OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Meulbrezegennoù latin

Panegyrici Latini pe Meulbrezegennoù latin a reer eus un dastumad daouzek prezegenn a veul oberoù un toullad impalaerien roman, savet gant skrivagnerien disheñvel, etre ar Iañ kantved hag ar IVe kantved.

## Roll ar meulbrezegennoù

* Meulbrezegenn Trajan, gant Plinius ar Youankañ
* Meulbrezegenn Maksimian, gant Mamertin, bet displeget e Trier e 289
* Meulbrezegenn, anavezet Genethliacus, evit Maksimian, gant Mamertin, bet displeget e Trier, e 291
* Meulbrezegenn Konstañs (*Chlor), goude aloubadeg Enez Vreizh, bet displeget e Trier e 297
* Prezegenn Eumenius evit adaozerezh skolioù Autun; bet displeget dirak prefed ar rannvro Lugdunensis, e Autun, e 298
* Gourc'hemmenoù da Gustentin evit e eured gant Fausta, merc'h Maksimian; bet displeget e Trier (?) e 307
* Prezegenn da Gustentin, an deiz war lec'h marv Maksimian hag ur ergerzh-brezel war ar Rhin, bet displeget e Trier e 310
* Trugarezioù Kêr-Autun d'an impalaer evit disammadurioù-telloù, bet displeget e Triere 312
* Gourc'hemmenoù d'an impalaer evit ergerzh-brezel en Italia, ha trec'h Maksens, bet displeget e Trier e 313
* Prezegenn en enor Kustentin, evit e 15vet bloaz gouarnamant, hag ar Gaezared evit o Quinquennalia, bet dispeget e Roma gant Nazarius, e 321
* Trugarezioù ar c’hoñsul nevez Mamertin d'an impalaer, prezegenn bet dispeget e Kergustentin e 362
* Meulbrezegenn Teodoz, gant Pacatus, goude dismantr Maksim; bet displeget e Roma e 389

## Levrlennadur

* Panégyriques latins. Texte établi et traduit par Edouard Galletier. Belles Lettres. Tome I (I-V), 1949; Tome II (VI-X), 1952; Tome III (XI-XII), 1955
# Meurgan

Ur meurgan a zo ur varzhoneg hir-tre e gwerzennoù a zanevell da gustum kurioù hag avanturioù istorel pe mitologel sevenet gant un haroz pe gant meur a hini, hag he deus ur pouez bras evit ur sevenadurezh pe ur vroad. Implijet e vez ivez ar gerioù meurzanevell ha danevellgan evit meurgan. Albert Lord ha Milman Parry o deus diskouezet e oa ar meurganoù klasel ur stumm barzhoniezh dre gomz da gentañ. Koulskoude eo bet skrivet ar meurganoù zo chomet betek ennomp, evel oberennoù Virgilius, Dante Alighieri, ha John Milton. Kalz anezhe a vije bet kollet ma ne vijent ket bet skrivet.
Ar meurgan koshañ a c'heller lenn hiziv an deiz eo meurzanevell an haroz Gilgamech a oa savet en akkadeg er XVIII$^{vet}$ ha XVII$^{vet}$ kantved kent Jezuz-Krist. Kavet e oa bet e 1870 en ur furchata e-barzh dismantroù levraoueg Ninive. Etre -850 ha -750 ez eus bet savet div veurzanevell vrudetoc'h hag anavezet a-gozh e henc'hresianeg, an Ilias hag an Odysseia. Savet e oant o div gant ar barzh dall Homeros a-hervez. Kemeret eo bet an daou skrid-se, evel patromoù ar meurzanevelloù gant skrivagnerien ha studierien al lennegezh klasel.

## Un nebeud meurzanevelloù anavezet-mat

* meurzanevelloù eus ar Reter-nesañ :
** Meurgan Gilgamech
* meurzanevelloù savet e Europa :
** meurzanevelloù gresianek ha latin :
*** An Ilias (lakaet dindan anv Homeros hervez an hengoun)
*** An Odysseia (lakaet dindan anv Homeros hervez an hengoun)
*** An Aeneis (Publius Vergilius Maro)
** meurzanevelloù europat ar Grennamzer :
*** Beowulf (saksonek pe hensaozneg)
*** Kan an Nibelunged (krennc'hermaneg uhel)
*** Kanenn Rolant (henc'halleg)
** meurzanevelloù europat an amzerioù modern :
*** Ar Franciade gant Pierre de Ronsard (galleg)
*** Orlando furioso (Rolant kounnaret) gant Ariosto (italianeg)
*** La Gerusalemme liberata (Jeruzalem dieubet) gant Torquato Tasso (1544 – 1595) en italianeg
*** Al Lusiades gant Luís de Camões, e portugaleg
*** An Henriade gant Voltaire, e galleg,
*** Paradise lost (Ar Baradoz kollet) gant John Milton, e saozneg,
*** Sketla Segobrani (Danevell Segobranos) gant X3 (1923 - 1925) Meven Mordiern, Frañsez Vallé, Emil Ernod e brezhoneg.
* meurzanevelloù sanskritek
** Mahābhārata
** Rāmāyana
* meurzanevelloù all :
** Shahnamè ("Levr ar roueed") (Ferdowsi - 940-1020, e perseg,
** Kalevala, e finneg
** Kalevipoeg (estonieg)
** David eus Sassoun, en armenieg
** Manas an den brokus (kirghizeg)
** Soundjata, e mandingeg
** Mojenn ar c'hantvedoù, gant Victor Hugo, e galleg.

## Levrlennadur

* Marcello Sorce Keller “L’epica, fra tradizione orale e tradizione scritta”, Cenobio, LXVII(2008), no. 4, pp. 39-48. Adembannet er Bulletin – Gesellschaft für die Volksmusik in der Schweiz, 2009, pp. 107-111.

## Notennoù

* ↑ The Lusiads (1800-1882). Kavet : 2013-08-31.
# Matilla la Seca

Matilla la Seca zo ur gumun eus Proviñs Zamora e Spagn.
# Matipouhieg

Ur yezh karibek eo ar matipouhieg (matipuhy, matipu pe mariape-nahuqua) eus is-skourr Yezhoù Oglenn Xingu. Komzet e vez gant tost da 40 den (1995) e Xingú Park, Mato Grosso e Brazil.
Div rannyezh ez eus:
* Matipouhieg (matipuhy)
* Nahakouaeg (nahukuá, nakukwa, nafukwá pe nahuqua)

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek ar su
# Matlatzinkeg

Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù otopameek eo ar matlatzinkeg (matlatzinca) komzet e Mec'hiko.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Div rannyezh ez eus, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet:
* Matlatzinkeg San Francisco
* Matlatzinkeg Atzingo

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otopameek
# Matilde Camus

Matilde Camus :
| Anv ofisiel | Aurora Matilde Gómez Camus |
| Obererezh | barzhonegoù |
| Ganedigezh | 26 Gwengolo 1919 e Santander, Proviñs Santander, Spagn |
| Marv | 28 Ebrel 2012 e Santander, Proviñs Santander, Spagn |
| Yezh skrivañ | spagnoleg |
| kemmañ |
Aurora Matilde Gómez Camus, anavezet evel Matilde Camus zo ur varzhez spagnol, ganet e Santander d'ar 26 a viz Gwengolo 1919 ha marvet d'an 28 Ebrel 2012.

## Barzhoniezh

* Voces (1969).
* Vuelo de estrellas (1969) .
* Manantial de amor (1972).
* Bestiario poético (1973).
* Templo del Alba (1974).
* Siempre amor (1976).
* Cancionero de Liébana (1977).
* Corcel en el tiempo (1979).
* Perfiles (1980).
* He seguido tus huellas (1981).
* Testigo de tu marcha (1981).
* Testimonio (1982).
* La preocupación de Miguel Ángel (1982).
* Tierra de palabras (1983).
* Coral montesino (1983).
* Raíz del recuerdo (1984).
* Cristales como enigmas (1985).
* Sin teclado de fiebre (1986).
* Santander en mi sentir (1989).
* Sin alcanzar la luz (1989).
* El color de mi cristal (1990).
* Tierra de mi Cantabria (1991).
* Amor dorado (1993).
* Ronda de azules (1994).
* Vuelo de la mente (1995).
* Reflexiones a medianoche (1996).
* Mundo interior (1997).
* Fuerza creativa (1998).
* Clamor del pensamiento (1999).
* Cancionero multicolor (1999).
* La estrellita Giroldina (1999).
* Prisma de emociones (2000).
* Vivir, soñar, sentir (2005).
* Cancionero de Liébana (2006).
* Motivos alicantinos.

## Liammoù diavaez

* (es) Matilde Camus
# Matilla de Arzón

Matilla de Arzón zo ur gumun eus Proviñs Zamora e Spagn.
# Matilin an Dall

Matilin an dall a oa ur talabarder breizhat eus an XIXvet kantved.

## E vuhez

Matilin an dall a oa ganet en 1789 e Kemperle e Kerne. Aet e oa d'an anaon e 1859 e Kemperle.
Mathurin Furic e oa e anv ofisiel, Matilin Furic e oa e anv brezhonek.

## Kanaouenn

Ur ganaouenn a zo bet savet dezhañ, war don gavotenn an Aven, a veze sonet gantañ a-hervez.

## Levrlennadur

* « Matilin an Dall, un sonneur mythique », dans Musique bretonne : histoire des sonneurs de tradition, 1996, p. 102-103</ref>.
* Bernard de Parades, Christian Morvan, Fañch Postic ha Patrick Malrieu, Matilin an Dall, naissance d'un mythe, Les Amis de Bernard de Parades, 2006, 250 p.
* Raoul Thomen, Troioù kaer Matilin an Dall : Yann ar Chapel aet da goll ne oar den penaos !, Tr. Abvaodez, Landerne, Olole, 1942. Levr bugale.
** Raoul Thomen. Le Merveilleux voyage de Matilin an Dall à travers les siècles bretons, Landerneau, Olole, 1943. Doare gallek.

## Liammoù diavaez

* Matilin an dall
# Matilla

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Matilla zo un anv-lec'h spagnolek hag un anv-den.

## Lec'hioù
### Chile

* Matilla (Chile), oasis e kumun Pica

### Spagn
#### Kumunioù

* Matilla de los Caños del Río, e proviñs Salamanca
* La Matilla (Segovia), e proviñs Segovia
* Matilla de los Caños, e proviñs Valladolid
* Matilla de Arzón, e proviñs Zamora
* Matilla la Seca, e proviñs Zamora

#### Ranngumunioù

* Matilla de la Vega, e San Cristóbal de la Polantera, e proviñs León;
* La Matilla (Puerto del Rosario), e Puerto del Rosario, e proviñs Las Palmas
* La Matilla (Beleña), e Beleña, e proviñs Salamanca;

## Tud

* Elisa Matilla (1966-), aktorez spagnol
* Javier Magro Matilla (1988-), melldroader spagnol
# Matilla de los Caños del Río

Matilla de los Caños del Río zo ur gumun e Spagn e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Matino

Matino zo ur gumun en Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Matilla de los Caños

Matilla de los Caños zo ur gumun eus Proviñs Zamora e Spagn.
# NGC 2359

NGC 2359 :
| hedred | 07h 18m 30s |
| ledred | −13° 13.8′ ″ |
| pellded | ~ 15 mil b.g. |
| meurded war wel | 11.45 |
| mentoù war wel | 10,0' × 5,0' |
| steredeg | Ki Bras |
NGC 2359, anvet ivez Tokarn Thor, a zo un nivlennad lec'hiet e steredeg ar C'hi Bras.
# NGC 2683

NGC 2683 a zo ur c'halaksienn troellennek lec'hiet war-dro 25 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg al Liñs.
# NGC 1977

NGC 1977, anvet ivez nivlennad ar reder, a zo un nivlennad lec'hiet war-dro 1500 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg Orion.
# NGC 2422

NGC 2422 a zo un druilhad digor lec'hiet war-dro 1600 a vloavezhioù-gouloù e steredeg an Aros.
# NGC 2547

NGC 2547 a zo un druilhad digor lec'hiet 1960 a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Gouelioù.
# NGC 2936

NGC 2936 :
| hedred | 09h 37m 41s |
| ledred | +2° 46′ 00″ |
| pellded | ∼ 400 milion b.g. |
| meurded war wel | 13,10 |
| mentoù war wel | 1,3' x 30 |
| steredeg | Aerouantez |
NGC 2936, anavezet ivez evel galaksienn ar pengouin pe ar morhoc'h, zo ur c'halaksienn hag a vez kavet war-dro 400 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar, e steredeg ar Barez Aerouant.
# NGC 3242

NGC 3242 :
| hedred | 10h 24m 46.1s |
| ledred | −18° 38′ 32.6″ |
| pellded | ∼ 1400 b.g. |
| meurded war wel | 8,6 |
| mentoù war wel | 25″ |
| steredeg | Aerouantez |
NGC 3242, lesanvet Tasmant Yaou ha Nivlennad al Lagad ivez, a zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Aerouantez.
# NGC 3031

NGC 3031 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 12 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar c'hKarr-kamm Bras.
# NGC 3344

NGC 3344 a zo ur c'halaksienn droellennek barrennet, lec'hiet war-dro 22,5 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg al Leon Bihan.
# NGC 3521

NGC 3521 a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 26,2 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg al Leon.
# Massa d'Albe

Massa d'Albe zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Massafra

Massafra zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# Massarosa

Massarosa a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Massanzago

Massanzago a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Massa di Somma

Massa di Somma zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Massa e Cozzile

Massa e Cozzile a zo ur gumun ag Italia e proviñs Pistoia e Toskana.
# Massalengo

Massalengo zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Massarró

Massarró zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Massazza

Massazza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Mohamed Abdullahi Mohamed

Mohamed Abdullahi "Farmajo" Mohamed (somalieg : Maxamed Cabdulaahi Maxamed Farmaajo, arabeg : محمد عبد الله محمد‎‎), bet ganet d'ar 5 a viz Mae 1962, zo un diplomat, ur c'helenner hag ur politikour somaliat.
D'an 8 a viz C'hwevrer 2017 e voe kadoriet evel 9vet prezidant Somalia gant 184 mouezh diwar un hollad a 328. Bet e oa pennmaodiern Somalia etre miz Du 2010 ha miz Even 2011. Bez' ez eo ivez krouer ha prezidant ar strollad Xisbiga Siyaasadda ee Tayo, berraet e Tayo.
# Mohamed Nasheed

Mohamed Nasheed (e diveheg: މުހައްމަދު ނަޝީދު) zo ur politikour eus Maldivez ganet d'ar 17 a viz Mae 1967 e Malé. Prezidant ar vro eo abaoe 2008.
Krouet en deus Strollad Demokratel Maldivez hag eneber eo bet d'ar prezidant bet Maumoon Abdul Gayoom. Trec'hiñ a reas anezhañ e dilennadegoù Here 2008 hag e teuas da vezañ prezidant d'an 11 a viz Du 2008. Reiñ a reas e zilez d'ar 7 a viz C'hwevrer 2012 goude ur seurt taol nerzh.
# Mohale's Hoek (distrig)

Mohale's Hoek zo un distrig eus Lesotho.

## Daveenn

* ↑ Disoc'hoù niveradeg 2006
g • ka • ke Distrigoù Lesotho :
| Distrigoù | Berea · Butha-Buthe · Leribe · Mafeteng · Maseru · Mohale's Hoek · Mokhotlong · Qacha's Nek · Quthing · Thaba-Tseka |
# Mohamed Belkacem Zahraoui Meziane

Mohamed Belkacem Zahraoui Meziane pe Mohammed ben Mizzian (1897-1975 Madrid ) a oa un ofiser marokan en arme Spagn hag a vrezelias a-enep Abdelkrim ha goude a-enep an Eil Republik spagnol e penn Kentañ Rannarme Navarra.
Enoret e voe gant Francisco Franco hag ar roue Hassan II. Kabiten jeneral Galiza e voe dindan Franco. Ministr an Difenn e voe e Maroko eus 1964 betek 1966. Kannad Maroko e Spagn e voe eus 1966 betek 1975.
# Mohamed Belouizdad

Mohamed Belouizdad a zo bet ganet d'an 3 a viz Du 1924 e karter Belcourt en Aljer (Aljeria) ha marvet d'ar 14 a viz Genver 1952 gant an droug-skevent.
Brogarour aljerian, krouer an Aozadur Ispisial.
Mohammed Belouizdad a zo ganet an 3 a viz Here 1924. Dont a ra da vezañ rener an O.S. e miz C'hwevrer 1947. Dont a ra er gouarnamant jeneral e 1944 war-lerc'h e studioù. Er memes koulz e stourm gant komite yaounkiz Belcourt ha komite pobl Alje Vras, bodadoù a stourm evit Aljeria dieub. Ar c'hoant a zo gant an Aljerianed da implij ar feulster a-enep d'ar C’hallaoued war-lerc'h an 8 Mae 1945 evit dieubiñ Aljeria. Ur wech bet harzet Republikaned ha tud a stourme evit Aljeria, abalamour d'ar manifestadegoù a zo c'hoarvezet d’an 8 a viz Mae e Guelma, Kherrata ha Setif, e teuas Mohammed Belouizdad da vezañ penn-bras norzh bro Constantine. Tapet e voe gant kleñved al langis pe an droukskevent, war-lerc'h bloavezhioù ha bloavezhioù a stourm evit Bro-Alje, mervel a reas d'ar 14 a viz Genver 1952 e Pariz d’an oad a 28 vloaz. Douaret eo e bered Sidi M'Hamed e Belcourt, anveet bremañ Belouizdad, diwar e anv.
# Mohamed Haddouche

Mohamed Haddouche zo bet ganet d'an 19 a viz Eost 1984 en Aljeria.
Meurc'hoarier echedoù aljerian.
Mestr Etrebroadel eo abaoe 2004.
Mestr Meur abaoe 2014.
2 497 edo e renk Elo e miz Du 2016, pezh a lak anezhañ e penn ar c'hoarierien aljerian.

## Disoc'hoù hiniennel

C'hwec'h gwezh e voe Kampion Echedoù Aljeria er bloavezhioù 2005, 2009, 2012, 2013, 2014 ha 2015.
E 2004 e voe trede e Kampionad Afrika dindan 20 vloaz e Tripoli (Libia). E miz Here 2014 e voe Kampion ar Strollad A er Memorial Med Slama e Monastir (Tunizia).

## Olimpiadoù

Pemp gwezh e kemeras perzh dindan banniel Aljeria en Olimpiadoù etre ar bloavezhioù 2006 ha 2014.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ {fr}
* ↑ fide.com (en)
* ↑ fide.com
* ↑ Med SLAMA Memorial 2014 fide.com
# Mogoumeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.1 eo ar mogoumeg (mug(o)um) komzet gant tro-dro da 7.000 den e su-kreiz Tchad (1997).
Pemp rannyezh ez eus. tost-kenañ an eil d'eben:
* Djegoueg (jegu)
* Kofaeg (kof(f)a)
* Deleeg (mogum déle)
* Digimieg (mogum diguimi)
* Ourmieg (mogum urmi)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Mohamed Khider

Mohamed Ben Youssef Khider, alias Gazairi Said (Aljer, 13 a viz Meurzh 1912 — Madrid, 4 a viz Genver 1969) a oa ur brogarour aljerian, unan eus pennoù an Dispac'h Aljerian, ur politiker karget a servijoù diavaez an FLN e Kaero (Egipt).
D'ar 4 a viz Genver 1969 e voe drouglazhet gant ar servijoù arbennik aljerian en ur straed e Madrid p'edo o pourmen a-gevret gant e wreg.
# Mohamed Boudiaf

Mohamed Boudiaf Kheireddine ( arabeg: محمد بوضياف), lesanvet Si Tayeb el Watani, a zo bet ganet d'an 23 a viz Even 1919 en Ouled Madi, e wilaya M'Sila en Aljeria ha marvet d'an 23 a viz Even 1992 en Annaba (Aljeria). Bez' ez eo ur brogarour aljerian hag unan eus pennoù an Dispac'h Aljerian, politikour ha den-Stad.
Goude bezañ graet e studioù e M'Sila e teuas da gaout ur post melestradurel. Bet eo bet adjudant en arme c'hall e 1942 e-pad an Eil Brezel-bed. Goude emgann Setif e 1945, en emouestlas e-barzh al luskad broadelour aljerian hag er PPA-Parti Populaire Algérien, Strollad Poblek Aljeria da c'houde. Kemer a reas perzh e krouidigezh an OS-Organisation spéciale, brank armet sekred an MTLD. An OS a zo bet difoeltret gant ar polis gall e 1950, barnet e voent ha kondaonet evit o oberiantiz stourm.
E 1952 ez eas da Frañs kaset gant an MTLD-Mouvement pour le Triomphe des Libertés Démocratiques e-lec'h e stourm evit kumuniezh tud divroet Aljeria hag e tistro d’e vro e 1954.
E 1954, o doa krouet, eñ hag eizh den all, an FLN evit dizalc'hidigezh Alj eria dre ar stourm armet. Dont a reas da vezañ presidant ar CRUA-Comité Révolutionnaire d'Unité et d'Action, met ar c’h-CRUA ne bado ket pell.
D'ar 1an a viz Du 1954 e krogas ar brezel dre ma oa bet raktreset en deiz-se gant an FLN. Harzet e oa bet Mohamed Boudiaf ha tud all eus an FLN gant an arme c'hall d'an 22 a viz Here 1956.
D'an 19 a viz Du 1958 e teuas da vezañ ministr er gouarnamant. Echuiñ e reas gant se d'an 9 a viz Eost evit dont da vezañ is-prezidant da c'houde betek an 22 a viz Gouere 1962.
Marvet eo d’an oad a 73 vloaz, d'an 29 a viz Mezheven 1992 en Annaba.
D'ar 14 a viz Genver 1992, goude dilez ar C'hadoriad Chadli Bendjedid, e oa galvet Mohamed Boudiaf da vout Kadoriad Komite Uhel ar Stad. Drouklazhet e oa bet d'an 23 a viz Even 1992.73 vloaz e oa.

## Oberenn skrivet

* (fr), Mohamed Boudiaf, Où va l'Algérie ? (Essai) , Éditions de l'Étoile, Pariz, 1964 .
# Maurice Le Lannou

Maurice Le Lannou (8 a viz Mae 1906, Plouha - 2 a viz Gouere 1992, Plouha) a oa un douaroniour breizhat.
Mont a reas d'ober e studi d'an École normale supérieure ha tapout a reas an agregadur e 1932. E 1945 ez eas da gelenner, da skol-veur Roazhon da gentañ ha da skol-veur Lyon da c'houde, e 1947. Etre 1969 ha 1976 e voe kelenner war douaroniezh Europa e Collège de France (Skolaj Bro-C'hall). Ouzhpenn e skridoù micherel e savas pennadoù a voe embannet gant ar gazetenn Le Monde hag a voe bodet goude-se en ul levr anvet Le déménagement du territoire. Rêveries d'un géographe. Dilennet e voe da ezel en Académie des sciences morales et politiques e 1975.

## Oberennoù pennañ

* Itinéraires de Bretagne, Paris, J.B. Baillière, 1938.
* Pêches et pêcheurs de la Bretagne atlantique (gant Ch. Robert-Muller), Paris, Armand Colin, 1944.
* La Géographie humaine, Paris, Flammarion, Bibliothèque de Philosophie scientifique, 1949. Troet e japaneg.
* Géographie de la Bretagne, Rennes, Plihon, 1950-1952, 2 levrenn.
* Le Brésil, Paris, Armand Colin, 1955, meur a adembannadur. Troet e portugaleg hag e spagnoleg.
* Les Régions géographiques de la France, Paris, SEDES, 2 levrenn, 1964.
* Le Déménagement du territoire, rêveries d'un géographe, Paris, Le Seuil, 1967.
* Europe, terre promise, Paris, Le Seuil, 1977.
* La Bretagne et les Bretons, Paris, Presses Universitaires de France, 1978, 123 p.
* Un Bleu de Bretagne, souvenirs d'un fils instituteur de la 3 République, Paris, Hachette, 1979. Priz Breizh 1979
# Maurice Noguès

Maurice Noguès, bet ganet e Roazhon d'an 31 a viz Here 1889 hag aet da Anaon e Corbigny (Nièvre, Bro-C'hall) d'ar 15 a viz Genver 1934, a oa un nijer breizhat hag en devoa kemeret perzh er Brezel-bed kentañ.
Bez' emañ e vez e bered chapel Itron-Varia Bendreo e Benac'h (Aodoù-an-Arvor), ar gumun ma oa genidik e wreg anezhi.
# Maurice Ravel

Maurice Ravel (Ziburu (Lapurdi), 7 a viz Meurzh 1875 — Pariz, 28 a viz Kerzu 1937) a zo ur sonaozour gall.

## Oberoù

| Sérénade grotesque (1893) Menuet antique (1895) Pavane pour une infante défunte (1899) Jeux d'eau (1901) Myrrha (1901) Alcyone (1902) Quatuor en fa (1902) Alyssa (1903) Shéhérazade (1903) Sonatine (1905) Miroirs (1905) Introduction et Allegro (1906) Histoires naturelles (1906) Rapsodie espagnole (1907) L'Heure espagnole (1907-1911) Gaspard de la nuit (1908) | Ma Mère l'Oye (1908) Daphnis et Chloé (1909-1912) Valses nobles et sentimentales (1911) Trois poèmes de Mallarmé (1913) Mélodies hébraïques (1914) Le Tombeau de Couperin (1917) L'Enfant et les Sortilèges (1919-1925) La Valse (1920) Chansons madécasses (1922) Sonate pour violon et violoncelle (1922) Tzigane (1924) Sonate pour violon et piano (1927) Boléro (1928) Concerto pour la main gauche (1930) Concerto en sol (1931) Don Quichotte à Dulcinée (1932) |
# Maurice Le Dault

Maurice Le Dault (1871-1956) a oa ul levrier hag embanner breizhat.
Genidik e oa eus Redon hag eno e reas e studi. Mont a reas da Bariz e deroù an XX$^{vet}$ kantved ha digeriñ ur stal-levrioù eno e 1902, anvet la Librairie bretonne. Asambles gant tud evel Joseph Le Carguet, Paul-Yves Sébillot pe Gaston Esnault, e voe oberiant e-barzh Jabadao, kevredigezh ar studierien vreton e Pariz e deroù an XX$^{vet}$ kantved. Embann a rae levrioù diwar-benn Breizh, e galleg hag e brezhoneg ha sevel a reas ar gelaouenn Le Fureteur breton e 1905. E-pad ar Brezel-bed Kentañ ez eas da Gemper da zigeriñ ul levrdi hag eno e tremenas ar peurrest eus e vuhez.

## Levrlennadur

* B. Lebeau ha P. Mahéo, Maurice Le Dault (1871-1956), libraire, éditeur et fureteur breton, in Mélanges. Hommage à Xavier Ferrieu (1952-2005), Roazhon, Société archéologique et historique d'Ille-et-Vilaine, 2007, pp. 113-123.
# Maurice Kouandété

Maurice Kouandété (22 a viz Gwengolo 1932 - 7 a viz Ebrel 2003) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), bet e penn ar Stad div wech evit prantadoù berrbad.
Kouandété a oa e-touez ar soudarded a zistroadas Christophe Soglo gant un taol-Stad e miz Kerzu 1967. E penn ar Stad e voe neuze d'an 20 hag 21 a viz Kerzu a-raok reiñ plas da Alphonse Alley. Goude bezañ distroadet Émile Derlin Zinsou e voe adarre prezidant ar vro etre an 10 hag an 13 a viz Kerzu 1969.
g • ka • kePrezidanted Benin :
| Republik Dahomey | Hubert Maga • Christophe Soglo • Sourou-Migan Apithy • Justin Ahomadegbé • Tahirou Congacou • Christophe Soglo • Jean-Baptiste Hachème • Maurice Kouandété • Alphonse Alley • Émile Derlin Zinsou • Maurice Kouandété • Paul-Émile de Souza • Hubert Maga • Justin Ahomadegbé • Mathieu Kérékou |
| Republik-pobl Benin | Mathieu Kérékou |
| Republik Benin | Mathieu Kérékou • Nicéphore Soglo • Mathieu Kérékou • Thomas Boni Yayi • Patrice Talon |