OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sonora Island (British Columbia)

Enez Sonora, pe Sonora Island zo unan eus an Inizi Discovery, e British Columbia.

## Istor

Dont a rafe an anv spagnolek-se eus hini ul lestr spagnat, deuet eus Bro-Vec'hiko, a eas d'ober ur veaj da zizoleiñ Meurvor Habask an hanternoz e 1775. Daou lestr a oa: ar Santiago, gourc'hemennet gant Bruno de Heceta, ha Sonora (la Señora), gourc'hemennet gant e letanant Juan Francisco de la Bodega y Quadra.
Mervel a reas un nebeud matoloded, ha divizout a reas Hezeta mont war e giz da Vec'hiko met Bodega y Quadra a nac'has mont d'e heul hep bezañ echuet e labour: klask pelec'h e oa ar Rused. Kenderc'hel a reas war-du an hanternoz eta, betek Sitka, en Alaska.
Iskis eo gwelout meskañ an anvioù Sonora ha hini ofisiel al lestr, Nuestra Señora de Guadalupe (ar Señora, da lavarout eo an Itron Varia). Gallout a rafe al listri bezañ deuet eus Sonora ar vro a vo stad diwezhatoc'h, kenkoulz all.

## Gwelet ivez

* Kanol Cordero

## Pennad kar

* Sonora.

## Liammoù diavaez

* Sonora Island 50°22′33″N 125°15′5″K / 50.37583, -125.2513950°22′33″N 125°15′5″K / 50.37583, -125.25139
* Thurston Bay Marine Provincial Park
# Sakesphorus

Sakesphorus :
| Ur barez Sakesphorus cristatus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Anv skiantel ||
| Sakesphorus Chubb, 1918 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sakesphorus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1918 gant an evnoniour breizhveuriat Charles Chubb (1851-1924).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sakesphorus canadensis
** S. c. canadensis, fumosus, intermedius, loretoyacuensis, pulchellus ha trinitatis,
* Sakesphorus cristatus,
* Sakesphorus luctuosus.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Tri spesad all — bernardi, melanonotus ha melanothorax — a oa bet diblaset er genad Thamnophilus adalek 2007.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thamnophilidae/Sakesphorus (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Mae 2018).
* ↑ (en) Robb T. Brumfield, Proposal (278) to South American Classification Committee / Transfer some Sakesphorus species into Thamnophilus (Thamnophilidae), miz Mae 2007.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Saki

Saki :
| Anv ofisiel | Hector Hugh Munro |
| Anv pluenn | Saki |
| Obererezh | Daneveller, romantour, saver pezhioù-c'hoari, kazetenner |
| Ganedigezh | e 1870 e Akyab, Myanmar |
| Marv | e 1916 e Beaumont-Hamel, Bro-C'hall |
| Yezh skrivañ | Saozneg |
| Oberennoù pennañ ||
| The Unbearable Bassington, Beasts and Super-beasts ||
| kemmañ |
Hector Hugh Munro (ganet d'an 18 a viz Kerzu 1870 ha marvet d'an 13 a viz Du 1916), anavezet gwelloc'h dindan e anv-pluenn Saki, a oa ur skrivagner saoz, a rae goap eus kevredigezh amzer ar roue Edouarzh gant e zanevelloù. Tremen a ra da vezañ mestr an danevelloù, ha keñveriet e vez alies gant O. Henry ha Dorothy Parker. Marteze eo "The Open Window" (Ar prenestr digor) e zanevell vrudetañ.
Ouzhpenn e zanevelloù (a oa bet embannet da gentañ e kelaouennoù, evel ma oa boaz d'ar mare-se, ha goude dastumet e meur a levrenn) e skrivas ivez ur pezh-c'hoari, The Watched Pot, e kenlabour gant Charles Maude; daou bezh-c'hoari en un arvest; ur studiadenn istorel, The Rise of the Russian Empire (Savidigezh impalaeriezh Rusia), al levr nemetañ embannet dindan e wir anv; ur romant berr, The Unbearable Bassington; al levr e lodennoù The Westminster Alice (ul luadenn eus Alis e Bro ar Marzhoù e Parlamant ar Rouantelezh Unanet), ha When William Came, istitlet A Story of London Under the Hohenzollerns (istor Londrez dindan ar re Hohenzollern), ur skrid faltazi diwar-benn aloubadenn Breizh-Veur gant an Alamaned. Levezonet e voe gant Oscar Wilde, Lewis Carroll, ha Kipling, ha levezonañ a reas A. A. Milne, Noël Coward, ha P. G. Wodehouse.

## Anv

Soñjet e vez e tave an anv Saki eus an douger-tasoù e Rubaiyat Omar Khayyam, ur varzhoneg meneget a-wezhioù gant an dudenn bennañ e-barzh "Reginald on Christmas Presents" (Reginald diwar-benn profoù an Nedeleg) hag istorioù all c'hoazh. Koulskoude e c'hell dave diouzh ar marmouz Saki eus Amerika ar Su, "ur marmouz bihan, hir e lost eus Kornôg an douar" a zo un dudenn bennañ e-barzh "The Remoulding of Groby Lington".

## E vuhez

Ganet e voe Hector Hugh Munro e Akyab, Birmania (anvet bremañ Sittwe, Myanmar). Mab e oa da Charles Augustus Munro ha Mary Frances Mercer. Ensellour meur e polis Birmania e oa e dad, pa oa ar vro ul lodenn eus Impalaeriezh Breizh-Veur c'hoazh. E 1872 e voe arsailhet e vamm, a oa aet da Vro-Saoz da veajiñ, gant ur vuoc'h; diforc'hiñ he bugel a reas. Ne zeuas morse en-dro ha buan e varvas. Kas a reas Charles Munro e vugale, Saki a oad a zaou vloaz en o zouez, da Vro-Saoz, ma voent desavet gant o mamm-gozh hag o moerebezed en un diegezh strizh.
# Saks (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Saks, pe Sachsen (en alamaneg), zo un anv a dalvez da envel meur a dra zisheñvel, hervez an amzerioù, pe da vare an Impalaeriezh santel roman, pe an Impalaeriezh alaman, pe en Alamagn a vremañ.
* ur rouantelezh, rouantelezh Saks ;
* meur a stad alaman a hiziv :
** hini Saks, a glot gant rouantelezh Saks gwechall ;
** hini Saks-Anhalt, a glot gant Proviñs Saks, e Prusia, ha dugelezh Anhalt gwechall ;
** hini Saks-Izel, pe Niedersachsen, hag enni ar stadoù kozh-mañ: rouantelezh Hannover, dugelezh-veur Oldenburg, dugelezh Braunschweig ha priñselezh Schaumburg-Lippe ;

## Istor

Meur a stad zo bet en istor
* Saks istorel
* Dugelezh Saks (war-dro 804-1296)
** Sachsen-Lauenburg
** Sachsen-Wittemberg
* Priñselezh Saks (1356-1806)
* Rouantelezh Saks (1806-1918)
* Stad dieub Saks (1920-1952)
* An Dugelezhioù sakson, savet diwar rannañ douar etre breudeur:
** Dugelezh Sachsen-Altenburg (1603-1672, ha 1826-1918)
** Dugelezh Sachsen-Coburg (1596-1633, ha 1680-1735)
** Dugelezh Sachsen-Coburg-Saalfeld (1735-1825)
** Dugelezh Sachsen-Coburg-Gotha (1826-1918)
** Dugelezh Sachsen-Eisenach (1596-1638, ha 1640-1644, ha 1662-1809)
** Dugelezh Sachsen-Gotha (1640-1680)
** Dugelezh Sachsen-Gotha-Altenburg (1672-1825)
** Dugelezh Sachsen-Hildburghausen (1680-1825)
** Dugelezh Sachsen-Jena (1672-1690)
** Dugelezh Sachsen-Meiningen (1680-1918)
** Dugelezh Sachsen-Merseburg (1656-1738)
** Dugelezh Sachsen-Römhild (1680-1710)
** Dugelezh Sachsen-Saalfeld (1680-1735)
** Dugelezh Sachsen-Weimar (1572-1809)
** Dugelezh-veur Sachsen-Weimar-Eisenach (1809-1918)
** Dugelezh Sachsen-Weissenfels (1656-1746)
** Dugelezh Sachsen-Zeitz (1656-1718)
* Rannidigezhioù all :
** Comté palatin de Saxe
** Saks prusian (1816-1945)
* Rieien :
** Rieien Saks
# Sakarya (proviñs)

Proviñs Sakarya zo ur proviñs e gwalarn Turkia, o skeiñ war ar mor Du.

## Douaroniezh

War-dro 800.000 annezad a oa e Sakarya e 2007.
4.800 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Saks

    Evit implijoù all, gwelet Saks (disheñvelout).
Saks (alamaneg Sachsen, sorabeg Sakska), anvet Stad dieub Saks (Freistaat Sachsen) ez-ofisiel a zo unan eus ar 16 land a ya d'ober Alamagn. Dresden eo ar gêr-benn, ha lesanvet eo Firenze an Elbe abalamour d'he finvidigezh a-fet tisavouriezh. Kêrioù bras all a gaver ivez e Saks : Leipzig ha Chemnitz. An Elbe eo ar stêr vrasañ a gaver e Saks. Da vare rann Alamagn e oa Saks en DDR, ha rannet e oa e tri distrig (Dresden, Leipzig ha Karl-Marx-Stadt). Adsavet eo bet al land d'an 3 a viz Here 1990.

## Aozadur an tiriad
### Distrigoù (Direktionsbezirke) Saks

Rannet eo Saks e 3 distrig anvet Direktionsbezirke abaoe ar c'hemmoù en aozañ arondisamantoù e Saks e 2008:
* Distrig Leipzig
* Distrig Dresden
* Distrig Chemnitz

### Arondisamantoù (Landkreise) ha kêrioù-arondisamantoù (kreisfreie Städte)

Rannet eo Saks e 10 arondisamant ha teir c'hêr-arondisamant abaoe m'eo bet kemmet aozadur an tiriad e 2008. Betek-henn e oa 22 arondisamant, ha bremañ ez eus 10 anezho.
* Dek arondisamant (Landkreise) Saks
* Arondisamant Bautzen (Budyšin e sorabeg) (BZ)
* Arondisamant Erzgebirgskreis (ERZ)
* Arondisamant Görlitz (GR)
* Arondisamant Leipzig (L)
* Arondisamant Meißen (MEI)
* Arondisamant Mittelsachsen (FG)
* Arondisamant Nordsachsen (TDO)
* Arondisamant Sächsische Schweiz-Osterzgebirge (PIR)
* Arondisamant Vogtland (V)
* Arondisamant Zwickau (Z)
* Teir c'hêr-arondisamant (kreisfreie Städte) Saks
* Chemnitz (C)
* Dresden (DD)
* Leipzig (L)

#### Kêrioù pennañ

a vo kavet e Wikimedia Commons.

### Politikerezh

Abaoe m'eo bet adunvanet Alamagn e 1990 ez eo CDU strollad pennañ Saks. Setu amañ aozadur ar gouarnamant abaoe miz Kerzu 2019 :
* Pennmaodier: Michael Kretschmer (CDU)
* Energieezh, Gwarez an hin, Endrot ha Labour-douar, bespennmaodiern : Wolfram Günther (Grünen)
* Armerzh, Labourl ha Treuzkas, eil bespennmaodier e: Martin Dulig (SPD)
* Arc'hant : Hartmut Vorjohann (CDU)
* Justis, Demokratelezh, Europa ha Kevatalded : Katja Meier (Grünen)
* Aferioù diabarzh : Roland Wöller (CDU)
* Sevenadur: Christian Piwarz (CDU)
* Aferioù sokial hag Unanded sokial : Petra Köpping (SPD)
* Skiant : Sebastian Gemkow (CDU)
* Sevenadur ha Touristelezh : Barbara Klepsch (CDU)
* Diorroadur Stad Saks : Thomas Schmidt
* Kañsellerezh Stad Saks, maodiern an Aferioù kevreadel hag ar Media : Oliver Schenk (CDU)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Dresden
* Lec'hienn ofisiel Leipzig
# Saks-Anhalt

Land Saks-Anhalt (Sachsen-Anhalt en alamaneg) a zo unan eus al Länder a ya d'ober Alamagn. Savet eo bet e 1990. Magdeburg eo ar gêrbenn. Savet e oa bet dija e 1947 pa voe kendeuzet land Anhalt ha proviñs Saks Prusia. Miret e voe pa voe savet Republik Demokratel Alamagn e 1949, divodet e voe e 1952 ha rannet e daou zistrig : distrig Halle ha hini Magdeburg.

## Douaroniezh hag armerzh

Ur blaenenn implijet evit al labour-douar eo Saks-Anhalt dreist-holl. Er mervent e kaver menezioù Harz. An Elbe eo ar stêr bennañ a dreuz Saks-Anhalt eus ar gevred d'ar gwalarn. Ar Saale eo an eil stêr vrasañ, un adstêr eus an Elbe eo. A-bouez eo ivez ar produiñ boued, ha meuzioù evel "Baumkuchen" Salzwedel (Altmark) pe "Hallorenkugeln" Halle a zo brudet. A-fet greanterezh ez eo a-bouez an embregerezhioù kimiezh. Un dachenn c'hreanterezh ha kimiezh a zo e-kichen Wolfen ha Bitterfeld.

## Melestradur an tiriad

Tri distrig (Dessau, Halle ha Magdeburg) a voe divodet d'ar 1añ a viz Genver 2004. D'ar 1añ a viz Gouere 1994 e voe krennet an niver a arondisamantoù eus 37 da 21, ha d'ar 1añ a viz Gouere 2007 e voe krennet c'hoazh o niver, eus 21 da 11. Hiziv an deiz ez eus 11 arondisamant ha 3 c'hêr-arondisamant e Saks-Anhalt.

### Kêrioù bras
## Monumantoù

* Brudet eo Saks-Anhalt peogwir e kaver ennañ kalz mirdioù, monumantoù dedennus a-fet arkitektouriezh ha liorzhoù kempennet brav. Iliz roman bihan ha ilizoù-meur gotek a gaver ivez evel e Magdeburg, Naumburg ha Halberstadt. A-fet arzoù modern e kaver ivez savadur ar Bauhaus e Dessau-Roßlau. E-kichen Dessau e kaver ivez park brasañ Alamagn : Dessau Wörtlitzer Gartenreich e anv, dezhañ stumm ul liorzh mod saoz.
* E Saks-Anhalt e kaver ivez meur a lec'h dedennus a-fet ragistor evel Kelc'h Goseck pe Pladenn Nebra.

## Gwelout ivez

* Bauhaus

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Webportal Sachsen-Anhalt
# Sal-gibellañ

Ar sal-gibellañ eo anv ar sal ma c'hall an dud kibellañ pe en em gibellañ e tier ha ranndioù an XX$^{vet}$ ha XXI$^{vet}$ kantved.
# Valfurva

Valfurva zo ur gumun eus Italia, e proviñs Sondrio e Lombardia.
# Valganna

Valganna zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Valfermoso

Valfermoso zo un anv-lec'h e Spagn, e proviñs Guadalajara.
* Valfermoso de las Monjas, kêriadenn e kumun Ledanca
* Valfermoso de Tajuña, kumun

## Pennadoù kar

* Valfermosa
* Valhermoso
# Valfornace

Valfornace zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Valfloriana

Valfloriana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
# Valfenera

Valfenera zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# Valfermoso de Tajuña

Valfermoso de Tajuña zo ur gumun e proviñs Guadalajara, en Kastilha-La Mancha, ha treuzet gant ar stêr Tajuña.
# Valeriy Aveskoulov

Valeriy Aveskoulov(en ukraineg: Валерій Авескулов) a zo bet ganet d'an 31 a viz Genver 1986 en Antracyt (Ukraina).
Mestrc'hoarier echedoù ukrainan.
Mestr Meur Etrebroadel eo gant ur renk Elo (FIDE) a 2 541 (Gouere 2008).
Kampion echedoù Ukraina 2007 eo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chessgames
# Valeriy Goloubev

Valeriy Aleksandrovitch Goloubev (rusianeg: Валерий Александрович Голубев) a zo bet ganet e 1952 e Leningrad.
E 1979 ez eas tre er KGB. Ne ouezer seurt eus ar pezh a reas betek 1990. E 1991 e voe sekretour-meur ha da c'houde e penn melestradur arondisamant enez Vasilyevskiy. E penn komite an touristerezh e voe da c'houde. E 2003 e teuas da vezañ rener un isstal dindan Gazprom. E 2006 ez eas da vesprezidant Gazprom. Tost-tre eo da Vladimir Poutin.
# Valfabbrica

Valfabbrica zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# South Dakota

South Dakota, pe Dakota ar Su pe Sudakota, a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika. E kreiz-norzh ar vro emañ, er “Midwest”. Pierre eo ar gêr-benn.

## Kêrioù South Dakota

| 1 | Sioux Falls | 153,888 |
| 2 | Rapid City | 67,956 |
| 3 | Aberdeen | 26,091 |
| 4 | Pierre | 13,646 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# South Foreland

South Foreland zo anv ur beg-douar, war aod Kent, e gevred Bro-Saoz. Un tornaod kleiz uhel zo, 5 km er biz da borzh Dover, war aod Strizh-mor Dover. Eno emañ al lec'h eus Breizh-Veur an tostañ da zouar-bras Europa, a zo war-hed 33,2 km.
Arabat e gemmeskañ gant North Foreland, a zo en hanternoz dezhañ, war aod reter Kent, hag a zo beg reterañ enezenn gozh Thanet.

## Istor

Gant ar Romaned e veze anvet Cantium Promontarium e latin.
* Diodorus Siculus, V, 21 : Promontorium ... Cantium
* Ptol. II, 3, 3 : Cantium Promontorium

## Notennoù

* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# South Carolina

South Carolina ("Carolina ar Su") zo ur Stad e reter Stadoù-Unanet Amerika. Unan eus an 13 Stad orin eo. Bez' e voe ar Stad kentañ o tisrannañ diouzh ar Stadoù-Unanet evit mont da sevel Stadoù Kengevreet Amerika.
Columbia eo ar gêr-benn.

## Istor

E 1562 e tegouezhas ar Gall Jean Ribault, kaset gant e roue Charlez IX, e Carolina ar Su, hag e roas an anv Caroline, d'ar vro.

## Kêrioù South Carolina

* Etre krommelloù : poblañs e 2020.
* Charleston (150 227)
* Columbia (136 632)
* North Charleston (114 852)
* Mount Pleasant (90 801)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# South Gyrwe

Ar South Gyrwe a oa ur meuriad pe ur rouantelezh angl-ha-saoz lec'hiet e Mid-Anglia, er Fenland. N'anavezer nemet unan eus e bennoù : Tondberht a euredas gant Santez Æthelthryth e 664. Hervez Beda e vefe marvet teir bloavezh goude an eured. N'ouzer ket da betra ez eo aet ar rouantelezh goude marv Tondberht met gwirheñvel eo e oa bet staget ouzh Mercia e fin ar VII$^{vet}$ kantved.
Hervez an Tribal Hidage e kontrole 600 hid.

## Gwelet ivez

North Gyrwe
# South Burlington (Vermont)

South Burlington zo ur gêr lec'hiet e gwalarn Vermont er Stadoù-Unanet. Bez' e oa 17 904 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv South Burlington en ur mod ofisiel e 1865.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# South Island

South Island, pe « Enez ar Su » e brezhoneg, zo un anv-lec'h saoznek.

### Rusia

* South Island, anv saoznek Enez Ioujny

### Sechelez

* South Island, pe île Grande Terre

### Stadoù-Unanet

* South Island, enezenn en Inizi Andreanof, en Enezeg Aleout, en Alaska.

### Zeland-Nevez

* South Island, pe « Enez ar Su » e Zeland-Nevez ;

## Pennadoù kar

* South
* Island
# South Bend (Indiana)

South Bend zo ur gêr lec'hiet e norzh Indiana er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 101 168 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv South Bend en ur mod ofisiel e 1865.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Polonia | Częstochowa |
| Alamagn | Arzberg |
| Mec'hiko | Guanajuato |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# South Charford

South Charford a zo ur geriadenn e Hampshire

## Liammoù diavaez

* South Charford war Google Maps
# South Park

South Park a zo anezhi un dresadenn-vev, bet krouet gant an amerikaned Trey Parker ha Matt Stone. Skignet eo war ar rouedad Comedy Central abaoe an 13 a viz Eost 1997. Skignet eo bet evit ar wezh kentañ e Frañs d'ar 17 a viz Gouere 1998 war Canal plus, ha war ar chadenn Comedie abaoe 2002.

## Synopsis

Ar rummad tresadennoù bev-se a gont istor pevar mignon, tro 8 bloaz anezho a vev e South Park, ur geriadenn eus Kolorado. Plij a ra dezho implij ur bern gerioù groñs hag hudurezh eo o fent alies.

## An tudennoù

Stan Marsh : paotr marteze ar muiañ en e reizh eus ar serienn paneve e tisloñk re alies war ar plac’h emañ amourus ganti, Wendy Testaburger. E penn ar strollad emañ tamm pe damm, ha gantañ alies e vez klozet an abadenn gant ur gentel bennak.
Kyle Broflovski : yuzev anezhañ, a zo ur paotrig sensupl tre, abalamour d’e vamm kalz re war e lerc’h. E vreur, Ike e anv, a zo bet adoptet gant e dud. Kanadian eo, ha se zo kaoz n’en deus ket e benn ar memes stumm evit ar re all. Plijout a ra kalz da g/Kyle c’hoari mell-droad gantañ. Ober a ra “Tenn er babig !” eus ar c’hoari-mañ.
Kenny McKormick : a zo bepred e benn skoachet gant e gapuchenn. Gwall digomprenus neuze eo pezh a lâr. Paour-razh eo e familh, hag e vignoned a ra goap outañ alies abalamour d’an dra-se. Drouklazhet vez ar paotr mañ bewezh, hag atav en un doare disheñvel, pezh a laka e vignoned da estlammiñ : « Gast ! Lazhet o deus Kenny ! »
Eric Cartman : Hennezh a zo lart kenañ, droug, penn-gouez, gouennelour, ha paotr outañ e-unan. Abuziñ a ra e amzer en ur lakaat reuz. E vamm, protestantez he deus c’hoariet ba filmoù revr. N’anavezer ket tad Cartman.

## Politikerezh

An dresadenn-vev-mañ a zo ur flemmgan eus ar gevredigezh amerikan. Drezañ e tagont gwir zarvoudoù, gwir dud liammet gant ar relijion, ar politikerezh hag ur bern sujedoù tabou. A-ratozh emañ stank an hudurezh enni. Graet eo evit direnkañ tud zo, pe just-awalc'h tud o deus c'hoant da bismigat. Engouestlet int, ha politikel-kenañ eo an dresadenn-vev-se. Disklêriañ a reont pezh ne blij ket dezho en ur vont pell a-walc'h ganti. Keñveriet e vez South Park alies gant ar Simpsons.

## Prizioù

* Emmy Award 2005 : Gwellañ rummad-film evit an abadenn Best Friends Forever

## Film

* South Park : Bigger Longer & Uncut (1999)

## Links

* South Park Stuff
# South African Air Force

Ar South African Air Force e saozneg (berradur: SAAF), Suid-Afrikaanse Lugmag en afrikaneg, eo aerlu Suafrika. Krouet e voe e d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1920. Talvezout a ra an anv kement ha Nerzh aer Suafrika.

## Ar South African Air Force e Breizh: rummadoù liammet ouzh ar pennad-mañ

* Rummad:Nijerezioù ar C'hommonwealth aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed
* Rummad:Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e Breizh
# Tigr dent sabrenn

Tigr dent sabrenn :
| Tigr dent sabrenn ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Bronneg |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Iskerentiad : | Machairodontinae |
| Genad : | Smilodon |
| Spesadoù ||
| Smilodon fatalis Smilodon gracilis Smilodon populator Smilodon californicus Smilodon floridus ||
| Pelec'h e veze kavet ||
| Amerika ||
| Prantad ||
| Pleistosen ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Tigr dent sabrenn, anvet ivez Smilodon (gresianeg : dant-kontell), a oa ur pezh mell kazhheñvel, an hini brasañ a anavezer, hag a veve gwechall en Amerika, etre 3 milion a vloavezhioù ’zo ha 10 000 bloaz ’zo pe war-dro. Aet eo al loen-se da get bremañ. Daoust d’e anv pobl ne oa ket un tigr anezhañ.

## Ar spesadoù

Kavet ez eus bet betek-henn pemp spesad disheñvel :
* Smilodon fatalis, 1.6 milion-10 000 bloaz ’zo. Ment etre. Bevañ a rae koulz en Amerika an Norzh hag en hini ar Su.
* Smilodon gracilis, 2.5 milion-500 000 bloaz ’zo. Ar spesad bihanañ.
* Smilodon populator, 1 milion-10 000 bloaz ’zo. Ar spesad brasañ. Bevañ a rae e reter Amerika ar Su
* Smilodon californicus ha Smilodon floridus, isspesadoù marteze eus ar Smilodon fatalis.

## Doareoù pennañ

Un tigr dent sabrenn en e vent a oa brasoc'hik eget ul leon, met an hanter pounneroc’h e oa (200 kg). Berr e oa e lost, un tamm evel ul liñs, bras e oa e benn ha pavioù kreñv-kreñv en devoa. Pa oa digor-frank e c’heol e tiskenne e garvan eus 95 derez. Pep hini eus e ankdent (dent-lagad) a rae 18 cm pe war-dro.

## Doareoù bevañ

Chaseal a rae megatheriumed, machraucheniaed, kezeg gouez, mastodonted, mammouted yaouank ha bizoned. Moarvat e chaseent evel al leoned a-vremañ. Ar parezed eo a ra al labour, ha ne c’hellont redek nemet war pennadoù berr. Kavet ez eus bet skeledennoù tigred dent sabrenn bet gloazet-bras met chomet bev. Soñjal a ra d’ar skiantourien neuze e c’hellent bevañ a-familhoù bras ma veze sikouret ar re gwall dapet. Ne zebrent nemet kig, hag ezhomm o devoa da zebriñ war-dro 8 kg bemdez (evit ar Smilodon populator).

## Kazheged all gant dent sabrenn

Kazheged all gant dent sabrenn a zo bet en istor loened an Douar, en Afrika hag en Eurazia. En Aostralia e oa ivez ul loen a denne dezhañ, met ur godelleg e oa.

## Mont da get

E dibenn ar marevezh skorn diwezhañ ez int aet da get. Moarvat e rae diouer al loened debrerien-geot bras a oa chaseet ganto.

## Mojenn an tigr dent sabrenn

A-douez an holl loened aet da get eo an tigr beg sabrenn unan eus ar re anavezetañ, gant ar mammouted hag an dinosaored. Kavet e vez alies el lennegezh hag er filmoù a denn d’ar ragistor. Gorak pe Gora a veze graet anezhañ gant Rahan (bannoù-treset).

## Liammoù diavaez

* (en alamaneg)
* (en alamaneg)
* (e galleg)
# Tigliole

Tigliole (Tijòli e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# Tigr (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar ger tigr a c'hall ober dave da veur a dra e brezhoneg :
* An tigr zo ul loen kigdebrer eus kerentiad ar Felidae
* An Tigr zo ur stêr eus kornôg Azia, anvet ivez Tigris
* lesanv Georges Clemenceau e oa an Tigr
* Tigred dieubidigezh Tamil Eelam zo ur strollad armet a stourm evit dizalc'hted al lodenn eus Sri Lanka zo annezet gant Tamiled
* an Tigr zo unan eus arouezioù steredoniel Sina
# Tigr Tasmania

Tigr Tasmania :
| Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Daniskevrennad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Thylacinidae |
| Genad : | Thylacinus |
| Anv skiantel ||
| Thylacinus cynocephalus Harris, 1808 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tigr Tasmania pe bleiz Tasmania (Thylacinus cynocephalus) a zo ur godelleg kigdebrer aet da get en XX$^{vet}$ kantved.
# Tiggiano

Tiggiano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.