OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stadoù Unanet

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An anv «Stadoù Unanet» pe «Stadoù-Unanet» hag a vez graet eus Stadoù-Unanet Amerika peurvuiañ, dre 'n abeg d'an istor ha d'o fouez ekonomikel, a vez graet ivez eus stadoù kevredet arall.

## Broioù
### Broioù a vremañ

* Stadoù-Unanet Amerika, pe United States of America en saozneg, hervez Bonreizh Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1787. Er skridoù ofisiel koulskoude e vez graet alies gant ar berrstumm (United States) pe « Stadoù-Unanet » . Mard eo stank an anv USA e saozneg eo rouez c'hoazh SUA e brezhoneg.
* Stadoù-Unanet Mec'hikan, anv ofisiel hir Mec'hiko hervez Bonreizh Mec'hiko 1824 (Estados unidos mexicanos en spagnoleg). Ar berranv México a zo ivez er Vonreizh. E brezhoneg e reer ivez gant Bro-Vec'hiko evit ober ar c'hemm gant Kêr-Vec'hiko, ar gêr-benn.

### En istor

* Stadoù-Unanet Kreizamerika, anv a vez roet a-wechoù da Proviñsoù unanet Kreizamerika, unaniezh a zo bet etre 1823 ha 1840.
* Ar Stadoù-Unanet Belgiat pe Stadoù Belgiat Unanet, kengevredad berrbad savet en 1790 da vare an Dispac'h gall hag an Dispac'h brabantat enep ar Proviñsoù-Unanet.
* Stadoù-Unanet an inizi ionian pe Republik ar Seizh Enez, dindan warez ar Rouantelezh-Unanet er Mor Enezek entre 1815 ha 1864.
* Republik Stadoù Unanet Brazil, anv ofisiel Brazil etre 1889 ha 1968.
* Stadoù Unanet Colombia, anv ofisiel Colombia etre 1863 ha 1886.
* Stadoù Unanet Venezuela, anv ofisiel Venezuela etre 1864 ha 1953.

### Anvioù kinniget

* Stadoù Unanet Afrika, meizad politikel a vodfe holl vroioù Afrika.
* Stadoù Unanet Europa, meizad politikel a vodfe holl vroioù Europa.

## Pennadoù kar

* United States
# Stadoù Mec'hiko

Ur stad kevreadel eo Mec'hiko, enni 31 stad kevreet hag un distrig kevreadel.

### Ar stadoù kevreet

| 01 Aguascalientes 02 Kalifornia-Izel 03 Kalifornia-Izel ar Su 04 Campeche 05 Chiapas 06 Chihuahua 07 Coahuila 08 Colima 09 Durango 10 Guanajuato 11 Guerrero | 12 Hidalgo 13 Jalisco 14 Mec'hiko 15 Michoacán 16 Morelos 17 Nayarit 18 Nuevo León 19 Oaxaca 20 Puebla 21 Querétaro 22 Quintana Roo | 23 San Luis Potosí 24 Sinaloa 25 Sonora 26 Tabasco 27 Tamaulipas 28 Tlaxcala 29 Veracruz 30 Yucatán 31 Zacatecas + An Distrig kevreadel, pe Distrito Federal |
# Stadoù ar Pab

Stadoù ar Pab, pe Stadoù an Iliz, a oa stadoù e-kreiz Italia, e gwirionez ur stad dizalc'h, dindan c'halloud ar pab entre 752 ha 1870, dezhañ justis, toulloù-bac'h, armeoù. N'eus ket anezho ken da vat abaoe Emglevioù Laterano e 1929.
# Stadoù ha tiriadoù India

India zo rannet etre 28 stad ha 7 tiriad.
Stadoù :
| 1. Andhra Pradesh 2. Arunachal Pradesh  3. Asam 4. Bihar 5. Chhattisgarh 6. Goa 7. Gujarat | 8. Haryana 9. Himachal Pradesh  10. Jammu ha Kachmir 11. Jharkhand 12. Karnataka 13. Kerala 14. Madhya Pradesh | 15. Maharashtra  16. Manipur 17. Meghalaya 18. Mizoram 19. Nagaland 20. Orisa 21. Panjab | 22. Rajasthan 23. Sikkim 24. Tamil Nadu 25. Tripura 26. Uttar Pradesh 27. Uttarakhand 28. Kornôg Bengal |
Tiriadoù an Unaniezh :
Tiriad ar Gêr-benn Vroadel :

## Istor

Da vare Impalaeriezh Breizh-Veur e oa broioù all en Indez, ouzhpenn India, broioù zo aet abaoe d'ober stadoù Pakistan ha Bangladesh (Nepal, Bhoutan ha Birmania a oa bet stag ouzh Indez ivez da vareoù zo). En Indez vreizhveurat e oa meur a zoare stad : ar proviñsoù a oa renet gant ur gouarnour anvet evit se gant Breizh-Veur hag ar stadoù priñsel a oa renet gant ur priñs pe ur roue, emren a-walc'h diouzh Breizh-Veur ha pa asantfe ober gwazoniezh da roue Breizh-Veur.
Pa voe dispartiet Pakistan diouzh India e 1947, e voe staget ar proviñsoù hag ar priñselezhioù-se ouzh an eil bro pe eben, war-bouez Panjab ha Bengal a voe rannet etrezo. En em glevet a reas an div vro evit lezel renerien ar "stadoù priñsel" da zibab ouzh pehini e felle dezho bezañ staget. Stad Hyderabad (en Andhra Pradesh bremañ) a oa renet gant ur priñs a glaskas chom dizalc’h diouzh an div vro nevez, met en aner : staget e voe e zouaroù ouzh India, dre heg. Er gwalarn, e Jammu ha Kachmir, e voe bec’h etre India ha Pakistan, pa glaske pep bro lakaat he c’hrabanoù war ar stad-se, poblet gant muzulmiz dreist-holl (77% a vuzulmiz), met renet gant ur priñs hindou, ur "Maharaja". Goude un tamm brezel e voe rannet Jammu ha Kachmir, gant ul lodenn vihan a voe staget ouzh Pakistan hag al lodenn vrasañ a chomas stag ouzh India.
Er bloavezhioù goude an dizalc’hiezh, e 1947, e voe troet ar stadoù priñsel tamm-ha-tamm, e proviñsoù evel ar re all, hag e kollas ar briñsed o galloud. Goude se, er bloavezhioù 1950, e voe adwelet an doare ma oa rannet ar proviñsoù. E 1956 e voe krouet stadoù nevez, a glote gwelloc‘h o bevennoù gant harzoù yezhel. E deroù ar bloavezhioù 1960 e voe staget ouzh India an trevadennoù gall ha portugalat oa c’hoazh el ledenez, ha dont a rejont da vezañ tiriadoù eus an Unaniezh : Puducherry, Dadra ha Nagar Haveli, Goa, Daman ha Diu.
Diwezhatoc’h e voe krouet stadoù all pe e voe adwelet bevennoù ar stadoù : Haryana, 1966, a voe distaget diouzh Panjab. E 2000 e voe krouet teir stad nevez Jharkhand, Chhattisgarh ha Uttaranchal. Rouantelezh kozh Sikkim a voe staget ouzh India, evit dont da vezañ unan eus he stadoù, e 1975. En Asam e voe krouet meur a stad vihan, da respont da c’houlennoù an annezidi er bloazhioù 1960 ha 1970.
E 2014 eo bet rannet Andhra Pradesh ha savet Telangana diwarni.

## Notennoù

* ↑ hag Asam ivez, met n’eus nemet un tamm bihan eus Asam a voe staget ouzh Reter Pakistan
# Stadoù latin ar Reter

Stadoù latin ar Reter eo ar peder Stad savet war-lerc'h ar c'hentañ Kroaziadeg e Palestina ha Siria, en o zouesk Rouantelezh Jeruzalem, Priñselezh Antiochia, Kontelezh Edessa ha Kontelezh Tripolis.
Aloubadeg al Sav-Heol a voe aesaet er mare-se gant an emgannoù a c'hoarveze ingal etre nerzhioù muzulman enebet hag o doa breskaet dalc'hidigezh an tiriad. Europiz hag a veze graet Franked anezho er amzer-se a oa staliet evel ur vinorelezh e penn Stadoù goude ar c'hentañ Kroaziadeg e-keit ma veze poblet ar vro gant kristenien digatolik, yuzevien ha muzulmaned. Komzet e veze arabeg evel yezh-kenwerzh daoust ma veze implijet an henc'halleg gant ar Franked, an okitaneg da gentañ penn e Tripoli.
# Renadur ar penn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen renadur ar penn (saoz. : head directionality) evit komz eus un arventenn gevreadurezhel (soaz. syntactic parameter hervez lec'h ar penn e-keñver renadennoù pe elfennoù all ur ger kevrennek pe ur frazenn, da skouer lec'h an anv en ur frazenn anv e-kenver an anvioù-gwan.
Disrannet e vez ar yezhoù evel-hen etre an daou rummad-mañ, en ur c'hoût e tenn da duadoù nemetken kentoc'h evit da dalvoudoù peurvoudek, dal lâret eo e c'hell ur yezh en em derc'hel peurliesañ evel ur yezh eus ur rummad met a-wezhoù en em derc'hel evel ur yezh eus ur rumamd all evel ma c'hoarvez a-wezhoù gant an anvioù-gwan o tennañ da ventoù ("bras", "bihan"), da livioù, h.a. :
    autobus-geltoki
    ("arsav kirri-tan")
    Penn = geltoki ("arsav")
    Bilboko elizbarrutia
    ("eskopti Bilbo")
    Penn = Bilbo (genitivel)
brezhoneg hag er yezhoù romanek, da skouer e galleg:
    arrêt de bus
    ("arsav kirri-tan")
    Penn = arrêt ("arsav")
    Le chat que j'ai vu
    ("ar c'hazh am eus gwelet")
    Penn = le chat ("ar c'hazh")
Great e vez ivez "yezhoù diorroet a-dehoù" (saoz. right-branching) eus ar yezhoù gante ar penn el lec'h kentañ dre m'en en diorren ar renadennoù a-dehoùd'ar penn ha "yezhoù diorroet a-gleiz" (saoz. left-branching) eus ar re gante ar penn el lec'h diwezhañ dre m'en en diorren ar renadennoù a-gleiz d'ar penn, da skouer e saozneg :

## diorroadur a-gleiz

    frazenn anv
       anv, d.s. woman
       ger mell + anv, d.s. the woman
       ger mell + anv-gwan + anv, d.s, the tall woman
       (ger mell + anv genitivel) + anv, d.s. the woman's eyes
       (ger mell + anv-gwan + anv genitivel) + anv, d.s. the tall woman's eyes

## Gwelit ivez

* Penn (yezhoniezh)
# Renadenn eeun

Ur verb unandranzitivel (saozneg : monotransitive) en devez ur renadenn eeun (merket gant lizherennoù druz izeloc'hik) nemetken hag a dalvez d'ar pezh a vez graet gant ar verb. Da skouer :
    Hi a zebras an aval.
    Kaozeal brezhoneg a ra ar vrezhonegerion.
Daoust ha ma vez graet ken alies all gant an termen renadenn dra eo kalz gwelloc'h ober gant an termen renadenn eeun rak damheñvel eo ouzh an termen yezhadurel all renadenn dieeun.

## E brezhoneg

Strizh a-walc'h e vez urzh ar frazenn e brezhoneg. Goude ar verb e teu ar renadenn eeun a-raok ar renadennoù dieeun. Da skouer :
* Kemer a ran bemdez ma disglavier (fall).
* Kemer a ran ma disglavier bemdez (mat).

## Gwelet ivez

* Renadenn verb
* Renadenn dieeun
# Renadenn

E yezhoniezh e reer renadenn eus meur a dra. Diaes eo reiñ un displegadenn resis d'an termen eta. Bez ez eus renadennoù a bep seurt : renadenn dra, renadenn anv.
# Renadenn dra

Implijet e vez an termen-mañ, diwar levezon ar yezhadur gallek, evel pa vije heñvelster gant an termen renadenn eeun.
Koulskoude, hervez ar yezhadur rik ez eo strishoc'h, ha sklaeroc'h, an termen renadenn eeun a c'heller enebiñ ouzh renadenn dieeun.

## Gwelout ivez

* Renadenn eeun
* renadenn dieeun
# Ren ar Gonsuled

Ren ar Gonsuled eo an anv a vez graet eus an aozadur politikel a voe savet e Bro-C'hall goude Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn, e bloavezh VIII ar C'hentañ Republik c'hall, kaset da benn gant ar jeneral Napoleone Buonaparte. Diskaret e voe gouarnamant ar Bodad-ren a oa padet pevar bloaz (1795-1799) da lakaat ur gouarnamant nevez en e sav, gant ur vonreizh nevez, hini ar bloavezh VIII, a roe ar galloud da dri c'honsul, Jean-Jacques-Régis de Cambacérès, Napoleone Buonaparte, Charles-François Lebrun. Daoust da se ne oa nemet unan er penn en gwirionez, Napoleone Buonaparte, hag a deuas da vezañ konsul buhez-pad e 1802.
Gant Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn ha staliañ ar gouarnamant nevez-se eo merket fin an Dispac'h gall. Gant marevezh ar Gonsuled e teuas adreizh ar frammoù politikel, ekonomikel ha milourel ar vro a oa bet degaset gant an Dispac'h abaoe fin ar Renad kozh.
Ren ar Gonsuled a badas betek an 28 a viz ar Bleuñv eus bloavezh XII (18 a viz Mae 1804), pa voe embannet fin ar Republik c'hall ha disklêriet an Impalaeriezh c'hall kentañ.

## Ar bodad konsuled da c'hortoz

Goude Taol-stad an 18 a viz ar Vrumenn‎ ar bloavezh VIII (9 a viz Du 1799) e voe savet ur Bodad konsuled da c'hortoz, gant Napoleone Buonaparte, Emmanuel-Joseph Sieyès ha Roger Ducos.
Ur vonreizh nevez a voe savet hag embannet d'ar 4 a viz an Erc'h eus ar bloavezh VIII (26 a viz Kerzu 1799).
Mennozhioù Sieyès eo a zo diazez an holl oberennoù sevenet. Goude bloavezhioù brall-divrall ar Bodad-ren e klasked kaout ur galloud-oberiañ kreñv evit aesaat mont en-dro gouarnamant ar vro.
Bodadegoù e-leizh a voe etre miz Gwengolo ha penn kentañ miz Kerzu, Napoleone Buonaparte a glaske reiñ nerzh evit mont buan gant an adreizhadennoù.

## Levrlennadur

* Jacques-Olivier Boudon, Histoire du Consulat et de l'Empire, Perrin, Paris, 2003.
* Thierry Lentz, Le Grand Consulat, Fayard, Paris, 1999.
* Jean Tulard, Dictionnaire Napoléon, Fayard, Paris, 1999.
# Renadenn anv

Ar renadenn anv (pe renadenn-anv) a servij da zegas ur resisadenn d'ur ger. Da skouer "ki ar verc'h". Gant ar renadenn e vez diskouezet da biv eo ar c'hi.
Evit "ul lodenn eus an ti" ez eo an hevelep tra. Ar renadenn anv "an ti" a servij da resisaat al lodenn.
Implijet eo a-benn ar fin un tammig evel un anv-gwan met krouet eo gant un anv-kadarn.
Ar renadenn anv zo a-dreñv ar ger.
* an ti + an den = ti an den
* an ti + un den = ti un den.
Pa vez "termenet" ar renadenn (ha pa vefe gant ur ger-mell amstrizh) e vez lamet ar ger-mell dirak an anv (termenet a-walc'h e vez gant ar renadenn-anv). Ne vez ket graet a gemmadur en degouezh-se (hep ger-mell, kemmadur ebet) : Merc'h Pêr, Foar Gwengamp.
Taolit evezh memestra ouzh ar reolenn-mañ :
* un ti + an den = un ti d'an den; (pe un ti da Fañch).
* un ti + un den = un ti d'un den.
Evel ma welit e vez cheñchet an traoù pa ne vez ket termenet an anv a zo renadennet. Pa ne vez ket un dra vev e vez degaset ar renadenn gant "eus" :
ur rod eus ur garrigell.
Un diforc'hig zo etre "ur rod eus ur c'harr" hag "ur rod-karr" e-keñver ar ster da gentañ med ivez e-keñver ar yezhadur : ar ger "rod-karr" a zo ur ger kevrennek ha n'eo ket ur stroll graet gant ar ger hag e renadenn.
E Trésor du Breton Parlé (Jules Gros,fr:Jules Gros) e kaver memestra :
# Renadenn verb

Hervez ar yezhoniezh eo ar renadenn verb (saoz. object) unan eus arguzennoù pennañ ur verb tranzitivel o tennañ, peurliesañ, da pal ar verb-se.
Da skouer, ar verboù unandranzitivel-mañ (saoz. monotransitive) da heulh o deus renadennoù eeun (merket gant arouezennoù tev) nemetken:
    Hi a zebris an aval
    Koazeal brezhoneg a ra ar vrezhonegerion
Ar verboù daoudranzitivel (saoz. ditransitive) o devez, diouzh o zu, div renadenn, anvet ar gouzañver (saoz. patient) hag ar resever (saoz. recipient).
Merket e c'hell bezañ gant morfologiezh ar yezh ar perzhioù yezhadurel-se (gw. Nominativel-akuzativel).
E meur a yezh e vez merket gouzañver ur verb daoudranzitivel en ur mod heñvel-mik ouzh an doare ma vez merket renadenn nemeti ur verb unandranzitivel. Neuze e vez graet renadenn eeun diouti.
Merket en un doare disheñvel e vez resever ur verb daoudranzitivel hag e vez great renadenn dieeun outi.
Peuliesañ gant ar yezhoù a implij traodoù yezhadurel evel al latin, e vez merket ar renadenn eeun hervez reolennoù morfologel an akuzativel keit ha ma vez merket ar renadenn dieeun en un daore disheñvel hervez reolennoù an dativel.
E yezhoù all evel ar brezhoneg na implijont ket traodoù yezhadurel e vez anavet perzhioù ar renadennoù, eeun pe dieeun, hervez o lec'h er frazenn hag gant araogennoù, d.s.:
    Me a roas ul levr d'ar paotr
    (me = rener/graer; ul levr = renadenn eeun/gouzañver; ar paotr = renadenn dieeun/resever)
E brezhoneg e talvez ar rannouigoù-verb a hag e hag ar c'hemmadurioù da diwel perzh an renadennoù en ur frazenn.
E darn vrasañ yezhoù ar bed e teu ar renadenn verb goude ar verb.
Bez' e c'hell renadenn ur frazenn dont da vezañ rener ar frazenn dre implijout an tu-gouzañv, d.s.
    Ul levr a voe lennet gant ar paotr
    (ul levr = rener/gouzañver; ar paotr = renadenn-oberour/graer)

## Gwelet ivez

* Renadenn eeun
* Renadenn dieeun
# Stad don

Ar stad don (derin devlet e turkeg) a vez graet eus ur mennad politikel ganet e Turkia er bloavezhioù 1990, e-liamm gant afer Susurluk.
Disheñvel eo ster an droienn met dre vras e servij evit ober anv eus ur strollad tud bodet en un aozadur nann ofisiel ha ganto e vez ar gwir galloud stad. Er-maez eus ar galloud lezennel aotreet int. Savet eo ar strolladoù tud-se gant pennoù bras ar c'hlasadoù sokial, pennoù bras ar velestradurezh. Al lodenn velestradurel a zo an hini galloudusañ ha kuzh eus an establishment.
Abaoe pell e oa bet graet gant ar mennad-se met gant gerioù disheñvel evel État dans l'État e galleg pe "Les états dans l'Etat" gant Charles Maurras. Implijet eo bet div wezh gant ar prezidant gall Emmanuel Macron.
Deuet eo war-wel kalz an droienn deep state e-pad dilennadegoù prezidant Stadoù-Unanet Amerika 2016 ha dreist-holl a-feur ma oa Donald Trump o vont war-zu ar galloud. Izili an alt-right, ha goude-se melestradurezh Trump a implij an droienn evit ober eus o enebourien (CIA, FBI...).

## Adkemer er sevenadur

Adkemeret eo bet ar mennad evit meur a oberenn.

## Gwelet ivez

* Oligarkiezh
* Demokratelezh difrankizek
# Stad Palestina

Palestina (en arabeg فلسطين, Filasṭīn), pe Stad Palestina ent-ofisiel (دولة فلسطين, Dawlat Filasṭīn), zo ur stad er Reter-Nesañ, a embann he riegezh war douaroù Sisjordania ha Bandenn Gaza.
Stad Palestina a oa bet embannet en Aljer d'ar e 5 a viz Du 1988, gant an Aozadur evit Dieubiñ Palestina ha gant e c'houarnamant en harlu en Aljeria. Koulskoude emañ ar braz eus an douaroù a yafe d'ober ar stad-se dindan dalc'h Israel abaoe ar Brezel C'hwec'h Devezh, e 1967.

## Notennoù

* ↑ Palestinian Authority applies for full UN membership, United Nations Radio, 8 Mezheven 2014
# Stad ar Rabin

Stad ar Rabin eo stad pennañ Gwened.
War ribl dehoù porzh-bageal Gwened emañ stad ar Rabin. Diwar anv baleadenn ar Rabin e teu anv ar stad. Un ale hir eo (tost 800 metr) gant gwez tro-dro. Anv "Ar Rabin" a zeu eus ar brezhoneg.
Implijet vez stad ar Rabin gant Rugbi Klub Gwened ha Gwened Olimpek Klub.
# Stad dieub Oranje

Stad dieub Oranje (Oranje-Vrystaat en afrikaneg, Oranje Vrijstaat e nederlandeg) a oa ur republik boer etre 1854 ha 1902, hag unan eus peder froviñs kozh Suafrika etre 1910 ha 1995. Bloemfontein e oa ar gêr-benn.
E 1875 e oa war-dro 100 000 a dud o chom er Stad, ha sothoeg yezh an darn vrasañ anezho. E 1880 e oa 45,7% a Europiz er Stad, hogen war-lerc'h Eil brezel ar Voeren ne chome nemet 36,8% anezho e 1904, pa oa 20,67% e Transvaal hag 8% e Natal.
* Banniel Stad dieub Orañjez
* Lec'hiadur e Suafrika

## Pennadoù kar

* Brezel ar Voeren
* Eil brezel ar Voeren
* Republikoù ar Voeren
* Aurenja
* Orange
* Timbroù Stad dieub Oranje
# Stad Mec'hiko

Stad Mec'hiko (berraet alies en "Edomex", diwar Estado de México e spagnoleg) zo unan eus an 31 a stadoù a ya d'ober Bro-Vec'hiko. E-kreiz ar vro emañ. Toluca eo ar gêr-benn. Kêr-Vec'hiko n'emañ ket enni.
Enni emañ dismantroù Teotihuacan.
# Stad c'hall

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar Stad c'hall eo an anv a roer :
* d'ar Stad a zo e Bro-C'hall hiziv, hag a zo anvet Stad c'hall en holl yezhoù e-barzh ar feurioù-emglev etrebroadel, da lavaret eo ar Republik c'hall pa vez komzet en un doare ofisiel ;
* d'ar Stad zo bet e Bro-C'hall a-hed hec'h istor, hep derc'hel kont eus ar renadoù politikel disheñvel zo bet etre mare ar rouaned hag ar republik a vremañ.
* d'ar Stad c'hall, an anv ofisiel kemeret gant renad ar marevezh etre 1940 ha 1944, pa voe Philippe Pétain e penn Bro-C'hall (État français a veze skrivet en un doare ofisiel e galleg)
# Sant-Hermelen

Sant-Hermelen zo un anv-lec'h brezhonek, savet diwar anv Hermelandus, manac'h frank eus ar VII$^{vet}$ kantved, e Bro-Naoned, Breizh.

## Lec'hioù

* Sant-Hermelen-ar-C'hrec'h, deuet da vout Sant-Ervlon-ar-Roz.
* Sant-Hermelen-Naoned, deuet da vout Sant-Ervlan.
* Sant-Hermelen-Roazhon, deuet da vout Sant-Ervlon-an-Dezerzh.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Hemon-Huon, 1978, 1993.
* ↑ Geriadur Hemon-Huon, 1978, 1993.
* ↑ Geriadur Hemon-Huon, 1978, 1993.
# Sant-Gwioñvarc'h

Sant-Gwioñvarc'h :
| An ti-kêr ||
| Anv gallaouek | Saent-Giomarr |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Guyomard |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Mourieg |
| Kod kumun | 56219 |
| Kod post | 56460 |
| Maer Amzer gefridi | Maurice Braud 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | (fr)www.ccvol.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 407 ann. (2020) |
| Stankter | 72 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 46′ 54″ Norzh 2° 30′ 45″ Kornôg / 47.7816666667, -2.5125 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 96 m bihanañ 20 m — brasañ 108 m |
| Gorread | 19,66 km² |
| Sant-Gwioñvarc'h ||
| kemmañ |
Sant-Gwioñvarc'h a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Sant-Gwioñvarc'h diwar un drev eus parrez Serent e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Serent; e Bann Ploermael e oa. Diskaret e voe Kanton Serent gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Sant-Gwioñvarc'h en Arondisamant Ploermael e 1800 hag e Kanton Malastred e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 55 gwaz eus ar gumun e-pad ar brezel, da lâret eo 5,97% eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pevar gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel: unan a voe lazhet en Ardennes (Bro-C'hall) e miz Even 1940, ur milour all a varvas en ur c'hamp prizonidi en Alamagn e miz Eost 1943 hag un ezel eus ar Rezistañs ( "FFI") a voe fuzuilhet gant an Alamaned e Pluniav e miz Gouere 1944; n'eus resisadenn ebet diwar-benn ar pevare milour.

#### Brezelioù didrevadenniñ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas soudard eus ar gumun en Ouled Dhia (departamant Bône) d'an 20 a viz Gwengolo 1959.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taol-vaen "Bellans".
* Taol-vaen "Bignon".
* Meurvein.
* An iliz katolik.
* Ar chapel.
* Iliz katolik Sant Maoris.
* Chapel Sant Maoris.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv.
* Kastell Brennieg.

## Echedoù

* Ur c'hleub echedoù oberiant, La Dame Blanche.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn ofisiel ar gumun
* infobretagne.com (fr)
* (br) Sant-Gwioñvarc'h war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 349
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Sant-Gwioñvarc'h - Fichenn ar gumun
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Lec'hienn ar c'hleub
# Sant-Gwênoù

Sant-Gwênoù :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallaouek | Saent-Gisnó |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Guinoux |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Dol |
| Kod kumun | 35279 |
| Kod post | 35430 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Simon 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Maloù Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | http://www.saint-guinoux.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 206 ann. (2020) |
| Stankter | 189 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 34′ 36″ Norzh 1° 52′ 57″ Kornôg / 48.5766666667, -1.8825 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 8 m bihanañ 2 m — brasañ 48 m |
| Gorread | 6,37 km² |
| Sant-Gwênoù ||
| kemmañ |
Sant-Gwênoù (Saint-Guinoux e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 30 gwaz o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 29 a viz Mae 1943 e voe taolet ur c'harr-nij Focke Wulf Fw 190 A-4 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) d'an diaz e geunioù "La Mulonnais" e Sant-Gwênoù gant ur c'harr-nij bombezañ eus an United States Army Air Forces a oa o tistreiñ eus Roazhon; lazhet e voe e nijour, adkavet e voe e relegoù hag e garr-nij e miz Here 2003.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An nev.
* An aoter-vras hag he stern-aoter.
* Aoter Norzh hag he stern-aoter.
* Aoter Su hag he stern-aoter.
* Ar gador-prezeg.
* Ar gador-gofes.
* Iliz katolik Sant Gwênoù, 1752-1756.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù bet dioueliet e 1920.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) ouzh kalvar ar vered, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fouilles
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb