OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zafra (Extremadura)

Zafra a zo ur gêr eus proviñs Badajoz, en Extremadura, e Spagn.
17 000 a dud a oa e 2007.

## Tud dibar

* Ruy López de Segura, mestrc'hoarier echedoù spagnol, bet ganet e Zafra.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Zagarise

Zagarise zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Zagarolo

Zagarolo zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Zaglossus

Zaglossus :
| Zaglossus bruijni ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Tachyglossidae |
| Genad : | Zaglossus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zaglossus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged. Unan eus an daou c'henad ekidneed eo.
An holl ekidneed eus ar genad-mañ a zo en arvar bras da vont da get.

## Spesadoù

3 spesad a zo c'hoazh hiziv an deiz:
* ekidne Attenborough (Zaglossus attenboroughi)
* an ekidne pigos hir (Zaglossus bruijni)
* ekidne Barton (Zaglossus bartoni)
* Zaglossus hacketti, aet da get
* Zaglossus robustus, aet da get
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Zafra

Zafra zo un anv-lec'h spagnolek.

## Kumunioù

* Zafra (Extremadura), e proviñs Badajoz
* Zafra de Záncara‎ , e proviñs Cuenca

## Lec'hioù all

* La Zafra, kêriadenn e Villena, en proviñs Alacant.
* Kastell Zafra, kastell e Campillo de Dueñas, e proviñs Guadalajara.
# Zafra de Záncara

Zafra de Záncara zo ur gumun eus proviñs Cuenca e Spagn.
# Zafrilla

Zafrilla zo ur gumun spagnol e Proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha.
# Zagra (Granada)

Zagra zo ur gumun e Spagn e proviñs Granada.
# Zagaweg

Ur yezh saharek, eus isskourr yezhoù ar reter, eo ar zagaweg (zaghawa), komzet gant tro-dro da 180 000 den e kornaoueg Soudan, ha 274 000 en holl (Tchad).

## Liammoù diavaez

* Ethnologue

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù saharek
# Ångermanland

Ångermanland zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e mervent ar vro. Örnsköldsvik eo ar gêr vrasañ. En-dro dezhi emañ proviñsoù Västerbotten er biz, Lappland en hanternoz.

## Pennad kar

* Proviñsoù Sveden
# Ælfflæd Mercia (II)

Ælfflæd Mercia (II), a oa ur briñsez saoz, merc'h da Ceolwulf Iañ Mercia.
Dimezet e voe da Wigmund Mercia, ha mamm e oa da Wigstan Mercia.
# Ælfwald Sussex

Ælfwald Sussex a voe roue Sussex asambles gant Ealdwulf hag Oslac e fin an VIII$^{vet}$ kantved. Test ur garta Ealdwulf e voe e 765 dindan anv Ælhuuald rex. hag unan arall sinet gant Offa Merciae 772 dindan anv Ælbuuald dux. Goude re Oswald hag Osmund edo e anv, met a-raok hini Oslac.

## Daveoù

* Flaherty, W. E. The Annals of England: An Epitome of English History. London, 1876.
* Kelly, S. E. "Kings of the South Saxons". Oxford Dictionary of National Biography. Retrieved September 4, 2007.

## Notenn

* ↑ Kelly 1.
Cissa · Æðelwealh · Eadwulf · Ecgwald · Berhthun · Andhun · Noðhelm · Watt · Bryni · ?Osric · Æðelstan · Æðelberht · Osmund · Oswald · Oslac · Ealdwulf · Ælfwald ·
# Ålands Framtid

Dazont Ålands (Ahvenanmaan tulevaisuus e finneg, Ålands Framtid e svedeg) zo ur strollad politikel hag a venn disrannañ Ålanddiouzh Finland. E dilennadeg 2015 en deus dastumet 7,4 % eus ar mouezhioù. Daou zileuriad diwar 30 en deus e parlamant an inizi. Axel Jonsson eo e benn.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Ælfwald East Anglia

