OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maria Antonia an Div Sikilia

Maria Antonia an Div Sikilia, pe Maria Antonia di Borbone-Napoli pe Maria Antonietta en italianeg, pe María Antonia de Nápoles e spagnoleg (1784-1806), a oa ur briñsez eus rouantelezh Naplez a deuas da vezañ rouanez Spagn.

## He buhez

Merc'h e oa da Ferdinando Iañ an Div Sikilia, roue an Div Sikilia, ha da Maria Karolina Aostria‎ (1752-1814). Maria Antonia e oa bet anvet gant he mamm e koun d'he moereb Marie-Antoinette Bro-C'hall (1755-1793), ar rouanez dibennet, a oa ken tost ouzh kalon he c'hoar vras Maria Karolina.

## Dimeziñ

E miz Here 1802, e Barcelona, e timezas d'he c'henderv spagnol Fernando, priñs Asturiez, da lavarout eo danvez roue Spagn.
Ur gwall zimeziñ e voe: divalav ha difeson e kave he fried.
Div golladenn a reas Maria-Antonia ha bugel ebet n'he doe. Bec'h he doe gant he mamm-gaer: pep hini anezho a grede e klaske eben lazhañ anezhi.

## He marv

Mervel a reas e 1806 e Palez Aranjuez gant an droug-skevent. He fried a voe roue e 1808. Kaoz a voe e oa bet kontammet gant ar rouanez María Luisa, hag he serc'heg Manuel Godoy. Kement-se n'halle ket bezañ, hervez an istorourien spagnol, met he mamm Maria Karolina Aostria‎ a oa sur a se.
# Maria Antonia von Bayern

Maria Antonia von Bayern (Maria Antonia Walpurgis Symphorosa), 1724- 1780, a oa ur briñsez eus Bavaria, hag a oa sonaozourez, kanerez, klavisimerez, ha harperez an arzoù, brudet he c'hoariganoù Il trionfo della fedeltà (Dresden, hañvezh 1754) ha Talestri, regina delle amazoni (Nymphenburg, 6 C'hwevrer 1760). Rejantez Sachsen (1763 - 1768).
Ganet e oa Maria Antonia e Palez Nymphenburg e München. ha hi ar pevarvet bugel eus ur ribitailh seizh. He mamm a oa Maria Amalia von Österreich (1701-1756) hag he zad, an Dilenner Karl Albert Bavaria a deuas da vout Karl VII an Impalaeriezh Santel.
Desket mat e voe war an arzoù, sonerezh, liverezh, barzhoniezh.

## Pladenn

* Talestri, regina delle amazoni. CD, Berlin: Folkert Uhde, 1999 ha 2003.
# Kib rugbi ar bed

Kib rugbi ar bed zo ur gevezadeg etrebroadel rugbi a vez kaset en-dro bep 4 bloaz. Ar genstrivadeg-se, krouet e 1987 zo digor d'an holl gevredadoù anavezet gant Burev etrebroadel ar rugbi (International Rugby Board pe IRB). Dalc'het e oa an hini kentañ e 1987 e Zeland-Nevez hag en Aostralia, ha trec'h e voe skipailh Zeland-Nevez.
Peder broad hepken o deus gounezet ar gib-se. Skipailh Aostralia, hini Afrika ar Su ha Zeland-Nevez o deus gounezet an aliesañ gant pep a zaou drec'h. Emañ an titl e dalc'h skipailh Zeland-Nevez ivez. Bro-Saoz he deus gounezet 1 wech.
Anvet eo arouez-trec'h ar gevezadeg William Webb Ellis Trophy, en enor da William Webb Ellis a vez lakaet peurliesañ ijinadenn ar rugbi war e gont, e 1823. E gwirionez ez eo koshoc'h orin ar sport-se.
Ar vro a aoz Kib ar bed a vez choazet gant an IRB. Dalc'het eo bet kevezadeg 2011 e Zeland-Nevez eus an 9 a viz Gwengolo betek ar 23 a viz Here. Choazet eo bet Bro-Saoz da zegemer an hini war-lerc'h, e 2015, ha Bro-Japan da zegemer hini 2019.

## An tournamantoù

* Kib rugbi ar bed 1987 en Aostralia ha Zeland-Nevez. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 1991 e Bro-Saoz. Aet ar maout gant Aostralia.
* Kib rugbi ar bed 1995 e Suafrika. Aet ar maout gant Suafrika.
* Kib rugbi ar bed 1999 e Kembre. Aet ar maout gant Aostralia.
* Kib rugbi ar bed 2003 en Aostralia. Aet ar maout gant Bro-Saoz.
* Kib rugbi ar bed 2007 er Frañs. Aet ar maout gant Suafrika.
* Kib rugbi ar bed 2011 e Zeland-Nevez. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 2015 e Bro-Saoz. Aet ar maout gant Zeland-Nevez.
* Kib rugbi ar bed 2019 e Japan.
* Kib rugbi ar bed 2023 er Frañs.

## Levrioù ha filmoù

* Denis Lalanne, Le fabuleux roman de la coupe du monde de rugby, Calmann-Lévy, 1987, 109 p. (ISBN 2702116213)
* Roger Brunel, Jean-Claude Morchoisne, Michel Rodrigue, Le rugby en coupe (du monde), Presses de la Cité, 1999
* Jean-Pierre Bodis, Le rugby : de l'esprit de clocher à la coupe du monde, Privat, 1999
* Nick Farr-Jones, Story of the Rugby World Cup, Australian Post Corporation, 2003
* Gerald Davis et John Eales, History of the Rugby World Cup, Faber and Faber Ltd., 2003
* Coupe du monde de rugby : anthologie, éditeur : Sony music vidéo, 2004 (3 DVD)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kib ar bed

## Notennoù

* ↑ The origins of rugby war www.angelfire.com
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 2011

Kib mell-droad merc'hed ar bed 2011 aeo ar c'hwec'hvet Kib mell-droad merc'hed ar bed, bet dalc'het evit an eil gwech en Europa, en Alamagn, eus ar 26 a viz Even d'ar 17 a viz Gouere 2011. Dibabet eo bet ar vro degemer e miz Here 2007 gant ar FIFA. 16 skipailh broadel a gemeras perzh enni.
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 2019

Kib mell-droad merc'hed ar bed 2019, an eizhvet hini, a zo bet dalc'het e Frañs, hervez an diviz kemeret gant ar FIFA d'an 19 a viz Meurzh 2015. Ar wech kentañ e oa da Vro-C'hall aozañ Kampionad merc'hed ar bed.

## Skipailhoù an tournamant diwezhañ

Evel ar vro degemer eo perzheget ent emgefreek skipailh Frañs er gevezadeg, ar pedervet gwech dezhañ goude kiboù mell-droad 2003, 2011 ha 2015.
Ar 24 skipailh o deus gounezet o flas evit ar gevezadeg diwezhañ :
| Europa (UEFA) 9 flas en o zouez 1 evit ar vro degemer | Suamerika (CONMEBOL) 3 flas | Afrika (CAF) 3 flas |
| Alamagn: 9vet tournamant diwezhañ Norvegia: 8vet tournamant diwezhañ Sveden: 8vet tournamant diwezhañ Bro-Saoz: 5vet tournamant diwezhañ  Frañs: 4$^{re}$ tournamant diwezhañ  Italia: 3$^{de}$ tournamant diwezhañ Spagn: 2$^l$ tournamant diwezhañ  Izelvroioù: 2$^l$ tournamant diwezhañ Bro-Skos: 1añ tournamant diwezhañ | Brazil: 8vet tournamant diwezhañ Arc'hantina: 3$^{de}$ tournamant diwezhañ  Chile: 1añ tournamant diwezhañ | Nigeria: 8vet tournamant diwezhañ  Kameroun: 2$^l$ tournamant diwezhañ Suafrika: 1añ tournamant diwezhañ |
| Oseania (OFC) 1 plas | Amerika an Norzh, ar C'hreiz ha Karib (CONCACAF) 3 flas | Azia (AFC) 5 plas |
| Zeland-Nevez: 5vet tournamant diwezhañ | Stadoù-Unanet: 8vet tournamant diwezhañ Kanada: 7vet tournamant diwezhañ  Jamaika: 1añ tournamant diwezhañ | Japan: 8vet tournamant diwezhañ Aostralia: 7vet tournamant diwezhañ  Sina: 7vet tournamant diwezhañ Sukorea: 3$^{re}$ tournamant diwezhañ Thailand: 2$^l$ tournamant diwezhañ |
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 1999

Kib mell-droad merc'hed ar bed 1999 a zo bet dalc'het er Stadoù-Unanet adalek an 19 a viz Mezheven betek an 10 a viz Gouere 1999. Enni e kemeras perzh 16 skipailh broadel dirak 1 194 215 a arvesterien pe ur geidenn a 37 319 arvester dre grogad. Aet eo ar maout evit an eil gwech gant skipailh an SUA.
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 2007

Kib mell-droad merc'hed ar bed 2007, bet dalc'het e Sina d'an 10 betek an 30 a viz Gwengolo 2007, eo ar bempvet Kib mell-droad merc'hed ar bed.
Dibabet e oa bet Sina evit degemer kib mell-droad 2003 ; gant kleñved-red ar SRAS e oa bet divizet gant ar FIFA daleañ ar gevezadeg e Sina betek 2007 avat hag hini 2003 a oa bet dalc'het en SUA.
Aet e oa ar maout gant skipailh Alamagn er c'hrogad diwezhañ a-enep skipailh Brazil.
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 2003

Adalek an 20 a viz Gwengolo betek an 12 a viz Here 2003 e oa bet dalc'het er Stadoù-Unanet Kib mell-droad merc'hed ar bed 2003, an eil gwech d'an SUA aozañ ar gevezadeg. Aet e oa ar maout gant skipailh Alamagn a-enep hini Sveden er c'hrogad diwezhañ.
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 2015

Kib mell-droad merc'hed ar bed 2015 eo ar seizhvet Kib mell-droad merc'hed, bet dalc'het e Kanada eus ar 6 a viz Even d'ar 5 a viz Gouere 2015. Dibabet eo bet ar vro degemer e miz Meurzh 2011 gant ar FIFA. 24 skipailh ha n'eo ket 16 o doa kemeret perzh er gevezadeg evit ar wech kentañ.
# Kib mell-droad merc'hed ar bed 1995

Kib mell-droad merc'hed ar bed 1995 a zo bet dalc'het e Sveden adalek ar 5 betek an 18 a viz Even 1995. En holl he deus dastumet 112 213 a arvesterien pe ur geidenn a 4 316 arvester dre grogad. Aet e oa ar maout gant skipailh Norvegia.
# La liberté guidant le peuple

La liberté guidant le peuple ("Ar Frankiz o sturiañ ar bobl") zo un eoullivadur gant al livour gall Eugène Delacroix (1798-1863) e 1830. Graet e oa evit enoriñ Reveulzi Gouere, er bloaz-se end-eeun, pa voe skarzhet ar roue Charlez X eus Bro-C'hall.
Diskouezet e oa bet d'an arvesterien e 1861 da-geñver Saloñs Pariz gant an talbenn Scènes de barricades ("Arvestoù ar bardelloù"). Goude-se e voe diskouezet e Mirdi al Luxembourg adalek 1863, ha kaset goude da Mirdi al Louvre e 1874 ; unan eus an oberennoù gwelet ar muiañ e voe eno.
Alegorienn ar Frankiz eo, ha ganti eo desachet ar bobl etrezek ar bardelloù ha korfoù ar re varv, en ur zougen banniel an Dispac'h gall – ar banniel triliv, chomet banniel broadel Bro-C'hall abaoe – en eil dorn hag ur fuzuilh en egile. Ar skeudenn-se eus ar Frankiz zo chomet evel unan eus arouezioù Bro-C'hall hag ar Republik C'hall, lesanvet Marianne.

## An daolenn

Un daolenn vras eo, graet etre Here ha Kerzu 1830. E Pariz e c'hoarvez an emsavadeg a welomp, diouzh gwelout tourioù an iliz, a denn kenañ da iliz-veur ar gêr-benn c'hall.

## Istor

Savet eo bet an oberenn war-lerc'h tri devezh emsavadeg, e Pariz, a-enep ar roue Charlez X, d'ar 27, 28 ha 29 a viz Gouhere 1830, devezhioù anvet ivez Trois Glorieuses. D'ar 25 a viz Gouhere ec'h embannas Charlez X peder ordrenañs en sell da vougañ enebiezh al liberaled. E fin an tri devezh-se e tilezas Charlez X ar galloud, ha lakaet e voe Louis-Philippe en e lec'h.

## Levezon

Gant an daolenn ez eus bet awenet a bep seurt arzourien ha fentigellerien.
* La bigouden guidant le peuple Un drevezadur breizhat

## Notennoù

* ↑ Dammeg e Geriadur Vallée (1931), adammeg e Geriadur Ménard (2012). Tapet diwar ar ger kembraek dameg, a dalv kement ha fablenn.
# La mujer barbuda (Magdalena Ventura con su marido)

La mujer barbuda (Magdalena Ventura con su marido), da lavaret eo "Ar vaouez varvek (Magdalena Ventura hag he fried)" zo un daolenn gant José de Ribera e 1631 a zo war ziskouez e Mirdi ar Prado e Madrid.

## Ar poltred

Poltred ur vaouez varvek o reiñ bronn d'he bugel eo, e-kichen he fried. En tu dehoù d'an daolenn, dindan ur grogenn a zo arouez an divrevegezh, ez eus daou vloc'had mein, an eil war-benn egile, ma lenner ur skrid latin hirik hag a ginnig Magdalena Ventura, un Italianez a zaou vloaz ha hanter-kant ha mamm tri bugel :
EN MAGNV[M] NATVRAE MIRACVLVM
MAGDALENA VENTVRA EX- OPPIDO ACVMVLI APVD SAMNITES VVLGO, EL A- BRVZZO REGNI, NEAPOLI- TANI ANNVRVM 52 ET QVOD INSOLENS EST CV[M] ANNVM 37 AGERET COE- PIT PUBESCERE EOQVE BARBA DEMISSA AC PRO- LIXA EST VI POTIVS ALCIVIOS MAGISTRI BARBATI ESSE VIDEATVR QVAM MV- LIERIS QVAE TRES FILIOS ANTE AMISERIT QVOS EX VIRO SVO FELICI DE AMICI QVEM ADESSE VIDES HA- BVERAT.
JOSEPHVS DE RIBERA HIS- PANVS CHRISTI CRVCE INSIGNITVS SVI TEM- PORIS ALTER APELLES IVSSV FERDINANDE II DVCIS III DE ALCALA NEAPOLI PROREGIS AD VIVVM MIRE DEPINXIT XIIIJ KALEND. MART. ANNO MDCXXXI /
# La pulce d'acqua

La pulce d'acqua (Ar c'hwenenn-dour, anv italianek an nadoz-aer) zo ur bladenn italianek graet e 1977 gant ar soner ha kaner Angelo Branduardi.

## Kanaouennoù

An holl skridoù zo savet gant Branduardi hag e bried Luisa Zappa ; sonerezh gant Angelo Branduardi.

### Tu A

* Ballo in Fa diesis minore – 7:08
* Il ciliegio – 4:10
* Nascita di un lago – 4:10
* Il poeta di corte – 3:50
* Il marinaio – 4:10
En holl : 23:28

### Tu B

* La pulce d'acqua – 4:50
* La sposa rubata – 4:00
* La lepre nella luna – 5:02
* La bella dama senza pietà – 6:43
En holl : 20:35

### Orin

* Ballo in Fa diesis minore zo savet diwar un ton dañs eus Frioul anvet Schiarazula marazula.
* La sposa rubata zo savet diwar ar c'han brezhonek Ar plac'h dimezet gant Satan, embannet e Barzaz Breiz.

## E galleg

* Un embannadur gallek zo bet, anvet La Demoiselle

## E saozneg

Embannet eo bet e saozneg e 1980 evel Fables and Fantasies, komzoù gant Peter Sinfield.

## Pennad kar

* Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù

* ↑ Kanet en italianeg hag e galleg
# La rencontre

La rencontre zo un daolenn anvet ivez Bonjour Monsieur Courbet, gant Gustave Courbet, en 1854. Enni e weler an arzour hag Alfred Bruyas, o tont a-benn-hent eus Montpellier, gant e vevel hag e gi.
Tamallet e voe d'al livour ar rogoni a ziskoueze en e emboltred.
# La luna (albom)

La luna zo ur bladenn italianek gant Angelo Branduardi, graet e 1975.

## Kanaouennoù

An holl skridoù zo savet gant Branduardi hag e bried Luisa Zappa, sonerezh gant Angelo Branduardi.

### Tu A

* La luna – 2:48
* Tanti anni fa – 2:49
* Gli alberi sono alti – 4:08
* "Notturno – 4:51

### Tu B

* Rifluisce il fiume – 4:29
* Confessioni di un malandrino – 5:06
* Primavera – 3:26
* La danza – 4:08

### Pad hollek

    41'39"
* Gli alberi sono alti eo doare italianek The Trees They Grow High, kan soznek krennamzerel, kanet ivez gant Joan Baez en hec'h albom Joan Baez, Vol. 2 e 1961, ha gant Alan Stivell, Donovan, John Rainbourne .
* Notturno zo ur varzhoneg gant ar barzh gresian Alcmane,
* Confessioni di un malandrino zo diwar ur varzhoneg gant ar barzh saoz Sergei Essenin.
* La danza, zo un doare mantra, peder gwerzenn adlavaret ad libitum.

## Pennad kar

* Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù

* ↑ Tri fezh kentañ ar bladenn da selaou amañ : https://www.youtube.com/watch?v=9ekHF9UI-j4
* ↑ Kanet amañ
# La musica della mafia

La musica della mafia zo teir fladenn diwar-benn ar mafia anvet 'ndrangheta, ar Mafia calabrese, mafia Calabria, gant ul levrig skrivet e kalabreg, gant troidigezhioù saozneg hag alamaneg, savet gant ar c'hazetenner Francesco Sbano, saver ar film Uomini d'onore.

## Notennoù

* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=NQDUX3GL96c
* ↑ Da selaou: https://www.youtube.com/watch?v=eHlbf41xZrU&feature=youtu.be
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=Y0CtIXzcj_U
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=SIOlyrJC1IY
# La negra Tomasa

La negra Tomasa, anavezet ivez evel Bilongo, pe Mandinga, zo ur ganaouenn spagnolek savet a-raok 1937 (er bloaz ma voe embannet) gant ar soner kuban Guillermo Rodríguez Fiffe (Mayari 1907-Miami 1995). Hennezh a oa gitarour ha kaner e meur a laz: Caribe Oriental, Trio Azul, Trio Siboney, Cuarteto Compay Gallo, hag adkemeret e veze e sonioù gant lazoù all evel hini Benny More, ar Septeto Habanero, an Trio Matamoros, René Cabel, Roberto Espi, Los Hermanos Lebatard, Hermanos Palau, Conjunto Casino.
Kaoz zo enni eus un den sot gant an Negra Tomasa (ar vorianez Tomasa) ha ne c'hall ket tremen hepti abalamour d'ar c'hwistantin a lak en he boued hag en he c'hafe... Ha pan a-hi kuit e vez trist meurbet.
Ouzhpenn ur ganaouenn eo deuet da vezañ peogwir e vez sonet gant kalz sonerien Latin Jazz.

## Komzoù

    Estoy tan enamorao, de la negra tomasa
    Que cuando se va de casa
    Que triste me pongo
    Estoy enamorao, de la negra tomasa
    Que triste me pongo
    Ay, ay, ay
    Esa negra linda
    Que me hecho bilongo
    Esa negra linda, (relinda)
    Que me hecho bilongo
    Na' ma' que me gusta la comi'a
Que me cocina
    Na' ma' que me gusta la cafe
    Que ella me cuela
    Na' ma' que me gusta la comi'a
    Que me cocina
    Na' ma' que me gusta la cafe
    Que ella me cuela
    Ay, ay, ay
    Esa negra linda, (relinda)
    Que me hecho bilongo, (bilongo)
    Esa negra linda, (relinda)
    Que me hecho bilongo
    Estoy tan enamorao de la negra tomasa
    Que cuando se va de casa
    Que triste me pongo
    Estoy tan enamorao de la negra tomasa
    Que cuando se va de casa
    Que triste me pongo
    Ay, ay, ay
    Esa negra linda, (relinda)
    Que me hecho bilongo, (bilongo)
    Esa negra linda, (relinda)
    Que me hecho bilongo
    Quiquiribu, mandinga
    Quiquiribu, mandinga
    Alla en la habana, tasajo
    Y alla en oriente, mabinga
    Yo conoci a un cocinero
    Que cocinaba mabinga
    Y machacaba los ajos
    Con la cabeza' el mortero
    Como bailaba tomasa
    En el barrio de la timba
    Quiquiribu, mandinga

## Kanerien

Kanet eo bet gant tud e-leizh, koulz e Kuba evel e broioù spagnolek all Amerika, gant tud evel ar re-mañ:
* Compay Segundo,
* Buena Vista Social Club,
* Son Varadero,
* Caifanes, laz rock mec'hikan, en o albom Caifanes
* Ismael Rivera, kaner
* Tito Rodriguez,
* Eddie Palmieri, penn laz-seniñ
* Joe Ruiz,
* Cano Estremera,
* Ernesto "Fruko" Estradas,
* Ernesto Tito Puentes,
* Israel "Cachao" Lopez,
* Chucho Valdes,
* Ibrahim Ferrer,
* Ruben Gonzalez, sonet gant ar piano.
* Richard Bona, soner jazz kamerounat.

## Liammoù diavaez

* https://web.archive.org/web/20170417105514/http://www.carmencita.fr/joomla-fr/mas-musica/102-titres-et-chansons/208-bilongo-la-negra-tomasa-mandinga-chanson-eternelle
* Kanet gant Conjunto Casino, e Mec'hiko, e 1944 : https://www.youtube.com/watch?v=0BeCFgL1Kb0&spfreload=10
* Kanet gant ar Son Varadero :
* Kanet gant ar Charanga de la 4, ha sonet dispar gant ar piano :
* gant laz Eddie Palmieri kanet gant Ismael Quintana
# La nuit je mens

La nuit je mens ("Da noz e lâran gaou" e brezhoneg) a zo ur ganaouenn c'hallek savet gant Jean Fauque hag Alain Bashung.
Embannet eo bet gant Alain Bashung e 1998 war ar bladenn Fantaisie militaire.
Enni ez eus kaoz eus ar Rezistañs hag ar c'henlabour.
Ar c'hlip video, sevenet gant Jacques Audiard, a dapas ar c'hentañ priz e Victoires de la musique 1999 e Bro-C'hall.
Berzh a reas ar ganouenn ivez, kanet gant Arthur H. pe Sophie-Tith en abadenn Nouvelle Star da skouer.

## Liammoù diavaez

* Klip ar ganaouenn war vimeo
* (fr) Jean Fauque o komz eus ar ganaouenn (daily motion)
# Leon

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Leon zo :
# Leog

Leog :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Annelida |
| Kevrennad : | Polychaeta |
| Urzhad : | Capitellida |
| Kerentiad : | Arenicolidae |
| Genad : | Arenicola |
| Anv skiantel ||
| Arenicola marina Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al leog (pe buzhugenn-aod, buzhugenn-lec'hid, buzhugenn-vor) (Arenicola marina) a zo un divellkeineg hag a vev war an aod.
# Leogenn pemp mourrenn

Leogenn pemp mourrenn :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Lotidae |
| Genad : | Ciliata |
| Anv skiantel ||
| Ciliata mustela Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al leogenn pemp mourrenn (Ciliata mustela), liester: leoged pemp mourrenn, a zo ur pesk mor.
# Leogenn voutin

Leogenn voutin :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Lotidae |
| Genad : | Gaidropsarus |
| Anv skiantel ||
| Gaidropsarus vulgaris Cloquet, 1824 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al leogenn voutin (Gaidropsarus vulgaris), liester: leoged boutin, a zo ur pesk mor.
# Leon (anv-badez)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Leon zo un anv-badez brezhonek deuet eus an anv latin Leo hag a dalv kement ha leon. Nebeut implijet eo e brezhoneg, nemet da vrezhonekaat an anv-badez a gaver e yezhoù all.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger latin leo, a zo ivez un anv-badez saoznek. N'eo ket kar tamm ebet d'an anvioù germanek Leonard ha Leopold eta

## E yezhoù all

* Galleg: Léo, pe Léon, pe Léonce, Léone, Léonie, Léa, evit ar merc'hed
* Ruseg: Лeв (Lyev), skrivet Lev peurvuiañ
* Saozneg: Leon ha Leo
* Spagnoleg: León, Leona evit ar merc'hed

## Tud brudet
### Pibien

Trizek pab zo bet anvet Leon.
* Leon Iañ, 440-461, lakaet da sant, anvet ivez sant Leon Meur
* Leon II, 682-683
* Leon III, 795-816
* Leon IV, 847-855
* Leon V, 903
* Leon VI, 928
* Leon VII, 936-939
* Leon VIII, 963-965
* Leon IX, 1049-1054
* Leon X, 1513-1521
* Leon XI, 1605
* Leon XII, 1823-1829
* Leon XIII, 1878-1903

### Impalaerien Bizantion

C'hwec'h impalaer anvet Leon zo bet e Bizantion
* Leon I (impalaer), 457-474
* Leon II (impalaer), 474
* Leon III (impalaer), 717-741
* Leon IV (impalaer), 775-780
* Leon V an Armenian, 813-820
* Leon VI ar Fur, 886-912

### Rouaned Armenia

C'hwec'h roue zo bet anvet Leon en Armenia
* Leon I Armenia, roue Kilikia ("Señor de la Montaña") e 1129-1140
* Leon II Armenia, roue Armenia e 1187-1219
* Leon III Armenia, roue Armenia e 1270-1289
* Leon IV Armenia, roue Armenia e 1301-1307
* Leon V Armenia, roue Armenia e 1320-1341
* Leon VI Armenia, roue Armenia e 1374-1393

### Tud all

* Leon, eskob Teurgn e Bro-C'hall e 526-527
* Leon ar Berr (1874-1946), kelaouenner ha skrivagner
* Léon Bloy, skrivagner gallek
* Léon Bureau, greantour breizhat ha dastumer brezhoneg Bourc'h-Baz
* Léon Fleuriot, istorour ha yezhour breizhat
* Léon Gambetta, politikour gall
* Léon M'ba (1902-1967), prezidant kentañ Gabon
* Leon ar C'halvez (1909-1995), marc'hhouarnour breizhat
* Léon Blum, politikour gall

## Lec'hioù

Anv meur a gêr eo León er bed spagnolek.

## Filmoù

* Léon, ur film gall sevenet gant Luc Besson e 1994.

## Pennad kar

* Leo
# Leon (steredeg)

Al Leon (Leo; berradur Leo) zo ur steredeg eus ar zodiak.

## Traoù oabl

* NGC 3521

## Gwelout ivez

* Korf-egor
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Leodegar

Leodegar, pe Leodegarius e latin (pe Léger, pe Léger d'Autun e galleg) diwar an anv germanek Leudgari, diwar « leud » (« tud », « pobl ») ha « gari » (« goaf ») – a oa un eskob frank ha merzher er VIIvet kantved, hag a voe bras e bouez politikel.
Da gentañ e oa stag e anv ouzh hini kêr Poitiers, ma voe skoliet ha m'emañ e relegoù, ha goudeouzh Autun ma voe eskob, hag ivez ouzh Fécamp ha Doullens en Pikardi ma varvas war-dro 677/678. Anvet e voe da sant en ur sened-iliz en 681 ha lidet e vez d'an 2 a viz Here gant an Iliz katolik.

### Un den uhel el lez frank

Ganet e oa en un tiegezh uhel, war lez ar Roen, en Austrazia, war-dro 615. Mab e oa da Bodilon von Thurgau ha da Sigarde Neustria, (merc'h da Ansoud Neustria) hag a voe anvet da santez. Nizez Léger, Bérhésinde pe Berswinde, a zimezas d'an dug Etichon-Adalric Elzas (hag o merc'h e oa santez Odile) hag he breur a voe eskob Poitiers. Breur Léger, Warein/Guérin Poitiers, un aotrou galloudus en Bourgogn, a vo merzheriet war un dro gantañ.
Dek vloaz e oa Leodegar pa varvas e dad. Kaset e voe neuze da b-Poitiers, da studiañ da-gichen an eskob Didon, breur d'e vamm. Da ugent vloaz e oa diagon, ha goude arc'hdiagon en eskopti Poitiers. En 650 ez eas da vanac'h da abati Saint-Maixent hag eno e voe anvet da abad, en 653 moarvat.
En 656 e voe galvet da lez ar roue frank gant intañvez Klovis II da vezañ kelenner bugale ar roue, a voe rouaned diwezhatoc'h : Klotar III, Childerig II ha Teodorig III (Théodoric). Karget e voe gant ar rejantez d'ober war-dro ar velestradurezh : lakaat a reas berz war ar sklavelezh az oa stad ar C'halianed dindan ar Franked.

### Eskob Autun

En 659 ( pe 663) e voe anvet da eskob Autun ma adsavas mogerioù kêr. Labourat a reas da sevel emglev politikel etre Burgondia hag Aostrazia, ma savas bec'h gant pennoù bras Neustria. Kuzulier e voe gant ar roue yaouank Klotar III a varvas da 20 vloaz en 673.
Neuze e voe bec'h etre ar vreudeur all Teodorig ha Childerig : ha Leodegar da vont a-du gant Childerig a-enep Teodorig a oa kuzuliet gant Ebroin. Trec'h e voe Childerig ha kaset e vreur d'ur gouent, tre evel e harper Ebroin.

## Notennoù

* ↑ Eléments pour une étude sur la diffusion du culte de saint Léger - Roger Gazeau (1971), site de l'association Les 73 St Léger
# Leogenn peder mourrenn

Leogenn peder mourrenn :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Lotidae |
| Genad : | Enchelyopus |
| Anv skiantel ||
| Enchelyopus cimbrius Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al leogenn peder mourrenn (Enchelyopus cimbrius) a zo ur pesk mor. Ar spesad nemetañ eo er genad Enchelyopus.