OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nuevo Cartago y Costa Rica

Nuevo Cartago y Costa Rica a oa ur broviñs eus Rouantelezh Guatemala, krouet e 1540 en amzer Carlos Iañ Spagn (an Impalaer Santel Karl V). Savet e oa bet diwar douaroù eus ar Veragua real, war lez ar Mor Karib, a oa bet un darn eus ar Veragua kolombian a-raok krouidigrezh Dugelezh Veragua en 1537 evit an Amiral Luis Colón de Toledo. Aet eo ar broviñs-se abaoe d'ober Nicaragua, Costa Rica hag un tamm eus Panamá.
# Nughedu San Nicolò

Nughedu San Nicolò zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Leila Lopes

Leila Lopes (ganet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1986) zo ur vaouez eus Angola gounezet ganti kenstrivadegoù kened. Bet eo Miss Angola e 2010 ha Miss Hollved e 2011.
Ganet eo bet Leila Lopes e proviñs Benguela en ur familh a-orin eus ar C'hab Glas. Dilennet e voe Miss Angola UK e miz Here 2010 pa oa studierez e Breizh-Veur. Daou viz goude e voe dilennet Miss Angola e Luanda. D'an 12 a viz Gwengolo 2011 e voe dilennet Miss Hollved e São Paulo e Brazil. Ar wech kentañ e voe d'un Angoladez gwiskañ ar gurunenn-se abaoe ma vez aozet ar genstrivadeg-se. Leila Lopes eo ar pedervet maouez eus Afrika dilennet da Viss Hollved, war-lerc'h Margaret Gardiner (Suafrika, 1978), Michelle McLean (Namibia, 1992) ha Mpule Kwelagobe (Botswana, 1999).
# Leilah Moreno

Leilah Moreno, ganet e São José dos Campos, e Stad São Paulo, d'an 10 a viz C'hwevrer 1984, zo ur ganerez hag aktourez eus Brazil.
# Leiningerland

Al Leininger Land zo ur c'horn-bro tro-dro da gêr Grünstadt en Rheinland-Ffalz, en Alamagn.
Ouzhpenn Grünstadt emañ kumunioù Altleiningen ha Neuleiningen, gwechall e dalc'h duged Leiningen.
* An Eiswoog e Stumpfwald e Ramsen
* Pont-hent-houarn (Eistalviadukt) an Eistalbahn
* Gwinieg Riesling e Dirmstein.

## Kastilli

* Burg Altleiningen
* Burg Neuleiningen
* Burg Battenberg

## Pennad kar

* Leiningen
# Leila

Leila (arabeg : ليلى, "Merc'h an Noz") zo un anv-bihan arabek a vez roet d'ar merc'hed ; ez-hengounel e veze roet d'ar merc'hed bet ganet e-kerzh un nozvezh. E Bro-C'hall ez eo bet gallekaet an doare-skrivañ e Leïla.

## Tud

Angola
* Leila Lopes, Miss Angola (2011) ha Miss Hollved (2011)
Belarus
* Leila Ismailava, kelaouennerez
Brazil
* Leila Roque Diniz (1945 - 1972), aktourez
* Leilah Moreno, kanerez hag aktourez
Bro-C'hall
* Leïla Bekhti, aktourez
* Leïla Kaddour-Boudadi, kelaouennerez
Kanada
* Leila Marie Corber, anv gwirion Marie Dressler (Coburg, 1868 – Santa Barbara, 1934), aktourez
Soudan
* Leila Aboulela, skrivagnerez saoznek
Iran
* Leila Hatami, aktourez
* Leila Pahlaví (1970 - 2001), priñsez
Palestina
* Leila Khaled, ganet e 1944, stourmerez
* Leila Shahid, emsaverez
* Leila Aboulela
* Leila Ismailava
* Leïla Khaled

## Lennegezh

* Leila (romant), romant italianek gant Antonio Fogazzaro e 1910.

## Kanaouennoù

* Leila et les chasseurs, kanaouenn gant Francis Cabrel.
# Leintwardine

Leintwardine (distaget /ˈlɛntwərdaɪn/; Brewyn e kembraeg) zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, en hanternoz kontelezh Herefordshire, tost da harzoù Shropshire, nepell diouzh Kembre.
E 2011 e oa bet kontet 830 a dud o chom enni.

