OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gb (lizherenn)

Un divc'hrafenn latin eo Gb, gb implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /ɡ͡b/.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
* Porched ar yezhoù hag ar skriturioùAdkavit pennadoù Wikipedia a denn d'ar yezhoù.
* Gwelit ivez:
* Kensonenn gweuz-drekstaon dre serriñ mouezhiet
# Gbokoeg

Ur yezh (lakaet a-wechoù da rannyezh) krechek eus isskourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an gbokoeg (gboko) e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Gcompris
## Petra eo GCompris ?

Ur meziant kelennadel o kinnig obererezhioù liesseurt d’ar vugale etre 2 ha 10 vloaz eo GCompris.
Alies e vez c’hoarius an obererezhioù, atav e vezont kelennadel avat. E-touez an domanioù da heul e kavot obererezhioù :
- dizoleiñ an urzhiataerioù : klavier, logodenn, fiñvioù al logodenn... - jedoniezh : adwelout an taolennoù, kemparzh, eriñvadur,... - skiantoù : tredan, kelc’hiad an dour, ar skluzioù, ar splujerezed... - douaroniezh : lakaat ar broioù war ur gartenn. - c’hoarioù : torr-pennoù, gwezboell, c’hoari-eñvor... - lenn : pleustradur war al lenn - all : lenn an eur, livioù brudet e miltammoù, tresadennoù sturiadel...
En e bezh ez eus ouzhpenn 100 obererezh kinniget ha war emdreiñ emañ c’hoazh. Ur meziant dieub eo GCompris. Azasaet e vez ganeoc’h hervez hoc’h ezhommoù pe wellaet zoken, ha, perak ket, lakaet da vezañ arveret gant bugale ar bed a-bezh.

## Liammoù diavaez

* (br) GCompris
* (br) Pakadoù skrammad
* [pakadoù skrammad all e brezhoneg]
# Gdynia

Gdynia (Gdiniô e kachoubeg, Gdingen en alamaneg) zo ur porzh e Polonia, war ribl ar Mor Baltel, e-kichen Gdansk ha Sopot. Mont a ra an teir c’hêr-se, a-gevret, d’ober an tolpad-kêrioù anvet Trójmiasto.
Eus an XIII$^{vet}$ kantved eo ar meneg kentañ eus Gdynia. War-lerc’h ma voe rannet Polonia e 1772, e oa Gdynia e Prusia. Abaoe Feur-emglev Versailhez (1919) emañ e Polonia.

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Gdynia gant ar c’hêrioù-mañ :
| Bro-Saoz | Plymouth | abaoe 1976 |
| Alamagn | Kiel | abaoe 1985 |
| Danmark | Aalborg | abaoe 1987 |
| Finland | Kotka | abaoe 1988 |
| Sveden | Karlskrona | abaoe 1990 |
| Norvegia | Kristiansand | abaoe 1991 |
| Stadoù-Unanet | Brooklyn | abaoe 1991 |
| Lituania | Klaipėda | abaoe 1993 |
| Belarus | Baranavichy | abaoe 1993 |
| Stadoù-Unanet | Seattle | abaoe 1994 |
| Rusia | Königsberg | abaoe 1994 |
| Latvia | Liepāja | abaoe 1999 |
| Estonia | Kunda | abaoe 2001 |
| Bro-C'hall | Côte d'Opale | abaoe 2006 |
| Sina | Haiku | abaoe 2006 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec’hienn Gdynia (pl) (de) (en) (fr) (sv) (da) (ru) (es)
# Gea de Albarracín

Gea de Albarracín zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 452 (2023).
# Englishman In New York

Englishman In New York a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer saoz Sting.

## Danvez

El levrig lakaet a-gevret gant an albom ...Nothing Like the Sun e kont Sting en devoa bet c'hoant da gaozeal eus ur mignon kozh dezhañ — an arzour gae saoz Quentin Crisp (1908-1999) — hag en devoa kuitaet Londrez da vont da New York d'ober e annez er c'harter Bowery (e 1981 hag eñ trizek vloaz ha tri-ugent d'an ampoent...).

## Enrollañ

Kaset e voe an enrolladennoù da benn e studioioù Associated Independent Recording (AIR) en Enez Montserrat (Tiriadoù Tramor Breizh-Veur), adalek miz Meurzh betek miz Eost 1987, gant ar sonerien amañ dindan :
* Mino Cinelu (1957-),
* Manu Katché (1958-) : taboulinoù,
* Kenny Kirkland (1955-1998) : klavier,
* Branford Marsalis (1960-) : saksell,
* Andy Newmark (1950-).

## Embann

Embannet e voe gant A&M Records d'an 13 a viz Here 1987 e-touez an unnek kanaouenn all eus ...Nothing Like the Sun, eil albom studio ar c'haner saoz.

## Arzourien all

Kanet e oa bet gant Bamboo, The Black Eyed Peas, Cris Cab, Chico & the Gypsies, PH Electro ha Razorlight ivez.

## Selaou Englishman In New York ha lenn ar gerioù

* Englishman In New York : ar c'hlip video sevenet gant David Fincher.
* Gerioù Englishman In New York el lec'hienn A-Z Lyrics.
# England

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
England eo anv saoznek Bro-Saoz hag ivez un anv-tiegezh saoznek.

## Tud

* Audie England, aktorez stadunanat
* Jen England, aktorez stadunanat
* Mike England, melldroader kembreat

## Oberennoù

* England, My England, ur film saoz e 1995
* This Is England, kan ha film saoz

## Lec'hanvadurezh

* England, Arkansas, e SUA
# Englebelmer

Englebelmer :
| Ar c'halvar ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Somme |
| Arondisamant | Péronne |
| Kanton | Albert |
| Kod kumun | 80266 |
| Kod post | 80300 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Fromont 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays du Coquelicot |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 311 ann. (2020) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 95 m — brasañ 146 m |
| Gorread | 9,41 km² |
| kemmañ |
Englebelmer a zo ur gumun eus departamant Somme (Bro-C'hall).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Kendeuzet e voe kumunioù Englebelmer ha Vitermont e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Distrujoù a voe er geriadenn.
* Ur c'hamp a voe implijet eno gant milourion an Douar-Nevez.
* Ur soudard breizhat a voe lazhet eno gant al lu gall d'ar 16 a viz Here 1916.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Lod ag ar bezioù milourel.
* 52 vez milourel ag ar C'hommonwealth e bered ar gumun.
* Iliz katolik Sant Varzhin en Englebelmer.
* Iliz katolik kozh Intron-Varia ar C'horroidigezh e Vitermont.

## Tud
### Tud marvet eno

* Louis Julien Le Madec, ganet e Naoned d'an 10 a viz Meurzh 1886, soudard er 65vet rujumant war-droad, fuzuilhet pe lazhet gant un ofiser d'ar 16 a viz Here 1914 e-pad ar Brezel-bed kentañ (meneget eo war ar mortuaj: «indigne» (dizellezeg)).

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Carte de Cassini
* ↑ Mémoire des hommes
# Englesqueville-en-Auge

Englesqueville-en-Auge :
| An iliz. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Pont-l'Évêque |
| Kod kumun | 14238 |
| Kod post | 14800 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Rousselin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Blangy Pont-l'Évêque Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 112 ann. (2020) |
| Stankter | 31 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 15 m — brasañ 121 m |
| Gorread | 3,61 km² |
| kemmañ |
Englesqueville-en-Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Taurin, XVIII$^{vet}$ kantved, gant lodennouigoù eus an XIII$^{vet}$ kantved$^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Clochers de France
* ↑ Calvadocyclopédia - Dictionnaire du Calvados
* ↑ EBSSA
# Englos

