OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Breserezh

Ur vreserezh zo ul labouradeg ma farder bier evit e werzhañ. Breserezh a reer ivez eus un embregerezh, ur gompagnunezh a ra hag a werzh bier, hag a c'hall kaout meur a labouradeg, e meur a lec'h. Breserezhioù a bep seurt zo : lod bras-kenañ evel Heineken pe Guinness, ha lod all kalz bihanoc'h, evel an degadoù a vreserezhioù a zo e Breizh.

## Notennoù

* ↑ Sellet ouzh roll bieroù Breizh
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bresso

Bresso a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bressanvido

Bressanvido a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Bresse

Bresse zo ur vro gozh eus Bro-C'hall, stag outi abaoe 1601. A-raok e oa lod eus Bro-Savoia.
Anavezet eo dreist-holl:
* Bourg-en-Bresse, pennlec'h an Ain
* ar fourmaj anvet Bleu de Bresse
* ar yer anvet poulets de Bresse.
Yezh ar vro eo ar frankoprovañseg (pe arpitaneg).

## El lec'hanvadurezh

Kavout a reer an anv en anvioù kumunioù:
-en Ain (departamant): :
* Bourg-en-Bresse‎
* Montrevel-en-Bresse‎
-e Jura (departamant):
* La Chaux-en-Bresse
-e Saône-et-Loire:
* Beaurepaire-en-Bresse
* Dampierre-en-Bresse
* Flacey-en-Bresse
* Frangy-en-Bresse
* Lessard-en-Bresse
* Montpont-en-Bresse
* Mouthier-en-Bresse
* Pierre-de-Bresse
* Saint-André-en-Bresse
* Saint-Bonnet-en-Bresse
* Saint-Christophe-en-Bresse
* Saint-Didier-en-Bresse
* Saint-Martin-en-Bresse
* Saint-Vincent-en-Bresse
* Saint-Étienne-en-Bresse
* Serrigny-en-Bresse
# Bressana Bottarone

Bressana Bottarone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
# Bressuire

Bressuire :
| Kastell Bressuire. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Deux-Sèvres |
| Arondisamant | Bressuire (pennlec'h) |
| Kanton | Bressuire |
| Kod kumun | 79049 |
| Kod post | 79300 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Michel Bernier 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Bocage bressuirais |
| Lec'hienn web | ville-bressuire.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 19 862 ann. (2020) |
| Stankter | 110 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 98 m — brasañ 236 m |
| Gorread | 180,59 km² |
| kemmañ |
Bressuire (distaget e galleg) zo ur gêr hag ur gumun e departamant Deux-Sèvres, er rannvro Akitania-Nevez, e kornôg Bro-C'hall. Emañ war un dorgenn dreist an Dolo, un adstêr d'an Argenton

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Bressuire

## Kêrioù gevellet

* Fraserburgh (Bro-Skos)
* Leixlip (Iwerzhon)
* Ryazan (Rusia)
* Arica (Chile)
* Mequinenza (Spagn)
* Kpalimé (Togo)
* Parczew (Polonia)
* Hodac (Roumania)
* Friedberg (Alamagn)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Bressuire
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Breskens

Breskens :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Breskens e kumun Sluis | |
| Riez | Izelvroioù |
| Proviñs | Zeeland |
| Kumun | Sluis |
| Kod-post | 4510-4511 |
| Kod pellgomz | |
| Gorread | |
| Led | 51° 23' 42" Norzh |
| Hed | 03° 33' 25" Reter |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs | 4 787 (01.01.2010) |
| Stankter | ann./km² |
Breskens (Bresjes e flandrezeg kornôgel) a zo ur rann eus kumun Sluis e proviñs Zeeland en Izelvroioù.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: d'an 11 a viz Gwenholon 1944 e voe distrujet kreiz-kêr istorel Breskens tost razh gant bombezadegoù ar Re Gevredet; dieubet e voe ar gêr gant 3(de) Rannlu Troadegiezh Kanada dre emgannoù start ouzh an Alamaned.
* 1970: staget e voe Breskens ouzh kumun Oostburg.
* 2003: kendeuzet e voe kumun Oostburg ha Sluis d'ober kumun nevez Sluis.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An tour-tan
* Ar velin-avel
* An tour-tan.
* Melin-avel Risseeuw.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Schelde emañ Breskens.

## Armerzh ha dudi

* Porz-pesketa.
* Bigi dudi.
* Touristerezh: ur gêr-gouronkañ eo Breskens.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Veterans Affairs Canada
# Breserezh Lancelot

Ar vreserezh Lancelot zo ur vreserezh bier krouet en 1990 gant Bernard Lancelot e Roz-Sant-Andrev e Breizh-Uhel, er Morbihan.
E 2020 eo bet prenet gant ar stroll gall Agrial.

## Bier

Dek bier zo betek-hen, naturel, hep bout silet, graet war o goell. Roet ez eus bet dezho anvioù a denn da istor ha sevenadur Breizh dreist-holl. Sede o anvioù ar re a gaver en boutailhoù:
* La Blanche Hermine (bier), bier gwenn skañv, 4%, eus ar c'hentañ pa vez tomm,
* La Blanche Hermine IPA, bier gwenn diwar houpez, 4%,
* La Duchesse Anne, 6,5%,
* Cervoise Lancelot, 6%, diaes da gavout,
* Les Bonnets Rouges, ruz e liv, graet gant skav, 5,5%
* Telenn Du, bier du nemetañ ar vreserezh, hag an hini nemetañ un anv brezhonek dezhañ, 4,5%, a denn un tamm d'ar guinness, bet anvet diwar anv ar ouenn ed-du Harpe noire.
* XI.I Samhain, bier du hag a vez breset ur wech ar bloaz, d'an 1 a viz Du, da lidañ Samhain 11% alkool,
* Pays de Cocagne
* Lancelot, bier melen, 6%
* Morgane, bier melen organek, a gaver ivez er stalioù boued organek,
Hag ivez
* Dragons, diouzh ar wask hepken, damheñvel ouzh Double Dragon Felin Foel (bier eus Kembre).

## Traoù all

Ouzhpenn bier a vez graet er vreserezh:
* Breizh Cola, brudet a-walc'h
* chouchenn Lancelot, divrud evit ar poent
* limonad Lancelot.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar 'Brasserie Lancelot'
# Bresimo

Bresimo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Deiktelezh

Implijet e vez an termen yezhoniel deiktelezh (saoz. : deixis, diwar ar gresianeg : δειξις "diskwel, ober dave") evit komz eus un doare ezoforiezh pa ra dave elfennoù yezh zo en ur skrid d'ur gwirvoud er-maez eus ar skrid, da lâret eo e ranker kompren da biv pe da betra e ra dave un elfenn bennak a-drugarez d'ar c'henarroud, anvet an origo, da skouer :
Pa vez Yannig o kaozeal, pa implij ar raganv gour "me" emañ oc'h ober dave dezhañ e-unan ("me" = "Yannig") o vezañ Yannig an origo en degouezh-mañ, met pa implij Katellig an hevelep termen eo evit ober dave dezhi hec'h-unan ("me" = "Katell"), Katell eo an origo ar wezh-mañ neuze.
Seurt gerioù ma rankont bezañ komprenet petra eo o origo (da biv pe da betra e rant dave e degouezh pe degouezh) dre dielfennañ ar c'henarroud kentoc'h evit elfennoù all er skrid e-unan a vez graet "gerioù deiktel" pe "elfennoù deiktel" oute.
Peurliesañ e vez rummataet ar pro-stummoù e-touez an elfennoù deiktel, en o zouez ar gourioù personel ("me", "te", "eñ", "hi"...) pe c'hoazh elfennoù all hag a dalvez d'ober dave da lec'hioù ("amañ", "ac'halese", "avamañ"...) pe amzerioù ("war-lerc'h", "bremañ"...) hag ivez ar rannigoùigoù diskwel ("-mañ", "-se", "-hont", "-hen").
Meur a zoare deiktelezh zo, rummataet evel-hen :

## Gwelet ivez

* Ezoforiezh
* Endoforiezh
* Anaforiezh
# Deierri

Deierri (Valle de Yerri e spagnoleg) zo ur gumun e kornôg Nafarroa en Euskal Herria.
# Dehesa de Montejo

Dehesa de Montejo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Dehiwala-Mount Lavinia

Dehiwala-Mount Lavinia (sinhaleg: දෙහිවල-ගල්කිස්ස Dehiwala-Galkissa, tamileg: தெஹிவளை-கல்கிசை), a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hornôg, e distrig Colombo.

## Poblañs

War-dro 245 974 a dud a zo o chom eno e 2012.
# Dehéries

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Dehéries |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Dehéries en Arondisamant Cambrai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Cambrai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l’Espace Sud Cambrésis |
| Kanton | Clary |
| Kod INSEE | 59171 |
| Kod-post | 59127 |
| Maer | Robert Hennebelle |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 1,87 km² |
| Led | 50° 03' 09" Norzh |
| Hed | 03° 20' 29" Reter |
| Uhelder kreiz | 150 m |
| Uhelder bihanañ | 125 m |
| Uhelder brasañ | 151 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 42 (2007) |
| Stankter | 22 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Dehéries a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Bihanañ niver a annezidi eus ar rannvro Hauts-de-France. N’eus na ti-kêr er gumun, na monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar velin-avel.
* Iliz katolik Santez Anna ha chapel Intron Varia Gras, 1888.

## Melestradurezh

Patrom:Élu Début |- | Meurzh 2001 – Meurzh 2008| Christian Besnier | | |- | = Meurzh 2008 – Meurzh 2014| Robert Hennebelle | | |- | N'eo ket anavezet an holl fedoù c'hoazh. |}

## Tud

* An nijour Louis Blériot a voe ganet e Dehéries.

## Dave ha notennoù

* ↑ Mémorial GenWeb
* ↑ Tourisme en Cambrésis
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Dehesa de Romanos

Dehesa de Romanos zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Deichtine

Deichtine (pe Deichtire) a oa c'hoar Konc'hobar ha mamm Cú Chulainn e gwengelouriezh Iwerzhon. He gwaz e oa Súaltam, hogen tad gwir Cú Chulainn a hañval bout Lugh ag an Tuatha Dé Danann.

## Istor

En ur stumm ag an istor eo Deichtine bleinierez karr Conchobar. Pa zegouezhas ur strollad evned war Emain Macha ha debriñ an holl c'heot, e voent hemolc'het gant gourion Ulaid. O hemolc'hiñ a rejont betek an noz pa glaskjont kavout ur repu rak an erc'h o tont. Un annez a gavjont e lec'h ma voent degemeret gant un den yaouank. E wreg a oa o labourat hogen roet e voe dezho boued hag evaj gant an den. E wreg a c'hanas ur paotr bihan e-pad an noz, ha daou ebeul a voe ganet ivez. An Ulaidiz a yeas da gousket, ha pa zihunjont en em gavjont e Brú na Bóinne. An ti, ar gour hag e wreg a yeas diwar wel mes ar babig hag an daou ebeul a chomas. Deichtine a advabas ar paotr hag e tistrojont da Emain.
Un herrad amzer goude-se e vanas klañv ar paotrig hag e varvas. Un noz e evas Deichtine ur werennad hag e lonkas ur c'hrouadurig kuzhet e-barzh a-raok menel gousket. Neuze e tegouezhas Lug da lavaret dezhi edo amañ en e annez, hag e oa o tougen e vab. An Ulaidiz a grede e oa mab Konc'hobar mes Lug a fizias Deichtine e Súaltam mac Roich. Deichtine a zimezas gant Súaltam, hogen kemer a reas mezh evit dougen ur mab arall hag e tiforc'has dre youl betek bout evel ur werc'hez en-dro. Aze e rannas he gwele gant he gwaz ha kerkent e voe dougerez.
En ur stumm arall ag an istor e yeas Deichtine kuit ag Emain Macha. Evel er stumm arall, ar strollad evned a voe hemolc'het gant an Ulaidiz hag ar re-se a zegouezhas e annez Lug, hag gwreg Lug a oa Deichtine he-unan. Dihun a rejont e Brú na Bóinne, hag aet e oa Lug hag e annez diwar wel, mes Deichtine a oa eno gant he babig. Da Emain e tistrojont ha Deichtine a zimezas gant Súaltam.

## Tiegezh

Mamm Deichtine e oa Maga, merc'h Óengus Óg, hag he zad e oa Cathbad, an drouiz. He c'hoarezed e oa Finchoem mamm Conall an Trec'her, ha mamm Noisiu. C'hoar da Anluan ha Cet e oa.
# Emsavadeg

Un emsavadeg a zo ar stourm gant armoù en o zorn a glask ren strolladoù pe strolladigoù tud evit didroadañ un aotrouniezh war un tiriad. Emsavadegerien a vez graet eus ar seurt stourmerien-se. E-doug an Istor, meur a emsavadeg en deus c'hwitaet, pa veze muioc'h a nerzhioù milourel e kerzh an aotrouniezh, met aliesik a-walc'h eo bet diazezet riezoù nevez diwar drec'h un emsavadeg. Pa vez un aloubidigezh ha pa vefe staliet ur seurt aotrouniezh gant an alouber, ne vez kaoz eus un emsavadeg, met eus un harzherezh.

## Emsavadegoù trec'h abaoe 1900

* Mec'hiko - (1908-
* Iwerzhon - (1916-1922)
* Broioù Mezopotamia (Siria, Irak, Palestina, Jordania) 1920
* Spagn - (1936-1939)
* Viet-Nam (1945-1975)
* Aljeria (1954-1961)
* Kuba (1955-1959)
* Timor ar Reter

## Emsavadegoù bet trec'het abaoe 1900

* Bro-Gres (1946-
* Malaysia
* Katanga
* Biafra (Nigeria)
* Santo-Domingo (1965)
* Talibaned Afghanistan etre 1996 ha 2021

## Emsavadegoù n'eo ket echuet o stourmoù

* Bro ar gKurded
* Bro ar gKarened (Birmania)
* Bro-Naga (India)
* Bro-Vizo (India)
* Palestina
* Lu Pobl Kolombia
# Emsavadeg Mokrani

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Emsavadeg Mokrani zo un emsavadeg a c'hoarvezas d'ar 16 a viz Meurzh 1871 en Aljeria, hag an hini bouezusañ a-enep an drevadennerien c'hall abaoe aloubadeg c'hall 1830. Kaset e oa gant ar cheikh Mohand Amokrane (Mohamed Mokrani) hag ar cheikh Mohand Ameziane Ahaddad cheikh Ahaddad, penn kenvreuriezh ar Rahmaniya.

## Istor

En 1870 e oa ur C'habil a renk uhel, Mohand Amokrane, lesanvet Cheikh El Mokrani, a voe izelaet e renk, ha lakaet da v-bachagha dre an abeg m'en devoa roet harp da emsavadeg ar Cheikh Bouaquaz, ur mignon d'e dad, en 1864-1865.
* Mohand Amokrane, o welout ar verrentez war ar maez a amprestas arc'hant da skoazellañ an dud. A-benn ar fin e rankas arouestlañ madoù evit paeañ e gredourien.
# Emsavadeg Lahij

Emsavadeg Lahij a oa bet ur guerilla padet eus ar 27 a viz Meurzh betek ar 4 a viz Eost 2015, gant izili ar meuriad leal da Abdrabbuh Mansur Hadi a-enep ar re Houthi hag unvezioù lu Yemen leal da Ali Abdullah Saleh, a oa mestr war an darn vrasañ eus gouarnelezh Lahij e Yemen. E fin miz Gouhere 2015, an nerzhioù lu a-du gant Hadi a oa kroget gant un argadenn evit adpakañ bazenn an nijlu en Al Anad hag ar peurrest eus gouarnelezh Lahij. D'ar 4 a viz Eost, ar re a-du gant Hadi o devoa adkemeret tiriad gouarnelezh Lahij en he fezh.

## An emsavadeg

* D'an 3 a viz Eost, an nerzhioù a-du gant Hadi a aloube bazenn nijlu Al Anad diouzh ar rebeled Houti goude ur seziz 15 devezh.
* D'ar 4 a viz Eost, an nerzhioù lu a-du gant Hadi o devoa adkemeret gouarnelezh Lahij diouzh ar re Houthi hag harperien Saleh.
# Emsavadeg Pask

Emsavadeg Pask (iwerzhoneg: Éirí Amach na Cásca, saozneg: Easter Rising) a oa bet un emsavadeg a grogas en Iwerzhon da vare Pask 1916.
An emsavadeg a oa aozet gant an emsaverien republikan da zistagañ o bro diouzh Bro-Saoz diwar-bouez an armoù pa oa Breizh-Veur oc'h en emgannañ war douar-bras Europa. Embann a rejont e oa "British difficulty is irish opportunity". An emsavadeg vrasañ e oa en Iwerzhon abaoe emsavadeg 1798. Padout a reas an emsavadeg, a oa aozet dreist-holl gant an Irish Republican Brotherhood, eus Lun Fask, d'ar 24 a viz Ebrel 1916 betek an 30. Izili eus an Irish Volunteers, renet gant Padraig Pearse, harpet gant an Irish Citizen Army renet gant Séamas Ó Conghaile a lakaas o dalc'h war savadurioù 'zo e lec'hioù strategek e Dulenn hag a embannas krouidigezh Republik Iwerzhon, dizalc'h diouzh Bro-Saoz. Dister e voe taolioù an emsavadeg er peurrest eus ar vro ha c'hwitañ a rejont nemet en Cill Dhéagláin, e Kontelezh Mí. Mouget e voe an emsavadeg goude c'hwec'h devezh emgann. Kaset e voe he fennoù dirak al lez-vrezel, barnet d'ar marv ha lazhet. Dont a reas a-benn an emsavadeg avat da zegas en-dro republikanouriezh Iwerzhon e-kreiz al leurenn bolitikel er vro. Nebeutoc'h evit tri bloaz goude, e miz Genver 1919, e oa aozet an Dáil kentañ ha diazezet da vat Republik Iwerzhon gant stourmerien an emsavadeg chomet bev.
E 2016 eo bet embannet gant Aleksandr ar Gall e Mouladurioù Hor Yezh un dastumad skridoù liesseurt diwar-benn an Emsavadeg en istor Iwerzhon hag he heklevioù e Breizh, dindan an titl Hep frankiz peoc'h ebet. Disklêriadur ar gouarnamant da-c'hortoz a gaver ennañ troet e brezhoneg.
# Emsavadeg Varsovia

Emsavadeg Varsovia (poloneg: powstanie warszawskie; alamaneg: Warschauer Aufstand), lesanvet dres goude fin ar brezel Emsavadeg miz Eost (poloneg: powstanie sierpniowe), a oa bet un emsavadeg armet ramzel eus ar Rezistañs kuzh polonat e-pad an Eil Brezel-bed. Ar pal e oa dieubiñ kêr-benn ar vro diouzh krabanoù arme an Trede Reich met dreist-holl gwareziñ beli ha dizalc'hiezh Polonia d'ar mare ma oa an Arme Ruz o tostaat ha pa ne oa ket gwall sklaer soñj Kevredidi ar C'hornôg diwar-benn ar pezh a felle d'an URSS ober. Digeriñ a reas e-pad an hañv 1944, ha renet e oa gant Lu diabarzh ar Rezistañs polonat (poloneg: Armia Krajowa).
Ouzhpenn 50 000 stourmer eus an Armia Krajowa (arme an diabarzh) a gemeras perzh en emsavadeg, met ne oant ket pourvezet-mat (an hanter anezhe n'o doa ket a armoù) ha ne oant ket gourdonet. Buan-kenañ e teuas an emgannoù er straedoù da vezañ emgannoù evit en em zifenn. Stankaat a reas torfedoù an Alamanted e-keñver ar siviled, evel lazhadeg Wola, da spontañ ar boblañs ha da zigalonekaat ar stourmerien. Klask a reas Breizhveuriz pourveziñ an emsavidi gant kirri-nij, met dre ma kollent kalz anezhe e voe paouezet.
An emsavadeg a oa bet lakaet da darzhañ dres d'ar c'houlz ma oa armeoù an Trede Reich o kilañ dirak al Lu Ruz a-dreuz Polonia. Pa oa tizhet reter kêr Varsovia gant nerzhioù al lu soviedel e oant chomet a-sav a-ratozh, ar pezh en doa roet an tu d'an Alamanted ha d'o harperien da bladañ an emsavidi.
Paouez a reas an emsavadeg d'an 2 a viz Here 1944, gant sinadur un emglev etre ar c'hostezennoù a asure e c'hallfe an holl siviled mont kuit hag en em rentfe ar strolladoù stourmerien bolonat a oa e Varsovia. Ur c'halz anezhe a guitass kêr neuze daoust ma chomas un niver bihan anezhe kuzhet en dismantroù betek donedigezh an Arme ruz. Koulskoude e oa distrujet Varsovia gant an Alamanted evit en em veñjiñ.
An emsavadeg a oa padet 63 devezh. E tu ar rezistañs polonat e oa bet lazhet 18 000 soudard hag etre 160 000 ha 180 000 den disoudard. E tu an arme alaman e oa bet lazhet 17 000 soudard. Chomet eo an oberiadur brezel brasañ eus an Eil Brezel-bed sevenet gant ul luskad rezistañs.
# Emsavadeg Bar-Kokhba

Emsavadeg Bar-Kokhba (hebraeg : מֶרֶד בַּר כּוֹכְבָא Mered Bar Kokhba) a oa un emsavadeg yuzev e Proviñs Judea a-enep an Impalaeriezh roman, gant Simon Bar-Kokhba en he fenn. C'hoarvezout a reas ar stourmoù etre 132 ha 136 eus hon mare. Anvet eo ivez an Trede brezel yuzev-roman, hag an hini diwezhañ eus an tri brezel e oa. Lod eus an istorourien a ra Eil Emsavadeg Yehouda eus ar brezel-se, dre ma oa c'hoarvezet Brezel Kitos (115-117) er-maez eus Judea dre vras.
Tarzhañ a reas an emsavadeg diwar kudennoù relijiel ha politikel ne oant ket bet renket goude ar Brezel yuzev-roman kentañ (66-73). Bezañs arme Roma er vro, cheñchamantoù er vuhez velestradurel hag ekonomikel, disoc'hoù brezel Kitos a voe abegoù all d'an emsavadeg. Abeg an darzhadenn avat e voe diviz an impalaer Hadrian da sevel ur gêr nevez, Aelia Capitolina, war rivinoù Jeruzalem ha sevel un templ evit Yaou war Menez an Templ, e-lec'h ma oa bet savet Templ Jeruzalem gwezhall, lec'h sakrañ ar Yuzevegezh. Lennegezh ar rabined ha Tadoù an Iliz o doa lakaet pouez war perzh ar gouarnour Rufus evit bezañ abeg an emsavadeg.
Astenn a reas buan an emsavadeg e 132 e kreiz Judea betek troc'hañ arme roman Aelia Capitolina eus ar peurrest eus an arme. Mont a reas ar gouarnour Rufus diwar-wel en dielloù er bloaz-se, erlec'hiet gant ar galloud roman pe lazhet en emsavadeg. Daoust ma voe kaset armeoù niverusoc'h eus ar proviñsoù tro-dro e voe savet ur Stad dizalc'h gant an emsaverien e proviñs Judea e-pad daou vloaz, gant Simon Bar-Kohba en he fenn gant an titl Nasi ("priñs"). Gwelet e voe neuze evel ar mesiaz a oa sañset lakaat ar Yuzevien da vezañ dizalc'h adarre. Aloubet e voe Judea adarre e 134 gant diviz an impalaer Hadrian da gas un arme niverus dindan beli ar jeneral Sextus Julius Severus. Distrujet e voe an emsavadeg buan.
Koll a reas Judea kalzig eus hec'h annezidi goude an emsavadeg, muioc'h eget goude ar Brezel yuzev-roman kentañ. Cassius Dio a gomz eus 580 000 Yuzev lazhet diwar an emgannoù pe diwar an naon, tra ma voe kaset kalzig ouzhpenn da sklaved. Chom a reas kreñv ar Yuzevien e lec'hioù all (Galilea, Golan...). Koll a reas kalz ar Romaned ivez, betek ma voe distrujet ul lejion a-bezh.
Soñjal a reer e voe klasket diverkañ liamm ar Yuzevien ouzh Judea dre ma voa adanvet ar proviñs Palestina ha lakaet e-barzh Syria Palestina, met tabut a zo evit gouzout hag-eñ e oa pal gwir Hadrian pe ket. Difennet e voe d'ar Yuzevien chom tro-dro da Jeruzalem ha mont d'ar gêr, nemet ur wezh ar bloaz. Ul levezon bras en doa bet an emsavadeg war ar Yuzevegezh, da gentañ penn war doueoniezh ar mesiaz a voe tennet he stêr politikel dezhi gant ar rabined deuet da vezañ mirour-kenañ. Lakaet e voe an difenn politikel da zistreiñ da Jeruzalem da vezañ un difenn relijiel. Gant aon e vije distrujet ar Yuzevegezh e voe komañset da zastum tammoù eus al lezenn dre gomz gant aon e vije kollet. Unan eus an darvoudoù meur a greñvaas an diforc'h etre ar Yuzevegezh hag arGristeniezh a voe ivez. Difennet e oa ouzh ar Gristenien mont da Jeruzalem ivez, daoust ma n'o doa ket kemeret perzh en emsavadeg.
# Emsavadeg Ghetto Warszawa

Emsavadeg Ghetto Warszawa (yiddish : אױפֿשטאַנד אין װאַרשעװער געטאָ‎ ; poloneg : powstanie w getcie warszawskim; alamaneg : Aufstand im Warschauer Ghetto) a voe un emsavadeg gant nerzhioù ar rezistañs yuzev e Ghetto Varsovia e 1943 e Polonia e dalc'h an Alamaned e-pad an Eil Brezel-bed. Ar pal a oa bet enebiñ ouzh deportadur ar yuzevien a chome war al lec'h war-du kampoù Majdanek ha Treblinka. Goude ar Grossaktion Warschau en hañv 1942, ur c'hard eus ar milion a yuzevien eus ar ghetto a oa bet deportet war-du Treblinka ha lazhadeget, ar yuzevien a chome a oa krog da sevel kreñvlec'hioù ha degaset o doa armoù ha danvez-tarzh er ghetto.
An emsavadeg a oa kroget d'an 19 a viz Ebrel pa voe nac'het gant ar ghetto kodianañ da benn polis an SS-Brigadeführer Jürgen Stroop. An Alaman evel respont a roas an urzh da zeviñ ar ghetto, bloc'had goude bloc'had. Echuet e oa kement-mañ d'ar 16 a viz Mae 1943.

## Levrlennadur

* (fr) Borwicz, Michel (1966). L'insurrection du ghetto de Varsovie. Paris : Gallimard, 1973 (ISBN 978-2-07-028866-3)
# Emsavadeg Glyndŵr

Emsavadeg Glyndŵr (anvet ivez, Brezel Diwezhañ an Dizalc'hted, pe an Emsavadeg Kembreat) a oa un emsavadeg renet gant Owain Glyndŵr a-enep rouantelezh Bro-Saoz. E-kreiz an emsavadeg, etre1403 ha 1406, e oa ar braz a vro Gembre dindan beli Owain goude bout aloubet meur a gastell saoz, ha krouet un dael broadel e Machynlleth. An emsavadeg a voe an erzerc'had diwezhañ eus dizalc'hted Kembre a-raok e drevañ gant Saoz e 1543.
An ensavadeg a grogas e 1400, pa gemeras Owain Glyndŵr, douaren meur a diernac'h roueel kembreat, an titl a Tywysog Cymru ("Priñs Kembre") goude ur breujad gant ur mac'htiern saoz amezeg anezhañ. E 1404, goude un heuliad a sezizoù kastell hag emgannoù trec'h, e voe kurunet Owain Priñs Kembre dirak kannadourion skosat, gall, spagnat, ha breton. Sevel a reas un dael vroadel o kemenn addegas lezenn gembreat hengounel Hywel Dda, krouiñ un iliz kembreat dizalc'h, ha sevel div skol-veur. Owain a stummas ur c'hevredad gant ar Gall Charlez VI, hag e 1405 e tilestras un arme gall e Kembre da harpañ an emsavadeg.
E deroù 1406 e voe faezhet nerzhioù Owain e Grosmont ha Usk, e gevred Kembre. En desped d'an trec'hioù etre 1400 ha 1406 e oa niverusoc'h ar Saozon ha tud ar vro a oa skuizh gant preizhadennoù an arme saoz.
E 1407 e voe adaloubet Ynys Môn gant ar Saozon kement ha darnoù bras eus su Kembre. E 1408 e lakajont ar seziz war Kastell Aberystwyth, heuliet gant Kastell Harlech e C'hwevrer 1409, hag echuiñ a reas ren Owain war ar vro, daoust ma ne oa biskoazh bac'het pe lazhet Owain. Fae a reas war ar c'hinnigoù arsav-brezel gant ar roue Henry V ha bagadoù kembreat a gendalc'has da enebiñ gant o gouvrezel. Owain a yeas diwar wel e 1415, ha soñjal a reer e varvas er bloaz-se. E vab Maredudd ab Owain a asantas un arsav-brezel kinniget gant Henry V e 1421, ma lakaas un diwezh d'an emsavadeg.