OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Toskana

Toskana (Toscana en italianeg) zo unan eus rannvroioù Italia, e gwalarn ar vro. Firenze eo ar gêrbenn anezhi. Brudet eo ivez kêrioù Siena ha Pisa.

## Douaroniezh

En dro dezhi emañ rannvroioù Lazio, Ombria, Emilia-Romagna, Liguria. Er mervent emañ Mor Tirrenia hag Enezeg Toskana, en o zouez Enez Elba, ar vrasañ anezho.
Ar stêr bennañ eo an Arno. An Tevere emañ e eienenn enni.

## Proviñsoù

Dek proviñs zo e Toskana:
* Proviñs Arezzo
* Meurgêr Firenze
* Proviñs Grosseto
* Proviñs Livorno
* Proviñs Lucca
* Proviñs Massa e Carrara
* Proviñs Pisa
* Proviñs Pistoia
* Proviñs Prato
* Proviñs Siena

## Istor

* Dugelezh-veur Toskana

## Skeudennoù eus Toskana

* Firenze
* Pisa
* Grosseto
* Arezzo
* Siena
* Livorno
* Lucca
* Prato
* Pistoia
* Enez Elba
* Monte Argentario
* San Gimignano

## Gwin

Brudet eo gwin Chianti ha hini Brunello di Montalcino.
# Tossicia

Tossicia zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Total War: Warhammer

Total War: Warhammer zo ur c'hoari video strategiezh, ha taktek en amzer wirion diorroet gant Creative Assembly hag embannet gant Sega d'ar 24 a viz Mae 2016. Diorroet hag embannet eo bet ar stummoù macOS ha Linux gant Feral Interactive. Awenet eo e reizhad c'hoari gant hini an heuliad Total War, ha gant bed ar c'hoari taol anvet Warhammer, krouet gant Games Workshop. Peder c'hostezenn a c'haller c'hoari pa zeu ar c'hoari er-maez : ar c'hroc'henoù gwer, Impalaeriezh an Dud, Ar Gorred hag ar gonted suner-gwad. Brezelourien ar c'haos a c'haller ouzhpennañ evit ar c'hoarierien o deus rakprenet ar c'hoari, pe o deus prenet anezhañ e-pad kentañ sizhun lañsadur.

## Senario

Pep kostezenn he deus he senario hag he fal. Unan eus palioù ar peder c'hostezenn gentañ eo argas aloubadeg ar C'haos ha gloazañ Archaon. Strishoc'h eo pal an iskostezennoù, Al Loar grogek hag ar C'hlan Angrund (dizalc'h diouzh ar c'hroc'henoù gwer ha diouzh ar Gorrred), evit hini ar c'hostezennoù all : ret eo dezhe kemer kreñvlec'h Karak an eizh menez.
Seitek gouenn a c'heller implijout er c'hoari :
* Ar Gorred : ar Gorred hag ar C'hlan Angrund
* Ar c'hroc’henoù gwer : ar c'hroc’henoù gwer, al Loar grogek hag an Dorn Gwadek
* Ar Gonted suner-gwad : ar C'hont ever-gwad ha Von Carstein
* An Impalaeriezh : unvezioù an Impalaeriezh
* Ar Vretoned: ar Vretoned, Bordeleau hag ar Gasconnie
* An Elfed silvan : an Elfed silvan hag Argwylon
* Ar C'haos : soudarded an distruj
* An Dud-Loen : tud-loen

## Total War : Warhammer 2

Total War : Warhammer II eo eil tamm an heuliad, embannet e vo er bloavezh 2017. Peder c'hostezenn nevez zo :
* An Dud Glazard
* An Elfed Du
* An Elfed Uhel
* Ur rummad dianav betek-henn
Gallout a ra ar c'hoarierien kenstrollañ o c'hartoù gant re Total War: Warhammer 2.

## Notennoù

* ↑ (en) David Scammell "Total War: Warhammer is official; 'coming soon' to PC", VideoGamer.com, 22 a viz Ebrel 2015.
* ↑ (en) "Total War: Warhammer release date set, first DLC adds Chaos Warriors", PC Gamer, 2015.
# TotalEnergies

TotalEnergies SE, anvet Total betek ar bloaz 2021, zo ur gompagnunezh c'hall a ra war-dro klask ha gwerzhañ eoul-maen dre ar bed. Abaoe un toullad bloavezhiou e vez produet ha gwerzhet an holl energiezhioù (tredan, gaz, strud, hag all) gant an embregerezh. Unan eus ar 6 kompagnunezh eoul-maen brasañ er bed eo.
E 2019 e voe prenet ar gompagnunezh Direct Énergie gant TotalEnergies.

## Tamalloù

Tamallet ez eus bet d'ar gompagnunezh ober gounidoù bras hep bezañ chalet gant politikerezh ar stadoù darempredet ganti (diktatourien Birmania da skouer) pe gant surentez an treuzdougen war vor. Brudet eo e Breizh gant peñse an Erika e 1999, ha gant saotradur aber al Liger e miz Meurzh 2008.
# Villarejo

Villarejo zo anv meur a gumun e Spagn.
* Villarejo (La Rioja)
* Villarejo del Valle, e proviñs Ávila
* Villarejo de Fuentes, e Proviñs Cuenca
* Villarejo de la Peñuela, e Proviñs Cuenca
* Villarejo de Montalbán, e proviñs Toledo
* Villarejo de Órbigo, e proviñs León
* Villarejo de Salvanés, e kumuniezh Madrid
* Villarejo-Periesteban, e Proviñs Cuenca

## Pennadoù kar

* Villa
* Villar
# Villarejo de Montalbán

Villarejo de Montalbán zo ur gumun e Spagn e proviñs Toledo.
# Villarejo de la Peñuela

Villarejo de la Peñuela zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Villares

Villares zo un anv-lec'h spagnolek, anezhañ liester an anv Villar, kalz stankoc'h.

## Kumunioù
### e proviñs Cuenca

* Villares del Saz

### e proviñs Guadalajara

* Villares de Jadraque

### e proviñs Jaén

* Los Villares

### e proviñs León

* Villares de Órbigo

### e proviñs Salamanca

* Villares de la Reina
* Villares de Yeltes.

## Kêriadennoù ha ranngumunioù
   ### e proviñs Albacete

* Villares (Albacete), en Elche de la Sierra.

   ### en Asturiez

* Villares de Abajo, en Ibias,
* Villares de Arriba, en Ibias,
* Los Villares (Cabranes), en Cabranes,
* Los Villares (Coaña), en Coaña,
* Los Villares (Gijón), en Gijón.

   ### e proviñs Córdoba

* Los Villares (Córdoba), en Priego de Córdoba

   ### e proviñs Granada

* Los Villares (Granada), e La Peza.

   ### e proviñs Jaén

* Los Villares (Andújar), en Andújar,
* Los Villares (Torredonjimeno), e Torredonjimeno.

   ### e proviñs Madrid

* Los Villares (Arganda del Rey), en Arganda del Rey, en proviñs Madrid
* Los Villares (Estremera), en Estremera,
* Los Villares y Correal, e Torrejón de Ardoz.

## Pennadoù kar

* Los Villares, anv meur a gumun.
# Villarejo-Periesteban

Villarejo-Periesteban zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Villarejo de Salvanés

Villarejo de Salvanés zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Villarejo del Valle

Villarejo del Valle zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Villarejo (La Rioja)

Villarejo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Villarejo de Órbigo

Villarejo de Órbigo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villarejo de Fuentes

Villarejo de Fuentes zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Skoazigell

Ur skoazigell zo un tamm eus ur sae, pe eus ur pezh dilhad heñvel, a zo ouzh ar skoaz, da zerc'hel ar sae peurvuiañ. Moan eo ar skoazigell, a-wechoù e tenn d'ur fiselenn pe d'ul las.
Gant skoazigelloù e vez dalc'het al lostennoù hag ar brennidennoù.

## Gerdarzh

Savet eo ar ger$^{(Gantpiv?Pelec'h?)}$ evel ar gerioù garigell, troadikell...

## Gerioù all

Skoargenn e Geriadur istorel ar brezhoneg, p. 2873.
Gerioù all a zo, hag a vez implijet evit ar pezh a zalc'h ar bragoù: brikol, dougell: tud zo a gav dezhe n'haller ket lakaat an anvioù-se war un dra ken moan hag ur skoazigell lostenn .

## Pennadoù kar

* skoaz
* skoazwisk
* skoargenn
# Skoazell Vreizh

Skoazell Vreizh, aozadur dengarour breizhat, a zo ur gevredigezh gant ar statud kevredigezh a dalvoudegezh foran.
Yann Choucq a zo deraouer Skoazell Vreizh hag a grou gant Xavier Grall ha Gwenc’hlan Le Scouëzec d'ar 24 a viz Genver 1969. Er mizvezh da-heul e c'han pemp poellgor lec'hel : Lanuon, Naoned, Roazhon, Sant-Brieg ha Pariz. Pierre Roy a zo bet prezidant e-pad bloavezhioù betek ma 'voe Pierre Loquet abaoe 1978, betek 2006.
An aozadur dengarour-se he deus evel pal "skoazellañ familhioù ar prizonidi politikel breizhat" (tud lakaet disked disked warno a-fed sponterezh), da "bep den hag a ra un oberiantiz stourm breizhat hag a zo kastizet gant ar justis c'hall". Bep tro ma 'vez bac'het ur stourmer ez a Skoazell Vreizh e darempred gant e familh, evit paeañ an holl fredoù alvokad ha reiñ arc'hant d'e bried ha d'ar vugale pa vez lakaet en toull-bac'h.
Abaoe gwall-daolioù ar Front de libération de la Bretagne e kerzh ar bloavezhioù 1970 ha diskounadur 1981, e veze skoazellet dreist-holl izili Stourm ar Brezhoneg gant Skoazell Vreizh. Deuet eo da vezañ diaesoc'h an traoù er bloavezhioù 1990, gant prosezioù ur c'hant breizhat bennak a veze tamallet outo bezañ herberc'hiet Euskariz hag a oa, hervez an archerien,izili eus an ETA : eus 1992 da 1999 eo bet dispignet muioc'h eget 1 milion a lurioù gall evit ar fredoù alvokad gant Skoazell Breizh. Dont a ra ar c'horvoderioù arc'hantel eus ar roadennoù a-youl-vat pe eus dastumerezhioù e-pad festoù-noz ha sonadegoù.
Embannet e vez ul lizher kelaouiñ gallek bep daou viz gant ar gevredigezh : Kannadig.

## Levrlennadur

* Lionel Henry ha Annick Lagadec, FLB-ARB, L'histoire 1966-2005, Yoran embanner, Fouesnant, 2006, (ISBN 2-9521446-5-6)

## Liamm diavaez

* Lec'hienn Skoazell Vreizh
# Sklisenn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur sklisenn zo ur benveg koad, meur a seurt zo anezhi:
* ar sklisenn d'ober krampouezh, anvet spanell ivez;
* ar sklisenn (surjianerezh), ur seurt bazhig a vez lakaet ouzh ur vrec'h pe un ezel torret.
# Sklisenn (benveg-keginañ)

* Ur pennad sklisenn zo ivez.
* Ur pennad spanell zo ivez.
Ur sklisenn pe spanell zo ur vazhig plaen ha skañv hag a servij da dapout ar c'hrampouezh diwar ar billig pa vezont poazh.

## Spanelloù all

Spanelloù all a vez graet e plastik da dapout kig diwar ar baelon.

## Pennad kar

* Shakushi
# Skoargenn

Ur skoargenn (eus skoaz ha genn), pe skoarchenn, zo ur pezh dilhad a vez douget war ar skoaz.

## Sae

A-wechoù e vez graet anv eus skoargenn evit skoazigell pa gomzer eus ur sae.

## Soudarded

Gant soudarded, ofiserien dreist-holl, e vez douget skoargennoù.

## Yezh

Meneget eo ar ger e Geriadurig Ernault, ha merket evel ur ger eus Eusa. Adkemeret eo e Geriadur istorel ar brezhoneg hag e Geriadurig Roparz Hemon. Skoarchell zo ivez e Geriadur istorel ar brezhoneg, kemeret eus Geriadur Pelletier.
Skoazgenn eo ar ger e Geriadur Favereau, "skoargenn"" o vezañ un adstumm ; "skoazgenn" eo e Geriadur Ménard ivez.

## Gwelet ivez

* Skoazwisk
# Skoazwisk

Ur skoazwisk zo ur pezh dilhad a wisk ar skoaz. En Henamzer e oa ur pezh dilhad lêr (galerus) a wareze skoaz ar vrezelourien. Er Grennamzer e oa skoazwiskoù houarn.

## Gwelet ivez

* Skoargenn
# Sklêrijenn deñval

Ar sklêrijenn deñval pe sklaer-ha-teñval, a zo chiaroscuro en italianeg, zo un doare da livañ ma vez lakaet takadoù sklaer e-kichenik takadoù teñval, hep takad damsklaer pe damdeñval etreze, evit krouiñ un efed kriz. Ijinet e voe an doare-ober-se gant al livour italian Polidoro da Caravaggio (?-1543), met brudet e voe gant Michelangelo Merisi (1571-1610), lesanvet "il Caravaggio" hag e warlerc'hidi, ha goude gant tud eus an hanternoz, evel Rembrandt.
E kalz a vroioù e reer ivez gant an anv orin italianek, chiaroscuro (IPA: [kjarosˈkuːro], ur meskaj etre chiaro (sklaer) hag oscuro (teñval).

## Pennadoù kar

* Il Caravaggio
* Polidoro da Caravaggio
* Georges de La Tour
* Rembrandt
* Toros Roslin
* Skol Caravaggio Utrecht
* Joseph Wright of Derby
# Sklêrijennoù

Ar Sklêrijennoù (saozneg : Enlightenment, alamaneg : Aufklärung, galleg : Lumières) a oa ul luskad sevenadurel, prederouriel, lennegel ha gouiziek hag a zeu war-wel e-pad eil hanter ar XVII$^{vet}$ kantved. Prederourien evel Spinoza, Locke, Bayle ha Newton a voe e-touez ar re gentañ. Emledañ en doa graet al luskad war-zu peurrest Europa en XVIII$^{vet}$ kantved. Roet en deus bet al luskad an anv d'ar mare-se graet anezhi Kantved ar Sklêrijenn.
Dre emouestl izili al luskad o stourm a-enep ar gwaskoù relijiel ha politikel, en em wele evel ur vegenn o labourat evit araokadur ar bed, o talañ ouzh an diskiant, an amreol, an deñvalijenn, ha kement brizhkredenn chomet abaoe ar c'hantvedoù en a-raok.
Deuet int a-benn da neveziñ ar ouiziegezh, buhezegezh o amzer. Levezon o skridoù a oa bet un awen diazez da darvoudoù meur fin an XVIIIvet kantved evel Disklêriadur dieubidigezh Stadoù Unanet Amerika pe an Dispac'h gall c'hoazh.
Al luskad nevezadur speredel ha sevenadurel-se a chom europat dreist-holl, deuet eo a-ziwar mennozhioù an Azginivelezh. Emledet eo ar mennozhioù-se war Europa, gerioù e yezhoù all a oa bet krouet evit ober eus al luskad. Er yezhoù-se e vez lakaet war-raok e vez ar sklêrijenn o tont eus an diavaez e doare ur « sklêrijennadenn », e galleg ar gêr a laka war-raok e teufe ar sklêrijenn eus an den e-unan. A-vras war tachennoù ar skiantoù hag ar brederouriezh, ar sklêrijennoù a oa deuet a-benn da drec'hiñ ar feiz hag ar c'hredennoù. War an dachenn bolitikel hag ekonomikel ez eo trec'h ar vourc'hizien war an noblañs hag ar gloer.

## Awen

Luskad ar sklêrijennoù a zo bet awenet evit un darn bras gant kavadennoù Nicolaus Copernicus er XVI$^{vet}$ kantved hag a oa chomet dianavezet a-walc'h e-pad e vuhez. An eil awen, an hini pennañ, a oa bet mennozhioù Galileo Galilei (1564-1642).
Gottfried Wilhelm von Leibniz (1646-1716) a lakae ar matematikoù da vont war-raok. Disheñvel e oa e preder diouzh hini René Descartes. Prederourien Bro-Saoz, evel Thomas Hobbes pe David Hume, a oa krog gant implij furchadennoù arnodel o lakaat war-raok pouezusted an arnodenn hag ar santout evit mestroni ar varregezhioù kentoc'h eget implij ar rezon glan.

### Ar gevrat sokial hag ar frankiz hiniennel

En e displegerezh brudet a responte d'ar goulenn : Petra eo ar Sklêrijennoù? (alamaneg: Beantwortung der Frage: Was ist Aufklärung?, galleg: Qu'est-ce que les Lumières ?), Immanuel Kant a zielfenne ar Sklêrijennoù evel-henn:
   Diraez ar Sklerijennadur zo evit an den dont a-vaez ar vinorelezh ma emañ dre e wall eñ. Bezañ minor eo bezañ dic’houest da ervredañ diouzh an unan hep renadur unan all. Dre e wall-eñ emañ an den er stad a vinorelezh-se pa nad eo ket an diouer a ervredañ a zo an arbenn anezhi met an diouer a ratozhiegezh hag a galonegezh da ervredañ hep renadur unan all. Sapere aude ! [Kred gouzout !] Bez kalonek a-walc’h da ervredañ diouzhit da unan ! Henn eo sturiad ar Sklerijennadur.

## Un nebeud tud brudet

* Jean-Jacques Rousseau
* Voltaire
* Jean Le Rond d'Alembert
* Denis Diderot
* John Locke
* Immanuel Kant
* Thomas Jefferson
* George Washington

## Notenn

* ↑ KIS-879
# Skoaz

Ar skoaz eo rann uhelañ ar vrec'h hag al lec'h ma'z eo staget ouzh korf an den, pe ma'z eo staget pavioù al loened pevarzroadek ouzh o c'horf. Pa vez div vrec'h e vez implijet an droienn, mark an daouder warni, an divrec'h ha staget ouzh an divskoaz ez int.

## Gerioù deveret

* Skoazell,skoazenn, skoaziad
** Reiñ skoazell d'un den zo kement ha sikour anezhañ
*** Skoazellañ un den zo kement ha reiñ sikour dezhañ.
*** Ur skoazeller eo an den a ro skoazell
** Ur skoazell-bleg pe ur skoaz-pleg
** Ur skoazenn
* Ur skoazeg, ur seurt pesk
* Skoazek, pe skoaziek, eo an den divskoaz ledan dezhañ. Treuzskrivet e galleg gant an anvioù-familh Scoazec ha (Le) Scouëzec
* Ur skoazigell zo un tamm eus ur sae, pe ur pezh dilhad heñvel, a zo ouzh ar skoaz, da zerc'hel ar sae peurvuiañ.
* Ur skoazwisk a wisk ar skoaz
# Torc'h

An torc'h eo an dro-c'houzoug metal, arem pe aour peurvuiañ, a veze douget gant ar Gelted ha pobloù all en Henamzer. Diwezhatoc'h e voe douget ivez gant soudarded Roma ha Vikinged er Grennamzer.

## Gerdarzh

Dont a rafe an anv eus ar ger latin torques, deuet eus torqueo (gweañ), abalamour da stumm an dro-c'houzoug. Torch eo an anv e kembraeg.

## Henamzer

Torc'hoù zo bet kavet e bezioù Galianed, ha re Ibered e Spagn. Ne oant ket braverioù kelt hepken. Douget e vezent ivez e-touez ar Skited, pobloù Illiria ha Trakia, ha re all c'hoazh, en Oadvezh an Houarn, eus talek an VIIIvet kantved kent JK betek an IIIde kantved goude JK.

## Krennamzer

Gant Marevezh an Ergerzhadeg e voe echu gant an torc'hoù kelt, met da vare ar Vikinged e voe gwelet torc'hoù en-dro.

## Notennoù

* ↑ The Illyrians, gant J. J. Wilkes, 1992, ISBN 0-631-19807-5, pajenn 223, "Illyrian chiefs wore heavy bronze torques"

## Skeudennoù

* Eildelwenn eus Brezelour Hirschlanden, war ziskouez el lec'h ma voe kavet.
* Triskell e penn un torc'h kelt e Galiza.
* War kaoter Gundestrup (Iañ kantved kent JK) e weler Cernunnos gant un torc'h en e gerc'henn.
* Galian o vervel, delwenn er Musei capitolini, e Roma. Un torc'h en e gerc'henn.
# Torch-leur

Un torch-leur, pe serpilherenn, zo un tamm danvez tev hag a servij da naetaat al leurzi. Peurvuiañ e vez implijet gant dour ha soavon, met gallout a ra ivez servij da sec'hañ ul leur gleb.
# Torcegno

Torcegno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Torcy

Torcy zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall :
* Torcy (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Torcy (Saône-et-Loire), kumun en departamant Saône-et-Loire
* Torcy (Seine-et-Marne), kumun en departamant Seine-et-Marne
* Torcy-en-Valois, kumun en departamant Aisne
* Torcy-et-Pouligny, kumun en departamant Côte-d'Or
* Torcy-le-Grand (Aube), kumun en departamant Aube
* Torcy-le-Grand (Seine-Maritime), kumun en departamant Seine-Maritime
* Torcy-le-Petit (Aube), kumun en departamant Aube
* Torcy-le-Petit (Seine-Maritime), kumun en departamant Seine-Maritime
# Torbay

Torbay zo ur bae e mervent Bro-Saoz, etre Exeter ha Plymouth hag abaoe 1968 anv ur borough meret evel un Aotrouniezh unvan.

## Kontelezh

Abaoe ar 1añ a viz Ebrel 1998 eo deuet da vezañ un Aotrouniezh unvan disrannet diouzh kontelezh velestradurel Devon, daoust dezhi chom en he c'hontelezh lidel. Torquay eo ar pennlec'h anezhi. E-maez an takad dibarrez ez eus en Distrig ur barrez keodedel: Brixham.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Distrig Torbay
# Torbole Casaglia

Torbole Casaglia zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Torchenn

Un dorchenn zo ur seurt sac'h, leuniet gant danvez evel plu pe gloan, hag a vez lakaet war ur gador pe war an douar da azezañ warnañ.
Gallout a ra bezañ implijet ivez da lakaat dindan ar penn, da gousket. Ur goubenner zo ur seurt torchenn a vez da gousket en ur gwele.

## Gerioù

* Ul louf-torchenn a vez lavaret dre fent, hag un tamm dre zismegañs, eus un den o labourat en e goazez war ur gador.

## Pakañ

Tud zo a bak traoù prizius e boestoù ha torchennoù en-dro dezho. Torchennoù dre aer a vez lakaet ivez er sammgirri, ha c'hwezhet etre ar pakadoù evit stabilaat ar garg .

### Pennad kar

* Goubenner
# Torch-treid

Un torch-treid zo un tapis bihan, pe ur seurt kourtinenn, graet gant plouz (plouz koko alies) pe danvezioù all, da lakaat dirak un nor d'an dud da dorchañ o zreid a-raok tremen an treuzoù, evit chom hep louzañ gant o botoù.
* Torch-treid plouz, livet, saozneg warnañ.
* Torch-treid plouz, livet, galleg warnañ.
* Torch-treid plastik, en erc'h.
* Torch-treid plastik
# Torchiara

Torchiara zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Torchiarolo

Torchiarolo zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
# William Blake

William Blake :
| Obererezh | Barzh, liver, engraver |
| Ganedigezh | d'an 28 a viz Du 1757 Londrez, Bro-Saoz |
| Marv | d'an 12 a viz Est 1827 Londrez, Bro-Saoz |
| Yezh skrivañ | Saozneg |
| Oberennoù pennañ ||
| Songs of innocence, Songs of experience, The marriage of heaven and hell ||
| kemmañ |
Ul livour ha skrivagner saoznek eo William Blake.

## The Great Red Dragon Paintings

* An aerouant ruz hag ar vaouez wisket an Heol
* An aerouant ruz hag ar vaouez wisket gant an Heol
* An aerouant ruz hag an euzhadenn ar mor
* The Number of the Beast is 666
# William Dampier

William Dampier (1651 – 1715), a oa merdeer ha morlaer saoz. Bez' e oa ivez skrivagner hag arseller skiantel. Ar Saoz kentañ eo hag a dresas kartennoù eus Holland Nevez (anv kent Aostralia) ha Ginea Nevez. Kas a reas div veaj en-dro d'ar bed ha leuskel e anv d'un enezeg en Aostralia ar C'hornôg.

## Yaouankiz

Ganet e oa William Dampier e Somerset e miz Eost pe miz Gwengolo 1651. Mont a reas da vartolod da 16 vloaz ha kemer perzh en emgann Schooneveld e 1673. Goude bezañ graet meur a vicher (evel merour en ur blantadeg e Jamaika) e tistroas da vartolod.

## Beaj kentañ

E 1679 en em lakaas en akipaj ar boukaner Bartholomew Sharp. Pakañ a rejont listri spagnol er Meurvor Habask hag arsailhañ trevadennoù e Perou. E 1683 e oa Dampier gant John Cooke oc'h arsailhañ trevadennoù spagnol e Perou, en inizi Galápagos hag e Mec'hiko. Dastum a rejont listri ha boukanerien betek kaout ul lestraz a 10 bag. E 1686, asambles gant ar c'habiten Charles Swan, e treuzas ar Meurvor Habask evit mont da arsailhañ reter an Indez. E 1688 e oant war aodoù Aostralia ha Dampier a gemeras notennoù diwar-benn al loened, ar plant hag an dud a veve eno. D'ar memes bloaz e tilestras gant daou geneil war unan eus inizi Nikobar. Distreiñ a reas da Londrez e 1691.

## Ergerzhadeg e bourzh ar Roebuck

Brud a dapas gant embann e deizlevr (New Voyage Round the World) e 1697. E 1699 e voe lakaet da gomandant ar Roebuck gant ar gefridi ergerzhet aod reter Holland Nevez (Aostralia). Eno e kemeras notennoù hag e tapas standilhonoù eus plant ha loened ar rannved-se. Tremen a reas dre Dimor, Ginea-Nevez, Hannover-Nevez, Iwerzhon-Nevez ha Breizh-Nevez.
D'an 21 a viz C'hwevrer 1701 ec'h eas ar Roebuck d'ar strad e-kichen enez Ascension ma chomas Dampier gant e akipaj e-pad 5 sizhunvezh a-raok bezañ saveteet d'an 3 a viz Ebrel.

## Levrlennadur

* Diana and Michael Preston, A Pirate of Exquisite Mind
* Anton Gill, Devil's Mariner
* Riccardo Capoferro, Frontiere del racconto. Letteratura di viaggio e romanzo in Inghilterra, 1690-1750, Meltemi, 2007.
* Woodes Rogers, Cruising Voyage Round the World, 1712.
* Clennell Wilkinson, William Dampier, John Lane at the Bodley Head, 1929.
* Peter Meazey,Saint-Malo Cap Horn, la route de l'argent, Astoure,2005

## Pennadoù kar

* Dampier
# William DuVall

William Bradley DuVall, (ganet d’ar 6 a viz Gwengolo 1967 en Washington, D.C.) a zo kaner, gitarour ha sonaozour er strollad Comes With The Fall hag er mare-se emañ o troiata gant ar strollad Alice in Chains.
Kregiñ a reas ar sonerezh e penn-kentañ ar mare punk e Atlanta er bloavezhioù 1980, ha da gentañ gant ur strollad anvet Awareness Void of Chaos.
E 1983 e sikouras DuVall ar strollad punk Neon Christ en ur seniñ gitar hag en ur skrivañ pozioù war o fladennoù. Gant div droiadig ha div bladenn e krogas ar strollad, troet war ar politikerezh, d’ober un tammig berzh. Implij a reas ar strollad e vrud da harpañ arbennoù aluzennus liesseurt, evel da skouer dieubidigezh Fela Anikulapo Kuti. Dispartiañ a reas ar strollad e 1986, hag adstrollaña rejont evit un abadenn nemetken gant an izili a orin d’ar 24 a viz Kerzu 2004. Er mare-se e oa an izili o treiñ ur film-diell war o divoud. E fin ar bloavezhioù 80 ec'h embarzhas DuVall ar strollad "No Walls", levezonet gant Jimi Hendrix. Enrollañ a rejont ur bladenn.
E fin ar bloavezhioù 1980 e tistro ivez er skol-veur e-lec’h e tap un diplom war ar brederouriezh.
E 1994 e skoazellas e gamalad Dionne Farris da skrivañ ar ganaouenn "I Know"; ar ganaouenn-mañ a gaso Farris da c’hounit un anvidigezh evit ar Grammy hag un ASCAP award.
E fin ar bloavezhioù 1990 e savas DuVall ar strollad Madfly. Eno e voe gitarour, kaner ha sonaozour. Kas a rejont a-benn div bladenn, "Get the Silver" ha "White Hot In The Black", enrollet war label Duvall, DVL Recordings, hag amledet er vro gant Mercury Records/PolyGram. Madfly a reas ur berzh kenwerzhel, met divizout a reas izili ar strollad ne oa ket ar pezh gwellañ evit ar strollad, ha disrannañ a rejont evit sevel Comes With The Fall, gant un isgitarour nevez, Adam Stanger. Diwezhatoc’h e tilojas an izili eus Atlanta da Los Angeles a-benn tapout arvesterien nevez.
Gitarour solo eo bet DuVall evit Michael Tolcher pa troiataas hemañ er Stadoù-Unanet.
Dont a reas DuVall da vignonañ gant ar gitarour Jerry Cantrell e 2000. Seniñ a reas gantañ e troiadoù hag e abadennoù liesseurt, e-lec’h en em adkave gant strollad Cantrell, Alice in Chains. Eno ez eo e kemeras DuVall plas ar c’haner Layne Staley, marvet gant ur rezoenad a heroin hag a gokain e miz Ebrel 2002. Abaoe emañ bepred o troiata ganto.

## References

* ↑ Playoff time in Alice in Chains league (December 9, 2011).