OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll ar Pennoù Stad e 14

Pennoù Stad ar bloaz 13 - Darvoudoù ar bloaz 14 - Pennoù Stad ar bloaz 15 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Kush - Natakamani, Roue Kush (-1 20)
* Mauretania - Juba II, Roue Mauretania (-25 23)

## Azia

* Sina (Tierniezh Han ar C'hornôg) -
** (Tierniezh Xin) - Impalaer Wang Mang, Impalaer Sina (9 - 23)
* Impalaeriezh Kushan - Heraios (e-tro 1 - 30)
* Korea (Teir rouantelezh Korea) -
** King Onjo eus Baekje (-18–29)
** Roue Yurimyeong eus Goguryeo (-19-18)
** Roue Daeso eus Buyeo ar reter (-7–22)

## Europa

* Impalaeriezh roman (Tierniezh Julio-Klaodia)
** Caesar Augustus, Impalaer roman ha Koñsul, (-43 - 14)
** Tiberius Claudius Nero, Impalaer roman (14-37)
** C. Silius A. Caecina Largus, L. Munatius Plancus, Koñsuled (13-14)
** Sextus Pompeius, Sex. Appuleius, Koñsuled (14-15)
* Markomaned - Maroboduus, Roue ar Varkomaned (e-tro -9 - 19)

## Reter-kreiz

* Kappadokia - Archelaus, Roue Kappadokia (-36- 17)
* Iberia -
** Pharasmanes I$^{añ}$, Roue Iberia (1 - 58)
** Iberia - Aderk, Roue Iberia ( e-tro -2 - 30)
* Kommagene - Antiochus III, Roue Kommagene (-12 - 17)
* Nabatea - Aretas IV Philopatris, Roue Nabatea (-9- 40)
* Osroene - Abgar V Ukkama bar Ma'nu, Roue Osroene (13-50)
* Partia - Artabanus II, Rouaned veur Partia (10-38)
* Pontus - Pythodorida, Roue Pontus (-8 - 23)
# Roll ar Pennoù Stad e 170

Pennoù Stad ar bloaz 169 - Darvoudoù ar bloaz 170 - Pennoù Stad ar bloaz 171 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Kush -
* Tarekeniwal, Roue Kush (155-170)
* Amanikhalika, Roue Kush (170-175)

## Azia

* Sina Impalaer Ling Han (Tierniezh Han ar C'hornôg) - (168-189)
* Korea (Teir rouantelezh Korea) -
** Roue Chogo Baekje (166–214)
** Roue Sindae Goguryeo (165–179)
** Roue Adalla Silla (154–184)

## Europa

* Impalaeriezh roman Marcus Aurelius Impalaer Roman (145-185)
* Iberia ar C'haokaz - Pharsman III, Roue Iberia ar C'haokaz (145-185)

## Reter-kreiz

* Parthia - Vologases IV, Roue Parthia (147-191)
* Osroene - Abgar VIII, Roue Osroene (167-177)
# Roll ar Pennoù Stad e 15

Pennoù Stad ar bloaz 14 - Darvoudoù ar bloaz 15 - Pennoù Stad ar bloaz 16 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Kush - Natakamani, Roue Kush (-1 20)
* Mauretania - Juba II, Roue Mauretania (-25 23)

## Azia

* Sina (Tierniezh Han ar C'hornôg) -
** (Tierniezh Xin) - Impalaer Wang Mang, Impalaer Sina (9 - 23)
* Impalaeriezh Kushan - Heraios (e-tro 1 - 30)
* Korea (Teir rouantelezh Korea) -
** King Onjo eus Baekje (-18–29)
** Roue Yurimyeong eus Goguryeo (-19-18)
** Roue Daeso eus Buyeo ar reter (-7–22)

