OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tchintangeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo an tchintangeg (chhintang pe teli) komzet gant nebeutoc'h evit 100 den (1991) e Nepal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Tchipayeg

An tchipayeg a zo ur yezh eus ar familh ourouek-tchipayek hag an hini nemeti komzet gant un niver bras a dud. Implijet eo gant 1200 den diwar un boblañs veuriadel eus 1800 e rannvro al Lenn Titikaka ha war ribloù ar ster Desaguadero e Departamant Oruro
# Tchitcheweg

Ur yezh vantouek eo an tchitcheweg (chichewa pe chinyanja) komzet e vez dreist-holl e kreiz su-kreiz Afrika met ivez e Mozambik, Zambia hag e Zimbabwe.
Gant ar saozneg ez eo an tchitcheweg unan eus div yezh ofisiel Malawi.

## Gwelet ivez:

* Yezhoù bantouek

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn diwar-benn an tchitcheweg
# Tchinboneg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo an tchinboneg (chinbon, ütbü pe chindwin chin) komzet gant tro-dro da 19.600 den (1983) e stad Chin, e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Tchingiz Aytmatov

Tchingiz Aytmatov :
| Tchingiz Aytmatov e 2003 ||
| Obererezh | romantoù, danevelloù, troidigezhioù |
| Ganedigezh | 12 Du 1928 URSS |
| Marv | 10 Mezheven 2008 Nürnberg, Alamagn |
| Yezh skrivañ | kirgizeg, rusianeg |
| Enorioù | Priz Lenin |
| Oberennoù pennañ ||
| Jamila ||
| kemmañ |
Tchingiz Aytmatov (kirgizeg: Чыңгыз Айтматов, Çıñğız Aytmatov, چىڭعىز ايتماتوۋ, distaget [tʃɯŋˈʁɯs ɑjtˈmɑtəf]; rusianeg: Чинги́з Тореку́лович Айтма́тов, Tchingiz Torekoulovitch Aytmatov) (12 Du 1928 - 10 Mezheven 2008) a oa ur skrivagner e kirgizeg ha rusianeg. Kirgiz e oa e dad met Tatarez e oa e vamm ; kargidi e oant o-daou. Harzet e voe e dad e 1937, tamallet dezhañ bezañ "broadelour" kirgiz, ha lakaet d'ar marv e 1938.
Abred e krogas ar mab da labourat hag a bep seurt micherioù a reas. E 1946 e krogas d'ober studioù en ur skol labour-douar e Frunze, met buan e cheñchas ha mont a reas da Voskva da studiañ al lennegezh, etre 1956 ha 1958. Goude e labouras evit ar gazetenn Pravda. Kregiñ a reas ivez da skrivañ lennegezh, e rusianeg hag e kirgizeg. E romant anavezetañ, Jamila, a voe embannet e 1958. Meur a briz en devoe gant e levrioù en Unaniezh Soviedel, evel ar Priz Lenin e 1963.
Daoust ma embannas muioc'h a skridoù e rusianeg eget e kirgizeg (lod eus e skridoù kirgizek a droas e-unan e rusianeg) e oa e oberenn un daolenn eus buhez an dud e Kirgizstan. Troet e voe e skridoù e meur a yezh : saozneg, galleg, alamaneg, nederlandeg... Savet e voe meur a film diwar e levrioù.
Goude bezañ bet ezel eus poellgor kreiz Strollad Komunour Kirgizstan e teuas da vezañ kuzulier e-kichen Mikhail Gorbatchev e 1985. E 1990 e oa kannadour diwezhañ an Unvaniezh Soviedel e Luksembourg. Etre 2000 ha 2008 e voe kannadour Kirgizstan e Bro-C'hall ha broioù Beneluks, hag annezet e oa e Brusel.
Mervel a reas en un ospital e Nürnberg, en Alamagn d'an 10 a viz Mezheven 2008. Beziet e voe e Kirgizstan d'ar 14 a viz Mezheven hag ouzhpenn 20 000 den a deuas d'e obidoù.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kyrgyz writer, perestroika ally Aitmatov dies - Reuters
* Chingiz Aitmatov, Who Wrote of Life in U.S.S.R., Is Dead at 79 - New York Times
# Tchinoukeg

Ur yezh penoutiek eus skourr yezhoù tchinoukek eo an tchinoukeg (chinook) komzet gant tro-dro da 12 den nemetken (diwar 300 den en holl) en Oregon ha Washington er Stadoù-Unanet (1996).
Teir rannyezh ez eus:
* Klatsopeg (klatsop pe tlatsop)
* Klakameg (clackama)
* Kikchteg (kiksht)
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
# Tchipeweg

Ur yezh aljek eus is-skourr eus ar yezhoù ojibwek eo ar tchipeweg (chippewa, ojibwe pe ojibweg ar mervent), komzet gant 103.826 den e Michegan Uhelañ betek Norzh Dakota er Stadoù-Unanet (1990).
Peder rannyezh ez eus:
* Tchipeweg Michiga-Wisconsin Uhelañ
* Tchipeweg kreiz Minnesota
* Tchipeweg al Lenn Ruz (Red Lake)
* Tchipeweg Bevenn Minnesota (Minnesota Border)
Kozh pe goshoc'h eo an darn vrasañ eus an dud a ra gant ar yezh-mañ c'hoazh hag en en arvar da vont da get emañ. Graet e vez strivoù naozh a-benn klask reiñ lusk d'ar yezh adarre.

## Gwelet ivez

* Ojibweg
* Yezhoù aljek
* Yezhoù algonkek ar c'hreiz
# Santa Cruz de Aragua

Santa Cruz de Aragua zo ur gêr e Venezuela, e kreiz stad Aragua ha kêr-benn kumun José Ángel Lamas. Da 36 176 a dud e save he foblañs e 2018.
Krouet e voe evel parrez d'an 23 a viz Here 1782 gant an eskob Mariano Martí (1720-1792).
# Santa Cruz de Mudela

Santa Cruz de Mudela zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Santa Cruz de Grío

Santa Cruz de Grío zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Santa Cruz de Bezana

Santa Cruz de Bezana zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
# Santa Cruz de Marchena

Santa Cruz de Marchena a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Santa Cruz de Moya

Santa Cruz de Moya zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Santa Cruz de Boedo

Santa Cruz de Boedo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Santa Cruz de La Palma

Santa Cruz de la Palma zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Santa Cruz de Tenerife, en enez La Palma. Kêr-benn enez La Palma eo (met n'eo ket kêr-benn ar broviñs), ha 17 716 a dud a oa enni o chom e 2019, goude ma'z eus muioc'h e Los Llanos de Aridane, enni 20 467 a dud e 2019.​
# Santa Cruz de Moncayo

Santa Cruz de Moncayo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Santa Cruz de Nogueras

Santa Cruz de Nogueras zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Ugento

Ugento zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Ugo d'Este

* Alberto V d'Este
* Figli
* Niccolò III d'Este
* Niccolò III
* Figli
* Alberto Carlo
* Ginevra
* Lucia
* Ercole I
* Sigismondo
* Ugo, mab bastard
* Leonello, mab bastard
* Borso, mab bastard
* Leonello d'Este
* Figli
* Niccolo d'Este
* Francesco, mab bastard
* Borso
* Modifica
Ugo d'Este (1405 - Ferrara, 21 a viz Mae 1425), anavezet ivez evel Ugo Aldobrandino, a oa mab da Nikolaz III d'Este ha d'e serc'h Stella de' Tolomei.

## Bugaleaj

E vreudeur all e oa:
* Leonello d'Este (1407-1450)
* ha Borso d'Este (1413 - 1471), bet o-daou o ren e Ferrara.
Evel mab henañ e oa da ren war-lerc'h e dad, evitañ da vezañ mab bastard, hag ur vuhez a ebatoù diroll hag a zispignoù bras an hini a gase, e-skoaz e vreudeur yaouankoc'h.
Pa ne oa ket dimezet e dad d'e vamm e voe yen a-walc'h ouzh e lezvamm nevez, eil pried e dad, Parisina Malatesta, da gentañ -penn, a oa tost a oad gantañ. Etre an ozhac'h hag e wreg Parisina avat, dimezet e Ravenna e 1414, e oa 20 vloaz memes tra.

## Darempred marvus

E 1424 e voe gourc'hemennet dezhañ gant e dad ambroug e lezvamm e-kerzh ur veaj e krogas o darempred avoultr, a gendalc'has goude o distro da Ferrara.
Fallout a raent en em gavout sioul en delizie di Belfiore, Fossadalbero e Quartesana.
Hervez tud all e krogas an avoultriezh en un doare all. E 1423 p'edo ar vosenn oc'h ober he reuz e repuas Parisina e castello di Fossadalbero e kompagnunezh he lezvab hag er c'hastell bihan e savas karantez etrezo.

## Marv

Ur vatezh a eas da gontañ da Nikolaz petra a c'hoarveze e-kuzh outañ, ma spias ouzh an amourouzien, m'o zapas a-greiz ober, ha m'o bac'has en ur c'hastell ma voent kondaonet ha dibennet.
War-lerc'h marv Ugo e voe e vreur Leonello d'Este, mab da Stella ivez, a voe anvet da hêr e dad.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20110721042049/http://www.bper.it/gruppobper/incontri/archivio/pdf_72/20_22_Trenti.pdf
* 1 2 http://www.parente.fe.it/maria_teresa_mistri/ferrara/fatti_miracoli_leggende/ugo_e_parisina.htm
* 1 2 https://web.archive.org/web/20121215054927/http://www.comune.rimini.it/servizi/citta/storia_di_rimini/-donne_di_rimini/pagina44.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20070312023830/http://www.storiaviva.it/arruolamento_compagnia_di_san_pietro/lionello_d_este_350.htm
# Uggiate-Trevano

Uggiate-Trevano zo ur gumun eus Italia e Proviñs Como, e Lombardia.
# Ugolino della Gherardesca

Ugolino della Gherardesca (Pisa, 1220 – Pisa, 1289) a oa ur politikour italian en XIIIvet kantved, kont Donoratico ha tirant Pisa. A orin lombard e oa e diegezh, Della Gherardesca.
Brudet eo evel an den krisañ zo bet en Italia an XIII$^{vet}$ kantved, ha patrom an haroz daonet en Divina Commedia gant Dante Alighieri, kondaonet da vervel gant an naon goude bout debret e vugale.
En XIIIvet kantved e oa bec'h bras en Italia etre Gwelfed ha Gibellined, kostezenn ar pab a-enep kostezenn an impalaer santel.
Etre daouarn ar C'hibellined e oa Pisa pa oa ar Welfed e penn ar c'hêrioù tro-war-dro, ha dreist-holl kêrioù Genoa ha Firenze. E penn kêr Pisa e oa bet lakaet gouarnamant kreñv ur podestà, un despot koulz lavarout
Ugolino a oa ganet e Pisa en tiegezh della Gherardesca, tud a ouenn uhel, a orin lombard, hag a oa liammet ouzh an impalaerien Hohenstaufen hag a oa e-touez renerien Toskana hag e penn ar C'hibellined e Pisa. Trubardiñ a reas kostezenn ar C'hibellined, pa reas da gêr Pisa koll un emgann war vor o tilezel e arme. Se ne viras ket outañ da gemer ar galloud goude, dre widre pe dre c'hourdrouz, ha da lazhañ kement hini a enebe outañ.
Gouarn kêr Bisa a reas dre ar c'hleze ken na voe steuet un irienn gant an arc'heskob Ruggeri Ubaldini a deuas a-benn da gregiñ ennañ. Kraouiet e voe Ugolino ha pevar mab dezhañ en un tour : da gentañ e roas dezho un tamm boued, dister a-walc'h, ha goude o leuskel da vervel gant an naon.
* Ugolino, kizellet gant Carpeaux, er Petit Palais, e Pariz.
* Ugolino en Divina Commedia, gant Jan van der Straet en 1537.

## Notennoù

* ↑ "Count Ugolino of Pisa", Bentley’s Miscellany 55 (1864), p. 173-78.

## Levrlennadur

* Paola Benigni, Massimo Becattini. Ugolino della Gherardesca: cronaca di una scoperta annunciata. Archeologia Viva n. 128 (2008).
* Thomas Caldecot Chub. Dante and His World. Boston: Little, Brown and Co. (1996).
* Joan M. Ferrante. The Political Vision of the Divine Comedy. Princeton: Princeton University Press (1984).
* Robert Hollander. "Inferno XXXIII, 37-74: Ugolino's Importunity". Speculum 59 (July 1984), p. 549–55.
* Robert Hollander. Circle 9 The Trustees of Princeton University (1997).
* James Miller. Dante & the Unorthodox; The Aesthetics of Transgression. Waterloo, Canada: Wilfrid University Press (2005).
* Gilbert, Allan H. Dante's Conception of Justice. Duke University Press, 1925.
* Francesco Mallegni, M. Luisa Ceccarelli Lemut. Il conte Ugolino di Donoratico tra antropologia e storia, Pisa 2003. ISBN 88-8492-059-0.
* Nicole Martinelli, "Dante and the Cannibal Count", Newsweek (1 February 2007).
* Guy P. Raffa. Circle 9, Cantos 31–34. University of Texas at Austin (2002).
* Theodore Spencer. "The Story of Ugolino in Dante and Chaucer". Speculum 9 (July 1934), p. 295–301.
* Paget Toynbee, A Dictionary of the Proper Names and Notable Matters in the Works of Dante, Oxford University Press (1968).
* Frances A. Yates. "Transformations of Dante's Ugolino". Journal of the Warburg and Courtauld Institutes 14 (1951), p. 92 – 117.
# Uharte

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Uharte zo un anv euskarek, hag a dalv kement hag enezenn.

## Adstumm

Deuet eo da vout Huarte e spagnoleg, evel anv-tiegezh.

## Lec'hanvadurezh
#### Euskal Herria

E Nafarroa eo e kaver an anv:
* Uharte: ur gumun
* Uharte: ur c'harter eus Lekaroz, unan eus kumunioù Baztan, e traonienn ar Baztan.
* Uharte-Arakil: ur bourk e Nafarroa
* Uharte Garazi: kumun e Nafarroa Beherea e kanton Donibane Garazi.
* Uhartehiri: e Nafarroa Beherea, en Amikuze, e kanton Donapaleu.

## Tud

* Juan Uharte: mezeg ha prederour.
* Pedro Uharte Iribarren: politikour
# Uggiano la Chiesa

Uggiano la Chiesa' zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Ugo

Ugo zo un anv-badez italianek.

## Adstumm

* Ugolino

## Yezhoù all

* Hugo

## Tud

* Ugo Buoncompagni, deuet da vout ar pab Gregor XIII.
* Ugolino della Gherardesca
* Ugolino Gonzaga (Mantova, 1320 – Mantova, 1362), condottiero italian.
* Ugo Tognazzi, aktour italian.
# Ugíjar

Ugíjar zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada. En 2022 e oa 2555 a dud o chom enni, en ur gorread a 66.96 km2, ma oa 38.15 den/km2.
# Uharte-Arakil

Uharte-Arakil (Huarte-Araquil hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun en gwalarn Nafarroa en Euskal Herria.
# Uharte (Nafarroa)

    Ur pennad Uharte zo ivez.
Uharte (Huarte e spagnoleg, stumm kenofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Sebastião Iañ

Sebastião Iañ (pe Dom Sebastião, pe Sebastian e brezhoneg), ganet d'an 20 a viz Genver 1554 (deiz Gouel Sebastian) e Lisboa ha marvet d'ar 4 a viz Eost 1578, a oa roue Portugal hag an Algarves adal an 11 a viz Mezheven 1557 betek e varv e 1578, hag an eil diwezhañ roue eus an Tiegezh Avis.

## E vuhez

Mab e oa da João Manuel, Priñs Portugal, ha d'e bried, Janed Aostria (1535-1573). E dad a oa mab d'ar roue João III, hag e vamm a oa merc'h d'an Impalaer santel Karl V.

## E varv

Mervel a reas e 1578 en emgann an Tri Roue, e Ksar el-Kebir e Maroko.
# Sebelinez

Sebelinez :
| Kudenn ebet (LR/lc) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Mustelidae |
| Iskerentiad : | Mustelinae |
| Genad : | Martes |
| Anv skiantel ||
| Martes zibellina Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sebelinez, pe zibelin, (Martes zibellina) a zo ur c'higdebrer bihan, kar d'ar mart, hag a vev e hanternoz Azia eus menezioù Oural betek Mongolia ha Japan.
Gwechall e kaved anezhi e kornôg Rusia, e Skandinavia hag e Polonia ivez. Brudet eo evit he c'hreoñ a vez implijet evit ober kalz doareoù dilhad evel, da skouer, ar shtreimel. Meur a liv e c'hell bezañ he blevenn met an hini a brizier ar muiañ eo an hini du, a zo ''sabel'' en ardamezouriezh.
Preizherien-deiz eo ar sebelinezed. Gant o c'hwesha hag o c'hleved ez eont da hemolc'hiñ anevaled bihan. En natur e vezont gouez a-walc'h met posupl eo o doñvaat m'o c'hemerer yaouank. Da c'hoarius ha kurius ez eont neuze.
Er c'hontrol d'ar marted arall eo ar sebelinezed loened-douar dreist-holl. Hemolc'hiñ a reont tamiaed, gwiñvered, logod, evned bihan, ha pesked. Debriñ a c'hellont hugennoù ivez pa vez ral ar boued. Pa vez fall an amzer e viront boued en o douarenn.

## Liammoù diavaez

* Ar sebelinez war Animal Diversity Web
# Seborga

Seborga zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Sebourg

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Sebourg |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Sebourg en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Kanton | Valenciennes-Reter |
| Kod INSEE | 59559 |
| Kod-post | 59990 |
| Maer | Gérard Delmotte |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 14,23 km² |
| Led | 50° 20' 35" Norzh |
| Hed | 03° 38' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 35 m |
| Uhelder brasañ | 102 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 820 (2007) |
| Stankter | 128 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Sebourg a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
* Ar vourc'h gwelet eus Belgia

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Aunelle ha war an harzoù gant Belgia emañ Sebourg.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Sebastián Ferrat

Roberto González López, ganet d'ar 17 a viz Gwengolo 1978 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Kerzu 2019, brudet dre e anv micher Sebastián Ferrat, a oa un aktour skinwel ha c'hoariva mec'hikan. Marvet eo gant ur Cysticercosis goude bezañ bet debret kig-moc'h brein.

## Liammoù diavaez

* Sebastián Ferrat war IMDb
# Sebastián Lerdo de Tejada

Sebastián Lerdo de Tejada y Corral (Jalapa, Veracruz, 24 a viz Ebrel, 1823 – 21 a viz Ebrel 1889 kêr New York) a zo bet prezidant Mec'hiko.
# Sebastião

Sebastiaõ zo un anv-badez portugalek.

## Adstumm

* Tião, stumm-bihanaat

## Yezhoù all

* Sebastian e brezhoneg
* Sébastien, e galleg (hag ivez Bastien) ; Sébastienne, Bastienne evit ar merc'hed.
* Sebastià e katalaneg :
* Sebastián, Sebas, e spagnoleg :
* Sebastiano en italianeg
* Sebastiaan izelvroeg.

## Tud

* Sebastião Iañ (1554-1578), Roue Portugal
* Sebastião Gabriel de Bourbon e Bragança
* Sebastião da Gama (1924-1952), barzh portugalat

## Pennadoù kar

* São Sebastião
# Sebou

Ar Sebou a zo ur stêr, 614 km hed dezhi, e Maroko. En em deurel a ra er Mor Atlantel.
# Sebastián Piñera

Sebastián Piñera, ganet d'ar 1añ a viz Kerzu 1949 e Santiago ha marvet d'ar 6 a viz C'hwevrer 2024 en ur gwallzarvoud biñsaskell, a oa un den a aferioù hag ur politikour eus an tu dehoù chileat. Prezidant Chile e oa bet etre miz Meurzh 2010 ha miz Meurzh 2014. Addilennet e oa bet da brezidant d'ar 17 a viz Kerzu 2017. Talet en deus en e eil resped ouzh ul luskad sokial bras e dibenn 2019, droukskouer ar Pandora Papers, kemm ar Vonreizh ha pandemiezh ar C'hovid-19. Lezet en doa e gador gant Gabriel Boric e 2022.
Manuel Blanco Encalada | Agustín Eyzaguirre | Ramón Freire y Serrano | Francisco Antonio Pinto Díaz | Francisco Ramón Vicuña Larraín | Francisco Ruiz Tagle | José Tomás Ovalle | Francisco Errázuriz | José Joaquín Prieto Vial | Manuel Bulnes Prieto | Manuel Montt Torres | José Joaquín Pérez Mascayano | Federico Errázuriz Zañartu | Aníbal Pinto Garmendia | Domingo Santa María González | José Manuel Balmaceda | Jorge Montt Álvarez | Federico Errázuriz Echaurren | Aníbal Zañartu | Germán Riesco Errázuriz | Pedro Montt Montt | Elías Fernández Albano | Emiliano Figueroa Larraín | Ramón Barros Luco | Juan Luis Sanfuentes Andonaegui | Arturo Alessandri Palma | Luis Altamirano | Luis Barros Borgoño | Carlos Ibáñez del Campo | Pedro Opazo | Manuel Trucco | Juan Esteban Montero Rodríguez | Carlos Dávila | Bartolomeo Blanche Espejo | Abraham Oyanedel Urrutia | Pedro Aguirre Cerda | Jerónimo Méndez | Juan Antonio Ríos Morales | Alfredo Duhalde | Gabriel González Videla | Jorge Alessandri Rodríguez | Eduardo Frei Montalva | Salvador Allende Gossens | Augusto Pinochet Ugarte | Patricio Aylwin Azócar | Eduardo Frei Ruiz-Tagle | Ricardo Lagos Escobar | Michelle Bachelet | Sebastián Piñera | Gabriel Boric
# Sigismondo Malatesta

Sigismondo Malatesta, pe Sigismondo Pandolfo Malatesta, ganet e Brescia d'an 19 a viz Mezheven 1417, ha marvet d'ar 7 a viz Here 1468 e Rimini, a oa condottiero ha kont Rimini en Italia ar XV$^{vet}$ kantved. Brudet e oa da vezañ ur brezelour ampart, hogen kriz ha treitour, ken e oa bet lesanvet « bleiz Rimini » (il lupo di Rimini).

## E vuhez

Mab e oa da Pandolfaccio Malatesta. E 1465 edo e penn arme Venezia pan eas ar republik da ober brezel d'an Impalaeriezh otoman. E 1522 e kemeras Rimini, hogen mont kuit a rankas dirak arme ar pab Adrian VI. A-hed e vuhez e stourmas da adkemer Rimini, kavell e diegezh, hag a oa bet aloubet gant armeoù ar pab ha staget ouzh Stadoù ar Pab.
# Sigismondo d'Este

Sigimondo d'Este zo anv meur a briñs italian:
* Sigismondo Iañ d'Este (1433-1507), eil mab Niccolò III d'Estehag e drede pried Ricciarda di Saluzzo;
* Sigismondo d'Este (1480-1524), diwezhañ mab Ercole Iañ d'Este, hag Eleonora di Napoli
* Sigismondo II d'Este (marvet e 1561)
* Sigismondo d'Este (1577-1628)
* Sigismondo III d'Este (1647-1732)
# Sigismund III Vasa

Sigismund III Vasa (e svedeg), pe Zygmunt III Waza e poloneg, pe Zigmantas Vaza e lituaneg (1566–1632), a oa ur priñs svedat dilennet da roue Pologn ha dug-meur Lituania e 1587.

## E vuhez

Ganet e oa d'an 20 a viz Mezheven 1566 e kastell Gripsholm, e Sveden, ha mervel a reas e Varsovia d'an 19 a viz Ebrel 1632. Mab e oa da Yann III, roue Sveden, ha d'e bried kentañ Katarina Jagellonica‎, priñsez eus Pologn.

### Pologn

Dilennet e voe da roue Pologn ha da Zug-Meur Lituania, lakaet e penn Republik an Div Vroad eta, en 1587. Chom a reas e penn an div vro betek 1632.

### Roue Sveden (1592- 1599)

Pa varvas e dad, e 1592, e teuas da vezañ roue Sveden war un dro. Met ne oa ket prest ar vro brotestant da c'houzañv ur roue katolik, ha brezel-diabarzh a voe. E 1599 e voe ret dezhañ tec'hel eus Sveden, ha leuskel ar gurunenn gant e eontr Karl, a voe anvet da roue.
* Gwelout ar pennad Brezel a-enep Sigismund.

## Dimezioù

Div wech e timezas, da ziv c'hoar
* Anna Aostria (1573-1598)
* Konstanza Aostria

## Bugale

Pemp bugel gant Anna Aostria (1573-1598), met Vladislaus hepken ne varvas ket en bugel:
* Anna Maria (23 a viz Mae 1593 – 9 a viz C'hwevrer 1600)
* Catherine (19 a viz Ebrel 1594 – 16 a viz Mae 1594)
* Vladislaus (9 a viz Mezheven 1595 – 20 a viz Mae 1648), (roue etre 1632 ha 1648 gant an anv Władysław IV Waza Polonia)
* Catherine (27 a viz Gwengolo 1596 – 2 a viz Mezheven 1597)
* Christopher (10 a viz C'hwevrer 1598 – 10 a viz C'hwevrer 1598)
Bugale en doe gant Konstanza Aostria.
* Jan Kazimierz (1607-1608), marvet da ur bloaz,
* Jan II Kazimierz (1609-1672), panował w latach 1648-1668,
* Jan Albert Waza (1612-1634),
* Karol Ferdynand (1613-1655),
* Aleksander Karol Waza (1614-1634),
* Anna Konstancja (1616-1616), marvet en bugelig,
* Anna Katarzyna Konstancja (1619-1651).
# Sigma (lizherenn)

Triwec’hvet lizherenn al lizherenneg c’hresianek eo sigma σίγμα (Σ, σ) hag a dalvez 200 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Skrivet e vez ς e diwezh ur ger.
Distaget e vez LFE [s] ken e gresianeg klasel hag e gresianeg a-vremañ.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek sin . Koulskoude e teu hec'h anv eus Samekh. War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherenn latin S ha kirillek C diwar al lizherenn c'hresianek-mañ d'he zro.

## Gwelet ivez

* Lizherenneg ar gresianeg
* Treuzlizherennadur gresianek
# Sigerig

Sigerig, pe Sigerico e spagnoleg, a oa roue ar Vizigoted e-pad ur sizhun e 415, goude drouklazhet Ataulf, a-raok bout drouklazhet d'e dro.
Drouklazhet e oa bet ar roue Ataulf gant ul lazher e servij ar jeneral Sarus. Hennezh, a oa breur da Sigerig, hag a oa bet kaset ivez un den d'e lazhañ gant Ataulf. Bec'h a savas neuze entre Sigerig ha Walia, breur da Ataulf, da c'houzout piv a vije lakaet da roue. Ha Sigerig an hini a voe trec'h, hogen ur pennadig amzer hepken.
Diskouez splann a reas diouzhtu petra a oa en e benn pa lakaas lazhañ c'hwec'h bugel da Ataulf, kement ha kas ar ouenn da get, ha pa zismegañsas Galla Placidia, intañvez Ataulf ha c'hoar d'an impalaer roman Honorius, ouzh he lakaat gant prizonidi all da gerzhout dirak e varc'h betek daouzek miltir eus kêr. Kement-se a zisplijas kaer da harperien Walia, hag int da lazhañ Sigerig da seizhvet deiz e ren .
| En e raok : Ataulf | Roue ar Vizigoted Sigerig 415-415 | War e lerc'h : Walia |

## Levrlennadur

* (fr) Renée Mussot-Goulard, Les Goths, Atlantica, Biarritz, 1999.
# Sigismondo Iañ d'Este

Sigismondo d'Este (Ferrara, 31 Eost 1433 – Ferrara, 1añ Ebrel 1507), a oa ur mab d'an dug Niccolò III d'Este hag a voe aotrou San Martino, Campogalliano, Castellarano, San Cassiano ha Rodeglia, ha gouarnour Reggio ha letanant Dugelezh Ferrara.

## Eured ha bugale

Dimeiñ a reas da Pizzocara ha pevar bugel o doe :
* Ercole (? - 1512), Aotrou San Martino,
** a zimezas da Angela Sforza,ha bugale dezho ;
* Lucrezia (? - 1544),
** a zimezas da Antonio Alberico II Malaspina, Markiz Massa hag Aotrou Carrara, mamm da Ricarda Malaspina;
* Bianca (? - ?),
** dimezet da Amerigo Sanseverino, Kont Capaccio;
* Diana (? - 1555),
** dimezet da Uguccione Contrari, Kont Vignola.

## Notennoù

* ↑ "Memorie nascoste. Carte di donne nel territorio aprano (secc. XVI-XX)" de Alessandra F. Celi e Simonetta Simonetti.
# Sigitas Kalvaitis

Sigitas Kalvaitis a zo bet ganet e 1987 e Plungė (Lituania).
Ur mestrc’hoarier echedoù lituanian eo.

## Liamm diavaez

* E fichennFIDE
# Sigillo

Sigillo zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Sigismund von Preußen

Sigismund von Preußen pe August Wilhelm Viktor Karl Heinrich Sigismund Prinz von Preußen (1896 en Kiel - 1978 en Puntarenas, Costa Rica), a oa ur priñs eus Prusia. Mab e oa da Heinrich von Preußen (1862-1929), amiral, ha da Irene von Hessen-Darmstadt.
En 1922 e voe kaset gant ur gompagnunezh kafe da labourat da Guatemala, ma renas ur blantadeg. Hag en 1928 ez eas aleshont da Costa Rica.