OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Portal (c'hoari video)

Portal :
| Embanner | Valve Software |
| Diorroer | Valve Software Microsoft Game Studios |
| Ingaler | Steam Electronic Arts |
| Deiziad | 9 a viz Here 2007 |
| Rummad | Birvid/Preder |
| Doare ar c'hoari | Ur c'hoarier |
| Mekanikoù | Linux, Windows, Mac, Xbox 360, PlayStation 3 |
| Media | Pladenn Blu-ray, pellkargadenn, DVD |
| Kontroll | Touchennaoueg, souris, lanker |
| Lusker c'hoari | Source engine |
Portal a zo ur c'hoari video birvid ha preder er c'hentañ gour fiorroet gant Valve Corporation. Ar c'hoari a zo embannet evit ar wech kentañ d'an 9 a viz Here 2007 er pack The Orange Boxevit Microsoft Windows hag Xbox 360, ha goude evit ar Playstation 3 an 11 a viz Kerzu 200711 a viz Kerzu 2007$^,$$^,$. Ar stumm evit Windows a zo bet embannet war ar savenn pellkargañ Steam, hag a zo dasparzhet e stumm boest abaoe an 9 a viz Ebrel 2008$^,$. Ar stumm Mac a zo deuet er-maez d'an 12 aviz Mae 2010, d'ar memes tro ha stumm Mac Steam.
Ar c'hoari a zo un heuliad a luziadelloù lerc'h ma rank ar c'hoarier kavout un diskoulm a-drugarez d'un arm gouest da krouiñ dorioù gouest da pellzougen objedoù pe tudennoù. Un naouegezh artifisiel a ginnig al luziadelloù d'ar c'hoarier hag a lar dezhañ e gounezo ur gwastell pa vo echuet.
Evit echuiñ ur sal eo sikouret ar c'hoarier gant ur pistoled a c'hell ober "Portal" war ar mogerioù. Div portal a vez er c'hoari : Unan glas, hag unan orañjez. Pa za ar c'hoarier er portal glas, e erru e lerc'h ma vez ar portal orañjez.

## Daveoù

* ↑ http://www.phoronix.com/scan.php?page=news_item&px=MTM2Mzk
* ↑ (en) The Orange Box (Xbox 360) gant Metacritic 25 a viz C'hwevrer 2008}}
* ↑ (en) The Orange Box (PC) gant Metacritic 25 a viz C'hwevrer 2008}}
* ↑ (en) {{[url=http://www.metacritic.com/games/platforms/ps3/halflife2theorangebox?q=The%20Orange%20Box The Orange Box (PS3)] gant Metacritic 25 a viz c'hwevrer 2008}}
* ↑ (en) Steam - Portal 10 a viz Here 2007 gant Steam}}
* ↑ (en) [url = http://www.joystiq.com/2008/03/05/individual-orange-box-games-hit-retail-april-9/ Individual Orange Box games hit retail April 9] 6 a viz Meurzh 2008 gant Ludwig Kiestmann}}
* ↑ (en) Steam - Steam for the Mac Released 13 a viz mai 2010 gant Steam}}
# Port Ìlein

Port Ìlein (Port Ellen e saozneg) a zo ur porzh en Enez Ìle, en Inizi Gall Bro-Skos, hag eil kêr an enez war-lerc'h Am Bogha Mòr.
Eno e tegouezh al lestr-treizh eus Ceann na Creige (penn ar garreg) e Bro-Skos. Ur strilherezh zo, ne vez ket graet wiski enni ken abaoe 1983, met malt a vez graet evit strilherezhioù all an enez.
# Portaje

Portaje zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 373 (2023).
# Port of Spain

Port of Spain (Porzh Spagn) eo kêr-benn Trinidad ha Tobago. En enez Trinidad emañ. Ur 50 000 a dud bennak a zo o vevañ enni (ha 130 000 ma konter an trowardroioù). Unan eus kêrioù pennañ an Antilhez eo deuet da vezañ.

## Istor

Kêr-benn Trinidad eo abaoe 1783. A-raok e oa San José de Oruña, bremañ St. Joseph.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Porta

Porta zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh.

## Lec'hioù

* Porta (Cerdanya), ur gumun eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées Orientales.
* La Porta, ur gumun eus Korsika
* Porta, karter e Barcelona
* Porta Littoria, anv italianek hag ofisiel kêr La Thuile, e Traoñienn Aosta, etre 1939 ha 1946
* Porta Westfalica, kêr en Alamagn

## Tud

* Costanzo Porta (1528–1601), sonaozour italian
* Giacomo della Porta (1532–1602), kizeller italian
* Giambattista della Porta (1535–1615), skrivagner
* Giovanni Porta (1675–1755), sonaozour
* Carlo Porta (1775–1821), barzh italian
* Antoni García Porta (ganet e 1954), anavezet evel A. G. Porta, romantour spagnol.

## Lennegezh

* Joseph Porta, un dudenn eus romantoù istorel Sven Hassel

## Pennadoù kar

* Portanova
* Porta Nova
* Portas
* Puerta
* Porto (disheñvelout)
# Portacomaro

Portacomaro zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# Portalbera

Portalbera zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia. War lez dehoù ar Po emañ e-kichen ar c'hember gant ar froud Versa. 1 445 a dud zo enni o chom.
# Redadeg 2020

Ar Redadeg 2020 a oa da vezañ ar 7vet Redadeg, anezhi 2000 km dre bemp departamant Breizh e miz Mae 2020. Raktreset e oa loc'hañ eus Karaez evit mont da Wengamp.
Nullet e oa bet e miz Meurzh 2020 abalamour d'ar bedreuziad COVID-19, da c'hortoz aozañ anezhi en un doare disheñvel, pe kavout un deiziad nevez nemetken.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Redadeg.

## Pennadoù kar

* Redadeg 2008
* Redadeg 2010
* Redadeg 2012
* Redadeg 2014
* Redadeg 2016
* Redadeg 2018
# Redecilla del Camino

Redecilla del Camino zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Redadegoù kirri

Redadegoù kirri a zo ur sport e-lec'h ma vez blenierien o redek etrezo war girri hag a vez aozet war an hentoù pe en ur redva kirri.
Meur a ziskiblezh a zo e redadegoù kirri, an hini brudetañ o vezañ ar Formulenn 1, war girri un-plas ha troiadoù serret. E Stadoù-Unanet eo an NASCAR hag an IndyCar ar re vrudetañ. En Andur, ar redadeg vrudetañ a zo 24 eurvezh ar Mañs e Bro-C'hall. War hentoù e vez redet kevezadeg bed ar rallioù (gant ralli kirri Monte-Carlo krouet e 1911), ar ralli kerc'hadenn gant Ralli Dakar.

## Istor

E-keit ma voe ijinet ar c'hirri-tan e voe aozet redadegoù etre ar c'hirri-se. Ar genstrivadeg kentañ a voe aozet d'an 28 a viz Ebrel 1887 e Pariz etre pont Neuilly ha koad Boulogne (2 gilometr neuze) gant an aotrou Fossier, embanner Le Vélocipède. Gounezet eo bet gant Georges Bouton war e zDe Dion-Bouton en doa savet e-unan sikouret gant ar c'hont Albert de Dion. Ret eo lavarout ne oa ket ur gwir redadeg abalamour ma oa Bouton ar c'hevezer nemetañ o klask tapout ar maout.
# Redavalle

Redavalle zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Redadeg 2014

Ar Redadeg e 2014 zo bet a-dreuz Breizh etre Montroulez ha Groñvel.

## Pennadoù kar

* Redadeg 2008
* Redadeg 2010
* Redadeg 2012
* Redadeg 2016
* Redadeg 2018
# Redadeg 2018

Redadeg 2018 eo ar 6vet Redadeg, anezhi 1 800 km dre bemp departamant Breizh e miz Mae 2018.
C'hoarvezet eo eus ar 4 a viz Mae 2018, pa loc'has eus Kemper, betek an 12 a viz Mae pa zegouezhas e Plougerne.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Redadeg.

## Pennadoù kar

* Redadeg 2008
* Redadeg 2010
* Redadeg 2012
* Redadeg 2014
* Redadeg 2016
# Redadeg 2012

Redadeg 2012 zo ur Redadeg dre Vreizh a c'hoarvez e miz Mae 2012 e Breizh adalek an 12, ma loc'h eus Brest, betek Douarnenez ma tegouezh d'an 19 a viz Mae, goude 1 500 km dre bemp departamant Breizh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Videoioù ar redadeg 2012 war France3 Breizh :
* Adkavit videoioù ar redadeg war kaouenn.net:

## Pennadoù kar

* Redadeg 2008
* Redadeg 2010
* Redadeg 2014
* Redadeg 2016
* Redadeg 2018
# Redadeg 2016

Redadeg 2016 zo ur Redadeg dre Vreizh, c'hoarvezet en nevez-amzer 2016 adalek an 29 a viz Ebrel, ma loc'h eus Sant-Ervlan, betek Lokoal-Mendon ma tegouezh d'ar 7 a viz Mae, goude 1 700 km dre bemp departamant Breizh.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn Ar Redadeg

## Pennadoù kar

* Redadeg 2008
* Redadeg 2010
* Redadeg 2012
* Redadeg 2014
* Redadeg 2018
# Redadeg war varc'h-houarn

Redadegoù war varc'h-houarn a vez aozet war an hentoù pe en ur marc'hhouarnva.

## War an hentoù

Meur a seurt redadegoù zo :
* ur redadeg a dennadoù, evel an Troioù bras : Tro Bro-C'hall, Tro Spagn, Tro Italia,
* redadeg klasel, a lavarer eus ur redadeg graet en ur ober un devezh evel Pariz-Roubaix, Liège-Bastogne-Liège,
* redadeg ouzh an eurier evel Priz meur ar Broadoù,
* redadeg ouzh an eurier a skipailh.
# Ribeira Grande de Santiago

Ribeira Grande de Santiago zo ur gumun eus ar C'hab Glas, en enez Santiago.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# Ribera (Agrigento)

Ribera zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
# Ribeira Grande

Ribeira Grande (« gwazh vras ») zo un anv-lec'h portugalek hag a gacer e meur a vro.

## Kab Glas

* Ribeira Grande, anv kozh kêr Cidade Velha ;
* Ribeira Grande, kêr ha concelho e Enez Santo Antão ;
* Ribeira Grande de Santiago, concelho (kumun) en Enez Santiago.

## Portugal

* Ribeira Grande, kêr ha kumun en Enez São Miguel , en Asorez.
# Ricadi

Ricadi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Ribera del Fresno

Ribera del Fresno zo ur gumun e Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
# Ribordone

Ribordone zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Riboul (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Un tremen dindan zouar pe etre mogerioù pe savennoù douar a c'hell bezañ ar riboul peurvuiañ
* Ur san (san dour, bangounell, gourlañchenn, fraezh) a c'hell bezañ graet ur riboul eus outañ
* Dre skeudenn e talvez ar riboul evit ar gwele a-wechoù
* Troiennoù
** gouzout ribouloù un den bennak = gouzout penaos en em gemer gantañ
** klask e ribouloù = en em laerzh kuit
** ober ur riboul = en em gannañ, en em zifretañ, riotal, ober cholori
** riboulat = mont ha dont, bangounellat, redek
** ribouler = den ne baouez ket mont ha dont
# Ribeira Grande (Kab Glas)

Ribeira Grande zo ur gumun eus ar C'hab Glas, en enezenn Santo Antão.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# Ribécourt-la-Tour

Ribécourt-la-Tour :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Cambrai |
| Kanton | Le Cateau-Cambrésis |
| Kod kumun | 59500 |
| Kod post | 59159 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Leveaux 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Cambrai |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 375 ann. (2020) |
| Stankter | 43 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 74 m bihanañ 59 m — brasañ 125 m |
| Gorread | 8,79 km² |
| kemmañ |
Ribécourt-la-Tour zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* an iliz katolik bet savet e 1571 a voe distrujet e 1917 e-pad Emgann Cambrai
* roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Léger, 1930

### Bered ar C'hommonwealth: Ribécourt British Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Alamagn | 6 |
| Rouantelezh-Unanet | 267 |
| Zeland-Nevez | 22 |
| Hollad | 295' |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Du 1917 gant 6vet Rannlu ar Rouantelezh-Unanet, implijet betek Meurzh 1918 hag e mizioù Gwengolo hag Here 1918 en-dro.

### Bered ar C'hommonwealth: Ribécourt Railway Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 52 |
| Zeland-Nevez | 1 |
| Hollad | 53 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe e miz Here 1918 gant 3vet Rannlu ar Rouantelezh-Unanet.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Denise Leriche |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Jean-Pierre Levaux |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Tourisme Cambrésis
* ↑ Pages 14-18
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ WW1 Cemeteries
# Renée Conan

Renée Conan a zo bet ganet e 1938 en Oriant. He zad a oa ezel eus an FFI. Dont a ra da vezañ hi ezelez eus ar Strollad Komunour Gall (SKG pe PCF) e 1956. Kregiñ a ra, adalek 1960, gant ar stourm evit ar maouezed o vont da ezelez eus ar Planning familial. "Boest lizhiri" ha "dougerez malizennoù" eo ivez evit an FLN.
Kelennerez war al lizhiri eo en Oriant adalek 1961. Goude bezañ bet tapet he C'hAPES e 1970 ganti ez aio da gelennerez e Naoned, a-raok distreiñ d'an Oriant.
Pa grog an SKG da dagañ ar "Gevredigezh evit ar Vignoniezh etre Bro-C'hall ha Sina" ("Amitiés franco-chinoises"), e lec'h ma 'z eo he engouestlet ivez, e tibab rentañ he c'hartenn eus ar strollad. Tost ouzh an tu-kleiz pellañ eta, ez eo-hi engouestlet-kenañ er stourmoù e-pad Mae 68. D'ar mare-se eo e tizolo an ekologouriezh ivez. Dont a ra da vezañ ezelez eus Mignoned an Douar ha da stourm a-enep an holl raktresoù kreizennoù nukleel e Breizh. E 1981 ez embann gant Annie Laurent ""Femmes de Plogoff"" e ti-embann La Digitale.
E-touesk krouerien strollad Ar Re C'hlas emañ e Breizh. Kuzulierez ti-kêr e voe en Oriant hag ivez kannadez e Parlamant Europa adalek 1991. Mervel a reas e miz Gouere 1992.
A-hed he buhez e chomas he c'halon tomm ouzh Breizh koulz hag ouzh he yezh, ha liammañ a rae en un doare sklaer ar stourm evit gwirioù Breizh, ar stourm evit gwirioù ar maouezed hag ar stourm evit difenn an endro.
# Renée Vivien

Renée Vivien a oa anv-pluenn Pauline Mary Tarn (1877 -1909) lesanvet « Sapho 1900 », barzhez saoz c'hallek. Savet he deus sonedennoù, gwerzennoù deksilabennek, komz-plaen barzhoniel. Berr he voe he buhez pa varvas da 32 vloaz.

## He buhez

Pauline Mary Tarn a oa merc'h da John Tarn, ur Saoz pinvidik, ha d'ur Stadunanadez. He zad a varvas en 1886, hag a laoskas ur bern arc'hant ganti. E-pad he bloavezhioù-skol, tremenet e Pariz da gentañ hag e Londrez goude, e voe remerket he darempred gant Violet (pe Violette) Shillito (marvet en 1901), hag e kenskrivas gant Amédée Moullé en 1893, pa oa-hi c'hwezek vloaz hag eñ hanter-kant.
E 1899 e tistroas da chom da Bariz ma veve en ur ranndi a stroñs er rez-or, en niverenn 23, Avenue Foch, hag a zigore war ul liorzh japanat.
Beajiñ kalz a reas, da Japan, Mytilènos hag Istanbul dreist-holl.
E-touez he serc'hed e oa Natalie Barney

