OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Feur-emglev

Ur feur-emglev a zo ur skrid savet evit bezañ test d'un emglev etre div gostezenn, stadoù riek anezho peurvuiañ pe aozadurioù etrebroadel. Ober a reer ivez gant ar gerioù feur, emglev pe feur-skrid, peoc'h zoken m'eo pal kentañ an emglev, hag ar memes talvoudegezh o deus an holl draoù-se e-keñver ar gwir etrebroadel.
Kevratoù emglev etre div gostezenn eo ar feurioù-emglev-se. Drezo e tiskleir pep kostezenn emañ o vont da zoujañ d'ar pezh a zo bet lakaet dre skrid etrezo. Hag an hini eus an div gostezenn na zoujfe ket d'hec'h engouestloù a vefe tamallet an dra-se dezhi gant kumuniezh etrebroadel ar stadoù.
Mammenn d'ar gwir etrebroadel eo ar feurioù-emglev pa vez enskrivet enno an dleadoù a zo gant pep perzhiad e-keñver ar re all. Dre ar feurioù-emglev etrebroadel e c'hell bezañ krouet sujedoù gwir etrebroadel nevez.

## Feur-emglev Vienna war gwir ar feurioù-emglev

Pa vezont ar feurioù-emglev war ur bazenn izeloc'h eget hini ar C'hustum etebroadel, ne vezont ket reolennet gantañ hag eo bet termenet gwir ar feurioù a-drugarez d'ar C'hengor an ABU evit reolata ar gwir etrebroadel en deus labouret war ar poent-se goude 1969. Daou feur-emglev a voe sinaet e Vienna e 1978 ha 1986. E kentañ lodenn ar feur-emglev e vez termenet dibunadennoù hêrezhioù ar riezoù. En eil lodenn ar feur-emglev ez eus anv eus an emglevioù etre ar riezoù hag an aozadurioù etrebroadel.

## Un nebeud feurioù-emglev a bouez
### IXvet kantved

* 843: Feur-emglev Verdun
* 863: Feur-emglev Entrammes, etre ar roue Salaun ha Karl-Veur.

### XIVvet kantved-XVvet kantved

Daou feur-emglev a oa bet sinet e Gwenrann, e Breizh, er XIVvet kantved:
* 1365 : Kentañ Feur-emglev Gwenrann
* 1381 : Eil Feur-emglev Gwenrann
* 1494 : Feur-emglev Tordesillas

### XVvet kantved-XXvet kantved

* 1659 : Feur-emglev ar Pireneoù
* 1648 : Peoc'h Westfalen
* 1713 : Feur-emglev Utrecht (1713)
* 1797 : Feur-emglev Campo Formio
* 1878 : Feur-emglev Berlin
* 1918 : Feur-emglev Brest-Litovsk
* 1919 : Feur-emglev Versailhez
* 1958 : Feur-emglev Roma evit sevel Kumuniezh Europa
* 1999 : Feur-emglev Maastricht

## Gwelet ivez

* Kustum etrebroadel
* Gwir etrebroadel
* Roll ar feurioù-emglev etrebroadel pennañ
# El País

El País (ar pezh a dalvez kement hag "Ar Vro" e spagnoleg) zo ur pemdezieg spagnol. Savet e voe e 1976 ha diazezet eo e Madrid. Embann a ra ez eo "ur gazetenn spagnolek evit ar bed a-bezh".
E-kichen ar pemdezieg war baper, a vez gwerzhet e Spagn hag e broioù spagnolek all, ez eus embannadurioù spagnolek ha saoznek a gaver war Internet.
Perc'hennet eo El País gant ar strollad PRISA, zo perc'henn war meur a gazetenn, a chadenn skinwel hag a radio e stad Spagn.
E-touez an dud anavezet a skriv pennadoù er gazetenn emañ ar skrivagner Mario Vargas Llosa.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn El País (es)
* Embannadur saoznek eus El País (en)
# El Pinar de El Hierro

El Pinar de El Hierro zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Santa Cruz de Tenerife.
# El Pedroso

El Pedroso zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# El Parral

El Parral zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# El Pinar de Alba

El Pinar de Alba zo ur gêriadenn eus Alba de Tormes e proviñs Salamanca, e Kastilha-La Mancha.
En 2017 e oa 206 a dud o chom e El Pinar de Alba, anezho 111 gwaz ha 95 maouez.
Lodek eo eus komark Tierra de Alba.
# El Paso (Texas)

El Paso zo ur gêr lec'hiet e kornôg stad Texas e Stadoù-Unanet Amerika. Er bloavezh 2010 e oa 649 121 a annezidi o chom enni.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Mec'hiko | Chihuahua |
| Spagn | Jerez de la Frontera |
| Spagn | Mérida |
| Mec'hiko | Juárez |
| Mec'hiko | Torreón |
| Mec'hiko | Zacatecas |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# El Pinar (Granada)

El Pinar zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
# El Oso

El Oso (an arzh e brezhoneg) zo ur gumun e Spagn, en proviñs Ávila, e kumuniezh emren Castilla y León.
# El Paso

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
El Paso zo un anv-lec'h spagnolek, a dalv kement hag an tremen, pe an treizh. El Paso, Texas eo an hini b rudetañ, met re all zo c'hoazh.

## Lec'hanvadurezh
### Kolombia

* El Paso, Cesar

### Gwiana

* El Paso (Guyana), kêriadenn

### Stadoù-Unanet

* El Paso, Texas, e Texas, war lez ar stêr a dremen etre Mec'hiko ha SUA,
* El Paso, Arkansas
* El Paso County, Colorado
* El Paso, Illinois
* El Paso, Missouri, anv kozh Exeter, Missouri
* El Paso County, Texas
* El Paso, Wisconsin
* Garlock, California, gwechall El Paso City
* Paso Robles, California, gwechall El Paso de Robles

### Spagn

* El Paso, e proviñs Santa Cruz de Tenerife

## Traoù arall

* El Paso (kan), ur ganaouenn, doare western, gant Marty Robbins
* El Paso Corporation, kompagnunezh gaz
* Old El Paso, merk boued
* El Paso (film), ur film western e 1949, ma c'hoari John Payne.
# Elkana

Hervez Kentañ Levr Shmouel e oa Elkana (en hebraeg : אֱלְקָנָה‎, "El en deus prenet") pe Elkanah tad ar profed Shmouel.
Div wreg en doa, [[Anna (mamm Shmouel)|Anna ha Penina. Gaonac'h e oa Anna ha goap a rae Penina outi abalamour da se. Pedet en doa Anna Doue ha selaouet e voe. Genel a reas Shmouel ha tri mab ha div verc'h war e lerc'h (1S 2, 21).

#### Daveoù

* ↑ Troidigezh ar Bibl gant Gwilh ar C'hoad p 236
# Elkar

Elkar zo un ti-embann euskarek, diazezet e Donostia, e Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Levrdioù

Meur a levrdi zo ivez en anv Elkar: e Donostia hag en Irun.

## Liamm diavaez

* (eu) An ti-embann
# Elizondo

Elizondo zo ur gêr eus Nafarroa en Euskal Herria, e traoñienn ar stêr Baztan, anvet ivez ar stêr Bidasoa en he lodenn izelañ. 3 519 a dud a oa o chom eno e 2023.
Stag outi eo ar c'hêriadennoù-mañ: Antxanborda, Etxaide, Berro ha Bearzun.
En ur gumun kalz brasoc'h emañ Elizondo avat, kumun Baztan.

## Poblañs

Pa oa kresket poblañs kêr Elizondo eo digresket hini ar c'hêriadennoù tost e kumun Baztan.
Emdroadur ar boblañs :
| | 1900 | 1950 | 1981 | 1986 | 2008 |
| Elizondo | 1.023 | 1.698 | | 3.109 | 3.462 |
| Kêriadennoù | 490 | 336 | 257 | | |

## Liamm

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (eu) Lec'hienn ofisiel
# Elizabeth Taylor (disheñvelout)

Elizabeth Taylor pe Liz Taylor (1932–2011) a oa un aktourez stadunanat ha saoz.
Elizabeth Taylor a c'hall bezañ ivez :
* Elizabeth Taylor (skrivagnerez) (1912–1975), ur skrivagnerez saoznek
* Elizabeth Taylor (livourez) (1856–1932), un arzourez, kazetennerez ha louzawourez stadunanat
* Elizabeth Best Taylor (1868–1941), un emsaverez eus Zeland-Nevez
# Elizalde

Elizalde zo ur ger euskarek a dalv kement ha "tu an iliz". Un anv-lec'h stank a-walc'h eo, hag a vez roet d'ar vourc'h en-dro d'un iliz.
* Un Elizalde zo e kumunioù Oiartzun hag Usurbil e Gipuzkoa.
* Un anv-tiegezh eo ivez.
** Ur c'hoarier rugbi gall e Kib ar Bed 2007 a oa anvet Elissalde, distaget hervez giz ar galleg.
# Eljas

Eljas zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 865 (2023).
# Elizabeth Taylor (skrivagnerez)

Elizabeth Taylor, bet ganet Elizabeth Coles e Reading (Berkshire, Bro-Saoz) d'an 3 a viz Gouere 1912 hag aet d'an Anaon e Penn (Buckingamshire) (Bro-Saoz) d'an 19 a viz Du 1975, a oa ur skrivagnerez saoznek.

## Un nebeud oberennoù
### Romantoù

* At Mrs. Lippincote's, 1945
* Palladian, 1946
* A View of the Harbour, 1947
* A Wreath of Roses, 1949
* A Game of Hide and Seek, 1951
* The Sleeping Beauty, 1953
* Angel, 1957
* In a Summer Season, 1961
* The Soul of Kindness, 1964
* The Wedding Group, 1968
* Mrs Palfrey at the Claremont, 1971
* Blaming, 1976

### Dastumadoù danevelloù

* Hester Lilly, 1954
* The Blush and Other Stories, 1958
* A Dedicated Man and Other Stories, 1965
* The Devastating Boys, 1972

### Levrioù evit ar vugale

* Mossy Trotter, 1967

## Filmoù diwar he levrioù

* 2005: Mrs. Palfrey at the Claremont, sevener: Dan Ireland, aktourien: Joan Plowright ha Rupert Friend
* 2007: Angel, sevener: François Ozon, aktourien: Romola Garai ha Sam Neill
# Elizabeth Villiers

Elizabeth Villiers, pe Elizabeth Hamilton, Kontez Orkney (1657–1733), a oa dimezell a enor gant ar rouanez Mary II, ha serc'h d'he fried, anezhañ William III, Roue Bro-Saoz, hag a oa war un dro Roue Bro-Skos evel William II, adalek 1680 betek 1695.
C'hoar e oa da Barbara Villiers (1654–1708), dimezell a enor gant ar rouanez Anne Breizh-Veur.

## Levrlennadur

* Rachel Weil : Villiers [Hamilton], Elizabeth, countess of Orkney (c.1657-1733), Oxford Dictionary of National Biography ; Oxford University Press, 2004) - (a c'haller lenn enlinenn pa vezer koumanantet).
# Elizagorria

Elizagorria zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Jhilmar Lora

Carlos Jhilmar Lora Saavedra (berraet a-wechoù e Jhilmar Lora), bet ganet d'ar 24 Here 2000 e Lima (Perou), a zo ur melldroader lakaet da vezañ unan eus ar re wellañ eus e remziad.
# Jeztaze

Jeztaze (Gestars en okitaneg; Gestas e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e kanton Atharratze-Sorholüze e departamant ar Pyrénées-Atlantiques hag er rannvro Aquitaine.
# Jeux Bordier

Jeux Bordier zo anv un ti-embann staliet e Sant-Malon (Il-ha-Gwilen). Embann a ra c’hoarioù diwar-benn broioù Breizh (lezenn « Voynet »). Krouet e oa bet e 2007 gant Grégory Bordier, levrier e Begerel.

## C’hoarioù

* Bro Brekilien, 2007
* Bro Sant-Maloù, 2008
* Bro Dinan, 2008
* Bro Roazhon, 2010
* Bro Treger-ha-Goueloù-Gwengamp, 2011
* Bro Sant-Brieg, 2011
* Bro-Gerne, 2012
* Bro Brest ha Montroulez, 2012
* Bro Kornôg-Kreiz-Breizh, 2012
* Bro Gwened-An Alre, 2012
* Bro Gwitreg-Felger, 2013
* Breizhit !(ar c'hoari e brezhoneg), 2013

## Notennoù ha daveoù
### Liammoù

* Lec'hienn ofisiel
# Jezail

Ur jezail a oa ur fuzuilh afgan en XIX$^{vet}$ kantved. Servij a reas er brezelioù a-enep ar Saozon.

## Lennegezh

Meneget eo ar fuzuilh jezail evel an arm a voe gloazet Watson gantañ, hervez a zo kontet en enklaskoù Sherlock Holmes, en emgann Maiwand, pa oa medisin en arme. En A Study in Scarlet e lenner e voe gloazet en e skoaz, e The Sign of Four e voe gloazet en e c'har ; en un danevell all n'eo ket sklaeroc'h : aet eo ar boled « en unan eus e izili. »

## Daveennoù

* ↑ 'Ko-i-Staun Foot Soldiery in Summer Costume, Actively employed among the Rocks' | Online Collection | National Army Museum, London.
# Jharkhand

Jharkhand (झारखंड en hindieg, ঝাড়খণ্ড e banglaeg) zo unan eus stadoù India, e reter ar vro. Savet e oa bet e miz Du 2000, gant un tamm eus stad Bihar. Emañ Jharkhand etre ar stadoù-mañ : Bihar en hanternoz, Uttar Pradesh ha Chhattisgarh er c'hornôg, Orisa er c'hreisteiz, ha Kornôg Bengal er reter. Poblet eo gant 26 909 428 a dud (2001), ha gant se ez eo an 13vet stad vrasañ en India e-keñver poblañs. An 28vet stad vrasañ eo a-fed gorread. An hindieg eo ar yezh ofisiel.
Ranchi eo ar gêr-benn, ha Jamshedpur eo ar gêr vrasañ er stad. "Bro ar c'hoadoù" e vefe ster an anv Jharkhand.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel stad Jharkhand
# Jettingen (Elzas)

Jettingen zo ur gumun eus Elzas, e kanton Altkirch, en arondisamant Altkirch, hag en departamant Haut-Rhin.
# Jeumont

Kumunioù Frañs :
| Anv | Jeumont |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Jeumont en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Agglomération Maubeuge Val de Sambre |
| Kanton | Maubeuge-Norzh |
| Kod INSEE | 59324 |
| Kod-post | 59460 |
| Maer | Benjamin Saint-Huile |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,21 km² |
| Led | 50° 17' 43" Norzh |
| Hed | 04° 06' 07" Reter |
| Uhelder kreiz | 150 m |
| Uhelder bihanañ | 122 m |
| Uhelder brasañ | 201 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 9 956 (2007) |
| Stankter | 975 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Jeumont |
Jeumont a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
* Kreiz-kêr Jeumont

## Douaroniezh

* War an harzoù gant Belgia emañ Jeumont.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Koad Arez

Koad Arez :
| Stêr Arez hag a eien e Koad Arez ||
| Anv gallek | Forêt d'Araize |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Roazhon |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumun | Marzhinieg-Houarnruz hag Aentieg |
| Statud | Koad prevez |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ 47° 47′ 24″ N, 1° 16′ 48″ K] |
| Gorread | 956 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 74 m — brasañ 121 m |
| Gwez | Derv, Faou, Pin |
| kemmañ |
Koad Arez zo ur goadeg en em astenn war 956 hektar e kumunioù Marzhinieg-Houarnruz hag Aentieg, e Bro-Roazhon hag en Il-ha-Gwilen. Adkoadet e oa betek re gant gwez rousinek, betek digreskiñ liesseurted buhez ar c'hoad. Renablet eo en TNLELP abaoe 1974.
Emañ run La Bretèche, beg uhelañ Liger-Atlantel, e harz kornôg ar c'hoad.

## Istor
### Henamzer

Koadoù Arez, ar Perzh, Gwerc'h ha Felger a yae d'ober gwechall ur goadeg hepken etre ar Riedoned hag ar Genomaned, ur seurt marzioù kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.

### Eil brezel Bed

An arme alaman he deus sanailhet munisionoù e Koad Arez e-pad an Eil Brezel Bed. Liammet e oa ouzh un hent-houarn bet dilezet dibaoe. Kaset eo bet an evezh war savidigezh an hent-tizh etre Roazhon hag Anje ha brasaet e voe an hent a dreuz ar c'hoad.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) TNLELP/ZNIEFF 530009828 - Forêt d'Araize et étang de Saint-Morand
# Koad Karnoed

Koad Karnoed :
| Gwenodenn a-hed al Laeta ||
| Anv(ioù) all | Koad Toulfoenn |
| Anv gallek | Forêt de Carnoët, Forêt de Toulfoën |
| Melestradurezh ||
| Bro | Kernev |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Kumun | Kemperle ha Kloar-Karnoed |
| Statud | Koad-domani |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ 47° 50′ N, 3° 33′ K] |
| Gorread | 1025 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 65 m |
| Gwez | Derv, Faou |
| kemmañ |
Koad Karnoed, pe a-wezhioù Koad Toulfoenn, zo ur c'hoad-domani e kumunioù Kemperle ha Kloar-Karnoed e Bro-Gerne hag e Penn-ar-Bed. En em astenn a ra war 1025 hektar, ur goadeg dugel, ha roueel da c'houde, e oa gwerso.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ TNLELP/ZNIEFF 530006001 - Forêt de Carnoët et bois de Saint-Maurice
# Koad Keroual

Koad Keroual :
| Ur wenodenn e Koad Keroual ||
| Anv gallek | Bois de Keroual |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Leon |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Kumun | Gwiler-Leon |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ 48° 24′ 45″ N, 4° 32′ 55″ K] |
| Gorread | 56 ha |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| kemmañ |
Koad Keroual zo ur c'hoad 56 hektar er gwalarn da Vrest e kumun Gwiler-Leon, e Bro-Leon.

## Traoù heverk

* Maner Keroual, annez kozh Louise Renée de Penancoët de Keroual, hag e bark e-lec'h e vez dalc'het bep bloaz ar festival Astropolis,
* Milin Keroual, troet da di-krampouezh,
* Meur a lenn ha gwazhioù.
* Maner Keroual
* Lenn milin Keroual
* Pradenn e-kreiz ar c'hoad

## Daveoù ha notennoù

* 1 2 (fr) Lec'hienn Vrest: "Le Bois de Keroual"
* ↑ (fr) Lec'hienn Vrest: "Manoir de Keroual"
# Koad Du

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Koad Du a c'hall bezañ:

## Traoù all

* Koad Mirkwood ijinet gant ar skrivagner John Ronald Reuel Tolkien
# Koad Felger

Koad Felger :
| Steudad veurvaenel e Koad Felger ||
| Anv(ioù) all | Koad Rous |
| Anv gallek | Forêt de Fougères |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Roazhon |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumun | Kernoanig ha Landean |
| Statud | Koadeg-domani |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ 48° 23′ 37″ N, 1° 09′ 49″ K] |
| Gorread | 1687,07 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 110 m — brasañ 184 m |
| Gwez | Faou, derv, rousineged |
| kemmañ |
Koad Felger, anvet ivez ar C'hoad Rous, a zo ur goadeg-domani hag en em astenn war 1687 hektar e kumunioù Kernoanig ha Landean e biz da Felger en Il-ha-Gwilen ha Bro-Roazhon. Meret eo gant Ofis broadel ar c'hoadeier ha digor d'an holl.

## Istor

Koadoù Felger, ar Perzh, Gwerc'h hag Arez a yae d'ober gwechall ur goadeg hepken etre ar Riedoned hag ar Genomaned, ur seurt marzioù kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.
Kalz a c'hlaouerien ha saboterien a laboure ennañ e-pad kantvedoù betek penn-kentañ an XXvet kantved.
* Botaouerien-goad e Koad Felger war-dro ar bloavezh 1900 (kartenn-bost E. Mary Rousselière)

## Liesseurted ar vuhez

Rummet eo ar goadeg evel TNLELP abaoe 1974. Renablet ez eus bet :
* 38 spesad plant, en o zouez 2 spesad gwarezet: al Lycopodium clavatum hag an Osmunda regalis ha 6 spesad war listenn ruz an UEMN e Torosad Arvorig,
* 46 spesad laboused, en o zouez ar speg krenn, ar speg du, an eostig bailh, ar speg louet, ar c'hraperig-koad hag ar puig sut,
* ha bronneged evel ar gwiñver rous, ar yourc'h, an hoc'h-gouez hag all. Kavioù-gwin kozh a servij da lec'h goañviñ evit spesadoù logod-dall 'zo evel ar c'housperell Natterer, ar c'housperell varvek, ar c'housperell Daubenton, ar c'housperell skouarnek vras hag ar frigribell vras ha vihan.
Bout 'zo ur faoueg digemmesk, ar pezh ne gaver nemet e tri c'hoad e Breizh.

## Glad

Div lec'hienn veurvaenel a gaver er c'hoad :
* Steudad veurvaenel an neolitik le Cordon des Druides, Monumant istorel rummet (1946)
* Taol-vaen la pierre courcoulée, Monumant istorel rummet (1946)
Emañ selieroù Landean ( Monumant istorel rummet (1862)) e Norzh ar c'hoad ivez.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Geobreizh.bzh - Koadeier
* 1 2 (fr) TNLELP/ZNIEFF 530005988 - Forêt de Fougères
* ↑ (fr) Reun Kerviler, Étude critique sur la géographie de la presqu'île armoricaine au commencement et à la fin de l'occupation romaine, 1874, p. 40
# Koad Kenekann

Koad Kenekann :
| Gwenodenn e Koad Kenekann ||
| Anv gallek | Forêt de Quénécan |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Wened |
| Departamant | Mor-Bihan, Aodoù-an-Arvor |
| Kumun | Perred, Berc'hed, Sant-Inan ha Klegereg |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 11′ 00″ N, 3° 06′ 00″ K |
| Gorread | 5876,55 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 140 m — brasañ 280 m |
| Gwez | Derv, faou, pin-kroaz, pin, ivin, kelenn |
| kemmañ |
Koad Kenekann zo ur goadeg 5 876 hektar e Kreiz Breizh e norzh Bro-Gwened e kumunioù Berc'hed, Klegereg, Perred ha Sant-Inan. En norzh emañ Lenn Gwerledan. Lesanvet eo ar c'horn-bro "Suis vihan vreizhek".

## Lec'hanvadurezh

Tabut zo diwar-benn orin Kenekann. Meur a zisplegadenn zo bet kinniget : savet a c'hallfe bezañ diwar kenec'h (krec'h) ha gwenn abalamour d'an heol o parañ war ar reier.

## Glad

| Kalvar Bruilh ar C'hoed-derv, beg uhelañ ar c'hoad dezhañ 280 metr. | Govelioù ar Saloù, Monumant istorel (1992) Kamp kentistorel Castel-Finans, Monumant istorel rummet (1971) Lojoù an Torriganed, Monumant istorel (1984) Abati Intron-Varia Verrepoz, Monumant istorel (1940) |

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) TNLELP/ZNIEFF 530005961 Forêt de Quénécan
* ↑ (fr) Atlas des paysages du Morbihan : Guerlédan et Quénécan
# Koad Kergarter

Koad Kergarter :
| Stank Kergarter hag he forzh bihan e-kreiz ar c'hoad. ||
| Anv gallek | Forêt de Villecartier |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Roazhon |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumun | Bazeleg-ar-Veineg, Treant-ar-C'hoad, Ar Fantanig, Henwiel |
| Statud | Koadeg domani |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ , ] |
| Gorread | 1 096,6 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 67 m — brasañ 115 m |
| Gwez | Derv, faou |
| kemmañ |
Koad Kergarter zo ur c'hoad e biz Breizh hag en em astenn war 1 096 hektar e kumunioù Bazeleg-ar-Veineg, Treant-ar-C'hoad, Ar Fantanig hag Henwiel.

## Istor

Gwezhall e oa koad Kergarter ur goadeg roueel. Bevañ ha labourat a rae artizaned a bep seurt eno evel glaouerien, saboterien, fagoderien ha heskennerien.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Koad Kergarer" war ur gartenn er pennad Koadeier war geobreizh.bzh, tennet eus Atlas Breizh / Atlas de Bretagne, Mikael Bodlore-Penlaez & Divi Kervella, Coop Breizh, 2011.
* ↑ (fr) TNLELP/ZNIEFF 530030179 - Forêt de Villecartier
# Koad Chevré

Koad Chevré :
| Koad Chevré en diskar-amzer. ||
| Anv gallek | Forêt de Chevré |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Roazhon |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumun | Beuzid-ar-C'hoadoù, Kastell-Bourc'h, Egineg, Marbereg, Sant-Yann-ar-Gwilen ha Servon |
| Statud | Koad departamant, koad prevez |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ , ] |
| Gorread | 1 913,47 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 45 m — brasañ 116 m |
| Gwez | Derv, pin, faou |
| kemmañ |
Koad Chevré zo ur c'hoad er reter da Roazhon hag en em astenn war 1 913 hektar e kumunioù Beuzid-ar-C'hoadoù, Kastell-Bourc'h, Egineg, Marbereg, Sant-Yann-ar-Gwilen ha Servon.

## Istor

Anvet e voe ar c'hoad diwar kêriadenn Chevré, ur voudenn-gastell gozh ha pouezus gwezhall e Beuzid-ar-C'hoadoù, er biz d'ar goadeg.
Da-geñver e bolitikerezh gwarez an takadoù naturel e prenas kuzul-meur Il-ha-Gwilen e 2002 al lodenn reter eus koad Chevré. Koad La Corbière a vez graet eus ar c'hoadig-se hag en em astenn war 627 hektar.

## Liested ar vuhez

Stank La Pagerie a zo renablet evel un TNLELP a live 1.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) TNLELP/ZNIEFF 530008156 - Forêt de Chevré
* ↑ (fr) TNLELP/ZNIEFF 530005978 - Étang de la Pagerie
# Koad Frev

Koad Frev :
| Anv gallek | Forêt de Fréau |
| Melestradurezh ||
| Bro | Kernev |
| Departamant | Penn-ar-Bed  Aodoù-an-Arvor |
| Kumun | Karnoed, Poullaouen ha Skrigneg |
| Statud | Koadeg domani |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | [ 48° 22' 41" N, 3° 36' 50" K] |
| Gorread | 949,84 |
| Uhelderioù | bihanañ 88 m — brasañ 206 m |
| kemmañ |
Koad Frev zo ur c'hoad e-tro 950 hektar anezhañ e Bro-Gernev hag e Penn-ar-Bed evit e lod vrasañ.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) 'Inventaire National du Patrimoine Naturel'. Kavet : 13 Here 2023.
# Koad Gwerc'h

Koad Gwerc'h :
| Koad Gwerc'h ||
| Anv gallek | Forêt de la Guerche |
| Melestradurezh ||
| Bro | Bro-Roazhon |
| Departamant | Il-ha-Gwilen, Mezven |
| Kumun | Kelon, Radenez, Saint-Aignan-sur-Roë |
| Gwarez | TNLELP |
| Statud | Koad prevez |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 52′ 55″ N, 1° 13′ 23″ K |
| Gorread | 3228,75 ha |
| Uhelderioù | bihanañ 76 m — brasañ 112 m |
| Gwez | Derv, pin, faou |
| kemmañ |
Koad Gwerc'h a zo ur goadeg prevez war harzoù Breizh ha Maen. En em astenn a ra war 3 228 hektar e kumunioù Kelon ha Radenez en Il-ha-Gwilen dreist-holl, hag e Saint-Aignan-sur-Roë e Mezven. Perc'hennet eo gant ar Société immobilière de l’Ouest ha berzet eo d'an dud diavaez evit an darn vrasañ.

## Istor

Koadoù Gwerc'h, ar Perzh, Felger hag Arez a yae d'ober gwechall ur goaged hepken etre ar Riedoned hag ar Genomaned, ur seurt marzioù kentañ etre Breizh, Maen hag Anjev.

## Liesseurted ar vuhez

Er c'hoad bras-mañ ez eus bet renablet:
* Spesadoù plant hag a zo dibaot er c'horn-bro evel spesadoù orkide zo.
* 69 spesad laboused a vez kavet o neizhiañ ennañ, en o mesk ar plomer-kuchenn, ar skilvaou-wesped, ar skoul glas, ar falc'hun-gwez, ar gouelanig maskl du, an alc'hweder-gwez, ar rulosteg bailh, ar puig-Bonelli, an dreolan kabell flamm, ar glazaour Europa, ar speg du, ar speg krenn hag ar plomerig rous.
* Ar c'hi-dour european a zo bet gwelet du-hont ivez.

## Dervenn ar Werc'hez

Hervez ur vojenn, e-pad an Dispac'h gall, e kreiz ar Spont bras, eo bet diskoachet ur plac'h yaouank o pediñ e-tal un delwennig ar Werc'hez Vari e toull ur wezenn-derv gant soudarded Republikan. Goude bezañ nac'het da lâret pelec'h e oa bet kuzhet ur beleg didou e voe fuzuilhet e-harz ar wezenn.
E miz Ebrel 2018 eo bet losket an dervenn ha kemeret ez eus bet ur bloavezh evit he feuradsevel.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Koad Gwerc'h" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* 1 2 (fr) TNLELP / ZNIEFF 530006459 - Forêt de la Guerche
* ↑ (fr) Reun Kerviler, Étude critique sur la géographie de la presqu'île armoricaine au commencement et à la fin de l'occupation romaine, 1874, p. 40
# Falc'heg

Falc'heged :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Arachnida |
| Urzhad : | Opiliones |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar falc'heged eo al loened divellkeinek a ya d'ober an urzhiad Opiliones. Er gevrennad Arachnida emaint, asambles gant ar c'hevnid, an tarlask pe ar c'hruged.
War-dro 6.400 spesad zo bet renablet.