OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stigma (lizherenn)

Ul lizherenn c’hresianek kozh eo stigma (Ϛ, ϛ). A-wechoù e vez implijet c’hoazh hiziv evit talvezout 6 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Distaget e veze [st] (LFE) hag implijet e-lec’h skrivañ στ. Ne veze ket implijet al lizherenn-mañ e gresianeg klasel war a seblant.

## Gwelet ivez

* Lizherenneg ar gresianeg
* Treuzlizherennadur gresianek
# Stignano

Stignano zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Stienta

Stienta zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Stilfs

Stilfs zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Stilico

Flavius Stilicho, pe Stilico, a oa ur Vandal romanekaet hag un den a renk uhel en impalaeriezh roman ar C'hornôg e fin ar 4$^{vet}$ ha deroù ar 5$^{vet}$ kantved.
Jeneral e oa en arme roman ha mignon bras d'an impalaer Theodosius Iañ. E 384 e timezas da Serena, nizez an impalaer. Ur verc'h o doe, anvet Maria.
Goude marv Theodosius Iañ, e 395, e tegouezhas gward en karg eus Flavius Honorius, ha lezroue impalaeriezh ar C'hornôg.
Div wech eo bet koñsul evit ar C'hornôg ː
* e 400, gant Aurelianus evit ar Reter,
* e 405, gant Anthemius evit ar Reter.

## Notennoù

* ↑ André Blanc : L'Homme emprisonne le Temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres. Paris. 1986
# Sourd Norzhafrika

Sourd Norzhafrika :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Salamandra |
| Anv skiantel ||
| Salamandra algira Bedriaga, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sourd Norzhafrika (Salamandra algira) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e Maroko, Aljeria, Spagn ha, marteze, Tunizia.
# Sourd an Alpoù

Sourd an Alpoù :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Salamandra |
| Anv skiantel ||
| Salamandra atra Laurenti, 1768 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sourd an Alpoù (Salamandra atra) zo un divelfenneg lostek du.
# Sourd hirlostek

Sourd hirlostek :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Plethodontidae |
| Genad : | Eurycea |
| Anv skiantel ||
| Eurycea longicauda Green, 1818 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sourd hirlostek (Eurycea longicauda) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika.
# Sourd Kaokaz

Sourd Kaokaz :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Mertensiella |
| Anv skiantel ||
| Mertensiella caucasica Waga, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sourd Kaokaz (Mertensiella caucasica) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e biz Turkia ha Jorjia. Ar spesad nemetañ eo er genad Mertensiella.
# Sourd Korsika

Sourd Korsika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Salamandra |
| Anv skiantel ||
| Salamandra corsica Savi, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sourd Korsika (Salamandra corsica) a zo un divelfenneg lostek brosezat e Korsika.
# Sourd kein ruz

Sourd kein ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Plethodontidae |
| Genad : | Plethodon |
| Anv skiantel ||
| Plethodon cinereus Green, 1818 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sourd kein ruz (Plethodon cinereus) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
# Sourd boutin

Sourd boutin :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Salamandra |
| Anv skiantel ||
| Salamandra salamandra Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sourd boutin (Salamandra salamandra) a zo un divelfenneg lostek a vev en Europa.

## Perzhioù pennañ

Vioù a ra ar sourded, evel an naered: bevvic'hanerien int kar digloriñ a ra ar vioù kerkent ha lakaet en dour.
Al loened-se a c'hall bezañ 20 santimetr hir.
War o c'hein hag o c'hostezioù ez eus takadoù pe merkoù melen. Div linenn zidroc'h pe zidroc'hoc'h a vez en un doare dizingal eus ar penn betek al lost.
Kavet e vez ar sourded boutin e pep lec'h e kornaoueg Europa, nemet e bro Iwerzhon, Island, Skandinavia hag e Breizh-Veur.
Bevañ a reont dreist-holl e koadoù gwez deliaouek met ivez dindan gwez pin pe sapr hag e-kichen ar gwazhioù. Ar sourded a blij dezho fiñval pa vez dous ha gleb an nozvezhioù. Loened didrouz ha gorrek int. War an deiz e chomont kuzh dindan ur penskoad, dindan an douar.
Gorrekoc'h c'hoazh e vez o buhez e-pad ar goañv. Ar sourded a c'hell kaout re vihan forzh pegoulz. Pa'z a ar vioù da larvenned, e vezont lakaet en dour betek 4 pe 6 miz.
Brudet eo ar sourded evit bezañ marlonk : debriñ a reont buzhug, melc'hwed hag amprevaned.
Loened gwarezet eo ar sourded.
# Sourd brizhelloù glas

Sourd brizhelloù glas :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Ambystomatidae |
| Genad : | Ambystoma |
| Anv skiantel ||
| Ambystoma laterale Hallowell, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sourd brizhelloù glas (Ambystoma laterale) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
# Sourd Lanza

Sourd Lanza :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Salamandra |
| Anv skiantel ||
| Salamandra lanzai Nascetti, Capula & Bullini, 1988 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sourd Lanza (Salamandra lanzai) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e Bro-C'hall hag Italia.
# Sourd brizhellek

Sourd brizhellek :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Ambystomatidae |
| Genad : | Ambystoma |
| Anv skiantel ||
| Ambystoma maculatum Shaw, 1802 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sourd brizhellek (Ambystoma maculatum) a zo un divelfenneg lostek hag a vev e reter Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
# Sokioyezhoniezh

Gant ar sokioyezhoniezh pe ar gevredadyezhoniezh e vez studiet penaos e vez implijet ur yezh hervez reolennoù sevenadurel, politikel h.a. gant ur gevredigezh resis.
Ma'z eo gwir e c'hell cheñch an doare d'ober gant ur yezh a lec'h da lec'h (rannyezhoù), ken gwir all eo ma c'hell ar yezhoù cheñch hervez renkadoù kevredel ivez. Kevredyezhoù (saoz. sociolect) a c'hellfer ober eus an doareoù yezh-se.
Studiet e vez penaos e vez implijet lektennoù (d.l.e doare disheñvel e-barzh un hevelep yezh) hervez argemennoù kevredel, da lavaret eo bro-orin an dud, o statud ekonomikel, o live deskadurezh hag all, evit dont a-benn da gompren penaos e ra an dud evit krediñ lakaat ar re all en ur renkad kevredal pe unan all hervez an doare ma vez implijet ar yezh gante.
Peurliesañ, unan eus perzhioù pennañ yezhoù minoreleat evel ar brezhoneg eo an diouer a liveou yezh (pe rejistroù) disheñvel o vezañ ma'z eo bet komzet ur yezh diheñvel, deuet da vezañ ar yezh 'uhel' hervez teorienn an diglosia betek ma vez komzet ar yezhoù izel gant ur renkad pe un nebeud renkadoù tud resis, ha kollet gante neuze al liveoù yezh a c'hellfe bezañ implijet gant renkadoù all pe e degouezhioù 'formel'. Ur wir gudenn o tennañ da dachenn-studi ar Sokioyezhoniezh eo neuze an doare ma vez klasket unvaniñ seurt yezhoù ha dreist-holl lakaat anezhe da dizhout ivez ul live yezh uhel evit darvoudoù formel rak kollet eo bet al liveoù yezh-se gant ar re a ra gante bemdez evel yezh kentañ met n'o deus ket bet gellet mont da skol en o yezh ivez. Peurliesañ e sav ur stourm kevredel ha yezhoniel diwar seurt degouezhioù.
Argemennoù ar Sokioyezhoniezh
Dre vras, evit kregiñ gant ur studiadenn war dachenn ar yezhoniezh kevredel e vez dibabet ur standilhon diwar ar boblañs ha neuze mont da gomz gante evit tennañ dioute an titour a zo ezhomm evit kas da benn ar studiadenn dre dielfennañ an titour-se ha tennañ disoc'hoù diwarne. Hervez Lavov eo ret studial argemennoù (saoz. variables) kevredel, ar perzhioù-mañ gante da heul:
   * c'hoarvezout alies;
   * ne dleont ket gallout bezañ kuzhet a-ratozh;
   * en em gavout e-barzh strukturioù brasoc'h;
   * gallout bezañ muzuliet hervez ur skeul eeun
Alies a-walc'h ez eo an argemennoù o tennañ d'an doareoù da distagañ ar yezh hag a zo an aezetañ da studial hervez ar c'hriterioù-man. Met bez' e c'heller studial ivez perzhioù all o tennañ d'ar gerioù a vezont implijet pe c'hoazh strukturioù ar frazennoù.
# Soja

Soja :
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Fabales |
| Kerentiad : | Fabaceae |
| Genad : | Glycine |
| Anv skiantel ||
| Glycine max (L.) Merr., 1917 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar soja, pe soya, zo plant gounezet evit kaout eoul-debriñ ha boued evit magañ chatal ha pesked.
* Favennoù soja
* Ur werennad "laezh" soja ha favennoù
* Bleud, eoul ha favennoù soja
* Poultr soja
# Soknaeg

Ur yezh verberek eus is-skourr ar yezhoù awdjilaek-soknaek eo ar soknaeg (sokna pe sawknah) komzet gant tro-dro da dTripoli e Libia
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo, ma n'eo ket aet da get dija.

## Gwelet ivez

* Yezhoù berberek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Sokoroeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.3 eo ar sokoroeg (sokoro pe bedanga) komzet gant tro-dro da 5.000 den e kreiz Tchad (1994).
Tost-tre eo d'ar sabaeg hag ar bareineg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek
* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Sokiolektenn

* N'eo ket holloueziadurel ar pennad-mañ. Pe re dreut eo an danvez anezhañ, pe ez eus ennañ traoù ha n'emañ ket o lec'h en un holloueziadur.
* Gallout a rit labourat d'e wellaat. Muioc'h a ditouroù evit kompren kudennoù ar bajenn-mañ a vo kavet war ar bajenn kaozeal kenstag.
An doareoù ma cheñch implij ur yezh hervez renkad sokial an dud a zo o komz, met ivez hervez o live deskadurezh, ar vicher a reont pe o meteier.

## Gwelit ivez

* Doare yezh
# Soissons

Soissons :
| An ti-kêr. ||
| Bro | Enez-Frañs |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Aisne |
| Arondisamant | Soissons (pennlec'h) |
| Kanton | Soissons--1 ha Soissons-2 |
| Kod kumun | 02722 |
| Kod post | 02200 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Crémont 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Soissonnais |
| Lec'hienn web | www.ville-soissons.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 24 091 ann. (2020) |
| Stankter | 1 456 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 38 m — brasañ 130 m |
| Gorread | 16,55 km² |
| kemmañ |
Soissons zo ur gumun hag un isprefeti en departamant Aisne, er rannvro Hauts-de-France, e Bro-C'hall, war lez ar stêr Aisne.
Sez un eskopti eo. Eus an XIII$^{vet}$ kantved eo an iliz-veur.
Meur a emgann a voe e Soissons, a-hed an istor.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Aisne emañ Soissons.

## Anv
### Hen impalaeriezh roman

* Civitas Su(essionum) (Mirdi Soissons, 1311)
* Civitas Sue(ssionum) (CIL XIII, 3528)
* Augusta Vessonum (Ptolemaios, II, 9, 6)
* Aug. Suessorum (Taolenn Peutinger)
* Augusta Suessonum (It. Ant. 379, 6)

### Impalaerezh roman diwezhañ

* Aug. Sues(sionum) (CIL, XIII, 9028, 9031, 9158)
* Civitas Suessionum (Not. Gall)

### Krennamzer uhelañ

* Civitas Sessionis (Conc. Gall. II)
* Civitas Sexonas (?)
* Sessionas Civitas (?)
* Sessionas (?)
* Urbs Sessionica (?)
* Urbs Sessionas (?)
* Suessionis (Baudovinia, Vita S. Radegundis)
* Soissionas / Suessionas / Civitas Sexionas (Kroniken Fredegarius)

### Gerdarzh
## Ardamezioù

En glazur e flourdilizen en argant

## Istor
### Krennamzer uhelañ

* 486 ː trec'h eo Klovis war Siagrius
* 511 ː goude marv Klovis, Soissons zo lakaet e penn rouantelezh nevez Soissons, Klotar Iañ, trviet mab Klovis, o vezañ ar roue.

### Krennamzer

* 1122 ː sened-iliz ː kondaonet eo lavarioù Abelard war an Drinded.
* 1202 ː sened-iliz ː diwar-benn an torr-dimeziñ etre Fulup-Aogust hag Ingelburga.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Distrujet e voe ul lodenn vras eus kêr.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

#### Eil brezel-bed
## Tud

* Louis d'Héricourt (1687-1752)
* Jean-Marie Collot d'Herbois (1751-1796)
* Nicolas-Marie Quinette

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Sojuela

Sojuela zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Tarzh-gouloù

Un tarzh-gouloù$^,$ zo un anadenn naturel en oabl noz evel gouelioù gouloù a weler war-dro pennoù-ahel boul an Douar, nemet e-kerzh bloavezhioù zo, pa zeu kreñvoc'h an obererezh war gorread an Heol.

## Deskrivadur

C'hoarvezout a ra dreist-holl en takadoù a zo tost d'ar pennoù-ahel magnetek (etre 65° ha 75° ledred), diwar etreobererezh an avel heol hag an aergelc'h uhel. Pa c'hoarvez en hantervoul norzh e reer anv eus tarzh-gouloù boreel hag en hantervoul su e reer anv eus tarzh-gouloù aostrel.
Pa c'hoarvez didarzhadennoù ma ya ar materi heolel da strinkañ e weler el lec'hioù-se takadoù teñvaloc'h, ur sin m'eo uheloc'h live ar park magnetek. Diouzh an didarzhadennoù e teu klogorennoù danvez heolel, bras-divent, enno miliardoù a rannoùigoù elektromagnetek a c'hell tizhout gwiskadoù uhel aergelc'h an Douar m'emañ-eñ war o hent. An avel heolel a reer eus ar strinkadennoù rannoùigoù-se. A-hed linennoù ar park magnetek e vez dasparzhet ar rannoùigoù ken e vezont sellet gant an denion evel seurtoù stignoù gant neudennoù a-serzh hag evel tennerisoù kromm. Gwer ha lufrus e vezont peurvuiañ.

## Tarzh-gouloù boreel e Breizh

Rouez-tre e vez gwelout tarzhoù-gouloù e Breizh ha ne vezont ket ken lufrus ha spis o stummoù hag ar re a weler bep bloaz dindan kelc'hioù ar pennoù-ahel.
P'eo kreñvoc'h obererezh an Heol abaoe 2020 eo bet gwelet tarzhoù-gouloù e Norzh al ledenez e-kerzh ar goañvezh 2022-2023.

## Levrlennadur

* Paol ar Meur, Tanioù Sant Orvez. E-barzh Ya!, niv 927, 14 Meurzh 2023.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) 'THEMIS Satellites Discover What Triggers Eruptions of the Northern Lights, NASA, 24/08/2008. Kavet : 25 Mae 23.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Jakez Konan, Lannevern e kañv, Al Liamm (1980, p.212) : « alies a-walc'h e c'haller arvestiñ ouzh sklaerder marzhus tarzh-goulou an Norzh (Aurora borealis) o teurel e vannoù »; Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, 2012, p.110a.
* ↑ Tan Sant Orvez, hervez Paol ar Meur, op. cit.
* ↑ Martial Ménard, op. cit.
* ↑ Martial Ménard, op. cit.
* ↑ Embannet eo bet gant an NOAA hag an NASA e krogas un drovezh obererezh heolel e miz Genver 2020 hag e rakwelont ec'h echuo e 2032, goude tizhet he barr en 2025.
* ↑ Meneget gant Paol ar Meur. Pennad Ya!, 2023.
# Tarzhadenn ar 7 a viz Eost 1932 e Roazhon

Tarzhadenn ar 7 a viz Eost 1932 a oa tarzhadenn ur vombezenn en deiz-se e Roazhon hag a vruzhunas un delwenn gant ar c'hizeller Jean Boucher hag a oa bet graet e 1911 da aroueziañ unvaniezh Breizh ouzh Bro-C'hall ha lakaet ouzh ti-kêr Roazhon. Mezhus e veze kavet gant tud an emsav politikel breizhek dre ma veze gwelet an Dugez Anna Breizh daoulinet dirak ar roue gall.

## Istor

E 1932 e voe lidet 400vet bloaz stagidigezh Breizh ouzh Bro-C'hall e kêr Gwened.
Aozet e voe an darzhadenn gant Gwenn ha Du. Ur vombezenn a voe graet gant Célestin Lainé, ha lakaet gant André Geffroy.
# Tarzo

Tarzo zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Tasbih

Tasbih (arabeg تَسْبِيح, turkeg: tesbih) zo un doare dhikr, un adlavar c'hoazh hag adarre eus frazennoù a veul Doue, en islam.
Evit kontañ ar gwechoù ma adlavarer ar c'homzoù-se e c'haller implijout ur misbaha.
Ouzhpenn anvioù Allah e c'heller implijout an tasbih goude ar pedennoù o lâret Subhan Allah (arabeg سُبْحَانَ ٱللَّٰهِ, "dreist eo Allah") 33 gwech, Al-hamdulillah (arabeg ٱلْحَمْدُ لِلَّٰهِ, "meuleudi da Allah") 33 gwech ha Allahu Akbar (arabeg ٱللَّٰهُ أَكْبَرُ, "ar gwellañ eo Allah") 34 gwech.
# Tarzhadenn Texas City

Gwallreuz Texas City a c'hoarvezas d'ar 16 a viz Ebrel 1947 pa darzhas an 2 080 tonellad nitrat amoniom karget war al lestr gall Grandcamp, e porzh Texas City (e bae Galveston). Klevet e voe an darzhadenn betek 240 km ac'hano. Kregiñ a reas an tan en ul labouradeg d'an embregerezh Monsanto ma veze graet stiren enni : 581 den a voe lazhet, 3 000 a voe gloazet.

## Poltriji

Ar poltriji a oa perc'hennet gant ar barner Alfred S. Gerson.
* Ur parkva 400 metrad diouzh lec'h an darzhadenn
* Un ti-uhel 5 estaj bet un uzin poltriji peurzistrujet.
# Tasawakeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù songayek an norzh eo an tasawakeg (tasawaq) komzet gant tro-dro da 8.000 den e Nijer.
Div rannyezh pennañ ez eus:
* Ingelsieg (ingelsi) komzet e In-Gall
* Emgedechieg (emghedeshie) komzet gwechall e Agadez (yezh varv)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù songayek
# Tarzhadenn an Ocean Liberty

An Ocean Liberty a oa ur c'hargo norvegian doare liberty ship. Brudet eo bet dre ma tarzhas d'an 28 a viz Gouhere 1947, pa oa diskarget e Brest. An darzhadenn a oa bet spontus ha tammoù eus ar vag a oa bet adkavet meur a gant metr diouzh lec'h an darzhadenn. Ur meskaj nitrat Ammonium ha danvez helosk dourennek a oa entanet en ul lec'h enk, ar pezh en doa gwashaet an distruj.
Karget e oa ar vag gant 3 133 a donennoù nitrat ammonium, parafin, ha petrol, gant tammoù otoioù ha marc'hadourezhioù a bep seurt. Tan a oa bet en Ocean Liberty a-raok ma vefe distrujet darn eus ar vag. Ur goumoulennad moged 1500 metr uhelder (4000 hervez lod) a oa savet diouzh lec'h ar gwallzarvoud. Ur c'hwezhadenn varvus, un tsunami 5 m uhelder, gant tammoù houarn entanet bannet dre an aer (lod anezho o vezañ meur a donenn bouez enno), a oa bet o tistrujañ ar gêr ha dreist-holl ar porzh kenwerzh. Hervez dezrevell enklask ar CBVN (Compagnie des bateaux à vapeur du Nord) embannet d'ar 6 a viz Eost 1947, e oa bet 33 den lazhet ha 1 000 den gloazet don. An dud gloazet skañv a oa bet e-tro 4 000 anezho. Dizemglev zo diwar-benn an niver a c'houzañverien : evit lod e oa un tammig izeloc'h. Hervez an ARIA (dastumlec'h ar gwallzarvoudoù mor) e oa bet 26 den marvet ha kantadoù a dud gloazet.
# Tarzan (film, 1999)

Tarzan a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Chris Buck ha Kevin Lima (1962-). Diazezet eo senario ar film diwar ar romant Tarzan of the Apes gant ar skrivagner stadunanat Edgar Rice Burroughs (1875-1950) a voe embannet e 1912.
Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'ar 16 a viz Mezheven 1999 e Stadoù-Unanet Amerika. Seizhvet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h Mulan (e miz Mezheven 1998) hag a-raok Fantasia 2000 (e miz Kerzu 1999).

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Eizh munutenn ha pevar-ugent e bad.
* ↑ (en) Tarzan war Internet Movie Database.
# Penmon

Penmon zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoed, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 211,4 km eus Kerdiz.
Dont a ra an anv eus ar ger kembraek pen ("penn" e brezhoneg) ha Môn, anv an enezenn.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Penmynydd

Penmynydd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Penmynydd, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 209.2 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Penmorfa (Ceredigion)

Penmorfa zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Penbryn, e Ceredigion, e Kembre, 115,7 km diouzh Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Penmorfa

Penmorfa zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, e-kichenik Tremadog.