OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Spisaer (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen spisaer pe spizer (saoz: modifier pe qualifier) evit komz eus ur ger hag a dalvez da spisaat ur ger all pe ur frazenn.
E brezhoneg e reer un diforc'h etre ar spisaerion implijet gant anvioù ma reer "anvioù-gwan" pe "adanvioù" ha raganvioù oute diouzh un tu hag ar spiserion implijet gant gerioù a rummennoù yezhadurel all, dreist-holl verboù anvet "adverboù" pe "rakverboù".
N'eo ket ar spisaerion elfennoù kevreadurezhel ret dre ma talvezont nemet da spisaat pe strisaat ster elfennoù all, da skouer:
Reizh e vefe ar frazenn-ma hep ar spisaerion (anv-gwan hag adverb), met ne vefe ket reizh ma vefe lamet kuit an anv hag ar verb:
    Pennoù mui spisaerien:
       "Ar c'hi bras a red buan"
    Reizh: Pennoù nemetken
       "Ar c'hi a red"
    Direizh: Spisaerion nemetken
       *"Bras buan"
E gerioù kevrennek enne un anv-kadarn mui un anv-gwan pe ur verb mui un adverb e reer ivez "penn" ouzh an anv pe ar verb ha "spisaer" ouzh an anv-gwan pe an adverb (en o zouez kengerioù), en ur c'hoût e c'hall talvezout un anv-kadarn ivez evit spisaat un anav-kadarn all, da skouer:
    Gerioù kevrennek
       Anv + anv
          "Dourgi"
          SPISAER ("dour") + PENN ("ki")
       Adverb + verb
          "Rakprenañ"
          SPISAER ("rak") + PENN ("prenañ")
Issrannet e c'hell bezañ ar spisaerion hervez o lec'h e-keñver an elfenn ma vez spisaet gante. Gant yezhoù zo e vez implijet kentoc'h an eil re pe ar re all:
    Rakspisaerion: Saozneg
       Lec'hiet dirak ar ger spisaet:
          "Big boy"
    Lostspisaer: Brezhoneg
       Lec'hiet war-lerc'h ar ger spisaet:
          "Paotr bras"
Kemmañ a c'hell ster resis ar spisaerion ivez hervez o lec'h, da skouer:
    Rakspisaer
          "Kozh traoù"
    Lostspisaer
          "Traoù kozh"

## Gwelit ivez:

* Doareer
* Penn
* Renadur ar penn
* Spisaermerkadur
# Spisc'her

Ur spisc'her a zo ur ger skrivet ouzhpenn war ur skrid evit sklaeraat ster ur ger dianav pe nebeut anavezet gant ar braz eus al lennerien. Unan eus al labourioù brudetañ a-zivout ar spisc'herioù henvrezhonek war dornskridoù latin eo adtezenn Léon Fleuriot Dictionnaire des gloses en vieux-breton (1964).
# Spital

Spital a c'hall bezañ :
* Spital am Pyhrn, kumun eus Aostria, en Aostria-Uhel
* Spital am Semmering, kumun eus Aostria, e Stiria
# Spittal

Spittal zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 162 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 483 a dud, ha 101 anezho (20.9%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Spitfire

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Spitfire, un anv saoznek hag a dalvez “tufer tan”, a c'hall bezañ meur a dra:
* un nijerez emgann eus ar Royal Air Force: Supermarine Spitfire
* ur c'harr-tan: Triumph Spitfire
* ul lestr eus ar Royal Navy: HMS Spitfire
# Teknik

Un hentenn evit ober traou eo an teknik (diwar ar gresianeg Τεκνη). Talvezout a ra evit ar gouestoni a weler gant ar vicherourien oc'h ober labourioù-dorn, met ivez gant an hentennoù hag an doareoù-ober a vez kavet hag astennet gant an ijinerien. An teknik (dre astenn) a zo bet pouezus-tre e istor an Den p'en deus e lakaet d'ober araokadennoù evit bevañ gwelloc'h. Pep pobl he deus diorroet he zeknikoù dezhi hec'h-unan. Pleustret e vez gant an teknikoù evit an oberezhioù-mañ :
* Fardañ
* Delc'her e-ratre
* Mererezh
* Adaozañ
Graet e vez teknologiezh eus un hollad teknikoù a gaver en un dachenn greantel nevez. An dachenn-se a c'hell diorren ha kreskiñ e-pad bloavezhioù ha bloavezhioù.
# Tektonik ar plakennoù

Tektonik ar plakennoù a zo un deorienn skiantel hag a zo deuet war-lerc'h hini dilec'hiadur ar c'hevandiroù (meizad aet kozhik bremañ). Deskrivañ a ra fiñvadennoù litosferenn an Douar war ur skeul vras.

## Gwelet ivez

* Plakenn litosferek
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teko

Ar bobl Teko (anvet gwechall Émerillons e galleg) zo unan eus ar c'hwec'h pobl amerindian e Gwiana c'hall. Hiriv e vefe entre 250 ha 400 den anezho. A yezh ha sevenadur int tupi-guarani. Evel ar bobl Wayãpi e vevont en argoad Gwiana:
* er reter war lez ar stêr Oiapoque (Oyapock, e galleg), e kêriadenn Camopi,
* er c'hornôg war lez ar Maroni hag an Tampok, e kêriadennoù Élahé, Kayodé, Taluwen ha Twenké.
Bevañ a reont diwar gounezerezh legumaj ha chaseal ha pesketa.

## Istor

Eus ar c'hwec'h pobl a veve e Gwiana c'hall a-raok an trevadennerezh ne chom ken nemet an Teko-Emerilhon.

## Gwelout ivez

* Amerindianed Gwiana c'hall‎
# Tektosaged

Pobl an Dektosaged, anezho ur skourr eus ar Volked (Volcae e latin), a oa ur bobl kelt eus su Galia hag a aloubas Azia Vihanañ en III$^e$ kantved kt JK hag a lakas o c'hêr-benn en Ankara.
Talvezout a rae o anv kement ha klaskerien toenn.

## Galatia

Unan eus an teir fobl a yeas da sevel Galatia, en Anatolia, e oant, gant Kelted all anvet Tolistobogianed ha Trokmed.
En Ancyre (Ankara hiziv) e oa o c'hêr-benn, ha Gorbéos ha Pessinonte e oa ar c'hêrioù all. Proviñs roman e voe Galatia goude.
E 279 kent JK emañ deroù an ergerzhadeg veur, renet gant Brennos hag Akichorios. Un darn eus arme Brennos a ziskennas betek an Thermopyles hag a zegouezhas e Delfi gant 65 000 den.
An hini all, renet gant Leonorios ha Lutorios, a dreuzas Trakia. Tremen a reas en tu all d'an Hellespont ha degouezhout en Anatolia, pedet ma oant bet gant Nicomedes Iañ, roue Bithynia, da zont da vrezeliñ ouzh Antiochos Iañ, roue ar Séleucides (278 kent JK). Faezhet e voe ar C'halated gantañ ha diazezañ a rejont e-kreiz Anatolia a zeuas da vout Galatia. Tost e oa o bro ouzh Phrygia war lez kleiz ar stêr Halys, betek al lenn Tatta (pe Lenn Tuz), etre an d-Tolistobogianed hag an d-Trocmed.

## Skourr all

Tektosaged all a oa e Galia, war-dro ar Garona uhelañ.

## Pennadoù kar

* Volked ~ Volques Arécomiques ~ Volques Tectosages.
* Pobloù Galia

## Levrlennadur

* Venceslas Kruta, Les Celtes, Histoire et Dictionnaire, Embannadurioù Robert Laffont, dastumad « Bouquins », Paris, 2000, (ISBN 2-7028-6261-6).
* John Haywood (rakskrid gant Barry Cunliffe, troet gant Colette Stévanovitch), Atlas historique des Celtes, Embannadurioù Autrement, Paris, 2002, (ISBN 2-7467-0187-1).

## Liamm diavaez

* Strabon, Géographie, levr XII, chabistr 5
# Telacanthura

Telacanthura :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Apodidae |
| Anv skiantel ||
| Telacanthura Mathews, 1918 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Telacanthura a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1918 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Telacanthura melanopygia,
* Telacanthura ussheri
** T. u. benguellensis, sharpei, stictilaema hag ussheri.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Afrika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Apodidae/Telacanthura (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teknologiezh

Daou ster a c'heller intent en termen teknologiezh.
* Evel an henc'hresianeg τέχνη tékhnē, "arz", "micher" ha -λογία -logía "studi", "gouiziegezh", eleze studi an teknikoù. En unander eo ar ger.
* El liester evel un hollad a deknikoù hag a hentennoù a c'hell bezañ implijet evit obererezhioù greantel. Met n'eo ket kevatal d'an teknik. Da skouer :
** un teknik eo an enaouerezh e keflusker ar c'hirri-tan pa'z eo un doare-ober teknikel eeun a-walc'h ;
** ar c'heflusker e-unan, a zo bet ijinet diwar un deknologiezh diorroet e-pad 150 vloaz. Kemmoù zo bet, hag ouzhpenn ar c'hirri-tan ez eus obererezhioù arbennik evit ober war-dro pe ginnig barregezhioù : farderien kirri-tan, hentoù ha gourhentoù, karrdioù, parklec'hioù hag all. Evit sevel ar re-se ez eus ezhomm eus un hollad a deknologiezhioù.
# Teknologiezh c'henetek

An deknologiezh c'henetek (pe genetic engineering e saozneg) zo anezhi un toullad doareoù-ober teknikel war-dro bevoniezh ar molekulennoù a-benn implij an anaoudegezh er genetik hag adsevel pe daskemm genomoù an traoù bev.
Peurvuiañ e klask daskemm ar genotipoù, ha da neuze ar fenotipoù kenkoulz all.
# Tel qu'il est

Tel qu'il est zo ur ganaouenn c'hallek savet e 1936 gant Maurice Alexander (1902-1980) (evit an ton, doare tango), ha Charlys (1896-1955) & Maurice Vandair (1905-1982) (evit ar son).
Krouet e voe gant Fréhel da gentañ-penn hag adkanet gant un toullad mat a arzourien all, Annie Cordy, Lucienne Delyle, Nancy Holloway, Georgette Plana ha Renaud en o zouez.

## Pozioù ar ganaouenn

* (fr) E lec'hienn frmusique.ru.

## Liamm diavaez

* (YouTube) Fréhel, eilet gant an akordeonour Maurice Alexander hag e laz-seniñ.
# Utrera

Utrera zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Utrillas

Utrillas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 3 088 (2023).
# Uttar Pradesh

Uttar Pradesh (उत्तर प्रदेश en hindi ; اتر پردیش en urdu) zo ur stad eus India, en hanternoz ar vro. Kelc’hiet eo gant stadoù Uttaranchal, Himachal Pradesh, Haryana, Delhi, Rajasthan, Madhya Pradesh, Chhattisgarh, Jharkhand ha Bihar, ha gant Nepal. Lucknow eo ar gêr-benn.
Ouzh troad ar menezioù Himalaya emañ Uttar Pradesh, ha drezañ e red ar stêr vras Ganga hag e adstêrioù. Gant se ez eo ur vro goloet gant dichaladurioù ar stêrioù. Stank eo poblet (180 milion a annezidi). E-touez ar c’hêrioù bras e c’haller menegiñ Agra, Allahabad, Kanpur, Varanasi (Benares). Div yezh ofisiel zo er stad : an hindi (komzet gant 90 % eus an dud) hag an urdu (gant 9 % a dud).
Eno en em lede an Impalaeriezh Kushan gwechall.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel.
# Utting am Ammersee

Utting am Ammersee, pe Utting hepmuiken, zo ur gêr e stad dieub Bavaria, en Alamagn.

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Utting gant :
* An Alre (Breizh) abaoe 1977

## Gwelout ivez

* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
# Utopia

Un utopia (/y'tɔ:pja/) zo ur gumuniezh pe ur gevredigezh dezhi perzhioù mil c'hoantabl pe dreist-meurbet. Ar ger gresianek a voe ijinet gand Thomas More evit e levr latin Utopia e 1516, ma taolennas ur gevredigezh eneziz espar er Meurvor Atlantel.

## Orin ha talvoudegezh

Utopia eo titl ul levr bet skrivet gant Thomas More e 1516. El levr-mañ e vez diskrivet ul lec'h peurvat – Enez Utopia – ma vev eürus ha laouen an holl. Berzh bras a reas al levr e Frañs hag en Europa er XVII$^{vet}$ kantved hag en XVIII$^{vet}$ kantved.
Abaoe e vez implijet ar ger "utopiezh" evit ober anv eus ur mod da c'houarn an dud a rofe da bep hini peadra da vevañ eürus.
Dre m'en doa c'hoant da sevel ur ger nevez en deus Thomas More staget daou c'her a oa e gresianeg : οὐ où, "kontrol / n'eus ket anezhañ" ha τοπος topos, "al lec'h" / "ar blasenn". Kement hag al lec'h ha n'eus ket anezhañ e talv où-topos "utopia" neuze.
Dre ma ne oa ket anezhañ e latin eo bet implijet e-giz-se : Utopia. Ur ger "amprestet" pe "laeret" eo neuze. E 1991 eo bet troet Utopia e brezhoneg gant Fañch Morvannou, ha deuet eo war wel ar gerioù "utopiezh" hag "utopienn". Ur ger "amprestet" pe "laeret" ha "brezhonekaet" eo neuze.

## Liammoù diavaez

* Intentional Communities Directory
* "Utopia" en Afrika, Amerika, Aaia, Aostralia hag Europa
* Versune autre utopie dela ville
* Utopias - British Library
* The Utopia of the GOOD
# Utrecht

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Utrecht zo:
* ur broviñs en Izelvroioù ; sell ouzh Utrecht (proviñs).
* kêr-benn ar broviñs-se ; sell ouzh Utrecht (kêr).
* ur gêr e Suafrika ; sell ouzh Utrecht (Suafrika).
An anv Utrecht a gaver en anvioù all:
* Feur-emglev Utrecht
* Unaniezh Utrecht
* FC Utrecht, ur c'hlub mell-droad
# Utrecht (Suafrika)

Utrecht zo ur gêr eus Suafrika, e proviñs KwaZulu-Natal. War-dro 32 000 a dud zo o chom enni.
Savet e voe kêr en 18531, ha roet dezhi anv kêr Utrecht en Izelvroioù, en Europa.
Republik Utrecht a oa ur stad izelvroek en Suafrika (1852 - 1858), e kêr Utrecht.
Eus 1854 betek 1858 e voe Republik Utrecht, hag er bloaz-se e voe enteuzet e Republik Lydenburg, ha e 1860 neuze e Republik boer Transvaal.
Kommando Utrecht a gemeras perzh en daou vrezel ar Voered.

## Pennadoù kar

* Brezel ar Voeren
* Eil brezel ar Voeren
* Republikoù ar Voeren
# Uttarakhand

Uttarakhand (उत्तराखंड en hindieg), a oa anvet Uttaranchal etre 2000 ha 2006, zo unan eus stadoù India, en hanternoz ar vro.
Stad Uttaranchal a voe savet e 2000, diwar ul lodenn eus stad Uttar Pradesh ; hag adanvet e voe Uttarakhand e penn-kentañ 2007. Emañ Uttarakhand etre Tibet en norzh, Nepal er reter, stad Himachal Pradesh er gwalarn ha stad Uttar Pradesh er su.
Dehradun eo kêr-benn ar stad. En em astenn a ra Uttarakhand war 53 566 km² ha poblet eo gant 8 479 562 a annezidi (2001). Ur stad veneziek eo, war harzoù an Himalaya : ar menez uhelañ eo Nanda Devi (7816 m.). Emañ ar stêrioù Ganga ha Yamuna o tont eus skornegoù Uttarakhand, ha mont a ra pirc'hirined e-leizh da-vetek eien an div stêr sakr-se.
# Utrecht (kêr)

Utrecht (distagadur nederlandek /ˈytrɛxt/) zo ur gêr e-kreiz an Izelvroioù, kêr-benn proviñs Utrecht. Unan eus kêrioù pobletañ an Izelvroioù eo (270 243 a annezidi e 2004).
E 1579 e voe sinet eno un emglev anvet Unaniezh Utrecht (Unie van Utrecht e nederlandeg) etre dileuridi eus seizh proviñs d’o unaniñ a-enep galloud Spagn. Sellout a reer an emglev-se evel diazez Republik ar Seizh Izelvro Unanet.
E 1713 e voe sinet eno Feur-emglev Utrecht, a lakaas fin da Vrezel Hêrezh Spagn.
E 1843 e voe digoret ul linenn hent-houarn etre Utrecht hag Amsterdam, hag abaoe emañ Utrecht e-kreiz rouedad al linennoù hent-houarn en Izelvroioù. Eno emañ burevioù kreiz ar gompagnunezh hent-houarn Nederlandse Spoorwegen.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Touristerezh
# Uttoxeter

Uttoxeter zo un tamm bourk e Staffordshire, e Bro-Saoz, nepell diouzh kêrioù Stoke-on-Trent, Derby ha Lichfield.
# Villaperuccio

Villaperuccio zo ur gumun eus enez Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
# Villaquilambre

Villaquilambre zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León. Un 18 000 a dud zo eno o chom.
# Villanúa

Villanúa zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Villanuova sul Clisi

Villanuova sul Clisi zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Villanuño de Valdavia

Villanuño de Valdavia zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Villaobispo de Otero

Villaobispo de Otero zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villapiana

Villapiana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Villaornate y Castro

Villaornate y Castro zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villapalacios

Villapalacios zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Villaquejida

Villaquejida zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Toni Morrison

Toni Morrison zo ur skrivagnerez amerikan ganet en Ohio d'an 18 a viz C'hwevrer 1931 - 2019.
Broudet gant ar c'hoant difenn gwirioù ar re zu er Stadoù-Unanet ec'h embann meur a romant ha barzhonegoù a ziskouez o buhez eno. En o zouez emañ The bluest eye (al lagad glasañ) pe Love (karantez).
E 1993 eo aet priz Nobel al lennegezh ganti.
# Tongareva

Tongareva :
| Anv tongarevaek (rannyezh maorieg Inizi Cook) | Tongareva, Māngarongaro, Hararanga, Te Pitaka |
| Anv saoznek | Penrhyn Atoll, Penrhyn Island |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Cook |
| Lec'hiadur | Meurvor Habask ar Su |
| Daveennoù lec'hiañ | 9°00′20″S, 157°58′10″K |
| Gorread | 9,8 km² |
| Geologiezh | Atoll |
| Melestradurezh ||
| Stad | Inizi Cook |
| Kuzul enez | Penrhyn / Tongareva |
| Poblañs ||
| Poblañs | 226 (2016) |
| Yezhoù | tongarevaeg (rannyezh maorieg Inizi Cook), saozneg |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | etre 900 ha 1000 |
| kemmañ |
Tongareva (pe Māngarongaro, Hararanga, ha Te Pitaka e maorieg Inizi Cook; Penrhyn atoll pe Penrhyn Island e saozneg) zo un enezenn eus an Inizi Cook e Meurvor Habask ar Su.

## Anv

An anv saoznek a zeu deus al Lady Penrhyn, ar vag renet gant ar c'habiten William Crofton Sever hag a oa tremenet dre an enezenn d'an 8 a viz Eost 1788.

## Gwelet ivez

* Timbroù Penrhyn
# Tonieg

* Eon Proterozoeg
* Paleoproterozoeg
* Siderieg
* Rhyaseg
* Orosirieg
* Statherieg
* Mezoproterozoeg
* Kalymnieg
* Ektasieg
* Stenieg
* Neoproterozoeg
* Tonieg
* Kriogenieg
* Ediakareg
An tonieg eo maread kentañ an Neoproterozoeg. En em astenn a ra eus 1.000 milion bloaz'zo betek 850 milion bloaz'zo. N'eo ket termenet gant ar stratigrafiezh met gant ar skinvetriezh.
E-pad ar maread-se e teraouas disrannidigezh an dreistkevandir Rodinia. E-pad an tonieg ez eas da voutinoc'h ha liesekoc'h an akritarc'hed.

## Liammoù diavaez

An tonieg war GeoWhen
# Tonkelouriezh

An donkelouriezh (diwar ar verb tonkañ) eo ar gredenn, pe ar gelennadurezh prederel, a embann emañ ar bed o vont gant e hent diharzus, hini an tonkadur, hep na c'hallfe an dud mestroniañ red an darvoudoù rak merket e vefe pep tra e levr an amzer gant ur galloud dreist d'an dud, pe Doue pe ar redi naturel, pe lezennoù an Istor.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Ménard p. 566a/2.
# Tongva

An Tongva a oa Indianed, pe henvroidi, a oa o chom e kornad Los Angeles, Kalifornia, a-raok donedigezh ar re wenn.

## Gerdarzh

Tongva a dalv kement ha " tud an douar " en o yezh an tongvaeg, eus ar skourr utoaztek.

## Gabrieleños

Graet e vez ivez Gabrieleños anezho, pe meuriad Gabrieleño/Tongva (skrivet fall "Gabrieleno/Tongva" a-wechoù ivez) pe Gabrielino/Tongva . Abalamour da c'hiz ar Spagnoled da envel ar meuriadoù hervez ar misionoù katolik tostañ e oant pe Gabrieleño, Gabrielino, pe San Gabrieleño, diwar anv ar Mision San Gabriel Arcángel (Sant Gabriel Arc'hael). Evel-se eo e veze graet eus o amezeien eus ar meuriad Tataviam an anv "Fernandeño" abalamour da mision San Fernando Rey de España.

## Levrlennadur

* Johnston, Bernice Eastman. 1962. California's Gabrielino Indians. Southwest Museum, Los Angeles.
* Kroeber, A. L. 1925. Handbook of the Indians of California. Bureau of American Ethnology Bulletin No. 78. Washington, D.C.
* McCawley, William. 1996. The First Angelinos: The Gabrielino Indians of Los Angeles. Malki Museum Press, Banning, California. ISBN 0-9651016-1-4

## Gwelout ivez

* O yezh, tongvaeg
# Tongvaeg

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù takek eo an tongvaeg (diwar ar bobl tongva, anavezet a-raok evel gabrieleño) komzet gwechall e tro-dro da Los Angeles e Kalifornia (Stadoù-Unanet).
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù takek
# Tongzhi

An imapalaer Tongzhi, badezet Zaichun pa oa ganet (27 a viz Ebrel 1856 - 12 a viz Genver 1875) a oa an navet impalaer eus an tierniezh manchou Qing, hag an eizhvet eus e linez a renas war Sina, etre 1861 ha 1875.
Dont a reas Tongzhi da vezañ impalaer da 5 bloaz pa'z eas e dad, an impalaer Xianfeng, da anaon. E vamm, Cixi, a zeuas da vezañ an impalaerez trederannerez Ci'an, hag e eontr, ar priñs Gong, a zeuas da vezañ rejañt goude bezañ skarzhet an hini kentañ, Sushun.
Mervel a reas gant ar vrec'h da 18 vloaz.
| En e raok: Xianfeng | Impalaerien hag impalaerezed Bro-Sina 1861 – 1875 | War e lerc'h: Guangxu |
# Tonkam

Tonkam zo un embregerezh gall, arbennikaet war embann mangaoù japanat. Savet e oa gant un ti embann, krouet e 1994, ul levraoueg hag ur servij gwerzh dre lizher.
E miz Genver 2014, an embannadurioù Tonkam a zo bet kendeuzet gant an embannadurioù Delcourt ha deuet eo da vezañ dastumadennoù anvet:
* Delcourt/Tonkam Seinen
* Delcourt/Tonkam Shōjo
* Delcourt/Tonkam Shōnen
# Ventosa (La Rioja)

Ventosa zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Venta Icenorum

Venta Icenorum a oa ur gêr gozh el lec'h m'emañ bremañ Caistor St Edmund e kontelezh Norfolk, e Bro-Saoz. Kêr-benn ar boblad Iceni e oa, ha kêr-benn Boudika (Boadicea), er bloavezh 61. E-kichen kember ar stêr Tas hag ar stêr Yare e oa (Gariannus Fl.).

## Anv

* Itinerarium Antonini 474$_6$ (Iter V) : Icinos / Icianos
* Itinerarium Antonini 479$_{10}$ (Iter IX) : A Venta Icinorum Londinio
* Dizanv Ravenna 106$_{54}$ : Venta Cenonum
Talvoudegezh : kemeret alies evit "marc'had an Ikened"; mes breud ez eus diwar-benn ar wrizienn-se.

## Notennoù

* ↑ A. L. F. Rivet & C. Smith, The place-names of Roman Britain, p.262-5;
# Ventimiglia di Sicilia

Ventimiglia di Sicilia zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Ventor

Ventor pe, raloc'h, Mont Ventor (Mont Ventoux e galleg), a zo ur menez e Provañs (Okitania). Tapout a ra 1 912 m. Lesanvet eo «lo Gigant de Provença» (Ramz Provañs), hag ur menez aroueziek eus Provañs eo.

## Marc'houarnañ

Brudet eo e-touez ar varc'hhouarnerien, ha meur a wech eo bet tremenet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn dre eno. Eno e varvas ar reder saoz Tom Simpson e 1967.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Venticano

Venticano zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Ventimiglia

Ventimiglia zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia, war lez ar froud Roia.

## Dezougen

* Linenn hent-houarn Kemper-Ventimiglia.
# Ventadorn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ventadorn zo un anv-lec'h okitanek, skrivet Ventadour e galleg, ha hini meur a zen.

## Lec'hioù
### Okitania

* Beskontelezh Ventadorn, ma voe beskonted, hag ivez konted ha duged;
* Kestell Ventadorn
** Kastell Ventadorn (Ardèche) e Mairàs en Bas Vivarés (Ardèche).
** Kastell Ventadorn (Lemosin) e Mostier de Ventadorn en Lemosin ( Corrèze,

### Kebek

* Lac Ventadour, La Tuque, Mauricie,
* Lenn Ventadour, Lac-au-Brochet, La Haute-Côte-Nord, e rannvro Côte-Nord,
* Lenn Ventadour, Baie-James, Jamésie, e rannvro Nord-du-Québec,
* Kanton Ventadour, Baie-James, Jamésie, e rannvro Nord-du-Québec,
* Stêr Ventadour, Baie-James, Jamésie, e rannvro Nord-du-Québec.

## Tud

* Bernat de Ventadorn, trobador eus an XIIvet kantved.
* Marie de Ventadorn, trobairitz e fin an XIIvet kantved.
* dug Ventadorn (1596-1651).
* Eble II de Ventadorn

## Ti-emmbann

* Ventadorn (ti-embann), ti-embann pladennoù okitanek.
# Ventas de Huelma

Ventas de Huelma zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
# Venta (stêr)

Ar Venta zo ur stêr 346 km hed hag a red dre Lituania ha Latvia.
Eieniñ a ra e-kichen Kuršėnai e Lituania hag em deurel er Mor Baltel e-kichen Ventspils e Latvia.
E Lituania e kaver a-hed ar Venta kêrioù Užventis, Kuršėnai, Venta, Viekšniai ha Mažeikiai. E Latvia emañ kêrioù Kuldīga, Piltene ha Ventspils war ribloù ar Venta.
E-kichen kêr Kuldīga ez eus ul lamm-dour bras, Ventas Rumba, an hini ledanañ en Europa.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ventasso

Ventasso zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
# Tribiano

Tribiano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.