Kumunioù Frañs :
| Anv | Englos |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Englos e Kanton Lomme hag en Arondisamant Lille | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lille |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Kanton | Lomme |
| Kod INSEE | 59195 |
| Kod-post | 59320 |
| Maer | Henri Leturgie |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 1,35 km² |
| Led | 50° 37' 33" Norzh |
| Hed | 02° 57' 27" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 26 m |
| Uhelder brasañ | 47 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 559 (2006) |
| Stankter | 414 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Englos a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini, EBSSA ha fr:Englos
# Engiadina

Engiadina pe Engadin (Engiadina e romañcheg, Engadin en alamaneg, Engadina en italianeg, Engadine e galleg ; un anv a dalvez kement ha liorzh an Inn) zo un draoñienn hir en Alpoù Suis, e kanton Grischun, e reter ar vro. En em astenn a ra a-hed ar stêr Inn, war ur c'hant kilometr bennak, adalek an eien, e-kichen an ode anvet Pass del Malögia (Maloja Pass), betek harzoù Aostria, en ardraoñ. A bep tu d'an draoñienn ez eus menezioù uhel-mat ha brudet eo ar c'horn-bro abalamour d'e gened ha d'an amzer heoliet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Engis

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Engis (walloneg :Indji) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
* Lec'hiadur
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 27,74 km²
* Poblañs (2022) : 6 269 a dud
* Stankter : 226 den/km²
# Englesqueville-la-Percée

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Englesqueville-la-Percée |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Englesqueville-la-Percée en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Isigny Grandcamp Intercom |
| Kanton | Isigny-sur-Mer |
| Kod INSEE | 14239 |
| Kod post | 14710 |
| Maer | Nicole d'Hérouville (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,88 km² |
| Led | 49° 22' 36" Norzh |
| Hed | 00° 57' 02" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 30 m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 42 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 90 (2008) |
| Stankter | 11 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Englesqueville-la-Percée a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed

* Lazhet e voe ur paotr yaouank nann-soudard gant un tenn d'ar 7 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi;
* dieubet e voe ar gumun gant ar 175vet Rejimant Troadegiezh ha tankoù SUAat d'an 8 a viz Even 1944 tro div eur beure;
* d'an 9 a viz Even 1944 e voe kroget sevel un nijva gant an 834th Air Engineers Battalion eus an 9th Tactical Air Force eus USAAF a-fourch war kumunioù Saint-Pierre-du-Mont hag Englesqueville, e lodenn vrasañ o vout en Englesqueville; echuet e voe d'an 20 a viz Even; implijet e oa bet adalek an 9; eno e voe lec'hiet 48 nijerez chaseal-bombezañ P47 "Thunderbolt" eus an 366th Fighter Group; A1 a oa e anv ha FRY e anv-kod; dilezet e voe an nijva d'ar 5 a viz Gwenholon 1944$^,$ .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Beaumont-le-Richard, XII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Vigor, XII$^{vet}$ kantved.
* Peulvanig an nijva SUAat "A1".

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | → bremañ | Nicole d'Hérouville | digostezenn | Dornskriverez |
| a-raok 1995 | Meurzh 2001 | Louis Ledevin | tu-dehou, distrollad | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* 1 2 Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ Johnson, David C. (1988), U.S. Army Air Forces Continental Airfields (ETO), D-Day to V-E Day; Research Division, USAF Historical Research Center, Maxwell AFB, Alabama
* ↑ Omaha-Beach Vierville
* ↑ Clochers de France
# Englefontaine

Kumunioù Frañs :
| Anv | Englefontaine |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Englefontaine en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Quercitain |
| Kanton | Le Quesnoy-Reter |
| Kod INSEE | 59194 |
| Kod-post | 59530 |
| Maer | Michel Manesse |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,62 km² |
| Led | 50° 11' 32" Norzh |
| Hed | 03° 38' 37" Reter |
| Uhelder kreiz | 135 m |
| Uhelder bihanañ | 128 m |
| Uhelder brasañ | 152 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 341 (2007) |
| Stankter | 290 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Englefontaine a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
* An ti-kêr hag an iliz katolik

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: kemeret e voe Englefontaine gant an 18vet hag an 33vet Rannoù eus lu ar Rouantelezh-Unanet d'an 26 a viz Here 1918.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Bered ar C'hommonwealth : Englefontaine British Cemetery
| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 179 |
| Hollad | 179 |
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Du 1918 gant Ofisour ar Beziadurioù eus an 38vet Rann (Kembre) eus lu ar Rouantelezh-Unanet. Brasaet e voe goude an arsav-brezel eus an 11 a viz Du 1918 gant 55 bez degaset eus Les Tuileries British Cemetery, bet krouet en ul lec'h all eus Englefontaine e miz Du 1918 ivez gant an 33vet hag 38vet Rann-lu .
* An iliz katolik.

## Dave ha notennoù

* 1 2 WW1 Cemeteries
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Englyn

Un englyn (englynion el liester) zo ur varzhoneg verr e kembraeg hag e kerneveureg savet diwar reolennoù an doare-gwerzaouiñ anvet cynghanedd.
Hervez ar reolennoù-se ez eus un niver a silabennoù e pep linenn, ur glotenn hag enklotennoù e lec'hioù resis.

## Eizh doare

Eizh doare englynion zo.

### Englyn penfyr

Hennezh eo an englyn berr e benn. Teir linenn zo. Dek silabenn el linenn gentañ, seizh en div all hag ur glotenn e penn an teir.
El linenn gentañ, er seizhvet pe eizhvet pe navet silabenn, e kaver ar glotenn a vo e dibenn an div linenn arall. Ouzhpenn-se e klot pedervet silabenn an eil linenn gant diwezhañ silabenn al linenn gentañ.

### Englyn milwr

Hennezh eo englyn ar soudard. Teir linenn seizh silabenn gant ur glotenn evite o-zeir.

### Englyn unodl union

Anezhañ peder linenn enno dek, c'hwec'h, seizh, ha seizh silabenn.
Sed ur skouer eus an englyn unodl union:
Ym Mhorthoer y Merthyron – y merthyr Mwya'i werth o ddigon A hir-fawrha y fro hon Wr dewr o Aberdaron
—Alan Llwyd

### Englyn unodl crwc
## Skouerioù

Daou englyn gant Cynddelw Brydydd Mawr, barzh eus an XII$^{vet}$ kantved:
    Balch ei fugunawr ban nafawr ei lef
    pan ganer cyrn cydawr;
    corn Llyelyn llyw lluydfawr
    bon chang blaen hang bloed fawr.
    Corn wedi llad corn llawen
    corn llugynor Llywlyn
    corn gwyd gwr hydr ai can
    corn meinell yn ol gellgwn
Sed un englyn saoznek gant Robertson Davies.
The Old Journalist
    He types his laboured column--weary drudge!
    Senile, fudge and solemn;
    Spare, editor, to condemn
    These dry leaves of his autumn.
Gras e doare un englyn (diskouezet eo ar cynghanedd).
    O Dad, yn deulu dedwydd - Y deuwn (Dad & dedwydd, d<accent>d adlavaret)
    A diolch o'r newydd, (deuwn & diolch, d<accent> adlavaret)
    Cans o'th law y daw bob dydd (law & daw rhyming, daw & dydd, d<accent> adlavaret, cynghanedd sain)
    Ein lluniaeth a'n llawenydd. (ein lluniaeth & a'n llawenydd, ll<accent>n adlavaret)

## Brezhoneg

Un nebeud zo bet savet gant Padrig an Habask e brezhoneg, embannet e-barzh al Lanv, ha dastumet el levr Lampreiz e 2020.
# Douryar Lord Howe

Douryar Lord Howe :
| Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Porphyrio |
| Anv skiantel ||
| Porphyrio albus White, 1790 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Douryar Lord Howe (Porphyrio albus) a oa un evn hag a veve en Aostralia, en enez Lord Howe. Aet e vije da get e penn kentañ an XIX$^{vet}$ kantved.
# Douville-en-Auge

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Douville-en-Auge |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Douville-en-Auge en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Auge dozuléen |
| Kanton | Dozulé |
| Kod INSEE | 14227 |
| Kod post | 14430 |
| Maer | Béatrice Chauvin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,17 km² |
| Led | 49° 15' 43" Norzh |
| Hed | 00° 01' 20" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 28m |
| Uhelder brasañ | 149 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 225 (2009) |
| Stankter | 36 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Douville-en-Auge a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* E 1961, Douville a voe adanvet Douville-en-Auge.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron Varia, XII$^{vet}$-XIII$^{vet}$ kantved, kloc'hdi eus ar XVI$^{vet}$ kantved$^,$.
* Ar c'hastell, dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ Fondation Patrimoine
* ↑ Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Levrenn 4, Embannadurioù Hardel, Caen, 1862, pajenn 90
* ↑ EBSSA
# Douryar ar Reünion

Douryar ar Reünion :
| Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Porphyrio |
| Anv skiantel ||
| Porphyrio coerulescens (Selys Longchamps, 1848) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Douryar ar Reünion (Porphyrio coerulescens) a oa un evn hag a veve en Enez ar Reünion. Aet e vije da get war-dro 1730.

## Doareoù pennañ

Tost e oa moarvat d'an takahe.

## Annez

Bevañ a rae al labous enez ar Reünion.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Douryar roueel

Douryar roueel :
| Un douryar roueel Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Porphyrio |
| Anv skiantel ||
| Porphyrio porphyrio Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An douryar roueel a zo un evn hag a vev el lec'hioù gleb. Porphyrio porphyrio eo e anv skiantel.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl en Afrika, Azia ar Gevred, Azia ar Su hag Okeania.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Dousenn

Un dousenn zo un unanenn-vuzuliañ, enni daouzek unanenn.
Traoù zo a vez kontet a-zousennoù pe a-zousennadoù, ha komzet e vez eus un dousenn vioù, un dousenn grampouezh, un dousenn batatez, un dousenn dud, ... un dousennad soudarded.
Lavaret e vez neuze e vez an traoù "diouzh an dousenn".
Komzet e vez eus un hanter dousenn pe hanter zousenn ivez evit c'hwec'h.

## Yezh

Graet e vez ivez gant stummoù deveret: dousennad ha dousenniad, pe douseniad. Ar ger daouzegad avat ne seblant ket gwall implijet.

## Orin an doare kontañ

Krediñ a reer eo gwall gozh an doare-kontañ a zousennoù dre ma'z eo un niver aes da rannañ : 12 = 2 × 6 = 3 × 4 = 1 × 12. Dont a rafe eus Mezopotamia hag eus ar boaz da gontañ eskern ar bizied gant ar meud. Evel-se, gant un dorn, e c'haller kontañ betek daouzek, ha gant daou zorn betek 144.
Ur gros zo kement ha daouzek dousenn (12 x 12), 144 eta.
* RANNOÙ AN DOUSENN :
* 1/12 × 12 = 1
* 1/6 × 12 = 2
* 1/4 × 12 = 3
* 1/3 × 12 = 4
* 1/2 × 12 = 6
* 3/4 × 12 = 9
* KEVAN (1/1 × 12) = 12

## Trizek evit dousenn

Ur boaz kenwerzh eo kontañ a-wechoù trizek en un dousenn; ne vez paeet nemet daouzek, unan evit netra a vez dreist-kont eta. E Breizh e vez trizek istrenn en dousenn istr. Ha hervez ar c'hrennlavar: « Trizek evit dousenn, Kont ar vioù e Lesneven» .

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger gallek douzaine, a gaver ivez e saozneg (dozen), e kembraeg (dwsin) ha yezhoù all, ha hennezh a deu eus ar ger latin duodecim, a dalv kement ha daouzek.
E nederlandeg e kaver daou c'her: unan damheñvel ouzh ar ger gallek, dozijn (evel dousenn eta), hag unan germanek rik twaalftal (un tamm evel daouzegad e brezhoneg).

## Levrlennadur

* (fr) Georges Ifrah (1994), Histoire universelle des chiffres – L'intelligence des hommes racontée par les nombres et le calcul, Robert Laffont, ISBN 978-2-221-90100-7
    Gwelit al levrenn I, pp. 224-225.

## Liammoù diavaez

| Sellit ouzh ar ger dousenn er wikeriadur, ar geriadur frank. | Sellit ouzh ar ger hanter dousenn er wikeriadur, ar geriadur frank. | Sellit ouzh ar ger hanter dousennad er wikeriadur, ar geriadur frank. |
| Sellit ouzh ar ger dousennad er wikeriadur, ar geriadur frank. | Sellit ouzh ar ger dousenniad er wikeriadur, ar geriadur frank. | Sellit ouzh ar ger douseniad er wikeriadur, ar geriadur frank. |

## Notennoù

* ↑ Dousen e Geriadur Vallée, pajenn 230.
* ↑ Div skouer er Geriadur Brezhoneg-Saozneg, Remon ar Porzh, 1989.
* ↑ Dousenniad e brezhoneg Gwened, hag e Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes, Emile Ernault, 1904.
* ↑ En Dictionnaire classique français-breton, gant Reun ar Glev, teirvet levrenn, e-keñver ar ger douzaine (1986, pajenn 961), skouer ebet avat.
* ↑ (fr)Pennad e-barzh ar gazetenn L'Express
# Doutaieg

Ur yezh papouek eus isskourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo an doutaieg (doutai, taori, taori-so pe tolitai) komzet gant tro-dro da 335 den (1993) e Papoua ar C'hornaoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Douryar Tasmania

Douryar Tasmania :
| Un douryar voutin. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Tribonyx |
| Anv skiantel ||
| Tribonyx mortierii du Bus de Gisignies, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An douryar Tasmania (Tribonyx mortierii) zo un evn dic'houest da nijal, brosezat e Tasmania.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Douryar voutin

Douryar voutin :
| Un douryar voutin. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Gallinula |
| Anv skiantel ||
| Gallinula chloropus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An douryar voutin (liester : douryer boutin), pe yar-zour (liester : yer-dour), a zo un evn hag a vev el lec'hioù gleb. Gallinula chloropus eo e anv skiantel.

## Annez

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ:
* Gallinula chloropus chloropus, en ekorannved palearktikel; o c'hoañviñ en Arabia ha kreisteiz Sina,
* Gallinula chloropus pyrrhorrhoa, e Madagaskar, ar Reünion, Moris ha Komorez,
* Gallinula chloropus orientalis, er Sechelez, Inizi Andaman, Malezia, Indonezia hag ar Filipinez,
* Gallinula chloropus guami, Inizi Mariana an Norzh (Guam, Saipan, Tinian ha Pagan).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Gallinula chloropus war al lec'hienn Avibase.
# Douvleg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo an douvleg (duvle pe duvde) komzet gant tro-dro da 933 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.
Tost eo d'ar c'haiyeg.
Div rannyezh a zo, an eil tost-tre d'eben: hini ar reter hag hini ar c'hornôg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Herbeumont

Herbeumont :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Herbeumont en Arondisamant Neufchâteau hag e proviñs Luksembourg | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Luksembourg |
| Arondisamant | Neufchâteau |
| ins | 84029 |
| Kod pellgomz | 061 |
| Kumunioù - Kod post | 6887 6887 6887 |
| Kumunioù strollet | Herbeumont Saint-Médard Straimont |
| Maer | Catherine Mathelin |
| Gorread | 58,81 km² |
| Hed | 05° 14' .." Reter |
| Led | 49° 46' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 536 (01.01.2007) |
| Stankter | 26 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.herbeumont.be |
Herbeumont (e walloneg:Arbûmont) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.