OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antão

Antão zo un anv-badez portugalek. Kemeret eo bet e lec'h gant António (pe Antônio e Brazil), diwar brud ar sant António Lisboa.

## Yezhoù all

* Anton e brezhoneg.
* Antoni e katalaneg.
* Anthony e saozneg.

## Tud

* Antão do Deserto, anv portugalek Sant Anton (c. 251 – c. 356), diazezer ar vanac'helezh kristen.
* Antão Gonçalves (XVvet kantved), moraer portugalat
* Antão Gonçalves (XVIvet kantved), moraer portugalat
* Antão Gonçalves de Ávila, pobler an Azorez
* Antão de Almada, 7vet kont Avranches — haroz Brezel assavidigezh Portugal (1640)
* Antão Gonçalves de Faria (1854-1936), politikour brazilian

## Douaroniezh

* João Antão, parrez e kumun Guarda e Portugal
# Antti Tuuri

Antti Tuuri :
| Antti Tuuri e 2009 ||
| Ganedigezh | 1añ a viz Here 1944 e Kauhava |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 1985 gant Pohjanmaa Priz Finlandia 1997 gant Lakeuden kutsu |
| kemmañ |
Antti Elias Tuuri (1añ a viz Here 1944 e Kauhava) a zo ur skrivagner finlandat. Brudet eo a-drugarez d'e oberennoù a c'hoarvez en e rannvro c'henidik anvet Ostrobotnia ar Su.
En e heuliad Äitini-suku e kont buhez Finlandiz a zivroas d'ar Stadoù-Unanet. Bet en deus bet Priz lennegezh Kuzul an Norzh e 1985 gant Pohjanmaa, ha Priz Finlandia 1997 gant e romant Lakeuden kutsu. Meur a saga eus Island a zo bet troet gantañ ivez.
Kalz eus e romantoù a zo bet lakaet da filmoù, evel Rukajärven tie pe c'hoazh Talvisota.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* e vuhez e lec'hienn e embanner
# Canton

Canton zo anv meur a lec'h.

### Sina

* Canton, anv istorel Guangzhou,

### Stadoù-Unanet

* Canton, California
* Canton, Connecticut
* Canton, Georgia
* Canton, Illinois
* Canton, Iowa
* Canton, Kansas
* Canton, Maine
* Canton, Baltimore
* Canton, Massachusetts
* Canton, Michigan
* Canton, Minnesota
* Canton, Mississippi
* Canton, Missouri
* Canton, Montana, beuzet bremañ
* Canton, New Jersey
* Canton (town), New York
* Canton (village), New York
* Canton, North Carolina
* Canton City, North Dakota
* Canton (Ohio), ar gêr bobletañ er vro en anv-mañ
* Canton, Oklahoma
* Canton, Pennsylvania
* Canton, South Dakota
* Canton, Texas
* Canton, West Virginia
* Canton, Wisconsin,
* Canton, Barron County, Wisconsin,

### Kembre

* Canton, anv saoznek Treganna, e Kerdiz.

## Pennadoù kar, a bell pe a dost

* Cantone
* Kanton
# Cantinflas

Mario Moreno Reyes, anavezetoc'h evel Cantinflas, ganet d'an 12 a viz Eost 1911 e Mec'hiko ha marvet eno d'an 20 a viz Ebrel 1993 da 81 bloaz, a oa ur c'homedian mec'hikan.

## E filmoù
### E liv

* Cantinflas y sus amigos (1982) —
* El barrendero (1981) —
* El patrullero 777 (1978) —
* El ministro y yo (1975) —
* Conserje en condominio (1973) —
* Don Quijote cabalga de nuevo (1973) — Sancho Panza
* Cantinflas Show (1969 - 1972) —
* El profe (1971) —
* Un Quijote sin mancha (1969) —
* The Great Sex War (1969) —
* Por mis pistolas (1968) —
* Su Excelencia (1967) —
* El señor doctor (1965) —
* El padrecito (1964) —
* El extra (1962) —
* El analfabeto (1961) —
* Pepe (1960) —
* Sube y baja (1959) —
* La vuelta al mundo en ochenta días (1956) —
* El bolero de Raquel (1957) —

### E gwenn ha du

* Entrega inmediata (1963) —
* Ama a tu prójimo (1958) —
* Abajo el telón (1955) —
* Caballero a la medida (1954) —
* El señor fotógrafo (1953) —
* Si yo fuera diputado... (1952) —
* El bombero atómico (1952) —
* El siete machos (1951) —
* El portero (1950) —
* El mago (1949) —
* El supersabio (1948) —
* ¡A volar joven! (1947) —
* Soy un prófugo (1946) —
* Un día con el diablo (1945) —
* Gran Hotel (1944) —
* Romeo y Julieta (1943) — R
* El circo (1943) —
* Los tres mosqueteros (1942) —
* Carnaval en el trópico (Fiesta en Veracruz) (1942 reestrenada en 1946) —
* El gendarme desconocido (1941) —
* Ni sangre ni arena (1941) —
* Cantinflas torero (1940)—
* Ahí está el detalle (1940) —
* Cantinflas y su prima (La prima de Cantinflas) (1940) —
* Cantinflas ruletero (1940) —
* El boxeador (1940) —
* Cantinflas en los censos (1940) —
* Jengibre contra dinamita (1939) —
* Siempre listo en las tinieblas (1939) —
* El signo de la muerte (1939) —
* Águila o sol (cara o cruz) (1938) —
* ¡Así es mi tierra! (1937) —
* No te engañes corazón (1936) —
# Cantoira

Cantoira zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Cantin

Cantin a zo ur gumun eus departamant an Norzh e Bro-C'hall.
* Ar porzh-houarn

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1921: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Varzhin

## Douaroniezh

* War lez kanol ar Sensée emañ Cantin.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Cantillana

Cantillana zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Cantiveros

Cantiveros zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Cantoria

Cantoria a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Arabeg hijaziek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg hijaziek (hijazi) komzet gant tro-dro da 6 milion a dud en holl (1996) tro-dro d'ar Mor Ruz en Arabia Saoudat dreist-holl hag ivez gant un nebeud tud en Eritrea.
Peder rannyezh pennañ ez eus:
* Hijaziek an norzh
** 4 isrannyezh
* Hijaziek ar su
** 16 isrannyezh
* Tihamaheg an draoñienn (saozneg: Valley Tihamaah)
* Tihamaheg an aod (saozneg: Coastal Tihamaah)

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg sananiek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo an arabeg sananiek pe arabeg norzh Yemen (sanaani) komzet gant tro-dro da 7 600 000 a dud e Yemen (1996).

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg unvan

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo an arabeg unvan.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg levantek ar su

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg levantek ar su pe arabeg palestinek-jordanek komzet gant tro-dro da 6.155.000 a dud en holl e Jordania (3,5 milion e 1996) hag Egipt, Israel (910.000 den), Koweit, Palestina (1,6 milion a dud e Kornôg Jordania ha Ghaza) ha Siria. Komzet e evz ivez gant ezbroidi e Puerto Rico hag Arc'hantina.
Div rannyezh ez eus:
* Madaneg (madani)
* Fellaheg (fellahi)
Bez' ez eus ur yezh unvan o tont war wel diazezet war doare-komz Amman.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg nadjiek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg nadjiek (') komzet gant tro-dro da 9,8 milion a dud en holl en Arabia Saoudat (8 milion) hag Irak (900.000 den), Jordania (50.000 den), Koweit ha Siria (500.000 den) hag ivez e Kanada hag er Stadoù-Unanet.
Teir rannyezh pennañ ez eus:
* Nadjieg an norzh (shammari, bani khālid, dafīr)
* Nadjieg ar c'hreiz (rwala, hāyil, al-qasīm, riyadh, hofuf, bīshah, najrān, ali, awazim, rashāyada, mutair, utaiba, ajmān)
* Nadjieg ar su (āl murrah, najran)
Tost a-walc'h eo da arabeg ar Pleg-mor ha da arabeg Mezopotamia evit ma teufe a-benn an dud d'en em glevet.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg levantek an norzh

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg levantek an norzh pe arabeg siriek-libanek komzet gant tro-dro da 15 milion a dud en holl e Siria (8.8 milion 1991) ha Liban (3.9 milion e 1991, pe 93% eus ar boblañs). Komzet e vez ivez gant kumuniezhioù ezbroidi en Antigua ha Barbuda, Arc'hantina, Belize, Kiprenez, Republik Dominikan, Gwiana c'hall, Stad Israel, Jamaika, Mali, Puerto Rico, Surinam, Trinidad ha Tobago, ha Turkia (Azia).
Ur yezh unvan ez eus, diazezet war doare-komz Damask ha degemeret mat e vez ivez hini Beirout.
Levezonet eo bet rannyezh Aleppo gant arabeg Mezopotamia.
Implijet e vez er skinwel hag er skingomz.
Pemp rannyezh ez eus:
* Arabeg norzh Liban
* Arabeg norzh-kreiz Liban
* Arabeg su-kreiz Liban
* Arabeg su Liban
* Arabeg kreiz Siria (shami)

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg taiziek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg taiziek (tai'izzi-adeni) komzet gant tro-dro da 6.840.000 den en holl e Yemen er vro a-bezh estreget div rannvro er reter hag er biz (6.760.000 den e 1996) ha Djibouti (52.000 den e 1995 pe 11% eus ar boblañs) hag ivez gant un nebut tud en Emirelezhioù Arab Unanet, Somalia, Egipt hag Arabia Saoudat. Komzet e evz ivez en Eritrea, Kenya hag ar Rouantelezh-Unanet.
Div rannyezh ez eus:
* Taizieg (ta'izzi)
* Adeneg (adeni)

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg saidiek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg saidiek (صعيدى sa'idi) komzet gant tro-dro da 18,9 milion a dud e su Egipt betek ar vevenn gant Soudan (1996).
Komzet e vez arabeg egiptek uhelañ eus Asyuut betek Edfu hag er su, ha komzet e vez arabeg egiptek ar c'hreiz e Bani Sweef, Fayyuum ha Gizeh.
Tost a-walc'h eo da arabeg Soudan, dreist-holl e su ar vro, met levezonet-don eo gant arabeg Kaero.
Ne vez ket komprenet ar yezh-mañ gant an dud a gomz arabeg Egipt hervez doare-komz Kaero, met komprenet e vez rannyezh Kaero gant an holl dud hag a ra gant an arabeg saidiek.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg yuzev-irakek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg yuzev-irakek komzet gant tro-dro da 105.000-125.000 den en holl en Israel (100.000-120.000 den e 1994) hag Irak (100-150 den e 1998). Komzet e vez ivez gant divroidi en India hag er Rouantelezh-Unanet.
Genidik e oa ar yezh-se eus Irak.
Tost-walc'h eo da doare-komz Baghdad.
Skrivet e vez gant al lizherenneg hebraek.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
Yezhoù yuzev (kemmañ) :
| Afro-Aziatek |||
| Hebraeg | (marevezh): Bibl | Mishnaeg | Krennamzer | Modern |
| (rannyezhoù): Ashkenazed | Sefaraded | Yemeniteg | Sananeg | Tiberieg | Mizraheg | |
| Yuzev-aramaeg (Aramaeg) : Barzaneg | Houlaolaeg | Denieg | Didaneg | Nochaneg || |
| Yuzev-arabeg (Arabeg) : Arabeg yuzev-irakek | Arabeg yuzev-marokek | Arabeg yuzev-yemenek | Yuzevarabeg Libia | Yuzevarabeg Tunizia || |
| Re all : Kouchiteg : | Kayleg | Kwareg | Kailigneg | Re all : Kouchiteg : | Kayleg | Kwareg | Kailigneg | Berbereg : Yuzev-berbereg | Berbereg : Yuzev-berbereg |
| Indezeuropeg |||
| Yidicheg (Alamaneg) : Nat'l Yiddish Book Ctr. | YIVO | C'hoariva Yiddish | Yeshivish | Yinglish | Klezmer-loshn || |
| Yuzev-romaneg : Yuzev-katalaneg | Italkieg | Ladinoeg | La‘az | Yuzev-okitaneg | Zarfateg | Yuzev-portugaleg | Yuzev-aragoneg | Tetuani || |
| Yuzev-Perseg (Aryaneg) : | Bouc'horeg | Djouhourieg | Dzhidieg | Yuzev-Hamedaneg | Yuzev-Golpayganeg | Yuzev-Chirazeg |
| Yuzev -Esfahaneg | Yuzev -Kermaneg | Yuzev -Kashaneg | Yuzev -Borujerdeg | |
| Yuzev -Khunsareg | Yuzev -Kurdeg | Yuzev -Yazdeg | Yuzev -Nehevandeg | |
| Re all: Yevaneg (Gresianeg) | Knaneg (Yezhoù slavek) | Yuzev-marateg (Indezaryaneg) || |
| Altaeg | Dravideg | Kartvelianeg |
| Krimtchakeg | Karaimeg | Yuzev-malayalameg | Grouzineg |
# Callabiana

Callabiana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Callaeas

Callaeas :
| Callaeas wilsoni, luc'hskeudennet en enez Tiritiri Matangi (Zeland-Nevez). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Callaeidae |
| Anv skiantel ||
| Callaeas Forster, 1788 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Callaeas a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1788 gant an naturour alaman Johann Reinhold Forster (1729-1798).

## Spesadoù

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* † Callaeas cinereus,
* Callaeas wilsoni.
O c'havout a reer e Zeland-Nevez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Callaeidae/Callaeas (lennet e-barzh d'an 20 a viz Meurzh 2016).
# Caligula (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Caligula zo
* un impalaer roman, Caligula, eus 37 betek 41.
* ur pezh-c'hoari, Caligula , gant Albert Camus en 1944.
* ur film, Caligula, e 1979, diwar-benn an impalaer, gant Malcom McDowell ha Peter O'Toole
# Calleva Atrebatum

Calleva Atrebatum a oa kêr-benn pobl vrezhon an Atrebated e kreisteiz Enez Vreizh, hiriv Silchester, e Hampshire, e Bro-Saoz.

## Anv

Calleva
* Moneiz Epillius (c. 10) : REX CALLE
* Enskrivadur RIB 70 : A CON(Legio PERE)NORUM (CONSISTENTI)UM CALLEVAE
* Ptol. II, 3, 12 : CALEVA, ur polis an Atrebated
* I.A : 478$_3$ (Iter VII) : CALLEVA ATREBATUM; 484$_{10}$ & 485$_7$ (Iter XIII) : CALLEVA; 485$_8$ & 486$_7$ (Iter XIV) : CALLEVA; 486$_8$ (Iter XV) : CALLEVA
* Ravenna 106$_{32}$ : CALEBA ARBATIUM
Talvoudegezh : Ar gêr e-barzh ar c'hoajoù, diwar ur wrizienn *calli-$^,$$^,$.

## Notennoù

* ↑ Ordnance Survey : Map of Roman Britain. Southampton. 1956
* ↑ Ordnance Survey : Map of Britain in the Dark Ages. Southampton. 1966
* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Calimera

Calimera zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Calizzano

Calizzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Callacanthis burtoni

Callacanthis burtoni :
| Callacanthis burtoni, tresadenn gant Gould. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Callacanthis |
| Anv skiantel ||
| Callacanthis Reichenbach, 1850 ||
| Anv skiantel ||
| Callacanthis burtoni (Gould, 1838) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Callacanthis burtoni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Carduelis Burtoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1838) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) da zougen bri d'al loenoniour breizhveuriat Edward Burton (1790-1867). Ar spesad nemetañ er genad Callacanthis an hini eo.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.

## Liammoù diavaez

* (en) Callacanthis burtoni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Callacanthis burtoni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Callacanthis burtoni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Callaeidae

Callaeidae :
| Heteralocha acutirostris, treset gant Keulemans (1888). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Callaeidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1836 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).
Diouzh Doare 6.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Callaeas - Forster, 1788 (2 spesad),
* Philesturnus - Geoffroy Saint-Hilaire, 1832 (2 spesad),
* † Heteralocha - Cabanis, 1851 (1 spesad).
O c'havout a reer holl e Zeland-Nevez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Callaeidae (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Meurzh 2016).
# Calitri

Calitri zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Bae Gwaien

    Evit Bae Gwaien en Inizi Kergelenn, gwelet: Bae Gwaien (Inizi Kergelenn).
Bae Gwaien a zo ur bae e mervent Breizh, etre Enez-Sun ha Beg ar Raz en norzh ha Beg an Dorchenn, pe Beg Penmarc'h, er su.
# Bae Gwaien (Inizi Kergelenn)

Bae Gwaien (Baie d'Audierne e galleg) a zo ur bae war aod su an Douar Bras en Inizi Kergelenn.
# Bae Hudson

Bae Hudson (Hudson Bay e saozneg, Baie d'Hudson e galleg, Kangiqsualuk ilua en inuktitut) zo ur pleg-mor bras en arvor hanternoz Kanada. En-dro dezhañ emañ proviñsoù Kebek, Ontario, Manitoba ha Nunavut. Sellet a reer ouzh Bae Hudson evel ur rann eus Meurvor Arktika. Bae James a reer eus al lodenn a zo e goueled Bae Hudson, er c'hreisteiz.
En em ledañ a ra Bae Hudson a-hed 1 300 km eus ar c'hornôg d'ar reter hag a-hed 1 000 km eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz. Gant se ez eo 1 230 000 km² e c'horread. N'eo ket gwall zon avat pa dap 100 metr a zonder well-wazh.
Anvet eo bet Bae Hudson evel-se en enor d'ar moraer saoz Henry Hudson, a voe oc'h ergerzhet morioù hanternoz Kanada e 1610-1611 hag a varvas eno moarvat e 1611. Diskrap a voe war trowardroioù ar bae e-pad pell etre Bro-C'hall ha Breizh-Veur er XVII$^{vet}$ hag en XVIII$^{vet}$ kantved, pa oant o-div o klask gounit tachenn e Kanada.
# Bae Lannuon

Bae Lannuon zo ur bae en em astenn etre Trebeurden ha Lokireg. Er goueled anezhañ emañ Lannuon, e genoù al Leger.
Al Leger hag ar Yar eo ar stêrioù pennañ en em daol er mor.

## Liammoù diavaez

* SAGE Baie de Lannion (fr)
# Bae Goulc'hen

Bae Goulc'hen zo ur pleg-mor en arvor Bro-Leon, etre Plouneour-Traezh ha Ploueskad.
D'an daere e vez dizoloet ur gorread ledan a draezh hag a lec'hid. Puilh eo an evned a c'haller gwelet en tolead, koulz hag e geunioù ar stêr Saezh. Ur mirva evned eo deuet da vezañ goueled ar bae, 180 hektar perc'hennet gant Mirva an Aodoù, ha gwarezet eo ar miliadoù a evned (houidi, hirc'hareged...) a zo o vevañ eno pe o tremen hepken en diskar-amzer hag er goañv, pa vezont o tont eus Arktika da vont war-zu Afrika da c'hoañviñ. Eno e c'hallont kavout o boued ha diskuizhañ el lec'hidegoù, war kerreg ar bae, war an tevenn pe er geunioù a-dreñv ur chaoser savet er bloavezhioù 1820 gant Louis Rousseau.
# Bae Hạ Long

Bae Hạ Long, pe bae Ha Long (Vịnh Hạ Long e vietnameg), zo ur bae e goueled Pleg-mor Tonkin e hanternoz Vietnam, 170 km diouzh Hanoi. En em astenn a ra war ur gorread 1 500 km² hag a-hed 120 km a aodoù. Ennañ ez eus 1 969 enezennig razek goloet gant struzh hag enskrivet eo war roll lec'hiennoù kaerañ Glad ar bed, gant UNESCO abaoe 1994. Dont a ra touristed a-leizh da welet ar bae.
E kalz enezeier ez eus mougevioù. En div enezenn vrasañ a zo er bae, Tuần Châu ha Cát Bà, ez eus tud o chom ha degemeret e vez touristed enno. Gant studiadennoù istorourien ez eus bet diskouezet eo annezet ar c'hornad, meur a zek mil bloaz zo. Pesketaerien zo, a vev war o bigi a-wechoù hag a dap kalz spesadoù pesked ha kregin a bep seurt. War lod eus an enezennoù ez eus evned ha loened all o vevañ.
Lakaet e voe ar bae war roll lec'hiennoù Glad ar bed gant UNESCO e 1994 hag astennet e voe an dra-se e 2000.

## Notennoù

* ↑ Halong Bay - UNESCO World Heritage Site (en) (fr)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bae Kiberen

Emañ Bae Kiberen e kreisteiz Breizh, en arvor Bro-Wened. En em astenn a ra etre ledenez Kiberen er c'hornôg, inizi Houad hag Edig er c'hreisteiz, hag an douar-bras en hanternoz. Er bae eo gwarezet a-walc'h ar mor diouzh an avelioù kornôg ha gwalarn.
Treuzet e vez ar bae gant listri-treizh a gas an dud eus an douar-bras da inizi Houad, Edig hag ar Gerveur hag e-leizh a vagoù-dre-lien a vez gwelet o verdeiñ eno ivez, adalek porzhioù-bageal Portaligen, ar C'hroesti pe an Drinded-Karnag.
Evit mont e-barzh bae Kiberen pa zeuont eus ar mervent e rank ar bagoù tremen a-dreuz Gored ar Venniged, un toullad kerreg en en astenn etre beg pellañ ledenez Kiberen hag inizi Houad hag Edig. Treizh an Tagnouz eo an tremen aesañ, tost da veg Kiberen. Da noz e vez diskouezet an hent d'ar bagoù gant tour-tan an Tagnouz.
# Bae Menez-Mikael

Bae Menez-Mikael pe Bae Menez-Mikael-ar-Mor zo ur bae e Mor Breizh etre Breizh ha Normandi. Kontet eo da vezañ unan eus kaerañ baeoù ar bed, ha lakaet eo e anv e Levr Glad an Denelezh gant an UNESCO. Pa vez tre e vez dizolo an darn vrasañ eus ar bae. Div enezennig zo: Tombelaine ha Menez-Mikael.

## Parrezioù an arvor

Eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz :
* E Normandi : Carolles, Champeaux, Saint-Jean-le-Thomas, Dragey-Ronthon, Genêts, Vains, Marcey-les-Grèves, Avranches, Le Val-Saint-Père, Céaux, Courtils, Huisnes-sur-Mer, Pontorson, Menez-Mikael-ar-Mor, Beauvoir.
* E Breizh : Roz-an-Arvor, Sant-Brewalaer, Kerruer, Menez-Dol, Gwiver, Hirel, Lanwezoù, Sant-Meleg ha Kankaven.
# Bae Gibraltar

Bae Gibraltar, pe Bae Algeciras zo ur pleg-mor 10 km hed hag 8 km led, e beg kreisteiz Spagn, entre ledenez Spagn ha Roc'h Gibraltar ha kêr Algeciras.
# Bae Guanabara

Bae Guanabara zo ur bae eus Brazil, ma emañ kêrioù Rio de Janeiro ha Niterói‎.

### Ar stêrioù a deu d'aberiñ er bae

* Canal do Cunha
* Canal do Mangue
* Rio Acari
* Rio Alcântara
* Rio Bomba
* Rio Caceribu
* Rio Carioca
* Rio Estrela
* Rio Guapi
* Rio Guaxindiba
* Rio Iguaçu
* Rio Imboaçu
* Rio Inhomirim
* Rio Irajá
* Rio Macacu
* Rio Magé
* Rio Maracanã, com 8.500 metros de extensão
* Rio Marimbondo
* Rio Méier, com 3.470 metros de extensão
* Rio Meriti
* Rio Pavuna
* Rio Piraque
* Rio Quitungo, com 3.560 metros de extensão
* Rio Roncador
* Rio Saracuruna
* Rio Sarapuí
* Rio Suruí
* Rio Timbó
* Rio Trapicheiros
* Rio Iriri
* Rio Guaraí
* Rio Guapimirim
* Rio Joana
* Rio Jequiá

## Inizi ar bae

* Ilha d'Água
* Ilha da Boa Viagem
* Ilha da Conceição
* Ilha da Laje
* Ilha das Cobras
* Ilha das Enxadas
* Ilha das Flores (ilhas do Engenho, Ananases, Mexinguira i Carvalho)
* Ilha do Brocoió
* Ilha de Mocanguê
* Ilha de Paquetá
* Ilha de Villegagnon
* Ilha do Bom Jesus da Coluna
* Ilha do Boqueirão
* Ilha do Governador
* Ilha do Rijo
* Ilha do Pinheiro
* Ilha do Sol
* Ilha Fiscal
# Casquets

The Casquets (/kæsˈkɛts/) e saozneg, pe Les Casquets e galleg, pe a zo ur regennad enezoùigoù ha reier e Mor Breizh, 13 km er c'hornôg da Aldernez, hag er biz da Wernenez, en inizi Angl-ha-Norman. C'hoarvezout a reont eus ur gribenn roc'hellek dindan vor, evel an enezoùigoù arall Burhou hag Ortac, a zo etre int hag Aldernez.
Bihanik eo ar struzh warno. Meur a lestr en deus bet graet peñse eno.

## Fosse des Casquets

Brudet eo Hurd's Deep, anvet e galleg La Fosse des casquets, ma'z eus bet taolet lastez nukleel gant Bro-Saoz.
* Kartenn e 1757, ma weler an anv passage au singe.
* Aldernez, Burhou ha Casquets, ma weler an anv passe du singe.
* Les Casquets ha tourioù-tan en 1868
* Les Casquets, pa selled war-du ar reter hag Alderney e 1868.

## Liamm diavaez

* Kartennoù-post diwar-benn Les Casquets

## Notennoù

* ↑ Er BBC.
# Cassacco

Cassacco zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Cassano Spinola

Cassano Spinola zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Cassano all'Ionio

Cassano all'Ionio a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Caspoggio

Caspoggio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Cassago Brianza

Cassago Brianza zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Cassano

Cassano zo un anv-lec'h italianek, ha hini meur a gumun:
* Cassano Irpino
* Cassano Magnago
* Cassano Spinola
* Cassano Valcuvia
# Cassano Magnago

Cassano Magnago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Cassano Valcuvia

Cassano Valcuvia zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Cassano Irpino

Cassano Irpino zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.