OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Goudelin

Goudelin :
| Chapel Intron-Varia an Enez. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Goudelin |
| Bro istorel | Treger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Plagad (betek 2015) Gwengamp (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22065 |
| Kod post | 22290 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Le Faucheur 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Leñv Arvor Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwengamp |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 725 ann. (2020) |
| Stankter | 75 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 36′ 14″ Norzh 3° 00′ 57″ Kornôg / 48.6038888889, -3.01583333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 87 m bihanañ 37 m — brasañ 113 m |
| Gorread | 22,98 km² |
| Goudelin ||
| kemmañ |
Goudelin a zo ur gumun eus Bro Dreger e kanton Gwengamp, e departamant Aodoù-an-Arvor, e hanternoz Breizh.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 113 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,00 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: d’an 22 en Arsimont e voe lazhet unan eus an 41vet Rujumant Troadegiezh hag unan eus an 48vet Rujumant Troadegiezh a yeas diwar wel en Ham-sur-Sambre ha, d’an 29, unan eus an 19vet Rujumant Troadegiezh a varvas abalamour d’e c’hloaziadennoù e Libin; d’an 22 a viz Ebrel 1915 e varvas daou soudard eus ar gumun e Boezinge e Flandrez Belgia, unan eus ar 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel, egile a oa en 73vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Chapel Intron-Varia an Enez.

## Demografiezh

Demografiezh :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2012 |
| 1145 | 1243 | 1186 | 1267 | 1258 | 1357 | 1552 | 1679 |
| Abaoe 1962 : Poblañs hep kontoù doubl ||||||||
Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Goudelin war lec'hienn Geobreizh
* (fr)Pajenn Goudelin war lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Goudeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.8 eo ar goudeg (g(o)ude, cheke, tchade, shede, mapodi, mapuda, mudaye, mocigin pe motchekin) komzet gant tro-dro da 96.000 den en holl en Adamawa hag e Borno e Nigeria (68.000 den e 1987) hag e Kameroun (28.000 den).
Komzet e vez bep a rannyezh disheñvel e Nigeria hag e Kameroun met tost a-walc'h eo an eil ouzh eben evit ma teufe a-benn an dud d'en em gompren memestra.

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Goudoueg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.8 eo ar goudoueg (gudu pe guto) komzet gant tro-dro da 5.000 den e Adamawa e Nigeria (1993).
Ur rannyezh ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Gouedig

Ar Gouedig zo ur stêr vihan e kêr Sant-Brieg, adstêr d'ar Goued e porzh Sant-Brieg. 9,1 km eo he hed. Eieniñ a ra e Ploufragan.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Liamm diavaez

* Sandre
# Gouel

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar ger gouel a c'hell kaout meur a ster :
* ur ouel (anv gwregel) zo ur pezh lien a dalvez d'ar bagoù dre lien da vont war-raok.
* ur ouel zo ivez ur pezh gwiad a implijer da c'holeiñ un dra pe un den, merc'hed alies, o blev pe o dremm.
# Goudjarateg

Ur yezh indez-aryek eo ar goudjarateg (gujarati (ગુજરાતી), genidik eus Goudjarat en India e-lec'h ma vez komzet gant komzet gant 45,5 milion a dud.
En holl e vez komzet gant tro-dro da 46 milion a dud er bed a-bezh en Ouganda (150.000), e Tanzania (250 000), e Kenya (50 000) hag e Pakistan (100 000). Kumunizhieoù goudjarateger bras pe vrasoc'h ez eus ivez er Rouantelezh Unanet hag er Stadoù Unanet.
Unan eus yezhoù ofisiel India an hini eo ha yezh ofisiel Goudjarat.
Skrivet e vez gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur goudjaratek.

## Gwelet ivez

* Roll yezhoù ofisiel India
* Skritur goudjaratek

## Liammoù diavaez

* Kentelioù goudjarateg
* Yezh ha lennegezh
# Goudoufeg-gavaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù glavdaek eo ar goudoufeg-gavaeg (guduf-gava, gupude pe afkabiye) komzet gant tro-dro da 22.500 den en holl e Borno e Nigeria (20.000 den e 1963) hag e Kameroun (2.500 den e 1982).
Tost-tre eo d'ar glavdaeg.
Teir rannyezh ez eus:
* Tchikideg (c(h)ikide)
* Goudoufeg (guduf)
* Gavaeg (gava, yaghwatadaxa pe yawotataxa)

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Goued

Ar Goued eo ar stêr eus Breizh a dremen dre gêr Sant-Brieg.

## Kumunioù douret

* Ar Gozh-Korle andon (?) ,
* Sant-Bic'hi,
* Kintin,
* Plenaod,
* Sant-Juluan-Pentevr,
* Lanvealgon,
* Plerin,
* Sant-Brieg.

## Adstêrioù

* Ar Gouedig

## Levrlennadur

* (fr) François-Marie-Guillaume Habasque, Notions historiques, géographiques, statistiques et agronomiques sur le littoral du département des Côtes-du-Nord, pajennoù 418-426

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Goudor ar Vartoloded e Sant-Voran, e kumun Kombrid, zo un ti herberc'h ma veze degemeret ar besketaerien.
Krouet e oa bet gant Jacques de Thézac e 1910 hag implijet eo bet evit ar gefridi-se betek 1985 ; ur mirdi gouestlet da vuhez ar besketaerien gwechall ha da C'houdorioù ar vartoloded eo abaoe.
D'ar 1añ a viz Here 2007 e voe enskrivet e roll ar Glad istorel.

## Notennoù

* ↑ (fr) 'Ministère de la Culture'. Kavet : 28 Ganver 2022.
# Dial

An dial eo an droug a reer d'un den en deus graet droug deoc'h.
Tisifone, an Erinied, eo arouez an dial. Dial eo a zo er gerioù lagad ouzh lagad, dant ouzh dant, meneget er Bibl.
Gant justis ar stad ez eus bet klasket herzel ouzh an dial, a zo ur justis prevez hag a c'hall lakaat ar gevridigezh en arvar.

## Lynch

Lezenn Lynch n'eo nemet un doare dial stadunanat.

## Lennegezh

* Roched Nessos, eo dial an den-marc'h Nessos lazhet gant Herakles, hervez Metamorfozoù ar barzh latin Ovidius.
* Hamlet, gant Shakespeare
* Le comte de Monte-Cristo, Alexandre Dumas.
* Colomba, gant Prosper Mérimée
* "Tom Poes en de Wraakgier" (1974) gant Marten Toonder.
* "Wraak" (2008) gant Mats Wahl.
* Romantoù Dan Simmons: Hardcase, Hardfreeze, Hard as nails diwar-benn un dial.

## Lavaroù

* An dial zourmeuz a vez debret en yen zo ur bomm eus ar romant Les liaisons dangereuses, gant Pierre Choderlos de Laclos.

## Kanaouennoù

* La venganza del perico, gant Ñico Saquito

## Liammoù diavaez

* (pt) A vingança é a melhor forma de perdão?
# Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guinclaff

An Dialog etre Arzur Roe d'an Bretounet ha Guinclaff zo ur skrid krennvrezhonek a vefe bet savet gant Gwenc'hlan e-unan. E gwirionez eo bet savet war-dro 1450, ha meneget eo bet gant Dom Le Pelletier ha Gregor Rostren. Miret e oa en abati Landevenneg met kollet e voe da vare an Dispac'h gall.
E 1924 e voe adkavet skouerenn Dom Le Pelletier gant Francis Gourvil. E 2014 eo bet adembannet gant Herve Bihan evit Travaux d'Investigation et de Recherche.

## Notennoù

* An Dialog etre Arzur Roe d’an Bretounet ha Guynglaff, levr Travaux d'Investigation et de Recherche, e lec'hienn Kuzul ar Brezhoneg
# Dialogo delle lingue

Dialogo delle lingue zo un arnodskrid gant Sperone Speroni en 1542, e stumm kendivizoù diwar-benn kudenn ar yezhoù en Italia hag en Europa.

## Istor

Gant Dante Alighieri e voe boulc'het ar breud diwar-benn ar yezhoù en e levr De vulgari eloquentia. Ezhomm a oa da c'houzout pehini e oa ar yezh da implij er varzhoniezh hag er gomz-plaen e lez an dug ha war ar pemdez.
E skrid Sperone Speroni avat ez eus kaoz eus ar yezh da implij er skol-veur, dreist-holl da « filozofañ », hag enebiñ a ra an oberour yezh ar bobl hag ar yezhoù a ouiziegezh.
Gant ar skrivagner gall Joachim Du Bellay e voe adkemeret arroudoù eus oberenn Speroni, en e levr Défense et illustration de la langue française savet en 1549.
# Dialogue entre un prêtre et un moribond

Dialogue entre un prêtre et un moribond zo ur skrid gallek gant markiz Sade e 1782.

## Liamm diavaez

* Lenn ar skrid gallek e Wikisource.
* Selaou ar skrid gallek.
# Diam's

Diam's eo anv-micher ar ganerez rap c'hall Mélanie Georgiades, ganet d'ar 25 a viz Gouere 1980 e Levkosía, kêr-benn Kiprenez. D'an 30 a viz Gwengolo 2012 he devoa embannet he devoa dilezet ar vicher.

## He buhez

Gallez e oa he mamm hag eus Kiprenez he zad. Goude dizimezet he zud, pa oa 3 bloaz, e oa deuet da chom da Vro-C'hall. Bevet he deus e-pad he bugaleaj e Brunoy ha Massy, e departamant an Essonne. Tremenet he doe al lodenn vrasañ eus e grennardiezh en Ulis. Eno e kejas gant an arzour Sinik. Dizoloiñ a reas ar rap gant an albom The Chronic gant ar strollad Dr.Dre.
Pa oa 14 bloaz he doe dibabet al lesanv « Diam's », hag a dalv Diamant.
E 1994 he doe krouet he strollad kentañ pa oa e pañsion gant he mignon Fada, e trede klas. E 1995 ez eas da chom da vannlev Orsay, ma chomas betek 2003. Diam's a ganas hec'h-unan er skingomz «Générations» ha kanañ a reas en ur mod « freestyle », war-eeun, d'an abadenn skinwell kinniget gant Keman. E 1996 e lakas ar strollad « Echo Du Sud » e maksi 4 titl, ha berzh bras e reas. E 1997 e oa Diam's deuet da vezañ brudet awalac'h. E 1998 e kemeras perzh en ur c'hendastumad eus « Sachons dire non ».
(Da vezañ kendalc'het)

## Pladennoù
### Albomoù

* 1999 : Premier mandat
* 2003 : Brut de femme
* 2004 : Ma vie / Mon Live
* 2006 : Dans ma bulle
* 2007 : Au Tour de Ma Bulle
* 2009 : S.O.S.

### Singleioù

* 2003 : Incassables
* 2003 : DJ
* 2003 : Evasion
* 2004 : Suzy
* 2006 : La Boulette
* 2006 : Jeune Demoiselle
* 2006 : Big Up
* 2007 : Confessions Nocturnes
* 2007 : Par Amour
* 2007 : Ma France à Moi
* 2009 : I Am Somebody
* 2009 : Enfants du Désert
* 2010 : Coeur de Bombe

### DVDoù

* 2004: Ma vie Mon live
* 2007 : Au tour de ma bulle
# Diagon

An diagon (gresianeg διάκονος / diákonos o talvezout kement ha skoazeller, servijour) a zo, en ilizoù katolik, reizhkredennour ha darn eus an ilizoù protestant, un den a iliz dindan ar re a ra war-dro ur gumuniezh lec'hel kreizennet tro-dro d'un iliz-parrez.

## Tri derez en urzhaz an dud a iliz

Diwar lenn Oberoù an Ebestel, ul lodenn eus an Testamant Nevez, hemañ ul lodenn eus ar Bibl a ra ar gristenien gantañ, eo bet savet urzhaz an dud a iliz katolik pe reizhkredennour : diagon, beleg hag eskob. Enno e weler ez eus bet tud hag a voe skoazellerien ar veleien a rene an "ilizoù", e penn kentañ ar gristeniezh, ar re-se o reiñ dave d'ar gristenien a oa o taremprediñ ul lec'h evit an azeulerezh. Skoazellañ a c'helle bezañ kemer perzh el lidoù, ha sevel obererezhioù evel prezegenniñ pe skoazellañ ar gristenien o-unan. E mareoù kozh ar gristeniezh e voe sakret diagonezed, met n'eus ket mui e-touez ar gatoliked hag ar reizhkredennourien, pa vez kavet anezho en ilizoù protestant zo.

## Urzhidigezh ar diagoned

Evel ministred an azeulerezh all e tle an diagoned bezañ sakret e-doug ul lid a vez graet urzhidigezh pe kensakridigezh eus outi. Gouestlañ a ra an danvez diagoned bezañ sentus ouzh o urzhazioù ha gredus e-keñver deskadurezh an Iliz katolik pe reizhkredennour, a-hervez.
Un diagon katolik dimezet a c'hell bezañ sakret, met ned aio ket da veleg, keit ha ne vo ket intañv. Ne dalvez ket evit ar reizhkredennourien nag ar brotestanted.
# Diairezenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen diairezenn (diwar an henc'hresianeg: διαιρεῖν, "rannañ"; saoz: diaeresis pe dieresis) evit komz eus rannadur div vogalenn stok-ha stok, evit o distagañ, pep hini anezhe, evel ur vogalenn leun, kentoc'h eget evel un diftongenn, da skouer:
* "fleüt" distaget e-u a-wechoù ha neket evel eɥ;
* a-wechoù e vez lakaet ur gensonenn da fannañ div vogalenn stok-ha-stok: sirius/sirivus, eûrus/evurus
E brezhoneg hag e meur a yezh all e vez implijet ar sin diakritek anvet daouboent evit merkañ an diairezenn dre skrid.

## Gwelit ivez:

* Sinairezenn
* Silabenn
* Pausa
* Hiatus
# Ichtegem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ichtegem en izelvroeg hag e flandrezeg kornôgel zo ur gumun e Flandrez Belgia.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 45,78 km²
* Poblañs (2022) : 14 139 a dud
* Stankter : 309 den/km²
# Ichthyaetus

Ichthyaetus :
| Ichthyaetus ichthyaetus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Ichthyaetus |
| Anv skiantel ||
| Ichthyaetus Kaup, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ichthyaetus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ gouelini.

## Spesadoù

* Ichthyaetus relictus
* Gouelan Korsika, Ichthyaetus audouinii
* Gouelanig penn du, Ichthyaetus melanocephalus
* Gouelan penn du Rusia, Ichthyaetus ichthyaetus
* Gouelan lagad gwenn, Ichthyaetus leucophthalmus
* Gouelan Hemprich, Ichthyaetus hemprichii

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ichthyophaga

Ichthyophaga :
| Ichthyophaga ichthyaetus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Ichthyophaga |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ichthyophaga a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad kar d'ar morerered hag a vev en Azia.

## Spesadoù

* Ichthyophaga humilis
* Ichthyophaga ichthyaetus

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar genad-mañ en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.
# Ibáñez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ibáñez, a-wechoù Ibañez, a zo un anv-tiegezh spagnolek.

## Tud

* Vicente Blasco Ibáñez (1867-1928), skrivagner spagnol
* Carlos Ibáñez del Campo (1877 -1960), soudard ha diktatour chileat
* Paco Ibáñez (ganet en 1935), kaner spagnol
* Raphaël Ibanez (ganet en 1973), rugbier gall

## Lec'hioù

* Andrés Ibáñez, proviñs e departamant Santa Cruz en Bolivia
* Casas Ibáñez, kumun e Spagn

## Bro-C'hall

* Ibanez : https://www.francebleu.fr/infos/insolite/rendez-moi-mon-tilde-rendez-moi-mon-nom-1503506449
# Ic'hkateg

Ur yezh otek-mangeek eus isskourr ar yezhoù ic'hkatek eo an ic'hkateg (ixcatec hag anvet ivez Xwja) en ur gêriadenn, Santa María Ixcatlan, e norzh stad Oaxaca, e Mec'hiko. Komzet e veze gant tro-dro da 119 den e 1983 ha gant 8 komzer a-vihanik hepken e 2008. Ur yezh en arvar bras eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù ic'hkatek
# Ichembay

Ichembay (e bachkireg: Ишембай, e rusianeg: Ишимбай) a zo ur gêr e Republik Bachqortostan (Kevread Rusia) e kember ar stêrioù Byelaya hag Tayrouk.
Led: 55°27′N
Hed: 56°02′R

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ich bin die fesche Lola

Ich bin die fesche Lola ("Me eo al Lola cheuc'h") a zo unan eus ar c'hanaouennoù alamanek savet gant Friedrich Hollaender (1896-1976) ha Robert Liebermann (1890-1945) evit ar film Der blaue Engel, sevenet gant Josef von Sternberg e 1930.
Er film-se e talc'h Marlene Dietrich perzh ar ganerez kabared "Lola-Lola" : enrollet e voe ar ganaouenn e Sing-Akademie Zu Berlin ganti hag embannet e 1930 gant Electrola Gesellschaft m.b.H., dindan stumm ur bladennig daou titl.
Adimplijet e oa bet gant ar filmaozer izelvroat Paul Verhoeven (1938-) da-geñver e film brezel Zwartboek, embannet e miz Gwengolo 2006. Kanet eo gant an arzourez izelvroat Carice van Houten (1976-) a dalc'h perzh "Rachel Stein/Ellis de Vries", ur yuzevez yaouank hag a ya da rezistantez ouzh an Nazied da-heul lazhadeg he familh a-bezh.

## Selaou Ich bin die fesche Lola...

* ...kanet gant Marlene Dietrich.
* ...kanet gant Carice van Houten er film Zwartboek.

## Lenn ar gerioù...

* ...el lec'hienn MetroLyrics.

## Kanaouennoù alamanek all...

* ...klevet er film Der blaue Engel : Ich bin von Kopf bis Fuß auf Liebe eingestellt, Kinder, heut' abend such ich mir was aus, Nimm dich in Acht vor blonden Frauen.
* ...klevet er film Zwartboek : Ich tanze mit dir in den Himmel hinein, Ja, das ist meine Melodie.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Marlene Dietrich ‎– Ich bin die fesche Lola / Kinder, heut' abend such ich mir was aus el lec'hienn Discogs.
# Kensonenn dre stlakat

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre stlakal (saoz.: tap pe flap) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ma vez skoet pe stlaket un organ fonadur ouzh unan all dre stignañ ar c'higennoù a-daol-trumm ur wezh nemetken.
Daoust ha ma c'hall bezañ heñvel o son ec'h eo disheñvel-krenn doare distagañ ur gensonenn dre froumal diouzh hini ur gensonenn dre stlakal dre ma chom difiñv an organoù fonadur pa distager ur gensonenn dre froumal keit ha ma vez skoet un organ fonadur difiñv gwezh-ha-gwezh all gant un organ fonadur all pa distager ur gensonenn dre stlakal.
Setu roll ar c'hensonennoù dre froumal pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Perzhioù | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Perzhioù | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| ɾ | alveolar tap | Saozneg (EUA) | latter | /læɾɚ/ | "egile" |
| ɺ | alveolar lateral flap | Japaneg | ラーメン | /ɺaːmeɴ/ | "toazennoù ramen" |
| ɽ | retroflex flap | Warlpirieg | dupa (?) | /ɽupa/ | "harz-avel" |
| ⱱ | labiodental flap | Karangeg | | /ⱱara/ | "loen" |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
# Kensonenn dre froumal

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre froumal (saoz.: trill) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ma vez lakaet an aer da froumal en ul lec'h distagañ resis, da skouer pa vez distaget un 'r' kroañennek.
Daosut ha ma c'hall bezañ heñvel o son ec'h eo disheñvel-krenn doare distagañ ur gensonenn dre froumal diouzh hini ur gensonenn dre stlakat dre ma chom difiñv an organoù fonadur pa distager ur gensonenn dre froumal keit ha ma vez skoet un organ fonadur difiñv gwezh-ha-gwezh all gant un organ fonadur all pa distager ur gensonenn dre stlakat.
Setu roll ar c'hensonennoù dre froumal pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
    [ʙ] kensonenn diweuz dre froumal (mouezhiet), d.s. bamilekeg [àʙɨ́] ("ludu")
    [r] kensonenn kevig dre froumal mouezhiet, d.s. spagn. rey ([rej]; "roue")
    [r̥] kensonenn kevig dre froumal dimouezh, d.s. kemb. Rhagfyr ([ˈr̥aːgvɨr]; "miz Kerzu")
    [ʀ] kensonenn huged dre froumal (mouezhiet), d.s. port. europek carro ([ˈkaʀu]; "karr-tan")

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn silabennek
# Kensonenn dre serriñ huged divouezh

| LFE – niverenn | 111 |
| LFE – unicode | q |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | q |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn huged dre serriñ divouezh treuzskrivet [q] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 111.

## Skouerioù

* Aleuteg: qaataa, "pelec'h"
* Arabeg: القرآن [ʔælqʊr'ʔæːn], "Qur'an"
* Avareg: рахъу, "ludu" (hir atav)
* Tchetcheneg: кхоъ, "tri"
* Eyakeg: g̣u$^.$jih, "bleiz"
* Inuktitut: ᐃ"ᐃᑉᕆᐅᖅᑐᖅ, "ergerzhout"
* Iraqweg:, "torr"
* Henjorjieg: აჴოცაჲ, "distruj"
* Kabardeg: экхъыл, "poell"
* Kabileg: aqcic, "paotr"
* Kazac'heg: Қазақстан, "Kazac'hstan"
* Keteg: қан, "kregiñ"
* Klallameg: qəmtəm, "houarn"
* Koutenaieg: qaykiťwu, "nav"
* Nivc'heg: тяқр̆, "tri"
* Perseg: قورباغه, "glesker"
* Somalieg: qaab, "stumm"
* Tadaksahakeg:, "sec'h"
* Tsimchieg: gwildmḵa̱p'a, "butun"
* Youkagireg an hanternoz: маарх-, "unan"
* Youkagireg ar c'hreisteiz: атахл-, "daou"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn huged
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
* Qop(h)
# Kensonenn dre strakal

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dre strakal (saoz.: ejective consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn distaget dre serriñ an troc'h-avel war un dro.
Kensonennoù divouezh int atav.
Pa vezont distaget en un doare sklaer ec'h eo aes o anavezout. E yezhoù zo avat e vezont distaget en un doare gwan a-walc'h ha diaes e c'hell bezañ ober an diforc'h etre int ha kensonennoù dre serriñ plaen.
Merket e vez ar fed ma vez distaget ur gensonenn dre strakal hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel dre skrivañ ur skrap goude an arouezenn a diskwel pe hini eo al lec'h distagañ pennañ, da skouer [k’].
Kavet e vez stank seurt kensonennoù e reter ha su Afrika, kornôg ha gwalarn Norzhamerika ha kornôg Suamerika. En Europa ne vezont implijet nemet gant un nebeud yezhoù kaokazek. Ral-kenañ int e lec'hioù all dre ar bed.
Kensonennoù dre serriñ eo an darn vrasañ eus ar c'hensonennoù dre strakal implijet gant yezhoù komzet dre ar bed, ha [k’] eo an hini implijet an aliesañ. Ouzhpenn e vez kavet kensonennoù dre fic'hal ha - raloc'h - kensonennoù dre daravat distaget dre strakal ivez.
    Kensonenn strakal dre serriñ:
       [p’], d.s. en amhareg, skrivet ጰ Selaou
       [t’], d.s. en amhareg, skrivet ጠ Selaou
       [k’], d.s. en abc'hazeg акы ([aˈkʼə]; "unan") "one"Selaou
       [q’], d.s. en jorjieg, skrivet ყ Selaou
       [s’], d.s. en amhareg, skrivet ጸ Selaou
    Kensonenn strakal dre fic'hal:
       [tʃ’], d.s. en amhareg, skrivet ጨ
       [tɬ’], d.s. er yezhoù koiek-sanek
       [kx’], d.s. er yezhoù koiek-sanek
    Kensonenn strakal dre daravat:
       [ts’], d.s. e haousaeg
       [[ɬ’], d.s. en oubic'heg
    Kensonenn strakal tro-gin:
    [ʈ’, ʈʂ’], d.s. e yawelmanieg ha yezhoù yokutsek all. Ral-tre eo ar son-mañ daoust ha m'eo aes d'e distagañ.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
# Kensonenn diweuz dre strakal

| LFE – niverenn | 101 + 401 |
| LFE – unicode | pʼ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | p_> |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn diweuz dre strakal treuzskrivet [pʼ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 101 + 401 (sin diakritek).
Divouezh eo an holl gensonennoù dre strakal.

## Skouerioù

* Yezhoù etiopek, d.s. amhareg ha tigreeg;
* Oromoeg;
* Ketchwaeg: fonemoù disheñvel eo /p/, /pʰ/ ha /pʼ/;
* Oubic'heg: enebiet /pʼ pˤʼ/ ouzh /p pˤ b bˤ/.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn diweuz
* Kensonenn dre strakal
* Kensonenn divouezh