Ælfwald East Anglia a oa roue East Anglia adalek 713 betek e varv e 749. Ne oa merket e ren hir gant brezel pe kudenn diabarzh ebet, ar pezh a ro da grediñ e veve ar rouantelezh ur marevezh a stabilder bras. Ne seblant ket Ælfwald bezañ bet ken pouezus hag unpennoù Mercia pe Wessex ha nebeut-tre a ouzomp diwar-benn e vuhez.
| En e raok Ealdwulf | Roue East Anglia | War e lerc'h: Hun Beorna Alberht East Anglia |
# Æ (lizherenn)

Æ, æ a zo ul lizherenn latin ispisial implijet en islandeg (distaget [ai]), e faeroeg (distaget [ɛa] pa vez hir hag [a] pa vez berr), e daneg (distaget [ɛ]) ha norvegeg (distaget [æ]).
Implijet e vez ivez gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit skrivañ son ar vogalenn [æ].
Implijet e veze ivez en hensaozneg evit skrivañ ar vogalenn [æ], distaget evel-se e rannyezhoù zo hiziv c'hoazh, nemet skrivet a bremañ . Æsc (“onnenn”) e oa anv al lizherenn-se, bet kemeret hervez anv ar run distaget en hevelep doare.
E latin klasel e veze implijet al lizherenn-mañ ivez evit ober diouzh an diftongenn [ae], skrivet war-lerc'h ę hag e hepmuiken da c'houde.
Kavet e veze ivez e krennvrezhoneg, ha diwezhatoc'h zoken, betek ar brezhoneg rakvodern.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ælfflæd Mercia

Ælfflæd a oa merc'h da Offa Mercia ha Cynethryth, ha c'hoar da Ecgfrith.
Test e vije bet da veur a garta, war-dro 770-780.
En 792 e timezas da Æthelred Iañ Northumbria e Catterick. Krediñ a reer e oa bet dimezet a-raok an eured-se.
# Ælfflæd Whitby

Santez Ælfflæd (654–714), merc'h da Oswiu Northumbria hag Eanflæd, a oa un abadez saoz.
An darv vrasañ eus he buhez a dremenas Ælfflæd en ur gouent. War-dro bloaz e oa pa voe trec'h he zad Oswiu Northumbria war Penda Mercia en Emgann ar Winwæd. Hag eñ, da drugarekaat Doue, da reiñ e verc'h da santez Hilda, d'he sevel en abati Hartlepool. Pan eas Hilda da sevel abati Whitby en 657 pe 658, e kasas Ælfflæd ganti.
Abadez Whitby e teuas da vezañ e 680, goude marv Hilda. Eno e oa brudet al leanezed da vezañ medisinezed, adal deizioù santez Hilda. Ælfflæd a oa surjianez ampart evel Hilda.
# Ælla (roue Deira)

Ælla pe Ælle (m. 588) e oa ar roue anavezet kentañ e Deira e biz Bro-Saoz. Unan eus e vibien e oa Edwin Northumbria ha dimezet e oa e verc'h gant Æthelfrith Bernikia.
# .gr

.gr eo an anv domani evit Gres er Genrouedad. Unan eus ar gerioù-alc'hwez eo.
# 1, 2, 3… Rimadelloù a ri !

1, 2, 3… Rimadelloù a ri ! zo un dastumad rimadelloù embannet gant TES e 2012, adembannet e 2021.

## Liamm diavaez

* TES
# .fr

.fr zo un anv domani a live kentañ war an Internet evit Bro-C’hall. Ouzhpenn 3 milion a lec'hiennoù internet a implij an anv domani-se e 2016.

## Istor

Krouet e oa bet an anv domani .fr e 1986. Meret eo ar .fr gant ar gevredigezh c'hall Afnic, ar gevredigezh a ra ivez war-dro an anvioù domani .re evit Enez ar Reünion, .tf evit Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs, .wf pour Wallis ha Futuna, .yt evit Mayotte ha .pm evit Sant-Pêr-ha-Mikelon.
E 1996 eo posupl prenañ an anv domani .fr gant an embregerezhioù pe ar c'hevredigezhioù hag a zo gouest da brouiñ o anv dre ur baperenn Kbis pe un disklêriadenn er prefeti.
E 2004, n'eo ket mui ret prouiñ anv an embregerezh pe ar gevredigezh.
D'an 20 a viz Even 2006 eo digor d'an holl dud gour o chom e Bro-C’hall prenañ un anv domani .fr.
D'an 18 a viz Meurzh 2010 eo digor d'ar C'hallaoued o chom er-maez deus ar vro.
Abaoe ar 6 a viz Kerzu 2011 eo posupl prenañ un anv domani .fr gant an holl dud hag an holl embregerezhioù lec'hiet en Unaniezh Europa, met ivez e Suis, Norvegia, Island ha Liechtenstein.
E 2016 e oa ouzhpenn 3 milion a anvioù domani gant an astenn .fr.
# .tr

.tr eo an anv domani evit Turkia er Genrouedad. Unan eus ar gerioù-alc'hwez eo.
# .tv

.tv zo un anv domani a live kentañ war an Internet evit Tuvalu.
Implijet e vez kalz an anv domani-se er bed a-bezh peogwir eo heñvel ouzh berradur ar ger television.

## Istor

Abaoe 2006 e vez feurmet an anv-domani gant gouarnamant Tuvalu dre an embregerezh Verisign staliet er Stadoù-Unanet. Degas a ra milionoù a zollaroù bep bloaz, a-bouez eo evit ekonomiezh ur vro hag a oa unan eus broioù paourañ ar bed a-raok.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Alexander Lee, Tuvalu is a tiny island nation of 11,000 people. It’s cashing in thanks to Twitch., The Washington Post, 23/12/2019

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Verisign
# 10

Diwar-benn bloaz 10 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -10, gwelet ar bajenn : | -10 |
| Evit an niver 10, gwelet ar bajenn : | 10 (niver) |
763 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 10 goude ganedigezh J.-K.

### Skiantoù an den
## Darvoudoù
### Politikerezh, gwir ha kevredigezh
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus), adalek ar 16t a viz 27 kent J.-K. (>19.98.14)
* Koñsuled : P(ublius) Cornelius P. f. Dolabella & C(aius) Junius c. f. Silanus Suffex : Ser. Cornelius Cn. f. Lentulus Maluginensis & Q(uintus) Iunius Blasus.
* Illiria : Rannet etre Pannonia ha Dalmatia.

#### Germania

* Dispartiet ar c'hentmeuriad german Irminon e meuriadoù teutonek lec'hel (Alamaned, Hermundured, Lombarded pe Langobarded, Markomaned, Kwaded, Sueved).

#### Breizh-Veur

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

#### Baktria

* Mont a ra da get tierniezh c'hresian ar rouantelezh indez-gresian.

#### Sina

* Krouidigezh ur burev kempouezañ a-benn reolenniñ ar marc'had hag ar prizioù.

### Arzoù ha sevenadur

* Bolz-enor Orange (10-27).

### Teknikoù ha skiantoù da dalvezout

* Ijinerezh : Staliet korzennoù akoustek e kenkizioù Pompei, eus logell ar porzhier betek diabarzh an tiez.

### Buhez pemdez ha dudi
## Ganedigezhioù 10
### E-tro ar bloaz 10

* Heron Aleksandria, ijinour gresian
* Sant Pêr

## Marvioù 10

* Didymus Chalcenterus, yezhadurour gresian (bet ganet e-tro -63)

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 10

## Levrlennadur

* JAHN (Ralf G.) Der Römisch - Germanische Krieg (9-16 n. Chr.), Skol-veur Friedrich-Wilhelms, Bonn, 2001. Prezegenn zigeriñ.
# 1

754 Ab Urbe Condita = 1 goude J.-K.

## Darvoudoù

* Douar : Sevel a ra ar boblañs da 252 milion a dud dre vras.

### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus), adalek 16 Genver 27 kent J.-K.
* Koñsuled : Caius Caesar Augusti ha Lucius Aemilius Paullus.
* Diwar urzhioù Aogust eo gwasket an emsavadegoù e Germania gant Tiberius.

### Enez Vreizh

* Cunobelinos (Konvelen), roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned.

### Afrika
#### Etiopia

* Krouet rouantelezh Aksoum (deiziad diasur)

### Reter nesañ

* Armenia : Kurunennet an impalaer roman Aogust da roue dindan an anv a Ariobazano II.

### Azia
#### Sina

* Deroù ren an impalaer Pingdi eus an dierniezh Han ha deroù ar marevezh Yuanshi.
* Deroet goude e varv an titl roueel a aotroù Baochengxun Ni da Koñfusius.

### Suamerika

* Paouez a ra Moxos da vezañ ur greizenn relijiel pouezus e Suamerika (deiziad diasur).

## Relijionoù ha mitologiezhioù

* Kristeniezh : graet e vez anno Domini eus ar bloaz unan (bloaz 1); merkañ a ra deroù an oadvezh kristen. Dibabet eo bet ar bloaz dave e 525 (pe war-dro) gant ar manac'h Dionysius Exiguus a jedas bloaz ganedigezh Jezuz-Krist. Tabutoù e-leizh zo a-zivout an deiziad kavet gantañ. Pa lenner pizh an Avieloù e c'haller soñjal e vije bet ganet Jezuz 3 pe 5 bloaz a-raok.
* Kristeniezh : Aviel Mazhev : lazhadeg an Inosanted.
* En em gavout a ra ar voudaegezh e Sina.

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Kregiñ a ra ar barzh latin Ovidius da skrivañ e varzhoneg ar Metamorfozoù.
* Roma : Donedigezh ar seiz.
* Roma : Implijet e vez gwerennoù gant gwer dilufret.
* Impalaeriezh roman : Savet dourbont Aqua Alsienta.
* Savidigezh ur porzh kalvezel e Portus, nepell eus Ostia.
* Israel/Haifa : Savet ar porzh kalvezel bras kentañ er mor digor, diwar c'houlenn Herodez Veur.

## Ganedigezhioù 1

* Jezuz-Krist, hervez jedadenn Dionysius Exiguus e 525, Georges Declercq.
* Lucius Annaeus Gallio, prokoñsul roman.

## Marvioù 1

* Zhao Feiyan, rediet eo Impalaerez an Impalaer Cheng Han, d'en em lazhañ.

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1
# 1. Panzerarmee

Ar 1. Panzerarmee (Kentañ Arme Panzer) a oa ul lu tankoù alaman eus Wehrmacht e-pad an Eil Brezel-bed.
Ar C'hentañ Arme Panzer, savet d'ar 1añ a viz Meurzh 1940, a oa anvet da gentañ Panzergruppe Kleist (Strollad Panzer Kleist) rak e penn al lu e oa ar c'horonal-jeneral (Generaloberst) Ewald von Kleist.
# 100

Diwar-benn bloaz 100 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -100, gwelet ar bajenn : | -100 |
| Evit an niver 100, gwelet ar bajenn : | 100 (niver) |
853 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0100 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)
* Koñsuled : Imp. Traianus III & Sex(tius) Iulius Frontinus III. Suff. : Plinius ar Yaouankañ, adalek In Gwengolo d'an 31 Here.

### Afrika

* Timgad a zo krouet gant Trajan, war bevennoù ar Sahara.

### Azia
## Skridoù

* Leordi Pantainos a zo savet é Athen
* Plutark : diwar al Loar

## Relijionoù

* Pab : Sant Klemañs ?
# 1090

Diwar-benn bloavezh 1090 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1090

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1090
# 1097

Diwar-benn bloavezh 1097 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1097

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1097
# 1098

Diwar-benn bloavezh 1098 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1098

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1098
# 1093

Diwar-benn bloavezh 1093 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1093

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1093
# 1095

Diwar-benn bloavezh 1095 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1095

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1095
# 1092

Diwar-benn bloavezh 1092 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1092

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1092
# 1094

Diwar-benn bloavezh 1094 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1094

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1094
# 1096

Diwar-benn bloavezh 1096 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1096

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1096
# 109

862 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0109 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Trajan (Marcus Ulpius Traianus) (25.01.98 / 09.08.117)
* Koñsuled : Aulus Cornelius Palma Frontonianus II & Publius Calvisius Tullus Ruso.
* Savet eo un arouez-trec'h e Adam-Klissi goude trec'h Trajan war an Daked.

### Reter-nesañ

* Quadratus prokoñsul roman

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Savet eo ar gorzenn-dour Aqua Traiana e Roma.

## Relijionoù

* Pab : Sant Aleksandr (107-116)
# 1091

Diwar-benn bloavezh 1091 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1091

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1091
# 10 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1940 : nac'h a ra 80 parlamantad - 8 dilennad breizhat en o zouesk - votiñ al leungalloudoù d'ar Marichal Pétain.
* 1964 : embannadur A Hard Day's Night e Breizh-Veur, trede albom gant ar strollad The Beatles.
* 1981 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev The Fox and the Hound e Stadoù-Unanet Amerika.
* 2004 : dalc'het e vez e Brest, betek ar 16 a viz Gouere, pevare Gouel Etrebroadel ar Mor hag ar Vartoloded, Brest 2004 e anv.
* 2010 : ouzhpenn ur milion a dud o vanifestiñ e straedoù Barcelona evit embann ez int ur vroad, da-heul barnadenn Lez-varn Vonreizhel Spagn a nac'he degemer statud emrenerezh Katalonia.

## Sportoù

* 1924 : Henri Deglane, gourener gall, a ya da gampion olimpek er rummad Grek-ha-roman e Pariz.
* 1951 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwerc'h-Breizh war-du Añje (Maine-et-Loire) (a-benn d'an eur).
* 1953 : loc'hañ a ra 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Bourdel (Gironde).
* 1956 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Maloù hag An Oriant ; trec'h eo Fred de Bruyne (Belgia).
* 1977 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre An Oriant ha Roazhon ; trec'h eo Klaus-Peter Thaler (Republik Kevreadel Alamagn).
* 1982 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kankaven ha Konk-Kerne ; trec'h eo Pol Verschuere (Belgia).
* 1994 : tapet rekord Bro-C'hall dindan an amzer al lamm uhel (2,33 m) gant ar Breizhad Jean-Charles Gicquel, en Eberstadt (Alamagn).
* 2004 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Kastellbriant ha Sant-Brieg ; trec'h eo Filippo Pozzato (Italia).
* 2016 : tapet e gentañ titl etrebroadel gant skipailh mell-droad Portugal da-geñver Kampionad mell-droad Europa 2016.

## Ganedigezhioù

| Jean Calvin | Nikola Tesla |
* 1509 : Jean Calvin, unan eus pennoù an Disivoud protestant.
* 1830 : Camille Pissarro, livour gall.
* 1856 : Nikola Tesla, ijiner an tredan.
* 1881 : Marcelle Géniat, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1884 : Pierre Larquey, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 1963 : Ronan Penseg, marc'hhouarnour.
* 1988 : Maria De Rosa, mestrc'hoarierez echedoù italian, Kampionez Italia e 2003.