## Douaroniezh

* Lec'hiadur
* Leintwardine islinennet e ruz
* En un draonienn emañ Leintwardine
* Pont war ar stêr Teme
* Ar stêr Clun

## Istor

En Henamzer e oa eno un annezadenn roman, anvet "Bravonium" e latin.

### An anv

* Klaudios Ptolemaios II, 3, II : BRANNOGENIUM, BRANOGENIUM, BRANOGENEIUM, a vije bet ur polis, ur gêr, hag a oa marteze d'an Ordoviked.
* Itinerarium Antonini 484$_8$ (Iter XII) : BRAVONIO
* Dizanv Ravenna 106$_{27}$ : BRANOGENIUM
Talvoudegezh diasur :
pe *bran(n)o = bran + *gen- = ganedigezh, da lavarout : Mibien ar Vran
pe *bran(n)o = bran + *cen- (gwelout ar pezh e vez laret diwar Aregenua)
Eilert Ekwall : "Lenteurde, DB; Lenttuwurda, 1180 P. Wortp(ign) on River Lent" CF. Leinthall. Leonte may have been an alternative name of the lower Clun".
A.D Mills : Lenteurde', 1086 DB, 'Enclosure on the River Lent = kloz, garzh, e-kichen ar stêr Lent

### Henamzer

Unan eus kêrioù pobl vrezhon an Ordovices e oa.
Rivet & Smith, p. 275 : "Ptolemy's attribution to the Ordovices may be an error" = Ur fazi e c'hallfe bezañ gant Ptolemaios pa laka Branogenium da vezañ d'an Ordovices.

## Monumantoù

* Iliz Mary Magdalene
* Tavaqrn The Sun.
* Iliz Leintwardine; skeudennoù graet war-dro 1910 gant Percy Benzie Abery
* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Leiningen

Leiningen zo un anv-lec'h alamanek.

## Lec'hanvadurezh
### Alamagn

* Leiningen, ur gumun e Rheinland-Pfalz,
** Leiningerland, ar c'horn-bro tro-dro,
* Priñselezh Leiningen, ur briñselezh verrbad, etre 1803 ha 1806, en-dro da Amorbach,
** Kastell Waldleiningen en Odenwald, Baden-Württemberg
** Tiegezh Leiningen, an tiegezh priñsel anezhi
* Altleiningen,
** Burg Altleiningen
* Neuleiningen,
** Burg Neuleiningen
* Waldleiningen,
* Leiningen (Vogtland), e Vogtländisches Oberland e Thüringen

### Yezhoù all

Gallekaet eo bet an anv e Linange, hervez boaz ar galleg da dreiñ anvioù alamanek Bro-C'hall, an -ingen alamanek o vont d'un -ange gallek.

### Bro-C'hall

* Leiningen, anv alamanek gallekaet e Léning, en departamant gall Moselle e Kanton Albestroff.

## Tud

* Embrico von Leiningen († 1146), eskob Würzburg (1125–1146)
* Berthold von Leiningen († 1285), eskob Bamberg
* Friedrich III. von Leiningen († 1287)
* Gottfried von Leiningen, 1396/97
* Carl Friedrich Wilhelm (Leiningen) (1724–1807)
* Emich Carl zu Leiningen (1763–1814)
* Christian Ludwig zu Leiningen-Westerburg-Neuleiningen (1771–1819)
* Feodora zu Leiningen (1807–1873)

## Lennegezh

* Leiningen, penntudenn an danevell saoznek "Leiningen Versus the Ants" gant Carl Stephenson e 1938.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Leiningen (Hunsrück)

Leiningen zo ur gumun e distrig Rhein-Hunsrück e Rheinland-Pfalz, e kornôg Alamagn.
# Lein

Pred kentañ an devezh eo lein (pe dijuniñ). Kemeret e vez goude bezañ savet eus e wele, pe diwezhatoc'h er beure.

## Lein e Breizh gwechall

Gwechall e veze leinet bara du, krampouezh ed-du ha soubenn, yod-kerc'h, yod-ed-du, soubenn gant ar gouerien.

## Al lein a-vremañ

Adalek an XX$^{vet}$ kantved e Breizh eo krog an dud da zebriñ hag evañ traoù all da lein, boued dous dreist-holl (bara gant amann ha/pe koñfitur, bara krazet, biskotennoù), ur banne chokolad tomm gant ar vugale, unan kafe dre laezh gant an dud vras, a-wechoù ur banne chug-orañjez.
Seurt lein vez anvet lein gevandirel gant al letioù adalek an eil lodenn eus an XX$^{vet}$kantved, pa vez graet lein saoz eus ur pred sall gant salzigoù, fav gwenn, bacon, vioù, keuz hag edajoù, hag ur banne te da evañ. En XXI$^{vet}$ kantved e vez debret edajoù sukret gant lod e Breizh dre levezon ar sevenadur angl-ha-saoz. Tuet e vez tud zo da zebriñ leinoù yac'hoc'h gant bara brazed, ur frouezhenn, un evaj, ur yaourt.
Dre vras e vez fonnusoc'h al lein e Norzh Europa ha treutoc'h er Su. Er broioù saoznek e vez debret edajoù evel ar c'horn-flakes, e Bro-Spagn e vez debret churros.

## Bouedouriezh

Hervez ar vezhurourien e tle an dud debriñ ul lein fonnus goude ur yunadenn 10 eur bennak hag evit kaout energiezh evit ar beure. Ur c'hard eus kaloriennoù ar glukidoù e rank degas al lein bemdez, gant ur c'hempouez etre ar sukrennoù kevall hag ar sukrennoù divall. Un evaj, edajoù ha frouezh eo ret bezañ debret pe evet, peogwir e tegas proteinoù, glukidoù ha vitaminoù.

## Al listri

Implijet e vez un tas, ur volenn pe ur mug, ur pod-kafe pe ur pod-te. Un asied evit lakaat e damm bara, ur gontell evit ledañ an amann hag ul loa evit ledañ ar c'hoñfitur. Gant ur gontell e vez ledet o c'hoñfitur gant ar Saozon.

## Pennadoù kar

* Bod ha boued, kevatal d'ar bed & breakfast (B&B) breizhveuriat, un ti lec'h ma vez kousket ha debret lein antronoz veure.
* brunch
* adlein
# Leintz Gatzaga

Leintz Gatzaga zo ur gumun vihan eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. 205 a dud a oa eno o chom e 2005.

## Skeudennoù

| Ur straed er bloaz 1915. | Ar memes straed e 2010. |
# Leila Slimani

Leila Slimani, ganet d'an 3 a viz Here 1981 e Rabat, e Maroko zo ur skrivagnerez c'hallek. Tapet he doa ar Priz Goncourt e 2016 gant hec'h eil romant, Chanson douce.
He zad a oa ur banker marokan, ganet e Fès, he mamm ur vedisinez aljerian, merc'h d'un Elzasianez. Studiet he deus e lise gall Rabat, ne gomz ket arabeg nemeur. Ar galleg e oa yezh ar gêr. He zad zo bet sekretour-stad evit an ekonomiezh, tapet e voe en ur gwall afer, bac'het ha didamallet kalz diwezhatoc'h, goude e varv.
Kazetennerez eo bet e Pariz a-raok sevel e romant kentañ.
# Anders Sparrman

Anders Sparrman, deut er bed d'ar 27 a viz C'hwevrer 1748 e Tensta (Uppland, Sveden) ha marvet d'an 9 a viz Eost 1820 e Stockholm, a oa un naturour svedat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Roll ar spesadoù en devoa studiet
### Bronneged

* P : Proteles cristata (protel),
* R : Ratufa bicolor (gwiñver meur du),
* S : Syncerus caffer (bual Afrika).

### Laboused

* A
    Acanthisitta chloris, Amazona albifrons (amazon bailh), Anthornis melanura,
* G
    Gallirallus australis (weka), Glycifohia undulata,
* I : Indicator indicator,
* P
    Petroica australis, Phalacrocorax capensis (morvran ar C'hab), Pogoniulus atroflavus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Sparrman e metoù al loenoniezh.
# Anders Behring Breivik

Anders Behring Breivik ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1979, zo un drouklazher norvegiat, iriennour awenet gant ideologiezh an tu dehou pellañ islamgasour ha frankizour (ezel eo bet eus Strollad an Araokaat, ur strollad poblelour, hag eus ul log vasonek kristen - Den Norske Frimurerorden -), hag en deus drouklazhet 77 Norvegad d’an 22 a viz Gouhere 2011 goude bezañ lakaet ur vombezenn da darzhañ e kêr Oslo (8 den lazhet), hag un hir a dagadenn gant armoù-tenn kaset war-raok en enez Utøya (69 den lazhet), dre gasoni ouzh ar varksouriezh, an islamegezh, hag ar gumuniezhouriezh, hervez ar pezh en deus disklêriet. En holl en deus lazhet 77 den ha gloazet 319.
Abaoe ma z'eo bet touullbac'het en deus kemmet e awenoù ha mennoezhioù politikel, bremañ e embann bezañ faskour, nazi hag Odinist.

## Levrlennadur

* Richard Millet, Langue fantôme suivi de Éloge littéraire d'Anders Breivik, Embannadurioù Pierre-Guillaume de Roux, 2012.
* Laurent Obertone, Utøya, Embannadurioù Ring, 2013.
# Andhun Sussex

Andhun Sussex a oa un ealdorman Sussex, sujet da Æthelwealh Sussex. Asambles gant Berthun Sussex e stourmas ouzh Cædwalla Wessex ha dont a reas da benn da gas kuit anezhañ eus ar vro. E 685 e argasas Sussex Kent da skoazell Ealdric Kent a-enep e eontr Hlothhere Kent. Trec'h e voe met faezhet e voent un nebeud goude-se gant Cædwalla a oa aet da Roue Wessex
Cissa · Æðelwealh · Eadwulf · Ecgwald · Berhthun · Andhun · Noðhelm · Watt · Bryni · ?Osric · Æðelstan · Æðelberht · Osmund · Oswald · Oslac · Ealdwulf · Ælfwald ·
# Andezeno

Andezeno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
# Andheg

Ur yezh direnk eo an andheg. Komzet eo gant 80 000 a dud e stad Madhya Pradesh.

## Gwelet ivez

Yezhoù India
Yezhoù direnk
# Andhra Pradesh

Andhra Pradesh (ఆంధ్ర ప్రదేశం e telougoueg hag Andhra Pradesh e saozneg) zo unan eus stadoù India, war aod ar reter.
Tremen 49 milion a annezidi zo en Andhra Pradesh, war ur gorread 162 970 km². Hyderabad eo ar gêr-benn.
Savet e voe Andhra Pradesh e 1956, pa voe staget tammoù eus stad Hyderabad ouzh an Andhra State, a oa bet savet e 1953 diwar Stad Madras. Evel-se e oa bodet an douaroù ma vez kaozeet telougoueg, zo yezh ofisiel ar stad.
An darn vrasañ eus annezidi Andhra Pradesh (84 %) a gaoze telougoueg, 7 % anezho a gomz ourdoueg, 2,6 % hindeg, 0,9 % kannadeg, hag ar re all yezhoù all c’hoazh, komzet gant niveroù bihan a dud.
E 2014 e voe rannet ar stad ha dispartiet Telangana (a oa e stad Hyderabad gwechall) diouzh Andhra Pradesh.
# Anderlecht

Anderlecht :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Anderlecht en Arondisamant Brusel-Kêrbenn hag e Rannvro Brusel-Kêrbenn | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Rannvro Brusel-Kêrbenn |
| Proviñs | |
| Arondisamant | Brusel-Kêrbenn |
| ins | 21002 |
| Kod pellgomz | 02 |
| Kumun-Kod post | 1070 |
| Kumun | Anderlecht |
| Maer | Gaëtan Van Goidsenhoven (MR) |
| Gorread | 17,74 km² |
| Hed | 04° 18' .." Reter |
| Led | 50° 50' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 96 011 (01.01.2006) |
| Stankter | 5 411 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.anderlecht.be |
Anderlecht a zo ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn e Belgia. Ur skipailh mell-droad brudet a zo: an RSC Anderlecht.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# 1659

Diwar-benn bloavezh 1659 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 7 a viz Du: Feur-emglev ar Pireneoù sinet etre Spagn ha Bro-C'hall. Roue Spagn a lez Hanternoz Katalonia gant Bro-C'hall.

#### Breizh

* Embannet eo Le Sacré Collège de Jésus, savet gant an tad Juluan Maner.
# 166

919 Ab Urbe Condita = 166 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien : Marcus Aurelius (Marcus Ælius Aurelius Verus) (08.03.161 / 17.03.180), ha Lucius Verus (Lucius Ceionius Commodus) (08.03/01.169)
* Konsuled : Quintus Servilius Pudens & Lucius (A.) Fufidius Pollio

#### Brezelioù

* Ar pobloù german Quadi ha Markomaned, treuzet ganto an Danav, a ya da lakaat seziz war Aquileia. Kaset e vint kuit gant arme roman.
* Aloubet Dacia gant ar Varbared.
* Erru al Lombarded e Pannonia
* Echu ar brezel gant Partia, a guita Armenia ha Mezopotamia, kemeret neuze gant ar Romaned.

#### Darvoudoù all

* Krog gant ur vosenn vras, digaset gant soudarded deut en-dro diouzh brezel ar Barthed.

### Reter nesañ

An arme roman, en argad war bro Media, skuizh ha naoniek, eo ret dezhi mont war dreñv. Un trec'hlid an 12 Here ez eus bepred e Roma evit Marcus Aurelius ha Lucius Verus.

### Azia
## Relijionoù

* Pabed : Anicetus (166 - 166); Soter (166 - 175)

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p.55
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. P.58
# 1665

Diwar-benn bloavezh 1665 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 4 Meurzh: disklêriet ar brezel gant Charlez II, roue saoz, d'an Izelvroioù, deroù an Eil brezel etre ar Proviñsoù-Unvanet ha Bro-Saoz.

#### Bro-Saoz

* 16 Ebrel: deroù ar Vosenn Veur e Londrez.

#### Spagn

* 17 Gwengolo: da roue Spagn ez a Carlos II.

### Afrika

* 29 Here: Emgann Mbwila, faezhet ha lazhet eo Antonio Iañ, roue Kongo gant Portugal.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* embannadur kentañ ar romant spagnolek Don Quijote de la Mancha.
* 6 Meurzh: Philosophical Transactions of the Royal Society a vez embannet e Londrez evit ar wech kentañ.
# 1657

Diwar-benn bloavezh 1657 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1657

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1657
# 1658

Diwar-benn bloavezh 1658 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 8 Meurzh : Feur-emglev Roskilde etre Rouantelezh Danmark ha Norvegia ha rouantelezh Sveden.
* 3 Gwengolo : mervel a ra Oliver Cromwell. E vab Richard Cromwell a ya da Lord Protector.
* 8 a viz Du: Emgann an Øresund, emgann war vor etre Danmark hag an Izelvroioù en un tu ha Sveden en tu all.
# 1661

Diwar-benn bloavezh 1661 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 5 a viz Gwengolo: lakaet harz war Nicolas Fouquet gant D'Artagnan.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1661

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1661
# 1663

Diwar-benn bloavezh 1663 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1663

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1663
# 1662

Diwar-benn bloavezh 1662 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 5 a viz Even: dibab a ra Loeiz XIV an Heol evel ardamez.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1662

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1662
# 1664

Diwar-benn bloavezh 1664 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1664

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1664
# Louis Hector Berlioz

Louis Hector Berlioz (7 a viz c'hwevrer 1803 - 8 a viz meurzh 1869) a oa ur sonaozour gall eus ar skol romantek.

## Oberennoù
### C'hoariganoù

* Les francs-juges (1826)
* Benvenuto Cellini (1836-8; 1838)
* La nonne sanglante (1841-7)
* Les Troyens (1856-8)
* Béatrice et Bénédict (1860-1862; 1862)

#### Sinfonioù

* Symphonie fantastique (1830; 1830)
* Harold en Italie (1834; 1834)
* Roméo et Juliette (1839; 1839)
* Grande symphonie funèbre et triomphale (1840; 1840)

#### Digoreadegoù

* Waverley
* Le Roi Lear
* Rob Roy
* Le Carnaval romain
* Le Corsaire

#### Oberennoù arall

* Rêverie et caprice, for violin and orchestra

### Laz-kanañ
#### Preiz Roma

* La Mort d’Orphée (1827)
* Herminie (1828)
* Cléopâtre (1829)
* Sardanapale (1830)

#### Muzik iliz

* Messe solenelle
* Grande Messe des morts (Requiem)
* Te Deum

#### Oberennoù arall

* La damnation de Faust
* L'enfance du Christ
* La révolution grecque: scéne héroïque (1825; 1828)
* Huits scènes de Faust (1828-9; one number performed 1829)
* Le ballet des ombres (1829; withdrawn)
* Lélio, ou le retour à la vie (1831; 1832)
* Sara la baigneuse (1834; 1834)
* Le cinq mai (1831-5; 1835)
* Hymne à la France (1844; 1844)
* Chant des chemins de fer (1846; 1846)
* Tristia

#### Kanoù

* La dépit de la bergère
* Le maure jaloux
* Amitié reprends ton empire
* Pleure, pauvre Colette
* Canon libre à quinte
* Le montagnard exilé
* Toi qui l'aimas, verse des pleurs
* Nocturne
* Le pêcheur
* Le roi de Thulé
* Le coucher du soleil
* Hélène
* La belle voyageuse
* L'origine de la harpe
* Adieu Bessy
* Elégie en prose
* La captive
* Le jeune pâtre breton
* Les champs
* Sara la baigneuse
* Je crois en vous
* Le chant des Bretons
* Chansonette
* Les nuits d'été:
* Villanelle
* Le spectre de la rose
* Sur les lagunes
* L'absence
* Au cimitière
* L'île inconnue
* La mort d'Ophélie
* La belle Isabeau
* Le chasseur danois
* Zaïde
* Le trébuchet
* Nessun maggior piacere
* Le matin
* Petit oiseau

### Muzik arall

* La Marseillaise
# Louis Guilloux

Louis Guilloux (15 a viz Genver 1899 e Sant-Brieg - 14 a viz Here 1980 idem ) zo ur skrivagner breizhat gallek. Sokial ha realour eo e oberenn, evel e romant brudetañ Le sang noir.

## Buhez

Mab e oa da Louis Marie Guilloux, botaouer e Sant-Brieg ha stourmer sokialour, ha da Philomène Marmier. E 1924 e timezas gant Renée Juliette Tricoire e Toloza.

## Stourm

* Gober a reas war-dro degemer repuidi Brezel Spagn e Sant-Brieg hag en Aodoù-an-Hanternoz.

## Oberenn

Taolenniñ a ra en e levrioù ar stourmoù sokial ha politikel e-barzh danevelloù e Breizh peurliesañ. E La Maison du Peuple tennet diouzh e eñvorennoù bugaleaj, stourm ur c'here anvet Quéré a lak anezhañ da goll pratikoù. Dont a ra a-benn da sevel ur gevelouri avat. E Le Sang Noir', diskuliañ a ra Cripure, kelenner e 1917 en ur gêr a c'halfe bezañ Sant-Brieg, plegenn ur yaouankiz aberzhet d'ar brezel.
Mignon e oa da galz tud a lizher : Georges Palante, Jean Grenier, Max Jacob, Albert Camus, André Malraux, Jean Guéhenno,
Troet en deus ivez skrivagnerien saoznek evel Margaret Kennedy, Claude McKay, John Steinbeck, Margaret Kennedy ha C. S. Forester.

### Embannadurioù en e vev

* La Maison du Peuple (1927)
* Lettres de Proudhon, choazet ha notennet gant L. Guilloux, kenlabour gant Daniel Halévy (1929)
* Dossier confidentiel (1930)
* Compagnons (1931)
* Souvenirs sur Georges Palante (1931)
* Hyménée (1932)
* Le Lecteur écrit, kendastumad lizheroù lennerien kazetenn « L'intransigeant » (1933)
* Angélina (1934)
* Le Sang Noir (1935)
* Histoire de brigands, récits (1936)
* Le Pain des Rêves (1942)
* Le Jeu de Patience (1949)
* Absent de Paris (1952)
* Parpagnacco ou la Conjuration (1954)
* Les Batailles Perdues (1960)
* Cripure, pezh-c'hoari tennet eus Le Sang Noir (1961)
* La Confrontation (1968)
* La Bretagne que j'aime (Ma Bretagne) (1973)
* Salido, suivi de OK Joe ! (1976)
* Coco Perdu (1978)
* Carnets 1921-1944 (1978)

### Oberoù dalif

* Grand Bêta, conte (1981)
* Carnets 1944-1974 (1982)
* L'Herbe d'oubli, mémoires (1984)
* Labyrinthe (1999)
* Vingt ans ma belle âge (1999)

### Troet e brezhoneg

Troet e oa bet e romant La maison du peuple dindan ditl Ti ar bobl gant An Here.

## Enorioù roet dezhañ

E anv zo bet roet da straedoù e Sant-Brieg, Roazhon, Naoned, d'ur skolaj e Moñforzh. Krouet eo bet ar Prix Louis Guilloux gant Kuzul-departamant Aodoù-an-Arvor.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Kevredigezh Mignoned Louis Guilloux
* ↑ Isabelle Le Boulanger, L'Exil espagnol en Bretagne 1937-1940, Coop Breizh, 2016, pajenn 117
# Louis François Foucher de Careil

Louis François Foucher, kont Careil, bet ganet e Gwenrann d'an 18 a viz C'hwevrer 1762 hag aet d'an Anaon e Garches d'an 22 a viz Eost 1835, a oa jeneral an Dispac'h gall hag an Impalaeriezh c'hall kentañ.
En em gannañ a reas en Austerlitz e 1805, e Jena e 1806, e Brezel Spagn e 1808 hag e Borodino e 1812.
Tad-kozh e oa da Louis-Alexandre Foucher de Careil.
# Louis Giblat

Louis Giblat, pe Louis Giblat de Bronac, ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1879 e Paris, marvet d'an 20 a viz Gouere 1927, oa kazetenner, skrivagner ha dourlivour.
Dimezet e oa da Jeanne Le Goaziou, merc'h d'ar mouller breizhat brudet.

## Oberennoù

* Bien fol est qui s'y fie, 1900
* Lueurs de rêve, 1905
* Bois ton sang, 1911
* Pennou kalet Plouenan (Têtes dures), 1911, troidigezh vrezhonek gant Loeiz Gourlet
* Le Bazvalan, 1913
* La Geste de Franche-Epée, 1921
# Louis Hémon (politiker)

Louis René Marie Mathurin Hémon (21 C'hwevrer 1844, Kemper - 4 Meurzh 1914, Pariz) a oa alvokad ha politiker. Kannad korn-bro Kemper e voe e-pad meur a vloaz, adalek 1876 ha betek 1912. Kuzulier kanton Fouenant e voe ivez ha kuzulier-kêr e Fouenant. Unan eus senedourien Penn-ar-Bed e voe etre 1912 ha 1914.
Ur republikan touet e oa, ha krouiñ ha ren a reas ar gelaouenn republikan Le Finistère (1872-1939) Daoust da se e savas e vouezh er Gambr e 1903 pa voe kinniget gant ar ministr Émile Combes difenn ouzh ar veleien d'ober gant ar brezhoneg en ilizoù hag er c'hatekiz. Daou gannad eus Breizh a gemeras ar gaoz da sevel a-enep ar ministr : Ernest Lamy, eus ar Mor-Bihan, ha Louis Hémon, eus Penn-ar-Bed. Goulenn a reas Louis Hémon ma vije kelennet brezhoneg ha galleg d'ar vugale e Breizh-Izel. Aprouet e voe kinnig ar ministr Combes gant an darn vrasañ eus ar gannaded (339 mouezh a-du ha 185 a-enep), met ar gannaded eus an tu-kleiz eus Penn-ar-Bed a votas a-enep, asambles gant ar gannaded eus an tu-dehoù..

## Levrlennadur

* Charles Trebaol, Louis Hémon (1844-1914): député et sénateur républicain et la vie politique dans la Cornouaille quimpéroise sous la IIIe république, tezenn istor renet gant Yves Le Gallo, Skol-veur Breizh-Izel, 1978.

## Notennoù

* ↑ (fr) Le Finistère
* ↑ (fr) Les sanctions pour usage abusif du breton, Levraoueg ESkopti Kemper