OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fontanafredda

Fontanafredda zo un anv-lec'h italianek.
* Fontanafredda (Pordenone), e proviñs Pordenone
* Fontanafredda, frazione e Serralunga d'Alba e proviñs Cuneo
* Fontanafredda, frazione e Cinto Euganeo e proviñs Padova
* Fontana Fredda, frazione e Cadeo en proviñs Piacenza
* Fontanafredda, frazione en Roccamonfina e proviñs Caserta

## Pennad kar

* Fontana
* Froidefontaine
# Horzh

An horzh a zo ur seurt morzhol bras.
# Hostage Rescue Team

An FBI Hostage Rescue Team berraet e HRT a zo un unvez enep-sponterezh ha dieubiñ mac'hiaded, ur skourr eo d'an US Federal Bureau of Investigation (FBI).
An HRT a zo gourdonet evit sikour ar geodedourien Amerikan pe a vroioù kamalad dindan ur Skraperezh mac'hiaded‎ gant nerzhioù enebour, sponterien pe torfedourien.
An Hostage Rescue Team a zo bet krouet e 1982 gant Danny Coulson, ez skoazeller eiler rener an FBI, anzavet e oa bet da vezañ mat da servij e miz Here.
50 gwazour a oa e-penn kentañ met uhelaet eo bet an niver a-benn bremañ da 90. Ar c'hefridioù fiziet a zo reoù arvarus ha diaes da verañ. E doare ar SWAT met a-live broadel ez eo HRT.
Staliet ez eo e Akademiezh an FBI e Quantico Marine Corps Base, e Stafford County, Virginia.

## Istor

E 1983 e voe krouet an HRT, betek-hen ne oa ket un unvez sivil enep-sponterezh. C'hoarioù-olimpek Los Angeles 1984 a oa kaset war-raok setu penaos e voe anat e vanke un unvez en doare-se. Ne oa ket ar c'hoant gant gournamant ar Stadoù-Unanet da welet ur grizenn wadus evel hini Munich e 1972 a welas 11 sportour izraelian lazhadeget gant sponterien goude ur skraperezh mac'hiaded.
Dre lezenn, an nerzh milourel ne c'hell bezañ implijet war tiriad ar Stadoù-unanet nemet dre urzh ar prezidant pe ar parlamant. Setu penaos e voe soñjet e doareoù stourm all. Setu petra a voe mammenn da grouidigezh an Hostage Rescue Team.
Hiziv-an-deiz ez eo ledanoc'h tachenn implij an HRT n'eo ket mui nemetken a-enep ar skraperezh mac'hiaded, bremañ e vez ivez an harzadennoù risklus, ambrougañ uhelidi ha raloc'h un implij war tachennoù-brezel a-benn harpañ an nerzhioù lu.

## Liammoù diavaez

* An HRT war lec'hienn ofisiel an FBI

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ 2/01/2013 Lec'hienn www.fbi.gov: An Hostage Rescue Team lodenn 1
* ↑ 27/03/2013 Lec'hienn www.fbi.gov: An Hostage Rescue Team lodenn 6
# Hostilianus

Gaius Valens Hostilianus Messius Quintus (marv e 251) a oa impalaer roman e 251 goude marv e dad Decius hag e vreur Herennius Etruscus en Emgann Abrittus. N'ouzer ket pegoulz e oa bet ganet ha daoust dezhañ bezañ ur priñs ne roas e dad post ofisiel ebet dezhañ, estreget hini princeps iuventutis (priñs ar yaouankiz).
Goude marv Decius hag Herennius Etruscus e voe anvet Trebonianus Gallus da impalaer gant lu an Danav. E Roma, padal, e choazas ar Sened Hostilianus. Ur jeneral doujet e oa Trebonianus Gallus hag e-pad ur maread e oa aon gant an dud e vije ur brezel-diabarzh arall. Divizout a reas Trebonianus Gallus asantiñ da youl ar Sened met diwezhatoc'h e 251 e varvas Hostilianus gant ar vosenn.
An Impalaerien roman :
| Anarkiezh vilourel |||
| En e raok : Decius ha Herennius Etruscus | Hostilianus (251) | War e lerc'h : Trebonianus Gallus ha Volusianus |
| Heuliad Henroma |||
# Hot Fuzz

Hot Fuzz zo ur film saoz renet ha kenskrivet gant Edgar Wright ha deuet er maez e 2007.

## Sinopsis

Ur poliser e kêr Londrez, Nicholas Angel (Simon Pegg) e anv, zo un dreist-poliser sorc'hennet gant e labour. Ken barrek hag aketus ez eo ma tirenk e genseurted. Diwar-se ez eo kaset gant penn ar brigadenn da gêriadenn didrabas Sandford, lec'h ma ne c'hoarvez kazimant netra. Gant e genseurt lec'hel nevez, Dany Butterman (Nick Frost), hag a hunvre eus fuzuilhadegoù ha redadegoù poursuiñ a bep seurt evel ar re a weler er filmoù birvilh, e reizh Nicholas un nebeud torroù-lezenn dister. Un nebeud marvioù iskis a lako anezhañ da furchal donoc'h e buhez annezidi ar gêriadenn...

## Dalc'henn

Simon Pegg : Nicholas Angel
Nick Frost : Danny Butterman
Jim Broadbent : Frank Butterman
Bill Nighy : Chef Inspecteur Kenneth
Timothy Dalton : Simon Skinner
Martin Freeman : Met Sergent
Tim Barlow : Treacher
Bill Bailey : Den an ti-polis
Cate Blanchett : Jeannine
Anne Reid : Leslie Tiller
Steve Coogan :
Peter Jackson : An tad nedeleg

## Fichenn teknikel

Titl : Hot Fuzz
Oberour : Edgar wright
Skriver senario : Simon Pegg hag Edgar Wright
Produer : Tim Bevan, Nira Parks, Eirc Fellner
Kompozer : David Arnold
Saver : Chris Dickens
Darbarer : Studio canal, Rogue Pictures
Aet e maez e Bro-c'hall d'ar : 18 Gouhere 2007
Bro orin : Rouantelezh-Unanet Bro-C'hall
Doare: komedienn, polis, birvilh
Padelezh : 2 eur
Stumm ar son : EX
Stumm ar bannadur : 2,35: 1 Cinémascope
Stumm produiñ : 35mm
Filmet e : Saozneg

## Marvailh

“Fuzz” zo un termen luc'haj hag a dalvez kement ha “beg-e-dog” pe “flik”.
Pa vez gwelet e penn kentañ ar film ar mare ma vez ar sell en amzer dremenet war vuhez Angel, e weler un den dic'hizet e Tad-kozh an Nedeleg o goustilhañ e zorn. Ar filmaozer Peter Jackson an hini eo.
Mignonez Nicholas Angel e penn kentañ ar film zo bet c'hoariet gant an aktorez Cate Blanchett.
Ar filmañ zo bet graet e kêr Wells, kêr c'henidik Edgar Writht.
Da vare ar senenn gentañ er gourmarc'had, pa adlak Danny DVD Supercop er bailh evit heuliañ Nicholas war e poursu, e c'hellet gwelet un DVD gant ur jaketenn heñvel-mik ouzh hini Shaun of the Dead war-bouez e titl aet da Zombies Party.
Ar pub ma plij da Nicholas ha Danny en em gavout zo ar memes tavarn eget an hini er film Shaun of the Dead, ar Winchester.
# Hot dog

Hot dog (ki tomm e brezhoneg) a zo anv saoznek ur sandwich, ijinet e SUA, ennañ ur silzigenn, poazh pe griz. Warni e vez lakaet lipig a bep seurt, evel sezv, ketchup, relish, maionez, pe ognon. Ur silzigenn a lakaer e-barzh, pe graet gant kig bevin, pe kig moc'h, kig yar, kig yar-Indez pe legumaj zoken.
E spagnoleg e vez lâret perro caliente, ki tomm, eus an dra-se. E Chili ez eus ur sandwich tomm brudet hag a zo evel un hot-dog bihan, ennañ tomatez drailhet, yod avoukez ha maionez, ha « completo » a vez graet anezhañ.
# Hosea

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hosea zo anv
# Hosea (profed)

Hosea pe Hoshea, pe Ose, (en hebraeg: הושֵעַ, Hoše'a, da lavarout eo Savete !) a zo ur profed eus ar Bibl, unan eus an daouzek den a anver profeded vihan, en VIII$^{vet}$ kantved kent JK. Savet en deus Levr Hosea, unan eus levrioù an Testamant Kozh.
Bevet en doa e Rouantelezh Israel da vare Yarovam II, d'ar memes mare ha Yeshaia ha Mic'ha eta. Prezegenniñ a reas war-dro ar bloavezhioù 750-730 kent JK. Ar pep brasañ eus e lavaroù a sell ouzh Rouantelelezh Israel anvet ivez Efraim. Ne veneg morse Jeruzalem ha Sion.
Levezonet e vefe bet e breder a-zivout darempredoù Doue gant Israel gant e vuhez personel rak dimezet oa gant ur vaouez difeal, war urzh Doue. War veno burutellerien zo e vefe arouezel dimeziñ Hoshea ha nann gwirion... Sellet e vez outañ evel profed trugarez, teneridigezh ha madelezh Doue.

## Notennoù

* ↑ hervez troidigezh An Tour-Tan levrenn 3 ar Bibl, 1983, p195
* ↑ Troidigezh ar Bibl protestant, 1897
* ↑ Ho 1,2
# Hoshea (roue Israel)

Hervez an Tanac'h e voe Hoshea (hebraeg : הושע, "silvidigezh"; latin : Osee), mab Ela, roue Israel etre 732 KJK ha 724 KJK goude bezañ lazhet Pekah, mab Remalia.
Asantet en doa e vefe e rouantelezh dindan beli Shalmaneser, roue Asiria. Trubardiñ a reas ha ne baeas ket an truaj.
Gouezet e voe kement-se gant Shalmaneser, a doullbac'has Hoshea. Aloubiñ a reas ar vro. Sezizañ a reas Shomron e-pad tri bloaz.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn en Eil Levr ar Rouaned :
   « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, naren kement ha rouaned Israel a oa bet en a-raok. Enep dezhañ e pignas Shalmaneser, roue Ashour ; hag e voe Hoshea e sujad hag e paeas dezhañ truaj. Met dizoleiñ a reas roue Ashour e oa Hoshea oc'h irienniñ : kaset en devoa kannaded da So, roue an Ejipt, ha ne zegase ken truaj da roue Ashour, evel bep bloaz. E bakañ a reas roue Ashour, hag e serras anezhañ en ti-bac'h. Hag ez eas roue Ashour dre ar vro a-bezh, hag e pignas da Shomron, hag e reas seziz warni tri bloaz-pad. Er bloaz nav eus Hoshea, e tapas roue Ashour Shomron, hag e harluas Israel en Ashour : o lakaat a reas da chom e Helah ha war an Havor, stêr Gozan, hag e kêrioù Media. » (2R 17, 2-6).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvet eo Ose e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p. 340.
* ↑ Troidigezh An Tour-tan, eil levrenn, pp 186-187
# Hosni Moubarak

Hosni Moubarak
محمد حسني السيد مبارك :
| Mohammed Hosni Moubarak poltred ofisiel ||
| Deiziad ganedigezh | 4 a viz Mae 1928 |
| Lec'h ganedigezh | Kafr-el-Meselha Egipt |
| Deiziad marv | 25 a viz C'hwevrer 2020 |
| Bro | Egipt |
| Micherioù | Soudard Politikour |
| Sinadur | |
| Diplomoù | Akademiezh aerlu Egipt |
| Skour | Islam sunnit Strollad Broadel demokratel |
| Prezidanted Egipt ||
| kemmañ |
Mohammed Hosni Moubarak (arabeg : محمد حسني السيد مبارك), skrivet boaz Muhammad Hosnī Sayyid Selaaem Mubārak, raloc'h Hosni Mubarak (arabeg: حسني مبارك) pe simplaet e Hosni Moubarak, ganet d'ar 4 a viz Mae 1928 ha marvet d'an 21 a viz C'hwevrer 2020, a zo ur politikour a vro Egipt
Is-prezidant republik arab Egipt pa voe muntret Anouar el-Sadat, kemer a ra e blas d'ar 14 a viz Here 1981, goude un dilennadeg e bodad ar bobl (parlamant). Hosni Moubarak a chom e-penn stad Egipt betek an 11 a viz C'hwevrer 2011 pa voe rediet da reiñ e zilez goude reveulzi Egipt 2011.
E miz Even 2012 e voe kondaonet d'an toull-bac'h difin en abeg da vuntroù, dieubet ez eo abretoc'h e miz Eost 2013.
Rebechet e vez d'e ren da vezañ bet unan taer hag enep frankiz ar geodedourien egiptiz, hiziv-an-deiz goude ma vije staliet Abdel Fattah al-Sissi e-penn Stad Egipt e sav ar soñj ne oe ket ken diaes an traoù dindan e ren evit bremañ

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://lci.tf1.fr/biographies/hosni-moubarak-30-ans-de-pouvoir-6273430.html.
* ↑ http://www.parismatch.com/Actu/International/Hosni-Moubarak-condamne-a-trois-ans-de-prison-759778.
# Hosti non solum dandam esse viam ad fugiendum, sed etiam muniendam

Hosti non solum dandam esse viam ad fugiendum, sed etiam muniendam zo ul lavar latin hag a zispleg eo ret aesaat d'an enebour kaout tu da dec'hel betek reiñ arc'hant dezhañ (Sextus Julius Frontinus, Strategemata, liber IV, De variis consiliis).
Hervez Frontinus e vefe bet lavaret ar frazenn gant Publius Cornelius Scipio anavezet evel Skipion an Afrikan.
Tennañ a ra un tamm d'ar c'hrennlavar italianek A nemico che fugge ponti d'oro.
An enebour a wel ne chom dezhañ nemet tec'hel a sikour an trec'hour, met ma wel n'hall ket saveteiñ e vuhez (Una salus victis, nullam sperare salutem), e stourmo kalonekoc'h hag e vo diaesoc'h dont a-benn anezhañ.

## Pennadoù kar

* Una salus victis, nullam sperare salutem
* Lavaroù latin
# Henicopernis

Henicopernis :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Henicopernis |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Henicopernis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad skilvaoued.

## Spesadoù

* Skilvaou zu, Henicopernis infuscatus
* Skilvaou lost hir, Henicopernis longicauda

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar genad-mañ en urzhiad Falconiformes, Ciconiiformes pe Accipitriformes.
# Heniwerzhoneg

An heniwerzhoneg, anvet ivez henouezeleg (en heniwerzhoneg : goídelc ; Ogham: ᚌᚑᚔᚇᚓᚂᚉ ; en iwerzhoneg a vremañ : Sean-Ghaeilge, ; gouezeleg Bro-Skos : Seann-Ghàidhlig ; Manaveg : Shenn Yernish pe Shenn Ghaelg) eo ar stumm koshañ eus an iwerzhoneg a c'haller adsevel hiziv en un doare feal pe fealoc'h diwar ar mammennoù a c'haller da gaout. Implijet e oa etre ar IVe kantved hag an X$^{vet}$ kantved. War-dro 900 e oa tremenet ar yezh d'ar c'hrenniwerzhoneg dija. Lod eus an testennoù en heniwerzhoneg zo bet skrivet en X$^{vet}$ kantved, Daoust ma'z int moarvat eilennoù eus testennoù savet abretoc'h ha dianav dimp.
Kavout a reer roudoù kentañ an heniwerzhoneg e spisc'herioù skrivet e marz dornskridoù latin eus ar IV$^e$ kantved kantved. Kavet ez eus bet ivez un nebeud roudoù, anvioù tud dreist-holl, skrivet e stumm kozh ar yezh-se (anvet heniwerzhoneg kentidik) war monumantoù maen. Skrivet eo an enskrivadurioù-se gant an ogham, ul lizherenneg keltiek hag a veze implijet en Iwerzhon hag e kornôg Breizh-Veur er IV$^e$ kantved.
Daoust d'an iwerzhoneg da vezañ diaraoger ar yezhoù a vremañ evel an iwerzhoneg, ar gouezeleg hag ar Manaveg ez eo disheñvel dioute koulskoude. N'eo ket ken kemplezh ar yezhoù-mañ war an dachenn morfologek ha fonologek.
Levezonet e vez c'hoazh ar studiadennoù hiziv an deiz gant labourioù un dornad skiantourien, en o zouez Rudolf Thurneysen (1857-1940) hag Osborn Bergin (1873-1950). Hiziv c'hoazh e seller ouzh o oberennoù evel labourioù-dave evit an holl zo intereset gant an heniwerzhoneg.

## Notennoù

* ↑ CE3063: Introduction to Old Gaelic 1A - Catalogue of Courses.
* ↑ Koch, John Thomas (2006). Celtic culture: a historical encyclopedia. ABC-CLIO. 831 p. “The Old Irish of the period c. 600–c. 900 AD is as yet virtually devoid of dialect differences, and may be treated as the common ancestor of the Irish, Scottish Gaelic, and Manx of the Middle Ages and modern period; Old Irish is thus sometimes called 'Old Gaelic' to avoid confusion.”
* ↑ Ó Baoill, Colm (1997). "13: The Scots-Gaelic Interface", The Edinburgh History of the Scots Language. Edinburgh University Press. 551 p. “The oldest form of the standard that we have is the language of the period c. AD 600–900, usually called 'Old Irish' – but this use of the word 'Irish' is a misapplication (popular among English-speakers in both Ireland and Scotland), for that period of the language would be more accurately called 'Old Gaelic'.”
# Henlibia

Henlibia, pe Libia an Henamzer, a oa ar vro er c'huzh-heol d'ar stêr Nil. Dre vras eo gwalarn Afrika. Tud ar vro a oa hendadoù Berbered hiziv. Berbered a oa eno abaoe meur a vil bloaz a-raok na voe roud eus tud e Henegipt. Gant ar c'hemmoù en hin e voe kemm el lec'hiennoù-annez.
E barr sevenadur Hellaz e veze graet Libianed eus ar Verbered-se. O bro en em astenne eus Maroko betek harzoù Henegipt. Hiziv ez eus un oaziz, Siwa, ma komzer berbereg c'hoazh en Egipt.

## Pennadoù kar

* Henegipt
* Henamzer
# Henicophaps

Henicophaps :
| Henicophaps albifrons albifrons (tresadenn). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Anv skiantel ||
| Henicophaps G.R.Gray, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Henicophaps a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Henicophaps albifrons
** H. a. albifrons ha H. a. schlegeli,
* Henicophaps foersteri.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Columbidae/Henicophaps (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Genver 2016).
# Heniochus intermedius

Heniochus intermedius :
| Heniochus intermedius. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Chondrichthyes |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Chaetodontidae |
| Genad : | Heniochus |
| Anv skiantel ||
| Heniochus intermedius Steindachner, 1893 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heniochus intermedius a zo ur spesad pesked-mor eus kerentiad ar c'hChaetodontidae.

## Annez

Bevañ a ra e hanternoz Meurvor Indez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar pesk anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ fishbase.org
# Hengyang

Hengyang (沈阳) a zo ur gêr vras e proviñs Hunan e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 190 000 a dud (e 2004).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hengreteg

Ar yezh digenvez varv komzet en Enez Kreta a-raok donedigezh ar C'hresianed e oa an hengreteg. Skrivet e oa en ur skritur silabennek n'eo ket bet digejet c'hoazh : al linenneg A. Un nebeud enskrivadurioù diwezhatoc'h hon eus ivez er skritur gresianek, kavet war-dro Deros ha Praisos. Komzet e oa an hengreteg betek an III$^e$ kantved kt JK, kent ma voe kemeret e lec'h gant an henc'hresianeg. N'anavezomp ket mat a-walc'h ar yezh-se da lavarout eus petore familh eo, hag an darn vrasañ eus ar glaskourien a soñj ez eus ur yezh digenvez anezhi. Gallout a rafe, avat, bezañ kar d'an hengipreg ha d'al lemneg.

## Testennoù

N'anavezomp nemet pemp enskrivadur e hengreteg, zoken ma'z eo posupl e oa skrivet er yezh-se un nebeud enskrivadurioù arall a zo disklaer o ster.

### Dreros 1

Kavet e oa bet an enskrivadur-mañ e 1936 e Dreros, e-kichen un azeuldi dediet da Apollo. Kollet e oa bet e-pad an Eil Brezel Bed
Al linennoù 3-5 a zo skrivet e gresianeg moarvat met disklaer eo o ster :
   * ---rmaw|et|isalabre|komn
   * ---d|men|inai|isaluria|lmo
   * ----tonturonmēa.oaoiewad
   * eturo---munadoa-enē--
   * --matritaia--

## Gwelet ivez

* Etruskeg
* Lemneg

## Liammoù Diavaez (e saozneg)

* Eteocretan language homepage
# Hengoun

An hengoun (liester : hengounioù) a zo doareoù ober pe doareoù komz treuskaset a rumm da rumm en ur strollad tud evel ur bobl pe ur renkad kevredigezhel. Termenet e vez a-wechoù evel ar pezh a vez kelennet d'ar yaouankiz gant an dud koshañ. Peurliesañ e vez intentet e vez treuzkaset an hengoun dre ar gomz hag ar skouer ha pa vefe traoù hengounel zo treuzskrivet ha treuskaset dre ar skridoù. Dre vras e kaver anaoudegezhioù en hengounioù, da lavaret eo elfenn ditour. Hervez armezhourien zo (Friedrich Hayek ha Thomas Sowell) ez a un dalvoudegezh armerzhel gant heuliañ an hengounioù : pa vezont komprenet gant ar gempredidi e c'hellont lakaat anezho da esper an amzer.

## Gerdarzh

Savet eo bet hengoun diwar an anv-gwan hen ha ne vez ket mui kavet nemet e-barzh ar gerioù kevrennek a dalvez kement ha kozh ha koun (kemmadur goude hen).

## Ster relijiel

E pep relijion ez eus un hengoun a denn d'ar c'hredennoù, da istor an diazezerien, d'al lidoù ha d'ar stuzegezhioù erbedet. Komzet e vez eus an hengounioù lutherat pe eus an hengounioù soufiat. En Iliz katolik roman e vez pouezet war an Hengoun evel heulier an Diskuliadur, an div vammenn asamblez a ya d'ober sichenn ar gredenn gatolik. Ne c'hell ket krediñ ar Brotestanted ez eus un hengoun kevatal d'ar Skritur sakr ha aze emañ unan eus abegoù o enebiezh d'an Iliz katolik.
Er frañmasonerezh e vez pouezet kalz ivez war an hengoun ken e vez daveet da Hiram, roue Tir en amzer Salaün, roue Jeruzalem.

## Ster en arzoù

Pep arzour a zo bet levezonet gant oberennoù arzourien all. Dre ar stummadur e vez treuskaset doareoù ober hag ivez ur seurt preder war palioù an arzourien. Dre studiañ oberennoù an arzourien e c'heller sevel istor an teknikoù arzel pa ne c'hell ket den ijinañ traoù nevez holl ha pa glasfe mont a-eneb doareoù e araokidi.
Enebet e vez an teknikoù arzel savet er renkadoù uhelañ (an dañsoù lez, da skouer) hag ar re zo priziet gant an dud vunut (an dañsoù hengounel, da skouer). Ar memes tra eo evit a sell ar sonerezh hag ar c'hanaouennoù. Koulskoude ez eus bet darempredoù padus etre ar renkadoù ken a ya an doareoù da bep tu. Meur a wech eo bet awenet stummoù arzel "uhel" gant doareoù poblek ha hengounel.

## Ster er brederouriezh

Ur pouez bras zo d'an hengoun pa gomzer eus ar skolioù prederouriezh.

## Sellet ivez

* Folklor
* Gwerinoniezh
* Miridigezh
# Greene

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Greene' zo un anv-tiegezh hag anv-lec'h saoznek.

## Lec'hioù
### Stadoù-Unanet

* Greene, Indiana,
* Greene, Iowa,
* Greene, Maine,
* Greene (town), New York,
** Greene (village), New York,
* Greene, Rhode Island,
* Greene County, Alabama
* Greene County, Arkansas
* Greene County, Georgia
* Greene County, Illinois
* Greene County, Indiana
* Greene County, Mississippi
* Greene County, Missouri
* Greene County, New York
* Greene County, North Carolina
* Greene County, Ohio
* Greene County, Pennsylvania
* Greene County, Tennessee
* Greene County, Virginia
* Greene Township, Pennsylvania (disambiguation), seven locations

## Tud

* Graham Greene, skrivagner saoz

## Pennadoù kar

* Green
* Greener
* Friese-Greene
# Greensboro (North Carolina)

Greensboro zo ur gêr lec'hiet e norzh-kreiz stad North Carolina e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 273 425 a annezidi e 2010. Krouet eo bet Greensboro en ur mod ofisiel e 1808.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Bro-C'hall | Montbéliard, Franche-Comté |
| Moldova | Chişinău |
| Republik Pobl Sina | Yingkou |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gregach

Ar ger gregach a c'hall ober dave :
* d'an henc'hresianeg ;
* d'ar gresianeg a vremañ.

## Diwar-benn implij ar ger gregach

Er skolioù gwechall e veze studiet galleg, latin ha gregach, ha ne veze ket implijet ar ger gresianeg, a zo ur stumm nevesoc'h.
   « Abaoue maro an Aotrou Tanguy em eus evel heuz ouz ar galleg, al latin hag ar gregach » — Lan Inizan, Toull al Laer, 1930, rakskrid pajenn VII.
Ar ger gresianeg zo bet degaset da vare Geriadur Vallée evit envel yezh Gres a-vremañ.

## Ur ger disprizus ?

E Geriadur brezhoneg-galleg Roparz Hemon (1993) eo troet ar ger gregach gant "baragouin, jargon". Kement-se ne dalv ket ez eus dispriz er ger. Diskouez a ra ez eo kenster gant yezh digomprenus, evel e galleg pa lavarer « c'est de l'hébreu » (rak al latin a veze komprenet un tamm bennak gant ur bern tud gwechall, desket dre an oferenn-sul, pa ne veze ket an hebreeg).

### An dibenn -ach e-barzh ar ger gregach

Kevatal eo d'an dibenn -aj e gerioù all. Gwir eo e vez disprizus an dibennoù -ach hag -aj peurvuiañ, met ne vezont ket atav : legumaj, bugaleaj, mignoniaj, koataj.br> Heñvel eo gant gregach pa dalvez gresianeg.
N'eus ket da geñveriañ gant gerioù evel "gallegach" pe "saoznaj" a zo gerioù implijet evit merkañ an dispriz en un doare splann.
Setu amañ ur werzenn tennet eus Sainte Tryphine et le roi Arthur , Presses Universitaires de Rennes, Terre de Brume :
   ...flamantach, almantach, italian, saozneg Ha kalz a yezhoù all, latin ha spagnoleg.
Anat eo n'eo ket faeüs an dibenn ach aze.

## Gerioù deveret

gregachiñ, a dalv "komz gregach" pe "komz ur yezh digomprenus".

## Gerioù kar dre ar ster

* Gresim, ger meneget e geriadurioù divyezhek Gregor Rostren (1732) ha Roparz Hemon, hag ar verb gresimañ, savet diwarnañ. Lenn a reer da skouer : Ar grecim hac al latin o deus flypet un niver bras a c'heryou eveus al langaich a brezecq ar vretonned en Breiz-arvoricq hac en Breiz-veur war bajenn 471 eus Geriadur Gregor Rostren.
# Greensleeves

Greensleeves ("Milginoù gwer") zo ur ganaouenn saoznek eus ar XVI$^{vet}$ kantved savet d'un itron gwer he milginoù. Ur werz iwerzhonat kozh eo ar son, hag a-hervez e voe savet ar pozioù gant ar roue saoz Herri VIII (1491-1547) da Anne Boleyn (1501 pe 1507-1536). En doare italian eo kempenn ar son koulskoude, ha goude marv ar roue ez erruas ar c'hiz e Bro-Saoz. Brudet e vije bet dre skrid, a zorn da zorn, a-raok bezañ moullet. Ar c'hoshañ doare eo hini 1580, hag anvet A New Northern Ditty of the Lady Greene Sleeves met n'ouzer ket piv eo an oberour.
Diwezhatoc'h eo bet savet ar c'hantik Nedeleg What Child Is This? war an ton-se, ha daou gantik gallek ivez.

## Pozioù

* A new Courtly Sonet, of the Lady Greensleeues

## Kanerien

* Loreena Mc Kennitt (1991)
* Amy Nuttall (2005)
* The New Celtic Ensemble (2009)
* The Gothard Sisters (2010)