OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Timbroù Sina - Burevioù gall

Ar burevioù-post gall zo bet digor e Sina adalek abaoe bloavezhioù diwezhañ an XIXvet kantved ha dibenn ar Brezel-bed kentañ. E kerioù all an impalaeriezh e oa bet savet burevioù dindan aotrouniezh Alamagn, ar Rouantelezh-Unanet, Rusia, Italia evit aesaat an darempredoù kenwerzhel etre Sina hag ar Stadoù-se.
An diforc’h a ranker ober etre :
* - an nav burev-post diazezet e hanternoz Sina adalek fin an XIX$^{vet}$ kantved : Shanghai, Tien-Tsin, Hankeou, Tche-Fou, Bejing, Amoy, Arsenal-Pagoda, Fou-Tcheou ha Ning-Po. Meret int gant melestradurezh Bro-C’hall war-eeun.
* - ar seizh burev-post diazezet e kêrioù Su Sina digor d’ar c’henwerzh etrebroadel ha dindan aotrouniezh Indez-Sina : Canton (1901-1919), Hoï-Hao (1901-1919), Kouang-Tcheou (1906-1941), Mongtzeu (1903-1919), Pakhoï (1903-1919) Tch’ong-K’ing (1903-1919) ha Yunnan-Fou (1903-1919). Krouet e voe unan all e Long-Tchéou gant ur skrid-embann d'an 8 a viz Even 1903, met ne voe ket digoret, ha diskaret e voe ar skrid-embann digeriñ d'ar 5 a viz Gwengolo 1903.
Er burevioù ar strollad kentañ e voe lakaet e gwerzh etre 1894 ha 1922 timbroù gall (doareoù “Blanc”, “Mouchon” pe “Merson”) gant an alc’hwez CHINE, pe timbroù Indez-Sina dreistmoulet e sinaeg hag e galleg (“CHINE”) gant un dalvoudegezh e moneiz Sina.
Timbroù Indez-Sina, dreistmoulet gant anv pep a vurev-post an eil strollad, a voe embannet evit burevioù ar Su, e lizherennoù latin ha sinaek.
* Burev Kouang-Tcheou : dreistmoulet e voe timbroù 1903-1904 gant an anv Kouang Tchéou-Wan
* Burev Mongtzeu : dreistmoulet e voe timbroù 1903-1906 gant an anv MONGTZE, Mong-Tseu diwezhatoc’h ha MONGTSEU e 1908.
* Burev Pakoï : dreistmoulet e voe timbroù 1903-1904 gant an anv PACKHOI, PAK-HOI diwezhatoc’h ha PAKHOI e 1908.
* Burev Yunnan-Fou : dreistmoulet e voe timbroù 1903-1904 gant an anv YUNNANSEN, Yunnan-Fou pe YUNNANFOU.
Ar burevioù-post gall a voe serret d’an 31 a viz Kerzu 1922, nemet hini Kouang-Tcheou a yeas en-dro betek 1943.

## Daveennoù ha notennoù

* ↑ Long-Tchéou, l'éphémère bureau indochinois en Chine, e Timbres magazine, Niverenn 173, miz Kerzu 2015, pajenn 97
# Timbroù Sina – Burevioù rusian

Burevioù-post rusian zo digor gant ar velestradurezh impalaerel e Sina adalek 1870, ar re gentañ anezho o vezañ e Beijing, Kalgan, Tientsin, hag Urga (bremañ Ulaanbaatar e Mongolia), da lavaret eo e kêrioù tost ouzh tiriadoù dindan dalc’h Rusia. Goude 1890 ez eo tro keodedoù Shanghai, Chefoo, Hankow, Porzh-Arthur ha Dairen a zegemer an hevelep burevioù.
Timbroù implijet e Rusia ivez a vez graet gante e Sina betek 1899, gant ma ‘z eus moulet ar soulgarg "КИТАЙ" ("Sina" e rusianeg) warne. Liv ar soulgarg a c’hell bezañ du, glas pe ruz, hervez liv ar paper e-unan, evit kreñvaat an enebiezh. A-zerc’h pe a-blaen e c’hellont bezañ.
An holl dimbroù-se zo aes o c’havout da brenañ evit ur priz marc’hadmad bremañ c’hoazh, war-bouez unan a dalvoudegezh 14 kopek, soulgarget e liv glas, ha n’eur ket sur e vefe bet lakaet e gwerzh zoken.
Daoust d’ar burevioù-post degemer moneiz Sina, ur “cent” sinaek o vezañ kevatal d’ur c’hopek rusian, e cheñch ar soulgarg e 1917 evit sklaeraat an traoù. E moneiz Sina ez eo dreistmoullet an timbroù hiviziken, ha skrivet gant lizherennoù latin. Talvoudegezh ar moneizoù o venel kevatal dalc’hmat. E 1920 ez eus moulet timbroù all dreistmoullet, nemet ne vezont ket lakaet e gwerzh evit al lodenn vrasañ anezho, ar burevioù-post e Sina o vont da serriñ ar bloaz-se.
* Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù saoz
* Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù gall
* Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù italian
* Gwelout : Timbroù Sina - Burevioù alaman
# Timbroù Somaliland saoz

Ur vro eus biz Afrika eo ar Somaliland. Trevadenn ar Rouantelezh Unanet e oa betek 1960.
E-pad an XIXvet kantved e veze implijet timbroù Egipt ha re India en diwezh. E 1903 ez eo dreistmoullet tregont timbr Impalaeriezh saoz an India gant “BRITISH SOMALILAND”.
Ret eo gortoz 1904 evit arvestiñ poltred ar Roue Edward VII dre dimbroù savet a-ratozh evit an drevadenn, warno ar meneg "SOMALILAND PROTECTORATE". Diwar an hevelep patrom e teuo er-maez poltred ar Roue George V goude-se.
Goude George VI bezañ aet da Roue ar Rouantelezh Unanet e tizoloer teir skeudenn zisheñvel war ur rummad a 12 timbr nevez : un dañvad pennduek, an antilopenn “Koudou bras” ha kartenn ar vro. E korn an timbroù emañ poltred ar Roue, troet a ¾ e rummad 1938, tra m’eo klok e zremm e rummad nevez 1942, embannet gant ar velestradurezh nann-soudard.
Tro 1950 e cheñch ar moneiz er vro : ne reer mui gant anna na rupee met gant cent ha shilling ha soulgarget eo timbroù 1942 evit sentiñ ouzh an emdroadur. Ne vir ket ouzh kavout vioù koukoug avat, rak an timbr embannet evit lidañ 75vet deiz-ha-bloaz Unvaniezh Postoù ar Bed, moullet gant prizioù e “cent”, zo lakaet e gwerzh d’an 10 a viz Here 1949, a-raok ar c’hemmadur eta. Ha ret eo o soulgargañ gant arouez ar moneiz kozh.
Poltred ar Rouanez Elizabeth II zo moullet war an timbroù er bloavezhioù 50. Kinnig a reont skeudenn loened ha buhez ar vro.
D’ar 21 a viz Mae 1957 ez eus soularget un darn anezho gant "OPENING / OF THE / LEGISLATIVE / COUNCIL / 1957", ha d’ar 5 a viz Ebrel gant "LEGISLATIVE / COUNCIL / UNOFFICIAL / MAJORITY, / 1960", evit merkañ eo digor an Dael broadel a gaso ar vro davet an dizalc’hidigezh.
D’ar 25 a viz Even 1960 ez eo tennet diouzh ar werzh an holl dimbroù « British Somaliland », da lavaret eo ur sizhunvezh a-raok ma vo kenteuzet gant Somalia italian a-benn sevel Stad Somalia.
E 1991 ez eo embannet disrann ar Somaliland diouzh Somalia gant stourmerien an hanternoz. N’eo ket anavezet ez-ofisiel ar Stad nevez gant ar gumuniezh etrebroadel avat, nag an timbroù a c’hellfe bezañ kavet e gwerzh gant an anv Republik Somaliland.
# Timbroù Soruth

Edo Stad-briñselezh Soruth e rannvro Bombay, e su an Nowanuggur. Ur rann eus Stad indian ar Gujarat eo bremañ.
Bro warezet ar Rouantelezh Unanet e oa abaoe an XIXvet kantved.
Tro 35 timbr (mui 13 timbr-servij) zo bet embannet gant melestradurezh ar postoù etre 1864 ha 1949, gant an alc’hwez « SAURASHTRA POSTAGE ». Soulgarget ez eus bet un darn anezho gant ar ger SARKARI a dalvez « Servij ».
An darn vrasañ eus an timbroù a ginnig poltred ar penn-bras Khanji Rasulkhan, nemet ur rummad tresadennoù loened (leon, marc’h) hag ur menez warne.
Timbroù India a vez graet gante e Soruth adal ar 1añ a viz Ebrel 1950

## Pennad kar

* Timbroù India
# Timbroù Sina - Burevioù saoz

A-drugarez da feur-emglev Nanking sinet d’an 29 a viz Eost 1842 ez eo aotreet ar Rouantelezh Unanet da zigeriñ 5 burev-post adalek ar 16 a viz Ebrel 1844 e porzhioù zo a Sina. Ur pemp bennak all a vo digor diwezhatoc’h.
Roll ar c'herioù :
* Amoy (1844) Sielladur "A1" 1866-1885; "D27" etre 1876-1885
* Canton (1844) Sielladur "C1" 1866-1885
* Foochow (1844) Sielladur "F1" 1866-1885
* Ningpo (1844) Sielladur "N1" 1866-1885
* Shanghai (1844) Sielladur "S1" 1866-1885
* Swatow (1861) Sielladur "S2" 1866-1885
* Hankow (1872) Sielladur "D29" 1879-1885
* Kiungchow (1873) Sielladur "D28" 1876-1885
* Tientsin (1882)
* Chefoo (1903)
Pa grog ar frammadur-mañ da vont en dro e vez dastumet al lizhiri er c’herioù-se ha kaset da Hong-Kong, lec’h ma vez moulet warno ur sielladur “B62”. Diwezhatoc’h (1860-1870) e vo fiziet ur sielladur ispisial da bep kêr a Sina enni ur burev saoz.
Timbroù-post Hong-Kong zo implijet eno adalek 1862, met goude ar 1añ a viz Genver 1917 ez eo dreistmoullet "CHINA" timbroù Hong-Kong. 16 timbr a ra d’ober ar rummad kentañ a sav eus 1 c'hentim da 10 dollar. Un eil rummad a zek timbr a vo dreistmoullet e 1922.
An holl vurevioù zo serret d’an 30 a viz Du 1922.
Gwelet : Timbroù Hong Kong
# Timbroù Sina – Burevioù alaman

Alamagn a astennas he gwarezveli war aod bae Jiaozhou e 1898, eno kêr Qingdao. Levezon he doa war ar vro tro-dro, rannvro Shandong a-bezh ha traoñienn ar stêr Huang He.
Etre 1897 ha 1900 e vez lakaet e gwerzh timbroù alaman ar rummadoù boutinañ gant ur soulgarg “CHINA” a-skizh. Treiñ a ray ar soulgarg-se hervez ar bloavezhioù : a-blaen pe a-serzh e vo war timbroù embannet e 1900, moulet gant lizherennoù gothek e 1905. 48 timbr a vo embannet gant postoù an impalaerieh a-raok na vo serret a servij-postel e 1915.

## Pennadoù kar

* Timbroù Sina - Burevioù saoz
* Timbroù Sina - Burevioù gall
* Timbroù Sina - Burevioù italian
* Timbroù Sina – Burevioù rusian
* Impalaeriezh trevadennel Alamagn
# Timbroù Somalia

Krouet e voe Republik Somalia e 1960 dre ma voe kendeuzet trevadenn saoz Somaliland gant Somalia italian.
Embannet e voe an timbr kentañ e 1960 eta, alese un timbr kozh eus Somalia italian dreistmoullet gant ar gerioù SOMALILAND INDEPENDENCE 26 JUNE 1960. E hanternoz ar vro hepken e voe implijet avat.
Betek 1970 e voe kavet timbroù gant an alc'hwez SOMALIA gant lizherennoù latin hag arabek. Pa droas ar gouarnamant davet Moskov e 1969 (taol-dispac'h Mohamed Siad Barre) e teuas an alc'hwez da vezañ SOMALI DEMOCRATIC REPUBLIC e saozneg hag en arabeg. Enoret e voe dizale deiz-ha-bloaz ganedigezh Lenin e 1970, hag an taol-dispac'h a vloaz da vloaz. Kalzig timbroù zo bet gouestlet an danvez anezho da aozadurioù etrebroadel : UNICEF, Unvaniezh Postoù ar Bed, Aozadur evit Unvaniezh Afrika, Kevre ar Stadoù Arab... ha da gaozioù bras (gouennelouriezh, bosenn ar chatal, ar skritur).
E 1973 e teuas an alc'hwez moullet war an timbroù da vezañ Jum. Dim. Somaliya, hervez yezh ar vro, pe c'hoazh JAM. DIM. SOOMAALIYA e 1974 ha J.D. SOOMAALIYEED diwezhatoc'h.
E 1991 e kouezhas ar renad politikel en e boull, distroet gant un dispac'h kaset da benn gant sikour goprsoudarded suafrikan (SAIMR). Distabil eo Somalia abaoe : tra ma tarzh ar brezel diabarzh etre "tierned ar brezel" e klask annezidi ar vro un hent all, war-zu an dizalc'hidigezh diouzh Mogadiscio. Stadoù Puntland ha Somaliland a voe embannet, hep bezañ anavezet gant an A.B.U.
Peadra zo d'en em c'houlenn e peseurt stad emañ ar servij postoù e Somalia abaoe penn-kentañ ar brezel. Timbroù zo bet embannet (betek 2003) gant ar meneg J. SOOMAALIYA, met diaes gouzout hag implijet int bet da vat. Timbroù all, gant ar meneg SOMALI REPUBLIC a gaver da werzhañ amañ hag ahont, douetañs bras int faos.

## Pennadoù kar

* Timbroù Afrika ar Reter italian
* Timbroù Somaliland saoz
* Timbroù Somalia italian
# Timbroù Somalia italian

Somalia italian eo anv un tiriad bet trevadennet gant Italia etre 1889 ha 1936. Lec’hiet eo e reter Afrika, etre Kenya ha Somaliland saoz. Kendeuzet e vo gant [[Eritrea] hag Etiopia e 1936 er framm Afrika ar Reter italian betek 1941.

### Benadir

Timbroù kentañ Somalia a voe embannet evit Kompagnunezh Benadir gant pennadurezhioù Italia e 1903.
E 1905 e tiviz Italia trevadenniñ Bro-Somalia en he fezh, dre an abeg ma vefe bet gougemeret ar sklavelezh gant Kompagnunezh Benadir.

### Trevadenn Italia

Tamm-ha-tamm en em astenn nerzhioù Italia er vro. Rannvro Kismayo (Oltre Giuba pe Joubaland), e Su Somalia, a zo roet d’ar Stad Italian faskour gant ar Rouantelezh Unanet d’ar 15 a viz Even 1924, hervez feur-emglev Londrez sinet e 1915.
Implijet e veze timbroù Italia peurvuiañ, soulgarget gant ar gerioù “SOMALIA ITALIANA”. Dav e voe gortoz 1935 evit gwelout timbroù orin gant an hevelep meneg. Skeudenniñ a raent savadurioù ha loened gouez ar vro. Ur rummad timbroù embannet e 1935 a oa gouestlet da zonedigezh ar roue Vittorio Emanuele III da Somalia.
Etre 1935 ha 1942 e voe implijet timbroù gant an alc’hwez “Africa Orientale Italiana”.

### Melestradurezh Bro-Saoz

E 1940 e voe trec’h an Italianed war ar Saozon hag e kouezhas Somaliland etre o c’hrabanoù. Pa c’hoarvezas taol-argad ar Saozon e 1942 avat e kollas Italia he mestroni en Afrika ar Reter. Gant ar velestradurezh saoz e voe meret Somalia betek 1949. Ganti e voe embannet timbroù boutin saoz gant ur soulgarg “E.A.F.” (East Africa Forces / Nerzhioù Afrika ar Reter) e 1943 ha “B.M.A. Somalia” (British Military Administration / Melestradurezh al Lu Saoz) e 1948. Dont a reas ur velestradurezh nann-soudard saoz war-lerc’h (Soulagarg “B.A. Somalia”) e 1950.
Kuit ar Saozon, fiziet e voe dazont Somalia e melestradurezh Italia en-dro war hent an didrevadennerezh, dindan evezh Aozadur ar Broadoù Unanet (statud un « United Nation Trust Territory »). War-dro 130 timbr a voe lakaet e gwerzh, warno ar meneg SOMALIA e-kichen an anv en arabeg. Liesseurtoc’h e oa danvez ar skeudennoù : ar banniel broadel nevez, an dael, 3$^e$ foar Somalia, ar sportoù, bloavezh ar repuidi.
D’ar 1añ a viz Gouere 1960 e voe dizalc’h ar vro hag e tivizas raktal bezañ unvanet gant Somaliland saoz evit sevel Stad Somalia.

## Pennadoù kar

* Timbroù Joubaland
* Timbroù Afrika ar Reter italian
* Timbroù Somalia
# Yimaseg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù pondoek eo ar yimaseg (yimas) komzet gant tro-dro da 300 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù norek-pondoek
# Yingluck Shinawatra

Yingluck Shinawatra (thai: ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร) zo ur bolitikourez ha den a afer eus Thailand, deuet da vezañ Ministrez Kentañ ar rouantelezh e 2011.
Ganet eo d'an 21 a viz Even 1967. C'hoar eo da Dhaksin Shinawatra, bet Kentañ Ministr Thailand ivez. D'ar 16 a viz Mae 2011 e voe lakaet e penn ar strollad politikel Pheu Thai daoust ma n'he doa tamm skiant prenet ebet e politikourezh. Goude ma voe aet ar maout gant he strollad en dilennadeg kannaded aozet d'an 3 a viz Gouere 2011 e voe dilennet da Vinistrez Kentañ gant ar Parlamant d'ar 5 a viz Eost. Yingluck Shinawatra eo ar vaouez kentañ e Thailand e penn ar gouarnamant.
# Yitro

Hervez an Tanac'h eo oa Yitro, beleg Midyan, tad Zipora ha tad-kaer Moshe (Er 3, 1).
Ne gaver ket bepred memes anv gant tad-kaer Moshe er Bibl. En Er 2, 16-21 ez eo Reouel. En Er 3,1 ; 4, 18 ha 18, 1 e vez anvet Yitro. E Ni 10, 29 e kaver "Hovav, mab Reouel, eus Midyan, tad-kaer Moshe" hag e Bn 1 16 ha 4, 11 e kaver "Ha mibion ar C'heniad, tad-kaer Moshe" ha "Hever, ar C'heniad, a oa dispartiet eus Kain, eus mibien Hovav, tad-kaer Moshe". Hervez "La Bible de Jérusalem" e vefe aze daou hengoun (pried keniat pe pried midyanat evit Moshe) hag en defe klasket oberour levr an Niveroù liammañ anezho. Bibliourien zo a soñj ne oa meneget nemet "beleg Midyan" en testennoù orin hag e vije bet ouzhpennet anvioù Reouel ha Yitro goude.
An anv Yitro a vez implijet ar muiañ pa gomzer eus tad-kaer Moshe.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, levrenn gentañ, p 145
* ↑ E troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, pp 39 ha 42 e kaver "breur-kaer" met ne glot ket gant troidigezhioù La Bible de Jérusalem, "reizhet" eo bet eta. N'eo ket sklaer troidigezh Gwilh ar C'hoad war ar poent-se (ur wech "tad-kaer", ur wech "breur-kaer"
* ↑ La Bible de Jérusalem{fr}, cerf, embannadur 1998, p107,notenn d)
# Yinbaweg

