh)

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Arzhur Iañ, pe Arthur Plantagenêt, ganet d'an 29 a viz Meurzh 1187 e Naoned ha marvet d'an 3 a viz Ebrel 1203 e Rouen, a voe Dug Breizh eus 1201 betek e varv. Dibabet e oa da bennhêr gant e eontr Richarzh Kalon Leon, a oa divugel, ha dezhañ e tlee bezañ kurunenn e eontr.
Mab e oa da Jafrez II Plantagenêt, dug Breizh, breur da Richarzh Kalon Leon ha Yann Dizouar, rouaned Bro-Saoz, ha da Koñstañsa Breizh, merc'h d'an dug Konan IV.

## E vuhez

Mab dalif e oa pa oa ganet daou viz goude marv e dad, e 1187. E vamm, Koñstañsa Breizh, intañvez, a oa dugez Breizh.
Eñ an hini a dlee bezañ roue Bro-Saoz war-lerc'h Richarzh.
E 1196 e voe embannet gant he mamm e oa dug Breizh

## Buhez

Fulub II an Aogust, roue Bro-C'hall a glaske digreskiñ beli an tiegezh Plantagenet en e rouantelezh hag broudañ gwizien ar Saozon da stourm outo. Arzhur, hag eñ hêr yaouank dug Breizh, a oa spi ar Vrezhoned evit ma vije dieub an dugelezh, met Richarz Kalon Leon a yeas da aloubiñ Breizh hag a vac'has an dugez, met trec'h a vo warnañ gant ul lu brezhon e Karaez (1197). Kaset e oe ar bugel davet Filip Aogust evit ma vije diwallet-mat. Goude marv Richarzh e 1199 ez eas Yann Dizouar, e vreur, war tron Bro-Saoz. Mignon e oa bet da Fulup evit klask freuzañ galloud Richarzh, met enebourien e oant en taol-mañ. Broudet gant Fulup Aogust e embannas diouzhtu Arzhur bezañ hêr gwirion Bro-Saoz koulz hag hini Breizh, Normandi hag Akwitania hag an darn-vuiañ eus an noblañsed c'hall a eas d'e heul.
Neuze e aloubas Yann Dizouar Bro-C'hall e 1202. Pa oa Arzhur o sezizañ Mirebeau, e-lec'h ma oa e vamm-gozh, Eleanora Akitania, o chom, e oe trubardet gant Guillaume des Roches ha, diwar urzhioù Yann Dizouar, kaset d'an toull-bac'h da Falaise hag alese da Rouan. N'eo ket sklaer penaos e varvas Arzhur e miz Ebrel 1203. Brud a zo bet e voe lazhet gant e eontr Yann e-unan, met ne c'heller ket en asuriñ.

## Efedoù marv kriz Arzhur

Pa oe kaset keloù an torfed e c'houlennas ar Vrezhoned ma vo tamallet Yann Dizouar evel trubard ha karlazher hag evitañ da vezañ koñdaonet da vezañ dizouaret e kollas Akwitania, Anjev, Normandi ha Breizh (orin e lesanv eo). Er c'hontrol e c'hounezas Filip Aogust bezañ mestr war dugelezh Breizh pa oa hanter-c'hoar Arzhur, Aziliz, ur vinorez ha ne oa ket e dad, Guy de Thouars, "baillif" an dugelezh, evit mont a-enep ar roue. E 1212 e terras Filip Aogust an emglev-dimeziñ en doa aotreet evit Aziliz hag Herri a Bentevr hag e kavas gwelloc'h reiñ evel pried da Alis unan eus ar briñsed kapetian, Pêr a Dreux, a zeuio da vezañ Pêr Iañ a Vreizh.

## Arzhur Iañ e sonerezh

Savet ez eus bet ur ganaouenn diwar-benn buhez Arzhur Iañ gant ar strollad-sonerezh folk breizhat Tri Yann an Naoned.

## Notennoù

| En e raok: Konstanza | Dug Breizh 1196 – 1203 | War e lerc'h: Alis ha Pêr Iañ |
# Arzheged

Arzheged :
| Ursus arctos syriacus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Isurzhad : | Caniformia |
| Kerentiad : | Ursidae |
| Anv skiantel ||
| Ursidae Fischer, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An arzheged eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Ursidae, da lavaret eo an arzhed hag ar panda bras.

## Genadoù

* Ailuropoda
* Tremarctos
* Arctodus, aet da get
* Arctotherium, aet da get
* Ursus
* Melursus
* Helarctos

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arzhig du

Arzhig Du zo ur rummad levrioù a gont buhez un arzhig du gant e vamm hag e dad, evit bugale eus 2 da 4 bloaz.
Krouet e oa bet an istorioù e galleg da gentañ gant Danièle Bour, an oberourez. ' Petit Ours Brun e oa an anv gallek.
E brezhoneg int bet lakaet gant Arno Elegoet ha Loeiz Elegoet. Gant Bannoù-Heol int embannet.
Embannet e oa bet an istorioù en ur gelaouenn c'hallek evit ar vugale anvet Pomme d'Api adalek 1979. Abaoe 1993 e vezont embannet gant Bayard e stumm albomoù.
Petit Ours Brun a c'haller gwelout ivez e filmoù berr skeudennoù-bev er chadenn skinwel France 5. Kavet e vezont e brezhoneg ivez war www.brezhoweb.com.

## Burutellerezh

Lod tadoù ha mammoù a gav eo familh a c'hiz kozh a weler en istorioù, en doare ma'z eo gwisket an tudennoù ha rannet al labour etre mamm ha tad en ti. Koulskoude e reont berzh, en div yezh, ha n'eo ket nec'het ar vugale gant prederioù ar seurt-se .

## 2014

Mae 2014: 12 levrig nevez embannet.

## Notennoù

* ↑ pennad paeüs en Télégramme, da lavaret eo n'haller ket lenn pa ne vezer ket koumanantet
# Arzhel

Arzhel, pe Armael, pe Armel, a oa un den a iliz a veve e Breizh e VI$^{vet}$ kantved.

## Etre istor ha mojenn

Ur priñs brezhon e oa, ganet e kreisteiz Kembre e-tro ar bloaz 482. Unan eus mibien ar roue Hywel fab Emyr Llydaw e vije bet. Treuziñ a reas ar mor gant un nebeud kompagnuned da vont da Arvorig ha dilestrañ a reas e 518 en un aber anvet bremañ Aber-Ildud.
Mont a reas pelloc’h en douaroù da sevel ur manati en ul lec’h deuet da vezañ Plouarzhel, e Bro-Leon. E Breizh Vihan e voe savet gantañ meur a iliz ha meur a abati, en Erge Vihan e-kichen Kemper, e Plouharnel (Plarnel) hag e Sant-Armael e Bro-Wened, e Ploermael hag e Sant-Armael-ar-Gilli e Breizh-Uhel.
Mont a reas ivez da lez ar roue frank Childebert Iañ a oa e Pariz. Seizh vloaz e chomas e lez ar roue, hag eno e pareas, war a lavarer, unan dall hag unan kamm. Kontañ a reer ivez e voe trec’het gantañ un aerouant a sponte an dud e Breizh-Uhel. Beuzet e voe an euzhvil gantañ er stêr Sec'h. En em dennañ a reas en e vanati, e Sant-Armael-ar-Gilli, war-dro fin e vuhez. Eno e varvas e 552 hervez lod, pe e 570 hervez lod all.
Pedet e vez a-enep ar sec'hor ha sant patrom aluzenerien an ospitalioù eo ivez. D’ar 16 a viz Eost e vez goueliet.

## Anv-badez

Dont a ra an anv Arzhel eus ur stumm kozh Artmael (Arthfael e kembraeg, Armagilus pe Artmaglus e latin), savet diwar an div elfenn arzh, al loen, ha mael, « priñs ». Troet e oa Artmael da Armel e yezh Gwened hag e galleg. Anavezet eo an anvioù Arzela hag Armelle roet d'ar merc'hed. Tud brudet :
* Arzel Even, yezhour
* Armel Morgant, kazetenner
* Armel Beaufils, kizeller
* Armel de Wismes, istorour
* Armel ar Sec'h-Keraod, livourez
* Armel Le Cleac'h, merdeer

## Anv-tiegezh

Un anv-familh anavezet, e Bro-Leon dreist-holl, eo Arzhel ivez.
* Alfoñs Arzel (1927-2014), politikour breizhat, brudet abalamour d'ar stourm diwar-benn afer an Amoco Cadiz
* François Arzel (1921-1944), rezistant
* Gildas Arzel (g. e 1961), kaner-sonaozer, gitarour
* Nolwenn Arzel (g. e 1984), telennourez

## Levrlennadur

* Henri Poisson, La vie de saint Armel, 1958
* Louis-Auguste Bosseboeuf, Vie de saint Armel, religieux de l’Angleterre et de la Bretagne, 1918
* Joseph Macé, Saint Armel (les saints de la Bretagne), 1910
* Sigismond Ropartz, La légende de saint Armel, mise en vers français, sous forme de tragédie par Messire Baudeville, 1855

## Liammoù diavaez

* Early British Kingdoms: St. Armel (saozneg)
* Mojenn Arzhel hag an aerouant (galleg)
* Blog André-Yves Bourgès (galleg)
* La vie de saint Armel ou Arzel, tennet eus La vie des saints de la Bretagne Armorique, gant Albert Le Grand (galleg)
# Arzhur Mari ar Bayon

Arzhur Mari ar Bayon (22 a viz Eost 1830 en Alre-29 a viz Gwengolo 1908 er Gerveur) a oa ur beleg eus eskopti Gwened.
Kelenner e voe e kloerdi bihan Santez-Anna-Gwened, goude-se kure en enez Groe hag en Oriant, ha goude c'hoazh person e Groe, da gentañ, hag er Gerveur, betek fin e vuhez.
Sevel a reas ur yezhadur eus brezhoneg Gwened, embannet div wech e 1888 ha 1896, hag advoullet e 1986 gant Mouladurioù Hor Yezh.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Kuzul ar Brezhoneg
# Bretanha (Ponta Delgada)

Bretanha a oa ur barrez e kumun Ponta Delgada, en Enez Sant Mikael‎ , en Azorez, un enezeg da Bortugal. 13,03 km² a oa dindani, ha 1 334 annezad enni e 2001.
E miz Mezheven 2002 eo bet rannet etre teir farrez:
* Ajuda da Bretanha;
* Pilar da Bretanha.
* Remédios.
# Bretanha de Marsan

Bretanha de Marsan e gwaskoneg, Bretagne-de-Marsan e galleg, a zo ur gumun en departamant ar Landes e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas pevarzek gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv , da lavaret eo 3,87% eus ar boblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn .

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Bretania

Bretania zo ur porched
http://www.bretania.bzh
# Bretanha (Pireneoù-Atlantel)

Bretagne e galleg, Bretanha e bearneg a oa ur gumun c'hall en departamant ar Pireneoù-Atlantel e Bro-C'hall. Hiriv emañ e-barzh kumun Sent Laurenç e Bretanha.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Bretagne e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Morlaàs hag e Bann Pau. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pau.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Staget e voe kumun Bretanha ouzh kumun Sent Laurenç e 1842. Ar gumun nevez a voe anvet Sent Laurenç e Bretanha.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr.

## Pennadoù kar

* Sent Laurenç.
* Sent Laurenç e Bretanha.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Clochers de France
# Bretanha d'Armanhac

Bretanha d'Armanhac e gwaskoneg, Bretagne-d’Armagnac e galleg, a zo ur gumun en departamant ar Gers e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Bretanha d'Armanhac e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton hag e Bann Condòm. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Condòm.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 30 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 6,90% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Lazhet e voe ur gwaz ag ar gumun d'an 19 a viz Mae 1940 e-pad ar brezel hervez monumant ar re varv, soudard e oa er 14vet Rujumant Troadegiezh.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour, luc’hskeudennoù.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Bretanha d'Armanhac
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Bretaña

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bretaña eo anv spagnolek Breizh, kar d'an anv portugalek Bretanha.

## Tud

* Lorenzo Mercadante de Bretaña (m. e 1480), kizeller breizhat
* Ana de Bretaña, anv spagnolek Anna Breizh (1477-1514)

## Lennegezh

* Clarisol de Bretaña, romant marc'hegiezh
* Duardos de Bretaña, romant marc'hegiezh

## A bep seurt

* Bretaña, ur merk soda eus an embregerezh kolombian Postobón

## Pennadoù kar

* Bretanha
* Bretagne
* Brittany
# Bretanha

Bretanha eo anv Breizh e portugaleg hag en okitaneg, hag a gaver e lec'hanvadurezh Portugal hag Okitania.

## Portugal

* Bretanha - parrez kozh e Ponta Delgada, en Enez Sant Mikael‎ , en Azorez, rannet hiziv etre div barrez:
** Ajuda da Bretanha
** Pilar da Bretanha

## Okitania

* Bretanha d'Armanhac, kumun en departamant Gers
* Bretanha de Marsan, kumun en departamant Landes
* Bretanha (Bretanhe e 1385), ur gumun gozh bremañ e Sent-Laurenç Bretanha, e Bearn

## Pennadoù kar

* Bretaña
* Britain
* Britannia
* Brittany‎
* Bretagne‎
# Bretagne Info

    Arabat droukveskañ gant Breizh-info.com
Bretagne Info, pe Breizh Info, a oa ur gazetenn c'hallek sizhuniek tost d'an emrenerien c'hallek vreizhat. Krouet e oa bet gant Charlie Grall ha renet e oa gant Martial Ménard. Deuet eo er-maez evit ar wech kentañ e miz Here 1996 hag ar wech ziwezhañ e miz Ebrel 2001.
Abaoe penn-kentañ ar bloavezhioù 2010 eo bet adkemeret an titl Breizh Info gant ul lec'hienn gelaouiñ all, e galleg ivez, anvet Breizh-info.com hag a zo kaset war-raok gant an tu-dehoù pellañ. Evit displegañ an diforc'h etre an daou vedia en doa embannet Charlie Grall al levr gallek Breizh Info et l'imposture de l'extrême-droite$^,$.

## Kazetenner ar sizhunieg

* Annick Lagadec

## Liamm diavaez

* Bretagne Libre et Satirique, un dastumad tresadennoù gallek gant Houarnev, embannet gant ar gazetenn c'hallek Breizh Info.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Ma seller pizh ouzh pajenn gentañ ar gazetenn e weler ar ger Breizh e lizherennoù bihan gwenn trolinennet e du, war ur foñs gwenn, etre ar ger Bretagne e lizherennoù bras, tev ha ruz, hag ar ger Info e lizherennoù du.
* ↑ Georges Cadiou, « Breizh Info », en EMSAV : Dictionnaire critique, historique et biographique : Le mouvement breton de A à Z du XIXe à nos jours, Spézet, Coop Breizh, 2013, p. 52. (ISBN 978-2-84346-587-))
* ↑ Charlie Grall, Breizh Info et l'imposture de l'extrême droite, Spered Gouez, Gwengolo 2016 (ISBN 978-2-916820-11-8)
* ↑ « An distro war ar stourm a-enep d'an FN e Breizh », Le Peuple breton, d'ar 15 a viz Here 2016 (Lenn enlinenn)
# Bretigny

Bretigny pe Brétigny zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Brétigny, en Eure
* Brétigny, en Oise
* Brétigny-sur-Orge, en Essonne
* Bretigny, e Côte-d'Or.

### Suis

* Bretigny-sur-Morrens, e kanton Vaud

## Pennad kar

* Bretigney
# Aureolo Aragon

Aureolus, pe Aureolo Aragon, marvet en 809, a oa kont Aragon en IXvet kantved, evit an impalaer frank. Ren a reas adal 802 .
Goude e varv e voe kemeret an titl a gont Aragon gant Aznar Iañ Galíndez
# Aurigo

Aurigo zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Aurenja

Aurenja :
| Kreiz-kêr Aurenja gwelet diwar nij. ||
| Anv okitanek | Aurenja |
| Anv gallek (ofisiel) | Orange |
| Bro | Okitania Provañs |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Vauclusa |
| Arondisamant | Avinhon |
| Kanton | Pennlec'h daou ganton : Aurenja-Reter Aurenja-Kornôg |
| Kod kumun | 84087 |
| Kod post | 84100 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Bompard 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Pays de Rhône et Ouvèze |
| Lec'hienn web | ville-orange.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 28 454 ann. (2020) |
| Stankter | 383 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 24 m — brasañ 127 m |
| Gorread | 74,20 km² |
| kemmañ |
Aurenja (Orange e galleg; Arausio e latin) zo ur gêr eus Provañs, e departamant ar Vauclusa.

## Istor

* Emgann Arausio
* Kêr-benn Priñselezh Orange, stad dizalc'h, e voe. Kemeret e voe e 1713 gant an arme c'hall, renet gant gouarnour Provañs, kont Grignan, mab-kaer markizez Sévigné.

## Pennadoù kar, a bell pe a dost

* Orange-Nassau
* Orañjez
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Aurelius Victor

Sextus Aurelius Victor (war-dro 327 - war-dro 390) a oa ur politikour hag istorour roman a orin eus Proviñs Africa. Gouarnour e voe e Pannonia en amzer Juluan ha dont a reas prefed kêr Roma en 389.
Sevel a reas un Historia Romana, e peder levrenn, adalek amzer Augustus betek hini Julian (360), embannet war-dro 361. Gant Julian (360-363) e voe anvet da brefed Pannonia Secunda. Marteze e oa an den a voe konsul en 369, war un dro gant Valentinianus Galates (mab Valentinian I ?), ha praefectus Urbi (prefed kêr Roma) e 389.

## Oberennoù

Pevar levr a zo bet lakaet war e gont:
* Origo gentis Romanae,
* Liber de viris illustribus
* De Vita et Moribus Imperatorum Romanorum excerpta ex Libris Sex. Aur. Victoris
* Liber de Caesaribus. N'eus nemet hennezh a zo diwar e zorn e gwirionez. Dizanv eo ar re all. Un heuliad buhezioù impalaerien eo, adalek Aogust betek Constantius II, savet e 360, awenet gant doare Sallustus, Tacitus, ha Suetonius. Dre ma ne oa ket eus metoù an arme n'en deus ket aon rak barn an arme hag an dud tremenet drezi.
Kendalc'het e voe e labour gant un den dizanv a skrivas Epitome de caesaribus war-lerc'h 395 .
Kentañ ma voe embannet ar pevar levr a voe graet gant Andreas Schottus (8 levrenn, Antwerpen, 1579).

## Levrlennadur

* Aurélius Victor, Livre des Césars, traduction et commentaires par P.DUFRAIGNE, Paris, Les Belles Lettres, 1975
* André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Belles Lettres. Paris. 1986.

## Liammoù

* Liber de Caesaribus (Latin)
* Epitome de Caesaribus (Latin)
* Epitome de Caesaribus (troet e saozneg)
* ↑ Ammianus Marcellinus, xxi.10.
# Aureolus

Manius Acilius Aureolus (ganet e ? - marvet e 268) a oa ur jeneral roman hag a gemeras ar galloud e 268.
Mesaer e oa pan eas d'an arme dindan an impalaer roman Valerianus. Dont a reas a-benn da vezañ lakaet e penn marc'hegiezh Roma, e-pad ren e vab, an impalaer Gallienus.
Meur a emsavadeg a waskas evit hennezh, hini ar Macriani dreist-holl. En 258 e oa gant Gallianus pa voe trec'het ganto ar brizhimpalaer Ingenuus war lez an Danau.
Sevel a reas a-enep dezhañ avat hag en em glevout a reas gant Postumus en doa krouet ur impalaeriezh dizalc'h, e Galia.
En 261 e voe kaset Aureolus gant Gallianus da vrezeliñ ouzh daou vrizhimpalaer, Macrianus ha Quietus, o devoa aloubet Moesia. Trec'h e voe Aureolus, met degemer a reas en e arme soudarded e enebourien. Hervez an Histoire Auguste en em savas neuze Aureolus ouzh Gallianus hag en redias da anavezout anezhañ evel impalaer, pezh a vez dinac'het gant an darn vrasaén eus an istorourien.
Div wech, war-dro 261 hag adarre war-dro 266, e klaskas Gallianus trec'hiñ Postumus, met kazeg a reas bep taol. E 267 e rankas Gallianus mont da enebiñ ouzh ar C'hoted en aber an Danau, hag e laoskas Aureolus e Milano da ziwall an Alpoù ha hanternoz Italia diouzh Postumus.

## Marv Gallianus ha hini Aureolus

E 268, goude trec'het Naissus, e hastas Gallianus distreiñ da enebiñ ouzh Aureolus a embanne bout impalaer. Trec'h e voe Gallianus war arme Aureolus, ha lakaat seziz war gêr Milan ma oa repuet Aureolus. Irienniñ a reas ofiserien an impalaer, lazhet e voe Gallianus gante, ha lakaet Claudius II da impalaer. E-keit-se ec'h embannas Aureolus e oa impalaer ivez. Met en em zaskorañ a rankas da g-Claudius Gothicus. Lazhet e voe gant ar warded pretorian.
Hervez Histoire Auguste e oa unan eus an Tregont Tirant, a vefe emsavet a-enep Gallianus.

## Gwelet ivez

Impalaeriezh roman
# Auritz

Auritz (Burguete hervez ar stumm spagnolek kenofisiel, met da eil) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
293 a dud a oa o chom enni e 2009.

## Kumunioù amezek

* en hanternoz Orreaga ha Luzaide,
* er sav-heol Garralda hag Orbaitzeta e traonienn Aezkoa (Aezkoa Ibarra en euskareg),
* er c'hreisteiz Traonienn Artzi
* er c'huzh-heol valle de Erro.

## Istor

Ernest Hemingway a vije bet o chom eno ur pennad war-dro 1920.
# Auronzo di Cadore

Auronzo di Cadore a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
# Aurelius Prudentius

Aurelius Prudentius Clemens, ganet en 348 e Calagurris (hiriv Calahorra), bro c'henidik Quintilianus ivez, en hanternoz Spagn- marvet entre 405 ha 410, a oa ur barzh latin kristen.

## Liamm diavaez

* Prudence et le centralisme chrétien
# Auror

Un auror, e romantoù Harry Potter, skrivet gant J. K. Rowling, zo ur sorser e karg e Rann Gwarez Lezennoù ar Sorserezh e Maodierndi saoz an hudouriezh. Karget e vezont da gavout ha da dapout an dorfedourien, hag en o zouez ar re zo un dañjer evit kumuniezh ar sorserien dreist-holl.
Bet eo an aurored o stourm ouzh an debrerien marv (Death Eater) hag ouzh Voldemort pa oa hemañ o klask ren ar bed dre ar spont, er bloavezhioù 1970.
# Aurelius Caninus

Aurelius Caninus (war-dro 530) zo ur roue brezhon en Enez Vreizh meneget e De Excidio Britanniæ gant Sant Gweltaz. Cynan Wledig a vez graet anezhañ e kembraeg.
Er pennad 30 eus an oberenn ez eus meneget pemp roue brezhon evel pec'herien vras, hag an holl heñvelekaet ouzh loened eus ar Bibl. Aurelius Caninus a zo graet mab al leon anezhañ. Gweltaz a sko bazhadoù gantañ en abeg d'e vuntroù euzhus, fouzhadegoù, avoultroù, hag a lavar dezhañ keuziañ d'e bec'hedoù a-raok mervel evel e gerent all.
An eil anv roue meneget gant Gweltaz eo. Hervez J.E.Lloyd e c'hallfe Aurelius Caninus bezañ diskennad da Ambrosius Aurelianus, bezañ unan eus ar rouaned anvet Cynan e-touez rouaned Powys.
Hervez Historia regum Britanniae, gant Jafrez Menoe e renas Aurelius Conanus war-lerc'h e eontr Kustentin III. Gallout a rafe bezañ an Aurelius Caninus, meneget gant Gweltaz.

## Levrlennadur

* Giles, John Allen, ed. (1841), The Works of Gildas and Nennius, London: James Bohn.
* Giles, John Allen, ed. (1847), History of the Ancient Britons.
* Lloyd, John Edward (1912). A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest. Longmans, Green, and Co.
* Thornton, David E. (2004). "Oxford Dictionary of National Biography". Oxford Dictionary of National Biography (online ed.). Oxford University Press.
# Campigneulles-les-Grandes

Kumunioù Frañs :
| Anv | Campigneulles-les-Grandes |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Montreuillois |
| Kanton | Montreuil-sur-Mer |
| Kod INSEE | 62206 |
| Kod post | 62170 |
| Maer | Hubert Douay |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,34 km² |
| Led | 50° 26' 11" Norzh |
| Hed | 01° 42' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 51 m |
| Uhelder bihanañ | 23 m |
| Uhelder brasañ | 61,9 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 270 (2007) |
| Stankter | 50 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Campigneulles-les-Grandes a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
# Campigneulles-les-Petites

Kumunioù Frañs :
| Anv | Campigneulles-les-Petites |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Montreuillois |
| Kanton | Montreuil-sur-Mer |
| Kod INSEE | 62207 |
| Kod post | 62170 |
| Maer | Jean-Claude Alexandre |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,19 km² |
| Led | 50° 26' 46" Norzh |
| Hed | 01° 44' 03" Reter |
| Uhelder kreiz | 51 m |
| Uhelder bihanañ | 15 m |
| Uhelder brasañ | 67 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 587 (2007) |
| Stankter | 96 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Campigneulles-les-Petites a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik, 1705.
# Campigny

Campigny zo un anv-lec'h gallek.
* Campigny (Calvados), kumun c'hall en departamant Calvados
* Campigny (Eure), kumun c'hall en departamant Eure
# Campigny (Calvados)

Kumunioù Bro-C’hall :
| Anv | Campigny |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Campigny e Kanton Balleroy hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Bayeux Intercom |
| Kanton | Balleroy |
| Kod INSEE | 14130 |
| Kod post | 14490 |
| Maer | Paul Pénard |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,61 km² |
| Led | 49° 14' 57" Norzh |
| Hed | 00° 47' 56" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 38 m |
| Uhelder brasañ | 77 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 182 (2008) |
| Stankter | 32 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Campigny a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor

* Eil brezel-bed: mervel a reas ur gwaz nann-soudard e Campigny abalamour d'ar brezel e miz Kerzu 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia, XIII$^{vet}$ kantved.
* Maner Campigny (ti-feurm ar c’hastell kozh), XVI$^{vet}$ kantved.
* Kastell Fresnes, XVIII$^{vet}$ kantved, hag e gouldri.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France