OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Degannwy

Degannwy pe Deganwy zo ur gêr vihan eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ er c'hreisteiz da Llandudno hag er reter da gêr Conwy, a zo en tu all d'ar Stêr Conwy. E kumuniezh Conwy emañ, hag e parrez Llanrhos.

## An anv

E meur a zoare eo bet displeget orin an anv "Deganwy". Evit lod e teufe eus anv an Deceangli, unan eus pobloù keltiek Kembre en Henamzer. Evit tud all e vefe savet diwar an elfenn "din", a dalvez kement ha "kreñvlec'h", ha "Conwy", anv ar stêr.

## Istor

Brudet eo Kastell Degannwy hag a oa kreñvlec'h Maelgwn Gwynedd, roue Gwynedd er VI$^{vet}$ kantved, pintet war un dorgenn a-us kêr. Lec'h-annez pennañ rouaned Gwynedd a oa e Degannwy en amzer-hont, met goude se ez eas al lez da Aberffraw, war Enez Mon. Meur a greñvlec'h a voe savet war an dorgenn a-hed an istor, a-raok ma voe savet ur c'hastell norman e 1082. Goude se e voe savet unan all eno gant Llywelyn Fawr. Distrujet e voe ar c'hastell diwezhañ hag implijet e voe ar mein anezhañ evit sevel Kastell Conwy. E kantrev Rhos e oa Degannwy gwechall.

## Notennoù

* ↑ Enwau Cmyru
# Degemenn

An Degemenn, Gouel Maria Veurzh, ar C'heloù Mat, an Eogeliad, an An Anoñsiasion ([ˌaˑnõˌsiˑaˈsiːõn]) eo ar c'hemenn graet gant an arc'hael Gabriel, lesanvet kannad ar C'heloù mat hervez Buhez ar Sent pe ael ar c'heloù mat, d'ar Werc'hez Vari da lavarout dezhi e oa da vezañ mamm. Diwar ar Pevar Aviel n'eo meneget an darvoud nemet en Aviel Lukaz.

## Gouel

Lidet e vez an darvoud en Iliz katolik d'ar 25 a viz Meurzh, dres 9 miz a-raok Gouel ar Ginivelezh, da lavarout eo Nedeleg.

## Liderezh

An Añjeluz eo ar bedenn hag a zo diazezet war an Degemenn. Unan eus ar pemp mister joaius a vez prederiet warno gant ar re a lavar o chapeled d'al Lun ha d'ar Sadorn eo an Degemenn.

## Degemennoù all

Un degemenn heñvelik zo er Bibl, e Levr ar C'heneliezh (18, 9-15) pa voe roet keloù da Sarah, pried Abraham.

## Arz

Meur a wech eo bet livet an Degemenn, dreist-holl da vare an Azginivelezh.
* Rogier van der Weyden 1435
* Fra Filippo Lippi 1440
* Melozzo da Forli 1438-94
* Antonello da Messina 1473
* Leonardo da Vinci 1473-75
* Sandro Botticelli 1489-90
* Albrecht Altdorfer 1513
* Jacopo Pontormo 1527-28
* Lorenzo Lotto 1528
* Tizian 1559-64
* Bezzi 1560-70
* Caravaggio 1608-10
* Orazio Gentileschi circa 1623
* Zurbarán 1638-39

## Daveoù

* ↑ «An Arc'hael Gabriel o tegemenn ganedigezh Jezuz», Ar Pevar Aviel, Al Liamm, 1969, p. 136.
* ↑ Geriadur Ménard p. 79a.
* ↑ E Buhez ar Sent, 1912, pajennoù 209 ha 225.
* ↑ Goueler Kelt, Tad Turiaw, 1991, p. 24. A seblant savet diwar ar ger kembraek "efangail", evit Aviel, hag a dalv "keloù mat".
* ↑ « Annonciation ar verc'hes glorius Vari », Buez ar Sænt gant Reflexionou spirituel, bloaziad: ?
* ↑ Buhez ar Sent, 1912, pajenn 209.
* ↑ El a(r) c'helou mat a lavaras d'ezi.... Buhez ar Sent, 1912, pajenn 225.
# Deerstalker

Deerstalker eo anv reizh tog Sherlock Holmes, a oa da gentañ un tog da chaseal demmed (deer e saozneg).
En istorioù Arthur Conan Doyle n'eus anv ebet eus tog ebet, met treset e oa bet gant ar skeudenner.

## Wiski

Ur wiski zo anvet Deerstalker ivez.
# Dunadd

Dunadd (Gouezeleg Skos : Dún Add, "kastell (stêr) Add") a zo ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an houarn ha goude lec'hiet e Kilmartin, en Argyll ha Bute e Bro-Skos. Krediñ a reer e oa pennkêr Rouantelezh Dál Riata e-pad ar Grennamzer.
# Duncan Hunter

Ur politikour republikan eo Duncan Hunter, anezhañ dileuriad Kalifornia.
E 1949 e oa bet ganet.
Protestant eo.
War ar renk emañ evit an dilennadegoù prezidant e caucus 2008.
# Dunedin

Dunedin a zo ur saoznekadur eus an anv gouezelek Dùn Éideann, anv kêr-benn Bro-Skos, a zo Dinedin e brezhoneg, hag a zo "Edinburgh" e saozneg ofisiel.
Ouzhpenn-se eo anv kêrioù all er bed:
* Dunedin (Zeland-Nevez), kêr savet gant Skosiz e Zeland-Nevez
* Dunedin, e Florida, er Stadoù-Unanet
* Dunedin, en Ontario, e Kanada

## C'hoazh

* An Dunedin Consort, laz-kanañ e Dinedin, savet e 1996.
# Dunhuang

Dunhuang (敦煌) a zo ur gêr e proviñs Gansu. Poblet eo gant 186 000 a dud (e 2010).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Duno

Duno zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Dunedin (Zeland-Nevez)

Dunedin zo ur gêr savet gant Skosiz e Zeland-Nevez. En Enez ar Su emañ, war aod ar Meurvor Habask
# Duncan Laurence

Duncan de Moor , ganet d'an 11 a viz Ebrel 1994, brudet gant e anv micher Duncan Laurence, zo ur c'haner ha skrivagner pozioù izelvroat. Laurence a zo kroget gant hent micher ar sonerezh e 2014 ha tizhet en devoa an hanter gourfenn en abadenn The Voice of Holland e-pad ar pemvet koulzad. Kannad an Izelvroioù e oa evit kenstrivadeg an Eurovision 2019 gant ar ganaouenn "Arcade". Ar maout a zo aet gantañ er genstrivadeg.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Duncan Laurence war lec'hienn ofisiel an Eurovision
# Duncan Weir

Duncan Weir, bet ganet d'an 10 a viz Mae 1991 e Rutherglen (Bro-Skos), zo ur c'hoarier rugbi XV etrebroadel skosat.

## Liammoù diavaez

* Duncan Weir drop goal against Italy, 2014
* Scotland 90m try v South Africa!! | RWC 2015
# Dundaff Linn

Dundaff Linn zo ul lamm-dour war ar stêr Clyde, e Bro-Skos.
# Dunkelgrafen

An Dunkelgrafen (galleg: Comte et Comtesse des Ténèbres) - « Konted teñval » en alamaneg - a oa ul lesanv roet d'ur c'houblad pinvidik ha kuzh gant tud Hildburghausen, e Thüringen e penn kentañ an XIX$^{vet}$ kantved. E-pad pell eo bet soñjet e oa ar vaouez Marie-Thérèse, merc'h Marie Antoinette ha Loeiz XVI. E fin ar bloavezh 2013 goude arnodennoù TDN eo bet prouet anat ne oa ket liammet ar c'horf ouzh an Tiegezh Bourboñs. Chom a ra dizanv orin ar vaouez-se betek-henn.
# Tro Breizh 2006

