OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Қ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Қ, қ implijet gant ar c'hazac'heg evit skrivañ ar son [q].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn К.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ҁ

Ul lizherenn eus al lizherenneg hengirillek e oa Ҁ, ҁ (koppa). Ne vez ken implijet ken al lizherenn gozh-mañ.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek Ϙ (qoppa).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ґ

Pempvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Ґ, ґ hervez urzh al lizherenneg ukrainek.
Distaget e vez [g] en ukraineg dres evel al lizherenn Г e ruseg, distaget h d'he zro en ukraineg ma vez renket e pevare lec'h el lizherenneg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek gamma (Γ).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Җ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Җ, җ implijet evit skrivañ ar tatareg, kalmoukeg, turkmeneg.
Distaget e vez [ʓ].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn Ж ([ʒ]).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ѻ (lizherenn)

Ul lizherenn bet implijet gwechall gant al lizherenneg hengririllek eo Ѻ, ѻ (omega ront). Ne vez ket implijet ken evit skrivañ ar yezhoù slavek.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek Ω (omega).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |

## Gwelet ivez

Ѡ (omega kirillek)
# Ҕ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispsisial eo Ҕ, ҕ implijet evit skrivañ an abc'hazeg, distaget [ɣ].Renket e vez e c'hwec'hvet plas hervez urzh al lizherenneg abc'hazek.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ҙ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Ҙ (dhe) implijet evit skrivañ ar bachkireg.
Distaget e vez [ð].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek З.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ғ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Ғ, ғ implijet gant ar c'hazac'heg evit skrivañ ar son [ɣ].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn Г.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Trío La Rosa

An Trío La Rosa a oa ul laz kuban er bloavezhioù 1950. D'ur poent e voe La India de Oriente o kanañ gante.

## Liammoù diavaez

* O kanañ Los mujeres sin Conciencia e 1957 : .
* O kanañ Huerfano soy :
# Trần Đại Quang

Trần Đại Quang, ganet d'an 12 a viz Here 1956 ha marvet d'an 21 a viz Gwengolo 2018, a oa ur politikour vietnamian. Bet e oa bet eizhvet prezidant Viêt Nam, eus an 2 a viz Ebrel 2016 betek e varv e 2018.
# Trévoux

    Evit implijoù all, gwelet Trévoux (disheñvelout).
Trévoux :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Ain |
| Arondisamant | Bourg-en-Bresse |
| Kanton | Trévoux (pennlec'h) |
| Kod kumun | 01427 |
| Kod post | 01600 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Raymond 2008-2014 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Dombes-Saône Vallée |
| Lec'hienn web | mairie-trevoux.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 945 ann. (2020) |
| Stankter | 1 216 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 167 m — brasañ 256 m |
| Gorread | 5,71 km² |
| kemmañ |
Trévoux zo ur gumun c'hall en departamant Ain, kêr-benn gozh priñselezh Dombes. Enni e oa ur parlamant etre 1697 ha 1771 : parlamant Dombes.
Un isprefeti eus departamant Ain e oa Trévoux, betek 1926.

### Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel kumun Trévoux
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Trêgad

Trêgad :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Tréogat |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Plogastell-S.-Jermen (betek 2015) Ploneour-Lanwern (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29298 |
| Kod post | 29720 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Gerbe 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Gorre ar Vro Vigoudenn |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 574 ann. (2020) |
| Stankter | 58 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 55′ Norzh 4° 19′ Kornôg / 47.91, -4.31 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 51 m |
| Gorread | 9,85 km² |
| Trêgad ||
| kemmañ |
Trêgad a zo ur gumun eus Bro Vigoudenn e kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.

## Douaroniezh

* Paludoù, kostez Kerbinigou.
* Loc'h Trunvel, mirva natur.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Lauzac'h, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 31 gwaz ag ar gumun, eleze 4,36% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Trêgad war lec'hienn Geobreizh

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49.
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Trévoux (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Trévoux zo un anv-lec'h gallek
* Trévoux, kumun c'hall en departamant Ain.
* Le Trévoux, anv gallek An Treoù-Kerne, e Breizh.

## Traoù all

* Moulerezh Trévoux, ti-moullañ gall savet e Trévoux e 1603,
* Journal de Trévoux pe Mémoires de Trévoux (1701-1767), embannet gant Jezuisted Trévoux.
* Dictionnaire de Trévoux pe Dictionnaire universel françois et latin, moulet e Trévoux.
# Tròndairnis

Tròndairnis (pe Trotternish e saozneg) eo al ledenez hanternosañ en t-Eilean Sgitheanach (Skye e saozneg) en Inizi Gall Bro-Skos. Ur mirdi zo eno ma weler tier kozh ar vro.
Rubha Hùinis eo ar beg-douar hanternosañ. An tri bourk eno eo Portree (kêr-benn an enezenn gouez da lod) Uig ha Staffin.
An uhelañ karregad eo The Storr, ha warni e weler The Old Man of Storr,
# Trøndelag

Trøndelag a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
# Trường Chinh

Trường Chinh (lesanv, "Ergerzhadenn Veur"; Đặng Xuân Khu diouzh e wir anv) (1907 - 1988) a oa unan eus pennoù komunour Viêt Nam.
Dont a reas da vezañ ezel eus Strollad Komunour Viêt Nam dindan beli Hồ Chí Minh er bloavezhioù 1930, nebeudig goude ma oa bet krouet.
E 1941 e teuas da vezañ Trường Kentañ Sekretour ar Strollad Komunour, an eil ezel pouezusañ er Strollad goude Hồ Chí Minh e-unan.
Er bloavezhioù 1950 e oa bet lakaet e pleustr gant Trường ur politikerezh evit kemmañ al labourerezh-douar e Norzh Viêt Nam levezonet gant ar pezh a oa bet kaset da benn gant Mao. C'hwitañ war an taol a reas avat ha mervel a reas meur a hini gant an naon. Diwar se hag ar fed ma save a-du gant Mao a-enep da niver-brasañ ar Strollad hag a glaske stardaat al liammoù gant an Unaniezh Soviedel kentoc'h evit gant Sina e oa bet skarzhet diouzh e bost a Sekretour-Meur 1956, daoust ha ma kendalc'has da vezañ ezel eus ar Burev Politikel.
Da heul adunvanidigezh Viêt Nam e 1976 e oa bet gounezet gantañ ur stourm evit ar galloud e diabarzh ar Strollad ha dont a reas da vezañ Prezidant (Kadoriad Kuzul ar Stad) adal 1981 betek 1987 pa roas e dilez abalamour da gudennoù yec'hed hag ivez abalamour da stourmoù diabarzh all.
Etre miz Gouere 1986 betek miz Du 1986 e oa-eñ ivez Sekretour Meur ar Strollad da heul marv Lê Duẩn.

## Oberenn skrivet

* Trường Chinh, Hồ Chí Minh, Editori Riuniti, lakaet en italianeg gant Ida Bassignano, 96 pajenn, Roma, 1969.
# Trôo

Trôo :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Centre |
| Departamant | Loir-et-Cher |
| Arondisamant | Vendôme |
| Kanton | Montoire-sur-le-Loir |
| Kod kumun | 41265 |
| Kod post | 41800 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Luc Nexon 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Vallées Loir et Braye |
| Lec'hienn web | www.troo.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 281 ann. (2020) |
| Stankter | 20 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 58 m — brasañ 154 m |
| Gorread | 14,19 km² |
| kemmañ |
Trôo zo ur gumun eus Bro-C'hall en departamant Loir-et-Cher.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn an ti-kêr
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Upupa africana

Upupa africana :
| Upupa africana, luc'hskeudennet e Park broadel Marakele (Limpopo, Suafrika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Upupidae |
| Genad : | Upupa |
| Anv skiantel ||
| Upupa africana Bechstein, 1811 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Upupa africana a zo ur spesad evned kribennek eus ar c'herentiad Upupidae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus kreisteiz Republik Demokratel Kongo da Ouganda ha Kenya, war-du kreisteiz da Suafrika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Upupa africana war al lec'hienn Avibase.
# Ur

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur zo
* un anv-lec'h
** Ur (kevandir), ar c'hentañ kevandir anavezet,
** Ur (Mezopotamia), ur gêr c'halloudek e Mezopotamia war-dro an III milved, kêr c'henidik Abraham hervez ar Bibl
** Ur (Cerdanya), ur gumun en Alta Cerdanya,
* ur ger-mell brezhonek: ur banne dour
* ur ger euskarek, ur, a dalv kement ha dour.
* ur berradur evit an urdu, yezh eus Pakistan

## UR

E meur a yezh a-hend-all e kaver UR evel berranv.
* evit Union républicaine
* evit Uri, kanton suis
# Ur (Cerdanya)

Ur :
| An iliz. ||
| Anv katalanek | Ur |
| Anv gallek (ofisiel) | Ur |
| Bro | Katalonia Cerdanya |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Languedoc-Roussillon |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Prada |
| Kanton | Sallagosa |
| Kod kumun | 66218 |
| Kod post | 66760 |
| Maer Amzer gefridi | Francis Gantou 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Pyrénées Cerdagne |
| Lec'hienn web | www.ville-ur.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 353 ann. (2020) |
| Stankter | 52 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1155 m — brasañ 1540 m |
| Gorread | 6,79 km² |
| kemmañ |
Ur zo ur gumun eus Alta Cerdanya, e Katalonia, e departamant ar Pyrénées Orientales. Un 300 a dud bennak zo o chom eno.

## Poblañs

Emdroadur ar boblañs (abaoe 1962, hep kontañ div wech) :
| 1836 | 1861 | 1896 | 1931 | 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2007 |
| 280 | 308 | 262 | 248 | 336 | 256 | 272 | 260 | 269 | 308 | 332 |
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Ur Ertsi

Ur Ertsi (pe Nivelle e galleg) zo ur stêr en Iparralde Euskal Herria, 45 km hed dezhi.
C'hoarvezout a ra Ur Ertsi eus kengej meur a wazh en uhelennoù Urdazubi en Nafarroa , ma vez anvet Ugarana.
Goude e tremen e Lapurdi e Dantxarinea. Redek a ra alese da Amotz ha Senpere ha mont a ra d'en em deurel er Meurvor Atlantel e Donibane Lohizune.

## Kumunioù treuzet

* E Nafarroa: Urdazubi
* E Lapurdi: Ainhoa, Senpere, Azkaine, Ziburu, Donibane Lohizune
# Upupa marginata

Upupa marginata :
| Upupa marginata, luc'hskeudennet e Gwarezva Ankarana (hanternoz Madagaskar). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Upupidae |
| Genad : | Upupa |
| Anv skiantel ||
| Upupa marginata Cabanis & Heine, 1860 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Upupa marginata a zo ur spesad evned kribennek eus ar c'herentiad Upupidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned (al larvenned anezho) peurvuiañ.

## Annez

Ar spesad zo brosezat e Madagaskar.

## Rummatadur

Sellet e voe outañ evel un isspesad d'ar c'hogenan-houper (Upupa epops).

## Liammoù diavaez

* (en) Upupa marginata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Upupa marginata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Upupa marginata el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Upupa marginata war al lec'hienn Avibase.
# Ur galedenn a zen

Ur galedenn a zen zo un danevell gant Yeun ar Gow e 1939.

## Istor

* Embannet e voe e 1939 er gelaouenn Gwalarn, en niverenn 126.
* Adembannet e voe e 1973 gant Hor Yezh e stumm ul levrig 29 pajenn.
* Adembannet e voe e 1999 el levr Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan gant Mouladurioù Hor Yezh.

## An danevell

E-giz un alegorienn e c'heller lenn ar gontadenn : tal-ha-tal gouron ar gizioù kozh hag ur bleiz ha ne glask nemet kas ar paotr-se d'ar marv.
Ar skrid diwezhañ embannet e Gwalarn gant Yeun ar Gow eo bet.

## Levrlennadur

* Ur galedenn a zen, Hor Yezh, 1973, 29 pajenn.

## Pennadoù kar

* Ar soner hag ar bleiz gant Goulc'han Kervella.
# Upupa

Upupa :
| Upupa africana, luc'hskeudennet e Moremi (Botswana). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Upupidae |
| Anv skiantel ||
| Upupa Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Upupa a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Upupa africana,
* (††) Upupa antaios (aet da get),
* Upupa epops
** U. e. ceylonensis, U. e. epops, U. e. longirostris, U. e. major, U. e. senegalensis hag U. e. waibeli,
* Upupa marginata.
C'hwec'h (6) isspesad en holl.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Upupidae/Upupa (lennet e-barzh d'an 21 a viz Eost 2016).
# Upupa antaios

Upupa antaios :
| Adskeudenn eus ar spesad aet da get. Aet da get ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Upupidae |
| Genad : | Upupa |
| Anv skiantel ||
| Upupa antaios Olson, 1975 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Upupa antaios a oa ur spesad evned kribennek e-touez kerentiad an Upupidae.
Kavout a ra da skiantourien 'zo e oa krog ar spesad da vont da get goude ma voe kavet (e 1502) ha trevadennet Saint Helena.

## Doareoù pennañ

Dic'houest e oa da nijal.

## Annez

Brosezat e oa ar spesad e Saint Helena.

## Liamm diavaez

* Upupa antaios war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Ur bartienn echedoù

Ur bartienn echedoù a zo un daolenn bet livet gant al livour italian Francesco di Giorgio Martini a-raok ar bloaz 1475 .
# Valdeltormo

Valdeltormo zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 313 (2023).
# Valdemaqueda

Valdemaqueda zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Valdemar

Waldemar pe Valdemar zo anv meur a zen hag a briñs e broioù Lec'hlenn.

## Rouaned ha priñsed
### Alamagn

* Waldemar, Margrav Brandenburg-Stendal pe Waldemar Veur (c. 1280–1319)
* Woldemar, Priñs Lippe (1824–1895)

#### Prusia

* Waldemar Prussia (1817-1849), mab d'ar priñs William
* Waldemar Prussia (1868-1879), mab d'an impalaer Frederick III
* Waldemar Prussia (1889-1945), mab d'ar priñs Henry

### Danmark

* Valdemar I Danmark pe Waldemar Veur (1131–1182)
* Valdemar II Danmark pe Waldemar an Trec'hour (1170–1241)
* Valdemar (III) (1209-1231) kenroue Danmark eus 1215 betek 1231
* Valdemar III Danmark (Valdemar V Schleswig) (1314–1364)
* Valdemar IV Danmark (Valdemar Atterdag) (war-dro 1320–1375)
* Valdemar Danmark (eskob) (1157/1158-1235 pe 1236)
* Priñs Valdemar Danmark (1858–1939)

#### Schleswig

* Valdemar Iañ Schleswig
* Valdemar II Schleswig
* Valdemar III Schleswig, dug Schleswig ;
* Valdemar IV Schleswig dug Schleswig (1283-1312);
* Valdemar V Schleswig roue Danmark dindan an anv Valdemar III Danmark.

### Sveden

* Valdemar Sveden (1239–1302)

## Tud all

* Waldemar Bonsels, skrivagner alaman
* Waldemar Christofer Brøgger (douarour), douarour norvegat
* Waldemar Christofer Brøgger (skrivagner), skrivagner norvegat
* Waldemar Levy Cardoso, marichal a vrezel en arme Brazil,
* Waldemar Deonna (1880-1959), luc'hskeudenner suis
* Waldemar Haffkine, medisin
* Waldemar Januszczak, arzvarnour saoz
* Waldemar Łysiak, skrivagner polonat
* Waldemar Maciszewski, sonaozour polonat
* Waldemar Matuška, Czecho-Slovak singer
* Waldemar Milewicz, kazetenner polonat
* Waldemar Pawlak, politikour polonat
* Waldemar Sorychta, soner alaman
* Waldemar Starosta, politikour polonat
* Waldemar Witkowski, politikour polonat
* Waldemar Wilenius, tisavour finnat

## Pennadoù kar

* Vladimir
* Woldemar
* Rouaned Danmark
* Rouaned Sveden
# Valdelinares

Valdelinares zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 80 (2023).
# Valdemadera

Valdemadera zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Valdelarco

Valdelarco zo ur gumun e proviñs Huelva en Andalouzia.
# Valdemanco

Valdemanco zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Valdemaluque

Valdemaluque zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Valdemanco del Esteras

Valdemanco del Esteras zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Valdelaguna

Valdelalaguna zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.