Ur yezh karenek eus is-skourr ar yezhoù kayahek eo ar yinbaweg (yinbaw pe yeinbaw) komzet gant tro-dro da 7.300 den e Shan e Myanmar (1983).
# Yieg ar gevred

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo yieg ar gevred (saozneg: Southeastern Yi) komzet gant tro-dro da 240.000 den (1991) e reter ha gevred Yunnan e Sina.
Ur yezh gant tonennoù an hini eo.
Peder rannyezh a zo:
* Sanieg (sani)
* Ahieg (ahi, axi pe mile)
* Awoueg (awu)
* Acheboeg (axhebo)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Yimtchoungroueg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù aoek eo ar yimtchoungroueg (yimchungrü, tozhuma pe yachumi) komzet gant 37 000 den pe war-dro (1997) e Nagaland en India.
C'hwec'h rannyezh a zo:
* Tikireg (tikhir)
* Waieg (wai)
* Tchireg (chirr)
* Perongreg (pherrongre)
* Yimtchoungroueg (yimchungrü)

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù nagaek
# Yin ha yang

Ar yang (hengounel: 陽; simplaet: 阳 ; yáng) a zo ur penn-elfenn eus ar skiant sinaat, ha ne c'hallfe ket ar ger bout troet e brezhoneg.
Ar ger yang a gaver e Levr an Odloù (shijing, 詩經), savet da goulz ar re Zhou etre -500 ha -1000. Alies en e gaver gant ur ster liammet ouzh al lurc'h a dalvez kement ha "tu-heol". Ne oa ket d'ar pred-hont ken liammet strizh gant meizad ar yin ha ma'z eo hiziv hag e chome fetis ar ster dezhañ, o termeniñ un degouez naturel. Geriadur etimologel ar re Han (-121), a anver Shuowen Jie Zi, a gadarn ar meizad a "lurc'h kreñv".
Adaleg Zou Yan e voe staget ar ger yang ouzh hini ar yin pa grogas hennezh da rannañ dre enebiezh darvoudoù an natur hag an den. Diwar e labour e stager d'ar yang: lurc'h an heol, an deiz, an tommder, ar gourel... Ar grouidigezh, an oberiantiz hag an nerzh ivez a zo stag ouzh ar yang.

## Yi Jing

Er Yi Jing ar yang a zo anv graet d'ar varrenn leun, pa anver ying an hini torret.
* Porched Prederouriezh
# Yieg ar c'hreiz

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo ar yieg ar c'hreiz (saozneg: Central Yieg) komzet gant tro-dro da 460.000 den (1991) e kreiz Yunnan e Sina .
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.
Ne vez ket skrivet gant ar skritur yiek.
Div rannyezh ez eus:
* Dayaoeg (dayao pe yieg an norzh-kreiz)
* Yieg ar su-kreiz (nanhua)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Yintaleg

Ur yezh karenek eus is-skourr ar yezhoù kayahek eo ar yintaleg (yintale, yangtadai pe taliak) komzet e Kayah e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
# Yirmia

Yirmia pe Yeremia, pe Jeremi, Jeremia e latin, יִרְמְיָהוּ en hebraeg, a zo unan eus tri profed bras an Testamant Kentañ. E anv a dalvez "an Aotrou a sav", pe "a zo uhel".
Setu ar pezh a gaver diwar e benn e pennad kinnig Levr Yirmia e troidigezh An Tour-Tan (Levrenn 3, 1983, p70-71) :
   « Ganet e voe en Anatot, damdost da Jeruzalem, a ouenn velegel, war-dro 650 KHS. Evel Yeshaia e prezegas Yirmia e Rouantelezh Yehouda, adalek 627 betek 587, hag eveltañ ivez e-pad daou-ugent vloaz, dindan ren ar rouaned Yoshia, Yehoahaz, Yehoyakim, Yehoyac'hin ha Sidkia. Desket bras e seblant bezañ bet, hag anavezet mat eo gantañ ar Skriturioù. [...]Dalc'hmat e sav e vouezh enep an idolouriezh, ha dre ma skuilher ken aezet ar gwad didamall, dre ma klasker ar gonidoù dreist pep tra ha dre ma weer ar barnioù ez-direizh. [...] Ar retañ holl n'eo ket al lidoù, met distreiñ davet an Aotroù a holl galon, dieubiñ e vreudeur sklaved, santelaat ar shabat... En ur mare gwall garv evit e vro, e lavaro Yirmia didro e soñjoù diwar-benn ar politikerezh, d.s. oc'h erbediñ ar bobl da sujañ da roue Bavel hag e sacho warnañ e-unan, en abeg da se, kalz a drubuilhoù hag a heskinoù. Met ul lusk en e ziabarzh hag e c'hred evit an Aotroù her redio atav da gomz ouzh ar bobl, re zibreder evit gwelout ar reuzioù bras o tonet war Jeruzalem.[...] Tennet en desped dezhañ d'an Ejipt war-lerc'h ar Yuzevion tec'het ahont goude ma voe kemeret Jeruzalem gant roue Bavel, Yirmia a skrivo alehont d'an harluidi evit o frealziñ ha reiñ dezho ar goanag d'an distro ha da adunvaniezh meuriadoù pobl an Aotroù. [..] Hervez lod e stlejas Yirmia e vloavezhioù diwezhañ e bro Ejipt, hervez darn all e varvas e Bavel. Klemmvanoù kaer a gaver e levr Yirmia ha brudet eo ar profed war gement-se. Ur barzh donezonet-tre ez eus anezhañ, hag e zoare-skrivañ a chom peurvuiañ didro ha plijus, gant skouerioù niverus. »
Hervez darn eus ar viblourien e vije aozer ar C'heinvanoù ivez met ur fazi e vefe evit lod all.

## Daveoù

* ↑ E troidigezh An Tour-Tan e kaver an daou stumm
* ↑ E troidigezh Gwilh ar C'hoad, 1897
* ↑ Dictionnaire culturel de la Bible, Tempus Perrin, 2010 (ISBN 978-2-262-02754-4)
# Yezhoù chastaek-palaihnihek

Un isskourr eus ar yezhoù hokanek an norzh eo ar yezhoù karokek-chastaek (Shasta-Palaihnihan) ennañ 3 yezh komzet er Stadoù-Unanet.
Isrannet e vez an isskourr-mañ evel-henn:
* Yezhoù palaihnihek
* Yezhoù chastaek

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù dagourek

Un isskourr eus yezhoù mongolek ar reter eo ar yezhoù dagourek, ennañ 1 yezh komzet e Sina:

## Gwelet ivez

* Yezhoù mongolek
* Yezhoù altaek
# Yezhoù dalmatek

Un is-skourr eus ar yezhoù indezeuropek eo ar yezhoù dalmatek pe ilirek-romanek komzet gwechall e Dalmatia, Kroatia. Kar ez int d'ar roumaneg:
| mammenn | emdroet da | Latin | Veilhoteg | Roumaneg | Italianeg | Brezhoneg |
| /kt/ | /pt/ | octo | guapto | opt | otto | eizh |
| /gn/ | /mn/ | cognatus | comnut | cumnat | cognato | kar |
| /ks/ | /ps/ | coxa | copsa | coapsa | coscia | lez |
Hervez ar yezhour kroatek Žarko Muljačić e oa teir yezh pennañ:
* ar yadertineg (komzet en-dro da Zara / Zadar)
* ar ragusaeg (komzet e Ragusa / Dubrovnik)
* hag al labeateg (komzet en-dro da Cattaro / Kotor)
Pa 'z eas da get ar yezhoù dalmatek el lodenn vrasañ eus o zakad istorel er grennamzer, ne chomas nemet div rannyezh, hini kêr Ragusa (kroateg: Dubrovnik) hag hini enez Veglia (kroateg: Krk).
Ar ragusaeg a chome en implij betek fin ar XVI$^{vet}$ kantved, hag ar veilhoteg betek an XIX$^{vet}$ kantved.

## Levrlennadur

* Žarko Muljacić: Das Dalmatische. Studien zu einer untergegangenen Sprache. (=Quellen und Beiträge zur kroatischen Kulturgeschichte. 10). Köln 2000. ISBN 3-412-09300-9 (en alamaneg)
# Yezhoù chastek

Ur c'herentiad yezhoù eo ar yezhoù chastek (saozneg: Shastan Languages), enni peder yezh varv a veze komzet e norzh Kalifornia ha su Oregon:
* Konomihoueg
* Chasteg New River Shasta
* Okwanoutchoueg (okwanuchu)
* Chasteg (shasta pe shastika)
# Yezhoù defoek

Ur skourr eus ar Yezhoù benouek-kongoek, renket d'o zro e-touez ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù defoek (defoid), ennañ 16 yezh komzet gant tro-dro da 30 milion a dud e Nijeria, Benin ha Togo dresit-holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù dengek

Un is-skourr eus ar yezhoù norzh asamek eo ar yezhoù dengek (deng) komzet e Sina, ennañ div yezh:
* an darangeg
* ar gemaneg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù norzh asamek
# Yezhoù choek

Ur bloc'had yezhoù sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo ar choeg (sho), ennañ teir yezh komzet e Myanmar hag e Bangladesh.
* Tchinboneg
* Achoeg
* Chendoueg

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Yezhoù chawiyek

Un isskourr eus ar yezhoù zenatiek eo ar yezhoù chawiyek (shawiya), ennañ 12 yezh komzet en Aljeria:

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù berberek
# Yezhoù dadjouek

Un isskourr eus ar yezhoù nilez-saharek eo ar yezhoù dadjouek komzet gant strolladoùigoù tud war un takad ledan e Kordofan, Darfour ha Wadai e Soudan ha Tchad.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en isskourr-mañ:
* Yezhoù dadjouek ar reter:
** Chateg
** Ligourieg
* Yezhoù dadjouek ar c'hornôg:
** Mongoeg
** Silaeg
** Begoeg (marv)
* Nyaleg
* Ndjalgoulgouleg

## Gwelet ivez

* Yezhoù kirek
* Yezhoù nilez-saharek
# Yezhoù dardek

Un is-skourr indez-ariek eo ar yezhoù dardek, enni ar yezhoù-mañ da heul:
* Chineg (shina)
* Choumachteg (shumashti)
* Dameleg (dameli)
* Domakeg (domaaki)
* Gawareg-Bateg (gawar-bati)
* Kalacheg (kalasha)
* Kachmireg (kashmiri)
* Kowareg (khowar)
* Kohistaneg (kohistani)
* Ningalameg (ningalami)
* Pachayeg (pashayi)
* Paloureg (phalura)
# Trofe Jules Verne

An Trofe Jules Verne a vez roet d'ar merdeer a dap rekord tro vuanañ ar bed (40 300 kilometr) e bourzh ur vag-dre-lien un akipaj warni, hep ehan ebet na skoazell. E 2012 e oa bet trec'het ar rekord gant ar Breton Loïck Peyron gant e drimaran Maxi Banque Populaire V gant ur vagad 14 den (amzer: 45 devezh 13 eurvezh 42 vunut ha 53 eilenn).
D'ar 26 a viz Genver 2017 eo bet trec'het ar rekord gant Francis Joyon asambles gant Clément Surtel, Alex Pella, Bernard Stamm, Gwénolé Gahinet, Sébastien Audigane hag an trimaran Idec Sport (amzer: 40 devezh 23 eurvezh 30 munutenn ha 30 eilenn).
# Trogon

Trogoned :
| Un trogon lost gwenn ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogoned a zo evned eus ar c'herentiad Trogonidae.

## Genadoù

* Apalharpactes
* Apaloderma
* Harpactes
* Priotelus
* Trogon