OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wilhelm Tell

Wilhelm Tell, pe Gwilherm Tell, eo haroz broadel Suis (e yezhoù ofisiel Suis : Wilhelm Tell en alamaneg, Guillaume Tell e galleg, Guglielmo Tell en italianeg ha Guglielm Tell e romañcheg). N'eus prouenn ebet e vije bet o vevañ e gwirionez. Kontet e voe e istor, evit ar wech kentañ, e kronikoù eus ar XV$^{vet}$ kantved. Kontañ a reer e oa o vevañ e deroù ar XIV$^{vet}$ kantved, en amzer ma voe diazezet kengevread Suis. Hervez an istor-se e oa ampart Tell evit tennañ gant an arbalastr ha lazhet en doa Hermann Gessler, un aotrou e servij Tiegezh Habsburg Aostria, en Altdorf, e kanton Uri.
Un arouez a bouez eo Wilhelm Tell evit brogarouriezh Suis hag adsavet e voe e istor d'ar mare ma voe adsavet kengevread Suis goude Brezelioù Napoleon.
Meur a vammenn zo da istor Wilhelm Tell, met skrid Aegidius Tschudi eo an hini anavezetañ anezho. E 1570 e tastumas Tschudi danvez komzet ha skrivet diwar-benn Tell ha kontañ a reas e istor en e Chronicon Helveticum. Hervez an istor-se e oa, war-dro dibenn an XIII$^{vet}$ pe deroù ar XIV$^{vet}$ kantved, er c'horn-bro a zo bremañ e kreisteiz Suis hag a oa neuze dindan renerezh an Tiegezh Habsburg, eus Aostria, un tammig aotrou anvet Hermann Gessler hag a oa o ren ar vro evel Landvogt (beli). Kontañ a reer e oa boas Gessler da lakaat e dog war ur peul e kêr Altdorf, ha reiñ urzh d'an holl a dremene hebiou da saludiñ e dog. Nac'h saludiñ an tog a reas Wilhelm Tell ha harzet e voe. Dre ma oa brudet Tell evit bezañ un tenner ampart gant ar groazwareg, e voe roet urzh dezhañ gant Gessler da dennañ war un aval lakaet war benn e vab, Walter Tell. Kemer a reas Tell div saezh, tennañ a reas war an aval gant an hini gentañ, ha dont da vat. Goulenn a reas Gessler outañ perak en doa kemeret div saezh ha respont a reas Tell dezhañ, ma vije bet c'hwitet war e daol gant e saezh kentañ ha lazhet e vab, en dije tennet gant an eil war Gessler evit e lazhañ ivez.
Roet e voe urzh da gas Wilhelm Tell d'ar c'harc'har, met pa voe kaset war ur vag da dreizhañ ar Vierwaldstättersee (lenn Luzern), e savas ur barr-amzer spontus, ha distaget e voe liammoù Tell evit ma c'hallfe leviañ ar vag, dre ma oa ul loman ampart ivez. Ur wech tizhet ribl al lenn gantañ, e tilestras Tell hag e vountas war ar vag d'he c'has pelloc'h. Tec'hout a reas. Nepell goude, e teuas a-benn da vuntrañ Gessler gant e groazwareg. Diwar an taol-se e tarzhas un emsavadeg er vro, ha Tell o kemer ur perzh bras enni, hag a gasas da sevel Kengevread Suis.
Hervez skrid Tschudi e voe Wilhelm Tell o stourm ouzh yev Aostria en Emgann Morgarten e 1315. Hervez Tschudi ivez e varvas Tell e 1354, beuzet pa oa o klask saveteiñ ur bugel e stêr Schächenbach.
A-hed ar c'hantvedoù goude e voe kontet hag adkontet an istor-se. En XIX$^{vet}$ kantved e teuas da vezañ ur vojenn hollanavezet, rak ezhomm en doa Kengevread Suis da gaout un haroz broadel evit aroueziañ istor ar vro.

## Oberennoù

Gant ar skrivagner Friedrich Schiller e voe savet ur pezh-c'hoari, Wilhelm Tell, e 1804, hag e 1829 e voe embannet un opera gant Rossini, Guillaume Tell. Meur a film zo bet savet diwar-benn an istor-se ivez.
# Wilhelm V (Bavaria)

Wilhelm V der Fromme (1548 Landshut - 1626 Schleißheim), a oa dug Bavaria adal 1579 betek 1597; pried e oa da Renata von Lothringen.
Tad e oa da Albrecht VI Bavaria.
# Wilhelm von Baden

Wilhelm von Baden zo anv meur a briñs eus Baden, en Alamagn.
* Ar Markgrav Wilhelm von Baden(-Baden) (1593-1677)
* Wilhelm Christoph von Baden (1628-1652)
* Wilhelm Ludwig von Baden-Durlach (1732-1788)
* Wilhelm von Baden (1792-1859)
* Wilhelm von Baden (1829-1897)
# Wilhelmina an Izelvroioù

Wilhelmina an Izelvroioù, pe Wilhelmina van Oranje-Nassau (1880–1962), a oa rouanez an Izelvroioù eus 1890 da 1948. Merc'h e oa da Willem III, roue an Izelvroioù ha mamm d'ar rouanez Juliana.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Wilhelm Zander

Wilhelm Zander (22 a viz Ebrel 1911 - 27 a viz Gwengolo 1974) a oa mevel-ofiser Martin Bormann e-pad an Eil Brezel-bed.
P'edo ar brezel oc'h echuiñ en Europa ez eas da repuiñ er Führerbunker e Berlin gant Bormann. Dont a reas a-benn da vont kuit e-pad emgann Berlin, ha gantañ e kasas dielloù liesseurt, testamant Hitler en o zouez. A-benn ar fin e voe dizoloet e veve dindan an anv Paustin hag e laboure evel liorzhour.

## Liammoù diavaez

* http://forum.axishistory.com/viewtopic.php?f=38&t=125716&start=0
* http://forum.axishistory.com/viewtopic.php?f=38&t=85902

## References

* ↑ WashingtonPost.com: The Death of Hitler: The Full Story with New Evidence from Secret Russian Archives
# Wilhelmina Harper

Wilhelmina Harper (1884-1973) a oa ur skrivagnerez stadunanat evit ar vugale.
# Wilhelm Steinitz

Wilhelm Steinitz a zo bet ganet d'ar 17 a viz Mae 1836 e Praha, (Tchekia a-vremañ), Impalaeriezh Aostria-Hungaria d'ar c'houlz-se, deuet da vout keodedour eus SUA e 1888, ha marvet d'an 12 a viz Eost 1900 e New York (SUA).
Meurc'hoarier echedoù tchek, kentañ kampion ofisiel ar bed adalek 1866 betek 1894.
Brudet eo abalamour d'e labour evit diorren strategiezh an echedoù bet heuliet gant mestrc'hoarierion evel Aaron Nimzowitsch, Siegbert Tarrasch hag Emanuel Lasker.
# Şəki

Şəki zo ur rayon eus Azerbaidjan, e hanternoz ar vro.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Šiauliai

Šiauliai a zo ur gêr a Lituania.

## Tud dibar

* Viktorija Čmilytė, mestrc’hoarierez echedoù lituanian, a zo bet ganet e Šiauliai.
# Ť (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ť, ť, da lâret eo un t gant ur c'haron, implijet gant al latveg evit skrivañ ar son kensonennel [c].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Š

Ul lizherenn latin ispisial eo Š, š implijet gant ar c'hroateg, al lituaneg, serbeg (kevatal d'al lizherenn girillek Ш), ar tchekeg hag ar sloveneg, an estoneg, finneg ha latveg evit skrivañ ar son kensonennel [ʃ] (kevatal da ch hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg). Implijet e vez ivez evit ober diouzh ar son [ʂ] e slovakeg .
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Šiprage

Šiprage (Шипраге) zo ur gêriadenn e Bosnia-ha-Herzegovina, e kumun Kotor Varoš, 788 a annezidi e 2013. Emañ war ribl an Vrbanja e gevred ar vro.
E-pad Brezel Bosnia (1992-95), unan eus 18 kamp-dalc'h bosnian polis Kotor Varoš a oa e Šiprage.

## Hinoniezh

| | | Ø t° (°C) | Min. t° (°C) | Max. t° (°C) | ↓↓↓ (mm) |
| | I | –1,7 | –4,8 | 1,4 | 59 |
| | II | 0,3 | –3,6 | 4,2 | 63 |
| | III | 4,6 | –0,1 | 9,3 | 59 |
| | IV | 9,1 | 3,9 | 14,3 | 74 |
| | V | 13,6 | 8,1 | 19,2 | 90 |
| | VI | 17,2 | 11,5 | 22,9 | 99 |
| | VII | 18,9 | 12,6 | 25,3 | 81 |
| | VIII | 18,4 | 11,9 | 24,9 | 76 |
| | IX | 14,7 | 8,6 | 20,9 | 71 |
| | X | 9,5 | 4,7 | 14,4 | 79 |
| | XI | 4,4 | 1,0 | 7,8 | 100 |
| | XII | 0,1 | –2,7 | 3,0 | 88 |
| Andon : (en) Climate Data ||||||

## Poblañs

| BloazPoblañs 187964 (1.312+) 1885277 (1.575+) 189588 (1.426+) 1910159 (760+) 1921999 | BloazPoblañs 19315.098 19481.774 19537.764 1961828 1971822 | BloazPoblañs 19811.183 1991952 2013788 | Poblañs 1961-2013 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Maplandia

## Daveoù

* ↑ (bs) Karta BIH – Kavet : 11 DU 2018
* ↑ (bs) Bošnjaci.net – Kavet : 11 DU 2018
* 1 2 Kumun + tiriad Šiprage
# Ū

Ul lizherenn latin ispisial eo Ū, ū, da lâret eo u gant ur makron warnañ, implijet gant al lituaneg hag al latveg evit skrivañ ar son vogalennek, diorroet diwar ur vogalenn istorel distaget dre ar fri.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Şəmkir

Şəmkir zo ur rayon eus Azerbaidjan, e gwalarn ar vro.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Ŧ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ŧ, ŧ, da lâret eo un t barrennet, implijet gant yezhoù samiek zo ha gant ar sanitcheg (saanich pe senćoŧen), ur yezh salichekevit skrivañ ar son kensonennel [θ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# 1376

Diwar-benn bloavezh 1376 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1376

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1376
# 1379

Diwar-benn bloavezh 1379 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Flandrez

* 5 a viz Gwengolo: penn-kentañ Emsavadeg ar c'hebell gwenn e Gent (Belgia a-vremañ).

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1379

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1379
# 1373

Diwar-benn bloavezh 1373 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1373

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1373
# 1374

Diwar-benn bloavezh 1374 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1374

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1374
# 138

891 Ab Urbe Condita= 138 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) adalek an 10.08.117.
* 25 C'hwevrer : Hadrian a sav Caesar e niz dre nested Titus Aurelius Fulvius Antoninus Boionius Arrius. Mervel a ra Hadrian e Baïes an 10 Gouere 138, oajet a 62 bloaz.
* Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus) a zeu war e lec'h adalek an 11 Gouere 138 (> 07.03.161).
* Koñsuled : Canus Iunius Niger & Caius Pomponius Camerinus

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sant Hyginus (138 / 142 ?)

## Marvioù 138

* 10.07.138 : an impalaer Hadrian
# 1380

Diwar-benn bloavezh 1380 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 4 a viz Du: kurunet eo Charlez VI (Bro-C'hall) roue Bro-C'hall en iliz-veur Reims.

#### Rusia

* 8 a viz Gwengolo: Emgann Koulikovo etre ar Vongoled hag ar Rusianed.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1380

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1380
# 1372

Diwar-benn bloavezh 1372 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Kregiñ a ra ker Aachen e bro-Allamagn da lakaat un amzeriad war un nebeud eus he fezhioù-moneiz. Ar gêr gentañ en Europa d'ober an dra-se eo
* Faezhañ a ra ar c'haloued hag ar gastilhaned ar saozon e Emgann ar Rochel. Kontrolañ a ra bro-c'hall mor Breizh evit ar wech gentañ adalek 1340
* Esaeañ a ra Owain Lawgoch evit an eil gwech da adaloubiñ bro-Gembre. Dilezel a ra tra ma oa oc'h argadin Gwernenez da stourm ouzh ar saozon e Emgann ar Rochel

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ

* D'ur gwaz Sina ez a rouantelezh Chūzan

### Afrika

* Da sultan Marok ez a Muhammad as-Said goude marv e dad Abu l-Fariz Abdul Aziz I
* Da roue Etiopia ez a Newaya Maryam goude marv e dad Newaya Krestos.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1372

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1372
# 1375

Diwar-benn bloavezh 1375 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1375

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1375
# 1377

Diwar-benn bloavezh 1377 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1377

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1377
# 1378

Diwar-benn bloavezh 1378 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1378

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1378
# 69

Diwar-benn bloaz 69 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -69, gwelet ar bajenn : | -69 |
| Evit an niver 69, gwelet ar bajenn : | 69 (niver) |
822 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0069 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa

Bloavezh ar Pevar Impalaer e voe e Roma.

#### Impalaeriezh Roma

Brezel diabarzh gant Bloavezh ar Pevar Impalaer,
* Impalaerien Roma : Galba, adalek an 11 Mezheven 68.
* Vitellius (Aulus Vitellius) a zo anavezhet gant e arme Germani an 2 Genver; dic'houzougek eo Galba war urzh Othon ar 15 Genver 69.
* Othon (Marcus Salvius Otho) a zo anavezet gant e arme. Ar 14 Ebrel, emgann Bedriac. Bet trec'het gant Vitellius, Othon en em zistruj ar 16 Ebrel 69.
* An 19 Ebrel, a Sened a ansav gant Vitellius.
* Ar In Gouere, strolladoù bro Ejipt a anavez Vespasian (Titus Flavius Vespasianus). An 20 miz Du, emgann Roma etre soudarded Vitellius ha re Vespasien. Tapet eo Vitellius ha lazhet. Vezpasian a zo anavezet impalaer.
* Breizh (-Veur) : Trebellius Maximus, gouarner al lodenn roman; eilet gant Vettius Bolanus.

### Azia
## Ganedigezhioù 69
## Marvioù 69

* 15 Genver : Galba
* 16 Ebrel : Othon
* 20 Du : Vitellius

## Levrioù talvoudus

* A.L.F RIVET & Colin SMITH : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
# 693

Diwar-benn ar bloavezh 693 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 693

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 693
# 694

Diwar-benn ar bloavezh 694 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 694

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 694
# 696

Diwar-benn ar bloavezh 696 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 696

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 696
# 690

Diwar-benn ar bloavezh 690 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 690

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 690
# 697

Diwar-benn ar bloavezh 697 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Iwerzhon

* Sinadur Cáin Adomnáin gant tud Iwerzhon, Dál Riatan ha Bro-Bikt. Un dastumad lezennoù eo a warez tud n'int ket brezelourien e-pad ar stourmoù.

### A bep seurt
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 697

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 697
# 691

Diwar-benn ar bloavezh 691 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 691

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 691
# 692

Diwar-benn ar bloavezh 692 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 692

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 692
# 695

Diwar-benn ar bloavezh 695 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 695

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 695
# 698

Diwar-benn ar bloavezh 698 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 698

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 698
# Anatole

Anatole zo un anv-badez gallek, diwar an anv gresianek Ανατολιος Anatolios, hag a dalvez "an hini a zeu eus Anatolia, eus ar sav-heol".

## Yezhoù all

* Anatoli, e gresianeg
* Anatoliy (pe Anatoli pe Anatoly) e ruseg.
* Anatolio, en italianeg ha spagnoleg

## Tud

* Anatole Abragam, fizikour gall
* Anatole de Monzie, politikour gall
* Anatole France, skrivagner gallek
* Anatole Le Braz, Anatol ar Braz e brezhoneg, skrivagner breizhat e galleg ha dastumer kontadennoù

### Anatoli

* Anatoli Karpov, echedour rus

### Anatolio

* Anatolio Partida, ofiser mec'hikan
# Anaya (Segovia)

Anaya zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Anauni

An Anauni a oa ur bobl hag a oa o chom en Alpoù er Val di Non e Trentino. O c'hêr-benn e oa Ἀναύνιον Anaunion, Anaunium e latin, anvet Nanno hiziv, meneget gant Ptolemaios.
Krediñ a c'haller e voe sujet an Anauni gant Roma er Iañ kantved kent JK, marteze a-raok an troiadoù-brezel kaset dindanAugustus gant Drusus an henañ ha Tiberius da aloubiñ Raetia hag an Alpoù, e 16 ha 15 kent JK.
N'eo ket meneget o anv en Tropaeum Alpium, ar monumant roman savet e 7-6 kent JK e Turbia da lidañ trec'h an impalaeriezh roman war bobloù an Alpoù, pa'z eo meneget ar Genauni. Krediñ a reer e c'hallent bezañ ar memes pobl.
E 46 e voe roet ar geodedelezh roman gant an impalaer roman Claudius d'an Anauni, d'ar Sinduni ha d'an Dulliassi.

## Pennad kar

* Tabula Clesiana

## Levrlennadur

* Delamarre X., (2003) - Dictionnaire de la langue gauloise, Errance, Paris, 440p.
* Delamarre X., (2004) - "Gallo-Brittonica : transports, richesse et générosité chez les anciens celtes", Zeitschrift für celtische Philologie, n°54, pp.121-132
* Delamarre X., (2012) - Noms de lieux celtiques de l'Europe ancienne, Errance, Paris, 384p.
* V. Kruta, (2000) - Les Celtes - Histoire et dictionnaire, Laffont, Paris, 1020p.
* S. Marchesini & R. Roncador, (2016) - "Celts and Raetians in the central-eastern Alpine Region during the Second Iron Age : multidisciplinary research", in : I. Armit et al., (ed.), Cultural Encounters in Iron Age Europe, Archaeolingua, Series Minor, Budapest, pp.267-284
* S. Marchesini & L. Zaghetto, (2019) - "The Situla in Providence. A comprehensive analysis of inscription and decorative program", in : S. Hye & U. Töchterle (eds), UPIKU : TAUKE. Festschrift für Gerhard Tomedi zum 65. Geburtstag, Bonn, pp.329-341
* F. Marzatico, (2011) - "I Reti in Trentino: Il Gruppo Fritzens-Sanzeno", in : G. Ciurletti & F. Marzatico (eds), Die Räter/I Reti, ArcheoAlp 5., Servizio Beni Culturali/Uffi cio Beni Archeologici, Trento, pp.467-504
* R. Roncador, (2017) - Celti e Reti. Interazioni tra popoli durante la seconda età del Ferro in ambito alpino centro-orientale, BraDypUs ed., Roma, 366p.
* U. Tecchiati, (1999) - "L'esperienza dell'altro. Scambi e relazioni transculturali nella preistoria e nella protostoria della regione alpina centrale", in : M. Cossetto (ed.), Fare Storia a Scuola, vol 2. Materiali di lavoro del gruppo di studio sulle fonti della storia locale, Istituto Pedagogico in Lingua Italiana, Bolzano/Bozen, pp.13-44

## Liamm diavaez

* Anaunes, L'Arbre celtique.

## Notennoù

* ↑ Ptolemaios, Geographia, III, 1, 32
# Anaya

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Anaya zo un anv-lec'h spagnolek deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hanvadurezh Spagn

* e proviñs Segovia,
** Anaya , kumun
* e proviñs Salamanca,
** Anaya de Alba, kumun
** Anaya de Huebra bourk.

## Tud

* Anaya, anv-tiegezh:
** Carlos Anaya (1777-1862), soudard uruguayat
** Elena Anaya (1975-), aktorez spagnol
** Jorge Isaac Anaya (1926–2008), soudard arc'hantinat.

## Embregerezh

* An embregerezhioù Grupo Anaya hag Editorial Anaya e Spagn

## Pennadoù kar

* jeneral Anaya
* Amaya
# Anatole France

Anatole France a oa anv-pluenn François Anatole Thibault, ganet d'ar 16 a viz Ebrel 1844 e Pariz, ha marvet d'an 12 a viz Here 1924 e Saint-Cyr-sur-Loire (Indre-et-Loire), a oa ur skrivagner gall, unan eus re vrudetañ an IIIe Republik c'hall. Priz Nobel al lennegezh a voe roet dezhañ en 1921.
# Anatolia

Anatolia (gresianeg : Aνατολή Αnatolḗ "(bro ar) Sav-heol" ; turkeg : Anadolu) eo an anv a veze roet en Impalaeriezh roman ar Reter da Azia-Vihanañ (Asia Minor e latin), eleze al ledenez a zo e penn kornok Azia, etre ar Mor Du ha Mor Marmara en Norzh, Mor Egea er C'hornôg, hag ar Mor Kreizdouar er Su.
Daou strizh-mor a zisrann Anatolia diouzh Europa : an Dardanelloù etre Mor Egea ha Mor Marmara, hag ar Bosfor etre Mor Marmara hag ar Mor Du.
Hiziv an deiz ez eo al lodenn eus Turkia a zo en Azia etre Mor Egea hag an aradennad-menezioù Anti-Taurus (Aladağlar e turkeg) er Reter.

## Notennoù

* ↑ (fr) Deroy, Louis & Mulon, Marianne. Dictionnaire des noms de lieux. Paris : Le Robert, 1992, p. 19-b (ISBN 978-2-85036-195-1)
# Anatolio Partida

Anatolio Partida a oa un ofiser mec'hikan hag en em gannas er Brezel Cristera. Perzh a gemeras en Arsailh Manzanillo gant bagadoù eus Jalisco ha Michoacán, hag ez eas adalek San José de Gracia, Michoacán, da gemer Manzanillo.
E penn ar brezelekadennoù edo e Sierra Mazamitla.

## Pennadoù kar

* Brezelourien Cristeros