OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria del Mar Bonet

Maria del Mar Bonet i Verdaguer, ganet e 1947 e Palma (Mallorca), zo ur ganerez katalanek. C'hoar eo d'ar c'haner Joan Ramon Bonet.

## He fladennoù

* Maria del Mar Bonet (Maria del Mar Bonet) 1969
* Maria del Mar Bonet (Maria del Mar Bonet) 1971
* Maria del Mar Bonet (Maria del Mar Bonet) 1974
* A l'Olympia (Maria del Mar Bonet) 1975
* Cançons de festa (Maria del Mar Bonet) 1976
* Alenar (Maria del Mar Bonet) 1977
* Saba de terrer (Maria del Mar Bonet) 1979
* Quico-Maria del Mar (Maria del Mar Bonet + Francesc Pi de la Serra) 1979
* Sempre (Maria del Mar Bonet) 1981
* L'àguila negra (Maria del Mar Bonet) 1981
* Jardí tancat (Maria del Mar Bonet) 1981
* Breviari d'amor (Maria del Mar Bonet) 1982
* Cançons de la nostra mediterrània (Maria del Mar Bonet + Al Tall) 1982
* Anells d'aigua (Maria del Mar Bonet) 1985
* Gavines i dragons (Maria del Mar Bonet) 1987
* Ben a prop (Maria del Mar Bonet + Manel Camp) 1989
* Bon viatge faci la cadernera (Maria del Mar Bonet) 1990
* Coreografies (Maria del Mar Bonet) 1990
* El·las (Maria del Mar Bonet) 1993
* Salmaia (Maria del Mar Bonet) 1995
* Primeres cançons (Maria del Mar Bonet) 1997
* El cor del temps (Maria del Mar Bonet) 1997
* Cavall de foc (Maria del Mar Bonet) 1999
* Raixa (Maria del Mar Bonet) 2001
* Cants d'Abelone (Maria del Mar Bonet + Rafael Subirachs) 2001
* Collita pròpia (Maria del Mar Bonet) 2003
* Amic, amat (Maria del Mar Bonet) 2004
* Terra Secreta (Maria del Mar Bonet) 2007
* Bellver (Maria del Mar Bonet) 2010
# Maria di Cosimo Iañ de' Medici

Maria di Cosimo Iañ de' Medici (1540-1557) a oa ur briñsez italian eus Firenze, merc'h henañ Cosimo Iañ de' Medici, dug-meur Toskana, hag e bried Eleonora di Toledo, marvet da 17 vloaz gant ar malaria. Poltredet eo bet gant Agnolo Bronzino.
C'hoar e oa da Isabella de' Medici. Dimezet e oa (hep bout euredet) da Alfonso II d'Este, met mervel a reas a-raok an eured. Desavet e voe gant he breudeur hag ur bugel eus ar speredekañ e oa. Pa ne gomprene ket he breur Francesco e gentel henc'hresianeg e ouie e gelennerien gervel Maria da zisplegañ dezhañ.
Hervez ur vojenn diwar he fenn, adskrivet el levr The Tragedies of the Medici gant Edgcumbe Staley (1845-1903), e veze diwallet kened Maria diouzh ar baotred, nemet daoust da se e teuas a-benn da vont e darempred, e kuzh, gant ur serc'heg yaouank, Malatesta de' Malatesti. Lazhet e vije bet gant he zad a-daolioù kontell pa gouezhas war an dousoù.

## Levrlennadur

* Staley, Edgcumbe (1908) : The Tragedies of the Medici
* Murphy, Caroline P. : Murder of a Medici Princess. Oxford (R-U) : Oxford University Press, 2008 (ISBN 978-0-19-531439-7)
# Maria di Modena

Maria di Modena, pe Maria Beatrice Eleonora Anna Margareta Elisabeta d'Este, pe c'hoazh, diwezhatoc'h, ar Rouanez Mari (Queen Mary), ganet d'ar 5 a viz Here 1658 ha marvet d'ar 7 a viz Mae 1718, a oa ur briñsez italian hag a voe eil pried ar roue Jakez II Bro-Saoz. D'an 23 a viz Ebrel 1685, ha hi oadet 27 vloaz, e voe lakaet war he fenn kurunenn Bro-Saoz, Bro-Skos hag Iwerzhon.
Merc'h e oa da Alfonso IV d'Este, dug Modena ha Reggio, ha da Laura Martinozzi, nizez d'ar c'hardinal brudet Giulio Mazzarino.
Un nebeud mizioù goude ganet ur mab dezhi e voe rediet da guitaat Bro-Saoz gant an Eil Dispac'h saoz, ha repu a gavas e Bro-C'hall, gant he bugel, James Francis Edward Stuart. Pedet e voe gant ar roue gall Loeiz XIV da chom e kastell Saint-Germain-en-Laye. Eno e varvas e 1718.
Beziet e voe e kouent Chaillot, distrujet e-pad an Dispac'h gall e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved.

## He bugale

* Isabel Stuart (1676-1681)
* Charles, Dug Cambridge
* James Francis Edward Stuart
* Louisa Maria Teresa Stuart
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Maria de Lourdes Pereira dos Santos Van-Dúnem

Lourdes Van-Dúnem, pe Maria de Lourdes Pereira dos Santos Van-Dúnem (1935 — 2006) a oa ur ganerez angolaat.
Ganet e oa Lourdes Van-Dúnem e Luanda. Brud a dapas er bloavezhioù 1960 gant al laz Ngola Ritmos. He c'hentañ albom, Monami, a reas gant al laz-se. Goude avat e kanas gant ul laz all, ar Jovens do Prenda.
Mont a reas d'ober meur a droiad kanañ da Bortugal, Aljeria, ha Brazil, ouzhpenn ar re graet en Angola.
Mervel a reas e 2006 gant an tifoid, ha prezidant Angola, José Eduardo dos Santos, a gemeras perzh en hec'h obidoù.

## Levrlennadur

* "Typhoid Fever Behind Legendary Singer's Death". AllAfrica, Inc. January 4, 2006.
* "President dos Santos pays homage to legendary songstress". Angola Press Agency, January 6, 2006.
# Maria de Montpelhièr

Maria de Montpelhièr (1182/83 - Roma, 18 a viz Ebrel 1213) a oa ur vaouez uhel, merc'h da Guilhèm VIII Montpelhièr hag Eudòxia Comnena, eus Constantinòble.
Dimeziñ a reas da Pedro II, roue Aragon.
Mamm e oa da Jaume Iañ Aragon.
# Mariachi

Ur mariachi zo ur bagadig sonerien eus Mec'hiko – etre 7 ha 13 soner trompilh, biolin, gitar ha bivioù-seniñ ha kerdinerioù all – hag a son sonioù henvoazel, gwisket gant dilhad kaer ha melloù togoù giz ar vro gante.
E Cocula, e Jalisco, emañ gwrizioù ar sonerezh mariachi, met brudet eo dre bevar c'horn ar bed, ha berzh a ra sonerien Mec'hiko e Japan.

## Strolladoù brudet

* Mariachi Vargas de Tecalitlán

## Pennadoù kar

* Beatriz Adriana

## Sonioù mariachi da selaou

* El becerro – Mariachi Tradicional
* El becerro – Mariachi Moderno
* El gavilancillo – Mariachi Tradicional
* El gavilancillo – Mariachi Moderno
* El toro – Mariachi Tradicional
* La negra – Mariachi Moderno
* El maracumbe – Mariachi Moderno
* La culebra – Mariachi Moderno
* Por ti volaré

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) MARIACHI DEL REY, Tucumán Argentina
* (es) Historia del Mariachi
* (es) Historia y recopilación de testimoniales de Mariachis de aquellos tiempos
* (es) Encuentro Internacional del Mariachi
* (es) Asociación de Mariachis de México
# Mariachi Vargas de Tecalitlán

Ar Mariachi Vargas de Tecalitlán zo unan eus brudetañ lazoù mariachi, sonerezh hengounel ha folklorel Bro-Vec'hiko a-vremañ. Renet eo al laz gant Jose "Pepe" Martinez, met ar gwir rener eo Rubén Fuentes, ar rener arzel.

## Istor

Krouet e voe e 1897 gant Gaspar Vargas. Sonet o deus e pevar c'horn ar bed. Lavarout a reont bezañ ar gwellañ mariachi er bed.

## Kanaouennoù gante

Kanañ a reont holl ganaouennoù an doare ranchera, pe huasteco, evel ma tere d'ur mariachi.
* Cielito lindo, unan eus kanaouennoù brudetañ Mec'hiko hag eus an holl vroioù spagnek
* Volver, volver
* Cucurucucú paloma

## Liammoù diavaez

Mariachi Vargas o kanañ:
* La negra (El son de la negra).
* El jarabe tapatío.
* Cielito lindo Huasteco.
* Bésame mucho. Unan eus kanaouennoù brudetañ er bed abaoe 40 vloaz eo Bésame mucho
* Por Amor.
* Soy México.
* La Bikina.
* El pastor.
* Viva Querétaro.
* Por ti volaré. Doare spagnolek ar c'han italianek Con te partirò
* Las voces de Fuentes (heuliad huastecos aozet gant Jeff Nevin).
* Veracruz es bello (Popurrí).
* Popurrí de Pepe Guízar (El mariachi de mi tierra).
* Violín huapango.
* Volver, volver
* Cucurucucú paloma .
# Mariamne Iañ

Mariamne Iañ, anavezet ivez evel Mariamne an Hasmoneanez (marvet e 29 BCE) a oa eil pried Herodez Veur.
Brudet e oa he c'hened, evel ma oa brudet ivez kened he breur Aristobulus. Ar gened-se avat eo a gasas an Tiegezh hasmonean d'an traoñ e Judea.
Hec'h anv zo skrivet Μαριάμη (Mariame) gant Josephus, met en embannadurioù e kaver daou m d'ober Mariamme. Goude se e troas da Mariamne, an anv boas bremañ. En hebreeg eo מִרְיָם, (Miriam),evel en anv biblek ordinal, hini Miriam, c'hoar Moizez hag Aaron).

## Tiegezh

Mariamne a oa merc'h da Alexandros, an Hasmonean, ha dre-se e oa unan eus pennhêred diwezhañ Tiegezh hasmonean Judea.
C'hoar e oa Mariamne da Aristobulus III Judea. He zad Alexander Judaea, mab da Aristobulus II, a zimezas d'e geniterv Alexandra Maccabeus, merc'h d'e eontr Hyrcanus II, evit peurskoulmañ al lignezoù pennhêred adal Hyrcanus hag Aristobulus, but the inheritance soon continued the blood feud of previous generations, and eventually led to the downfall of the Hasmonean line. Dre eured he zud, Mariamne claimed Hasmonean royalty on both sides of her family lineage.

## Oberennoù arzel

Kalz oberennoù zo bet awenet gant Mariamne hag he darempred gant Herodez Veur, abaoe amzer an Azginivelezh.
* Marianna (1565), trajedienn italianek gant Lodovico Dolce
* The Tragedy of Mariam, the Faire Queene of Jewry (1613) trajedienn saoznek gant Elizabeth Tanfield Cary
* Herod and Antipater, with the Death of Faire Mariam (1622), trajedienn saoznek gant Gervase Markham and William Sampson
* Mariamne (1636), trajedienn c'hallek gant François Tristan l'Hermite
* La mort des enfants d’Hérode; ou, Suite de Mariamne (1639), trajedienn c'hallek gant Gathier de Costes de la Calprenède
* Herod and Mariamne (1673), trajedienn saoznek gant Samuel Pordage
* La Mariamne (1696), c'hoarigan italianek gant Giovanni Maria Ruggeri (mus.) and Lorenzo Burlini (libr.)
* Mariamne (1723), trajedienn saoznek gant Elijah Fenton
* Mariamne (1723), trajedienn c'hallek gant Voltaire
* Mariamne (1725), trajedienn c'hallek gant Augustin Nadal
* La Marianna (1785), barrez italian gant Giuseppe Banti (chor.)
* Marianne (1796), opera gallek gant Nicolas Dalayrac (evit ar sonerezh) ha Benoît-Joseph Marsollier (ar skrid)
* Herod’s Lament for Mariamne (1815), kanaouenn saoznek gant Isaac Nathan (ton) ha George Byron (skrid.)
* "Mariamne" (1911), barzhonek saoznek gant Thomas Sturge Moore
* Hordos u-Miryam (1935), romant hebreek gant Aaron Orinowsky
* Herod and Mariamne (1938), trajedienn saoznek gant Clemence Dane
* Mariamne (1967), romant svedek gan tPär Lagerkvist

## Notennoù

* ↑ Menegiñ a ra an istorour Josephus ur verc'h da Antigonus, diwezhañ roue Hasmonean, dimezet da Antipater III, ha gantaén da vare e brosez dirak er bloaz 5 BCE. See Antiquities, Book XVII, Chapter 5:2
* ↑ G. Boccaccini, Portraits of Middle Judaism in Scholarship and Arts (Turin: Zamorani 1992); M. J. Valency, The Tragedies of Herod and Mariamne (New York 1940).
# Morvil

Morviled :
| Morviled ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morviled (eus mor ha mil « loen ») eo ar bronneged mor a ya d'ober an urzhiad Cetacea: balumed, delfined, morhoc'hed...
Rannet e vez ar morviled e daou isurzhiad : Mysticeti, ar morviled fanoliek, hag Odontoceti, ar morviled dantek.
# Morvil fanoliek

Morviled fanoliek :
| Balum askellek ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Mysticeti |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morviled fanoliek eo ar bronneged a ya d'ober an isurzhiad Mysticeti. Emañ o ment etre 6.50 m (ar balum korr) ha 33 m (ar balum glas).

## Ar fanolioù

Heverk eo ar morviled-se gant al lavnennoù kornek en o genoù (ar fanolioù) a reont ganto evit silañ an dour-mor a-benn pakañ o boued. Gant se int disheñvel diouzh morviled an isurzhiad Odontoceti a zo dent en o genoù.
Etre 130 ha 400 fanol a ya d'ober an div renkennad stag ouzh karvan krec'h ar morvil.

## Kerentiadoù

5 kerentiad zo e-touez ar morviled fanoliek :
* Janjucetidae, aet da get
* Balaenidae
* Balaenopteridae
* Eschrichtiidae
* Neobalaenidae
# Morvran Galápagos

Morvran Galápagos :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Phalacrocoracidae |
| Genad : | Phalacrocorax |
| Anv skiantel ||
| Phalacrocorax harrisi Rothschild, 1898 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Morvran Galápagos (Phalacrocorax harrisi pe Nannopterum harrisi) a zo un evn-mor brosezat en inizi Galápagos.

## Doareoù pennañ

Anvet eo Morvran Galápagos pe Morvran diaskell. Ur spesad brosezat eus an Enezeg ar Galápagos. Un evn tro-dro da 90 santimetr, gant un hed-eskell 100 santimetr. Gant ur pouez etre 2 500 ha 5 000 gramm.
Re vihan eo e eskell evit nijal met neuial a ra mat.

## Annez

Bevañ a ra siwazh hiziv hepken en aodoù inizi kornôg ar Galapagos.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morvrini en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Morvran-guchenn

Morvran-guchenn :
| Ur vorvran-guchenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Phalacrocoracidae |
| Genad : | Gulosus |
| Anv skiantel ||
| Gulosus aristotelis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vorvran-guchenn pe morvaout-kuch, a zo un evn-mor, Gulosus aristotelis an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Pesked hepken.

## Annez

Bevañ a ra al labous war aodoù Europa.

## Anvioù

Anvioù disheñvel a vez graet d'ar Gulosus aristotelis hervez ar rannyezhoù :
* Morvran-guchenn,
* Morvaout-kuch,
* Drenenn e Douarnenez.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar vorvran-guchenn en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
* ↑ Per Denez, Geriadur Brezhoneg Douarnenez, Hor Yezh, 1980, p.146
# Morvezegiezh

Morvezegiezh pe talasoterapiezh (eus gresianeg thalassa therapeia : kur mor) a zo implij dour mor da louzaouiñ ar c'horf. N'eus ket a brouenn skiantel a-fet efedusted.
# Morvil dantek

Morviled dantek :
| Ur skoazog ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Odontoceti |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morviled dantek eo ar bronneged a ya d'ober an isurzhiad Odontoceti, en o zouez emañ an delfined, ar skoazog pe ar c'hwezhered da skouer.
Disheñvel int diouzh an isurzhiad all (ar morviled fanoliek) dre ma'z eus dent en o genoù.

## Kerentiadoù

* Delphinidae
* Monodontidae
* Phocoenidae
* Physeteridae
** Kogiidae
* Platanistidae
** Iniidae
** Pontoporiidae
** Lipotidae
* Ziphidae
# Morvran Afrika

Morvran Afrika :
| Ur vorvran Afrika. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Phalacrocoracidae |
| Genad : | Phalacrocorax |
| Anv skiantel ||
| Phalacrocorax africanus (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vorvran Afrika a zo un evn, Phalacrocorax africanus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ:
* Microcarbo africanus africanus, en Afrika issahara,
* Microcarbo africanus pictilis, e Madagaskar.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Phalacrocorax africanus war al lec'hienn Avibase.
# Morvran Campbell

Morvran Campbell :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Phalacrocoracidae |
| Genad : | Phalacrocorax |
| Anv skiantel ||
| Phalacrocorax campbelli Filhol, 1878 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Morvran Campbell (Phalacrocorax campbelli pe Leucocarbo campbelli) a zo un evn-mor hag a vev e Zeland-Nevez.
# Morvran India

Morvran India :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Phalacrocoracidae |
| Genad : | Phalacrocorax |
| Anv skiantel ||
| Phalacrocorax fuscicollis Stephens, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Morvran India (Phalacrocorax fuscicollis) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phalacrocoracidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e douaroù izel Azia ar Gevred.

## Liammoù diavaez

* (en) Phalacrocorax fuscicollis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Phalacrocorax fuscicollis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Phalacrocorax fuscicollis war al lec'hienn Avibase.
# Marblev

Ar marblev, pe blev-foll, zo blev tanav-tanav ha disliv, a vez war gorf ar vugale, pe an dud yaouank dreist-holl, ha war hini ar merc'hed ivez a-wechoù.
Taolet e vez pled ouzh marblev an divjod, ouzh re ar vuzell grec'h, pe an divrec'h dreist-holl.
Treiñ a ra ar marblev da vlev gant ar baotred yaouank peurvuiañ, gant ar maouezed ivez pa'z eont war goshaat.
# Marbod

Marbod, pe Marbodius (e latin), ganet en Angers e 1035 ha marvet e 1123 , a oa un arriagon anjevat, skolaer ha skrivagner latin, hag a voe anvet da eskob Roazhon e 1093. Skrivañ a reas un toullad oberennoù, e latin, brudet e lez konted Anjev, Jafrez II (1006-1060), kont Anjev adalek 1040, ha Jafrez III adalek 1060.

## E vuhez

Skoliet e oa bet e skol an eskopti en Angers. Ren anezhi a reas adalek 1067. Anvet e voe da eskob Roazhon goude eured ar briñsez anjevat Ermengarde da Alan IV , dug Breizh. Mignon e oa d'ar briñsez-se, hag a oa merc'h da Foulk IV, kont Anjev, ha c'hoar da Jafrez II ( 1006 -1060), kont Anjev war-lerc'h e dad, ha skrivañ a reas barzhonegoù latin dezhi.
Evel-se e teuas da eskob war-lerc'h Jelvestr Gwerc'h, a oa e diegezh e penn an eskopti abaoe ur c'hantved, evel un dierniezh eskibien. Eskobet e voe Marbod e 1096 gant ar pab Urban II pa deuas da Vro-C'hall. Enebiñ a reas ouzh Robert d'Arbrissel, a blije da Ermengarde : tamall a rae dezhañ bevañ e-touez maouezed (ar pezh a zo bet anvet syneisaktism) war zigarez stourm ouzh an temptadur, dougen dilhad droch, ha rebech garv o buhez fall da dud ar bobl ha dreist-holl d'an dud uhel ha d'an dud a iliz. Gwelloc'h e oa gant Marbod mont dre gaer ha kemer perzh er senedoù-iliz.
E 1120 e kuitaas e garg da vont da abati Sant-Albin Anje, da vanac'h. Ur manac'h eus Sant-Albin, Hamelin, a voe eskob Roazhon en 1121. Mervel a eure en 1123.

## E oberennoù

Sevel a reas buhezioù-sent, sent eus Anjev, e komz-plaen, hag e gwerzennoù an Historia Theophili, ar Passio Sancti Laurentii, forzh kantikoù .
* Al Liber lapidum seu de gemmis, a zispleg vertuzioù hag efedoù un 60 maen prizius war ar yec'hed .

## Troidigezhioù

Un droidigezh c'hallek eus e gantikoù a voe embannet gant Guy Ropartz e Roazhon e 1873.

## Lennegezh

Gant e vuhezskrid e gwerzennoù diwar-benn Santez Tais, ur c'hast egiptat aet da benedourez er IVvet kantved, e voe awenet Anatole France da skrivañ ur romant a voe savet ur c'hoarigan diwarnañ (opera) gant Jules Massenet.

## Liammoù diavaez

* [Marbodius]
* [Marbode]
# Marc'h-bez

Ur marc'h-bez zo ur pezh arrebeuri da zougen un arched en un iliz.

## Skeudennoù

* Marc'h-bez Victor Hugo dindan Bolz-enor ar Steredenn e Pariz d'an 31 Mae 1885.
* Marc'h-bez Manuel Quezon, 1944.

### Pennad kar

* Obiit
# Marc

Marc zo un anv-badez katalanek ha gallek, diwar an anv latin Marcus, hag a glot gant Mark e brezhoneg.

## Tud
### Anv-badez

* Marc Allégret (1900-1973), filmaozer ha saver senario gall
* Marc Aryan, kaner gallek a orin armenian
* Marc Chagall, livour rus
* Marc Gomez, marc'hhouarner roazhonat, gounezet gantañ Milan-San Remo
* Marc Lavoine, kaner gallek
* Marc Ravalomanana (g. e 1949), prezidant Madagaskar
* Marc Guillemot (g. e 1959), bageer-dre-lien
* Marc Pajot (g. e 1953), bageer-dre-lien

### Anv-tiegezh

* Ausiàs Marc pe Ausiàs March, barzh katalanek.
* Franz Marc (1880 – 1916) livour alaman, lazhet er brezel

## Pennadoù kar

* Saint-Marc
* Mark
* Marcq
* Marc'h
* Marco ha Marcos
* Marek
* Marcus ha Markus
# Marc'h-al-loaioù

Marc'h-al-loaioù (pe marc'h-loaioù pe stal-loaioù pe parailher) a oa ur pezh arrebeuri koad, en tiegezhioù war ar maez, ma veze klenket loaioù prederien an ti. Darn a veze ispilhet a-us d'an taolioù, darn all a veze lakaet war an daol.
Meur a bezh arrebeuri, pe a venveg, zo anvet marc'h : marc'h-levr, marc'h-yod, ...

## Liammoù diavaez

* le porte-cuilleres en Bretagne
* Skeudennoù - Pinterest
# Marbr

Ar marbr (pe marmor) zo ur roc'h vetamorfek deuet diwar ar maen-raz, hag a gaver e livioù a bep seurt, ennañ roudoù evel gwazhied a-wechoù.

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger eus an anv latin marmor.

## Pelec'h e kaver marbr?

Er menezioù dreist-holl e kaver marbr. An den en deus kroget da implij kalz a marbr e bro C'hres, gant mengleuzioù a-us Aten, en enez Marmara, e Aliki (enez Tasos) ha war enez Paros, en enezeg Kikladez Adalek an impalaeriezh roman e voe implijet kalzig marbr Carrara en Italia, brudet c'hoazh hirie-an-deiz.

### Marbr Paros, skouerioù kizellerezh

* Nike
* Gwener_an_Eskilin

### Marbr Carrara, skouerioù kizellerezh

* Bez_Frañsez_II,_dug_Breizh

## Tisavouriezh ha kizellerezh

Implijet eo bet ar marbr gant an disavourien hag ar gizellerien, abaoe an Henamzer. Brudet eo Akropol Aten, Taj Mahal an Indez, delwennoù marbr Michelangelo Buonarotti.

### E Breizh

En iliz-veur Naoned emañ bez Frañsez II, dug Breizh, ur monumant e marbr Carrara.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marburg

Marburg, pe Marburg an der Lahn, zo ur gêr eus Alamagn, e stad Hessen. Pennlec'h distrig (Landkreis) Marburg-Biedenkopf eo. Emañ war ribl ar stêr Lahn ha poblet eo gant war-dro 73 000 a dud.
Kêr-benn Landgraviezh Hessen-Marburg e voe a-vareoù, etre ar XV$^{vet}$ hag ar XVII$^{vet}$ kantved. Savet e voe Skol-veur Marburg (Philipps-Universität-Marburg) e 1527 hag ur plas bras he deus e buhez kêr abaoe.

## Tud brudet

* Herri Iañ, Landgrav Hessen, kentañ Landgrav Hessen (1244-1308)
* Philip Iañ, Landgrav Hessen, unan eus bleinerien an Disivoud protestant er vro
* santez Elesbed Hungaria (1207–1231)
* Jacob ha Wilhelm Grimm, dastumerien kontadennoù alamanek
* Bettina Brentano, skrivagnerez
* Martin Heidegger, prederour

## Kêrioù gevellet

* Poitiers (Bro-C'hall) abaoe 1961
* Maribor (Slovenia) abaoe 1969
* Sfax (Tunizia) abaoe 1971
* Eisenach (Alamagn) abaoe 1988
* Northampton (Bro-Saoz) abaoe 1992
* Sibiu (Roumania) abaoe 2005

## Skeudennoù

* Elisabethkirche
* Ar gêr gozh
* Kastell Marburg

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Marburg (de) (en) (fr)
* Marburg en Historisches Ortslexikon
# Marc'h-dibr

Ar marc'h-dibr zo ur pezh paramantoù jiminas a vez graet gantañ gant an embleustrerien hepken. Ret eo d'an atletour ober fiñvadennoù kelc'hiek pe sizailh en-dro hag a-us d'ar marc'h-dibr.
E penn-kentañ ar marc'h-dibr a oa un dra, o treveziñ kein ar marc'h, renkañ un dibr warnañ e bal dezhañ.
# Lavand-kêr

Lavand-kêr :
| Lavandula stoechas ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Lamiales |
| Kerentiad : | Lamiaceae |
| Genad : | Lavandula |
| Anv skiantel ||
| Lavandula stoechas (Linnaeus) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lavand-kêr (Lavandula stoechas) a zo plant kreizdouarel eus kerentiad al Lamiaceae.