## Marvioù

| Hadrianus | Louis-Jacques Daguerre |
* 138 : Hadrianus, impalaer roman.
* 1559 : Herri II a Vro-C'hall, roue Bro-C'hall.
* 1851 : Louis-Jacques Daguerre, ijiner gall al luc'hskeudennerezh.
* 1884 : Paul Charles Morphy, meurc'hoarier echedoù eus SUA.
* 1963 : Césaire Le Coënt, barzh brezhonek.
* 2000 : Antonio Aparicio, skrivagner spagnol.
* 2015 : Omar Sharif, aktor genidik eus Ejipt.
# 10 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 732 : Emgann Poitiers.
* 1846 : kavet eo Triton, loarenn vrasañ ar blanedenn Neizhan, gant William Lassell.
* 1868 : kregiñ a ra Brezel Dek Vloaz e Kuba.
* 1870 : diwar un taol-mor eo bet beuzet ar prefed Levainville hag e familh e Penmarc'h (Kerne - Penn-ar-Bed).
* 1915 : da-geñver Devezh Penn-ar-Bed eo galvet an holl gant prefed an departamant da reiñ arc'hant evit ar soudarded a zo war an talbenn, ar re a zo gloazet pe prizoniet.
* 1928 : Chiang Kai-chek a ya da brezidant Republik Sina.
* 1948 : Bodadeg-meur kentañ Aozadur ar Broadoù Unanet e Londrez (Bro-Saoz).
* 1954 : achu eo Va Zammig Buhez gant Jarl Priel.
* 1964 : digoradur an XVIII$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Tokyo gant Hirohito, Impalaer Japan.

## Ganedigezhioù

* 1646 : Françoise Marguerite de Sévigné, merc'h Marie de Rabutin-Chantal (Markizez Sevigneg).
* 1656 : Nicolas de Largillierre, livour gall.
* 1684 : Antoine Watteau, livour gall.
* 1700 : Lambert Sigisbert Adam, kizellour gall.
* 1731 : Henry Cavendish, fizikour ha kimiour breizhveuriat.
* 1813 : Giuseppe Verdi, sonaozer operaioù italian.
* 1817 : Serafino Dubois, mestrc'hoarier ha skrivagnour echedoù italian.
* 1861 : Fridtjof Nansen, skiantour, ergerzher ha politiker norvegat.
* 1871 : Thomas Gwynn Jones, skrivagner kembraek.
* 1901 : Alberto Giacometti, livour ha skulter suis.
* 1903 : Ferdinand Le Drogo, marc'hhouarnour breizhat, kampion Bro-C'hall e 1927 ha 1928.
* 1930 : Harold Pinter, skrivagner saoznek, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 2005.
* 1942 : Radu Vasile, politiker ha barzh roumanat.
* 1956 : Martina Navratilova.
* 1958 : Tanya Tucker.
* 1964 : Suat Atalık, mestrc'hoarier echedoù turk.
* 1967 : Gavin Newsom.

## Marvioù

* 1659 : Abel Tasman, ergerzher izelvroat.
* 1714 : Pierre Le Pesant de Boisguilbert, armerzhour ha skrivagner gall.
* 1720 : Antoine Coysevox, kizellour gall.
* 1834 : Thomas Say, amprevanoniour, kreginoniour ha stlejvilour stadunanat.
* 1837 : Charles Fourier, prederour gall.
* 1914 : Carol Iañ, roue Roumania.
* 1963 : Édith Piaf, kanerez c'hall.
* 1985 : Yul Brynner, aktour stadunanat.
* 1985 : Orson Welles, filmaozer stadunanat.

## Lidoù

* Iliz katolik roman:
** Sant Gereon, Sant Viktor, Sant Mallosus, Sant Kasius ha Sant Florent, merzherien lazhet e Bonn (Alamagn) en hevelep deiz (Eil kantved);
** Sant Kler, eskob kentañ Naoned;
** Sant Adeodat, diagon, diskibl Sant Kler;
** Sant Riware, penitiour, breur da santez Riwanon ha sant Urfol, eontr sant Herve, enoret e Lanriware (Bro-Leon - Penn-ar-Bed) (VI$^{vet}$ kantved);
** Sant Paolin, abostol Breizh-Veur, manac'h beneadat, diazezer eskopti York (VII$^{vet}$ kantved).

## Notennoù

* ↑ Journée du Finistère – 10 octobre 1915
# 1099

Diwar-benn bloavezh 1099 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Azia
#### Reter-nesañ

* 7 a viz Even: deroù ar Groaziadeg kentañ, gant Seziz Jeruzalem.
* Krouidigezh Rouantelezh Jeruzalem (dibenn e 1187).

#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1099

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1099
# 10 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1489 : kurunennet eo Anna Vreizh evel dugez en iliz-veur Roazhon.

## Ganedigezhioù

* 1698 : Pierre Bouguer, skiantour breizhat.
* 1858 : Régis-Marie-Joseph de l'Estourbeillon de la Garnache, kannad mirelour ar Mor-Bihan, saver Kevredigezh Vroadel Breizh.
* 1890 : Boris Pasternak, barzh ha skrivagner rusian, kinniget Priz Nobel al Lennegezh dezhañ (nac’het gantañ).
* 1893 : Sándor Takács, mestrc'hoarier echedoù roumanat.
* 1898 :
** Bertolt Brecht, dramaour alaman.
** Joseph Kessel, skrivagner gall.
* 1910 : Mario Napolitano, mestrc’hoarier echedoù italian.
* 1949 : Maxime Le Forestier, kaner-sonaozer gallek.
* 1989 : Manuel Leon Hoyos, meurc'hoarier echedoù mec'hikan.

## Marvioù

* 1837 : Aleksandr Pouchkin, skrivagner rusianek.
* 1923 : Wilhelm Röntgen, fizikour alaman.
* 2010 : Orlando Peçanha, melldroader etrebroadel brazilian.
* 2014 : Shirley Temple Black.

## Lidoù

* Katoligiezh:
** Sent an deiz e Breizh :
*** sant Fagan (I$^{añ}$ kantved).
*** sant Riwalann, penitiour.
# 10 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1792 : deroù prosez Loeiz XVI (Bro-C'hall) e Palez an Teolerezhioù (Pariz).
* 1898 : sinadur Feur-emglev Pariz (1898) a baouez Brezel 1898 etre Spagn hag ar Stadoù Unanet.
* 1901 : deroet eo kentañ prizioù Nobel e Stockholm.

## Ganedigezhioù

* Ada Lovelace e 1838
* 1751 : George Shaw, louzawour ha loenoniour saoz.
* 1815 : Ada Lovelace, jedoniourez saoz, merc'h ar barzh saoz Lord Byron.
* 1891 : Nelly Sachs, skrivagnerez alaman, tapet ganti ar Priz Nobel evit al Lennegezh
* 1908 : Olivier Messiaen, sonaozer gall.
* 1923 : Jorge Semprún, skrivagner ha politikour spagnol.
* 1985 : Bu Xiangzhi, mestrc'hoarier echedoù sinaat.

## Marvioù

* Alfred Nobel
* 1037 : Ibn Sina (Avicenna), skiantour ha prederour muzulman.
* 1198 : Averroes, prederour ha skiantour.
* 1858 : Joseph Paul Gaimard, mezeg ha naturour gall.
* 1865 : Leopold Iañ, kentañ Roue Belgiz.
* 1896 : Alfred Nobel, ijiner svedat ar prizioù Nobel.
* 1919 : Franz Steindachner, loenoniour aostrian.
* 1936 : Luigi Pirandello, skrivagner italian, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh.
* 1967 : Otis Redding, kaner-sonaozer ha produour stadunanat.
* 1999 : Franjo Tuđman, prezidant Kroatia.
* 2006 : Augusto Pinochet, milour, politikour ha den-Stad eus Chile.
* 2016 : John Montague, skrivagner saoznek eus Iwerzhon.
* 2017 : François Régis Hutin, rener Ouest-France.

## Lidoù

* Katoliked:
** Sant an deiz :
*** e Breizh : sant Kouled ;
*** e lec'h all : an den evurus John Roberts, merzher.