# Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel

Dre ma kreske armoù nukleel an URSS e talc'has ar Stadoù-Unanet da vodañ ar riezoù demokratel a oa prest da stourm ouzh he levezon ideologel hag he galloud milourel. Savet e voe Aozadur Feur-emglev Meurvor Atlantel an Norzh, pe Aozadur ar Feur-emglev Norzh-Atlantel (AFNA e verradur brezhonek), d'ar 4 a viz Ebrel 1949, anezhañ un aozadur etrebroadel milourel savet e-touez sinerien Feur-emglev Mor Atlantel an Norzh (1947).
An daou anvadur ofisiel a zo : North Atlantic Treaty Organisation (NATO), e saozneg, hag Organisation du traité de l'Atlantique nord (OTAN), e galleg.
E Brusel emañ ar sez.
NATO (North Atlantic Treaty Organization e saozneg) a oa un aozadur politikel dreist-holl a-raok ma voe kroget Brezel Korea. Adal ar brezel drastus-se e voe roet nerzh d'ur frammadur resisoc'h eus ar Stadoù ezel, savet e voe un aozadur milourel didan sujidigezh daou komandant penn stadunanat. Red ar Brezel Yen a zegasas kevezerezh gant stadoù ezel Pakt Varsovia a voe savet e 1955.
Douetañs a oa savet da geñver nerzh an aozadur hag al liammoù etre an izili en Europa eus un tu ha gant Stadoù-Unanet Amerika eus an tu all. Douetañs a oa savet ivez da geñver penaos talañ ouzh un aloubadeg gant ar soviediz. Bro-C'hall a voe an ezel oc'h ober ar muiañ a drouz, betek sevel un nerzh tagañ nukleel ha kuitaat an aozadur milourel adal 1966 hag e-pad 30 vloaz.
Goude kouezhadenn Moger Berlin e 1989, an aozadur a voe desachet etrezek disparti Yougoslavia. Eno e voe kaset ar c'hentañ kampagn milourel e Bosnia etre 1992 betek 1995 ha goude-se e Yougoslavia e 1999. Da geñver politikerezh an aozadur a zo gwelet gwelloc'h gant ez izili Pakt Varsovia, ul lod bras anezho o vezañ emezelet en Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel etre 1999 ha 2004.
E miz Even 2022, an Afna en deus 40 000 soudard e reter Europa kenkas ma vefe eus un dagadenn rusian. An hanter eus ar soudarded a zo e Bulgaria, Roumania, Hungaria, Slovakia, ha Polonia. Ar pemp bro-se o deus 259 000 soudard ouzhpenn bet soudarded AFNA. Ouzhpenn nijlu Bulgaria, Spagn n'eus kaset kirri-nij Eurofighter Typhoon, an Izel-vroioù eizh F-35, ha Bro-C'hall hag SUA o deus kaset kirri-nij ouzhpenn.
Etre eo ar sell war an AFNA e-touez poblañsoù ar Stadoù ezel.

## Sinerien
### Sinerien gentañ

| Belgia Danmark  Frañs Island | Italia  Izelvroioù Kanada  Luksembourg | Norvegia Portugal Rouantelezh-Unanet Stadoù-Unanet |

### Kentañ astenn

    E 1952 e voe astennet an aozadur, evit difenn talbenn gevred ar pezh a veze anvet ar bed frank:
   * Gres
   * Turkia

### Eil ha trede astenn

    Riezoù all a yeas e-barzh da c'houde.
   * 1955 Alamagn (astennet da ez-Alamagn ar reter e 1990)
   * 1982 Spagn

### Broioù ar reter

| 1999 Hungaria 1999 Polonia 1999 Republik Tchek | 2004 Bulgaria 2004 Estonia 2004 Latvia | 2004 Lituania 2004 Roumania 2004 Slovakia | 2004 Slovenia 2009 Albania 2009 Kroatia | 2017 Montenegro 2020 Makedonia an Norzh |

### War ar renk evit bezañ e-barzh

* Bosnia-ha-Herzegovina
* 2022 : Sveden ha Finland, a-c'houde Aloubadeg Ukraina gant Rusia e 2022

## Aozadurioù dammheñvel

| AUKUS (Aostralia, Rouantelezh-Unanet, SUA) ANZUS (Aostralia, Zeland-Nevez, SUA) Collective Security Treaty Organization (CSTO) Inter-American Treaty of Reciprocal Assistance Islamic Military Counter Terrorism Coalition (IMCTC) | Middle East Treaty Organization (METO) Northeast Asia Treaty Organization (NEATO) Shanghai Cooperation Organisation (SCO) South Atlantic Peace and Cooperation Zone Southeast Asia Treaty Organization (SEATO) |

## Notennoù

* ↑ Kuitaet ganti e 1967 Gourc'hemennerezh enframmet an aozadur ; distroet e 2009.
* ↑ (fr) Ouest-France, 16/05/2022

## Gwelit ivez

* Lizherenneg etrebroadel AFNA