OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Les Frères Jacques

Les Frères Jacques a oa pevar c’haner-komedian-mimer gallek: ar vreudeur André ha Georges Bellec, François Soubeyran, Paul Tourenne, o fianoour Pierre Philippe betek ar bloavezhioù 1960 ha Hubert Degex goude.
Bragloeroù du, justennoù liv, manegoù gwenn ha togoù warno e tansont, kanont ha mimont, etre 1944 ha 1983, pozioù fentus pe varzhel savet gant Francis Blanche, Georges Brassens, Léo Ferré, Jean de La Fontaine, Jacques Prévert, Raymond Queneau, Jean-Paul Sartre, Boris Vian ha tud all.

## Un nebeud pladennoù

War-dost da 400 kanaouenn a zo bet kanet gant Les Frères Jacques.
# Les Galettes de Pont-Aven

Les Galettes de Pont-Aven (Galetez Pont-Aven e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet gant ar filmaozour ha romantour gall Joël Séria e 1975.
L'Oie blanche (Ar Waz wenn e brezhoneg) eo an titl a oa bet dibabet da gentañ-penn.

## Fichenn deknikel

* Doare : Komedienn/Drama,
* Senario ha divizoù : Joël Séria,
* Produour : Coquelicot Films, Trinacra Films hag Orphée Films,
* Skeudenniñ : Marcel Combes,
* Son : Gérard Barra,
* Sonerezh : Philippe Sarde,
* Frammañ : Étiennette Muse,
* Kinkladur : Christian Lemarque,
* Gwiskamantoù : ,
* Prantad filmañ : bet kroget e deroù miz Ebrel 1975,
* Lec'hioù filmañ : trowardroioù Pariz, Pont-Aven (Penn-ar-Bed),
* Deiziad dont er-maez : 20 a viz Eost 1975,
* Padelezh : 105'.

## An danvez

Ren a ra Henri Serin, gwerzhour disglavieroù diouzh e vicher, ur vuhez dister. Livañ a ra evit e blijadur ha sorc'hennet eo gant ar fulenned o revr mentet-kaer...a blij kalz dezhañ taolenniñ. Ober a ra anaoudegezh gant Émile, ul livour bras e c'henoù. Hemañ a ro tro dezhañ da gejañ gant ur gaer a Ganadianez hag a ra dezhañ mont diouzh e familh ; chom a reont asambles e-pad un nebeud devezhioù entanet. Menel a ra sac'het e Pont-Aven e-lec'h ma krog da evañ betek re. Padal, aze ec'h adkav ur vuhez reizh a-drugarez da gened ha koantiri Marie : ober a ra e soñj d'ober e annez eno da werzhañ galetez.

## Roll ar gomedianed pennañ

* Jean-Pierre Marielle : Henri Serin,
* Bernard Fresson : Émile,
* Jeanne Goupil : Marie,
* Dolores McDonough : Angéla,
* Claude Piéplu : ar pirc'hirin/ar barzh,
* Andréa Ferréol : an itron Licquois, ar genwerzhourez,
* Romain Bouteille : an aotrou Person,
* Dominique Lavanant : Marie Pape, ar c'hast.
N'haller ket lavaret e roe an dudenn c'hoariet gant Dominique Lavanant, ur vrav a skeudenn eus Breizh : gwisket ha koefet evel ur Vigoudenn e ra Marie Pape he micher a c'hast, kemeret ganti un taol-mouezh eus ar souezhusañ, zoken evit ur gwir Vigoudenn !
# Les Glénans

Les Glénans zo ur skol bageerezh-dre-lien savet e 1947 gant Hélène ha Philippe Viannay en Inizi Glenan. Hiziv eo skol bageerezh-dre-lien brasañ bro-C'hall. Ur gevredigezh hervez lezenn 1901 an hini eo, a-youl-vat eo al lodenn vrasañ eus ar gelennerien.

## Lec’hioù

E pemp lec’h eo staliet ar gevredigezh: an Inizi Glenan (ha Konk-Kerne), An Arzh (ha Gwened), Pempoull, Marseillan ha Bunifaziu. Aozet e vez stajoù zo eus porzhioù all ivez, en o zouesk Brest, Sant-Maloù, Ar Roc'hell, ha re e Bro-C'hall tramor hag e broioù estren.

## Kentelioù

Gant ar Glénans e vez kelennet bageal gant driverion, katamaranoù skañv, plankennoù-dre-lien, wingfoil, ha bagoù merdeadenn.

## Le Cours des Glénans

Abaoe 1961 e embann ar Glénans ul levr, Le Cours des Glénans, un dornlevr bageal klok. Deuet e oa an eizhvet embannadur er-maez e 2017.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
# Keindraeneg

Keindraeneg :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gasterosteiformes |
| Kerentiad : | Gasterosteidae |
| Genad : | Spinachia |
| Anv skiantel ||
| Spinachia spinachia Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'heindraeneg (Spinachia spinachia) zo ur pesk mor a vev er meurvor Atlantel, e mor an Hanternoz hag er mor Baltek.
# Keidennadur

Keidennadur ar gevredigezh a zo un deorienn bet savet gant ar sokiolour Henri Mendras etre ar bloavezhioù 1965 ha 1984 en e levr "La seconde révolution francaise". An deorienn-se a lak war wel ur c'hemm eus framm ar gevredigezh da vare fin an XX$^{vet}$ kantved e Frañs. Merzet e vez a-hed an 30 glorieuses un homogenekadur eus ar gevredigezh (tostoc'h-tostañ eo an hiniennoù etrezo en ur sell sokiologel), un emdroadur eus ar framm sokio-micherel, hag ur renkad sokial etre brasoc'h-brasañ.
Ur chema diwar stumm ur c'hornigell a zo bet ijinet gant Mendras evit skeudenniñ ar framm sokial nevez-se :
Faktorioù pennañ ar c'heidennadur a zo:
* Kresk ar bevezadur a-vern (industrializadur)
* Kresk ar c'horvoderioù
* Demokrateladur ar skol (kresk feur skoliata, bachelouriezh gant un niver bras...)
* Digresk an dizingalderioù ekonomikel ha sokial (memes pleustroù sokial)
* Tredeladur ar gevredigezh (kresk an niver a dud en 3de gennad, memes statud sokio-micherel...)
Stummadur ur renkad etre ledannoc'h-ledannañ a zegas un digresk eus ar santimant pe emskiant aparchantiñ, ar pezh a lak da greskiñ neuze an hiniennelouriezh en hor gevredigezh.
# Keginerezh India

Keginerezh India n’eus ket anezhañ e gwirionez, rak meur a geginerezh rannvroel disheñvel an eil diouzh egile zo kentoc'h. Ul lodenn vras eus ar boblañs ne zebr tamm kig ebet, pe e vefe dre zibab, pe dre redi relijiel. Setu perak e kaver meuzioù a bep seurtaozet hep kig, ha diazezet kentoc’h war al legumaj sec’h (piz sisez, piz-rouz hag all), rak leun a broteinoù int. Diazezet eo war implij ar masala, ur meskaj spisoù a gaver e kement sekred-kegin a zo. E broioù ar C’hornôg e reer “kuri” eus ar meskaj-se, ar pezh a zo direizh, rak ne vez ket implijet pe dost en India. Ha pa vez implijet e talvez keusteurenn, pe meuz mitonet. Spisoù a gaver dre ret e keginerezh India, a-benn reiñ blaz d’ar pezh a farder.

## Aozennoù pennañ

* Spisoù : kurkuma pe safron India, safron, kardamom produet e Kerala, jinjebr poultr pe fresk, koriandrez (greun, pe poultr pe fresk), kraoñ ha kign muskadez, greun roz-moc’h, fenugrek, pimant, koumin (greun pe poultr), kanell (poultr pe bizhier), tachoù-jenofl, pebr ( poultr pe klok), greun sezv, aniz glas, aniz steredennek, greun ognon, greun fanouilh, poultr mangez,delioù kuri (anvet ivez cari patta), lore-kegin, assa-foetida, tamarindez hag ur meskaj spisoù anvet garam masala.
Hag ivez : kraoñ kajou, kraoñ-kokoz, laezh-kokoz, pistachez, kignen, ognon, alamandez, greunadez (greun sec’h), la bent, dour-roz, greun sezam.

## Keginerezh levezonet gant an diavaez

Pa voe aloubet norzh India gant muzulmiz vogol e tegasjont ivez o c’heginerezh : kebab hag an doare-poazhañ anvet tandoori da skouer. An aozennoù a-orin eus Amerika (avaloù-douar, tomatez, maiz) a zo bet degemeret ivez. E rannvroioù zo eo bet levezonet ar fardañ boued gant an drevadennerien : e kêrioù-kontlec’h dalc’het gant ar C’hallaoued pe gant ar Bortugaled eo bet degaset ar fardañ kig-bevin ha kig-moc’h, padal e c’hall seurt aozennoù bezañ difennet e rannvroioù all. E Goa da skouer, e vez fardet kig-moc’h vindaloo, ur sekred-kegin diazezet war ar gwinegr a veze degaset gant ar Bortugaled eo.
| E diabarzh un dhaba (ostaleri vihan) | Un Indiad o fardañ masala |

### Digoroù-pred

* Samousa
* Pakora
* Raita

### Kig

* Kig-oan korma
* Kig-yar korma
* kig-morc’h vindaloo
* kig-yar tandoori
* Kig-yar tikka masala

### Pesked

* Kuri pesked Kerala

### Legumaj

* Saag
* Aloo gobi
* Piz sisez
* Ognon badji
* Dal

### Riz ha bara

* Naan
* Chapati
* Biryani
* Dosai
* Papadum
* Puri

### Dibennoù-pred

* Gulabjaman
* Kulfi
* Barfi

### Evajoù

* Lassi
* Nimbu pani
* Asha
* Chai
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Keineg

Keineg :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Carangidae |
| Genad : | Trachurus |
| Anv skiantel ||
| Trachurus trachurus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'heineg (Trachurus trachurus) a zo ur pesk mor hag a vev e reter ar meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar. Graet e vez cheñchard outañ e takadoù 'zo, ha lesanvet e vez brilli-goañv ivez.
# Kehueg

Ur yezh direnk komzet e Papoua ar C'hornaoueg, etre tachenadennoù an Dayoed hag an Aouyiz, eeo ar c'hehueg. Hogozik aet da get eo

## Gwelet ivez

* Yezhoù direnk
# Kein

Ar c'hein eo al lodenn eus ar c'horf etre ar choug hag ar revr, a-us an divgroazell, enebet ouzh ar bruched hag ar c'hof.
E krec'h ar c'hein emañ an divskoaz. E-kreiz ar c'hein emañ gwalenn ar c'hein, a zo stummet gant ar melloù-kein, ha stag outo, a bep tu, ar c'hostezennoù a ya d'ober kest ar brusk, pe kest ar bruched.

### Organoù

A-dreuz ar c'hein e c'haller klevout ar skevent oc'h analat. Al lounezhi e-barzh ar c'horf, e-traoñ ar c'hein, a bura ar gwad.

### Poan-gein

Labourioù zo, pe doareoù d'en em zerc'hel, pa vez pleget ar c'horf, a zegas poan-gein d'an den.
Gant al loened-samm (kezeg, ezen, kañvaled) e vez douget semmen war o c'hein. Gant un den e vez douget semmen war e choug.

## Ar c'hein hag ar gweled

Krommenn kein ar maouezed a zo unan eus an danvezioù muiañ labouret gant al livourien ha kizellerien.

