# Berne

Berne :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Berné |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Gourin |
| Kod kumun | 56014 |
| Kod post | 56240 |
| Maer Amzer gefridi | David Guilloux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roue Morvan Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz Breizh |
| Lec'hienn Web | (fr)www.berne-morbihan.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 545 ann. (2020) |
| Stankter | 44 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 59′ 44″ Norzh 3° 23′ 28″ Kornôg / 47.9955555556, -3.39111111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 120 m bihanañ 36 m — brasañ 166 m |
| Gorread | 34,77 km² |
| Berne ||
| kemmañ |
Berne (ne vez skrivet Berné nemet e galleg) zo ur gumun eus Breizh, e kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* Ar Skorf etre Berne hag An Ignel.
* War lez ar Skorf emañ Berne.

## Dezougen

* War al linenn hent-houarn Pondi Mêlann edo Berne.

## Anv
### Stummoù skrivet

* (fr)Dauzat & Rostaing ː Berrené, 1387
* (br)Erwan Vallerie : "Berrené, 1319; Berené, 1332; Berrené, 1360; Berrené, 1387; Beronne, 1516; Berevez, 1553"
* (fr)Hervé Abalain : "Berrene en 1387, < Bernac / Brennac dre metatezenn
* (fr)Daniel Delattre : "Berrenne, Beprene au XVè"

### Gerdarzh

* (fr)Dauzat et Rostaing ː anv den galian ha roman Brennius (eus galianeg Brennus) ha lostger -acum".
* (fr)Emb. Flohic : e c'hellfe dont eus bern,
* (fr)Hervé Abalain : marteze domani Brennos / Brennus; marteze 'bre' ha 'nec'h' , dre ma Berne en em gav war un uhel. Derc'hel sonj ivez hag e oa ar barrez dindan anv Brevin, arc'heskob Canterbury

## Istor
### Henamzer

* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ) a dreuze ar Skorf e Pontuler e Berne; e Ziñseg, war lez an hent, e oa bet savet ur c'hamp gant ar Romaned.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet da bennlec'h kanton Berne gant teir c'humun ennañ: An Ignol, Berne ha Sant-Karadeg-Tregonvael; e Bann ar Faoued e oa; dilamet e voe kanton Berne e 1801 ha lakaet Berne e Kanton ar Faoued bet miret ha brasaet ivez gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Berne en Arondisamant Pondi e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* * Mervel a reas 78 gwaz hervez marilhoù ar gumun, 83 hervez monumant Santez-Anna-Wened hag hervez monumant ar re varv (eleze 4,09 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911) eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.

#### Eil Brezel-bed
##### Repuidi-brezel

* D'an 1 a viz Even 1940 e oa 192 repuad e Berne; 12 anezhe n'oant ket distroet d'ar gêr c'hoazh d'ar 1añ a viz Gwenholon 1940.

##### 1944

* Miz Even: un den ag ar Rezistañs a voe lazhet gant an Alamaned e Kergaer;
* Miz Gouere: d'ar 6, 16 den ag ar Rezistañs a voe fuzuilhet e Landordu; d'an 18, tri ezel arall ag ar Rezistañs a zo bet fuzuilhet e Kernevez-Ziñzeg.

##### Tud marvet

* Mervel a reas 21 den abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ

* Daou waz a varvas e Brezel Indez-Sina ha pevar e Brezel Aljeria.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Pontkalleg.
* An iliz katolik.
* Maner Pontkalleg
* Iliz katolik Sant Breven.
* Chapel Sant Albaod.
* Chapel ar Galon Sakr.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 3 a viz Even 1926.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.

## Tud

* Paul Ihuel (2 a viz Du 1903 e Pondi-22 a viz Here 1974 e Pariz, Bro-C'hall), maer ar gumun, kuzulier Kanton ar Faoued (1945-1974), kannad ar Mor-Bihan e 1936-1940 hag e 1945-1974, kadoriad kuzul-departamant ar Mor-Bihan, Is-sekretour-stad ha Sekretour-stad al Labour-Douar.

### Ardamezeg ar familhoù

| de Malestroit Aotrounez Pontkallek | En gul e nav bezantenn en aour, 3, 3, 3. |

## Liammoù diavaez

* (br)Berne war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* (fr)Centre généalogique et historique du Poher. Kaier ar Poher. n° 66. Miz Here 2019
* (fr)Job Jaffre : Seigneurs et Seigneuries du Kemenet-Héboé, Éditions Dalc'homp Soñj, 1986
* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (fr)Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Albert Dauzat et Charles Rostaing : Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse, 1963. Guénégaud, 1978
* ↑ Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ (fr)Henri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, hep deiziad, (e galleg), pajenn 16
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Berne - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 46, 173 ha 342
* ↑ (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)1914 - 1918 - Des champs aux tranchées, Liv'Editions, Ar Faoued, 1998, pajenn 94
* ↑ (fr)Association Mémoire du canton du Faouët, 1939-1945 en Centre-Bretagne, Liv'Editions, Ar Faoued, 2004, levrenn I, pajenn 118
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 20 da 23
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993