## Europa

* Atrebates -
** Eppillus, Roue an Atrebates (7-15)
** Verica, Roue an Atrebates (c.15-40)
* Catuvellauni - Cunobelinus, Roue ar C'hatuvellauni (c. 9-40)
* Impalaeriezh roman (Tierniezh Julio-Klaodia)
** Tiberius Claudius Nero, Impalaer roman (14-37)
** Sextus Pompeius, Sex. Appuleius, Koñsuled (14-15)
** Drusus Iulius Caesar, C. Norbanus Flaccus, Koñsuled (15-16)
* Markomaned - Maroboduus, Roue ar Varkomaned (e-tro -9 - 19)

## Reter-kreiz

* Kappadokia - Archelaus, Roue Kappadokia (-36- 17)
* Iberia -
** Pharasmanes I$^{añ}$, Roue Iberia (1 - 58)
** Iberia - Aderk, Roue Iberia ( e-tro -2 - 30)
* Kommagene - Antiochus III, Roue Kommagene (-12 - 17)
* Nabatea - Aretas IV Philopatris, Roue Nabatea (-9- 40)
* Osroene - Abgar V Ukkama bar Ma'nu, Roue Osroene (13-50)
* Partia - Artabanus II, Rouaned veur Partia (10-38)
* Pontus - Pythodorida, Roue Pontus (-8 - 23)
# Sant Tremen

Sant Tremen zo ur sant ha n'eus ket anezhañ. Diwar an anv-se ezeus savet meur a dro-lavar.
Mont d'an oferenn da Sant Tremen zo kement ha tremen hep oferenn.
Bezañ bet, pe ganet, da Ouel Sant Tremen (un deiz ha n'eus ket anezhañ eta) , zo kement ha bezañ tonket da dremen hep peadra, da vezañ paour.

## Sent all kar dezhañ

* Sant Bikenig
* Sant Diboan
# Sant Tupedu

Sant Tu-pe-du (pe Tupedu), pe sant Langis, zo ur sant faltaziek bet enoret e Kerglof, meneget gant Yeun ar Gow en e gontadenn Oferenn sant Tu-pe-du e 1942, hag adembannet e Kontadennoù Kerne.
Meneg zo eus ar sant ivez en ur varzhoneg gant Tristan Corbière, Saint Tupetu de Tu-pe-tu en e zastumad Les Amours jaunes (1873).

## Levrlennadur

* Yeun ar Gow, "Oferenn sant Tu-pe-Du", Kontadennoù Kerne, levrenn 1, Al Liamm, 1998.

## Notennoù

* ↑ (fr) Wikisource
# Sant Tujan

Tujan a voe eskob Daoulaz.

## Levrlennadur

* Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
# Sant Vicent del Raspeig

Sant Vicent del Raspeig zo ur gumun e Spagn e proviñs Alacant, e kumuniezh València.
# Sant Titus

Sant Titus, pe Tituz pe Titoz pe Tit (hervez un toullad yezhoù all) e brezhoneg, a oa unan eus ar c'hentañ eskibien gristen er I$^{añ}$ kantved. Da gentañ e voe kompagnun Paol Tars en e veajoù, ha goude eskob Kreta.
Gresian a orin e oa, ha treiñ da gristen, se zo kaoz ne oa ket trodroc'het evel ar yuzevien (Galated 2:3).
Eusebius Kaesarea an hini a lavar e oa Tit eskob Kreta. Hervez an hengoun avat, e oa eskob Gortyna, er c'hreisteiz da g-Knosos, ma'z eus ur benniliz gouestlet dezhañ.

## Pennadoù kar

* Al lizher da Ditoz
* Titus
* Tito

## Daveoù

* ↑ Hervez Testamant Nevez hon aotrou hag hor Zalver Jesus-Christ‎ e 1927.
* ↑ Hervez al Lizer da Dituz, en daou skrid: Testamant Nevez hon aotrou Jezuz-Krist‎, e 1827, hag eil levrenn ar Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr, gant Yann-Frañsez ar Gonideg, L. Prud’homme, Sant-Brieg, e 1866, pajenn 634.
* ↑ Hervez Al lizher da Ditoz, en eil levrenn an Testamant Nevez, troet gant Maodez Glanndour, Al Liamm, 1971, p. 356.
* ↑ Tit e hungareg, roumaneg, ruseg, serbeg, Tite e galleg; Tito en italianeg, portugaleg, spagnoleg; Titus en alamaneg, izelvroeg, saozneg; Tytuz e poloneg.
# Sant Tropetz

Sant Tropetz :
| Sant Tropetz d'abardaez-noz. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Tropez |
| Bro | Okitania Provañs |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Var |
| Arondisamant | Draguinhan |
| Kanton | Sant Tropetz ([pennlec'h]) |
| Kod kumun | 83119 |
| Kod post | 83990 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Tuveri 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Golfe de Saint-Tropez |
| Lec'hienn web | www.saint-tropez.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 600 ann. (2020) |
| Stankter | 322 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 115 m |
| Gorread | 11,18 km² |
| kemmañ |
Sant Tropetz (distaget:), Saint-Tropez e galleg hag ent-ofisiel (distaget:, ha berraet a-wechoù dre gomz e Saint-Trop’) a zo ur gumun eus Provañs, en Okitania, e departamant ar Var, war vord ar Mor Kreizdouar, brudet evit bezañ darempredet gant ar jet set.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Sant Vicenç

Sant Vicenç zo un anv-lec'h katalanek.

## e Proviñs Barcelona

* Sant Vicenç de Castellet
* Sant Vicenç de Montalt
* Sant Vicenç de Torelló
* Sant Vicenç dels Horts, kumun e komark Baix Llobregat

## Pennad kar

* San Vicente
# Sant Turiav

Turiav, bet ganet e Tregoad e-kichen Lannolon, a voe eskob-abad Dol.
Lidet e vez e ouel d'an 13 a viz Gouere.

## Levrlennadur

* Gouel ar sent a-hed ar bloaz, bevañ gant ar sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
# Sant Varzhin

Sant Varzhin a vez lavaret gant ar gristenien eus meur a zen:
* Martinus, pe Martinus Teurgn, eskob Teurgn,
* Martinus, pe Marzhin Iañ, pab

## Pennad kar

* Sant-Varzhin
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Roc'h Toull-al-Laeron

Roc'h Toull-al-Laeron zo unan eus uhelennoù ar Menez Du, e Breizh. Ar poent uhelañ eo, ma lakaer Menez C'homm a-gostez, gant 318 metr a uhelder.
E kumun Speied emañ, tost d'ar vevenn velestradurel etre Penn-ar-Bed hag ar Mor-Bihan.
# Roc'h Tredudon

Roc'h Tredudon :
| Douaroniezh ||
| Uhelder | 383,29 m |
| Aradennad | Menez Are |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Rannvro | Bro-Gernev, Bro-Leon |
| Isrann | Plouneour-Menez |
| kemmañ |
Roc'h Tredudon eo pevare beg uhelañ Breizh. E Menez Are emañ. Emañ al lec'h uhelañ e kumun ar Fouilhez met an darn vrasañ eus ar reier a zo e Plouneour-Menez. Hervez an enklask diwezhañ e tap 383,29 m. Roet eo bet anv Roc'h Tredudon d'ar stign skinwel ha skingomz a zo staliet eno.

## Liamm diavaez

(br) Menezioù Breizh war Geobreizh
# Roca

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Roca (« roc'h ») zo un anv a gaver e lec'hanvadurezh meur a yezh latin, katalaneg, portugaleg, spagnoleg, ha diwar-se en anvioù-tiegezh.

## Yezhoù all

* Rocca en italianeg
* Ròca en okitaneg

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Gwelout General Roca.
* General Roca (Río Negro)
* Villa General Roca
* Departamant General Roca (Río Negro)
* Departamant General Roca (Córdoba)
* Lenn Roca, hiriv Lenn Acigami

### Brazil

* Roca Sales, e Rio Grande do Sul.

### Chile

* Ar Roca Catedral en Inizi Desventuradas .

### Ecuador

* Roca Redonda

### Katalonia

* Castellfollit de la Roca
* La Roca del Vallès
* Roca d'en Toni, liac'hven e Vilassar de Dalt
* La Roca d'Albera, pe Laroque-des-Albères e galleg, kumun eus Rousilhon.

### Kuba

* Kastell San Pedro de la Roca

### Mec'hiko

* Roca Partida, enezennig

### Portugal

* Cabo da Roca

### Spagn

* La Roca de la Sierra

## Anv-tiegezh

* Amparo Roca
* Elena Roca
* Francesc Català Roca
* François Roca
* François-Joseph Reste de Roca
* Gilberte Roca
* Inka Roca
* José Antonio Roca
* Julio Argentino Roca
* Julio Argentino Roca (1843-1914), ofiser ha politikour arc'hantinat;
* Julio Argentino Roca (1873-1942), e vab, politikour;
* Maria Mercè Roca (1958- ), skrivagnerez katalan.
* Miquel Roca Junyent (ganet en 1940), politikour katalan
* Sinchi Roca
* Pere Roca i Cabarrocas
* Pete La Roca
* Rudecindo Roca (1850-¿?), ofiser ha gouarnour an Territorio Federal de Misiones.
* Segundo Roca (1800-1866), ofiser arc'hantinat, tad da Julio Argentino ha Rudecindo Roca.
* Vincent Roca
* Vicente Ramón Roca
* Xavier Roca Ferrer (1949- ), skrivagner katalan.

## A bep seurt

* Copa Roca

## Pennadoù kar

* Rocca
* Roc
* Ròcabruna
* Rocafort
* Ròcafòrt
* Rocaforte
# Roc'h Velen

Ar Roc'h Velen zo ur porzhig e kumun Priel, e Treger, war lez kornôk ar stêr Yeodi, en dorn dehoù d'an hent a gas eus Priel da Blouvouskant.
Kumun Tredarzeg zo a-dal dezhi, en tu all d'ar stêr.
Parkadoù istr zo, hag un davarn brudet er c'hornad, anvet Café Pesked.

## Liammoù diavaez

* An davarn
# Roc'h Ruz

Roc'h Ruz :
| Roc'h Tredudon e-kreiz, Roc'h Ruz, en tu dehou. ||
| Douaroniezh ||
| Uhelder | 385 metr |
| Aradennad | Menez Are |
| Ledred | 48°25'00 N |
| Hedred | 3°52'49 K |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Rannvro | Bro-Leon |
| Isrann | Plouneour-Menez |
| kemmañ |
Ar Roc'h Ruz eo beg uhelañ Breizh. Emañ e Plouneour-Menez, e Leon, nepell diouzh Roc'h Tredudon, e Menez Are. Hervez an enklask diwezhañ e tap 385,01 m.

## Liamm diavaez

* (br) Douaroniezh Breizh, Menezioù Breizh
* (fr)
# Roc'han (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Roc'han a zo un anv brezhonek:
* Roc'han, ur gumun e departamant ar Mor-Bihan;
* Roc'han, un tiegezh nobl a orin eus Breizh, meur a skourr dezhañ bremañ.

## Da dostaat

* Rohan, skrivadur hengounel ha gallek an anv, hag unan eus stummoù an anv-badez iwerzhonat Rowan
* Rouantelezh Rohan, ur rouantelezh e-barzh levrioù J.R.R. Tolkien
# Roc'han (tiegezh)

Evit sterioù all an anv Roc'han, gwelit ivez ar pennad Roc'han (disheñvelout).
Roc'han (skrivet dre vras Rohan en dielloù) a zo anv un tiegezh nobl a orin eus Roc'han e Bro-Wened. Ur perzh bras en deus bet en Istor Breizh. Embann a rae e izili bezañ eus gouenn Roueed Breizh, ha da gentañ-penn diskennidi eus Konan Meriadeg. Meur a skourr a zo bet, gant perzhioù bras pe vrasoc'h e Breizh, Bro-C'hall ha pelloc'h.