Tro Breizh 2006 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 40. Tro Breizh war varc'h-houarn |
| Deiziadoù | 25 a viz Ebrel – 1 a viz Mae 2006 |
| Bro | Frañs |
| Lec'h loc'hañ | Sant-Brieg |
| Lec'h degouezhout | Dinan |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Dries Devenyns (Beveren 2000) |
| Eil | David Le Lay (Bretagne-Jean Floc'h) |
| Trede | Pavel Brutt (Tinkoff Restaurants) |
| ◀ 2005 | 2007▶ |
| Teuliadur ||
Tro Breizh 2006 a zo bet redet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2006. Ar bloaz-se e voe cheñchet anv ar redadeg: Tour de Bretagne a erlec'h Ruban Granitier Breton, an anv implijet abaoe he c'hrouidigezh.

## Tennadoù

| Tennad | Deiz | Redad | km | Trec'hour an tennad | Roched gwenn ha gwer |
| Tennad 1 | Meu. 25/04 | Sant-Brieg – Sant-Brieg | | David Le Lay | David Le Lay |
| Tennad 2 | Mer. 26/04 | Sant-Brieg – Konk-Kerne | | Andrey Mizourov | Andrey Mizourov |
| Tennad 3 | Yao. 27/04 | Konk-Kerne – Henbont | | Kristian House | David Le Lay |
| Tennad 4 | Gwe. 28/04 | Henbont – Gweltaz-Lambrizig | | Dries Devenyns | Dries Devenyns |
| Tennad 5 | Sad. 29/04 | Alaer – Alaer | 13,4 (ABE) | Dries Devenyns | Dries Devenyns |
| Tennad 6 | Sad. 29/04 | Alaer – Sant-Yann-ar-Wern | 92,8 | David Deroo | Dries Devenyns |
| Tennad 7 | Sul 30/04 | Presperieg – Felger | 155 | Jean Zen | Dries Devenyns |
| Tennad 8 | Lun 01/05 | Felger – Dinan | 168 | Olivier Grammaire | Dries Devenyns |

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Tro Breizh 2009

Tro Breizh 2009 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 43. Tro Breizh war varc'h-houarn |
| Deiziadoù | 25 a viz Ebrel – 1 a viz Mae 2009 |
| Hed | 977,4 km |
| Bro | Frañs |
| Lec'h loc'hañ | Naoned |
| Lec'h degouezhout | Kemperle |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Julien Fouchard |
| Eil | Timofey Kritsky (Katyusha Continental) |
| Trede | Jan Ghyselinck (Beveren 2000) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Alexander Kristoff (Joker Bianchi) |
| Kraper gwellañ | Philipp Mamos (Amore & Vita-McDonald's) |
| Hini yaouank gwellañ | Timofey Kritsky (Katyusha Continental) |
| ◀2008 | 2010▶ |
| Teuliadur ||
Tro Breizh 2009 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) a zo bet redet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2009.

## Tennadoù

| Tennad | Deiz | | km | Trec'hour an tennad | Roched gwenn ha gwer |
| Tennad 1 | Sad. 25/04 | Naoned – Gwaled | 159,4 | Dennis Van Winden | Dennis Van Winden |
| Tennad 2 | Sul 26/04 | Trefieg – Felger | 153,3 | Julien Fouchard | Julien Fouchard |
| Tennad 3 | Lun 27/04 | Felger – Sant-Kast-ar-Gwildoù | 161 | Laurent Mangel | Julien Fouchard |
| Tennad 4 | Meu. 28/04 | Matignon – Perroz-Gireg | 152,6 | Sander Armee | Julien Fouchard |
| Tennad 5 | Mer. 29/04 | Sant-Brieg – Ploveren | 169,9 | Jimmy Engoulvent | Julien Fouchard |
| Tennad 6 | Yao. 30/04 | Douarnenez – Douarnenez | 24 (ABE) | Timofey Kritskiy | Julien Fouchard |
| Tennad 7 | Gwe. 01/05 | Douarnenez – Kemperle | 153,6 | Sander Armee | Julien Fouchard |

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Tro Breizh

    Evit implijoù all, gwelet Tro Breizh (disheñvelout).
Tro Breizh a zo ur birc'hirinded katolik e Breizh, diazezet war istor ar vro ha hini ar seizh sant brezhon deuet eus Enez Vreizh, Kembre pe Kerne-Veur dreist-holl, Iwerzhon evit un darnig anezhe, hag a savas seizh eus nav eskopti kozh Breizh.

## Istor

Deuet e oant da Vreizh e-tro ar V$^{vet}$ ha VI$^{vet}$ kantved da zegas ar gristeniezh. Gant ar Seizh Sant eo bet krouet an eskoptioù kentañ. A-raok e veze graet Tro Breizh dindan ur miz, gant 600 km war droad. Ur vojenn gozh e Breizh a lavar : Ma n'eo ket bet graet Tro Breizh gant un den en e vev, e vo graet gantañ pa vo marv.
Goude ur ehan hir eo bet lañset en-dro Tro Breizh gant ur gevredigezh anvet "Les Chemins du Tro Breizh", krouet e 1994 gant Philippe Abjean. Evit an dud eus ar gevredigezh-se e oa aesoc'h ober ur gerzhadenn bep bloaz, gant ul lankad graet pep hañv. An Tro Breizh a-bezh a zo graet neuze e-korf seizh vloaz.
Setu amañ ar c'hêrioù e-lec'h ma tremen Tro Breizh, da lavarout eo kêrioù m'emañ un iliz-veur :
* Kemper, kêr Sant Kaourintin.
* Kastell-Paol, kêr Sant Paol Aorelian.
* Landreger, kêr Sant Tugdual.
* Sant-Brieg, kêr Sant Brieg.
* Sant-Malo, kêr, Sant Maloù.
* Dol, kêr Sant Samzun.
* Gwened, kêr Sant Patern.
# Tro Breizh 2007

Tro Breizh 2007 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 41. Tro Breizh war varc'h-houarn |
| Deiziadoù | 25 a viz Ebrel – 1 a viz Mae 2007 |
| Broioù | Frañs Rouantelezh-Unanet |
| Lec'h loc'hañ | Saint Hélyi |
| Lec'h degouezhout | Josilin |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Lars Boom (Rabobank Continental) |
| Eil | Martijn Maaskant (Rabobank Continental) |
| Trede | David Le Lay (Bretagne-Armor Lux) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Jürgen Roelandts (Davitamon-Win For Life-Jong Vlaanderen) |
| Hini yaouank gwellañ | Lars Boom (Rabobank Continental) |
| Hini gwellañ er renkadur kenstrollet | José Martins Freitas |
| ◀2006 | 2008▶ |
| Teuliadur ||
Tro Breizh 2007 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) a zo bet redet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2007. Evit ar wech kentañ e voe dibabet kregiñ ar redadeg e Jerzenez.

## Tennadoù

| Tennad | Deiz | Redad | km | Trec'hour an tennad | Roched gwenn ha gwer |
| Rakredadeg | Mer. 25/04 | Saint Hélyi (JER) – Saint Hélyi (JER) | 4,7 (ABE) | Lars Boom | Lars Boom |
| Tennad 1 | Yao. 26/04 | Sant-Maloù – Kankaven | 157,4 | Edvald Boasson Hagen | Edvald Boasson Hagen |
| Tennad 2 | Gwe. 27/04 | Sant-Suliav – Loudieg | 176 | Jos Pronk | Edvald Boasson Hagen |
| Tennad 3 | Sad. 28/04 | Loudieg – Douarnenez | 173,1 | Olivier Grammaire | Edvald Boasson Hagen |
| Tennad 4 | Sul 29/04 | Gwennin – Roazhon | 169,4 | Sébastien Turgot | Lars Boom |
| Tennad 5 | Lun 30/04 | Merzhelieg – Merzhelieg | 24,3 (ABE) | Lars Boom | Lars Boom |
| Tennad 6 | Meu. 01/05 | Ploveren – Josilin | 165,8 | Edvald Boasson Hagen | Lars Boom |

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Tro Breizh 2010

Tro Breizh 2010 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 44. Tro Breizh war varc'h-houarn |
| Deiziadoù | 25 a viz Ebrel – 1 a viz Mae 2010 |
| Hed | 1 006 km |
| Broioù | Frañs Jerzenez |
| Lec'h loc'hañ | Gorey |
| Lec'h degouezhout | Dinan |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Franck Bouyer (BBox Bouygues Telecom) |
| Eil | Renaud Dion (Roubaix Lille Métropole) |
| Trede | Dimitri Le Boulch (Big Mat-Auber 93) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Jetse Bol (Rabobank Continental) |
| Kraper gwellañ | Arkimedes Arguelyes (Itera-Katusha) |
| ◀2009 | |
| | Teuliadur |
Tro Breizh 2010 (pe Tour de Bretagne ez-ofisiel) a zo bet redet eus ar 25 a viz Ebrel betek ar 1añ a viz Mae 2010. Evit an eil gwech e voe dibabet kregiñ ar redadeg e Jerzenez.

## Tennadoù

| Tennad | Deiz | Redad | km | Trec'hour an tennad | Roched gwenn ha gwer |
| Tennad 1 | Sul 25/04 | Gouôrray (JER) – Gouôrray (JER) | 142 | Jetse Bol | Jetse Bol |
| Tennad 2 | Lun 26/04 | Saint Ouën (JER) – Saint Ouën (JER) | 10,2 (ABE) | Martijn Keizer | Jetse Bol |
| Tennad 3 | Meu. 27/04 | Sant-Maloù – Gweltaz-Lambrizig | 185,5 | Benoît Daeninck | Jetse Bol |
| Tennad 4 | Mer. 28/04 | Gweltaz-Lambrizig – Maoron | 153,1 | John Degenkolb | Jetse Bol |
| Tennad 5 | Yao. 29/04 | Maoron – An Uhelgoad | 176,3 | John Degenkolb | Jetse Bol |
| Tennad 6 | Gwe. 30/04 | An Uhelgoad – Ilfentig | 190,5 | Cédric Pineau | Franck Bouyer |
| Tennad 7 | Sad. 01/05 | Ilfentig – Dinan | 148,4 | Gael Malacarne | Franck Bouyer |

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Tro-viñs

Un dro-viñs zo ur benveg da dreiñ biñsoù, pe evit o sankañ e-barzh ar c'hoad pe ar metal, pe evit o lemel.
# Tro-vrezel Italia (1796-1797)

Tro-vrezel Italia a c'hoarvezas e 1796 pa voe kaset arme Bro-C'hall gant Napoleone Buonaparte d'ober un dro-vrezeliñ da Italia e-pad brezel Kentañ Kenunaniezh rouantelezhioù Europa a-enep ar Republik C'hall.
Stourm a reas an arme c'hall ouzh Rouantelezh Sardigna, ouzh an Impalaeriezh Santel hag ouzh Stadoù ar Pab.
Er brezel-se e c'hallas ar jeneral Buonaparte diskouez e ampartiz strategour ha condottiero, goude ma ne oa ket armet eus ar gwellañ. Meur a wech e voe trec'h, ma c'hallas ar Republik c'hall teurel he dorn war un darn vras eus Italia an hanternoz.
Dont a reas a-benn da sevel un toullad stadoù tost-kar da hini Bro-C'hall. E fin e droiad e voe sinet Feur-emglev Campo Formio, ma voe anat e drec'h personel war Aostria, ha levezon Bro-C'hall war dud uhel Italia.
# Tro Breizh (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tro Breizh (a-wechoù, dre fazi, an Dro Breizh), a zo:
# Tro-vrezel Walcheren

Tro-vrezel Walcheren (30 a viz Gouhere - 10 a viz Kerzu 1809) zo un dro-vrezel aozet gant arme Breizh-Veur, en Zeeland en 1809. War-dro 40 000 soudard ha 6 000 a gezeg, gant artilherezh, a dreuzas Mor an Hanternoz.
O fal e oa tagañ porzh Antwerpen a oa dalc'het gant Bro-C'hall evit reiñ skoazell da Aostria, a oa o paouez koll emgann Wagram e deroù Gouhere. Ne voe ket kalz emgannoù, met kalz a soudarded a varvas gant ur c'hleñved a oa anvet "Terzhienn Walcheren". Ouzhpenn 4000 Saoz a varvas diwarnañ, ha 106 hepken en emgannoù; ar re a chomas bev a zistoas da Vreizh-Veur d'an 9 a viz Kerzu.

## Istor

D'an 29 a viz Gouhere 1809 e voe roet keloù d'ar jeneral gall Monnet e oa ul lestraz saoz eus ar Royal Navy a 22 lestr kenwerzh ha 120 lestr-brezel o tostaat ouzh aod hanternoz enez Walcheren. Mennet e oant da stankañ aber ar stêr Scheldt da virout ouzh ar C'hallaoued da implij porzh Antwerpen d'ober brezel dezho, da zistruj al lestraz gall a gave dezho edo e Vlissingen (Flushing e saozneg), ha da skañvaat ar bec'h lakaet gant an armeoù gall war an Aostrianed. Met re ziwezhat e oa evit an Aostrianed, trec'het dija en emgann Wagram.
Ne deuas ket ar gouarnour gall a-benn da virout ouzh 18 000 pe 20 000 soudard breizhveuriat da zilestrañ. Etre an 3 hag an 8 aviz Eost e klaskas ar Saozon sevel o bateriennoù kanolioù dirak Vlissingen. Ur fazi bras a reas ar jeneral gall ouzh o leuskel da dostaat ouzh ar mogerioù hep enebiñ.

## Vlissingen kodianet

D'an 13 diouzh ar beure e krog 6 baterienn ha 14 mortez, 16 obuzer ha 10 pezh kanol a 36. Tennadeg a voe a-hed daou zevezh ha div nozvezh.
Pierre Jacques Osten

## Skeudennoù

Ar Saozon en emgannoù Walcheren
* Enklask goude an droiad-vrezel.
* Robert Stewart, Lord Castlereagh
* John Pitt, eil kont Chatham
* Ar roue Lodewijk Napoleon Bonaparte
* Jean-Baptiste Bernadotte
* Ar c'hont Jean-Baptiste Dumonceau

## Liammoù diavaez

* (en) Walcheren 1809: a medical catastrophe
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1929

Tro C'hall war varc'h-houarn 1929 a zo bet gounezet gant ar Belgiad Maurice de Waele.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1930

Tro C'hall war varc'h-houarn 1930 a zo bet gounezet gant ar Gall André Leducq.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1928

Tro C'hall war varc'h-houarn 1928 a zo bet gounezet gant al Luksembourgad Nicolas Frantz.
# Fars-sac'h

Ar fars-sac'h eo ar fars a zebrer er meuz anvet kig-ha-fars.
Graet gant un toaz aozet gant laezh, vioù ha bleud gwinizh (fars gwenn) pe bleud gwinizh-du (fars du), ha poazhet er sac'h-fars. Servijet e vez troc'het a jelkennoù, pe bruzunet, asambles gant ar c'hig hag al legumaj.
# Fascia (Italia)

Fascia zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Fasm

Amprevaned ha geotdebrerien eo ar fasmed. Laboused ha bronneged dreist-holl eo o freizherien. Evit chom bev e touellont anezho o kemer stumm delioù, skourroù ... a-neuz gant ar plantoù e lec'h ma vevont. Abalamour da-se e vezont anvet bizhier an diaoul ivez. En ur vransigellañ e tilec'hiont, evel un tamm koad o fiñval gant an avel. Gallout a reont chom a-sav e-pad eurvezhioù avat.
# Fasti (Ovidius)

Ar Fasti zo ur varzhoneg gant ar barzh latin Ovidius, er bloavezh 15, savet diwar-benn an deiziadur roman hag ar gouelioù.

## Notennoù

* ↑ (la) Ar skrid orin, levrenn I sqq.
# Farz buan

Ar Farz buan zo ur rekipe eus Breizh, meur a zoare dezhi. Ar repike brudetañ a zo gant bleud ha sukr, goude ma implijer sukr abaoe nebeut a amzer hepken. Gallout a reer debriñ en ur mod sall, gant bleud gwinizh-du, asambles gant kig-moc'h kraz.

## Daveoù

* ↑ (fr) Le farz buen – Cuisine à l'ouest, 2020-11-11
* ↑ Bernard, « Farz Buen », 2020-11-11
# Fasano

Fasano zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
# Farz forn

Farz forn zo ur wastell a Vreizh graet gant bleud, sukr ha vioù.
# Faseg

Ur yezh papouek eus skourr ar yezhoù kwomtarek-baibaiek eo ar faseg (fas pe membi) komzet gant ouzhpenn 1 600 den (1988) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
# Fastrada

Fastrada Frankonia (765 - 10 a viz Eost 794), a oa merc'h da Raoul III Frankonia ha da Aeda Bavaria, a voe rouanez ar Franked pa euredas da g-Karl Veur e 784.
Div verc'h he doe :
* Teodrada (war-dro 785 - war-dro 853), abadez Argenteuil
* Hiltrude, pe Hiltrude Frankia, ganet e 787.
Brudet eo abalamour m'he dije stourmet garv a-enep ar Saozon, ha klasket lazhañ Pepin an Tort, mab Himiltrude.
Dek vloaz e vevas c'hoazh goude hec'h eured. Mervel a eure e-pad Kuzul-eskibien Franfurt e 794. Beziet e voe en abati Sant-Alban e-kichenik Mainz ha ne oa ket echu he sevel c'hoazh. Abalamour d'an arc'heskob Richulfs eo ne voe ket kaset da veziañ da Abati Sant Denez, e-tal Pariz, ma veze beziet ar rouaned Frank, na da Abati Sant Arnulf, e-tal Metz.
Pa voe distrujet an abati e 1552 e voe kaset he maen-bez da iliz-veur Mainz e-lec'h m'e weler hiriv.
# Glanmor Williams

An aotrou (Syr) Glanmor Williams (Dowlais, 5 Mae 1920 – Abertawe, 25 C’hwevrer 2005) zo bet unan eus istorourion bennañ Kembre. Arbennikaet e oa war Istor Kembre e deroù ar mare a-vremañ.
Ganet ha maget e voe e Dowlais a-raok monet da skol Castell Cyfarthfa e Merthyr Tudful ha goude da Skol-Veur Kembre en Aberystwyth.
Kelenner e voe war an istor e-pad 25 bloaz e Skol-Veur Abertawe.

## Levrlennadur

* Wales and the Reformation. Gwasg Prifysgol Cymru
* Grym Tafodau
* Owen Glendower
* The Welsh Church from Conquest to Reformation
* Religion, Language and Nationality
* Glanmor Williams: A Life
# Glanville

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Glanville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Glanville en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Blangy Pont-l'Évêque Intercom |
| Kanton | Pont-l'Évêque |
| Kod INSEE | 14302 |
| Kod post | 14950 |
| Maer | Martine Martin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,43 km² |
| Led | 49° 17' 02" Norzh |
| Hed | 00° 04' 20" Reter |
| Uhelder kreiz | 61 m |
| Uhelder bihanañ | 38 m |
| Uhelder brasañ | 142 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 177 (2009) |
| Stankter | 28 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Glanville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, Emgann Normandi: lazhet e voe ur vaouez yaouank nann soudard e Glanville gant an Alamaned d'ar 14 a viz Gouere 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia, XII$^{vet}$ kantved.
* Ar Villa Sayer, an ti nemetañ bet savet e Bro-C'hall gant an ti-savour alaman Marcel Breuer.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Glantwymyn

Glantwymyn (Cemmaes Road e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e gwalarn kontelezh Powys, e Sir Drefaldwyn kozh. Emañ war an hent a gas da Gemais, er biz da Vachynlleth, war lez ar stêr Twymyn.
E 2011 e oa 1 185 a dud o chom e kumuniezh Glantwymyn ha 607 anezho a oa kembraegerien (53,1%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Glanyrafon (Ceredigion)

Glanyrafon zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfarian, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 118,4 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •