OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Donna Donna

Donna Donna, skrivet Dona Dona ivez (yideg : דאַנאַ דאַנאַ, Dana Dana, pe דאָס קעלבל, Dos Kelbl — « Al leue ») zo ur ganaouenn yidek skrivet gant ar skrivagner a orin rus Aaron Zeitlin (1898-1973) war un ton savet gant ar sonaozer Sholom Secunda (1894-1974), a orin rus ivez.
Savet e oa bet evit ur pezh-c'hoari, Esterke (1940-1941), gant Zeitlin, diwar-benn ul leue kaset d'ar marc'had da vezañ lazhet goude, tra ma nij ur wennili en oabl.
Kanet eo bet gant Joan Baez, Donovan, Theodore Bikel hag Esther Ofarim a-douez tud all.
Un doare gallek a veze kanet gant Claude François, disheñvel bras diouzh an doare orin.
Un doare brezhonek zo bet savet ivez.
# Dongo (Lombardia)

'Dongo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Donibane Lohizune

Donibane Lohizune :
| Porzh Donibane Lohizune. ||
| Anv okitaneg | Sent Joan de Lus |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Jean-de-Luz |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Donibane Lohizune (pennlec'h) |
| Kod kumun | 64483 |
| Kod post | 64500 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre Duhart 2008-2014 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi |
| Lec'hienn web | www.ville-saintjeandeluz.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 14 282 ann. (2020) |
| Stankter | 750 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 84 m |
| Gorread | 19,05 km² |
| kemmañ |
Donibane Lohizune (Sent Joan de Lus en okitaneg; Saint-Jean-de-Luz e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gêr eus Lapurdi, unan eus ar seizh proviñs a ya d'ober Euskal Herria, en Iparralde, en hanternoz d'ar Pireneoù, hag ur porzh-pesketa war aod ar Meurvor Atlantel. Pennlec'h kanton Donibane Lohizune eo ivez.

## Istor

Darempredet eo bet gant pesketaerien Breizh a yae da sardineta gwechall, evel gwazed Donibane.

## Skeudennoù

* Iliz Sant Yann
* E Donibane, tost d'an traezh

## Tud bet marvet eno

* Xabier Galdeano, d'an 30 a viz Meurzh 1985.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Donkervoort

Donkervoort Automobielen zo ur saver kirri eus an Izelvroioù.

## Istor

Krouet e voe e 1978 ; e Lelystad emañ sez an embregerezh.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Donkervoort etrebroadel
# Donna Feldman

Donna Feldman, ganet d'an 28 a viz Ebrel 1982, zo un top model, aktourez ha kinnigerez skinwel stadunanat. Brudet eo bet abalamour d'an abadenn "Fashion House" ha d'he labour top model e bruderezhioù skinwel ha goloioù kazetennoù.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Donna Feldman war IMDb
# Capranica Prenestina

Capranica Prenestina zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Caprarica di Lecce

Caprarica di Lecce zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Capreolus

Capreolus :
| Capreolus capreolus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Capreolus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Capreolus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 spesad a zo ennañ:
* ar yourc'h, Capreolus capreolus
* yourc'h Sibiria, Capreolus pygargus
# Caprese Michelangelo

Caprese Michelangelo zo ur gumun italian e proviñs Arezzo.
# Capranica

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Capranica zo un anv-lec'h italianek, hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù

* Capranica (Lazio), kumun italian e proviñs Viterbo
* Capranica, frazione e Valtopina, e proviñs Perugia
* Capranica Prenestina, kumun e Metropol Roma Capitale

## Tud

* Domenico Capranica (1400-1458), kardinal
* Angelo Capranica (circa 1415-1478), kardinal
* Matteo Capranica (1708-1776), sonaozour
* Luigi Capranica (1821-1891), romantour

## Ensavadurioù

* Almo collegio Capranica, kloerdi e Roma
* Teatro Capranica, c'hoariva e Roma, etre ar XVIIvet hag an XIX$^{vet}$ kantved.
# Caprauna

Caprauna zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi zo 88 (1 Genver 2023)

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Capranica (Lazio)

Capranica zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Caprarola

Caprarola zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Caprasius

Caprasius (Caprais e galleg) zo ur c'hristen merzheriet e kêr Agen, war un dro gant santez Alberta, c'hoar da Santez Fides.
# Caprezzo

Caprezzo zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Feur-emglev Fulda

Feur-emglev Fulda a voe sinet d'an 2 a viz Du 1813, e Fulda, en Hessen, gant ar roue Friedrich Iañ Württemberg hag ar ministr aostrian evit an aferioù diavaez Klemens Wenzel Nepomuk Lothar von Metternich goude emgann Leipzig (1813). Hervez an emglev e paoueze rouantelezh Württemberg da gemer perzh e Kengevread ar Roen.
[[Rummad:
# Feur-emglev Granada

Feur-emglev Granada a oa bet sinet d'ar 25 a viz Du 1491 etre Boabdil, sultan Granada, hag ar Rouaned katolik, Fernando II Aragon hag e bried Izabel Kastilha. Gantañ e voe echuet brezel Granada, boulc'het e 1482, ha seziz Granada kroget e nevezamzer 1491.
Hervez an emglev e oa un arsav-brezel da gentãn ha goude, e Genver 1492, deroidigezh ar galloud en Emiriezh Granada (savet pemp kant vloaz a-raok) d'ar rouaned katolik. Ar Vaoured (los Moros) a chome gante ar gwir da virout o relijion.
Koulskoude, goude an emsavadeg a c'hoarvezas e 1500 e tivizas Spagn e oa torret an emglev, ha lamet e voe o gwirioù digant ar vuzulmaned.

## Heuliadoù

Evel meneget e divizoù ar feur-emglev e chomas Isabel ha Fernando mistri Granada, ha kuit ez eas ar roue Boabdil en deiz en-eeun ma tegouezhas an arme gristen. Evel-se ec'h echuas ar Reconquista, ur maread istorel boulc'het en 722 gant rouaned kristen al ledenez a oa o paouez skarzhañ ar galloud muzulman er-maez anezhi.
Tost da gant vloaz goude, en amzer ar roue Felipe II e c'hoarvezas emsavadeg ar vorisked . Diskennidi mored rouantelezh Granada, a asantas bevañ evel sujidi kurunenn Kastilha evit chom en o bro-se, en em savas gant armoù enep ar Gurunenn en 1568. Da-heul kement-se e voe skarzhet ar vorisked en 1609.

## Pennadoù kar

* Emsavadeg an Alpujarras
# Feur-emglev Gwenrann

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Daou feur-emglev zo bet sinet e Gwenrann, e Breizh, er Grennamzer:
* Kentañ Feur-emglev Gwenrann, d'an 12 a viz Ebrel 1365 a lakas fin da Brezel Hêrezh Breizh hag a dermene lezenn hêrezh dugelezh Breizh ;
* Dre Eil Feur-emglev Gwenrann, d'ar 4 a viz Ebrel 1381, a voe daskoret e zugelezh da Yann IV (dug Breizh) gant ober le da Roue Bro-C'hall, ha kas kuit e guzulierien saoz.
# Feur-emglev Lausanne

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a feur-emglev zo bet sinet e kêr Lausanne e Suis:
* Feur-emglev Lausanne (1564) zo un dihell sinet gant Emmanuel-Philibert de Savoie (1528-1580), dug Savoia, pa zilezas e zouaroù war-do Vaud hag ac'h eas neuze dindan gwarez kanton Bern.
* Feur-emglev Lausanne (1912), pe feur-emglev Ouchy (karter eus Lausanne ma voe sinet d'an 18 a viz Here 1912, a lakaas fin d'ar brezel etre Italia ha Turki hag a roas da Italia proviñsoù Tripolitana, Cirenaika, ha Dodecanese.
* Feur-emglev Lausanne (1923), a gemeras lec'h Feur-emglev Sèvres (1920), a voe krouet gantañ Turkia a-hiziv gant he harzoù.
# Feur-emglev Fontainebleau (1807)

Feur-emglev Fontainebleau e 1807 a oa ur feur-emglev entre Gall ha Spagn savet evit leuskel an arme c'hall da dreuziñ Spagn da vont da aloubiñ Portugal ha mirout ouzh al listri saoz da gargañ ha diskargañ marc'hadourezh eno. Ouzhpenn-se e oa kaoz da rannañ Portugal e teir lodenn.
# Feur-emglev Frankfurt

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Feur-emglev Frankfurt a c'hall bezañ hini pe hini eus ar feurioù-emglev a zo bet sinet e Frankfurt :
* Feur-emglev Frankfurt (1489), sinet etre Masimilian Aostria ha kannaded ar roue gall Charlez VIII
* Feur-emglev Frankfurt (1539), sinet etre ar Gatoliked hag ar Brotestanted en Impalaeriezh Santel Roman
* Feur-emglev Frankfurt (1871), sinet e dibenn ar brezel etre Prusia ha Bro-C'hall
# Feur-emglev Lausanne (1923)

Feur-emglev Lausanne, sinet d'ar 24 a viz Gouhere 1923, a gemeras lec'h feur-emglev Sèvres (1920), a voe krouet gantañ Turkia a hiziv gant he harzoù. Hennezh eo ar feur-emglev diwezhañ deuet da-heul ar C'hentañ Brezel-bed. Resisaat a rae harzoù Turkia, ar stad nevez-savet diwar dismantroù an Impalaeriezh Otoman. Adaozet e voe an harzoù evit unvaniñ ar pobloù hervez o c'hredennoù relijiel.
Dre ar feur-emglev-se e tisklêrie Turkia e paoueze da glask adkemer an tiriadoù a oa bet dindan an Impalaeriezh Otoman.
D'ar 24 a viz Gouhere 1923 e voe sinet ar feur-emglev gant Turkia, d'ar 24 a viz Eost 1923 gant Bro-C'hres, gant Italia d'an 12 a viz Meurzh 1924, gant Japan d'ar 15 a viz Mae 1924, gant ar Rouantelezh-Unanet d'ar 16 a viz Gouhere 1924.
Lakaet e voe ar feur-emglev da dalvezout d'ar 6 a viz Eost 1924, pa voe kaset an holl baperioù ofisiel da Bariz.
* Emled Bro-C'hres etre 1832-1947 : e melen e weler an tiriadoù roet dezhi dre Feur-emglev Sèvres met a voe tennet e 1923
* Harzoù Turkia hervez Feur-emglev Sèvres e 1920. A-benn ar fin e voe nullet an emglev ha lakaet da dalvezout Feur-emglev Lausanne e 1923. Brezel Dieubidigezh Turkia renet gant Mustafa Kemal Atatürk en devoa kemmet ar c'heñver nerzhioù politikel.
* Ludresadenn stadunanat embannet en Dayton Ohio Daily Newspaper e 1924. Goap a vez graet eus Emglev Lausanne dre ma laosker Republik Turkia da nac'hañ eo kiriek da Ouennlazh an Armenianed (1915-1923).

## Kenarroud

Goude kiladeg lu Bro-C'hres en Anatolia, goude skarzhet ar Sultan Otoman gant lu Turkia renet gant Mustafa Kemal Atatürk, gouarnamant Ankara al Luskad Broadel Turk a nac'he Feur-emglev Sèvres a oa bet sinet gant an Impalaeriezh Otoman.
# Feur-emglev Frankfurt (1489)

Feur-emglev Frankfurt a voe sinet d'an 22 a viz Gouere 1489 e Frankfurt am Main etre Masimilian Aostria ha kannaded ar roue gall Charlez VIII. Dre ar feur-emglev-se e asante Charlez VIII lakaat ar peoc'h da ren etre an Impalaer Masimilian hag emsavidi Flandrez hag asantiñ a rae ivez lezel ar c'hêrioù a oa bet aloubet gant ar C'hallaoued e Breizh, gant ma vefe kaset kuit ar soudarded saoz eus he bro gant an Dugez Anna Breizh.
# Feur-emglev Fontainebleau (1814)

Feur-emglev Fontainebleau e 1814 a oa ur feur-emglev entre Bro-C'hall hag hec'h enebourien da gas Napoleone Buonaparte en harlu da Elba.
# Eglwyswen

Eglwyswen pe Eglwys Wen zo ur gêriadenn eus Kembre e hanternoz Sir Benfro. Emañ war harzoù ar menezioù Preseli, er su da Aberteifi hag er reter da Abergwaun. Emañ e-barzh kumuniezh Crymych.
Gwechall e veze graet "Whitchurch-by-Cardigan" eus ar gêriadenn e saozneg, met bremañ e implijer peurliesañ an anv kembraek e saozneg.

## Notennoù

* ↑ Enway Lleoedd - Canolfan Bedwyr
# Egorlestr

Un egorlestr zo un ijinenn implijet da vont en egor.
E-doug un nij en egor ez a un egorlestr en egor ha distreiñ a ra d'an Douar. E-pad un nijadenn e kelc'htro e heuilh un egorlestr ur c'helc'htro serr en-dro d'ur c'horf planedennel. An egorlistri a c'hall kas tud zo e-bourzh e-giz pare al lestr pe evel beajourien. An egorlistri implijet da-geñver ur gefridi robotek en egor avat a labour en un doare emren pe zo pellurzhiet. Hiziv an deiz, an egorlistri robotek a guita trowardroioù ar planedennoù zo sonterezioù egor hag an egorlistri robotek a chom e kelc'htro en-dro d'ar planedennoù zo loarelloù. An egorlistri savet evit ar beajoù etre ar stered zo ur meiziad damkaniezh hepken betek-henn.
Implijet e vez an egorlistri evit meur a dra, en o zouez ar c'hehentiñ, arsellerezh an Douar, an hinouriezh, ar merdeerezh, dizoleiñ ezplanedennoù, hag an touristerezh en egor. An egorlistri faltaziek hag ar beajoù en egor zo dodennoù implijet stank en oberennoù skiant-faltazi.

## Liammoù diavaez

* NASA: kefridioù egorlistri en egor
* NSSDC Master Catalog Spacecraft Query Form
* Deroù istor an egorlistri
* Mirdi etrebroadel an nij en egor
# Egretta

Egretta :
| Egretta garzetta, luc'hskeudennet e Kolkata (Kornôg Bengal, India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Anv skiantel ||
| Egretta T. Forster, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Egretta a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ herlegoned, krouet e 1817 gant an naturour saoz Thomas Ignatius Maria Forster (1789-1860).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad a ya d'ober ar genad :
* Egretta ardesiaca (herlegon du),
* Egretta caerulea (herlegon glas),
* Egretta dimorpha,
* Egretta eulophotes (herlegon Sina),
* Egretta garzetta (herlegon bihan)
** E. g. garzetta ha nigripes,
* Egretta gularis (herlegon jave gwenn)
** E. g. gularis ha schistacea,
* Egretta novaehollandiae (herlegon dremm wenn),
* Egretta picata (kerc'heiz vrizh),
* Egretta rufescens (herlegon arrous)
** E. r. dickeyi ha rufescens,
* Egretta sacra (herlegon sakr)
** E. s. albolineata ha sacra,
* Egretta thula
** E. t. brewsteri ha thula,
* Egretta tricolor (herlegon triliv)
** E. t. ruficollis ha tricolor,
* Egretta vinaceigula.
Daouzek (12) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ardeidae/Egretta (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Gouere 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Egretta dimorpha

Egretta dimorpha :
| Egretta dimorphas, luc'hskeudennet en Antananarivo. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Egretta |
| Anv skiantel ||
| Egretta dimorpha Hartert, 1914 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Egretta dimorpha a zo ur spesad evned hirc'harek eus kerentiad ar Pelecaniformes.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned-dour, kresteneged bihan, pesked bihan ha raned.

## Rummad

Hervez an evnoniourien e vez renket Egretta dimorpha en urzhiad Ciconiiformes pe Pelecaniformes.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Madagaskar hag en inizi Aldabra ha Gorroidigezh ma plij ar bazennoù damsall dezhañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Egretta dimorpha war al lec'hienn Avibase.
# Egretta thula

Egretta thula :
| Egretta thula. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Egretta |
| Anv skiantel ||
| Egretta thula (Molina, 1782) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Egretta thula a zo ur spesad evned eus kerentiad an Ardeidae.

## Doareoù pennañ

Anavezadus-mat eo al labous en abeg da vizied melen e bavioù.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Egretta thula brewsteri hag Egretta thula thula — en Amerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Egretta thula war al lec'hienn Avibase.
# Egretta vinaceigula

Egretta vinaceigula :
| Egretta vinaceigula. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Egretta |
| Anv skiantel ||
| Egretta vinaceigula (Sharpe, 1895) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Egretta vinaceigula a zo ur spesad evned hirc'harek eus ar c'herentiad Ardeidae.
Anvet e voe Melanophoyx vinaceigula (kentanv) da gentañ-penn (e 1895) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Boued

Bevañ a ra diwar besked bihan peurvuiañ, diwar velc'hwed-krogennek ha nadozed-aer gwech an amzer.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e geunioù ha korzegi kreisteiz-kreiz Afrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Egretta vinaceigula war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Egretta vinaceigula war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Egretta vinaceigula war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Eglwysbach

Eglwysbach, pe Eglwys-bach pe Eglwysfach, zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Conwy en hanternoz Kembre.
E 2011 e oa poblet gant 935 a dud, ha 448 anezho (49%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2016-06-15.

## Pennad kar

* Eglwys
# Eglwyswrw

Eglwyswrw zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 705 a dud, ha 446 anezho (63,3%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Egorvulzun

An egorvulzun (egor + bulzun) a zo un egorlestr da vezañ kaset en egor ha da vezañ adimplijet. N'eus nemet an orbiter hag ar poulzerioù a c'hell bezañ adimplijet pa'z eus ezhomm eus ur gibenn ouzhpenn ha na zeu ket war an douar en-dro. Div reizhiad egorvulzunoù a zo bet savet : unan gant gouarnamant ar Stadoù-Unanet (Space Shuttle) ha meur a orbiter a zo bet kaset en egor hag adimplijet pa n'en deus ket gouarnamant an URSS gant an egorvulzun Bouran.

## Egorvulzun ar Stadoù-Unanet

Ar pezh a vez anvet an egorvulzun stadunanat a zo ar Reizhiad treuzdougen en egor e anv ofisiel. Fardet ha kaset d'en egor e vezont gant an National Aeronautics and Space Administration (NASA - Melestradurezh Vroadel an Aerlestrerezh hag an Egorlestrerezh). Evit gwir, 7 orbiter a zo bet fardet, met daou a zo bet kollet dre wallzarvoud ha 7 den a zo bet lazhet bep gwech. Palioù pennañ reizhiad an egorvulzun a zo izelaaat koust ar bannoù pa vez adimplijet al lodenn goustusañ eus ar reizhiad ha bezañ gouest da gas loarelloù koulz ha degadoù a dud d'an Egorlec'h etrebroadel (International Space Station) hag ober studioù hag arnodoù skiantel ivez.
Ar reizhiad a zo graet gant 4 ardivink bras : an orbiter, stumm un nijerez dezhañ, a reer an egorvulzun peurvuiañ, ur gibenn trelosk divent ha daou boulzer moanoc'h. An orbiter a c'hell herberc'hiañ 7 astraer, levierien, teknikianed ha skiantourien. Un darn eus an orbiter a zo aozet evel ur c'hombod bras evit treuzgougen loarelloù ha lodennoù an Egorlec'h etrebroadel. Ma ne'z a ket an egorvulzun uheloc'h eget gwiskadoù uhel an aergelc'h e vez kaset al loarelloù war orbitoù izel. Rakjedet eo bet e c'hell pep a orbiter bezañ lañset 100 gwech pe e-pad 10 bloavezh. Ar c'harg da zegas a oa hini al loarelloù-spierien brasañ ma krede lañ al lu stadunanat.
M'eo kaset d'an nec'h an egorvulzun e doare ma ra ar fuzeennoù e teu da bradañ war an douar en ur ziskregiñ diouzh e orbit dre implijout fuzeennoù bihan ha, pelloc'h, p'emañ en aergelc'h stankoc'h, e teu da vezañ ur blaverez.
Implijet ez eus bet egorvulzunoù zo evit kargañ loarelloù da vezañ dreset ha danvezioù da vezañ skarzhet diouzh Porzhlec'h etrebroadel an egor.

## Roll orbiterien an egorvulzunoù fardet gant an NASA

* Enterprise . Ne oa ket evit bezañ lañset evit ar c'hefridioù gant astraerien, met evit an arnodoù.
* Columbia
* Discovery
* Atlantis
* Challenger Lakaet da vruzunoù gant un darzhadenn degouezhet e-doug al lañsadenn (1986)
* Columbia. Lakaet da vruzunoù gant un darzhadenn degouezhet e-doug an distro (2003)
* Endeavour. Fardet evit kemer lec'h Challenger
E 2004, an NASA en deus embannet ne vo ket mui lañset an egorvulzunoù goude 2010 hag un egorlestr nevez, Orion e anv, a vo savet evit kas tud d'al Loar endro. Gant fuzeennoù Ares I hag Ares V e vo poulzet an egorlestr Orion.
# Bornasco

Bornasco zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Bormida (Liguria)

Bormida zo ur gumun eus proviñs Savona e Liguria en Italia war lez ar stêr Bormida.
# Bormida di Millesimo

Ar Bormida di Millesimo zo ur stêr e Piemonte. Eieniñ a ra e Liguria, e proviñs Savona, er C'holle Scravaion (807 m), tremen a ra dre Bardineto, Calizzano, Murialdo, Millesimo. Goude mont hebiou Millesimo e tiskenn eus an Alpi Liguri hag e tremen dre Cengio, a-raok degouezhout e Piemonte e proviñs Cuneo, ma tremen dre Saliceto, Camerana, Monesiglio, Gorzegno, Levice, Torre Bormida ha Cortemilia ma kember an Uzzone. Aleshont ez a da broviñs Asti ma treuz Vesime, Cessole, Loazzolo, Bubbio, Monastero Bormida, Sessame ha mont da genberañ er Bormida di Spigno etre proviñs Asti ha proviñs Alessandria e kumun Bistagno.

## Adstêrioù

| War he lez kleiz | War he lez kleiz | War he lez dehoù | War he lez dehoù | War he lez dehoù |
| Rio Nero Rio di Valle | Rio di Vetria Zemola | Rio del Gambero Frassino | Osiglietta Uzzone | Tatorba d'Olmo Totorna di Monastero |
# Bormida di Spigno

Ar Bormida di Spigno zo ur stêr e Piemonte.
# Bormujos

Bormujos zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Bornem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Bornem zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 46,19 km²
* Poblañs (2022) : 21 599 a dud
* Stankter : 468 den/km²
# Borneo

Borneo zo un enezenn vras e gevred Azia. Gant ur gorread a 743 330 km² ez eo-hi an trede enezenn vrasañ er bed. Al lodenn vrasañ eus an enezenn zo en Indonezia, ha Kalimantan a vez graet anezhi alies. Hogen en Indonezia e talvez an anv "Kalimantan" da envel an enezenn a-bezh. Al lodenn norzh eus an enezenn zo rannet etre Malaysia (stadoù Sabah ha Sarawak) ha rouantelezh Brunei.
En-dro da Vorneo emañ Mor Su Sina en norzh hag er gwalarn, Mor Sulu er biz, Mor Sulawesi er reter ha Mor Java er su. Er c'hornôg da enez Borneo emañ Ledenez Malaya hag enez Sumatera, er su emañ enez Java (pe Jawa) hag er reter Sulawesi. E Sabah emañ ar menez uhelañ, menez Kinabalu, zo dezhañ 4 095 m a uhelder.
Pinvidik eo natur Borneo ha niverus eo ar spesadoù plant ha loened : 221 spesad bronneged, 420 spesad evned, 3 000 spesad gwez... Gwechall e oa goloet an enezenn a-berzh pe dost gant koadegi trovanel, met war-gil eo aet ar gorreadoù dindan wez er bloavezhioù diwezhañ.
# Bormida

Bormida zo anv meur a stêr ha meur a gumun e Piemonte en italia.

## Stêrioù

* Ar Bormida (stêr), stêr e Piemonte ha Liguria
* Bormida di Millesimo
* Bormida di Spigno

## Lec'hioù

* Bormida (Liguria)
* Castellazzo Bormida, kumun
* Monastero Bormida, kumun
* Torre Bormida, kumun
* Val Bormida, saonenn ar stêr Bormida
* Castelnuovo Bormida
* Montaldo Bormida
* Orsara Bormida
* Rivalta Bormida
# Bormida (stêr)

Ar Bormida (/ˈbɔrmida/ ; Bormia /bʊrmja/ e ligureg hag e piemonteg, Burnia er rannyezh lec'hel) zo ur stêr e Piemonte ha Liguria, 180 km hed dezhi, adstêr d'an Tanaro. Un dourva 2 663 km² zo dezhi.
meur a adstêr zo dezhi, ar Visone (stêr) en o zouez.
# Bormio

Bormio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.