OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll ar Pennoù Stad e 705

Pennoù Stad ar bloaz 704 - Darvoudoù ar bloaz 705 - Pennoù Stad ar bloaz 706 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika
### Makuria

* Merkurios, Roue Makuria (697-722)

## Amerika
### Calakmul

Yuknoom Yich'aak K'ak, (702-731)

### Copán

* Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, (675-738)

### Tikal

* Hasaw Chan K'awil, (682-732)

## Azia
### Sina

   * Tiernelezh Zhou - Wu Zetian, Impalaer Sina (690-705)
   * (Tiernelezh Tang) - Zhongzong, Impalaer Sina (705-710)

### Japan (Marevezh Asuka)

* Mommu, Impalaer Japan (697-707)

### Korea (Balhae ha Silla)

* Balhae : Go eus Balhae, anvet ivez Dae Joyeong (699-718)
* Silla : Seongdeok Meur, Roue Silla (702-737)
    Pallava
* Parameswaran II, Roue Pallava, (705-710)

### Tibet

* Khri-lde gtsug-brtan, Impalaer Tibet (680-743)

## Europa
### Bulgars

* Tervel, Roue Bulgaria (701 - 721)

### Bizantion

* Justinian II Rhinotmetus, Impalaer Roman (717-741)

### Dál Riata

* Selbach mac Ferchair, Roue Dál Riata (700-723)

### East Anglia

* Ealdwulf, Roue East-Anglia(663/4-713)

### Essex

* Sigeheard, (694-709)
* Swaefred, (695-709)

### Franked

* Chilperic II, Roue ar Franked (695-711)
* Pippin Herstal, Maer an ti-meur (687-714)

### Gwynedd

Idwal Iwrch ap Cadwaladr Roue Gwynedd (682-720)

### Iwerzhon

* Congal Ceann Maghair, Pennroue Iwerzhon (702-708)
** Connacht : Domnall mac Cathal mac Rogallach, Roue Connacht (707-714)
** Hy-Many : Seachnasach, Rooue Hy-Many (691-711)
** Laighin : Cellach Cualann mac Gerthide, Roue Laighin (693-715)

### Kent

* Wihtred, Roue Kent (690-725)

### Klarjeti

* Duged Klarjeti
   * Varazbakur, (678-705)
   * Nerse, (705-742)

### Lombarded

* Aripert, Roue al Lombarded (701-712)

### Mercia

* Cenred, Roue Mercia (704-709)

### Northumbria - Roue Nothumbria

   * Eadwulf, (704-705)
   * Osred I, (705-716)

### Pikted

* Nechtan mac Derile, Roue ar Bikted (706-724)

### Serbia

* Ratimir, Roue Serbia (700-730)

### Strathclyde

* Bili, roue Strathclyde (694-722)

### Venezia

* Paolo Lucio Anafesto, Doj Venezia (697-717)

### Wessex

* Ine, Roue Wessex (688-726)

### Rouantelezh Sussex - Roue Sussex

* Nothelm (fl. 692-725)
* Watt (fl. 692-725)

## Reter-Nesañ
### Kaifelezh - Kalif Damask

   * Abd al-Malik, (685-705)
   * al-Walid I, (705-715)
# Roll ar Pennoù Stad e 708

Pennoù Stad ar bloaz 707 - Darvoudoù ar bloaz 708 - Pennoù Stad ar bloaz 709 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika
### Makuria

* [Merkurios]], Roue Makuria (697-722)

### Nekor

* Salih I ibn Mansur, Roue Nekor (710-749)

## Amerika
### Calakmul

* Yuknoom Yich'aak K'ak, (702-731)

### Copán

* Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, (675-738)

### Tikal

* Hasaw Chan K'awil, (682-732)

## Azia
### Sina (Tiernelezh Tang)

* Zhongzong, Impalaer Sina (705-710)

### Japan (Marevezh Asuka

* Gemmei, Impalaerezh Japan (707-715)

### Korea (Balhae ha Silla)

* Balhae : Go Balhae, anvet Dae Joyeong ivez (699-718)
* Silla : Seongdeok Meur, Roue Silla (702-737)

### Pallava

* Parameswaran II, Roue Pallava, (705-710)

### Tibet

* Khri-lde gtsug-brtan, Impalaer Tibet (680-743)

## Europa
### Bulgars

* Tervel, Roue Bulgaria (721)

### Impalaeriezh Bizantion

* Justinian II Rhinotmetus, Impalaer Roman (717-741)

### Dál Riata

* Selbach mac Ferchair, Roue Dál Riata (700-723)

### East Anglia

* Ealdwulf, Roue East-Anglia(663/4-713)

### Essex - Roue Essex

* Sigeheard, (694-709)
* Swaefred, (695-709)

### Franked

* Chilperic II, Roue ar Franked (695-711)
* Pippin Herstal, Maer an ti-meur (687-714)

### Gwynedd

* Idwal Iwrch ap Cadwaladr Roue Gwynedd (682-720)

### Iwerzhon

* Congal Ceann Maghair, Pennroue Iwerzhon (702-708)
** Connacht : Domnall mac Cathal mac Rogallach, Roue Connacht (707-714)
** Hy-Many : Seachnasach, Rooue Hy-Many (691-711)
** Laighin : Cellach Cualann mac Gerthide, Roue Laighin (693-715)

### Kent

* Wihtred, Roue Kent (690-725)

### Klarjeti

* Nerse, Duk eus Klarjeti (705-742)

### Lombarded

* Aripert, Roue al Lombarded (701-712)

### Mercia

Cenred, Roue Mercia (704-709)

### Northumbria

* Roue Nothumbria Osred I (705-716)

### Pikted

* Nechtan mac Derile, Roue ar Bikted (706-724)

### Serbia

* Ratimir, Roue Serbia (700-730)

### Strathclyde

* Bili, roue Strathclyde (694-722)

### Venezia

* Paolo Lucio Anafesto, Doj Venezia (697-717)

### Wessex

* Ine, Roue Wessex (688-726)

### Rouantelezh Sussex - Roue Sussex

   * Nothelm (fl.692-725)
   * Watt (fl.692-725)

## Reter-Nesañ
### Kalifelezh

* al-Walid I, Kalif Damask (705-715)
# Roll ar Pennoù Stad e 736

Pennoù Stad ar bloaz 735 - Darvoudoù ar bloaz 736 - Pennoù Stad ar bloaz 737 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Makuria - ?
* Nekor - Salih I ibn Mansur, Roue Nekor (710-749)

## Amerika

* Calakmul - Wamaw K'awil, (fl. 736)
* Copán - Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, (675-738)
* Tikal - Yik'in Chan K'awiil, (734-766)

## Azia

* Sina (Tiernelezh Tang) - Xuanzong, Impalaer Sina (712-756)
* Japan (Marevezh Nara) - Shōmu, Impalaerezh Japan (724-749)
* [[Korea - Balhae ha Silla
** Silla - Seongdeok Meur, Roue Silla (702-737)
** Balhae - Mu Balhae, (718-737)
* Pallava - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* Tibet - Impalaer Tibet
** Khri-lde gtsug-brtan, (680-743)
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)

## Europa

* Buellt - Tedwr ap Pasgen - Roue Buellt 715-745
* Rouantelezh Asturia - Pelayo, Roue Asturia (718-737)
* Bulgars - Roue Bulgaria Kormesiy, (721-738)
* Impaeleriezh Bizañs - Leo III, Impalaer roman (717-741)
* Dál Riata - Muiredach, Roue Dál Riata ((733-736)
* East Anglia - Aelfwald, Roue East-Anglia (713-749)
* Essex - Roue Essex
** Saelred, (709-746)
** Swaefbert, (715-738)
* Franked
** Charles Martel, Maer an ti-meur (714-741)
*** Aquitaine - Hunald, Dug Akitania (735-748)
* Gwynedd - Rhodri Molwynog ap Idwal Roue Gwynedd (720-754)
* Iwerzhon - Aedh Allan, Pennroue Iwerzhon (730-738)
** Connacht - Aed Balb mac Indrechtach, Roue Connacht (735-742)
** Hy-Many - Roue Hy-Many Dluthach mac Fithcheallach, (711-738)
** Laighin - Roue Laighin Faelan mac Murchad, (728-738)
** Ulaid - Cathasach, Roue Ulaid (733-749)
* Lombarded - Liutprand, Roue al Lombarded (712-744)
* Kent - Roue Kent
*** Eadbert I, (725-748)
*** Æthelbert II, (725-762)
* Klarjeti - Nerse, Duk eus Klarjeti (705-742)
* Mercia - Ethelbald, Roue Mercia (716-757)
* Northumbria - Roue Nothumbria Ceolwulf Northumbria (729-737/8)
* Pikted - Onuist mac Urguist, Roue ar Bikted (729-761)
* Strathclyde - Teudebur, roue Strathclyde (722-752)
* Venezia - Orso Ipato, Doj Venezia (726-742)
* Wessex - Aethelheard, Roue Wessex (726-740)
** Rouantelezh Sussex - Roue Sussex, Aethelbert (725-750)

## Reter-kreiz

* Armenia - Achod Bagratuni, Priñs Armenia(732-745
* Caliphat - Hisham, Kalif Damascus (724-743)
# Roll ar Pennoù Stad e 738
## Afrika

* Makuria - ?
* Nekor - Salih I ibn Mansur, Roue Nekor (710-749)

## Amerika

* Copán -
** Uaxaclajuun Ub'aah K'awiil, (675-738)
** K'ac Joplaj Chan K'awiil, (738-749)
* Tikal - Yik'in Chan Kawil, (734-766)

## Azia

* Sina (Tiernelezh Tang) - Xuanzong, Impalaer Sina (712-756)
* Japan (Marevezh Nara) - Shōmu, Impalaerezh Japan (724-749)
* Korea - Balhae ha Silla
** Silla - Hyoseong, Roue Silla (737-742)
** Balhae - Dae Heummu, (737-797)
* Pallava - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* Tibet - Impalaer Tibet
** Khri-lde gtsug-brtan, (680-743)
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)

## Europa

* Buellt - Tedwr ap Pasgen - Roue Buellt 715-745
* Rouantelezh Asturia - Favila, Roue Asturia (737-739)
* Bulgars - Roue Bulgaria
** Kormesiy, (721-738)
** Sevar, (738-753)
* Impaeleriezh Bizañs - Leo III , Impalaer roman (717-741)
* Dál Riata - Muiredach, Roue Dál Riata ((733-736)
* East Anglia - Aelfwald, Roue East-Anglia (713-749)
* Essex - Roue Essex
** Saelred, (709-746)
** Swaefbert, (715-738)
* Franked
** Charles Martel, Maer an ti-meur (714-741)
*** Aquitaine - Hunald, Duk Aquitaine (735-748)
* Gwynedd - Rhodri Molwynog ap Idwal Roue Gwynedd (720-754)
* Iwerzhon - Aedh Allan, Pennroue Iwerzhon (730-738)
** Connacht - Aed Balb mac Indrechtach, Roue Connacht (735-742)
** Hy-Many - Roue Hy-Many
*** Dluthach mac Fithcheallach, (711-738)
*** Cathal Maenmaighe, (738-745)
** Laighin - Roue Laighin
*** Faelan mac Murchad, (728-738)
*** Aed mac Colcu, (738)
*** Bran Bec mac Murchad, (738)
*** Muiredach mac Murchad, (738-760)
** Ulaid - Cathasach, Roue Ulaid (733-749)
* Lombarded - Liutprand, Roue al Lombarded (712-744)
* Kent - Roue Kent
*** Eadbert I, (725-748)
*** Æthelbert II, (725-762)
* Klarjeti - Nerse, Duk eus Klarjeti (705-742)
* Mercia - Ethelbald, Roue Mercia (716-757)
* Northumbria - Roue Nothumbria Eadberht Northumbria(737-758)
* Pikted - Onuist mac Urguist, Roue ar Bikted (729-761)
* Strathclyde - Teudebur, roue Strathclyde (722-752)
* Venezia - Orso Ipato, Doj Venezia (726-742)
* Wessex - Aethelheard, Roue Wessex (726-740)
** Rouantelezh Sussex - Roue Sussex, Aethelbert (725-750)

## Reter-kreiz

* Armenia - Achod Bagratuni, Priñs Armenia(732-745
* Caliphat - Hisham, Kalif Damascus (724-743)
# Richardis

Richardis zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed er Grennamzer.

## Yezhoù all

* Riccarda en italianeg
* Richarde e galleg
* Ryszarda e poloneg
* Rikardis e svedeg

## Tud

* Richardis Swabia (840-894), anvet da santez
* Richardis von Jülich (1314–1360), merc'h da Gerhard V von Jülich ha da Elisabeth van Brabant-Aarschot, dimezet da Otto IV, dug Bavaria Izel, ur mab da Steven Iañ, Dug Bavaria, hag ur bugel dezho .
* Richardis von Schwerin, anv div briñsez eus Schwerin
** Richardis von Schwerin (Dugez Schleswig), marvet a-raok 1386, dimezet da Valdemar III Danmark (pe Valdemar V (Dug Schleswig)),
** he nizez Richardis von Schwerin (Rouanez Sveden) (war-dro 1344–1377), pried da Alberzh Sveden, roue Sveden.
* Rikardis Katarina (marvet e 1400), merc'h da Alberzh Sveden ha d'e bried Richardis von Schwerin (Rouanez Sveden) .
# Richarzh III (Bro-Saoz)

Richarzh III (2 a viz Here 1452 - 22 a viz Eost 1485) a voe roue Bro-Saoz eus 1483 betek e varv ha diwezhañ roue eus tiegezh York.
Ganet e oa e kastell Fotheringhay, e Northamptonshire. Mab e oa da Richarzh Plantagenet, dug York, ha d'e bried Cécile Neville. Tri breur koshoc'h en doa: Edward, a voe roue, Edmond ha George, ha teir c'hoar koshoc'h ivez: Anne, Élisabeth ha Marguerite. Pa varvas e vreur e kemeras ar gurunenn hag e vac'has e nized, Edouarzh V ha Richarzh Shrewsbury, e Tour Londrez.
| En e raok: Edouarzh V | Roue Bro-Saoz 1483 – 1485 | War e lerc'h: Herri VII |
# Richardis Swabia

Richardis Swabia, pe Santez Richardis, pe Richgard, pe Richarde e galleg, (war-dro 840- † 18 a viz Gwengolo etre 894 ha 896) a oa ur briñsez frank, merc'h da Erchanger Souabia, kont palatin Nordgau en Elzas. Brudet e oa da vout deol.

## He buhez

Ganet e oa en Elzas. He zad a oa eus an tiegezhiad Ahalolfinger.
E 862 ec'h euredas da g-Karl an Tev, a oa da vout impalaer ar C'hornôg . Kurunennet e voent o-daou e Roma e 881 gant ar pab Yann VIII. Bugel ebet n'o doe.
Bec'h en doa Karl gant ar Vikinged a rae freuz ha reuz er vro, ha ne zeue ket a-benn da dalañ oute. Krog e oa da spontañ ha da bennfolliñ.
Pennkuzulier Karl e oa Liutward, ha kasoni a vage baroned al lez outañ. Se zo kaoz moarvat ez ejont da gontañ d'an impalaer ez avoultre gant Richardis.
Tamall a reas Karl neuze d'e wreg bezañ avoultrez ha kas a reas anezhi kuit war zigarez ne oa ket gwir briedelezh etreze. Prosez a voe. Barnet e voe voe Richardis dre an tan, ha didamallet. Serret e voe Karl en un abati. Klask a reas Richardis kemer ar galloud neuze met ne deuas ket a-benn.

## Santez

A-benn ar fin en em dennas en abati Andlau, 35 km eus Strasbourg, a oa bet diazezet ganti war he douaroù en 880, a-raok dezhi bout kaset kuit gant he fried, ha ma oa he nizez Rotrod a oa abadez.
Richardis a boe ivez abadez e Säckingen ha Zürich.

## Kehelerezh

Mervel a reas Richardis en Andlau d'an 18 a viz Gwengolo ha beziet e voe eno. Anvet e voe da santez war-lerc'h he marv.

## Levrlennadur

* Biographisch-Bibliographisches Kirchenlexikon: Richardis (de)
* Wiegand, W.: Richardis, e-barzh Allgemeine Deutsche Biographie (ADB), vol. 28, Leipzig 1889, pp. 420–421 (de)

## Liammoù

* (de) He buhez

## Notennoù

* ↑ Richardis el lec'hienn FMG
* ↑ Richardis ha Karl a douas, e 887, pa oa bet graet an tamall a avoultriezh, ne oa ket bet kaset ar briedelezh da benn
# Richarzh

Richarzh zo un anv-badez brezhonek, brezhonekadur un anv germanek, savet diwar Rik a dalv roue (ha kar d'ar ger henvrezhonek ri) ha hard a dalv kalet.

## E yezhoù arall

* alamaneg : Richard
* saozneg : Richard
* kastilhaneg : Ricardo
* hebraeg : ריצ'רד
* hungareg : Richárd
* nederlandeg : Richard
* poloneg : Ryszard
* portugaleg : Ricardo
* ruseg : Ричард (Ritchard)
* slovakeg : Richard
* svedeg : Rikard

## Roueed ha duged
#### Roueed saoz

* Richarzh Iañ, roue Bro-Saoz, anavet ivez evel Richarzh Kalon-Leon
* Richarzh II (roue Bro-Saoz)
* Richarzh III (roue Bro-Saoz)

#### Duged Normandi

* Richarzh Iañ (dug Normandi)
* Richarzh II (dug Normandi)
* Richarzh III (dug Normandi)

#### Priñsed arall

* Richarzh Kernev-veur, 1209-1272
* Richarzh Breizh (1395-1438), mab Yann IV (dug Breizh), breur Yann V (dug Breizh) ha tad Frañsez II, dug Breizh ivez
# Richarzh III

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Daou zen zo bet anvet Richarzh III:
* Richarzh III (dug Normandi), 1027-?, mab da Richarzh II (dug Normandi), ha mab-bihan da Richarzh Iañ (dug Normandi) ;
* Richarzh III (roue Bro-Saoz), 1452-1485.
Ur pezh-c'hoari istorel gant William Shakespeare zo ivez en anv ar roue saoz Richarzh III : er pezh-se e tistag ar bomm brudet: "Ma rouantelezh evit ur gazeg!".
# Richarzh III (dug Normandi)

Richarzh III 997/1001 – 6 Eost 1027 a oa dug Normandi.
Mab e oa da Richarzh II ha da Judit, merc'h Konan Iañ, dug Breizh
# Richardis von Schwerin

Richardis von Schwerin zo anv meur a briñsez alaman, eus Schwerin
# Richardis von Schwerin (Rouanez Sveden)

Richardis von Schwerin, pe Rikardis av Schwerin e svedeg, (1347-1377) a oa ur briñsez alaman, merc'h d'ar c'hont Otto von Schwerin.

## He buhez
### Dimeziñ

E 1359 e timezas e Wismar da Alberzh III Mecklenburg. Un dimeziñ politikel e oa, gantañ e voe unanet Mecklenburg ha Schwerin. Pemp bloaz goude, e 1364, e teuas he fried da vout Roue Sveden ha Finland.

### He bugale

Daou vugel o doe:
* Erik Albrektsson (1365-1397)[1], aotrou Gotland, marvet re abred da ren;
* Rikardis Katarina (1370/1372-1400), dimezet e Praha e 1388 da Karl IV an Impalaeriezh Santel, pempvet mab Johan Bohemia (1370-1396), margrav Moravia ha dug Görlitz (Lusatia).

## Goude he marv

E miz C'hwevrer 1396 ec'h addimezas Alberzh e Schwerin da Agnes von Braunschweig-Lüneburg (marvet war-dro 1430/1434).
* Ur mab o doe, Alberzh V Mecklenburg, marvet e 1423, Dug Mecklenburg ha Schwerin.
# Richarzh Breizh

Richarzh Breizh, pe Richard d'Étampes, ganet en 1395, marvet d'an 2 a viz Mezheven 1438 e Klison, kont Étampes, Vertus, Benon, Mantes, aotrou Klison, Palluau, Les Essarts, Houdan, a oa mab da Yann IV, dug Breizh, ha d'e drede pried Janed Navarra, ha breur d'an dug Yann V.
Brezeliñ a reas ouzh ar Saozon e Guyenne (1419) hag ouzh Yann II, dug Alençon (1432).

### Dimeziñ ha bugale

E 1423 e timezas da Marc'harid Orleañs (war-dro 1405 † 1466), kontez Vertus, merc'h da Loeiz Iañ Orleañs, hag a oa breur d'ar roue gall Charlez VI (Bro-C'hall), ha da Valentina Visconti (1368-1408), hag a oa merc'h da Gian Galeazzo Visconti, Dug Milano.
Bugale o doe:
   * Mari (1424 - 1477), abadez
   * Isabeau (1426 - 1438)
   * Catherine (1428 - goude 1476), dimezet e 1438 gant Guillaume de Châlon († 1475), priñs Orange
   * Frañsez II (1435 - 1488), dug Breizh
   * ur mab (1436 - 1436)
   * Marc'harid (1437 - goude 1466), leanez
   * Madalen († 1462)
# Richarzh II

Daou zen zo bet anvet Richarzh II:
* Richarzh II (dug Normandi), 996 - 1027
* Richarzh II (Bro-Saoz), 1367 - 1400.
Ur pezh-c'hoari istorel gant William Shakespeare zo ivez en anv Richarzh II.

## Pennad kar

* Richarzh Iañ
# Niseg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù reter Geelvink Bay eo an niseg (nisa, bonefa pe kerema) komzet gant tro-dro da 500 den (1987) e Papoua ar C'hornaoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Nisgaeg

Ur yezh penoutiek eus ar skourr ar yezhoù tsimichiek eo an nisgaeg (nisga'a, nass, nis(h)ka pe nishga), komzet gant tro-dro da 1.500-2.000 den (diwar 5.400 a dud en holl) e Kolombia Breizh-Veur e Kanada (1998).
Tost a-walc'h eo d'ar gitksaneg.
Klasket e vez reiñ lusk d'ar yezh-mañ dre he c'helenn er skolioù.

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
# Nisida

Nisida zo un enezenn vihan e pleg-mor Napoli en Italia, dezhi stumm ur c'helc'h gant un treuzkiz a 500 metrad.
N'eo ket digor an enezenn d'an dud, implijet e vez gant an aerlu hag ivez evel un toull-bac'h krouet e 1934 evit ar vugale (dindan 18 vloaz).
E gwirionez n'eo ket un enezenn ken, pa'z eo stag ouzh an douar bras gant un hent.

## Istor

En Henamzer, da vare ar Republik roman, e veze aozet predoù bras e ti ar mondian Lucullus en enezenn.
Er VIIvet kantved e vije bet ur manati ma oa un abad anvet Hadrian, pe Adrian, eus Canterbury, hag a voe abad Christchurch, e Dorset. Hervez Bede e oa Hadrian-se a orin Berber, eus Africa, gresianeger, hag abad ur manati nepell diouzh (non longe a Neapoli).
E 2013 e voe dilezet an enez gant an NATO, a laoskas he lec'h gant morlu Italia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (it) La NATO lascia Nisida e riconsegna la base alla Marina, war analisidifesa.it, 01/08/2013
# Nisieg

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù kamek eo an nisieg (nisi pe kham, nisi) komzet gant tro-dro da 3.000 den (1988) e Nepal.
Ur rannyezh ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Nisaetus alboniger

Nisaetus alboniger :
| Nisaetus alboniger, luc'hskeudennet e Jurong Bird Park (Singapour). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Nisaetus |
| Anv skiantel ||
| Nisaetus alboniger (Blyth, 1845) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nisaetus alboniger (gwechall Spizaetus alboniger) a zo ur spesad evned-preizh eus kerentiad an Accipitridae.

## Annez

Neizhañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus koadegi kreisteiz Myanmar da ledenez Malaysia, Sumatera ha Borneo.

## Liammoù diavaez

* Nisaetus alboniger war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Nisaetus alboniger war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nisaetus bartelsi

Nisaetus bartelsi :
| Nisaetus bartelsi, luc'hskeudennet e Zoo Ragunan (Jakarta, Indonezia). En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Nisaetus |
| Anv skiantel ||
| Nisaetus bartelsi (Stresemann, 1924) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nisaetus bartelsi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Accipitridae.
Anvet e voe Spizaëtus nipalensis bartelsi (kentanv) da gentañ-penn (e 1924) gant al loenoniour alaman Erwin Stresemann (1889-1972) da zougen bri d'an naturour izelvroat Max Edward Gottlieb Bartels (1871-1936) a oa perc'henn war ur blantadeg en enez Jawa (Indonezia).

## Boued

Bevañ a ra diwar vronneged a bep seurt (Pteropodidae en o zouez), glazarded ha laboused dreist-holl.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Jawa.

## Liammoù diavaez

* (en) Nisaetus bartelsi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Nisaetus bartelsi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
* (en) Nisaetus bartelsi war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Nisaetus bartelsi.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nisenaneg

Ur yezh penoutiek eus ar skourr ar yezhoù maidouek eo an nisenaneg (nisenan, maidoueg ar su, nishinam, wapumni, pe pujuni), komzet gant tro-dro da 12 den nemetken e kreiz Kalifornia er Stadoù-Unanet (1962).
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
# Nishapur

Nishapur zo ur gêr eus Iran. Eno e oa bet ganet ar barzh Omar C'hayyam.
# Niscemi

Niscemi a zo ur gumun ag Italia, e Sikilia, e proviñs Caltanissetta, hag enni war-dro 28 000 a dud.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn kumun Niscemi .
# Niseg (sinek-tibetek)

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tanek eo an darangeg (nisi, dafla, nyising, bangni pe lel) komzet gant tro-dro da 261 000 den (1997) en Assam en India.
Teir rannyezh a zo:
* Akaeg (aka lel)
* Tagineg (tagin)
* Nichangeg (nishang)

## Gwelet ivez

* Yezhoù norzh asamek
# Procarduelis nipalensis

Procarduelis nipalensis :
| Procarduelis nipalensis, luc'hskeudennet e stad Sikkim (India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Procarduelis |
| Anv skiantel ||
| Procarduelis Blyth, 1843 ||
| Anv skiantel ||
| Procarduelis nipalensis (Hodgson, 1836) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Procarduelis nipalensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Carduelis Nipalensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1836) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894). Ar spesad nemetañ er genad Procarduelis an hini eo.

## Boued

N'ouzer ket kalz tra war an danvez ; bevañ a ra diwar c'hreun, had ha hugennoù bihan.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Procarduelis nipalensis kangrae, e kornôg menezioù Himalaya,
* P. n. nipalensis, eus kreiz ha reter menezioù Himalaya da greiz Republik Pobl Sina, biz Myanmar ha gwalarn Viêt Nam.

## Liammoù diavaez

* (en) Procarduelis nipalensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Procarduelis nipalensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Procarduelis nipalensis el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Procarduelis nipalensis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Proboscidea

Proboscidea :
| Olifanted Afrika ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Proboscidea |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Proboscidea a zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged, ennañ an olifanted.

## Kerentiadoù

Ne chom nemet ur c'herentiad gant spesadoù bev hiziv an deiz: Elephantidae.
E-touez ar c'herentiadoù aet da get emañ Mammutidae (ar mastodonted) pe Gomphotheriidae.
# Priñselezh Waldeck-Pyrmont

Prinselezh Waldeck, pe Waldeck-Pyrmont, a oa ur stad alaman en Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Douaroniezh

Ur gorread a 1121 km2 a oa dezhi, hag Arolsen e oa ar gêr-benn. E 1905 e oa 59 000 a dud o chom enni. Div briñselezh a oa enni :
* priñselezh Waldeck, a oa enkaeet e dilenniezh Hessen ha distrigoù Minden hag Arensberg e proviñs Westfalen,
* kontelezh Pyrmont, bihanoc'h, en hanternoz, en-dro da gêr Bad Pyrmont.

### Kestell ar briñselezh

* Kastell Waldeck, en Hessen.
* Kastell Arolsten
* Kastell Pyrmont
* Kastell Friedrichstein e Bad Wildungen
* Rivinoù kastell Eisenberg e-tal Korbach
* Kastell Schaumburg

## Istor

Waldeck a oa ur gontelezh eus an Impalaeriezh Santel abaoe an XIIIvet kantved, e dalc'h dilennerien Mainz. Dre hêrezh e voe staget ouzh kontelezh Pyrmont en 1625. En 1655 ez eas ar gonted da chom da gastell Waldeck, war lez ar stêr Eder, en Arolsen.
En 1712, gant an impalaer Karl VI an Impalaeriezh Santel e voe savet ar gontelezh da briñselezh.