OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Meurzh (deiz)

Ar Meurzh eo an deiz etre ar Lun hag ar Merc'her. Hervez ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant al Lun, ha homañ eo ar reizhiad erbedet gant ISO 8601, ez eo eta an eil devezh eus ar sizhun. Gant ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, hengounel e meur a vro eus kornaoueg Europa, hag a-orin yuzev-kristen, pe er broioù arabek, ez eo an trede devezh.
Roet eo bet an anv diwar hini Meurzh, doue ar brezel gant ar Romaned. Anv ar blanedenn Meurzh eo ivez.
Roet en eus ivez e brezhoneg an adverb-amzer dimeurzh.
An anv-se a zo tennet diwar hini ar blanedenn,nemetken, ha neket diwar hini an doue.

## Ar Meurzh er relijionoù hag ar c'hredennoù

Sin fall e oa gwechall, pa groge miz Meurzh d'ur Meurzh, pa zegouezhe ar c'hentañ a viz Meurzh d'ur Meurzh. Hervez ar c'hrennlavar:
* Meurzh da Veurzh, chas klañv ha naered drouk. Meurzh da Veurzh a zo da gompren: pa zegouezh miz Meurzh d'ur Meurzh...

### Meurlarjez, Meurzh al larjez

Meurlarjez, ur gouel graet d'ur Meurzh, daou-ugent devezh a-raok Pask, er broioù katolik.
# Meurvor Habask

Ar Meurvor Habask (Latin Mare Pacificum, un anv roet gant an ergerzher portugalat Fernan Magalhaes) eo an tolzennad dour brasañ er bed. Stumm ur c'helc'h en deus ar meurvor-se dre vras. Goleiñ a ra un drederenn eus gorread ar Voul-zouar gant e 179,7 milion km². Eus an Norzh betek ar Su ez eus war-dro 15.500 km eus Mor Bering e takad an Arktika betek Mor Ross en Antarktika. Lod eus an douaroniourien a lavar ez eus ur meurvor trobolel, anvet Meurvor ar Su en-dro da Antarktika ha ne vefe ket ul lodenn eus ar meurvorioù all. Ledander hirañ ar Meurvor Habask a vez kavet war-dro 5° N ledred, e-lec'h ma tizh 19 800 km eus strizh-mor Malaka en Indonezia betek aod Kolombia. E foz Mariana emañ al lec'h gant an donder brasañ er bed, da lavaret eo 10 911 m.
War-dro 25 000 enezenn zo bet kontet er Meurvor Habask (muioc'h eget e-barzh an holl vorioù all asambles) hag an darn vuiañ anezho er Su d'ar c'heheder.
War marzhoù ar C'hornôg e kaver morioù bihan enklozet etre enezegoù bras : Mor Sulawesi, Mor Koural, Mor Sina ar Reter, Mor Japan, Mor Sina ar Su, Mor Sulu, Mor Tasman hag ar Mor Melen. Strizh-mor Malaka a zo un harz etre ar Meurvor Habask ha Meurvor Indez koulz ha Tremen Drake ha strizh-mor Magalhaes a zo dorioù d'ar Meurvor atlantel.

## Porzhioù

* Acapulco (Mec'hiko)
* Anchorage (Stadoù-Unanet)
* Auckland (Zeland Nevez)
* Brisbane (Aostralia)
* Buenaventura (Kolombia)
* Callao (Perou)
* Guayaquil (Ecuador)
* Hong Kong (Hong Kong (Sina))
* Honolulu (Stadoù-Unanet)
* Kobe (Japan)
* Long Beach (Stadoù-Unanet)
* Los Angeles (Stadoù-Unanet)
* Kêr-Banama (Panama)
* Pearl Harbor, (Hawaii)
* Portland (Oregon) (Stadoù-Unanet)
* Prince Rupert (Kanada)
* San Diego (Stadoù-Unanet)
* San Francisco (Stadoù-Unanet)
* Sapporo (Japan)
* Seattle (Stadoù-Unanet)
* Shanghai (Sina)
* Sydney (Aostralia)
* Taipei (Republik Sina(Taiwan))
* Vancouver (Kanada)
* Victoria (Kanada)
* Vladivostok (Rusia)
* Yokohama (Japan)

## Liammoù diavaez

* EPIC Pacific Ocean Data Collection Viewable on-line collection of observational data
* NOAA In-situ Ocean Data Viewer Plot and download ocean observations
* Map South Pacific
* NOAA Ocean Surface Current Analyses - Realtime (OSCAR) Near-realtime Pacific Ocean Surface Currents derived from satellite altimeter and scatterometer data
* NOAA PMEL Argo profiling floats Realtime Pacific Ocean data
* NOAA TAO El Nino data Realtime Pacific Ocean El NIno buoy data
* South Pacific Organizer
# Meurthe (departamant)

Ar Meurthe (gwechall Meurte) a oa un departamant gall kozh, krouet e reter Bro-C'hall e 1790, hag anvet diwar anv ar stêr Meurthe.
E 1871 e teuas da vout ar Meurthe-et-Moselle.
# Meurvor

Ur meurvor, ur mor-bras pe un osean a-wezhioù, zo ur mor bras-kenañ ha n'eus nemet 5 anezho war ar Voul-Douar. Bevennet int gant ar c'hevandirioù war al lodenn vrasañ eus o harzoù hag a zo treset dre emglev an douaroniourien ivez. Ar morioù a zo bet roet pep a anv dezho a c'hall bezañ pe lodennoù eus ar meurvorioù pe morioù enklozet en ur c'hevandir (pe etre daou, evel ar Mor Kreizdouarel).

## Roll ar meurvorioù

* ar Meurvor Atlantel
* Meurvor Arktika
* ar Meurvor Habask
* Meurvor Indez
* Meurvor ar Su. Gwechall e veze termenet ur meurvor e Su ledred Kelc'h Antarktika, ha Meurvor Antarktika a veze graet eus outañ. Abaoe 2000 ez eus bet divizet emañ Meurvor ar Su er su d'an tri c'hevandir en hemisferenn ar su.

## Daveoù ha notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ "mor-bras", Devri : Le dictionnaire diachronique du breton
* ↑ "osean", Devri : Le dictionnaire diachronique du breton
# Meurvor ar Su

Dre emglev e vez graet Meurvor ar Su bremañ (abaoe 2000) eus an hollad morioù a gaver en-dro da Antarktika betek an 60vet ledredenn su, da-heul un diviz eus an Aozadur Hidrografel Etrebroadel (AHE/IHO).
Unan eus pemp meurvor ar bed an hini eo. Gwechall e veze graet Meurvor Antarktika, pe Meurvor polel Antarktika eus an hollad-se.
Goloet e vez an darn vrasañ anezhañ e-pad c'hwec'h miz ar goañv gant ar vorskorneg.

## Douaroniezh

E-keñver moroniezh eo termenet ar meurvor-se evel ar meurvor liammet gant Morredenn Drobolel Antarktika hag a dremen en-dro da Antarktika. E-barzh emañ Mor Amundsen, Mor Bellingshausen, un darn eus Tremen Drake, Mor Ross, un tamm bihan eus Mor Scotia, ha Mor Weddell. Ar pezh a ra 20 327 000 kilometrad-karrez.
# Milo Yiannopoulos

Milo Hanrahan, bet ganet e Kontelezh Kent (Bro-Saoz) d'an 18 a viz Here 1984, zo ur skrivagner hag ur c'hazetenner saoz.
# Milonga

Milonga zo ur ger spagnolek stag ouzh an tango.
* ul lec'h, ar milonga, ma tañser un doare tango; talvezout a ra ar ger evit al lec'h hag an abadenn;
* un dañs, ar Milonga pampeana pe Milonga hepmui, ha sonerezh eus Arc'hantina, Uruguay ha Rio Grande do Sul, e Brazil, hag un doare tango .
* ar milonga flamenca, diwar ar milonga arc'hantinat, implijet er flamenco e Spagn.
Ouzhpenn eo ur ger luc'haj evit ober anv eus touellerezh, evel en droienn (arc'hantinat) « la vida es una milonga » (touell eo ar vuhez...).
# Miloš Zeman

Miloš Zeman (ganet d'an 28 a viz Gwengolo 1944) zo ur politikour tchek, hag a zo prezidant ar Republik Tchek abaoe an 8 a viz Meurzh 2013. A-raok e oa bet Kentañ Ministr ar Republik Tchek etre 1998 ha 2002. E penn ar Strollad Sokialdemokrat Tchek e oa er bloavezhioù 1990, d'ar mare ma oa deuet ar gostezenn-se da vezañ unan vras er vro. Prezidant e voe e Kambr ar Gannaded, kambr izelañ ar Parlamant tchek, eus 1996 da 1998.
E miz Genver 2013 e oa bet dilennet Miloš Zeman da brezidant ar republik, hag an hini kentañ e oa da vezañ dilennet war-eeun gant tud ar vro, rak araozañ e oa bet dilennet Václav Havel ha Václav Klaus gant ar Parlamant. Addilennet e voe e miz Genver 2017.

## Liammoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Curriculum Vitae e lec'hienn Kastell Praha
* Miloš Zeman e lec'hienn Gouarnamant ar Republik Tchek
# Milo Đukanović

Milo Đukanović (ganet d’ar 15 a viz C'hwevrer 1962 zo ur politikour eus Montenegro. Kentañ ministr e vro e oa bet etre 1991 ha 1998 (en amzer Yougoslavia gozh), etre 2003 ha 2006, etre 2008 ha 2010 hag etre 2012 ha 2016. Prezidant eo bet ivez etre 1998 ha 2002 hag adalek 2018. Dindan e ren e teuas Montenegro da vezañ ur stad dizalc’h, e 2006.
# Milo (Sikilia)

Milo zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Milskoulm
## Anv galleg

Renouée des Oiseaux, Herbe aux Cents Noeux

## Anv Latin

Polygonum aviculare

## Uhelder

0,10 - 0,20 m

## Bleunienn

Gwenn, dister, adalek miz Mae betek miz Here

## Perzhioù

Kavet e vez an aliesañ e fraostoù, trevadoù, douar kouchet techet da vezañ aloubus. Al laboused a ra o mad deus ar greun. Niverus eo eo skoulmoù koeñvet ar c’horzennoù, alese e anv.

## Implij

Brudet e voe e Henamzer evit pareañ ouzh an droug-skevent. Troazhus, startaus, implijet eo ivez a-enep d’ar c’holl-gwad, d’ar foerell, d’ar remm, d’ar gwentl hag evel louzoù preñved.

## Daveoù

* Ya ! Sizhuniek nn 557 - 12 a viz C'hwevrer 2016 pennad gant Joseph Tanguy
# Millán

Millán zo un anv-badez spagnolek, a orin latin.

## Tud

* Sant Millán
# Milonia Cesonia

Milonia Cesonia a oa trede pried an impalaer roman Caligula.

## Pennadoù kar

* Impalaerezed Roma
# Pelagius

Pelagius zo un anv latin ha hini meur a zen:

## Sent kristen

* Gwelout Sant Pelagius

## Pibien

Daou bab zo:
* Pelagius Iañ‎ , pab adal 555 bete 560, war-lerc'h Vigilius.
* Pelagius II, pab adal 579 bete 590 war-lerc'h Benead Iañ.

## Rouaned

* Pelayo, kentañ roue Asturiez en VIIIvet kantved, a grogas gant ar reconquista diwar-goust ar vuzulmaned goude emgann Covadonga en 718.

## Pennad kar

* Pelayo
# Pelagius Iañ

Pelagius Iañ Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Roma, Rouantelezh ostrogot |
| Dilennet da bab | 556 |
| Dibenn e baboni | 4 a viz Meurzh 561 |
| En e raok | Vigilius |
| War e lerc'h | Yann III |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Pelagius Iañ (e latin: Pelagius), ganet e Roma (Rouantelezh ostrogot) ha marvet d'ar 4 a viz Meurzh 561, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman e 556.
# Pelago

Pelago a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Pelangia mbutaensis

Pelangia mbutaensis :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Atheriniformes |
| Kerentiad : | Melanotaeniidae |
| Genad : | Pelangia |
| Anv skiantel ||
| Pelangia mbutaensis Allen, 1998 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ur pesk bihan eus kerentiad ar Melanotaeniidae eo pelangia mbutaensis. Dizoloet e oa bet e 1998 gant Allen en ur c'heun anvet "lenn Mbuta". Bevañ a ra e doureier sklaer ha trenk asambles gant Melanotaenia goldiei. 6 cm e c'hell tizhout met ar peurliesañ e tap 5 cm hepken.

## Liammoù diavaez

* (en) Pelangia mbutaensis
* (en) Pelangia mbutaensis war fishbase
# Pekka Strang

Pekka Kristian Strang, ganet d'an 23 a viz Gouhere 1977, zo un aktour finlandat.
# Pekela

Pekela (distagañ :) a zo ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha keriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Alteveer, Boven Pekela, Bronsveen, Hoetmansmeer, Nieuwe Pekela, Oude Pekela. Dont a ra anv ar gumun eus hini ar stêr Pekel-A. E 1810, pa oa Louis Bonaparte roue Holland, e oa dispartiet Pekela e div lodenn : Oude Pekela ha Nieuwe Pekela. Kendeuzet e voe an div lodenn e 1990.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Pekela ez eus 15 dileuriad :
* PvdA : 7 dileuriad
* SP : 3 dileuriad
* CDA : 2 zileuriad
* VVD : 1 dileuriad
* GroenLinks : 1 dileuriad
* ChristenUnie : 1 dileuriad

## Skeudennoù

* Gemeentehuis (ti-kêr)
* Koren (1851)
* Proathuus
* Iliz Hervormde (1683/6)
* De Kiepkerel (1986), Hans Mes
* Cirkelgang (1989), Jan Steen
* Luchtspektakel (1989), Jon Gardella
* Karrbont Geveltjes (1989), Jan Timmer
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pekari meur

Pekari meur :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Tayassuidae |
| Genad : | Pecari |
| Anv skiantel ||
| Pecari maximus Van Roosmalen & all, 2007 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pekari meur (Pecari maximus) a zo ur bronneg hag a vev e Brazil. Tabut a zo c'hoazh etre loenoniourien evit renkañ anezhañ evel ur spesad da vat, pe un isspesad d'ar pekari kolierek. Dizoloet eo bet er bloaz 2000 hepken.
# Pekari gweuzek

Tayassu pecari :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Tayassuidae |
| Genad : | Tayassu |
| Anv skiantel ||
| Tayassu pecari Link, 1795 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tayassu pecari zo ur spesad bronneged hag a vev e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg e oa bet studiet an anv boutin pekari gweuzek (pekaried gweuzek el liester).
* ↑ (en) IUCN Red List of Threatened Species Version 2017-1.
# Pekari kolierek

Pekari kolierek :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Tayassuidae |
| Genad : | Pecari |
| Anv skiantel ||
| Pecari tajacu Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pekari kolierek (Pecari tajacu) a zo ur bronneg hag a vev en Amerika, eus ar Stadoù-Unanet betek Arc'hantina.
# Mor Greunland

Mor Greunland zo ul lodenn eus Meurvor Arktika etre Greunland, enezeg Svalbard, enez Jan Mayen hag Island. En em ledañ a ra war 1 205 000 km² pe war-dro.
Drezañ ez a dourioù yen Meurvor Arktika war-zu ar Meurvor Atlantel. El lodenn norshañ anezhañ e vez diaes bageal rak skornet e vez an dour alies. War-dro 1 450 metr eo donder keitat Mor Greunland ha betek 4 800 m en e zonder brasañ.
Peskedus eo ar mor-se hag eno e vez reuniged o ouennañ (reunig Greunland ha reunig kougoulek dreist-holl). Kavout a reer bronneged all eno ivez, evel delfined ha balumed hag en em vag diwar grill.

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Douaroniourien zo hag a ra anezhañ ul lodenn eus ar Meurvor Atlantel avat
# Mor Gwenn

Ar Mor Gwenn (Бе́лое мо́ре, Bièloie more e rusianeg) zo ur pleg-mor er gwalarn da Rusia. Rannet eo diouzh Mor Barents gant ledenez Kola. En-dro d'ar Mor Gwenn emañ neuze ledenez Kola en hanternoz, Karelia er c'hornôg, ha ledenez Kanin er biz.
Arc'hangelsk eo ar porzh brasañ e goueled ar Mor Gwenn. Unan eus porzhioù bras Rusia eo, hag ur porzh a bouez bras eo bet en istor kenwerzh Rusia gant Europa ha gant ar bed dre vras. Hiziv ez eo ur porzh bras c'hoazh evit morlu Rusia, dreist-holl evit al listri-spluj.
En em astenn a ra war ur gorread a 90 000 km², ha 67 m eo an donder well-wazh, 350 m d'ar muiañ.
Ur ganol zo etre ar Mor Gwenn hag ar Mor Baltel.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mor Havren

Mor Havren eo an anv brezhonek, diwar skouer an anv kembraek Môr Hafren, a reer eus ar mor etre kreisteiz Kembre ha hanternoz Kernev-Veur, anezhañ aber ar stêr Hafren, hag a lavarer Bristol Channel anezhañ e saozneg.

## Anv kozh

Aber Henfelen eo anv Mor Havren er Mabinogi, e Branwen ferch Llŷr. Adkavout a reer an anv e Llyfr Taliesin hag en ur varzhoneg gant Cynddelw Brydydd Mawr.

## Istor

Gouzout a reer e veze treizhet gant menec'h Kembre (Paol Aorelian, Gweltaz, hag ar re all) da vont da avielañ Kernev-Veur a-raok mont da dreuziñ Mor Breizh. Eus o manati e Llanilltud Fawr e welent aod Kernev-Veur.

## An inizi er Mor Hafren

* Ynys Wair
* Ynys Echni
* Ynys Ronech (Steep Holm)
* Denny Island
* Seal's Rock
* Sully Island
* The Wolves

## Levrlennadur

* Ifor Williams, Pedeir Keinc y Mabinogi (Caerdydd, eil embannadur 1951). Er bajenn 215 e lenner un notenn gant Ifor Williams diwar-benn an anv Aber Henfelen.
# Mor Jawa

Mor Jawa pe Mor Java (Laut Jawa en indonezeg) zo ur mor bihan war harzoù Meurvor Indez hag ar Meurvor Habask, a c'holo ur gorread a 310 000 km$^2$.
Stummet e oa bet da vare ar skornerezh diwezhañ pa savas kondon ar morioù. Bas a-walc'h eo ar mor-se (67 metr d'ar muiañ).
En em astenn a ra etre inizi Borneo en norzh, Jawa er su, Sumatera er c'hornôg ha Sulawesi er reter. Dre strizh-mor Karimata etre Sumatera ha Borneo, er gwalarn, emañ e darempred gant Mor Sina ar Su; dre strizh-mor Sunda etre Sumatrra ha Jawa, er gevred, eo liammet ouzh Meurvor Indez; dre strizh-mor Makassar etre Borneo ha Sulawesi, en norzh, emañ e darempred gant Mor Sulawesi. Er reter da Vor Jawa emañ Mor Flores, hag er gevred emañ Mor Bali.
Bras eo pouez ar pesketaerezh e Mor Jawa rak gwall beskedus eo. Meur a bark natur zo bet savet en arvor, evel en enezeg Karimunjawa, hag e-leizh a douristed a zeu di da arvestiñ ouzh ar vuhez dindan vor (koural, spoue...).
Etre miz C'hwevrer ha miz Meurzh 1942 e c'hoarvezas eno Emgann Mor Jawa, unan eus an emgannoù taerañ war vor e-pad an Eil Brezel-bed. Distrujet e voe listri eus an Izelvroioù, ar Rouantelezh Unanet, Aostralia ha Stadoù Unanet Amerika gant morlu Japan a oa o tagañ Jawa.
# Mor Galilea

Mor Galilea, anvet Kinneret, Lenn Jenezaret ha Lenn Tiberiad ivez (hebraeg : יָם כִּנֶּרֶת, djananeg : יַמּא דטבריא, arabeg : بحيرة طبرية‎), eo al lenn dour dous vrasañ en Israel.
War-dro 53 km eo he zro-gelc'h, war-dro 21 km he hed brasañ ha 13 km he led brasañ. Al lenn zo 166 km² he gorread, ha 43 metr eo he donded keitat ; 214,66 metr dindan live ar mor eo he live keitat.
Mor Galilea eo al lennad donañ a zo war an Douar, hag an eil donañ mar kemerer an holl lennoù (war-lerc'h ar Mor Marv, a zo ul lenn dour-sall). Dont a ra dourioù al lenn eus mammennoù danzouar, met e vammenn bouezusañ eo ar Stêr Jordan, a red eus an hanternoz war-zu ar c'hreisteiz.

## Istor

Anavezet eo Mor Galilea p'eo meneget meur a vezh er Bibl, ar wezh kentañ e Levr an Niveroù. E mare ar roue Herodez Antipas e voe savet un degad kêrioù a veze anvet an Dekapolis ("an Dek kêr"), Tiberias o vezañ an an hini vrasañ ha pennlec'h ar rannvro evel m'emañ c'hoazh.

## Mirout live an dour

Ur mirlenn eus ar re bouezusañ eo Mor Galilea ken e voe divizet gant Stad Israel e derou ar bloavezhioù 1960 ma vije kaset e zourioù dre ur san-dour vroadel da Su ar vro betek dezerzh an Negev.
Abaoe 2001 e tiskennas al live hag e voe gwashoc'h pa erruas ar sec'hor e 2014, a badas pemp bloaz. E 2018 e savas gouarnamant Israel ur raktres assevel al live dre zegas dour ar Mor Kreizdouar, ha eñ disallet e-barzh pemp labouradeg staliet war an aod. Digoret e voe ar rañvellou d'an 27 a viz Kerzu 2022 en ur gas dour d'ar parkeier a zo e hanternoz al lenn. Koustet en deus ar raktres 267 milion a euroioù evit al lodenn gentañ, a voe e bal kas 100 milion m³ d'al lenn..

## Kastell-dour an div Stad amezek

Kastell-dour Israel e voe al lenn adal krouidigezh ar Stad, met ur mirlenn etrebroadel eo deuet da vezañ, pa'z eus eskemmoù dourioù ha tredan gant Jordania a c'houzañv ar sec'hor ivez. Pourchaset e vez dour da ha gant Israel, pa vez pourvezet darn an energiezh tredanel evit an disallañ gant parkadoù fotovoltaek savet e Jordania.

## Talvoudegezh relijiel
### Kristeniezh

Hervez an Testamant Nevez, war ribloù al lenn e tremenas Jezuz ul lodenn vat eus e amzer a brezegerezh. Goude un taol peskerezh burzhudus (Lk 5,1-11) e c'halvas e ziskibien da vont d'e heul (Mz 4,12-22), hag un deiz all e sioulaas ar mor kounnaret (Mk 4,35-41).
* Gwelet gant al loarell SPOT
* Mor Galilea e 2008
* Gwelet eus Menez an Eürustedoù

## Pennadoù kar

* Lennoù Israel
* Mor Marv

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diwar anv an impalaer roman Tiber (-14 - 37).
* 1 2 J. ar Bourlout, Lenn Tiberiad. E-barzh Ya!, niv 932, 18 Ebrel 2023.
* ↑ Job an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, nn 51-52, 1998, p. 32.
# Mor Ionian

Ar Mor Ionian (Deti Jon, da lavarout eo "hor mor-ni" en albaneg, Ιόνιο Πέλαγος e gresianeg, Mare Ionio en italianeg) zo anezhañ ul lodenn eus ar Mor Kreizdouarel, er c'hreisteiz d'ar Mor Adria.
* Er c'huzh-heol dezhañ emañ kreisteiz Italia, gant Kalabria, Sikilia, ha ledenez Salento.
* Er sav-heol dezhañ emañ gevred Albania hag un niver bras a inizi eus Gres, en o zouez Korfou, Zante, Kefalonia, Itaka, ha Lefkas.
An holl inizi-se a vez graet an Inizi Ionian anezhe, gant inizi all evel enezeg ar Strofades, Sphagia, Schiza, Sapientza ha Kythira.
Ar mor zo anavezet evel unan eus ar re ma kren an douar dindane.
Listri-beajourien a vez o treizhañ etre Patras (e Bro-Hellaz) ha Brindisi pe Ancona, en Italia. Listri eus Pire a vez ivez.

## Orin an anv

Hervez Aesc'hulos e teu an anv eus an doueez Io. Evit doare e oa bet anvet a-raok "mor Kronos ha Rea".
Hervez ur vojenn all e oa ur priñs Ionius hag a oa mab d'ar roue Adrias eus Illyria a roas e anv da Vro Adria.
Lavaret e vez ivez e oa Ionius mab da Dyrrhachus, eus kêr Dyrrhachium (gwechall Epidamnos) (hiziv Durrës). Pa voe Dyrrhachus o klask stourm ouzh e vreudeur e voe sikouret gant Herakles, met e-doug an emgann e voe lazhet mab ar roue gant an haroz meur, dre fazi. Taolet e voe korf ar priñs er mor, a voe anvet ar Mor Ionian diwar-se.

## Lec'hioù en-dro d'ar Mor Ionian

* Sirakuza, porzh, er c'hornôg
* Catania, porzh, er c'hornôg
* Saranda, porzh ha traezhenn, NE
* Parga, porzh bihan
* Astakos
* Fiskardo, porzh bihan
* Keri, porzh ebet
* Methoni, porzh bihan ha traezhenn

## Plegoù-mor, ha strizhoù-mor

* Pleg-mor Ambracia
* Pleg-mor Cyparissia
* Pleg-mor Laconian
* Pleg-mor Patras
* Pleg-mor Messenia
* Pleg-mor Taranto
* Strizhdouar Messina
# Mor Japan

Mor Japan zo ur mor etre Japan, Korea ha Rusia en Azia ar Reter. Dre m'eo kloz a-walc'h, evel ar Mor Kreizdouar, n'eus ket kalz a vareoù ennañ.
Emañ Mor Japan etre douar-bras Rusia hag enez Sakhalin en hanternoz, Korea ar Su ha Korea an Norzh er c’hornôg, ha inizi Japan, Hokkaido, Honshu ha Kyushu, er reter.
En em astenn a ra Mor Japan war 978 000 km² ha 3 742 metr eo e zonder brasañ.
Stank eo ar pesked e Mor Japan ha pouezus eo ar pesketaerezh evit armerzh ar broioù tro-dro. Er c’hondon e kaver danvez krai hag anv zo e vefe gaz naturel ha tireoul ivez. Gant kresk armerzh broioù reter Azia, eo deuet ar mor-se da vezañ pouezus evit ar c’henwerzh ivez.

## An anv

Mor Japan a reer eus ar mor-se peurvuiañ (日本海 nihonkai e japaneg ha Японское море Yaponskoye more e rusianeg), met evit tud Korea en deus un anv all : Mor ar Reter eo evit tud Su Korea (동해 Donghae e koreeg) ha Mor Reter Korea (조선동해 Chosŏn Tonghae e koreeg) evit annezidi Norzh Korea.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mor Iwerzhon

Mor Iwerzhon a zo ur mor e Gwalarn Europa, etre enez Iwerzhon hag enez Vreizh-Veur, ha dezhañ ur gorread 104 000 km$^2$. Digor eo war ar Meurvor Atlantel er Su, gant Kanol Sant Jord, a zo etre Iwerzhon ha Kembre, ha gant Kanol an Hanternoz en Norzh, etre Skos hag Iwerzhon. E-kreiz Mor Iwerzhon emañ Enez Vanav.
# Mor Kantabria

Mor Kantabria (Mar Cantábrico e spagnoleg) eo an anv roet d'ur rann eus ar Meurvor Atlantel a-hed arvor hanternoz Spagn hag un darn eus hini Bro-C'hall, eleze rann-kreisteiz Pleg-mor Gwaskogn, e gwirionez eus ar Pireneoù betek aber an Adour. Peurvuiañ e lavarer e tap eus Beg Ortegal (43°46′N 7°52′K), e proviñs A Coruña, betek aber an Adour e-kichenik kêr Baiona, a-hed 800 km eta.
# Mor Kara

Mor Kara (Ка́рское мо́ре, Karskoye More, e rusianeg) zo ur mor e Meurvor skornek Arktika, en hanternoz da Rusia. Rannet eo diouzh Mor Barents er c'hornôg gant enezeg Novaya Zemlya, ha diouzh Mor Laptev er reter gant inizi Severnaya Zemlya.
En em astenn a ra Mor Kara war 1 450 km hed ha 970 km led, gant ur gorread war-dro 880 000 km². Goloet e vez gant skorn a-hed nav miz bep bloaz.
# San Martín del Tesorillo

San Martín del Tesorillo zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia, krouet e 2018. A-raok-se e oa stag ouzh Jimena de la Frontera.
# San Martín y Mudrián

San Martín y Mudrián zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# San Massimo

San Massimo zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
# San Marzano sul Sarno

San Marzano sul Sarno zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# San Maurizio Canavese

San Maurizio Canavese (San Morissi e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# San Marzano

San Marzano zo anv meur a gumun en Italia.

### Kumunioù italian

* San Marzano Oliveto e proviñs Asti, e Piemonte.
* San Marzano di San Giuseppe e proviñs Taranto, e Puglia.
* San Marzano sul Sarno e proviñs Salerno, e Campania.
# San Marzano Oliveto

San Marzano Oliveto zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# San Marzano di San Giuseppe

San Marzano di San Giuseppe zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# San Mateo de Gállego

San Mateo de Gállego zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zaragoza, en Aragon.
# San Matías

San Matías zo anv spagnolek ur sant katolik ha hini meur a lec'h.

## Douaroniezh

* Pleg-mor San Matías, en Arc'hantina.
* San Matías (El Salvador), kumun en Departamant La Libertad.
* San Matías (Honduras), kumun en Departamant El Paraíso.
* Koad San Matías-San Carlos, tachenn gwarezet e Perou.

### En  Bolivia

* San Matías (Santa Cruz), kumun en Departamant Santa Cruz.
* Tachenn naturel San Matías, tachenn gwarezet en Departamant Santa Cruz.

### En Spagn

* Realejo-San Matías, karter e Granada.
* San Matías, karter e San Cristóbal de La Laguna (Tenerife, Canarias), e tachenn Taco.