OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kevarzhe brezelerien gozh

E-barzh ur gevarzhe brezelerien gozh e vez bodet tud (kozh peurlïesañ) o deus bet da vrezeliñ. Peurlïesañ e vez kaoz deus ar vrezelerien a zo bet soudarded anezhe e-pad ar c'hentañ pe an Eil brezel-bed hag e-pad brezel Aljeria renet gant Bro-C'hall. Evit an holl vrezelioù pe dost ez eus bet tud kevredet er mod-se evit dalc'hen soñj deus ar pezh o deus graet, ha da betra o deus graet kement-se.
Etre an daou vrezel-bed, ur roll politikel bras o-deus bet kevarzheoù brezelerien gozh, ken niverus ma oant (milionoù gwazed a oa bet kaset da vrezeliñ). E Bro-Alamagn, ar vrezelerien bet a zo bet niverus er NSDAP, ar strollad nazi renet gant Adolf Hitler. Hemañ, ur brezeler kozh e-unan, a ouie bodañ an dud kozh ha yaouank, gwisket evel milourien, ha lakaat anezho da ren ambrougadegoù divent e kêrioù bras ar vro. C'hoarvezet eo bet ar memes tra e Bro-C'hall hag ar vanifestadeg dalc'het e Pariz d'ar 6 a viz C'hwevrer 1934 a oa bet galvet gant meur a gevarzhe brezelerien gozh, met ur c'hwitadenn eo bet en diwezh.

## Roll kevarzheoù brezelerien gozh Bro-C'hall

* ACPG
* FNACA
* Union bretonne des combattants
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kevatalenn Einstein

Kevatalenn Einstein (anvet ivez Kevatalenn park Einstein) zo ar gevatalenn pennañ, e-touez ar c'hevatalennoù dezho deveradennoù darnel, eus ar relativelezh hollek. Ur gevatalenn zinamikel eo a zeskriv penaos an danvez hag an energiezh a gemm mentoniezh an egor-amzer. Ar gwar-se eus ar ventoniezh en-dro d'ur vammenn danvez a vez displeget neuze evel park gravitadur ar vammenn-se. Fiñv an traezoù e-barzh ar park-se zo deskrivet en un doare pervezh-kenañ gant kevatalenn e c'heodezek.

## stumm matematek Kevatalenn park Einstein

Kevatalenn park Einstein a vez deskrivet en doare-se peurliesañ :
* $R_{\mu \nu }\ -\ {\frac {1}{2}}\,g_{\mu \nu }\,R\ -\ \Lambda \ g_{\mu \nu }\ =\ {\frac {8\pi G}{c^{4}}}\ T_{\mu \nu }$.
$R_{\mu \nu }$ zo stenner Ricci, R ar gwar skalarel, $g_{\mu \nu }$ ar stenner metrek sinadur (+,-,-,-), $\Lambda$ an argemmenn gosmologek, $G$ an argemmenn gravitadur (war-dro 6,6742.10$^{-11}$ m³kg$^{-1}$s$^{-2}$), c tizh ar gouloù (da lâret eo : 299 792 458 m.s$^{-1}$), $\pi$ an niver pi ha $T_{\mu \nu }$ ar stenner energiezh-lañs.
# Kambr enep-heklev

Ur gambr enep-heklev, ur gambr anekoek pe c'hoazh ur gambr vouzar, zo ur sal arnodiñ ma vez lonket ar gwagennoù son pe dredanwarellek gant he mogerioù.

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, Kreizenn ar Geriaouiñ
# Kambrian abred

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar c'hambrian abred eo marevezh kentañ ar c'hambrian. Etre 542 milion a vloavezhioù'zo ha 513 milion a vloavezhioù 'zo en em astenn. Ur maread a gemmoù bras e voe. En em derriñ a reas an dreistkevandir Pannotia hag aloubiñ a reas ar mor an izeldirioù en ur grouiñ un uhelgompezenn gevandirel vras lec'h ma c'helle ar vuhez kreskiñ.
# Kambrian krenn

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar c'hambrian krenn, anvet ivez Albertan, Acadian pe St. David a zo an eil maread douarouriel eus ar c'hambrian. En em astenn a ra eus 513 ± 2 milion a vloavezhioù 'zo betek 501 ± 2 milion a vloavezhioù 'zo. Disrannet e daou ismaread nann-anvet.
E-pad ar c'hambrian krenn e veve organeoù iskis skiltroù Burgess.
Seblantout a ra en-deus kemmet kenaozadur kimiek ar meurvorioù e-pad ar c'hambrian krenn. Tra ma oant kenaozet eus aragonit e deroù ar maread ez eas da razek goueledoù ar c'hambrian krenn dreist-holl. An dra-se a zamveneg e oa pinvidik e magneziom ar morioù. War a seblant e tigreskas live ar meurvorioù goude 501 milion bloavezhioù'zo ha feur a vagneziom a yeas war gresk. Da get e lakaas ar c'hemm-se an arc'heoyathided hag e pad meur a vilion a vloavezhioù ne oa organeg ebet barrek da sevel kerreg war an Douar.
Kenderc'hel a ra ar vuhez da liesaat, avat, gant donedigezh an anomalocarided, ar breizherien vras gentañ, hag a c'helle muzuliañ 3 m. Hervez klaskourien 'zo e voe ganet al lagadoù e-pad ar maread-se.

## Liammoù diavaez

Ar c'hambrian krenn war Palaeos.com
# Kambr Wenjin

Ar Gambr Wenjin (文津阁) zo ul levraoueg savet gant an Impalaer Qianlong e 1773, e kêr Chengde. Enni e oa ur skouerenn eus ar Siku Quanshu.
# Kambr ar birien

Kambr ar birien (La Chambre des pairs e galleg) e oa kambr uhel parlamant Bro-C'hall e-kerzh an div adsavidigezh, ar C'hant-devezh ha Monarkiezh Gouere.
Krouet e voe ex-nihilo e 1814 ha divodet e oa bet e 1848 pa oa bet savet Bodadeg Vroadel vonreizhel an Eil Republik, ha ne voe erlec'hiet evel kambr uhel nemet pa vo kemmet ar Sened e fin an Eil Impalaeriezh c'hall.
An izili a veze graet pairs de France anezho, un anv deuet a-ziwar an aozadur e-kerzh ar Renad Kozh. Ur garg hêrezhel e oa betek Reveulzi 1830.

## Izili brudet

* François Christophe Kellermann (eoulivadur gant Lucile Foullon-Vachot).
# Kamel Njili

Kamel Njili a zo bet ganet e 1982.
Meurc'hoarier echedoù tunizian eo.
2 350 edo e renk Elo e miz Gouere 2008 ha 2413 e miz Du 2016.
Mestr Etrebroadel eo abaoe 2013.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
# Kambr izel

Ar Gambr izel eo ar vodadeg kannaded hag he deus galloud lezenniñ pa vez ur gambr all, enni tud dilennet pe dibabet, ar gambr uhel. Pa'z eus div gambr e vez lavaret eo divgambr ar parlamant. N'eo ket sklaer perak e vez komzet eus kambroù izel ha uhel, koulz e saozneg (lower house) hag e meur a yezh all, met n'eo ket un dro-lavar eus an implijetañ nemet e levrioù war ar Gwir bonreizhel hag evit chom hep adlavaret an anvioù ofisiel en un destenn verr.

## Kambroù izel e Bro-C'hall

* 1814-1830 : Kambr ar Gannaded, e mare an Adsavidigezh
* 1830-1848 : Kambr ar Gannaded, e mare Unpenniezh Gouere
* 1852-1870 :Korf lezenniñ, e mare an Eil impalaeriezh gall
* 1875-1940 : Kambr ar Gannaded, e mare an Trede republik gall
* 1946-1958 : Bodadeg Vroadel, e mare ar Pevare Republik gall
* Adalek 1958 : Bodadeg Vroadel e mare ar Pempvet Republik gall

## Hag e broioù all

* Ti ar C'humunioù (er Rouantelezh Unanet)
* Bundesrat (en Alamagn)
* Dáil Éireann (e Republik Iwerzhon)
* Sejm (e Polonia)
* Lok Sabha (en India)
* Ti ar C'humunioù (en Aostralia)
# Kambrelan

Kambrelan ur roue eo an denjentil karget d'ober war-dro e gambr el lez.

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger eus an anv latin camerarius, savet diwar camera, ar gambr .

## Kambrelan

Dindan e urzhioù e oa ar plac'hed-a-gambr. Hervez ar broioù pe al lezioù e c'halle ober war-dro ar predoù ivez.
# Kikapoueg

Ur yezh aljek eus isskourr eus yezhoù algonkek ar c'hreiz eo ar c'hikapoueg (kikapu pe kickapoo), komzet gant 850 den en holl e biz Kansas, kreiz Oklahoma ha Nuevo Nacimiento e Teksas er Stadoù-Unanet (539 den e 1990) ha Mec'hiko (300 den e 1992).
N'emañ ket en arvar da vont da get e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù aljek
* Yezhoù algonkek
# Kileuteg

Ar yezh vev nemeti eus familh-yezhoù ar yezhoù tchimakuek eo ar c'hileuteg komzet gant nebeutoc'h evit 10 den e kornôg stad Washington er Stadoù Unanet. Brudet eo ar yezh-mañ rak n'eus enni kensonenn dre fri ebet. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelout ivez:

* Yezhoù tchimakuek
# Kilchoman

Kilchoman zo ur strilherezh wiski dizalc'h, en atant Rockside, en Enez Ìle, en Inizi Gall Bro-Skos.

## Istor

Krouet eo bet ar strilherezh e miz Mezheven 2005. An hini nevez kentañ en Ìle eo abaoe 124 bloaz. D'ar 15 a viz kerzu 2005 Divrud eo e-skoaz ar re all en enezenn abalamour ma'z eo an hini nevesañ, ha n'he deus ket skoazell digant ar bruderezh evel ar re perc'hennet gant ar c'hompagnunezhioù bras.
Ouzhpenn-se, pa ouzer eo ret gortoz 10 vloaz evit kaout ur wiski mat (12 vloaz zo gwelloc'h), eo splann n'hallo ket wiski Kilchoman bezañ par da re all an enezenn a-raok dibenn 2015.
Un drederenn eus an heiz implijet a zo gounezet en atant, ha lakaet da eginañ d'ober malt. Ar peurrest a deu eus malterezh an enezenn e Port Ellen.

## Liamm diavaez

* Lec'had ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kilhevardon

Kilhevardon pe charkuterezh zo boued graet gant kig pe gourailhoù poazh pe griz hag holen. E-barzh ar c'hilhevardon e kaver ar silzigoù, ar gwadegennoù, ar fourmaj-kig, ar rilhetez, ar morzhedoù-hoc'h, ar c'hig-sall, an anduilh, ar stripoù. Gant kig-moc'h e vez graet dreist-holl, met ivez gant kig-gouez, kig-yer, kig-bevin ha kig-lapin. Aozet e vez ivez kilhevardon gant pesked ha kresteneged (rilhetez brizhilli, sardin, toun pe granked, eog mogedet, legestr) gant ar charkuterien-tinellerien, pe c'hoazh kilhevardon vejetarian.
Ar gilhevardonerezh pe ar gigerezh-voc'h eo ar stal ma vez aozet ha/pe gwerzhet kilhevardon.
Ijinet e oa gwechall gozh evit mirout ar c'hig. Dre ne oa ket tu d'en ober dre ar yenijenn e veze sallet pe mogedet ar c'hig-moc'h. Bremañ e vez debret evit e vlaz, daoust da vezañ rummet er boued kankreiat gant Kreizenn Etrebroadel an Enklask war ar C'hankr.
# Kildare

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* evit ar gêr eus Iwerzhon anvet Kildare e saozneg, sellit ouzh Cill Dara
* evit ar gontelezh eus Iwerzhon anvet County Kildare e saozneg, sellit ouzh Kontelezh Cill Dara
# Kileyon

Kileyon a zo unan eus mibien Elimelec'h ha Noemi e levr Rout an Testamant Kentañ. Dimeziñ a reas gant Orpa. Mervel a reas abred evel vreur Mahelon e Moav. Chom a reas e intañvez e Moav pa yeas Rout, intañvez Mahelon da vro Yehouda gant Noemi.

#### Daveoù

* ↑ Rt 114-15
# Kilhog

Ar c'hilhog (kilheien), pe ar c'hog (kigi), eo par ar yar. Ur c'habon a vez graet eus ur c'hilhog spazhet.
Degaset e voe ar c'hilhog doñv (hag ar paun) en Europa dre Azia Vihanañ tro-dro ar VII$^{vet}$ - VI$^{vet}$ kantved kent JK. Dont a reas da vezañ ul loen doñv da vat adalek an V$^{vet}$ kantved kt JK.
Emgannoù kigi a vez aozet e broioù zo e Azia ar Gevred, Afrika hag Amerika Latin.

## Arouez

Arouez al lorc'h eo ar c'hog. Kemeret eo bet da arouez gant Bro-C'hall ivez.

## Troioù-lavar

* En em gannañ evel kigi.
* Kanañ re abred e gilhog:
* Lakaat e gilhog da ganañ re uhel: fougeal re.

## Sterioù all

* kog ar varrikenn
* kog a vez laret ivez ouzh ar c'halc'h.
# Kanton Arzhon

Kanton Arzhon a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Pembo. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Kumunioù

Kanton Arzhon a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
* Arzhon-Raez, penn ar c'hanton,
* Kalveg,
* Keverieg,
* Mousteroù-Raez,
* Prigny.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Arzhon-Raez
# Kanton Aubigny-en-Artois

Kanton Aubigny-en-Artois :
| Kanton Aubigny-en-Artois en arondisamant Arras. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 05 |
| Pennlec'h | Aubigny-en-Artois |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Jean-Michel Desailly PS) 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 12 650 ann. (2012) |
| Gorread | 173,00 km² |
| Stankter | 73 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 30 |
| kemmañ |
Kanton Aubigny-en-Artois a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Aubigny-en-Artois a yae 30 kumun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Agnières | 255 | 62690 | 62012 |
| Ambrines | 217 | 62127 | 62027 |
| Aubigny-en-Artois | 1 479 | 62690 | 62045 |
| Averdoingt | 293 | 62127 | 62061 |
| Bailleul-aux-Cornailles | 263 | 62127 | 62070 |
| Bajus | 363 | 62150 | 62077 |
| Berles-Monchel | 496 | 62690 | 62113 |
| Béthonsart | 143 | 62690 | 62118 |
| Cambligneul | 338 | 62690 | 62198 |
| Camblain-l'Abbé | 671 | 62690 | 62199 |
| Capelle-Fermont | 217 | 62690 | 62211 |
| Chelers | 245 | 62127 | 62221 |
| Frévillers | 240 | 62127 | 62362 |
| Frévin-Capelle | 380 | 62690 | 62363 |
| Gouy-en-Ternois | 132 | 62127 | 62381 |
| Hermaville | 536 | 62690 | 62438 |
| Izel-les-Hameaux | 730 | 62690 | 62477 |
| La Comté | 892 | 62150 | 62232 |
| La Thieuloye | 494 | 62130 | 62813 |
| Magnicourt-en-Comte | 640 | 62127 | 62536 |
| Maizières | 203 | 62127 | 62542 |
| Mingoval | 233 | 62690 | 62574 |
| Monchy-Breton | 526 | 62127 | 62580 |
| Penin | 488 | 62127 | 62651 |
| Savy-Berlette | 891 | 62690 | 62785 |
| Tilloy-lès-Hermaville | 218 | 62690 | 62816 |
| Tincques | 811 | 62127 | 62820 |
| Villers-Brûlin | 368 | 62690 | 62856 |
| Villers-Châtel | 130 | 62690 | 62857 |
| Villers-Sir-Simon | 126 | 62127 | 62860 |

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Aulnoye-Aymeries

Kanton Aulnoye-Aymeries :
| Lec'hiadur kanton Aulnoye-Aymeries e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Avesnes-sur-Helpe |
| Kod kanton | 5905 |
| Pennlec'h | Aulnoye-Aymeries |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Sylvia Duhamel André Lenquette 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 51 620 ann. (2017) |
| Gorread | 270,45 km² |
| Stankter | 191 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 39 |
| kemmañ |
Kanton Aulnoye-Aymeries a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Aulnoye-Aymeries a ya 39 c'humun d'ober anezhañ:
* Amfroipret
* Audignies
* Aulnoye-Aymeries
* Bachant
* Bavay
* Bellignies
* Berlaimont
* Bermeries
* Bettrechies
* Boussières-sur-Sambre
* Bry
* Écuélin
* Eth
* Feignies
* La Flamengrie
* Frasnoy
* Gommegnies
* Gussignies
* Hargnies
* Hon-Hergies
* Houdain-lez-Bavay
* Jenlain
* Leval
* La Longueville
* Mecquignies
* Monceau-Saint-Waast
* Neuf-Mesnil
* Noyelles-sur-Sambre
* Obies
* Pont-sur-Sambre
* Preux-au-Sart
* Saint-Remy-Chaussée
* Saint-Waast
* Sassegnies
* Taisnières-sur-Hon
* Vieux-Mesnil
* Taisnières-sur-Hon
* Vieux-Mesnil
* Villereau
* Wargnies-le-Grand
* Wargnies-le-Petit.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Arras-Kornôg

Kanton Arras-Kornôg :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 58 |
| Pennlec'h | Arras |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Denise Bocquillet 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 21 404 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 (lodenn) |
| kemmañ |
Kanton Arras-Kornôg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Arras-Kornôg a yae ul lodenn eus kumun Arras d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Arras (lodenn) | 42 337 | 62000 | 62041 |

## Daveoù ha notennoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Arras-Norzh

Kanton Arras-Norzh :
| Kanton Arras-Norzh en arondisamant Arras. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 03 |
| Pennlec'h | Arras |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Nicolas Desfachelle 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 20 334 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 4 |
| kemmañ |
Kanton Arras-Norzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Arras-Norzh a yae 4 c'humun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Arras (lodenn) | 42 337 | 62000 | 62041 |
| Athies | 6 522 | 62223 | 62042 |
| Saint-Laurent-Blangy | 607 | 62223 | 62753 |
| Saint-Nicolas | 4 659 | 62223 | 62764 |

## Daveoù ha notennoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Auchel

Kanton Auchel :
| Lec'hiadur kanton Auchel e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Béthune ha Arras |
| Kod kanton | 6205 |
| Pennlec'h | Auchel |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Ludovic Guyot Danièle Seux 2015 - 2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 35 661 ann. (2017) |
| Gorread | 58,72 km² |
| Stankter | 607 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 9 |
| kemmañ |
Kanton Auchel a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet e 1983, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France. Digresket e oa bet da 9 c'humun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Auchel a yae 10 kumun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Ames | 627 | 62190 | 62028 |
| Amettes | 461 | 62260 | 62029 |
| Auchel | 10 221 | 62260 | 62048 |
| Burbure | 2 812 | 62151 | 62188 |
| Cauchy-à-la-Tour | 2 723 | 62260 | 62217 |
| Ecquedecques | 506 | 62190 | 62286 |
| Ferfay | 895 | 62260 | 62328 |
| Lespesses | 404 | 62190 | 62500 |
| Lières | 367 | 62190 | 62508 |
| Lozinghem | 1 300 | 62540 | 62532 |

### Abaoe 2015

Kanton Auchel a ya bremañ 9 c'humun d'ober anezhañ:
* Auchel,
* Calonne-Ricouart,
* Camblain-Châtelain,
* Cauchy-à-la-Tour,
* Diéval,
* Divion,
* Lozinghem,
* Marles-les-Mines,
* Ourton.

## Istor

Savet e voe Kanton Auchel e 1983. Lodennet e voe Kanton Norrent-Fontes e div lodenn evit abegoù pleustrek. Rankout a rae annezidi Auchel ha re ar c'hêriadennoù tro-dro ober meur a gilometrad evit mont d'ar pennlec'h.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Arras-Kreisteiz

Kanton Arras-Su :
| Kanton Arras-Su en arondisamant Arras. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 04 |
| Pennlec'h | Arras |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Jean-Louis Cottigny (PS) 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 31 968 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 9 |
| kemmañ |
Kanton Arras-Kreisteiz a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Arras-Kreisteiz a yae 9 c'humun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Achicourt | 7 981 | 62217 | 62004 |
| Agny | 1 891 | 62217 | 62013 |
| Arras (lodenn) | 42 337 | 62000 | 62041 |
| Beaurains | 5 509 | 62217 | 62099 |
| Fampoux | 1 209 | 62118 | 62323 |
| Feuchy | 1 027 | 62223 | 62331 |
| Neuville-Vitasse | 496 | 62217 | 62611 |
| Tilloy-lès-Mofflaines | 1 475 | 62217 | 62817 |
| Wailly | 1 076 | 62217 | 62869 |

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Atharratze-Sorholüze

Kanton Atharratze-Sorholüze (Canton de Tardets-Sorholus e galleg hag ent-ofisiel), zo unan eus daou ganton Zuberoa, en Iparralde, al lodenn eus Euskal Herria a zo er stad c'hall, e departamant ar Pyrénées-Atlantiques a zo er rannvro Aquitaine. Atharratze-Sorholüze (Tardets-Sorholus e galleg) eo ar pennkanton.

## Kumunioù

16 kumun zo er c'hanton:
| Altzai (Alçay-Alçabéhéty-Sunharette) Aloze (Alos-Sibas-Abense) Atharratze-Sorholüze (Tardets-Sorholus) Etxebarre Gamere-Zihiga (Camou-Cihigue) Hauze (Haux) Iruri (Trois-Villes) Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine (Lacarry-Arhan-Charritte-de-Haut) | Larraine (Larrau) Lexantzü-Zünharre (Lichans-Sunhar) Ligi-Atherei (Licq-Athérey) Liginaga-Astüe (Laguinge-Restoue) Montori (Montory) Ozaze-Zühara (Ossas-Suhare) Urdatx (Sainte-Engrâce) Zalgize-Doneztebe (Sauguis-Saint-Étienne) |

## Istor

E 1790 ne oa anv nemet eus kanton Tardets.

## Pennad kar

* Kantonioù Iparralde
# Kanton Arras-3

Kanton Arras-3 :
| Lec'hiadur kanton Arras-3 e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 04 |
| Pennlec'h | Arras |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Maryse Cauwet Jean-Louis Cottigny 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 32 124 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 15 + lodenn Arras |
| kemmañ |
Kanton Arras-3 a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor

* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Arras-3 a ya 15 kumun hag ul lodenn Arras d'ober anezhañ:
* Arras (lodenn),
* Achicourt,
* Agny,
* Beaurains,
* Boiry-Becquerelle,
* Boisleux-au-Mont,
* Boisleux-Saint-Marc,
* Boyelles,
* Guémappe,
* Héninel,
* Hénin-sur-Cojeul,
* Mercatel,
* Neuville-Vitasse,
* Saint-Martin-sur-Cojeul,
* Tilloy-lès-Mofflaines,
* Wancourt.

## Emdroadur ar boblañs

32 124 annezed a chom er c'hanton e 2017.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
# Kanton Aulnoy-lez-Valenciennes

Kanton Aulnoy-lez-Valenciennes :
| Lec'hiadur kanton Aulnoy-lez-Valenciennes e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Valenciennes |
| Kod kanton | 5906 |
| Pennlec'h | Aulnoy-lez-Valenciennes |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Isabelle Choain Jean-Claude Dulieu 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 53 435 ann. (2017) |
| Gorread | 115,75 km² |
| Stankter | 462 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 20 |
| kemmañ |
Kanton Aulnoy-lez-Valenciennes a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Aulnoy-lez-Valenciennes a ya 20 kumun d'ober anezhañ.
* Artres,
* Aubry-du-Hainaut,
* Aulnoy-lez-Valenciennes,
* Bellaing,
* Famars,
* Haspres,
* Haulchin,
* Haveluy,
* Hérin,
* Maing,
* Monchaux-sur-Écaillon,
* Oisy,
* Petite-Forêt,
* Prouvy,
* Quérénaing,
* Rouvignies,
* La Sentinelle,
* Thiant,
* Trith-Saint-Léger,
* Verchain-Maugré.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kig mamout da goan

Kig mamout da goan eo anv brezhonek al levr gallek Le sandwich de mammouth skrivet gant Michel Piquemal, skeudennaouet gant Lionel Le Néouanig, hag a oa bet embannet e galleg e 2001. Lakaet e brezhoneg gant Mark Kerrain hag embannet gant Sav-Heol e 2012. Ouzhpenn al levr da brenañ war lec'hienn Kuzul ar Brezhoneg, e kaver un enrolladenn anezhañ da selaou ha da bellgargañ. Ar c'hentañ levr eo eus un heuliad tri en holl.
Embannet eo e brezhoneg gant an ti-embann Sav-Heol, en dastumad Bidoc'hig.

## An istor

Ran zo aet skuizh. Skuizh o klevout goapaerezh ar re vras peogwir eo bihan. TRAWALC’H ! Neuze en deus graet e soñj: mont da dapout ur mamout. Ur pezh pikol mamout... Ha gant hennezh e vo debret kig da goan ! En amzer ar ragistor e tremen an istor a zo kontet gant fent, en un doare bev, gant ur bern skeudennoù. Ar skrid a zo skrivet bras evit ar vugale. Ar gerioù diaes a zo displeget war rabatoù golo al levr.

## Levrioù all en heuliad

* Skol ar mamouted, 2016
* Mougev ar mamouted, 2021

## Liammoù diavaez

* Kig mamout da goan war KaB