OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Durand

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Durand zo un anv-badez gallek kozh deuet da vezañ un anv-tiegezh a gaver stank er broioù gallek. Durant zo ur stumm all a gaver er broioù gallek ha saoznek.

## Stummoù all

* Durandeau, Durandet, Duranteau, Duranton, etc.,
* Durante, Duranti en italianeg hag he rannyezhoù (korseg, niçard...)
* Durandt ha du Rand a gaver e Suafrika

## Gedarzh

Dont a ra eus al latin durare.

## Tud
### Belgia

* Angèle Durand (1925-2001), kanerez hag aktourez

### Breizh

* Émile Durand (1830-1903), sonaozour
* Alain Durand (1808-1852), barzh brezhonek
* Philippe Durand (1932-2007), filmaozer, senarioer ha filmvarner
* Michel Durand (g. e 1957), Durandur e anv-pluenn, aozer bannoù-treset

### Bro-C'hall

* Jacky Durand (g. e 1967), marc'hhouarner

### Kanada

* Kevin Durand (g. e 1974), aktour

## Anv-lec'h

* Le Mesnil-Durand, kumun gozh e Calvados, e Normandi
* Lésignac-Durand, kumun e departamant Charente
* Mont Durand, pe Arbenhorn, zo ur menez e kanton Valais, e Suis

## Pennadoù kar

* Duran
# Durango

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Durango zo un anv-lec'h spagnolek, a orin euskarek.

## Euskal Herria

* Durango, kumun e Bizkaia
* Emgann Durango, un emgann eus an Impalaeriezh C'hall Kentañ e 1808

## Mec'hiko

* stad Durango, e Gwalarn kreiz ar vro
* kêr Victoria de Durango, kêr-benn ar stad-se

## Stadoù-Unanet

* Durango, kêriadenn e stad Kolorado,
* Durango, kêriadenn e stad Iowa.
# Durango (Bizkaia)

Durango zo ur gumun vihan eus Bizkaia en Euskal Herria, nepell diouzh Gernika.
# Fellaga

Ur ger arabek eo الفلاقة fellag(h)a, a zo implijet evit komz eus ur brezelour libian (1942-1911), tunizian (1956-1952) pe aljerian (1954-1962), o stourm evit dizalc'hidigezh e vro, a oa dindan beli Bro-C'hall.

### Deveradurezh

Liester ar ger arabek fellag, "sparler hentoù" > "forbann" eo « fellaga ». Ur ger gwashaat eo en arabeg, implijet en un doare resisoc'h e-barzh arroud Brezel Aljeria, stourmerien an FLN, ALN pe an MNA .
E geriaoueg ar soudarded c'hall e veze berraet fellaga e « fellouze », pe e « fell » pe « fel ».

### Fellaga brudet

* Hassen Abdelaziz
* Amirouche Ait Hamouda
* Lazhar Chraiti
* Mohamed Daghbaji
* Mosbah Jarbou
* Sassi Lassoued
* Tahar Lassoued
* Ali La Pointe
* Hassen Abdelaziz, penn bras fellaga Sahel Tunizia.
# Felizzano

Felizzano zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Fellow of the British Academy

Fellowship of the British Academy (FBA) zo un enor roet gant an Akademiezh saoz da gelennerien skol-veur evit lakat war-raok o labourioù war ar skiantoù sokial ha denel. Tri renk zo, a reer "fellowships" anezho :
* Fellows, evit kelennerien eus ar Rouantelezh-Unanet
* Corresponding Fellows, evit kelennerien estren d'ar Rouantelezh-Unanet
* Honorary Fellows, un titl skolveuriek a enor
An enor-se a vez roet ur wech anat al labourioù hag oberennoù embannet gant ar "fellow". Adal ar mare-se e c'hell ober gant an titl FBA. E-touez ar "fellows" brudet emañ Mary Beard, Nicholas Stern, Baron Stern of Brentford, Jeremy Horder, Rowan Williams ha Ian Kershaw.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Feltre

Feltre a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
# Felleries

Kumunioù Frañs :
| Anv | Felleries |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Felleries en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Avesnes |
| Kanton | Avesnes-sur-Helpe-Norzh |
| Kod INSEE | 59226 |
| Kod-post | 59740 |
| Maer | Pascal Lambret |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 19,49 km² |
| Led | 50° 08' 37" Norzh |
| Hed | 04° 01' 33" Reter |
| Uhelder kreiz | 184 m |
| Uhelder bihanañ | 160 m |
| Uhelder brasañ | 236 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 519 (2007) |
| Stankter | 78 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Felleries a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
* Ar vourc'h

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: dalc'het e voe ar gumun gant an Alamaned adalek dibenn miz Eost 1914 betek an arsav-brezel d'an 11 a viz Du 1918.
# Femmes, soyez soumises à vos maris

Femmes, soyez soumises à vos maris zo ur flemmskrid gant Voltaire.
Ur beleg (l’abbé de Châteauneuf) en em gav gant ur vaouez a renk uhel (ar maréchale de Grancey), ha droug en honnezh abalamour d'ur frazenn he deus lennet e Lizhiri Paol diwar-benn ar merc'hed. Ne blij ket dezhi an oberour a gav diseven, emezi. Ne fell ket dezhi sentiñ ouzh ur gwaz, hag ouzh he fried n'he deus ket graet.

## Liamm diavaez

* Femmes, soyez soumises à vos maris - Wikisource
# Huércal de Almería

Huércal de Almería a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Huérmeces

Huérmeces zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 157 (2023).
# Huérmeces del Cerro

Huérmeces del Cerro zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Huíla

Huíla zo ur proviñs eus Angola, e mervent ar vro.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Huércanos

Huércanos zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Huétor Santillán

Huétor Santillán zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Huétor Vega

Huétor Vega zo ur gumun e Spagn, e proviñs Granada.
# Huévar del Aljarafe

Huévar del Aljarafe zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
# Hingeg

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar hingeg (pu-xian 莆仙 he hing hua) komzet gant tro-dro da 6.000 den e Putian ha Xianyou e reter Fujian e Sina hag ivez e Malaysia ha Singapour.
Div rannyezh pennañ ez eus:
* Poutieneg (putian, xinghua pe hinghua)
* Chienyoueg (xianyou)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
# Hinojosa de Duero

Hinojosa de Duero zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Hinojal

Hinojal a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Hinojares

Hinojares zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 348 (2023).
# Hinges

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hinges |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Béthune |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de l'Artois |
| Kanton | Béthune-Reter |
| Kod INSEE | 62454 |
| Kod post | 62232 |
| Maer | André Delory |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,31 km² |
| Led | 50° 33' 57" Norzh |
| Hed | 02° 37' 23" Reter |
| Uhelder kreiz | 44 m |
| Uhelder bihanañ | 16 m |
| Uhelder brasañ | 47 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 173 (2007) |
| Stankter | 261 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hinges a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .
Eil brezel-bed: d'ar 24 a viz Mae 1940 e voe drouklazhet 10 den nann-soudard e Hinges gant milourion alaman eus an 3e Panzerdivision SS Totenkopf.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Club d'Histoire de Beuvry
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hinojosa

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hinojosa zo un anv-lec'h hag un anv-den spagnolek.

## Kumunioù
### en Andalouzia

* Hinojosa del Duque, e proviñs Córdoba

### en Extremadura

* Hinojosa del Valle, e proviñs Badajoz, en Extremadura.

### e Kastilha ha Leon

* Hinojosa de Duero, e proviñs Salamanca,
* Hinojosa del Campo, e proviñs Soria

### e Kastilha-La Mancha

* Hinojosa de San Vicente, e proviñs Toledo,
* La Hinojosa, e proviñs Cuenca
# Hinojosa del Campo

Hinojosa del Campo zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Hini

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hini zo ur ger brezhonek, raganv, a gaver e meur a droienn
* an hini eus du-mañ, ar pried pe ar bried
* hini kozh, hini gozh
** ma hini kozh, ma gwaz
** ma hini gozh, ma gwreg
** An Hini Gozh, anv ur ganaouenn vrezhonek a zo bet brudet kenañ
* hini du, kafe
** Hini Du, anv ur bier du graet en Uhelgoad
* hini kreñv, lambig
* hini dous, evaj kreñvik ha dous
# Hinojosa de Jarque

Hinojosa de Jarque zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 104 (2023).
# Hinojosa de San Vicente

Hinojosa de San Vicente zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Toledo.
# Exclama!

Exclama! a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e São Paulo e Brazil e 1999. Rodrigo Disconzi da Silva a oa he fenngazetenner.

## Levrlennadur

* (pt) Rubens Filguth. Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado. Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn (ISBN 978-85-363-0529-5)
# Ewlo

Ewlo (distaget [ˈɛʊlɔ] e kembraeg), pe Ewloe e saozneg (distaget [ˈjuːloʊ]), zo ur gêriadenn e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ e-kichen Queensferry ha Shotton, tost d'ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, e tolead Glannau Dyfrdwy.
Dismantroù Kastell Ewlo, unan eus kestell priñsed Gwynedd, a c'haller gwelet e-kichen kêr.
# Ewen

Ewen zo un anv-badez hag un anv-tiegezh brezhonek. Ur stumm eus Erwan e vefe, met koshoc'h eget Sant Erwan e c'hallfe bezañ ivez. Tennañ a rafe e anv eus an ivin.
Stumm saoznek an anv gouezelek Eòghann eo ivez, kavet e Bro-Skos ha Kanada dreist-holl. Ur c'hlan MacEwen zo ivez.

## E yezhoù all

* Even, Eveno hag Evenou eo stummoù gallekaet an anvioù-familh brezhonek
* Owen e kembraeg
* Ouen e galleg

## Tud

Anv-badez :
* Ewen, kardinal marv e 1081 e Dol
* kont Even pe Neven, lesanvet Even ar Braz, diazezer dinastiezh Kontelezh Leon ha diazezer Lesneven er X$^{vet}$ kantved
* Ewen Brenner (g. e 1972), aktour skosat
* Ewen Costiou (g. e 2002), marc'houarner breizhat

### Breizh

* Louis Even (1885-1974), lean ha mouller breizhat divroet da Ganada
* Pêr Even (1919-2002), Jil Ewan e anv-pluenn, yezhour
* Arzel Even (1921-1971), anv-pluenn Jean Raymond François Piette, yezhour.
* Danièle Évenou (g. e 1943), aktourez
* Patrik Ewen, konter
* Erwan Evenou (1940-2020), yezhour ha skrivagner brezhonek
* Mai Ewen, anv-pluenn Huguette Gaudart, skrivagnerez vrezhonek
* Nathalie Even (g. e 1970), marc'hhouarnerez

### Bro-C'hall

* André Even (1926-2009), c'hoarier basket-ball

### Bro-Saoz

* Jade Ewen (g. e 1988), kanerez

### Luksembourg

* Pierre Even, sonaozer

## A bep seurt

* ar stroll Even e Plouzeniel, ur stroll agrobouederezh kevelourel

## Pennadoù kar

* Even, ur pennad disheñvelout
* Owen
* Ewan
* Iwan
# Excalibur

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Excalibur a zo
* anv latin kleze ar roue Arzhur, a zo Kaledvoulc'h e brezhoneg (ha Caledfwlch e kembraeg).
* anv daou film :
** unan hir — Excalibur (film, 1981) — sevenet gant John Boorman e 1981,
** unan berr — Excalibur (film, 2011) — sevenet gant Fabian Lapham e 2011.

## Sonerezh

* Excalibur, la légende des Celtes sonadeg hag arvest gant Alan Simon e 1998, gant ouzhpenn 100 soner, hag en o zouez Tri Yann, Gabriel Yacoub (ex-Malicorne), Jean Reno (mouezh « off »), Didier Lockwood, Roger Hodgson (ex-Supertramp), Dan Ar Braz, Denez Prigent, Laz-seniñ sumfonek Praha, Carlos Núñez, Fairport Convention, Nikki Matheson, Bohinta, Angelo Branduardi ha Bruno Le Rouzic.
* Excalibur II, l'anneau des Celtes eil pladenn abadenn Alan Simon embannet e 2007,
* Excalibur, kanaouenn gant William Sheller.
# Exercices sur la grammaire bretonne du dialecte de Tréguier

An Exercices sur la grammaire bretonne du dialecte de Tréguier zo ul levrad poelladennoù savet gant ar beleg Louis Le Clerc, hag embannet e 1910 en ti-moullañ Prud'homme, e Sant-Brieg.
Daou vloaz a-raok, e 1908, e oa bet embannet e levr Grammaire bretonne du Dialecte de Tréguier, e ti ar memes embanner.

## Liamm

* (fr) Skrid al levr, el lec'hienn Gallica
# Excalfactoria

Excalfactoria :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Excalfactoria Bonaparte, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Excalfactoria a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

Daou spesad — Excalfactoria adansonii ha chinensis — a yae d'ober ar genad : aet e oant d'ober ar genad Synoicus, a-gevret gant Anurophasis monorthonyx ha Coturnix ypsilophora e miz Gouere 2021.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) IOC World Bird List : Taxonomic Updates Version 11.2 (July 10, 2021).
# Exilisciurus

Exilisciurus :
| Ur Sciurus whiteheadi ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Callosciurinae |
| Genad : | Exilisciurus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Exilisciurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered korr hag a vev en Azia ar gevred.

## Spesadoù

* Exilisciurus concinnus
* Exilisciurus exilis
* Exilisciurus whiteheadi
# Ewenni

Ewenni zo ur gêriadenn e lez ar stêr Ewenni e Bro Morgannwg, e kreisteiz Kembre, 5.6 km eus kêr Pen-y-bont ar Ogwr.
Brudet eo abalamour d'ar prioldi kozh ha d'an iliz.

## Monumantoù

* Prioldi Ewenni
* A pont kozh, pont roman hervez lod, pont krennamzerel kentoc'h.

## Tud brudet

* Edward Mathews, oberour Hanes Siencyn Penhydd (1850).

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ar barrez
* Luc'hskeudenn eus diabarzh prioldi Ewenni
Llangan • Llansanwyr • Llanilltud Fawr • Llwyneliddon • Llyswyrny • Marcroes • Ogwr • Penarth • Pendeulwyn • Pen-llin • Pennon • Pen-marc •
# Idi Amin Dada

Idi Amin Dada (war-dro 1925 e Koboko - 16 a viz Eost 2003 e Jeddah) a oa Prezidant Ouganda etre 1971 ha 1979.
Ne ouzer ket kalz a dra diwar-benn yaouankiz Idi Amin Dada, n’eur ket sur eus e zeiziad ganedigezh zoken. E 1946 ez eas e-barzh ur rejimant eus arme Breizh-Veur, ar King's African Rifles, hag a oa diazezet e Kenya hag en Ouganda. Pa zeuas Ouganda da vezañ ur stad dizalc’h e teuas da vezañ major jeneral, ar grad ofisour izelañ, en arme ar vro. E miz Genver 1971 e voe un taol-stad a-enep ar prezidant Milton Obote ha mont a reas Idi Amin Dada e penn an arme, gant ar grad komandant. Diwezhatoc’h e roas dezhañ e-unan ar grad marichal pa oa e penn ar stad.
Dindan ren Idi Amin Dada e voe graet fae war gwirioù mab-den en Ouganda, gwasket e voe e enebourien bolitikel koulz hag an dud na oant ket eus e genel, pa ne oant ket lazhet. A-fet ekonomiezh e voe drastus e ren, merket gant an nepotegezh hag ar goubrenerezh. Jedet ez eus bet gant kevredigezhioù etrebroadel a soursi ouzh gwirioù mab-den e oa bet lazhet etre 100 000 ha 500 000 a dud
E penn Ouganda, Idi Amin Dada a voe da gentañ a-du gant broioù ar gornaoueg ha skoazellet gant Israel hag er fin a-du gant diktatour Libia Muammar al-Gaddafi, gant hini Zair Mobutu Sese Seko, gant an Unvaniezh Soviedel, ha gant Alamagn ar Reter$^,$ E 1975 e teuas Amin Dada da vezañ kadoriad an Aozadur evit Unvaniezh Afrika (OUA), savet evit harpañ ar c’henlabour etre stadoù Afrika. Er bloavezhioù 1977–1979 e oa Ouganda, renet gantañ, unan eus izili ar Bodad war Gwirioù Mab-den er Broadoù Unanet. Ha war un dro e voe skoazellet Amin Dada gant Stadunaniz ar CIA, a gasas bombezennoù hag armoù all da arme Ouganda hag ar gemeras perzh asambles gant arme Amin Dada e taolioù kaset da benn en Ouganda.. E 1977, pa baouezas gouarnamant Londrez da gaout darempred gant Ouganda, e tisklêrias Idi Amin Dada e oa bet trec’h war Breizh-Veur hag e lakaas war-lerc’h e anv al lizherennoù "CBE", evit "Conqueror of the British Empire" (Alouber Impalaeriezh Breizh-Veur).
Pa glaskas Amin Dada stagañ rannvro Kagera, ur broviñs eus Tanzania, ouzh Ouganda, e 1978, e tarzhas ar brezel etre Ouganda ha Tanzania. Trec’h e voe Tanzania ha diskaret e voe Idi Amin Dada da-heul. Tec’hout a reas en harlu da Libia da gentañ ha da Arabia Saoudat goude. Eno e vevas betek e varv d’ar 16 a viz Eost 2003.

## Notennoù

* ↑ Ullman, Richard H. (April 1978). "Human Rights and Economic Power: The United States Versus Idi Amin". Foreign Affairs. Kavet 16 June 2016
* ↑ Keatley, Patrick (18 Eost 2003). "=The Guardian Obituary: Idi Amin". Retrieved on 18 June 2016.
* ↑ Roland Anthony Oliver, Anthony Atmore. Africa Since 1800. 272 p.
* ↑ Dale C. Tatum. Who influenced whom?. 177 p.
* ↑ New York Times, Dec. 17, 1986; Paper Cites CIA Aid to Amin's Army in 70s
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Idiazabal

Idiazabal zo ur gumun eus tolead Goierri, e proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria. 2 100 den zo o chom eno etre ar vourc'h ha karter Urtsuaran dreist-holl.

## Fourmaj

Brudet eo fourmaj dañvadezed Idiazabal, gwerzhet dindan an anv Queso de Idiazábal.

## Liammoù

* (eu) (es) Lec'hienn ofisiel Idiazabal
* (es) Lec'hienn diwar-benn ar fourmaj Idiazábal
* Idiazabal war Google Maps
# Idiopsar brachyurus

Idiopsar brachyurus :
| Idiopsar brachyurus, tresadenn gant Keulemans (1884). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Idiopsar |
| Anv skiantel ||
| Idiopsar Cassin, 1867 ||
| Anv skiantel ||
| Idiopsar brachyurus Cassin, 1867 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Idiopsar brachyurus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae. Ar spesad nemetañ er genad Idiopsar an hini eo.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika : eus kreisteiz Perou da greiz Bolivia ; e kreisteiz Bolivia ha hanternoz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Idiopsar brachyurus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Idiopsar brachyurus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Idiopsar brachyurus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Idjoeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù idjoek eo an idjoeg.
Isrannet e vez evel-hen:
* Yezhoù idjoek ar reter
** Nkoroeg (nkoroo)
** Yezhoù ibanek-okrikek-kalabarek
*** Ibaneg (ibani)
*** Kalabareg (kalabari
*** Kirikeg (kirike pe okrika)
* Yezhoù idjoek ar c'hornôg
** Izoneg (izon)
** Idjoeg an diabarzh
*** Biseneg (biseni)
*** Akiteg (akita pe okordia)
*** Oroumeg (oruma)

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Idjoeg an diabarzh

Ur yezh nijerek-kongoek eus is-skourr ar yezh idjoek ar c'hornôg eo idjoeg an diabarzh komzet e Nigeria.

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
# Idlib

Idlib pe Idleb,(en arabeg إدلب) zo ur gêr e gwalarn Siria, kêr-benn Gouarnelezh Idlib. Hervez niveridigezh 2004 graet gant melestradurezh ar vro e oa 98 791 den o chom eno d'ar mare-se. Tro-dro 165 000 den a zlefe bezañ e 2010. N'ouzer ket resis pet den a chom abaoe m'eo kroget Brezel diabarzh Siria.
Labourat a ra an annezidi el labour-douar pe er gêr e-kichen Aleppo. Strujus eo douar ar c'horn-bro. Gounezet e vez kotoñs, ed, olivez, figez, rezin, tomatez ha sezam.
Istorel eo ar vro ivez, keodedoù henamzerel he deus evel hini Ebla (Tall Mardikh), bet gwechall-gozh kêr-benn ur rouantelezh veur.
Muzulmaned sunnit eo al lodenn vrasañ eus an annezidi. Ur gumuniezh a 2000 kristen zo ivez.

## Istor

E-pad an henamzer e voe aloubet gant Rouantelezh Armenia, ha goude gant ar jeneral roman Pompeius tro-dro 64 a-raok JK. E-kreiz ar VII$^{vet}$ kantved e voe aloubet gant an Arabed. E-barzh an Impalaeriezh otoman e oa etre ar XVIvet hag an XIXvet kantved.
* Ar gêr e 1983. Luc'hskeudennoù Henk van Rinsum, Nationaal Museum van Wereldculturen
Emgannoù niverus Brezel diabarzh Siria zo degouezhout eno abaoe 2012. Tapet eo ar gêr hag ar c'houarnelezh gant ar rebelled e 2012, met adtapet eo gant ar gouarnamant e miz Ebrel. Adtaget e voe e 2015 gant talbenn al-Nusra hag Ahrar al-Sham e-pad eil Emgann Idlib. Skarzhet e voe nerzhioù diwezhañ Ahrar al-Sham d'an 23 a viz Gouere 2017 gant Hayat Tahrir al-Sham, ar strollad salafelour nevez savet war-lerc'h Al Nusra.
Bombezet eo bet ar gêr ingal gant nijerezioù Siria ha Rusia.
# Ideologiezh

Un ideologiezh a zo ur strollad mennozhioù kenaozet diwar-benn an armerzh, ar politikerezh, ar gevredigezh, hag a zo o fal mirout ar sistem a-vremañ (ideologiezhioù mirour), cheñch anezhañ (pazenn-ha-pazenn pe a-daol-trumm: ideologiezhioù adreizhañ), pe adsevel ur sistem kozh (ideologiezhioù kilstourm).
Alies ez eus div gevrenn en un ideologiezh : ur skeudennadur eus ar sistem, hag ur programm obererezhioù. Gant an hini gentañ e vez sellet ouzh ar bed, ouzh ar wirionez, en un doare resis, gant harp pennaennoù filozofel. Keñveriet e vez ar sell-se gant sell un ideologiezh all. Pal an eil gevrenn eo tostaat ar sistem gwir ouzh ar sistem mennet pe ijinet.
Un ideologiezh a zo gant a bep seurt strolladoù eus ar gevredigezh, ha ma vefe ur strollad sokial, un aozadur, ur strollad politikel, un emsav sokial, un emsav relijiel pe un emsav sevenadurel.
Heñvel ouzh meizad ar Weltanschauung ("sell war ar bed" en alamaneg) eo an ideologiezh, nemet e vez implijet an ideologiezh evit strolladoù, sevenadurezhioù pe sevenadurioù a-bezh, ha n'eo ket hiniennoù nemetken.
# Identidade Galega

Identidade Galega (IDEGA) eo anv ur strollad galizegour, ha n'eo ket broadelour, hag a difenn ur bolitikerezh kreizour-dehour o kenderc'hel gant mennozhioù Dereita Galeguista Vicente Risco ha Filgueira Valverde.
En tu-dehoù pellañ emañ orinoù ar strollad avat, dre ma oa bet krouet diwar un disrann e Democracia Nacional.
Krouet e oa bet d'an 19 a viz Here legalizouse 2004 ha d'ar 14 a viz Kerzu e oa bet dalc'het gantañ e Emvod-Meur kentañ. Ennañ e oa un 50 a izil bennak er penn-kentañ, ouzh o fenn Xosé Lois Pérez ha Xoán Lois Manteiga.
D'ar 7 a viz Gwengolo 2005 e tisklêrias e oa bet divizet gante en em deuziñ gant ar Partido Galeguista (PG, "Strollad Galizegour").
Ur strollad gouennelour an hini eo, o sevel a-anep d'an envoidi evit difenn perzhioù diazez Galiza herveze.
Da geñver ar mouezhiadegoù evit Parlamant Galiza e 2005 e oa bet savet ul listenn evit Proviñs A Coruña gant Manuel Ambite ouzh he fnn evel danvez-prezidant, ha tapet gante 376 vot en holl.
E miz Mezheven 2006 e tivizas mont kuit eus PG abalamour da bolitikerezh ar strollad-se e-keñver an envroidi hag adsavet e oa bet adarre gante Identidade Galega.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn Identidade Galega