OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yezhoù atlantel an norzh

Ur skourr eus ar yezhoù atlantel eo yezhoù atlantel an norzh.
Estreget ar fouleg komzet e Senegal dreist-holl e vez komzet an holl yezhoù-mañ e Gambia, Ginea-Bissau ha Ginea.
Setu penaos e vez isrummataet ar yezhoù hag ar rannyezhoù er skourr-mañ:
* Senegambeg (senegambian)
** Fouleg-Wolofeg (fula-wolof)
** Serereg (serer)
* Yezhoù kanginek (cangin)
** Lehareg (lehar)
** Paloreg (palor)
** Ndouteg (ndut)
** Safieg (saafi-saafi)
** Nouneg (noon)
* Bakeg (bak)
** Yezhoù balantek-gandjek
*** Balanteg-ganjdeg (balanta-ganja)
*** Balanteg-kentoheg (balanta-kentohe)
** Yezhoù djolek
*** Bayoteg (bayot)
*** Djoleg (jola)
**** Kouwatayeg (kuwaataay)
**** Karoneg (karon)
**** Mlompeg (mlomp)
** Yezhoù mandjakouek-papelek (manjaku-papel)
*** Mankanyeg (mankanya)
*** Mandjakeg (manjak)
*** Papeleg (papel)

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù atlasek

Un is-skourr eus yezhoù berberek an norzh eo ar yezhoù atlasek, ennañ teir yezh komzet en Israel hag e Maroko:
* ar yuzev-berbereg
* an tacheliteg
* an tamazigteg

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù berberek
# Yezhoù aztekek ledan

Un is-skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù aztekek ledan, ennañ div yezh:
* Nahouatleg
* Pipileg

## Gwelet ivez

* Yezhoù aztekek
* Yezhoù outoek-aztekek
# Yezhoù aymarek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù aymarek, komzet e Su Amerika. Isrannet e vez ar yezhoù renket er familh-mañ etre re ar c'hreiz (pe aymareg), komzet gant tro-dro da 2,2 vilion a dud en holl (1,7 milion e Bolivia, 350 000 e Perou hag ar peurrest e Chile hag Arc'hantina) ha re ar c'hreisteiz pe c'hakaroueg (jaqaru), komzet gant 2 000 den e su Perou, hag a vefe ur yezh en hec'h-unan evit tud zo.
# Yezhoù azerbaidjanek

Un is-skourr eus yezhoù turkek ar su eo ar yezhoù azerbaidjanek, ennañ 5 yezh komzet en Iran hag Azerbaidjan:
* an azeri (norzh ha su)
* ar c'halajeg
* ar c'hachkaeg
* ar salchoukeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek
# Yezhoù atlantel ar su

Ur skourr eus ar yezhoù atlantel eo yezhoù atlantel ar su, komzet dreist-holl e Ginea, Sierra Leone ha Liberia.
Setu penaos e vez isrummataet ar yezhoù hag ar rannyezhoù er skourr-mañ:
* Limbeg (limba)
* Meleg (mel)
** Yezhoù boullomek-kisek (bullom-kissi)
*** Yezhoù boullomek
**** Bomeg (bom)
**** Soeg (bullom so pe nmani)
**** Cherbroeg (sherbro)
**** Krimeg (krim)
*** Yezhoù kisek
**** Kiseg (kissi)
** Goleg (gola)
** Yezhoù temnek
*** Temneg (temne)
*** Landomeg (landoma)
*** Yezhoù bagek all

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù aztekek

Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù aztekek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
* Potchoutekeg
* Yezhoù aztekek ledan

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
# Yezhoù bagek

Ur skourr eus ar yezhoù atlantel eo ar yezhoù bagek komzet e Ginea, ennañ 5 yezh tost-tre an eil d'eben komzet gant tro-dro da 32.100 den en holl.
Setu roll ar yezhoù bagek:
* Binareg (baga binari)
* Kogeg (baga koba)
* Mandoureg (baga maduri)
* Sitemoueg (baga sitemú)
* Landomeg (landoma): an hanter eus an holl vagegerion

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù bahinemoek

Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù bahinemoek, ennañ seizh yezh:
* Bitaraeg
* Bahinemoeg
* Marieg
* Bisiseg
* Watakatawieg
* Kaprimaneg
* Soumarioupeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek
# Éséka

Éséka a zo ur gumun eus Kameroun lec'hiet e tamm kreiz ar vro ; pennkêr ez eo d'an departamant Nyong-et-Kellé. E 2005, e oa 23 242 annezad er gumun, gant 17 904 anezho e kêr Éséka.
# Étable

Étable a vez graet e galleg eus ur c'hraou-saout. Ar ger a gaver ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.
* Étable kumun c'hall en departamant gall Savoie (departamant)
* Étables-sur-Mer, anv gallek Staol, kumun eus Goueloù, e Breizh.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Étaples

Kumunioù Frañs :
| Anv | Étaples |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Mer et Terres d'Opale |
| Kanton | Pennlec'h Kanton Étaples |
| Kod INSEE | 62318 |
| Kod post | 62630 |
| Maer | Jean-Claude Baheux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 12,95 km² |
| Led | 50° 31' 07" Norzh |
| Hed | 01° 38' 29" Reter |
| Uhelder kreiz | 10 m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 78 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 11 700 (2007) |
| Stankter | 903 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Étaples, pe Étaples-sur-Mer, en izelvroeg: Stapel, e latin Stapula, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Éric Zemmour

Éric Zemmour, bet ganet d’an 31 a viz Eost 1958 e Montreuil, zo ur c’hazetenner, ur skrivagner hag ur politikour gall. Diplomet eo eus an Institut d'études politiques de Paris. Kroget eo e hent vicherel evel kazetennet dre skrid en ur labourat evit kazetennoù evel Le Quotidien de Paris etre 1986 betek 1994. Goude-se ee 1996 e vez er servij politikel Figaro, ha chom a ra eno betek 2009, ha distreiñ e 2013, en ur skrivañ kronikennoù evit ar Figaro Magazine betek 2021.

## Dilennadeg 2022

E miz Ebrel 2021 e tiazezas Mignoned Éric Zemmour, hag e miz Kerzu 2021, Reconquête, ur strollad politikel eus an tu dehoù pellañ. Danvez prezidant e voe e dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022, ha mont a reas 7,07% eus ar votoù eztaolet gantañ.

## Daveoù

* ↑ 'Parti Reconquête !'. France Info. Kavet : 27/05/2022.
* ↑ (fr) 'Élection présidentielle 2022'. Ministrerezh an Diabarzh (Ebrel 2022). Kavet : 27/05/2022.
# Étaing

Kumunioù Frañs :
| Anv | Étaing |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62317 |
| Kod post | 62156 |
| Maer | Daniel Lepoivre |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,1 km² |
| Led | 50° ..' .." Norzh |
| Hed | 03° ..' .." Reter |
| Uhelder kreiz | 43 m |
| Uhelder bihanañ | 37 m |
| Uhelder brasañ | 74 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 423 (2007) |
| Stankter | 82 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Étaing a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 1977 | Meurzh 2014 | Daniel Lepoivre | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Étalle (Belgia)

Étalle e galleg, Etåle e walloneg, Ètaule e gaomeg, zo ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.

## Dave ha notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Érika Alejandra Olivera de la Fuente

Érika Olivera, pe Érika Alejandra Olivera de la Fuente (1976 -) zo ur varatonerez chileat.
# Érin

Kumunioù Frañs :
| Anv | Érin |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Heuchin |
| Kanton | Heuchin |
| Kod INSEE | 62303 |
| Kod post | 62134 |
| Maer | Charles du Hays |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,36 km² |
| Led | 50° 56' 23" Norzh |
| Hed | 02° 12' 38" Reter |
| Uhelder kreiz | 54 m |
| Uhelder bihanañ | 46 m |
| Uhelder brasañ | 123 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 185 (2007) |
| Stankter | 29 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Érin a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Đồng Khánh

Đồng Khánh (anvet Nguyễn Phúc Ưng Kỷ pa voe gnaet) a voe navet impalaer Vietnam eus tiegezh Nguyễn.
Ganet e voe d'an 19 a viz C'hwevrer 1864. Ae e oa da Anaon d'an 28 a viz Genver 1889. Ne renas nemet tri bloaz etre 1885 ha 1889.
Anvet e voe Nguyễn Cảnh Tông pa voe ganet. Ur mab oa d'ar Priñs Nguyễn Phúc Hồng Cai met peogwir n' en doa e eontr an impalaer Tự Đức e voe advabet hag anvet Dug Kiên Giang. Koulskoude ne bignas war an tron nemet goude pevar den all : Dục Đức, Hiệp Hoà, Kiến Phúc ha Hàm Nghi a voe holl anvet impalaer ha diskaret e-kerzh an daou vloaz a heulias marv Tự Đức.
Đồng Khánh a bignas war an tron goude darvoudoù ar 4 a viz Gouere 1885 pa skrapas al lezroue, Tôn Thất Thuyết, an impalaer yaouank Hàm Nghi diouzh "Kêr Berzet Limestra" Huế, hag e gasas er menezioù evit diskouez anezhañ evel penn an emsavadeg enep ar C'hallaoued. Evit skubañ reizhveli Hàm Nghi, e lakaas ar C'hallaoued Nguyễn Cảnh Tông war an tron gant an anv a "Đồng Khánh".
An Itron Nhu, "First Lady" Su Viêt Nam e 1955–63, oa ur verc'h-kuñv da Đồng Khánh.
| En e raok Hàm Nghi | Impalaer Vietnam Rummad Implaerien Nguyễn | War e lerc'h Thành Thái |
# Đỗ Cao Trí

Al letanant jeneral Đỗ Cao Trí, ganet d'an 20 a viz Du 1929 hag aet da Anaon d'an 23 a viz C'hwevrer 1971, a oa ur jeneral e Lu Republik Su Vietnam (ARVN). Brudet e oa Đỗ abalamour ma oa ur stourmer kadarn gant un doare bevañ skedus. Kroget en doa gant ar vuhez soudard en Arme c'hall a-raok mont e Lu Republik Su Vietnam. Dindan ren ar prezidant Ngô Đình Diệm, e oa e penn ar c'hentañ Korfad, taer e oa bet o flastrañ al luskad evit gwirioù ar voudaiz enebet ouzh ar gouarnamant. Đỗ Cao Trí en doa kemeret perzh en taol-stad en devoa lazhet Ngô Đình Diệm d'an 2 a viz Du 1963.
Bloavezhioù war-lerc'h e oa bet lakaet a-gostez gant Nguyễn Cao Kỳ, penn ar junta er galloud. Pa oa erruet Nguyễn Văn Thiệu er galloud, e oa bet distroet e penn an IIIde korf. Penn an IIIde korf e oa e 1970 e-pad Kampagn Kambodja. Eno e oa bet lesanvet "the Patton of the Parrot's Beak".
# Ē (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ē, ē, da lâret eo e gant ur makron warnañ, implijet gant al latveg evit skrivañ ar son vogalennek [e:]/[ε:].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ĝ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ĝ, ĝ, da lâret eo g gant un tired kognek, implijet gant an esperanteg evit skrivañ ar son kensonennel [dʒ].
Skrivet e c'hell bezañ ivez gx pa n'heller ket ober gant al lizherenn ispisial-mañ evit abegoù teknikel.

## Gwelet ivez

* Ŝ
* Ĉ
* Ĥ
* Ĵ
* Ŭ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ğ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ğ, or ğ, da lâret eo g gant ur breve, implijet gant an turkeg, azeri ha tatareg.
E turkeg eo mut al lizherenn-mañ (navet lizherenn al lizherenneg turkek anvet yumuşak ge, “g blot”).
Talvezout a ra evit diskouez e rank bezañ distaget hir ur vogalenn a deu en he raok, da skouer, dağ (“menez”), distaget [da:]. Goude e, i, ö hag ü avat e vez distaget [j] (pe y hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).
Implijet e vez en azeri ha tatareg avat evit ober diouzh ar son kensonennel [ɣ] dre skrid, pe c'hoazh evit ober diouz ar son [ʕ] (kevatal d'al lizherenn arabek ع e penn-kentañ ur ger.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Đà Nẵng

Đà Nẵng zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Nam Trung Bo. Gorread: 1255,53 km2, poblañs : 888070 annezad e 2010. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 964 km er su da Da nang. Hanoi a zo 764 km er su da Da Nang. Aerborzh etrebroadel Đà Nẵng a zo 36 km en norzh da Da Nang.
# Đồng Hới

Đồng Hới zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Quang Binh. Gorread: 155,54 km2, poblañs : 103 988 annezad e 2006. Phong Nha-Ke Bang a zo 40 km e norzh Dong Hoi. Aerborzh Đồng Hới a zo 6 km e norzh Đồng Hới.
# Đỗ Hữu Vị

Đỗ Hữu Vị (Chợ Lớn, 17 C'hwevrer 1883 – Dompierre, 9 Gouhere 1916) a oa un ofiser gall bet ganet e Trevadenn Kochinsina (e Viêt Nam hiziv).
Brudet eo abalamour ma voe an nijer annamat kentañ ha ma tiskouezas ez eo an nijerezioù un doare dispar da anavezadenniñ un dachenn.

## Buhez

Pempvet mab ur mandarin pinvidik, eilmaer Chợ Lớn (e kêr Ho-Chi-Minh hiziv) e oa Đỗ Hữu Vị. Goude bezañ bet skoliataet e doare Bro-C'hall evel e vreudeur e voe kaset da Bariz da genderc'hel gant e studioù el lise Janson-de-Sailly kent prientiñ ar skol-veur el lise Louis-le-Grand. Goude-se ez eas Đỗ Hữu Vị da Skol vilourel Saint-Cyr-l'École d'ar 1añ a viz Here 1904.
Isletanant e oa e renk pa'z eas e 1añ Rejimant al Legion estren, a voe kaset da vrezeliñ en Afrika an Norzh. Er prantad 1907-1908 e voe anvet e Maroko (Oujda, Casablanca) kent stourm war an harzoù etre Maroko hag Aljeria. Pa voe anvet da letanant hag e penn e unvez e klevas a-zivout kurioù Louis Blériot hag e teskas leviañ un nijerez. E 1911 e tapas e vreved, an niverenn 649, digant an Aéro-club de France.
E deroù 1912 e tistroas da Varoko, ma voe levier milourel e-pad bloaz. Eno e prouas talvoudegezh an nijerezioù evit dastum ditouroù hag o skignañ buan ; Đỗ Hữu Vị a voe an den kentañ o leviañ a Gasablanca da Varrakech. E penn-kentañ 1914 e tistroas da Gochinsina, ma reas arnodennoù gant un dournijerez war ar Mekong evit diazezañ u nijerezh milourel en trevadennoù gall.
D'an 28 a viz Gouhere 1914 e tarzhas ar Brezel-bed kentañ, ha d'an 3 a viz Here e c'houlennas Đỗ Hữu Vị an aotre da vont da Vro-C'hall evit stourm. Kalz nijadennoù anavezadiñ a reas eno. E miz Ebrel 1915, p'edo o tistreiñ d'e von, e voe freuzet e nijerez gant ur fourrad avel. Kaset e voe da ospital an armeoù e Pariz, ma chomas er c'homa e-pad nav devezh. Dre ma oa torret e vrec'h, e javed hag e glopenn e voe berzet outañ leviañ a-nevez, met aotreet e voe da nijal e bombezerioù evel arseller.
Dizale e c'houlennas an ez-levier distreiñ d'an droadegiezh, ma voe anvet da gabiten 7vet kompagnunezh al Legion estren.
D'an 9 a viz Gouhere 1916, p'edo o ren e unvez en Emgann ar Somme, e voe lazhet gant an enebour.
Beziet e voe ar c'habiten Đỗ Hữu Vị nepell diouzh Dompierre. E 1921, e vreur ar c'horonal Đỗ Hữu Chấn a zegasas e gorf da Chợ Lớn evit ma tiskuizhje e-kichen e hendadoù.

## Enorioù

* Marc'heg Urzh al Lejion a enor
* Medalenn-goun Maroko
* Medalenn an Trevadennoù
* Un timbr a oa bet embannet e 1930 en Indez-Sina c'hall
* Ur straed zo bet anvet en e enor e karter Lái Thiêu e Thuận An e Viêt Nam.

## Mammennoù

* (en) 'Early aviators'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Forum pages14-18'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Frères d'armes'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Histoires 14-18'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Zone militaire'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Légion étrangère'. Kavet : 09/04/2021.
* (fr) 'Escadrille n° 1 d'Indochine'. Kavet : 09/04/2021.

## Notennoù

* ↑ 'Google Maps'. Kavet : 09/04/2021.
# Ę (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ę, ę, da lâret eo e gant un ogonek, dindanañ, implijet gant ar poloneg evit skrivañ ar son vogalennek [ɛ̃].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ġ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ġ, ġ, da lâret eo un g gant ur pik a-us dezhañ, implijet gant ar malteg evit skrivañ ar son kensonennel [dʒ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# 12

Diwar-benn bloaz 12 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -12, gwelet ar bajenn : | -12 |
| Evit an niver 12, gwelet ar bajenn : | 12 (niver) |
765 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0012 goude Krist

### Skiantoù an den
## Darvoudoù
### Politikerezh, gwir ha kevredigezh
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus), adalek ar 16t a viz Genver 27 kent J.-K. (>19.98.14)
* Koñsuled : Germanicus Ti. Caesar & C(aius) Fonteius Capito; Suffex : C. Visellius C. f. Varro
* Roet eo imperium majus (= adren), gant Aogust da Diber, e advab.
* Annius Rufus, prokulator Jude, Samaria hag Edom (12-15).
* Distreiñ a ra Quirinius eus Jude evit dont da vezañ kuzulier Tiber

#### Breizh (-Veur)

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

### Arzoù ha sevenadur

* Lennegezh : Skrivañ a ra Ovid un epistolenn eus e lec'h harlu er Mor Du.

### Buhez pemdez ha dudi
## Ganedigezhioù 12

* 31 Eost, e Antium: Caius Julius Caesar Germanicus, lezanvet Caligula (hag a vo impalaer)

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 12

## Levroniezh

* André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Belles Lettres. Paris. 1986.
# 1204

Diwar-benn bloavezh 1204 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1204

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1204
# 11vet Panzerdivision (Wehrmacht)

An 11vet Panzerdivision a oa un divizion hobregonet eus al lu alaman, ar Wehrmacht, e-pad an Eil Brezel-bed. Savet e oa bet d'ar 1añ a viz Eost 1940.
An divizion a voe o stourm war Talbenn ar Reter hag hini ar C'hornôg e-pad an Eil Brezel-bed. An 11vet Panzerdivision n'en doa ket kemeret perzh er brezel betek ma vefe aloubet Yougoslavia. O stourm e oa bet a-enep an URSS hag e harperien etre 1941 ha 1944. Er bloavezh 1945 e oa bet o stourm e su Bro-C'hall hag en Alamagn. Dre ma oa un tasmant arouez an divizion e oa lesanvet Gespensterdivision (an divizion tasmant).

## Skoed ardamezioù

* Skoed ardamez an divizion
* Skoed ardamez disheñvel a nebeut
* Ardamezioù
* Ardamezioù
* Ardamezioù
# 1200

Diwar-benn bloavezh 1200 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1200

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1200
# 1201

Diwar-benn bloavezh 1201 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1201

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1201
# 120

873 Ab Urbe Condita = 0120 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Lucius Catilius Severus Iulianus Claudius Reginus II & T. Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus
* Gweladenniñ a ra an impalaer roman Hadrian Preden
* Savet eo Foss Dyke e Preden

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

Buddhacharita d'Ashvagosha (1n buhez-skrid Bouddha).
Suetonius : Buhez an daouzek Kaezar

# Relijionoù

* Pab : Sant Sixtius (116-125)

## Ganedigezhioù 120

* Irenaeus, eskop ha skrivagner kristien
* Lukian, e Samosata (Syria).

## Marvioù 120

* Dio Chrysostom, istorour gresian
# 1202

Diwar-benn bloavezh 1202 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1202

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1202
# 1203

Diwar-benn bloavezh 1203 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1203

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1203
# 11 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1509 : eured Herri VIII, roue Bro-Saoz, gant Katelin Aragon.
* 1775 : kurunidigezh Loeiz XVI e Reims.
* 1903 : muntret eop of Serbian officers storms the royal palace and assassinates ar roue Aleksandr Iañ Serbia hag e wreg gant ur strollad ofiserien serb.
* 2011 : en Highland Games Milngavie (e-kichen Glasgow, Bro-Skos), Lorne Coltart zo kampion ar bed an Haggis Hurling ; bannet en deus an haggis da 66,14 m, ha pulluc'het gourc'hoù Alan Pettigrew, a oa kampion abaoe 1984 gant ur bann a 55,11 m.

## Ganedigezhioù

| Jules Vallès livet gant Gustave Courbet | Jacques-Yves Cousteau |
* 1776 : John Constable, livour saoz.
* 1832 : Jules Vallès, skrivagner ha kazetenner gall.
* 1855 : Georg August Zenker, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1864 : Richard Strauss, sonaozer alaman.
* 1877 : Renée Vivien, barzhez saoz c'hallek.
* 1899 : Yasunari Kawabata, skrivagner eus Japan, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh e 1968.
* 1917 : Romanas Arlauskas, mestrc'hoarier echedoù lituanian.
* 1949 : Bernez Tangi, barzh brezhonek.
* 1953 : José Bové, peizant, politiker ha sindikalour gall.

## Marvioù

* John Wayne
* 1183 : Herri ar Roue Yaouank, roue Bro-Saoz.
* 1557 : João III Portugal.
* 1560 : Mary of Guise, rouanez Bro-Skos.
* 1727 : Jorj Iañ Breizh-Veur.
* 1859 : Klemens von Metternich, diplomat, kañseller Impalaeriezh Aostria.
* 1953 : Kristof Jezegoù, beleg katolik ha skrivagner brezhonek.
* 1979 : John Wayne, aktour amerikan.
* 1990 : Oldřich Nejedlý, melldroader etrebroadel tchekoslovak.
* 2010 : Jean Fréour, kizellour breizhat,
* 2010 : Martine Sarcey, aktourez c'hall.
* 2024 : Françoise Hardy, kanerez c'hall.
* 2024 : Marsel Gwilhou, kaner ha konter brezhonek.
# Aonghas

Kuzul Aonghas (Comhairle Aonghais e gouezeleg; Angus Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Baile Fharfair eo ar pennlec'h.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Lec'hienn ar c'huzul
# Aonia

Aonia (gresianeg : Αονία) a oa ur rann eus Boiotia, en Hellaz kozh. Enni e oa menez Helikon ha menez Kithairon, hag ur vro sakr e oa da Verc'hed an Awen, a veze graet "Aonian maids" (plac'hed Aonia) anezho gant ar barzh saoz Alexander Pope.
Marteze ivez e oa un anv kozh evit Boiotia. Meneg a zo, gant Paosanias ar Beajour, eus faezhidigezh an Aoned, ur meuriad boiotian, gant Kadmos (9.5.1ff).
El lennegezh latin e talveze "Aonia" kement ha Boiotia e yezh ar varzhoniezh, ha dreist-holl kement ha Menez Helikon, bro Merc'hed an Awen ha hini kavell Hesiodos. Hag an anv-gwan "aonian" a dalveze kement hag "helikonian" hag a rae dave d'ar Muzezed.
# Aontroim

Antroim (Antrim e saozneg) zo ur gêr e reter Hanternoz Iwerzhon. Kêr-benn kontelezh Aontroim eo, ha kêr vrasañ ar gontelezh-se. Emañ war lez stêr Abhainn na bhFiodh (Six Mile Water), war-dro 2 km diouzh Loch nEathach ha war-hed 35 km er gwalarn da gêr Béal Feirste (Belfast). E 2001 e oa annezet gant 20 000 a dud.