## Oberennoù

* Études et préludes (1901), dastumad barzhonegoù ;
* Cendres et poussières (1902), dastumad barzhonegoù ;
* Brumes de Fjords, (1902), komz-plaen barzhoniel, hervez ar skridvarnerien e oa « barzhez veur ar bloavezh »
* Évocations, dastumad barzhonegoù (1903) ;
** Sapho, dastumad barzhonegoù troet diwar Sappho (1903) ;
** Du vert au violet, sinet Renée Vivien evit ar wech kentañ ;
* Une femme m’apparut (1904), romant emvuhezel ;
* La Dame à la louve (1904), danevelloù, adembannet gant Gallimard en 2007 ;
* Les Kitharèdes (1904), troidigezhioù modern diwar eizh barzhez hellazat ;
* La Vénus des aveugles (1904), dastumad barzhonegoù ;
* Une femme m’apparut (1905), eil stumm eus he romant emvuhezel ;
* À l’heure des mains jointes (1906), dastumad barzhonegoù ;
* Flambeaux éteints (1907), dastumad barzhonegoù ;
* Chansons pour mon ombre (1907), antologiezh barzhonegoù Pauline M. Tarn ;
* Plusieurs proses ironiques et satiriques (1907) ;
* L’Album de Sylvestre (1908), volume d’aphorismes ;
* Sillages (1908), recueil de poèmes et de prose poétique ;
* Anne Boleyn (1909), buhez ar rouanez ;
* Anthologie de ses poèmes en prose après remaniement (1909) ;
* Œuvres intimes inédites : Le papillon de l'âme, publication posthume en 2011.
* Dans un coin de violettes dastumad barzhonegoù war-lerc'h he marv ;
* Le Vent des vaisseaux dastumad barzhonegoù war-lerc'h he marv ;
* Haillons dastumad barzhonegoù war-lerc'h he marv .
Skrivet he deus ivez evel Paule Riversdale ha kensinet oberennoù gant Hélène de Zuylen de Nyevelt de Haar.
Barzhonegoù Renée Vivien zo bet adembannet tostik en o hed gant ErosOnyx en 4 levrenn :
* Études et Préludes, Cendres et Poussières, Sapho (2007)
* Les Kitharèdes avec le texte grec (2008), avant-propos de Marie-Jo Bonnet
* Sapho avec le texte grec (2009), avant-propos de Yvan Quintin
* Poèmes : 1901-1910 (2009), avant-propos de Nicole G. Albert
Adembannadurioù all :
* Œuvres poétiques, 1901-1903, 2007, gant Paléo (Études et préludes, Cendres et poussières)
* Du vert au violet, 2009 ; Brumes de Fjords, 2010 ; Chansons pour mon ombre, 2010, gant al Livre unique, kinniget gant Victor Flori ;
# Renée

Renée zo un anv-badez gallek roet d'ar merc'hed.

## Orin

Diwar an anv-badez gallek René, roet d'ar baotred.

## Anv-badez kevrennek

* Marie-Renée, zo bet diouzh ar c'hiz er bloavezhioù 1960.

## Yezhoù all

* Renate, en alamaneg
* Renata, en italianeg
* Renee, en saozneg

## Tud
### Breizh

* Renée Conan‎
* Marie-Renée Oget‎
* Renée Mauricette de Ploeuc, markizez

### Bro-C'hall

* Renée de Rieux, anv div vaouez.

#### XVIvet-XVIIIvet kantved

* Renée Bro-C'hall (1510-1575), eil merc'h Anna Vreizh, dugez Ferrara,
* Renée de Rieux de Châteauneuf (war-dro 1541-1582), serc'h da Herri III (Bro-C'hall)
* Renée-Caroline-Victoire de Froulay (1704-1803), markizez
* Renée Bordereau, lesanvet l'Angevin (1770 - 1824), stourmerez eneprepublikan.

#### XXvet-XXIañ kantved

* Renée Vivien, anv-pluenn Pauline Mary Tarn (1877 -1909) lesanvet « Sapho 1900 », barzhez saoz c'hallek.
* Renée Carpentier-Wintz (1913-2003), livourez c'hall, bet awenet gant Breizh

#### Danmark

* Renée Simonsen

#### Izelvroioù

* Renée Soutendijk, aktourez

#### Paraguay

* Renée Ferrer de Arréllaga (1944), romantourez

#### Stadoù-Unanet

* Renee Taylor, aktourez
* Renee Zellweger, aktourez

#### Sveden

* Renée Björling ( 1898 – 1975) , aktourez
# Renée-Caroline-Victoire de Froulay

Renée-Caroline-Victoire de Froulay, anavezet ivez evel Markizez Créquy, ganet e kastell Montflaux e Saint-Denis-de-Gastines e 1704 ha marvet e Pariz e 1803, zo ur varkizez c'hall, a skrivas hec'h eñvorennoù.
# René Werneer

René Werneer zo ur biolinour (soner violoñs) gall a orin flamank (tu Belgia) hag en deus bet ur roll a-bouez e berzh strollad Alan Stivell e deroù ar bloazioù 70.
Dizoleiñ a reas ar sonerezh folk asambles gant ar soner Gabriel Yacoub (Malicorne, Alan Stivell). Deskiñ a reas seniñ gant ar violin dre selaou ar re all ha tremen meur a laziad e Breizh-Veur e-mesk ar sonerien folk niverus a oa eno. Buan e teuas da vezañ brudet-kaer e metoù ar sonerezh folk hag e deroù ar bloazioù 70 e voe pedet gant ar soner Alain Cochevelou da zont da c'hoari gantañ ; savet e oa strollad kult Alan Stivell. Asambles gant Gabriel Yacoub ha Michel Santangeli, e voe René Werneer unan eus ar sonerien bennañ a yeas d'ober ar strollad-se. Bommoù ha soloioù boemus e violin a c'haller klevet war meur a don brudet ("Tri martolod", "The trees they grow high", etc). Ur soner hep e bar a voe pedet da seniñ amañ hag ahont, gant ar strollad Iwerzhonat Planxty da skouer. E 1978 e voe skrivet er gelaouenn Rock & Folk : « Werneer a joué un rôle essentiel dans le mouvement folk et n'est peut-être pas tout à fait étranger au surprenant engouement qui se produisit en France vers 1973 pour le violon. ».
E 1975, goude bezañ kuitaet strollad Alan Stivell e savas, gant Michel Santangeli ar strollad "araoger" Ys (sonerezh rock pe folk-rock awenet gant sonerezh hengounel Breizh, Iwerzhon ha Bro-C'hall). Ne voe enrollet nemet ur bladenn. E 1976 e tilezas "Ys" hag ar sonerezh keltiek a-benn en em reiñ da vat d'ar sonerezh folk gallek hag e c'hoarias e-pad ur bloavezhig bihan gant ar strollad Malicorne.
E 1977 e krouas ar strollad L'Habit de Plumes gant meur a soner all (en o zouez Jean-Luc Chevalier ha Claude Alvarez-Pereyre). Ar bladenn gentañ, anvet "L'Habit de Plumes", ma c'halled klevet elfennoù rock, folk, pop, hengounel, krennamzerel, a blijas kalz d'ar vurutellerien.
Distreiñ a reas da sonerezh Iwerzhon er bloazioù 80 hag er bloazioù 90 e kemeras perzh er bladenn "Bel" (Gabriel Yacoub) gant e guatuor La réjouissance française.
Hiziv an deiz ez eo em roet d'ar c'helenn.
# Renée de Rieux de Châteauneuf

Renée de Rieux (pe "des Rieux"), lesanvet la Belle de Châteauneuf, ganet war-dro 1541 ha marvet e 1582, a oa merc'h-vihan d'ar marechal des Rieux, ur brezelour breizhat a vrezelas en amzer Anna Vreizh. Mestrez e oa bet d'ar roue gall Herri III.

## He zud

Merc'h e oa da Jean de Rieux (1508 † 1563), aotrou Châteauneuf ha Sourdéac, ha d'e bried, dimezet en 1548, Béatrice itron La Perrière, merc'h da Claude de Jonchères, aotrou La Perrière, en Anjev.

## El lez

Plac'h a enor e oa gant ar rouanez c'hall, an italianez Caterina de' Medici. Sot ganti e oa mab ar rouanez, dug Anjev, a zeuas diwezhatoc'h da vezañ roue e Bro-C'hall dindan an anv Herri III), ha meur a soned a savas an dug en enor dezhi, goude ma oa troet gant ar baotred ivez. Abalamour d'an darempred-se a-hervez, a grogas e 1569, eo ec'h enebas an dug ouzh an dimeziñ a oad oc'h aozañ dezhañ gant Elesbed Bro-Saoz. Met goude ur pennad e troas e selloù war-du Marie de Cleves (1571).
El lez e voe klasket ur pried dezhi, rak disfiz he devoa ar rouanez kozh Catarina ouzh kened an dimezell hag a c'halle reiñ re a levezon dezhi, ha kaoz a voe eus Voivod Transilvania, eus kont Leicester; eus Antoine Duprat, provost Pariz; hag eus kont Brienne, met hini ebet n'eas betek penn.
Pa voe deuet Herri da vout roue ha pa zimezas gant Louise de Vaudemont, ez eas Renée a-benn d'ar rouanez, ken e voe harluet.

## Dimezioù

E 1575 e timezas d'un den eus Firenze, anvet Antinotti, sot ma oa -hi gantañ. E gontellata a reas-hi dre warizi e 1577. Kontet eo an darvoud e deizlevr l'Estoile evel-hen : « l'ayant trouvé paillardant, la belle Chateauneuf tua son mari, virilement, de sa propre main. »
Gwarezet e oa gant ar roue, setu ne voe ket kastizet abalamour da se.
Goude ec'h addimezas d'ur c'habiten galeoù, Philip Altoviti, a voe anvet da gont Castellane gant ar roue. Hennezh a voe lazhet e 1586 en un duvell gant Henri d'Angoulême, a varvas ivez eus e c'hloazoù.

## Levrlennadur

* Jean François Dreux du Radier: Mémoires historiques, critiques, et anecdotes sur les reines et régentes de France. Band 5. P. Renouard, Pariz 1827, S. 96–190 (online).
* Jules Dubern: Histoire des reines et régentes de France et des favorites des rois. A. Pougin, Pariz 1837, S. 365–369 (online).
* Jean Chrétien Ferdinand Hoefer: Nouvelle biographie générale depuis les temps les plus reculés jusqu'à nos jours. Band 10. Firmin Didot, Pariz 1854, Sp. 105.
* Jean François de La Croix: Dictionnaire historique portatif des femmes célèbres. Band 3. L. Cellot, Pariz 1769, S. 330–331 (online).
* Agricol Hippolyte de Lapierre de Châteauneuf: Les favorites des rois de France: depuis Agnès Sorel, d’après les sources les plus authentiques. Band 1. Jehenne, Pariz 1826, S. 66–74 (online).
# Renée de Rieux

Renée de Rieux zo anv div vaouez
* Renée de Rieux, pe Guyonne de Rieux (1524–1564), kontez Laval ;
* Renée de Rieux de Châteauneuf (1541 -1582), serc'h da Henri III.
# Renée Carpentier-Wintz

Renée Carpentier-Wintz (1913-2003) a oa ul livourez c'hall. Pried e oa da Raymond Wintz, livour. Kalz taolennoù he doa livet diwar-benn Breizh.

## Un nebeud oberennoù

* "Marc'had e Breizh" (Marché en Bretagne)
* "Pardon e Breizh" (Pardon en Bretagne)
* "Penmarc'h" (Pointe de Penmarc'h)

## Levrlennadur

* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN 9782914208864