## Traoù

Komz a reer ivez eus kein ur gador, kein ul levr. Digein e vez ar bankoù peurvuiañ, hogen bankoù keinet zo ivez. Keinañ levrioù a vez graet evit o lakaat da badout.
# Keginerezh Italia

Keginerezh Italia eo an hollad aozennoù, meuzioù, rekipeoù ha teknikoù keginañ a gaver e ledenez Italia abaoe an henamzer. Stewet eo ar c'heginerezh kreizdouarat-se er bed a-bezh hiziv hon deiz, hag ar c'heginerezh gwellañ-deuet en Europa eo hervez un sontadeg e 2010, hag er bed hervez unan all e 2012$^,$$^,$$^,$. Brudet eo evit he eoul olivez, e c'heuzioù, he c'hilhevardon, he fizzaioù, he zoazennoù, he gwinoù, he frouezh hag he dibennoù-pred dreist-holl. En holl ez eus ouzhpenn 5300 produ italian.

## Un nebeud meuzioù brudet

An eoul olivez zo un aozenn diazez e keginerezh Italia. Tomatez ha kalz legumaj all a gaver ivez, louzeier evel ar bazilik, ha safron implijet evel temz. Kalz hiliennoù zo ivez, evel ar pesto. Pinvidik eo an hevlezouriezh-se abalamour d'ar rannvroioù a ya d'ober Italia.
Un nebeud meuzioù brudet :
* ar bara
* ar pizza evel pizza giz Naplez
* an toazennoù evel an tortellini, ar spaghetti, an tagliatelle
* ar ravioli
* al lazagn
* ar polenta
* ar saladenn Caesar
* an truf
* ar parmigiano Reggiano pe parmezan,
* ar mozzarella
* morzhed-ho'ch Parma
* ar c'hafe cappuccino, espresso ha lungo.
* ar gelati, an diennoù-skorn
* an tiramisu
* ar panna cotta
* ar vmortadella
* ar risotto
* ar skalopenn giz Milano
* an osso buco
* ar salami
* ar gnocchi
* ar minestrone
* ar c'hcornetto, da lavaret eo ar gornegenn

## An evajoù

* ar c'hchianti, gwin brudetañ ar vro
* ar prosecco
* al limocello
* ar Martini, ar Vermouth, ar c'hCampari

## Pennadoù all

* Roll an anvioù toazennoù

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Classement Sondage Cuisine Européenne 2010. La cuisine italienne, meilleure cuisine d'Europe ?.
* ↑ Classement Sondage Cuisine européenne 2012. Classement cuisine italienne en Europe.
* ↑ https://www.ouest-france.fr/leditiondusoir/data/47020/reader/reader.html#!preferred/1/package/47020/pub/68198/page/9/
* ↑ La gastronomie italienne maintient sa suprematie
* ↑ Pourquoi la cuisine italienne a tant de succès ?
# Kiwi Okarito

Kiwi Okarito :
| Ur c'hiwi Okarito. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Genad : | Apteryx |
| Anv skiantel ||
| Apteryx rowi Tennyson, Palma, Robertson, Worthy & Gill, 2003 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hiwi Okarito a zo un evn, Apteryx australis an anv skiantel anezhañ.
"Rowi" a vez graet ivez eus ar pempvet spesad kiwied-mañ, bet c'hoarvezet e gavadenn e 2003, ouzhpenn kant tregont vloaz war-lerc'h hini ar c'hiwi meur marellek (Apteryx haastii).

## Annez

Bevañ a ra al labous e koad Ōkārito (aod kornôg Enez ar Su e Zeland-Nevez).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Apteryx australis war al lec'hienn Avibase.
# Kiviak

Ur meuz inuit eo ar c’hiviak.
Fardet e vez dre lakaat ur 500 kuilhiged bennak en o fezh, gant o beg hag o fluennoù, e kroc’hen ur reunig. Lamet e vez ar muiañ posubl a aer eus ar groc’hen a-raok gwriat anezhi ha siellañ anezhi gant lard kuilhig evit diboulzañ ar c’helien. Kuzhet e vez ar c’hiviak en ur bern maen, ur vaen vras war e gorre evit stouvañ anezhañ. Goude tri miz e vez debret an evned go, hep o fluennoù hag a-wechoù hep o c’hroc’hen. Fardet e vez ar c’hiviak pa vez tomm an amzer da virout boued evit ar goañv. Ur meuz gouel eo avat, debret e-pad deizioù-ha-bloaz pe festoù dimeziñ.
Pouezus eo fardañ kiviak gant kuilhiged ha n’eo ket evned all. E miz Eost 2013 e varvas meur a zen gant ar votulegezh goude bezañ debret kiviak fardet gant eidered, evned na c'hoont ket ken mat hag ar c’huilhiged.

## Daveoù

* ↑ Kiviak, rove.me
# Kiwi Owen

Kiwi Owen :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Genad : | Apteryx |
| Anv skiantel ||
| Apteryx owenii (Gould, 1847) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kiwi Owen (Apteryx owenii) a zo un evn.

## Annez

Brosezat eo inizi hanternoz Zeland-Nevez.

## Daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Kiwi ar Su

Kiwi ar Su :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Genad : | Apteryx |
| Anv skiantel ||
| Apteryx australis (Shaw & Nodder, 1813) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kiwi ar Su (Apteryx australis) a zo un evn.

## Annez

Brosezat eo Enez ar Su e Zeland-Nevez.

## Daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Kiwi meur marellek

Kiwi meur marellek :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Genad : | Apteryx |
| Anv skiantel ||
| Apteryx australis (Potts, 1872) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kiwi meur marellek (Apteryx haastii) a zo un evn.

## Annez

Brosezat eo Enez ar Su e Zeland-Nevez.

## Daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Kiwi Mantell

Kiwi Mantell :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Genad : | Apteryx |
| Anv skiantel ||
| Apteryx mantelli (Bartlett, 1851) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kiwi Mantell (Apteryx mantelli) a zo un evn.

## Annez

Brosezat eo Enez an Norzh e Zeland-Nevez.

## Daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Kivi

Kivi zo ur ger estonek ha finnek (div yezh kar) hag a dalv kement ha maen, deuet da vout anv-tiegezh.

## Tud

* Aleksis Kivi (1834–1872)
* Antero Kivi (1904–1981)
* Kalju Kivi (1951-)
* Maarja Kivi (1986-)
* Signe Kivi (1957-)

## Gwelet ivez

* Kiwi
# Kivij

Kivij zo poultr aozet diwar rusk ar gwez-derv hag a dalvez d'ar givijerien da ober lêr gant ar c'hrec'hin loened.
# Kiwi (evn)

Kiwi :
| Apteryx australis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apterygiformes |
| Kerentiad : | Apterygidae |
| Anv skiantel ||
| Apteryx Shaw, 1813 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hiwied$^,$ a zo evned dic'houest da nijal, a orin eus Zeland-Nevez. Termenet e voe ar c'herentiad Apterygidae, e 1840, gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a pemp spesad d'ober ar c'herentiad Apterygidae (hag ar genad Apteryx war un dro) :
* kiwi ar Su (Apteryx australis)
** A. a. australis hag A. a. lawryi,
* ar c'hiwi meur marellek (Apteryx haastii)
* ar c'hiwi Mantell (Apteryx mantelli)
* ar c'hiwi Owen (Apteryx owenii)
* ar c'hiwi Okarito (Apteryx rowi).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 770b.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Apterygiformes/Apterygidae (lennet e-barzh d'an 31 a viz Mae 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Llanengan

Llanengan zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, en hanternoz Kembre. E Ledenez Llŷn emañ, e-kichen Abersoch.
# Korn Afrika

Korn Afrika zo ur rannved e reter Afrika. En em ledañ a ra war 2 vilion a km². Bevennet eo er biz gant ar Mor Ruz, er reter gant Mor Arabia, er gevred gant Meurvor Indez, er c'hornôg gant Kenya, Susoudan ha Soudan. E korn Afrika emañ Eritrea, Etiopia, Djibouti ha Somalia. War-dro 100 milion a dud a vev ennañ.
# Korn beg plat

Korn beg plat :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Scorpaeniformes |
| Kerentiad : | Triglidae |
| Genad : | Trigla |
| Anv skiantel ||
| Trigla lyra Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'horn beg plat (Trigla lyra), liester: korned beg plat, a zo ur pesk mor.
# Korn glas

Korn glas :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Scorpaeniformes |
| Kerentiad : | Triglidae |
| Genad : | Eutrigla |
| Anv skiantel ||
| Eutrigla gurnardus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'horn glas (Eutrigla gurnardus), liester: korned glas, a zo ur pesk mor.
# Kouseg

Ur yezh penoutiek eus ar skourr yezhoù aodoù Oregon eo ar c'houseg (coos pe hanis). Komzet e oa war aodoù su Oregon er Stadoù-Unanet. Marv eo ar gomzerez diwezhañ, Martha Johnson, e 1972.
Tost tre eo ouzh ar milukeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
* Kous (meuriad)
# Kouskous

    Evit implijoù all, gwelet Kouskous (disheñvelout).
Ar c’houskous (ur ger deuet e brezhoneg eus ar galleg, hag ar ger gallek Couscous zo e-unan un amprest digant arabeg ar Maghrib, al-kuskus) zo ur meuz eus hanternoz Afrika, fardet gant semoul (gwinizh), kig e tammoù bihan, legumaj a bep seurt, ha chaous temzet, anvet harissa.

## Aozennoù

Meur a zoare kouskous zo, hervez ar vro ma vez fardet, hag a bep seurt traoù a c’haller kaout ennañ.
* En Aljeria e kaver ennañ piz-sisez, fav (Vicia faba), meur a seurt legumaj (karotez, irvin, avaloù-douar, kourjetez, tomatez…) ha kig diouzh an dro.
* Er Sahara e vez servijet alies hep legumaj na bouilhoñs.
* E Tunizia e c’hall bezañ kig konikl pe kig dañvad ennañ, met er vro-se e kaver ivez alies kouskous gant pesked.
* E Maroko e vez servijet gant kig dañvad pe kig yar peurliesañ. E-pad pell e vez poazhet an irvin, ar rezin sec’h, ar piz-sisez, an ognon hag al legumaj all.
E-kichen ar pladad kig hag legumaj poazhet en dour e servijer semoul, fardet diwar gwinizh kalet.

## Istor

Dont a ra ar meuz-se eus broioù ar Maghrib, Maroko, Aljeria ha Tunizia, ha gant ar C’hallaoued aet da drevadenniñ ar broioù-se, en XIX$^{vet}$ kantved, eo bet ledet en tu all d’ar Mor Kreizdouar hag anavezet eo bremañ en Europa hag er bed. E lec’hioù zo en-dro d’ar Mor Kreizdouar, evel en Andalouzia, avat e oa anavezet kerkent hag an XIII$^{vet}$ kantved.
E Bro-C’hall hag e Bro-Spagn e plij ken-ken ar meuz-se d’an dud. Hervez un enklask a oa bet graet e 2006 e oa ar c’houskous an eil meuz a blije ar muiañ d’ar Frañsizien. Er broioù-se, pe er pretioù evit an douristed er Maghrib, e kaver bremañ kouskous gant meur a seurt kig, met kement-se ne oa ket ar boaz gwechall er Maghrib.

## Notennoù

* ↑ Luce Ben Aben, Moorish Women Preparing Couscous, Algiers, Algeria (1899). Kavet : 2013-09-26.
* ↑ hervez ul levr dizanv eus an XIII$^{vet}$ kantved, anvet Kitāb al-tabǐkh fǐ al-Maghrib wa'l-Andalus ("Levr ar c’heginañ er Maghrib hag en Andalouzia" en arabeg), a gaver meneget e rekipeoù e lec’hienn David Friedman Kinds of Starch Dishes
* ↑ "Notre Temps" Enklask kaset da benn d’an 11 ha d’an 12 a viz Genver 2006 evit ar gelaouenn Notre Temps e-mesk 1000 den, anezho ur standilhon tud 18 vloaz hag ouzhpenn.

## Gwelet ivez

* Taboule
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kouskous-douar

Kouskous douar :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Phalangeridae |
| Genad : | Phalanger |
| Anv skiantel ||
| Phalanger gymnotis Peters & Doria, 1875 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'houskous douar (Phalanger gymnotis pe Strigocuscus gymnotis) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Ginea Nevez hag en inizi Aru (Maluku).
# Kouskous (bronneg)

Kouskoused :
| Spilocuscus maculatus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Phalangeridae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'houskoused zo bronneged godellek a vev en Aostralia ha Ginea Nevez hag a ya d'ober ar genadoù Ailurops, Phalanger, Spilocuscus ha Strigocuscus.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù kouskoused emañ :
* ar c'houskous-douar, Phalanger gymnotis ;
* kouskous Molukez, Phalanger ornatus ;
* ar c'houskous brizh, Spilocuscus maculatus.
# Koursk

Koursk (ruseg: Курск) a zo ur gêr e kornôg Rusia. Kêr-benn Oblast Koursk eo. Poblet e oa gant tro-dro 429 000 a dud e 2013.

## Enorioù

* Al lestr-splu rusian Koursk a oa bet badeziet a-ziwar anv ar gêr.
# Kous (meuriad)

Kous :
| Anvioù arall: Hanis ||
| Poblañs | 300 (est.) |
| Rannvroioù gant poblañsoù pouezus | Stadoù Unanet: Oregon |
| Yezh | Kouseg (aet da get) , Saozneg |
| Relijion | Kristeniezh |
Ur meuriad indian eu su Oregon eo ar Goused. Bevañ a reont gant an Umpquaed hag ar Siuslawed er mirlec'h ar Meuriadoù Kevreet eus an Indianed Kous, Umpqua izel ha Siuslaw. Da get ez eo aet o yezh e 1972 hag an holl izili eus ar meuriad a gomz saozneg hiziv.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ar mirlec'h
# Kouskous (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar ger kouskous a c'hall ober dave :
* d'ur meuz eus hanternoz Afrika, ar c'houskous ;
* da loened godellek, ar c'houskoused, zo meur a seurt anezho.
# Kousaleg

Ur yezh c'hourek eus isskourr yezhoù ar c'hreiz eo ar c'housaleg (kusaal) komzet gant tro-dro da 500 000 den e norzh Ghana dreist-holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
* Yezhoù senoufoek
# Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan

Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan a oa un aozadur savet etre kumunioù eus departamant Aodoù-an-Arvor, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Kornôg Kreiz Breizh e oa. Divodet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2014.

## Kumunioù

Kumuniezh kumunioù Bro Gwerledan a yae 5 kumun d'ober anezhi :
* Kaorel
* Mur
* Sant-Jili-ar-C'hozhvarc'had
* Sant-Koneg
* Sant-Wenn
# Kumuniezh kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe

Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe a oa un etrekumuniezh e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Ul lodenn eus Bro Gerne eo. Krouet eo bet e 2002. D'ar 1añ a viz Genver 2017 e oa deuet da vezañ Kumuniezh kumunioù Pleiben-Kastellin-Porzhe, goude kendeuziñ gant Kumuniezh kumunioù Bro Pleiben.

## Kumunioù

Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe a yae 11 kumun d'ober anezhi:
* Dineol
* Kast
* Kastellin
* Kemeneven
* Meilh-ar-Wern
* Ploeven
* Plonevez-Porzhe
* Ploudiern
* Sant-Kouled
* Sant-Vig
* Tregarvan

## Brezhoneg

Emañ Skol Diwan Kastellin en 23 Grande Rue (Ru Vras), e Kastellin. Krouet e voe e 2007.
* E distro-skol 2015 e oa enskrivet e Skol Diwan Kastellin 20 skoliad (1,3 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel Kumuniezh-kumunioù Bro Kastellin hag ar Porzhe