OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Charles René Colin

Charles René Colin (hervez marilh ar boblañs), pe Charles-René Collin, (20 a viz Du 1827 - 1911 e Sant-Brieg) a oa ur soner hag un ograouer breizhat.
Mab e oa da Julien Colin, liorzhour ha soner, ha da Marie Leuduges. Mont a reas da studiañ da Bariz ma teskas gant Louis James Alfred Lefébure-Wély. Ograouer iliz-veur Sant-Brieg e voe eus 1845 da 1911. Aozañ a reas kempennadurioù evit an ograou diwar tonioù hengounel breizhek.
# Charles Lynch

Charles Lynch zo bet anv meur a zen:
* Charles Lynch (barner) (1736–1796), barner eus Virginia , den al Lezenn Lynch
* Charles Lynch (politikour) (1783–1853), gouarnour Mississippi
* Charles Lynch (pianoour) (1906–1984), pianoour iwerzhonat
# Charles Maurras

Charles Maurras, ganet d'an 20 a viz Ebrel 1868 e Martigues (Provañs) hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Du 1952 e Saint-Symphorien-lès-Tours (Indre-et-Loire), a oa ur c'hazetenner, prederour, politikour, ha barzh gall, ezel eus an Akademiezh c'hall. Brudet eo abalamour d'e soñjoù enepyuzev, broadelour, a reer nationalisme intégral anezho.
Perzh a gemeras el luskad Felibrige, agnostek e oa e-pad e yaouankiz. Goustadik e oa aet war-zu ar gatoligiezh. E penn ar gazetenn L'Action française , kazetenn al luskad roueelour Action Française, e oa gant Léon Daudet, Jacques Bainville ha Maurice Pujo. An Action Française a oa ul luskad broadelour hag enep-reveulzier ha sevel a rae a-du gant distro ar vonarkiezh dre hêrezh, enep ar parlamant, enepyuzev ha digreizennet. Stourm a rae enep an hiniennelouriezh hag ar pezh a anve "Stadoù er Stad". Gant harp Maurras, an Action Française a zeuio da vezañ ar strollad politikel ha speredel kreñvañ eus an tu dehoù pellañ da vare an Trede Republik. Krouer mennad ar vroadelouriezh hollek (nationalisme intégral) eo Maurras.
E-pad an Eil Brezel-bed e voe enebet ouzh an Trede Reich met harpañ a rae Renad Vichy. Goude ar brezel e voe rebechet dezhañ ar fedoù-se ha kondaonet e voe d'an toull-bac'h da viken d'an 28 a viz Genver 1945. Abalamour d'ar gondaonidigezh-se e voe skarzhet kerkent eus an Akademiezh c'hall (gortozet e voe e varv evit lakaat un den all en e blas) ha skarzhet e voe ivez eus al luskad Felibrige.

## Arroudoù

* "L'entreprise raciste est certainement une folie pure et sans issue"

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Action française, 15/07/1936
# Cassino

Cassino a zo ur gêr ag Italia e proviñs Frosinone. Distrujet e voe en Emgann Monte Cassino, e-kerzh an Eil brezel bed.
# Cassiopeia (steredeg)

Cassiopeia (Cassiopeia, berraet e Cas) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.

## Anvioù

* "Lez Don" a oa un anv hengounel evit ar steredeg-mañ.

## Steredennoù heverkañ

* Schedir / α Cas
* Caph / β Cas
* Cih / γ Cas
* Ksora / δ Cas
* Segin / ε Cas
* Rho Cassiopeiae / ρ Cas

## Traoù oabl

* Nivlennad an Ene
* Nivlennad ar Galon

## Gwelet ivez

* Korf-egor

## Daveoù

* ↑ Meneget eo e Geriadur Vallée: «Cassiopée constellation lez Don f. (du gallois)» p.100b.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cassinasco

Cassinasco zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# Cassinelle

Cassinelle zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Cassine

Cassine zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Cassivellaunos

Cassivellaunos : roue brezhon ar Catuvellauni hag an Trinobantes (Bro an Tavoez izel) en Enez Preden (Breizh-Veur a vremañ). Stourmet en deus a-enep Julius Caesar, e 55 ha 54 a-raok J.-K. Adkavout a reer anezhañ anvet Cassibellan en Historia regum Britanniae ha Caswallawn el lennegezh kembraek.
Trec'het, ha kemeret e gêrbenn Camulodunum gant Jul Kaezar, Cassivellaunos a blegas dezhañ, met adkemer a reas e frankiz kerkent ha aet Caesar en dro da Vro-C'halia.
Ne'z eus skeudenn ebet dioutañ.
E anv, e brezhoneg a vremañ, a vije tost da : *Kawalon, pe *Kawalen.

## Mammennoù

* Julius Kaesar, De bello gallico
* I.A. Richmond : Roman Britain. Penguin Books Ltd. Harmondsworth. 1955-1973.
* John Wacher : The coming of Rome. A Paladin Archeological History of the British Isles, c. 1500BC - AD 1066. Paladin Book. Granada. Saint Alban's. 1979-1981
* Jean Macdonald : Caesar's Expeditions, 55-54 B.C. in Roman Britain, 55 B.C. - A.D. 409. pajennoù 4-9. Historical Times Ltd. Harrisburgh. USA. 1979-1983
* Peter Salway : Roman Britain. Oxford University Press. 1984
* Geoffroy de Monmouth, Histoire des rois de Bretagne, traduit et commenté par Laurence Mathey-Maille, Les Belles lettres, coll. « La Roue à livres », Paris, 2004, (ISBN 2-251-33917-5).
* Les Quatre branches du Mabinogi et autres contes gallois du Moyen-Age traduit du gallois, présenté et annoté par Pierre-Yves Lambert, Éditions Gallimard, collection « L'aube des peuples », Paris, 1993, (ISBN 2-07-073201-0).
# Cassina de' Pecchi

Cassina de' Pecchi a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cassinetta di Lugagnano

Cassinetta di Lugagnano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cassola

Cassola a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Deventer

Deventer zo ur gêr eus an Izelvroioù, e proviñs Overijssel.
Tudet e oa Deventer gant 99 630 den e 2018.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
# Devezh Etrebroadel ar Pobloù Henvroat

Devezh Etrebroadel ar Pobloù Henvroat a vez lidet bep bloaz d'an 9 a viz Eost evit brudañ ha difenn gwirioù ar pobloù henvroat dre ar bed.
Lidet e vez abaoe 1994, pa oa bet divizet gant Bodadenn veur ar Broadoù Unanet lakaat un devezh evit se. Dibabet e oa bet an 9 a viz Eost e koun an emvod kentañ a oa bet d'an deiz-se e 1982, gant ur bodad labour war gwirioù ar pobloù henvroat e ensavadurioù ar Broadoù Unanet.
Daoust ma talvez evit pobloù eus ar bed a-bezh e vez lidet dreist-holl e broioù Latinamerika.

## Liamm diavaez

* Broadoù Unanet (en) (fr) (es) (ru)
# Deveradur

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Deveradur a vez lavaret eus meur a dra:
# Devezh-arat

Un devezh-arat, pe ur c'heñver, zo ur muzul da vuzuliañ an douar hag a glot gant gorread un dachennad-douar hag a c'halle un den arat gant ur marc'h e-kerzh un devezh labour, da lavarout eo war-dro un hanter hektar, pe resisoc'h, 48 ar.
Klotañ a ra gant ar ger latin jugerum, pe Joch en alamaneg, hag a ra dave d'an dachennad aret gant un ejen dindan ar yev. Ur jugerum avat a dalvez kement hag un hanter-zevezh-arat hepken.

## Notennoù

* ↑ F. Gaffiot, Dictionnaire illustré latin-français, s.v.
# Devezh Hiroshima

Devezh Hiroshima a vez lidet bep bloaz d'ar 6 a viz Eost e koun ar vombezenn atomek taolet gant Stadunaniz e 1945.

## Gwelet ivez

* Bombezadennoù atomek Hiroshima ha Nagasaki

## Liammoù diavaez

* You Tube
# Devezh al Lizhiri Galizek

Devezh al Lizhiri Galizek, pe Día das Letras Galegas, lidet d'ar 17 a viz Mae, zo un devezh e Galiza ma vez enoret ar yezh, ar galizeg, dre an embannadurioù. Ur gouel ofisiel eo: ne vez ket labouret en deiz-se.

## Abaoe 1963

Lidet e vez bep bloaz abaoe ar 17 a viz Mae 1963, 100vet deiz ha bloaz embannadur kentañ Cantares gallegos, gant ar varzhez Rosalía de Castro (1837–1885). Krouet e voe gant ar Real Academia Galega, an Akademiezh c'halizek. E 1991 eo e voe lakaet da zeiz gouel ofisiel.

## Listenn an oberourien enoret e-pad Devezh al Lizhiri Galizek

* 1963 - Rosalía de Castro
* 1964 - Alfonso Daniel Rodríguez Castelao
* 1965 - Eduardo Pondal
* 1966 - Francisco Añón
* 1967 - Manuel Curros Enríquez
* 1968 - Florentino López Cuevillas
* 1969 - Antonio Noriega Varela
* 1970 - Marcial Valladares Núñez
* 1971 - Gonzalo López Abente
* 1972 - Valentín Lamas Carvajal
* 1973 - Manuel Lago González
* 1974 - Xoán Vicente Viqueira Cortón
* 1975 - Xoán Manuel Pintos Villar
* 1976 - Ramón Cabanillas
* 1977 - Antón Villar Ponte
* 1978 - Antonio López Ferreiro
* 1979 - Manuel Antonio
* 1980 - Alfonso X Kastilha
* 1981 - Vicente Risco
* 1982 - Luis Amado Carballo
* 1983 - Manuel Leiras Pulpeiro
* 1984 - Armando Cotarelo Valledor
* 1985 - Antón Losada Diéguez
* 1986 - Aquilino Iglesia Alvariño
* 1987 - Francisca Herrera Garrido
* 1988 - Ramón Otero Pedrayo
* 1989 - Celso Emilio Ferreiro
* 1990 - Luis Pimentel
* 1991 - Álvaro Cunqueiro
* 1992 - Fermín Bouza Brey
* 1993 - Eduardo Blanco Amor
* 1994 - Luis Seoane
* 1995 - Rafael Dieste
* 1996 - Xesús Ignacio Ferro Couselo
* 1997 - Ánxel Fole
* 1998 - Xoán de Cangas, Martín Códax y Mendinho
* 1999 - Roberto Blanco Torres
* 2000 - Manuel Murguía
* 2001 - Eladio Rodríguez
* 2002 - Fray Martín Sarmiento
* 2003 - Antón Avilés de Taramancos
* 2004 - Xaquín Lorenzo, Xocas
* 2005 - Lorenzo Varela
* 2006 - Manuel Lugrís Freire
* 2007 - María Mariño
* 2008 - Xosé María Álvarez Blázquez
* 2009 - Ramón Piñeiro López
* 2010 - Uxío Novoneyra
* 2011 - Lois Pereiro
* 2012 - Valentín Paz Andrade
* 2013 - Roberto Vidal Bolaño
* 2014 - Xosé María Díaz Castro
* 2015 - Xosé Filgueira Valverde
* 2016 - Manuel María
* 2017 - Carlos Casares Mouriño
* 2018 - María Victoria Moreno
* 2019 - Antón Fraguas
* 2020 - Ricardo Carballo Calero
* 2021 - Xela Arias
* 2022 - Florencio Delgado
* 2023 - Francisco Fernández del Riego
* 2024 - Luísa Villalta

### Liammoù

* 17 de maio
* O Día das Letras Galegas en Galicia Dixital

## Notennoù

* ↑ Día das Letras Galegas a Díaz Castro Real Academia Galega
# Devedig sard

Devedig sard :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Sylviidae |
| Genad : | Sylvia |
| Anv skiantel ||
| Sylvia sarda Temminck, 1820 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An devedig sard a zo un evn, Sylvia sarda an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Korsika, Sardinia hag inizi tost.

## Daveennoù

* ↑ Sylvia sarda war al lec'hienn Avibase.
# Deveradurezh (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen deveradurezh pe deveradur evit komz eus ur un argerzhadur morfologiezh diazezet war implij kengerioù, gantañ da bal kemmañ rummenn yezhadurel pe ster ur ger bennak, da skouer:
* "ober" → "adober" (kemm ster)
* "ober" → "oberour" (kemm rummenn, verb > anv-kadarn)

## Kargoù an deveradurezh

Daoust ha me c'hell an devereadur talvezout da gemmañ rummenn yezhadurel ur ger, n'eo ket ret. Kemmañ a ra ster ar ger diazez atav avat. Bez' e c'hell an deveradur talvezout ivez da gemmañ ster ha rummenn ur ger diazez war un dro, da skouer:
    "brezhoneg" (anv, "ur yezh") → "brezhonekaat" (verb: "lakaet da vezañ brezhoneg")

## Mont-en-dro an deveradurezh

Morfemoù stag (kengerioù) a vez implijet atav evit an deveradurezh, graet anezhe morfemoù krouiñ (saoz. derivational morpheme) pa vezont implijet evel-hen. a vez graet eus ar morfem-mañ.
Implijet e c'hell bezañ meur a doare kenger (peurliesañ rakgerioù ha lostgerioù avat), da skouer:
* Rakger ("ad-"):
    brezhoneg: "ober" → "adober"
* Lostger ("-our"):
    brezhoneg"ober" → "oberour"
* Enger ("-em-"):
    javaeg: "sega" ("riz") → "semega" ("klukerezh")
* Troger ("kensonenn dre fri-...-ni"):
    javaeg: "banyu" ("dour") → "mbanyoni" ("dourañ")

## Kevrennadur

Disheñvel eo an deveradoù diouzh ar gerioù kevrennek dre ma vez savet ar diveradurezh a-drugarez da morfemoù stag ouzhpennet d'ur wrizienn pe d'ur c'helf keit ha ma saver gerioù kevrennek diwar morfemoù distag.

## Tregemmerezh

Bez' e c'hell degouezhout an deveradurezh hep kemmañ ar stumm diazez, da skouer e saozneg:
"telephone" (anv-kadarn) → "(to) telephone" (verb)
Pa gemm rummenn yezhadurel ur ger diazez evel-hen e komzer eus tregemmerezh (saoz. conversion).
Yezhonourion 'zo a lâr eo bet kemmet rummenn yezhadurel ar stumm diazez end egouezh-mañ dre ouzhpennañ ur morfem mann.

## Gwelit ivez

* Morfologiezh
* Displegadurezh
* Ger kevrennek
* Morfem stag
* Morfem distag
* Kenger
# Aznar Iañ Galíndez

Aznar Iañ Galíndez (?? – 839), anvet Aznard pe Achinard a-wechoù, a voe kont Aragon adal 809 betek 820, war-lerc'h marv Aureolo Aragon.
Dilezet en doa an emglev gant ar Franked evit tostaat ouzh ar Banu Qasi, roue Pamplona, met abalamour da se e voe diskaret gant e vab-kaer García Galíndez en 820.
Goude koll Aragon e 820 e voe kont Cerdaña hag Urgell betek e varv e 839. Mammskridoù zo a ra meneg anezhañ evel kont Jaca.
En 844 eo e vab Galindo a adkemeras Aragon en 844 goude marv Galindo Garcés, mab García Galíndez a oa marvet hep diskennad.
# Azoniad Crouzon

Azoniad Crouzon, anvet ivez sindrom Crouzon, zo ur c'hleñved genetek emzivat, tapet a-vihanik, ma vez staget re abred eskern ar c'hlopenn.
Deskrivet eo bet ar c'hleñved-mañ e 1912 gant ar medisin gall Louis Édouard Octave Crouzon (1874-1938).
1 babig diwar 50.000 ganedigezh a vez ganet gant ar c'hleñved-mañ.

## Kemmadur genetek

Kemmadur ar gen FGFR2 zo kaoz d'ar c'hleñved-mañ, ur stumm all zo liammet ouzh kemmadur ar gen FGFR3, gant brizhoù war kroc'hen an dud klañv, met raloc'h eo.
Hervez un nebeud studioù e vefe liammet azoniad Crouzon ouzh oad an tad, seul goshoc’h e vefe an tad, seul vuioc'h a riskloù a vefe da lakaat ar gen da gemmañ.$^,$

## Arouezioù ar c’hleñved

Arouezioù pennañ ar c'hleñved eo ar re-mañ :
* Gwall furmadur ar penn abalamour d'an eskern staget re abred.
* Un eksoftalmiezh, an daoulagad a vez bountet un tamm er-maez eus ar poulloù-lagad.
* Brizhoù war ar c’hroc’hen (evit ar stumm liammet ouzh ar gen FGFR3 nemetken).

## Azonoù ha riskloù

Al lodenn vrasañ eus azonoù ha riskloù ar c'hleñved zo liammet ouzh gwall furmadur ar penn.
* Riskloù zo e teufe an dud klañv da vout dall abalamour d'an uswask e-barzh ar c'hlopenn.
* Diaesterioù zo evit analiñ abalamour d'ar forzhioù analañ re strizh.
* N'eus ket trawalc'h a blas e-barzh ar staon evit an holl zent.
* Diaesterioù klet a c'hell c'hoarvezout.
* N'eus efed ebet war ar meiz, reizh eo an empenn.

## An treuzkas

Ar c'hleñved-se a c'hell bout treuzkaset eus ar vamm pe an tad d'ar bugel.
Azoniad Crouzon zo ur c'hleñved gant un treuzkas aotozomek pennañ, sujer eo ar gen kiriek (FGFR2). Da lâret eo, mard eo treuzkaset ar c'hromozom gant ar gen kemmet d'ar babig e vo tapet ar c'hleñved gant ar babig.

## Pennadoù kar

* Klopenn
* Kromozom

## Liamm diavaez

(fr) Kevredigezh Les p'tits courageux evit ar vugale glañv

## Notennoù

* ↑ (fr) Azoniad Crouzon war lec'hienn ar c’hleñvedoù emzivat, Orphanet
* ↑ (en) Paternal Origin of FGFR2 Mutations in Sporadic Cases of Crouzon Syndrome and Pfeiffer Syndrome
* ↑ (en) Paternal Age Effect Mutations and Selfish Spermatogonial Selection: Causes and Consequences for Human Disease
* ↑ (fr) Craniosténoses, Kampus an neurosurjianerezh
* ↑ (fr) CROUZON SYNDROME , Online Mendelian Inheritance in Man
# Azoniad Poland

Azoniad Poland pe sindrom Poland a zo ur c'hleñved dianav e abeg ha tapet a-vihanik. Etre 1 ha 3 babig diwar 100.000 ganedigezh a vez ganet gant ar c'hleñved-mañ.
An dra voutin d'an holl dud gant azoniad Poland eo aplaziezh (ehan er c'hresk) pe ezvezañs unan eus an div gigenn-vruched (kleiz pe zehou). Direizhderioù all a c'hell bezañ : oligodaktiliezh (mankout a ra ur biz pe veur a hini), sindaktiliezh (juntret ar bizied asambles), asimetriezh an izili-krec'h, direizhder el lienenn-gig, en avu, er galon, el lounezhi... Alies e vez kudennoù analat ha skolioz gant an den ivez.
Azoniad Poland a c'hellfe bezañ ur c'hleñved genetek met n'eo ket bet prouet evit c'hoazh.

## Tud brudet gant azoniad Poland

Jérôme Thomas, bokser gall Jeremy Beadle, kinniger tele saoz
# Aznalcóllar

Aznalcóllar zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Azofra

Azofra zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Azpeitia

Azpeitia zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
En Azpeitia e voe ganet Ignas Loyola.
# Azpilkueta

Azpilkueta zo ur gêr (pe ur gêriadenn) e traoñienn ar stêr Baztan, hag e kumun Baztan e Nafarroa, 64 km en hanternoz da Iruñea.
Etre 20 ha 25 a dier zo, brav da welout, gant skoedoù kozh.
Pevar c'harter all zo enni: Apaioa, Arribiltoa, Urrasun, Zuaztoi.

## Poblañs

Poblañs Azpilkueta :
| 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | 2009 | 2010 |
| 200 | 185 | 182 | 191 | 182 | 189 | 183 | 177 | 180 | 180 | 176 |
# Aztec : Malédiction au cœur de la cité d'or

Aztec : Malédiction au cœur de la cité d'or ("Aztek : Mallozh e kalon ar geoded aour") zo ur c'hoari video savet gant Cryo Interactive hag embannet e 1999.

## Senario

Petit Serpent ("Naerig") zo un aztek yaouank hag a zo o chom en Atoyac, ur gêriadenn amezek da gêr Denochtitlan, e Mec'hiko a-vremañ. Un deiz, hag eñ aet da chaseal, e wel ur brezeler otomi o vuntrañ un denjentil. A-raok mervel e ro an denjentil-se da Naerig un dro-vrec'h kinklet gant div naer en-dro d'ur c'herl obsidian, ha mouslavarout a ra anv ur barzh : « Tlatli ». Prestik goude eo flatret Naerig d'ar warded gant ar muntrer e-unan, ha lakaet da bennabeg marv an denjentil. Pa zistro d'ar gêriadenn e klev eo bet skrapet e gerent, hag ur c'hleñved iskis a zo erruet er vro.
Goude-se e ya betek karter kenwerzhel Tlatelolco, ma klev keloù eus marv ar barzh Tlatli. Sklav ar barzh a lavar en doa Tlatli goulennet digantañ mont da garter an artizaned da glask turkvaen. Gant Tlatli ivez e oa ar gelc'hienn a oa bet roet gant an denjentil. E karter an artizaned e kej Naerig ouzh ur brezeler yaouank anvet Chimali hag a lavar dezhañ ec'h eo "Turkvaen" anv ur serc'h yaouank hag a zo o chom nepell. Honnezh a lavar e oa Tlatli war-nes kuitaat ar vro a-gevret gant un artizan anvet Chacoatl. Tamm-ha-tamm e teu anat emañ an daou vuntr ereet ouzh an droug a vez o vreviñ ar vro : e kerz Tlatli e oa ur parch hag a venege an droug-se.
Gant harp Chacoatl e teu Naerig a-benn d'en em silañ e palez an impalaer Moctezuma, ma kej ouzh kuzulierez an impalaer, ar Wreg-Naer, a vac'h anezhañ war an tach. Un tun eo ar vac'hadenn-se e gwirionez, evit ma ne ouife ket enebourien an impalaer diwar-benn ar gejadenn. Un emglev zo tizhet en diwezh : mar ne gav ket Naerig orin ar c'hleñved-red e vo aberzhet e dud. E Tenochtitlan e ro Naerig arc'hant d'ur c'hlasker-bara, hag a ro un dro-vrec'h aour dezhañ en eskemm. Goude bezañ distroet da garter an artizaned en em gav Naerig war roudoù an oberour kelc'hiennoù obsidian ; hemañ a lavar dezhañ ez eus pemp kelc'hienn en holl, hag a zo bet roet d'an aotrou Tri Lapin. Unan eus sklaved an aotrou-se a lavar da Naerig e oa boas e vestr da zaremprediñ unan eus azeuldioù ar Greizenn Lidel.
Gant harp Turkvaen en em sil Naerig en azeuldi, ma kav emañ an aotrou Tri Lapin oc'h itrikañ gant ar velegez Papatzin evit ampoezoniñ an dour ha divrudañ an impalaer. Dre enklask e kav Naerig an andon a zo pistriet gant ar gavailherien. Penn an irienn eo an aotrou Boked Du, a laka Naerig da zibab etre ampoezoniñ an dourbont pe evañ ar poezon. Evañ ar poezon a ra Naerig, ha lammat en dour. Saveteet eo gant Chimali ha louzaouet en ur gêriadenn. Pistriet eo bet ar Wreg-Naer, ha ret eo da Naerig degas an digontamm dezhi, hogen harzet eo gant an aotrou Tri Lapin. Emañ Naerig war an aoter-aberzhiñ pa verz an impalaer an dro-vrec'h aour a oa bet roet gant ar c'hlasker-bara : an impalaer e-unan a oa bet o c'houlenn an aluzen, evel ma oa boas d'ober evit priziañ madelezh e bobl. Digastizet eo Naerig hag e dud ha, pa c'hallont displegañ ar wirionez, e teu an irienn war wel.
# Azoniad Stockholm

Azoniad Stockholm a c'hoarvez a-wezhoù da dud bet skrapet. En azoniad Stockholm e krog ar reuzidi da vagañ lealded e-keñver an dud, pe an den, o deus o skrapet ha d'o c'harout zoken (pe da vout plijet gante a-c'hwael). Anv an azoniad-mañ a zeu eus traoù c'hoarvezet da-geñver tagadenn ur bank war blasenn Norrmalmstorg e Stockholm (Sveden), e 1973, pand o doa daou laer dalc'het pevar den evel gouestlidi. Pa voe lakaet harz war al laeron c'hwec'h devezh diwezhatoc'h e vriataas ar reuzidi an dorfedourion o doa o amskaret e-pad c'hwec'h devezh.

## Pennadoù kar

* Gouestlad
* Skraperezh mac'hiaded
# Chauvel

Chauvel zo un anv-tiegezh a gaver stank e Breizh (Breizh-Uhel dreist-holl) hag e kornôg Bro-C'hall (Normandi, Maine, Anjev). Ur skourr hugunot en doa divroet da Vro-Saoz e dibenn ar XVII$^{vet}$ kantved.
Lesanv un den moal eo. Kalz stummoù all zo : Chauvet, Chauvin hag all.

## Tud
### Aostralia

* Sir Harry Chauvel (1865-1945), jeneral
* Charles Chauvel (1897-1959), produer ha filmaozer

### Bro-C'hall

Ar familh Chauvel, genidik eus Kemper, en doa divroet da Bariz e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved :
* Jean Chauvel (1897-1973), diplomat ha barzh, kroaz-veur al Lejion a enor gall ;
* Georges Louis Marie Chauvel (1902-1962), politikour, e vreur ;
* Jean-François Chauvel (1927-1986), kazetenner, e vab ;
* Patrick Chauvel (1949-), kelaouer ha luc'hskeudenner brezel, e vab-bihan ;

### Breizh

* Jules Chauvel (1841-1908), mezeg milourel
* David Chauvel (1969-), senarioour bannoù-treset

## Pennadoù kar

* Moal
# Chaux

Chaux zo ur ger gallek hag a dalv kement ha raz, hag un anv-lec'h ivez.

## Lec'hioù

* Chaux, e Côte-d'Or
* Chaux, e Territoire de Belfort
* Chaux-Champagny, e Jura
* Chaux-des-Crotenay, e Jura
* Chaux-des-Prés, e Jura
* Chaux-la-Lotière, e Haute-Saône
* Chaux-lès-Clerval, e Doubs
* Chaux-lès-Passavant, eDoubs
* Chaux-lès-Port, e Haute-Saône
* Chaux-Neuve, e Doubs

## Pennad kar

* La Chaux
# Chaves

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Chaves zo ur ger portugalek ha spagnolek hag anv meur a lec'h ha meur a zen.

## Lec'hioù

* Chaves (Portugal)
* Chaves (Brazil)
* Chaves County, e New Mexico, e SUA.
* Bustillo de Chaves, e Spagn.

## Tud

* Aureliano Chaves, politiker brazilat
* Esteban Chaves, marc'hhouarner kolombian.
* Frederico Chaves Guedes, melldroader brazilat
* João Carlos Pinto Chaves, melldroader brazilat
* Manuel Chaves, politiker spagnol
* Ñuflo de Chaves, konkistador spagnol
* Pedro Chaves, bleiner kirri redadegoù eus Portugal

## Traoù all

* Chaves (gwin), gwin eus tolead Chaves e Portugal

## Gwelet ivez

* Chávez
# Chavagnes-en-Paillers

Chavagnes-en-Paillers a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C’hall.
Chavagnes-en-Paillers :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | La Roche-sur-Yon |
| Kanton | Montaigu |
| Kod kumun | 85065 |
| Kod post | 85250 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Salaün 2020-2026 |
| Lec'hienn web | http://www.chavagnes-en-paillers.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 572 ann. (2020) |
| Stankter | 88 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 71 m bihanañ 36 m — brasañ 92 m |
| Gorread | 40,38 km² |
| kemmañ |

## Istor
#### Brezel 1870-1871

* Trizeg gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun, luc’hskeudenn$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 137 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,42% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daouzeg den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv$^,$.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Pêr ha Paol.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb