OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trede marevezh etre Henegipt

E fin an XX$^{vet}$ tierniezh en doa kollet Ramses XI (-1098/-1069) tout e galloud hag e krog Henegipt da zizrannañ en-dro. A-dalek -1080 mui-pe-vui, e krog Herihor, hag eñ beleg meur Amon e Teba, da vezañ ur seurt briz-faraon e Teba, mestr war kreizteiz ar vro, pa gendalc'h Ramses XI da ren war an hanternoz.
Ur wech marv hemañ, e vez krouet ar XXIañ tierniezh gant Smendes, un den dianav e orinoù, a na zo mestr nemet war Goueled Egipt. Staliañ a ra e gerbenn e biz an delta, e Tanis. Kloer Amon a gendalc'h da ren en Tebaid, en un darempred a vasaliezh teorikel d'ar faraon. Faron heverk nemetañ an dierniezh a zo Psousenes 1añ (tro-dro -1040/-993).
A-dalek ar mare-se, e krog meuriadoù a orin libyan, ar "Machaouached", de vont tre e Egipt, ha da grouiñ tiernioù e kornog an delta. Tro-dro da -950 e sav ur faraon a orin libyan, Chechonk 1añ, war dron Tanis goude bezañ dimezet gant merc'h faraon diwezhañ XXIañ tierniezh. Diazez a ra neuze an XXII tierniezh, anavezet evel an dierniezh libian. Ul lodenn eus kloer Amon a gav repu e Nubia Uhel, ha resisoc'h e Napata. E touesk faraoned an dierniezh-mañ ez eus tu menegiñ Osorkon II, brudet dreist-holl evit e "triad" meurdezus a c'heller gwelet e mirdi al Louvre.
Tro-dro da -818 e oa krouet an XXIIIde tierniezh gant ur priñs a orin Libyan, Petoubastis Iañ. Staliañ a ra e gerbenn e Bubastis, e reter an delta. Setu ma 'z eo rannet an delta etre div dierniezh. Un dierniezh all a zo o ren er su, tro-dro da Deba, hag ur pevare e Napata (Nubia Uhel).
Piye (Pyanc'hi), nubian ha roue Napata eus ar XXV$^{vet}$ tierniezh, a aloub Gorre Egipt adalek -740. Klask a ra bezañ mestr war an delta ivez evit peur-unvaniñ Egipt, met ur c'hwitadenn eo. Rannet e chom Egipt etre ar XXIV$^{re}$ tierniezh "libian" en delta hag ar XXV$^{vet}$ tierniezh "kouchiteg" er C'hreisteiz.
Ar brezelioù diabarzh-mañ a gwana kalz Egipt. Tennañ spled a ra an Asirianed eus kement-mañ evit aloubiñ ar vro e -667, dindan ren Asurbanipal.
# Trede Republik

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Trede Republik eo an anv roet d'ur marevezh istorel en istor meur a vro pa voe adsavet ar Republik, pe kemmet he diazezoù e doare pe zoare.
* Trede Republik c'hall, e Bro-C'hall être 1870 ha 1940
* Trede Republik tchekoslovak, e Tchekoslovakia etre 1945 ha 1948
* Trede Republik Filipinez, e Filipinez eus 1946 da 1972
* Trede Republik Korea ar C'hreisteiz, e Korea ar C'hreisteiz eus 1963 da 1972
* Trede Republik Hellaz, e Gres abaoe 1974
* Trede Republik Pologn, e Pologn, abaoe 1990
* Trede Republik Alamagn, abaoe Unvanidigezh Alamagn, anvet ivez « Republik Berlin »
* Trede Republik Kongo (RDC), e Republik Demokratel Kongo abaoe C'hwevrer 2006

## Pennadoù kar

* Eil Republik
* Pevare Republik
# Trede brezel Italia

Trede brezel Italia a vez laret eus ur brezel a c'hoarvezas en Italia etre 1501 ha 1504.
Ur wech taolet e grabanoù war dugelezh Milano, e troas Loeiz XII war-du rouantelezh Naplez. Ur wech c'hoazh e voe roet skoazell dezhañ gant ar pab Alesant VI a gave da damall d'ar roue Frederig II Naplez an emglev digristen en devoa graet gant an Durked. D'an 11 a viz Du 1500 e sinas Loeiz XII Feur-emglev Granada gant Fernando II Aragon diwar-benn rannidigezh rouantelezh Naplez: Puglia ha Calabria da Aragon en un tu, Naplez, Douar al Labour hag Abruzzi da Vro-C'hall en tu all.
E 1501 e lammas Bro-C'hall ha Spagn war Naplez ma rankas ar roue kaezh kodianañ d'ar 26 a viz Gwengolo 1501. Repuiñ a reas e Bro-C'hall ma voe anvet da Gont Anjev, goude dilezel e wirioù war rouantelezh Naplez.
Er c'heid amzer-se, gant asant Bro-C'hall, e kouezhas Cesare Borgia, mab d'ar pab Alesant VI, war Romagna (1500), ha Dugelezh Urbino (Mezheven 1502). Loeiz XII avat a viras outañ d'ober kemend-all da Republik Firenze. D'an 31 a viz Kerzu 1502 eo e lakaas lazhañ baroned an Tiegezh Orsini e Senigallia.
E rouantelezh Naplez e oa savet bec'h, kenkent ha 1502, etre ar C'hallaoued, chomet e kornioù zo daoust d'an emglevioù, ha Fernando II Aragon .
E 1503 e varvas ar pab Alesant VI. Pi III ne renas war e lerc'h nemet un toullad mizioù. Goude e teuas un enebour touet d'an Tiegezh Borgia, ar pab Jul II. Cesare Borgia a voe rediet da zaskoriñ kêrioù ha kreñvlec'hioù, ha da dec'hel da Spagn, ma voe bac'het, hag ac'haleno da Navarra, da di e dad-kaer, ma varvas en 1507.
Faezhet e voe ar C'hallaoued en emgannoù Seminara, Cerignola ha Garigliano a-enep Gonzalvo Córdoba, ma voe kollet ganto Naplez, ha goude Gaeta d'an 1 a viz Genver 1504.
E miz C'hwevrer 1504 e voe sinet arsav-brezel Lyon ha lezel a reas Loeiz XII rouantelezh Naplez gant Fernando II Aragon. Loeiz XII en devoa roet tro d'ar pab da greskiñ e c'halloud ha d'ar Spagnoled da gemer Naplez.

## Pennad kar

* Brezelioù Italia
# Tredegar

Tredegar zo ur gêr eus su Kembre, e kornad Blaenau Gwent. E kontelezh Sir Fynwy e oa gwechall. Emañ 33 km diouzh Kêrdiz ha 27 km diouzh Casnewydd.

## Istor

Unan eus kevell an Dispac'h Greantel e su Kembre e voe Tredegar e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved. E 1778 e voe savet an uhelforn gentañ gant Thomas Atkinson ha William Barrow, daou zen hag a oa deuet eus Londrez. Evit eztennañ ar glaou a oa ezhomm evit an uhelforn e voe digoret mengleuzioù e daou lec'h, Bryn Bach ha Nant-y-bwch. Mengleuzioù kentañ ar c'hornad e oant.

## Tud brudet

Brudet eo Tredegar dre m'eo eno e krogas politikourien anavezet gant o buhez dilennidi : Aneurin Bevan, a savas an National Health Service e Breizh-Veur pe Neil Kinnock ha Michael Foot, a voe kentañ ministr o-daou. Eus Tredegar ivez e teu Nicky Wire, a son er strollad Manic Street Preachers, kenkoulz hag ar skrivagner ha saver-filmoù Patrick Jones pe ar golfour Bradley Dredge.

## Gevelliñ

* Orvez, Breizh

## Notennoù

* ↑ "A look at Old Tredegar in photographs" Volume 1 Philip Prosser Old Bakehouse Publications 1990

## Liamm diavaez

* Lec'hienn Tredegar (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trede lizher Sant Yann

Emañ tri Lizher Sant Yann e-touez Lizheroù Katolik an Testamant Nevez. Hervez Maodez Glanndour e vefe bet skrivet al lizheroù-mañ etre 95 ha 105 GJK, war-dro fin buhez an abostol, d'ar mare ma skrive e aviel.

## Gant piv eo bet skrivet ?

« Gant an abostol Sant Yann, hervez an hengoun, eo bet skrivet al lizher-mañ[...]. » a skriv Maodez Glanndour. « Daoust n'int sinet nemet gant un ano diresis, « an Henaour », ez int bet lakaet a viskoazh dindan ano Sant Yann. E soñjoù, e zoare a gaver enno evit gwir, ha diaes eo krediñ e vefe bet roet ano an Abostol da skridoù ken dister, mar ne vefent ket eus e zorn. » a lavar a-zivout aneil hag an trede lizher.

## Da biv e voe kaset ?

« Ha piw eo Gaioz, degemerer an trede lizher ? Un diskibl feal d'an abostol. Met peseurt karg en devoa ? N'ouzomp ket. Diotrefez avat, an eneber ouzh urzhioù sant Yann,, a hañval bezañ bzt un eskob, gant ar veli a zo diskouezet dezhañ kaout war an dud.[...] Ha piw c'hoazh Demetrioz ? Moarvat, pennrener ar brezegerion [bet kaset gant Yann] ha war un dro degaser al lizher. »

## Danvez trede lizher Sant Yann

Hervez ar pezh a lenner er Bible de Jérusalem e voe kaset al lizher-mañ evit diskoulmañ ur gudenn a veli hag un dizemglev savet en unan eus an ilizoù a oa Yann penneskob warni.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Digoradur d'al Lizheroù Katolik, eil levrenn troidigezh an Testamant Nevez, Al Liamm, 1971, p. 53
* ↑ Maodez Glanndour, Digoradur d'al Lizheroù Katolik, eil lodenn an Testamant Nevez, Al Liamm, 1971, p. 535
* ↑ Maodez Glanndour, Digoradur d'al Lizheroù Katolik, eil lodenn an Testamant Nevez, Al Liamm, 1971, p. 535
* ↑ (fr) La Sainte Bible, Cerf, 1961, p. 1396
# Trede rev

Implijet e vez an termen trede rev evit kaozeal eus tud na glot ket gant an doare da disrannañ an dud etre div reve nemetken, gourel pe benel.
Implijet e oa bet an termen en Europa adalake an XIXvet Kantved evit ober dave da dud heñvelrevel dreist-holl dre ma na glote ket o stad-den ("identelezh") revel gant o reizh.
Implijet e vez hiziv an termen gant ur ster disheñvel-krenn avat evit ober dave da dud etrereizhadezh dreist-holl eveit lakaat da bar reizhelezhioù all gant an div reizh nemete anaouet gant ar gevredigezh.
E sevenadurioù zo dre ar bed e vez c'hoariet ur rol resis gant tud an trede rev er gevredigezh, da skouer :
* an dud daou spered en Amerika;
* ar Fafafined e Polinezia;
* an hijraed (pe arivanna) en India.

## Gwelet ivez

* Revelezh denel
* Divrevelezh
* Divreizhadezh
* Etrereizhadezh
# Rouantelezh Valencia

Rouantelezh València (e latin : Regnum Valentiae; e katalaneg : Regne de València ; e kastilhaneg : Reino de Valencia) zo ur rouantelezh krouet gant roue Aragon, Jaime Iañ el Conquistador, hag a badas adalek aloubidigezh taifa Balansiya e 1238 betek 1707. Kresket e voe tamm-ha-tamm, gant taifa Alpuente, taifa Denia ha taifa Murcia. Staget e oa eus Kurunenn Aragón, met disheñvel e oa melestriñ Rouantelezhioù Aragón ha València.
Doujet e voe ouzh relijion ha doareoù-bevañ an dud gant ar roue aragonat. Dre vras e klote gant kumuniezh Valencia hiriv.
# Rouantelezh Wei

Ur stad kozh bro-Sina eus marevezh ar Rouantelezhioù Brezelour a oa ar rouantelezh Wei (Sinaeg: 魏; pinyin: Wèi). Etre stadoù Qin ha Qi en em astenne ha enderc'hel a reas darnoù proviñsoù a-vremañ Henan, Hebei, Shanxi ha Shandong. Anvet e oa ivez stad Liang goude m'en-doa dilec'hiet roue Hui eus Wei e gêrbenn eus Anyi da Zaliang (Kaifeng hiziv)
Unan eus ar re bouezhusañ e Sina e oa ar stad dindan e, ar markiz Wen eus Wei ha markizez Wu eus Wei met war ziskar e yelas goudezo. E greskadeg war du ar reter a voe harpet e emgann Maling e 341 kt J-K ha ret e oa dezhañ reiñ an Hexi (ur rannvro war ribl ar Stêr Velen) da Qin. A-blaen e oa aloubet gant Qin goude-se.
En em gevredañ a reas Wei gant Han da vrezeliñ a-enep Qin, met o lu a oa faezhet e 293 kt J-K e emgann Yique
Staget e oa Wei ouzh Qin e 225 kt J-K goude m'en doa liñvet e gêrbenn jeneral Wang Fen gant doureier ar Stêr Velen.

## Roll markized ha rooued Wei

* Markiz Wen (文侯),445 kt J-K–396 kt J-K
* Markizez Wu (武侯), 396 kt J-K–370 kt J-K
* Roue Hui (惠王), 370 kt J-K–319 kt J-K
* Roue Xiang (襄王), 319 kt J-K–296 kt J-K
* Roue Zhao (昭王), 296 kt J-K–277 kt J-K
* Roue Anxi (安釐王), 277 kt J-K–243 kt J-K
* Roue Jingmin (景湣王), 243 kt J-K–228 kt J-K
* Roue Jia, (王假), 228 kt J-K–225 kt J-K

## Gwelet ivez

* Rouantelezh Yan
* Rouantelezh Qin
* Rouantelezh Han
* Rouantelezh Zhao
* Rouantelezhioù Brezelour
# Rouantelezh Württemberg

Rouantelezh Württemberg zo ur rouantelezh e Württemberg en Alamagn an XIX$^{vet}$ kantved. Krouet e voe gant Napoleon Iañ e Kerzu 1805 diwar Dugelelezh Württemberg ha padout a reas betek diskar an Impalaeriezh alaman e 1918, pa voe diskleriet Stad dieub Württemberg.

## Pennadoù kar

* Stadrenerien Württemberg
* Württemberg-Baden
# Rouantelezh an Div Sikilia

Rouantelezh an Div Sikilia zo ur rouantelezh a c'hoarvezas, meur a wech, eus unvaniñ ur rouantelezh Sikilia, hag ur rouantelezh Naplez, div rouantelezh a oa c'hoarvezet eus rannidigezh ur rouantelezh Sikilia gozh.

## Istor
### Rouaned spagnol

Dispartiet e oa Rouantelezh Naplez, pe Rouantelezh Sikilia ledenezel , diouzh Rouantelezh Sikilia enezel abaoe Gousperoù Sikilia e 1282. Bodet e voent adarre avat en 1442 gant ar roue Alfonso V Aragon . Pa varvas en 1458 e voe rannet adarre entre e vreur Joan II Aragon, a viras Sikilia, hag e vastard Ferdinand a zeuas da vout roue Naplez.
En 1501 e voe aloubet Naplez gant ar roue Fernando II Aragon hag adunvanet an div rouantelezh gantañ. E c'hourvibien, Rouaned Spagn, a oa « Rouaned Sikilia en daou du d'ar strizh-mor » , un titl douget gant holl Rouaned Spagn betek Brezel Hêrezh Spagn.

## Levrlennadur

* (it) Nicola Forte, Viaggio nella memoria persa del Regno delle Due Sicilie. La storia, i fatti, i fattarielli, Imagaenaria, Ischia, 2007. ISBN 88-89144-70-X
* (it) Benedetto Croce, Storia del Regno di Napoli, Adelphi, Milan, 1992.
* (it) Benedetto Croce, La rivoluzione napoletana del 1799. Biografie, racconti e ricerche, Bari, Laterza, 1961.
* (it) Mario Forgione, Masaniello, Naples, Edi, 1994.
* (it) Mario Forgione, I viceré 1503-1707. Cronache irriverenti di due secoli di dominazione spagnola a Napoli, Tempolungo, Naples, 1998.
* (it) Mario Forgione, Eleonora Pimentel Fonseca, Newton & Compton, Rome, 1999.
* (it) Mario Forgione, Luisa Sanfelice, Newton & Compton, Rome, 1999.
* (it) Mario Forgione, Donne della rivoluzione napoletana del 1799, Tempolungo, Naples, 1999.
* (it) Nico Perrone, Il truglio. Infami, delatori e pentiti nel Regno di Napoli, Sellerio, Palerme, 2000. ISBN 88-389-1623-3
* (it) Nico Perrone, La Loggia della Philantropia. Un religioso danese a Napoli prima della rivoluzione, Sellerio, Palerme, 2006. ISBN 88-389-2141-5
* (it) Nico Perrone, L’inventore del trasformismo. Liborio Romano, strumento di Cavour per la conquista di Napoli, Rubbettino, Soveria Mannelli, 2009. ISBN 978-88-498-2496-4
* (it) Pasquale Villani, Il Decennio francese, in Storia del Mezzogiorno, vol. IV, tome II, Il Regno dagli Angoini ai Borboni, Roma 1986.

## Pennadoù kar

* Rouaned Naplez ha Sikilia
* Rouantelezh Naplez
* Rouantelezh Sikilia
* Mezzogiorno
# Rouantelezh Yehouda

Rouantelezh Juda, pe Yehouda, zo ur rouantelezh vihan er Reter Nesañ, savet gant an Hebreed en Oadvezh an Houarn. Hervez ar Bibl, e padas eus 931 da 586 a-raok JK.

## Istor

Da vare David ha Salomon e voe unanet rouantelezh Israel ha hini Yehouda (diwar anv Yehouda, unan eus mibien Yaakov) en ur rouantelezh, hervez ar Bibl (2S 5, 1-3). Chom a rae div lodenn disheñvel unanet dre ar roue. Goude marv Salomon e yeas meuriadoù an norzh diouzh o zu hag e voe div rouantelezh e-pad daou gantved ha kevezerezh alies etre an div. Arkeologourien zo, evel Israël Finkelstein ha Neil Asher Silberman, a laka arvar war ar pezh a gont ar Bibl. Hervezo n'eus ket bet rouantelezh unvan ebet morse hag an darn vrasañ eus an testennoù "istorel" a zo bet savet a-raok pe e-kerzh ren Yoshia e Yehouda er VIIvet kantved kent JK.
Chom a reas Yehouda feal da "diegezh David".
E 701 kent JK e voe freuzet ar vro gant Sennacherib, roue Asiria, darbet e voe da Jeruzalem bezañ distrujet (2Dn 32, 1-8). Pa voe diskaret an impalaeriezh Asirian ha dindan ren Jozias (640-609 ken JK) e seblantas mont gwelloc'h an traoù met diskaret e voe ar rouantelezh er VI$^{vet}$ kantved, paket ma oa etre Egipt ha Babilon.
Kaset e voe ar bobl en harlu da Vabilon (587 kent JK).
Pa voe aotreet ar bobl da zistreiñ gant Sirus (538 kent JK) e chomas un darn anezho e Babilon ha ne gomzjod mui eus rouantelezh Yehouda met eus proviñs Yehouda pe "Judea" pe eus "Bro ar Yuzevien" zoken ma veve kalz anezho en diavaez (Galilea, Samaria ha diavaez Palestina).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ {fr} La Bible dévoilée Les nouvelles révélations de l'archéologie gant Istraël Finkelstein ha Neil Asher Silberman, troet gant Patrice Ghirardi, 432 bajenn, embannet gant Bayard e 2002, ISBN 2-227-139-51-X
* ↑ Dictionnaire culturel de la Bible, cerf/Natahn, 1990, p138
# Rouantelezh an Inizi

Rouantelezh an Inizi a oa ur rouantelezh viking a badas adalek an IX$^{vet}$ kantved betek an XIII$^{vet}$ kantved, diazezet war an Inizi Gall, Inizi ar stêr Clyde ha Manav. Graet e veze Suðreyjar eus an Inizi-se gant an Normaned. A-wezhioù e vez komzet eus Rouantelezh Manav hag an Inizi evit an douaroù-se daoust ma ne oa bet roet an titl-se nemet d'ur roue. Deuet eo an Inizi da vezañ ul lodenn eus Rouantelezh Bro-Skos e 1266.
# Rouantelezh Westfalen

Rouantelezh Westfalen zo ur rouantelezh istorel a zo bet anezhi e-pad 6 vloaz, etre 1807 ha 1813 en Alamagn. Dizalc'h e oa en-ofisiel, met dindan dalc'h Bro-C'hall e oa e gwirionez, hag ar roue e oa Jérôme Bonaparte, breur an impalaer gall Napoleone Buonaparte, ha savet e oa ar vro evitañ. Anvet e oa war-lerc'h Westfalen met ne oa ket kalz douaroù boutin etre ar rannvro orin hag ar rouantelezh e gwirionez.
Krouet e oa bet Rouantelezh Westfalen e 1807 gant douaroù tennet digant rouantelezh Prusia war-lerc'h Peoc'h Tilsit. En o zouez
* dugelezh Magdeburg
* Hannover,
* dugelezh Braunschweig-Lüneburg
* Hessen.
E Kassel edo ar gêrbenn, hag e palez Wilhelmshöhe edo lez ar roue, adanvet Napoleonshöhe. Edo ar rouantelezh ivez e-barzh Kengevread ar Roen.
Ur stad-skouer hervez an doare napoleonek e oa: ur vonreizh skrivet a oa, un nebeud kemmoù kevredigezhel a oa bet graet, distroadet ar servelezh, roet ar gwir da ren embregerezhioù, ha lezennaoueg Napoleon. Lakaet e oa bet ar sistem metrek da dalvout evit ar pouezioù ha muzulioù. Evit ar gwir da gomz a oa troc'het berr.
Kentañ kefridi ar rouantelezh e oa pourchas soudarded d'an impalaer gall ha degas arc'hant d'ober brezel. Kalz Westfaleniz a varvas er brezel a-enep Rusia e 1812. Harozel e voe emzalc'h ar Warded Westfalenat en emgann Borodino.
E miz Gwengolo 1813 e voe kemeret kêr Kassel gant Kozaked rus war-lerc'h dezho faezhañ an arme c'hall. A-benn ar 1añ a viz Here e oa ar rouantelezh a-bezh e-dalc'h ar Gozaked, met tri deiz war-lerc'h setu distro Girolamo gant soudarded c'hall, ha kemeret Kassel ganto.
# Rouantelezh Yan

Ur stad kozh eus bro-Sina e oa rouantelezh Yan (sinaeg: 燕國 Yānguó). Diazezet e oa e-pad mare ar Zhou ar C'hornog hag unan eus ar stadoù pouezhusañ e Sina kozh e oa betek e zistrujadeg gant rouantelezh Qin e 222 kent Jezuz-Krist. Ji a oa e gêrbenn (bremañ Beijing).

## Douaroniezh

Er derou edo stad Yan e-kichen ar Ster Velenn met dilec'hiet e oa bet d'harzoù ar biz goude c'hwitadeg emsavadeg diwezhañ ar Shang. Etre al ledenez Liaodong hag menezioù ar Shanxi. An hini kentañ e oa, e-touez ar stadoù sinat, da sevel un voger evit gwarezin e harzoù a-enep ar gantreidi.

## Istor

E-pad ar mareoù Nevezamzerioù ha Diskaramzerioù ha Rouantelezhioù Brezelour e stourmas rouantelezh Yan ouzh ar rouantelezhoù Zhao ha Qi evit mestroniezh Sina ar biz.
E 314 kent Jezuz-Krist e talvezas Qi ur grizenn a herezh e Yan da aloubiñ ar vro. D'e stagañ outañ e teuias hogozik da benn, met gant un emsavadeg e oa argaset a-benn ar fin.Krevreañ a reas neuze Roue Zhao eus Yan gant Zhao, Qin, Han ha Wei da aloubiñ Qi. An argad, bleinet gant ar jeneral Yue Yi a zeuias da benn da gemer tout ar c'herioù mogeriet eus Qi, estreget Lu ha Zimu. Marv roue Zhao ha drouklamm Yue Yi a saveteas Qi, avat, a aotren a reas jeneral Tian Shanda zieubiñ ar vro.
Betek fin ar mare ar Rouantelezhioù oc'h Emgannañ e treuzvevas ar rouantelezh Yan. Goude distrujadeg Zhao e teuias da vezañ anat ne c'hellfe ar rouantelezh derc'hel ouzh Qin. Priñs Dan eus Yan a gasas neuze ur muntrer, Jing Ke e anv, da lazhañ roue Qin. C'hwitañ a reas-eñv ha Qin a aloubas Yan. Distrujet e oa lu Yan e 227 kent Jezuz Krist e kichen ar stêr Yishui ha kouezhañ a reas e gêrbenn ar bloaz goude.
Roue Xi eus Yan a zeuias da benn da derc'hel e-pad ur maread el ledenez Liaodong met trec'het e oa e 222 kent Jezuz-Krist hag e stad a oa staget ouzh Qin

## Munudoù

Gao Jianli, ur soner hag en-doa arnodet da lazhañ an Impalaer Kentañ Sina a zeuias eus ar rouantelezh Yan.

## Liammoù Diavaez

* Rivinoù kêrbenn ar rouantelezh Yan
# Timbroù Egipt - Burevioù gall

Pa vez komzet eus “Burevioù gall en Egipt” e ranker kompren aze un ensavadur krouet gant melestradurezh postel ar Frañs ha hini an Egipt evit aesaat an darempredoù hag an eskemmoù kenwerzhel etre an div vro, e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved. Aotreet e oa ar postoù gall a embann timbroù ispisial ha gwerzhañ anezho e tiez-post kêrioù Aleksandria ha Porzh-Said.
Burevioù gall en estrenvro a oa diouto e-barzh un nebeud broioù : Sina, Kreta, Turkia, Enez Zanzibar, Siria. Burevioù saoz, rusian, aostriat, italian… a oa digor ivez, hervez ar broioù.
E 1899 eo embannet an timbroù kentañ : ur rummad a driwec’h skouerenn eus un timbr gall boutin doare Sage, soulgarget gant prizioù etre 1 kentim ha pemp lur. An hevelep timbroù - war-bouez anv ar gêr - a veze embannet en Aleksandria koulz hag e Porzh-Said.
Da heul e vo embannet e 1902-03 timbroù ar rummadoù mil anavezet e Bro-C’hall : « Blanc », « Mouchon » ha « Merson », warno anv kerioù Ejipt engravet. Timbroù e gwenneien ha lurioù gall int.
E 1921 eo soulgarget an timbroù gant moneiz an Egipt : “milieme” zo skrivet e-lec’h “centime”, gant ur feur 2.5 kentim o talvezout ur “milieme”. Bez zo soulgargoù disheñvel hervez al lec’h hag an amzer : "4 Mill." (Aleksandria), "4 / Milliemes" (Porzh-Said).
Evit kreñvaat pouez ar moneiz ejipsian e vo duet gant barrennigoù an arouezioù gall war an timbroù embannet e 1925.
E 1927 hag e 1928 ez eus bet advoullet an timbroù kentañ, nemet gant sifroù e moneiz ar vro (eus “3 m” da “250 m”).
E 1930 eo paouezet gant ar frankiz roet da bostoù Bro-C’hall. Timbroù Egipt hepken a vo implijet adalek ar bloaz-se.

## Pennad kar

* Timbroù Egipt
# Timbroù Enez ar Priñs Edward

Emañ Enez ar Priñs Edward (“Prince Edward Island” e saozneg) e hanternoz Amerika. Unan eus proviñsoù reterañ Kanada eo, ar bihanañ ivez.
Etre 1861 ha 1872 ez eo aet ur servij postel emren endro. Trizek timbr bennak zo embannet dindan an anv PRINCE EDWARD ISLAND, an holl anezho o skeudenniñ poltred ar Rouanez Viktoria I. Priziet mat int bremañ.
Goude bezañ chomet en entremar e-pad bloavezhioù ec’h asant Enez ar Priñs Edward bezañ ezel eus Kengrevredad Kanada d’ar 1añ a viz Gouere 1873.
Adalek 1873 e vez implijet timbroù Kanada war Enez ar Priñs Edward

## Pennadoù kar

* Timbroù Kanada
* Timbroù Brunswick-Nevez
* Timbroù Skos Nevez
# Timbroù Diego-Suárez

Anvet e oa Diego-Suárez ur gêriadenn eus hanternoz enezenn vMadagaskar, e rannvro Antsiranana. Trevadenn ar Frañs e oa e dibenn an XIXvet kantved a-raok na vefe dindan kiriegezh melestradurezh an Enez Vras e 1896. Adanvet eo bet Antsiranana e 1975.
Timbroù evit Diego-Suárez zo bet embannet etre 1890 ha 1893.
50 timbr-post mui 13 timbr-taos zo bet embannet e-pad ar pevar bloaz-se.
# Timbroù Enezeg an Azorez

Emañ Enezeg an Azorez e kreiz ar Meurvor Atlantel, 1 500 km diouzh aodoù Europa ha ra ar Maroko. Dindan dalc’h ar Portugal eo an tiriad.
E 1868 e krog postoù Portugal da voulañ an anv "AÇORES" war timbroù ar Rouantelezh, evit ma vint implijet war an inizi. Ar reolenn eo a vo doujet outi mui pe vui betek 1930, war-bouez un nebeud timbroù dibar : hini Vasco da Gama embannet e 1898, ar roueed Carlos I (1906) ha Manuel II, an timbroù soulgarget da vare an dispac’h e 1910.
Etre 1892 ha 1906 e paouez ar gouarnamant gant ar bolitikerezh-se avat hag e sav teir rann velestradurezh zisheñvel – Angra, Horta ha Ponta Delgada – e lec’h unan evit a-sell an enezeg he he fezh. Tresadennoù an timbroù zo heñvel ouzh re ar Portugal, war-bouez ar meneg « CONTINENTE » evit ziforc’hañ, ha teñveloc’h pe sklaeroc’h al livioù anezho a-wechoù.
Goude 1930 ez eo timbroù ar Portugal, hep an disterañ kemm evit an Azorez, a vez implijet war an enezeg.
E 1976 e tro an Azorez da Rannvro emren, ha nullet an teir rann velestradurel (Angra, Horta, Ponta Delgada) e 1978. D’an 2 a viz Genver 1980 e krog ar postoù da voulañ endro timbroù evit an enezeg, gant ar meneg doubl "PORTUGAL" hag "AÇORES". 5-10 timbr a vez embannet bep bloaz. Brudañ a reont lec’hioù ha tud an inizi. Aotreet e vez an implij anezho er Portugal ivez.
# Timbroù Datia

Unan eus Stadoù-priñselezh India e oa Datia da vare mestroniezh ar vro-se gant ar Rouantelezh-Unanet, lec’hiet e kreiz ar vro, enklozet e Stad Gwalior. Emezelet en deus d'an Unvaniezh Indian e 1948. Emañ an tiriad e Stad Madhya Pradesh abaoe 1956.
Ur vro warezet gant ar Rouantelezh-Unanet e oa abaoe 1804. Gant melestradurezh Datia ez eus embannet un nebeud timbroù etre 1893 ha 1919 evit bezañ implijet er vro. Timbroù an India saoz zo bet graet gante war-lerc’h.
An anv “DUTTIA STATE” a lenner war an timbroù, war-bouez an hini kentañ skrivet e yezh ar vro, moulet e 1893, hag a ziskouez un dresadenn eeun eus an Doue Ganesha.
War gein pep timbr zo bet embannet ur c’helc’hig e liv glas pe glas-mouk, siell ar Maharajah