## Skourroù

* Roc'han-Menezalban
** Roc'han-Gemene
*** Roc'han-Gié
**** Roc'han-Chabot
*** Roc'han-Rochefort
*** Roc'han-Soubise
** Roc'han-Roudouz
*** Roc'han-Poldug
* Roc'han-Rochefort
# Roc'h Trevezel

Roc'h Trevezel :
| Douaroniezh ||
| Uhelder | 384,89 |
| Aradennad | Menez Are |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Rannvro | Bro-Leon |
| Isrann | Penn-ar-Bed |
| kemmañ |
Roc'h Trevezel eo trede beg uhelañ Breizh. E Menez Are emañ. Emañ war harzoù kumun Kommanna e Leon. Hervez an enklask diwezhañ e tap 384,89 m. E-pad pell e kreded e oa beg uhelañ Breizh. Evel menezioù all ar c'horn-bro eo skilt ha kwarzit a ya ouzh e ober.

## Liamm diavaez

Douaroniezh Breizh, Menezioù Breizh (e brezhoneg)
# Roc'h ar Hon

Roc'h ar Hon :
| Roc'h ar Hon a-zehoù gwelet eus Roc'h an Evned, war ribl all ar Trev. ||
| Anv gallek | Roc'h ar Hon |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Aber an Trev (Mor Breizh) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 49′ 17″ N, 3° 04′ 45″ K |
| Gorread | 0,00642 km² |
| Lein uhelañ | 21 m |
| Geologiezh | Enez stêr |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Lezardrev |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Roc'h ar Hon zo un enezennig prevez en aber an Trev, nepell eus Enez-Vriad ha Tour-tan ar Groaz. E kumun Lezardrev, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor emañ. En he c'hichen emañ an Enez Koad (Ile à bois).

## Deskrivadur an enezenn

Un enezenn 6 420 m² dindani eo, gant un ti hepken, 140 m² dindanañ.
Roc'hek ha koadek eo an enezenn, 21 metr uhelder he deus en he c'hreiz. Un hent-ged hag un tour-gward zo.

## Istor

Savet e voe an ti warni e 1758 ha nevesaet eo bet e 1990.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Qui aura un coup de cœur pour l’île privée de Roc’h ar Hon à Lézardrieux ? An Telegram, 29 a viz Gwengolo 2021.
# Roc'han

    Evit implijoù all, gwelet Roc'han (disheñvelout).
Roc'han :
| Chapel Notre-Dame-de-Bonne-Encontre (XVI$^{vet}$ kantved) gant kanol Naoned-Brest dirak. ||
| Anv gallaouek | Rohan |
| Anv gallek (ofisiel) | Rohan |
| Bro istorel | Bro-Wened Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Roc'han (betek 2015) Gregam (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 56198 |
| Kod post | 56580 |
| Maer Amzer gefridi | Bernard Nizan 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Pondi Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 605 ann. (2020) |
| Stankter | 69 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 04′ 09″ Norzh 2° 45′ 06″ Kornôg / 48.0691666667, -2.75166666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 60 m — brasañ 150 m |
| Gorread | 23,43 km² |
| Roc'han ||
| kemmañ |
Roc'han a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Penn kanton e oa betek 2015.

## Ardamezioù

* En gul, e nav mailhenn en aour, 3, 3, 3.
* Tiegezh Roc'han (siell 1222)
* (Gwelet ivez Pondi)

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Roc’han e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Brehant-Loudieg; e Bann Josilin edo. Gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe diskaret kanton Brehant-Loudieg ha lakaet Roc’han da bennlec'h Kanton Roc'han, bet krouet gant ar memes lezenn. Lakaet e oa bet Roc’han en arondisamant Ploermael bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ
* 35 gwaz eus Roc'han ha Sant-Gouvri a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,94 % eus o foblañs e 1911.
Eil Brezel-bed
* E 1944 e voe tapet 37 731,60 lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
Kumunioù strollet
* Kevredet e voe kumunioù Sant-Gouvri ha Sant-Samzun ouzh kumun Roc'han d'ar 1añ a viz Even 1974; kendeuzet e voe an teir c'humun e 1994.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Chapel Notre-Dame-de-Bonne-Encontre (XVI$^{vet}$ kantved).
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Pennadoù kar

* Sant-Gouvri,
* Sant-Samzun.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Roc'han war lec'hienn Geobreizh

## Daveennoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini - EHESS - Roc’han - Fichenn ar gumun
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 54, 80, 167, 259, 331, 315, 317, 348 ha 362
* ↑ memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 335
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 14, 331, 348 ha 362
# Timbales

An timbales zo ur benveg-seniñ, eus rumm ar binvioù-tosiñ, ijinet e Kuba e deroù an XX$^{vet}$ kantved, evit seniñ en danzón, hag a vez implijet e lazoù salsa, timba pe latin jazz.
Arabat eo o droukveskañ gant Timbaloù ar sonerezh klasel.
E-touez ar brudetañ timbaleros, pe sonerien timbales, emañ Tito Puente, Changuito, Orestes Vilató, Guillermo Barreto, Amadito Valdés ha Nicky Marrero.
# Timbr-lidañ

Graet e vez timbr-lidañ (e saozneg : « commemorative stamp ») eus an timbroù-post moulet evit enoriñ un darvoud, un den, ul lec’h heverk en istor ur vro koulz hag ar sevenadur hollvedel a-wechoù. Lakaet e vezont e gwerzh e-pad ur prantad amzer berroc’h alies evit an timbroù boutin. Unan eus perzhioù mat an timbroù-se eo e vez troet ar bratikoù da virout anezho en o zastumadenn, hep implij anezho eta. Degas a reont moneiz e kef ar velestradurezh hep na vefe ur servij diouzh he ferzh.

## An timbroù-lidañ kentañ

An timbr 1d embannet e 1888 gant postoù Kembre ar Su zo hep mar an timbr-lidañ kentañ en Istor, savet evit derc’hel da soñj e kant vloaz ar Stad aostralian. Ur rummad c’hwec’h timbr zo moulet gant ar meneg "ONE HUNDRED YEARS" (kant vloaz). Heuliet e vo skouer Kembre ar Su gant Roumania ha Hong Kong e 1891. Da vare 400vet deiz-ha-bloaz dizoloadenn Amerika gant Kristol Goulm e teuy er-maez kalzig timbroù-lidañ e Stadoù ar c’hevandir.
E 1866 ez eo embannet gant ar Stadoù-Unanet un timbr a liv du 15 cent gant poltred ar Prezidant drouklazhet Abraham Lincoln, hogen n’eo ket ez-ofisiel un timbr-lidañ. An hevelep respont a roer a-zivout « timbr ar Jubile », embannet gant postoù ar Rouantelezh-Unanet da geñver 50vet bloaz donedigezh ar Rouanez Victoria. N’eus meneg ebet eus an deiz-ha-bloaz avat hag evit-se ez eo lakaet e rann an timbroù boutin.
Douetañs zo avat e-keñver un timbr 17 cent savet gant postoù ar Brunswick Nevez evit saludiñ donedigezh Priñs Kembre er vro.

## Dastumadenn

Kentoc’h evit dastum ha renkañ an timbroù hervez o bro orin e plij da dimbrawourien zo sevel un dastumadenn hervez an danvez, un diazez puilh eo an timbroù-lidañ eta. Timbroù-lidañ zo bet embannet a-leizh gant an Unaniezh Soviedel, Republik India, Alamagn da skouer.
Klouar eo bet degemer an timbroù-lidañ gant an dimbrawourien e 1894 avat, direnket m’int bet gant ar soñj dispign muioc’h-muiañ a arc’hant c’hoazh evit prenañ an timbroù daonet-se ! Savet e vo ganto ar « Society for the Suppression of Speculative Stamps », ur gevredigezh a ginnig boikotiñ an timbroù na oant ket reoù gwir hervezo. Diefedus e vo ar gevredigezh avat, evit mad an holl…
# Timadell velenwenn

Timadell velenwenn :
| Un dimadell velenwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Glareolidae |
| Iskerentiad : | Cursoriinae |
| Genad : | Cursorius |
| Anv skiantel ||
| Cursorius cursor (Latham, 1787) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dimadell velenwenn (liester : timadelled melenwenn) a zo un evn amprevanetaer, Cursorius cursor an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Afrika an Norzh, en Azia ar Mervent hag Azia ar Su, eus Kanariez betek Pakistan.

## Liammoù diavaez

* Cursorius cursor war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Timavo

An Timavo pe Recca (Timavus e latin, Reka pe Timava pe Timav e sloveneg, Timava e kroateg, Timâf e friouleg) zo ur stêr hag a red eus Kroatia, da Slovenia hag ac'hano da Italia, ma ya da aberiñ e pleg-mor Trieste, e kumun San Giovanni di Duino, e Friuli-Venezia Giulia.

## Skeudennoù

* San Giovanni di Duino
* San Giovanni di Duino
* An Timavo en Slovenia
* Mougev
# Timbr

Un timbr zo un tamm paper a vez embannet gant un aotrouniezh foran bennak (stad, arme, pe ur c’huzul bennak) hag a vez prenet gant ar pratikoù evel taos da baeañ ur servij foran.

## Timbroù

Meur a zoare timbroù zo.
* An timbroù-post : implijet evit kas ul lizher, ur gartenn-bost, ur pakad pe ur gazetenn d’ul lec’h d’egile, dre hanterouriezh servij publik ar Postoù. An timbroù-post zo peget ouzh ur golo-lizher gant ar c’hasour evit paeañ ar servij. Priziet eo ar gasadenn gant an aotrouniezh kiriek bep an amzer, hervez pouez al lizher, ar vro da gas al lizher di, priz ar vuhez d’ar prantad hag ezhommoù kellidel an aotrouniezh a-wechoù.
* An timbroù kemedel : evit paeañ servijoù melestradurel a bep seurt evel an aotre-bleniañ pe an tremen-hent e rank an dud prenañ an timbroù-se hag a vo peget ouzh ur baperenn ofisiel. Pa vez kaoz eus paeañ taosoù e c’heller sentiñ ouzh diviz ar justis dre brenañ timbroù-kemedel ivez.
Pa lavarer « timbr » er vuhez pemdez e vez kaoz eus timbroù-post bremañ.
Timbrawouriezh a reer eus an diduamant a gas an dud da zastum timbroù, mirout hag urzhiañ anezho hervez ar vro pe an danvez en albomoù, ober eskemmoù gant tud all...

## Timbroù dibar

* Portugal
    E 2007, Portugal a lakaas moullañ 230 000 timbr-post 1 € e lij ; brasañ kenderc'her lij er bed eo Portugal.
* Kanada
    E 2009 ez embannas Canada Post ur rummad timbroù a seblante fiñval. Dre un deknologiezh anvet Motionstamp e tiskouezjont war an timbroù palioù hockey brudet, en enor da 100vet bloaz ar skipailh Montreal Canadians.
* Belgia
    Timbroù neuz, c'hwezh ha blaz chokolad ganto a voe embannet e 2013 e Belgia ; ur skipailh arbennigourien eus ar vro, skoazellet gant re eus Alamagn, an Izelvroioù ha Suis a grouas an timbroù lipous-se.
* Stadoù-Unanet
    Timbroù skornennoù warno a voe embannet e SUA e 2018 : trawalc'h eo skrabañ un timbr evit klevout blaz ar skornenn.

## Pennadoù kar

* Istor an timbroù
* Roll ar melestradurezhioù o deus embannet timbroù
# Timbicheg

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù noumek eo an timbicheg (saozneg: Timbisha pe Panamint, timbicheg: nümünangkawih pe tümpisa) komzet gant nebeutoc'h evit 20 den e Kalifornia ha Nevada er Stadoù-Unanet.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù noumek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Timadell divaskell arem

Timadell divaskell arem :
| Un dimadell divaskell arem. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Glareolidae |
| Genad : | Rhinoptilus |
| Anv skiantel ||
| Rhinoptilus chalcopterus (Temminck, 1824) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dimadell divaskell arem a zo un evn, Rhinoptilus chalcopterus (pe Cursorius chalcopterus) an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e koadegi rouez Afrika issahara.

## Liamm diavaez

* Rhinoptilus chalcopterus war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife