# Darmstadtiom

Un elfenn gimiek eo an darmstadtiom ; Ds eo e arouez kimiek, 110 e niver atomek ha 281,62 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo. Un elfenn genaozet gant mab-den eo, n'he c'haver ket en natur. Skinoberiek-kenañ eo an darmstadtiom.

## Istor

E 1994 e voe kevanaozet an elfenn 110 er GSI (Gesellschaft für Schwerionenforschung "Krevedigezh-Enklask war an Ionoù Pounner", bremañ GSI Helmholtzzentrum für Schwerionenforschung GmbH "Kreizenn Helmholtz evit an Enklask war an Ionoù Pounner") e Darmstadt (Alamagn), gant skipailh Peter Armbruster ha Gottfried Münzenberg, dindan ren Sigurd Hofmann. Dre vombezenniñ plom-208 gant nikel-62 e kenderc'hjont un atom hepken eus izotop 269 an elfenn ; e-kerzh an hevelep rummad arnodennoù e teujont a-benn da gaout 9 atom eus izotop 271 an elfenn dre vombezenniñ Pb-208 gant Ni-62 ar wezh-se. Er bloavezh 2001 e voe ar GSI anzavet evel dizoloer an elfenn 110. An anv darmstadtium a voe kinniget gant ar GSI evit an elfenn nevez, en enor da gêr Zarmstadt end-eeun ; e 2003 e voe degemeret an anv gant an IUPAC.

## Perzhioù

A-c'houde ma 'z eo bet prouet ez eus ur metal ardreuzat eus ar c'hopernikiom $_{112}$Cn e c'haller kendastum ez eus metaloù ardreuzat eus an elfennoù 104 (rutherfordiom) betek 112 ; unan e vije an darmstadtiom ivez neuze, marteze eus familh ar platin. Gortozet eo perzhioù $_{110}$Ds evel par da re elfennoù all ar strollad 10 ($_{28}$Ni, $_{46}$Pd ha $_{78}$Pt), hogen pounneroc'h, ha stabiloc'h e niver oksidadur. Ur metal nobl e vije an darmstadtiom war a hañval.

### Izotopoù

N'eus izotop stabil ebet eus Ds, en natur pe gevanaozet. Pemzek izotop zo bet kevanaozet koulskoude, skinoberiek an holl anezho.
Izotopoù an darmstadtiom :
| Izotop | % en natur | Hanter-vuhez |
| $^{267}$Ds | kevanaozet | 2,8 ms |
| $^{268}$Ds | kevanaozet | 100 µs |
| $^{269}$Ds | kevanaozet | 179 µs |
| $^{270}$Ds | kevanaozet | 100 µs |
| $^{271}$Ds | kevanaozet | 1,63 ms |
| $^{272}$Ds | kevanaozet | 1 s |
| $^{273}$Ds | kevanaozet | 170 µs |
| $^{274}$Ds | kevanaozet | 2 s |
| $^{275}$Ds | kevanaozet | 2 s |
| $^{276}$Ds | kevanaozet | 5 s |
| $^{277}$Ds | kevanaozet | 5,7 ms |
| $^{278}$Ds | kevanaozet | 10 s |
| $^{279}$Ds | kevanaozet | 0,18 s |
| $^{280}$Ds | kevanaozet | 11 s |
| $^{281}$Ds | kevanaozet | 20 s |

## Arver

Hini ebet, war-bouez an enklaskoù.

## Notennoù

* ↑ Diouganet hervez hini ar platin.
* ↑ Lec'hienn GSI (de) (en) Liamm oberiant 16 KZU 12
* ↑ IUPAC (en) Liamm oberiant 22 KZU 12
* ↑ IUPAC (en) Liammoù oberiant 22 KZU 12
* ↑ Ar metaloù nobl : $_{44}$Ru, $_{45}$Rh, $_{46}$Pd, $_{47}$Ag, $_{76}$Os, $_{77}$Ir, $_{78}$Pt hag $_{79}$Au

## Daveennoù

* American Chemical Society (en) Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology (en) Liamm oberiant 18 HER 12
* Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM) (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 (en)
* DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 (fr)
* EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 (en)
* Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Jefferson Lab (en) Liamm oberiant 22 KZU 2012
* Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna) (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 (en)
* National Nuclear Data Center (en) Liamm oberiant 09 KZU 12
* Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 (en)
* Webelements (en) Liamm oberiant 26 HER 2012
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford