# Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig

Karl Wilhelm Ferdinand Braunschweig (1735 Wolfenbüttel - 1806, Ottensen), anavezet ivez evel Karl II Wilhelm Ferdinand von Braunschweig, pe Dug Braunschweig-Lüneburg, ur stad alaman eus an Impalaeriezh santel roman german, a oa priñs ha soudard a vicher, jeneral en arme Prusia, ha pennjeneral ( Generalfeldmarschall) an armeoù alaman a-enep Napoleone Buonaparte e deroù an XIXvet kantved. Kar e oa da roue Prusia dre e vamm, ha breur-kaer e oa da George III, roue Bro-Saoz, dre ma oa dimezet d'e c'hoar Augusta von Hannover.

## E vuhez

Mab e oa d'an dug Karl Iañ von Braunschweig-Wolfenbüttel ha da Philippine Charlotte von Preußen, merc'h da roue Prusia.
Un deskadurezh vat en doa bet. Beajiñ a reas en Izelvroioù ha dre Vro-C'hall en e yaouankiz, hag en Alamagn ivez. Servij a reas en arme dindan e eontr Ferdinand von Braunschweig-Lüneburg. Kentañ tro ma'z eas da vrezeliñ avat a voe dindan dug Cumberland e 1757.
E 1780, da 45 bloaz, e voe anvet da zug war-lerc'h marv e dad, Karl Iañ.
Brudet e oa evel ur mestr war ar brezelekaat en XVIIIvet kantved, evel den a sevenadur ha despot madelezhus, hervez patrom Frederig II Prusia. Brasoc'h brud a dapas c'hoazh e penn ur vrigadenn troadeien en emgann Hastenbeck.

## Den a sevenadur ha spered sklerijennet

Goude echuet Brezel ar Seizh vloaz ez eas da Vro-Saoz gant e wreg, merc'h da Frederig, priñs Kembre. En 1766 ez eas da Vro-C'hall ma voe degemeret gant enorioù, saludet gant e enebourien. E Pariz e reas anaoudegezh gant Jean-François Marmontel. Goude ez eas da Suis hag e weladennas Voltaire. Ur pennad e chomas e Roma da studiañ traezhoù an Henamzer, a-gevret gant Johann Joachim Winckelmann. Goude un droiad da vetek Naplez e tistroas da Bariz, hag alese d'ar gêr. Chom a reas da c'houarn e zugelezh er bloavezhioù goude. Gant skoazell e vinistr Feonçe von Rotenkreuz e teuas a-benn da virout ouzh kas e stad da baour-du gant ar brezel.
Soudard kentañ e amzer a felle dezhañ bezañ. Pennkomandant an armeoù unanet e vo.

## Jeneral an arme alaman unanet

Entre 1763 ha 1787 ne gemeras perzh nemet ur wech e-pad Brezel Hêrezh Bavaria, ha ne badas ket pell; diwezhatoc'h e kasas an arme da aloubiñ an Izelvroioù. Trec'h e voe buan, hep skuilhañ gwad. D'e gempredidi e oa ur skouer a vrezelekadenn disi. pemp bloaz goude e voe anvet da bennkomandant an arme alaman hag aostrian bodet da aloubién bro-C'hall ha mougaén an dispac'h gall. Hervez an noblañsed dc'hall divroet ne gavje ket e arme nemeur a enebiezh war e hent.
Von Braunschweig ac'h ae war-raok divall, betek Emgann Valmy a echuas gant ssouzadenn ar Gevredidi.
Perzh a gemeras e Seziz Mainz (1793).
En 1806 e kollas e wreg hag e vab henañ. Daoust da se, ha war c'houlenn rouanez Prusia Luise von Mecklenburg-Strelitz, e kemeras penn arme Prusia.
Hogen adarre, abalamour d'ar roue ha d'an dizemglev etre kuzulierien ar roue a voe skoilhoù dezhañ.
Gloazet e voe en emgann Auerstaedt. E-pad miz e voe douget e-kreiz un arme brusian faezhet. Mervel a eure d'an 10 a viz Du 1806, en Ottensen, e-tal Hamburg.
E vab Frédéric Guillaume de Brunswick-Wolfenbüttel (1771-1815) a voe dug war e lerc'h. Enebiñ a raio ouzh Napoleon en Alamagn.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e 1764 da Augusta von Hannover (1737-1806), merc'h da Frederick, priñs Kembre ha merc'h-vihan da George II .
Seizh bugel o doe:
* Augusta (1764-1788), a zimezas en 1780 da Frederig III, dug Wurtemberg
* Karl (1766-1806), a zimezas en 1790 da Frédérique van Orange-Nassau (1770-1819) (merc'h da Guillaume V van Orange-Nassau, stathouder ar Proviñsoù-Unanet)
* Caroline Amelie (1768-1821), a zimezas e 1795 da George IV (1762-1830)
* Georg (1769-1811)
* August (1770-1820)
* Friedrich Wilhelm (1771-1815), dug Braunschweig-Wolfenbüttel, Braunschweig-Bevern, Braunschweig-Danneburg, Braunschweig-Göttingen, Braunschweig-Salzderhelden ha Braunschweig-Osterode adal 1806 betek 1820, a zimezas en 1802 da Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden‎ (1782-1808), merc'h da Karl Ludwig von Baden ha da Amalie von Hessen-Darmstadt ha c'hoar da impalaerez Rusia ha da rouanez Sveden; daou vab o doe, an eil e oa an dug Wilhelm von Braunschweig-Wolfenbüttel marvet en 1884, an hini diwezhañ eus ar skourr Braunschweig-Wolfenbüttel.
* Amelie (1772-1773), marvet da ur bloaz
Un dimeziñ politikel e oa e hini, ha ne oant ket tomm an daou bried an eil ouzh egile. Serc'hed en doe, ha dreist-holl Maria Antonia Branconi ha Louise Hertefeld. Diseblanted Augusta avat a veze kontedt da vout rogoni, ha monta rae an teodoù en-dro diwar he c'houst, dreist-holl peogwir eoa nammet he mibien henañ.

## A bep seurt

Perzh a gemere en ur gevredigezh kuzh, Der Illuminatenorden

## Levrlennadur

* Lord Fitzmaurice, Charles W. F., duc de Brunswick (Londres, 1901); mémoire de Allgemeine deutsche Biographie, vol. ii. (Leipzig, 1882).
* Arthur Chuquet, Les Guerres de la Révolution : La Première Invasion prussienne (Paris).
* Jean-Charles Volkmann, Généalogies des Rois et de princes, Édition Jean-Paul Gisserot (1998).