OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 31 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 475 : Romulus Augustulus a zo lakaet da impalaer roman.
* 1517 : embann a ra Martin Luther ar Pemzek Tezenn ha Pevar-Ugent dirak iliz Kastell Wittenberg, ha reiñ lañs evel-se d'an Disivoud protestant.
* 1914 : krouidigezh Club Atlético Capurro e Montevideo (Uruguay).
* 1916: galvet evit reiñ dorn d'ar polis hag an archerion a-enep d'ar vicherourion oc'h ober harz-labour e Petrograd, daou rujumant eus an tirlu a denn ouzh ar polis hag an archerion.
* 1917 : Trivet Emgann Gaza.
* 1929 : dont a ra e-maez e Pariz Les Trois Masques gant André Hugon, kentañ film komz istor ar sinema.
* 1992 : gwennet eo Galileo Galilei gant ar pab Yann-Baol II.
* 1956 : gant aerluioù ar Rouantelezh-Unanet ha Bro-C'hall ez eus kaset bombezennoù war Ejipt evit rediañ ar vro-se da addigeriñ Kanol Suez.
* 1996 : deroù abadennoù ar chadenn skinwel iwerzhonek Teilifís na Gaeilge.

## Ganedigezhioù

| Tchang Kai-chek. | Beverly Lynne | J.I.D |
* badezet 1632 : Johannes Vermeer, livour izelvroat.
* 1705 : Giovanni Vincenzo Ganganelli, aet da bab e 1769 evel Klemañs XIV.
* 1795 : John Keats, barzh saoznek.
* 1875 : Vallabhbhai Patel, politikour ha ministr en India.
* 1835 : Adolf von Baeyer, kimiour alaman, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1905.
* 1887 : Tchang Kai-chek, politikour ha den-Stad Sina.
* 1889 : Maurice Noguès, nijer gall a orin breizhat.
* 1892 : Aleksandr Alec'hin, mestrc'hoarier echedoù rusian.
* 1893 : Isidore Odorico, mozaiker brudet.
* 1922 : Norodom Sihanouk, roue Kambodja.
* 1955 : Vladas Gefenas, mestrc'hoarier echedoù lituaniat.
* 1958 : Jeannie Longo-Ciprelli, rederez war varc'h-houarn c'hall.
* 1983 : Aleksandr Grichtchouk, mestrc'hoarier echedoù rusian.
* 1990 : Emiliano Sala, melldroader arc'hantinat.

## Marvioù

* 1925 : Max Linder, aktour gall.
* 1953 : René Jayet, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1956 : Mary Patricia McCartney, mamm Paul McCartney.
* 1957 : Marcel Vallée, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1984 : Indira Gandhi, ministr kentañ India.
* 1993 : Federico Fellini, filmaozer italian.
* 1995 : Mario Napolitano, mestrc’hoarier echedoù italian.
* 1996 : Marcel Carné, filmaozer ha saver senario gall.
* 2006 : Pieter Willem Botha, politiker suafrikan, prezidant Suafrika etre 1984 ha 1989.
* 2011 : Flórián Albert, melldroader etrebroadel ha gourdoner hungarian.
* 2020 : Sean Connery, aktor skosat.

## Lidoù

* Lid etrebroadel :
** Halloween pe Samhain : lid a orin keltiek (lidet en Iwerzhon, diorroet e Stadoù-Unanet Amerika ha strewet e meur a vro).
* Iliz katolik roman:
** Sant an deiz: Sant Gwalon;
** sant Quentin, merzheriet e Galia (III$^e$ kantved);
** sant Wolfgang, manac'h suis beneadat, eskob Regensburg (X$^{vet}$ kantved).
* Ilizoù protestant:
** Deiz an Disivoud.
# 31 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1492: ar Roueed katolik Fernant hag Izabel a sin un dekred a-benn skarzhañ an holl Yuzevien eus Spagn nemet e teufent da vezañ Katoliked.
* 1945: war-droad ez a kuit Roparz Hemon eus Marburg (Bro-Alamagn).
* 1959: tec’hout a ra ar 14vet Dalai Lama, Tenzin Gyatso, da India ha goulenn ar repu politikel eno.
* 1979: mont a ra kuit ar soudarded saoz diwezhañ eus Malta.
* 2011: dont a ra Mayotte da vezañ unan eus departamantoù Bro-C'hall
* 2013 : kendeuziñ a ra Brit Air gant Airlinair ha Régional evit reiñ HOP!

## Ganedigezhioù

* 1519 : Herri II, roue Bro C'hall.
* 1596 : René Descartes, prederour gall.
* 1685 : Johann Sebastian Bach, sonaozer alaman.
* 1732 : Joseph Haydn, sonaozer aostrian.
* 1778 : Coenraad Jacob Temminck, loenoniour izelvroat.
* 1871 : Arthur Griffith (Art Ó Gríofa en iwerzhoneg), prezidant Dáil Éireann, unan eus saverien Sinn Féin.
* 1884 : Henri Queuille, politikour gall.
* 1905 : Federico Norcia, mestrc'hoarier echedoù italian
* 1926 : John Fowles, skrivagner saoz.
* 1927 : César Chávez, stourmer evit gwirioù al labourerien divroet eus Amerika Latin da Stadoù-Unanet Amerika.
* 1955 : Angus Young, sonaozer ha soner gitar aostralian, unan eus daou grouer ar strollad AC/DC.
* 1987 :
** Wang Yue, mestrc'hoarier echedoù sinaat.
** Humpy Koneru, mestrc'hoarierez echedoù indiat.

## Marvioù

* 1204 : Eleanora Akitania, Dugez Akitania, Rouanez Bro-C'hall ha Rouanez Bro-Saoz.
* 1814 : Pierre Sonnerat, ergerzher ha naturour gall.
* 1837 : John Constable, livour saoz.
* 1855 : Charlotte Brontë, skrivagnerez saoz.
* 1934 : Joseph Loth, yezhour breizhat.
* 1945 : Anne Frank, Yuzevez bet ganet en Alamagn, aozerez Deiziataer Anne Frank.
* 1980 : Jesse Owens, atletour stadunanat.
* 1988 : Gwilherm Dubourg, beleg ha skrivagner brezhoneg.
* 1995 :
** Selena.
** Madeleine Sologne, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 2016 : Imre Kertész, skrivagner hungarat, aet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 2002.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : Pridie calendas Apriles = Deiz kentan kent In Ebrel / Deiz-ha-bloaz dedi templ al Loar;
* Devezh César Chávez Day e stadoù hag e kêrioù zo er Stadoù Unanet.
* Devezh ar Frankiz e Malta.
# 31 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1521 : penn-kentañ Seziz Mézières.
* 1763 : Rio de Janeiro a ya da gêrbenn Brazil e-lec'h Salvador da Bahia.
* 1801 : echu eo Koulzad brezel Ejipt gant kodianidigezh lu Napoleon Iañ en Aleksandria.
* 1823 : Emgann an Trocadero e Puerto Real (e-kichen Cádiz).
* 1845 : ar regata kentañ e Kankaven.
* 1881 : enaouet evit ar wech kentañ tour-tan ar Maen, er c'hornôg da Enez-Sun.
* 1888 : kentañ muntr (Mary Ann Nichols) Yann an Toullgofer e Londrez.
* 1914 : trec'h lu Alamagn war hini Rusia da geñver Emgann Tannenberg.
* 1980 : krouidigezh ar sindikad Solidarność e Polonia.
* 1991 : Kirgizstan dizalc’h diouzh Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel.
* 1994 : harz-an-tan gant an IRA e Norzhiwerzhon.
* 1994 : mont a ra kuit ar soudarded rusian diwezhañ eus Estonia.

## Ganedigezhioù

* 12 : Caligula, trede impalaer roman etre 37 ha 41.
* 1786 : Michel-Eugène Chevreul, kimiour gall bet tapet gantañ ar Vedalenn Copley e 1857.
* 1879 : Alma Mahler, livourez ha sonerez aostrian-amerikan.
* 1903 : Vladimir Jankelevitch, prederour ha studier war ar sonerezh gall.
* 1945 : Van Morrison, kaner-sonaozer norzhiwerzhonat.
* 1949 : Richard Gere.
* 1970 : Debbie Gibson.

## Marvioù

* 1422 : Herri V, roue Bro-Saoz adalek 1413 betek e varv.
* 1709 : Andrea Pozzo, frer jezuist ha livour italian.
* 1724 : Luis Iañ, roue Spagn adalek ar 15 a viz Genver 1724 betek e varv.
* 1795 : François Philidor, sonaozour ha mestrc'hoarier echedoù gall.
* 1811 : Louis-Antoine de Bougainville, ergerzher ha merdeer gall.
* 1834 : Karl Ludwig Harding, steredoniour alaman.
* 1867 : Charles Baudelaire, barzh gallek.
* 1973 : John Ford, filmaozer amerikan.
* 1997 : Diana Frances Spencer (Lady Di), priñsez Kembre.
* 2010 : Laurent Fignon, reder marc'h-houarn gall.
* 2020 : Pranab Mukherjee, prezidant India.

## Lidoù

* Er Relijion gatolik :
** Santez Rozenn .
# 31 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 406 : penn-kentañ aloubadeg a-vras Galia gant an Alaned, ar Sueved hag ar Vandaled, goude ma treuzjont ar stêr Roen skornet.
* 1775 : Emgann Kebek.
* 1944 : kentañ niverenn ar sizhunieg Le Fouet ; embannet e vo betek miz Gouere 1946.
* 1945 : ar gazetenn Le Télégramme a gemenn d'he lennerien e vo adlakaet e pleustr tailhañ ar bara ; 300 g (e-lec'h 350 g) an deiz evit an dud deuet.
* 1946 : embann ar ra Prezidant ar SUA, Harry Truman, eo echu ent-ofisiel gant an Eil Brezel-bed.
* 1961 : klozet eo ar Steuñv Marshall.
* 1972 : skignañ a ra trede chadenn an ORTF.
* 1991 : URSS divodet ent-ofisiel.
* 1992 : dibenn Tchekoslovakia.
* 1999 : Boris Yeltsin a ziskrog diouzh e garg hag a zo kemeret gant Vladimir Poutin.
* 1999 : aotrouniezh klok Panamá war dachennad ar Ganol.

## Ganedigezhioù

* (n'eo ket gwall asur an deiziad-mañ) 1491 : Jakez Karter, ergerzher breizhat ha dizoloer Kanada.
* 1738 : Jean Hermann, mezeg ha naturour gall.
* 1817 : Joseph-Marie Bourdy, troour brezhonek.
* 1845 : Eugene William Oates, naturour saoz.
* 1851 : Charles Chubb, evnoniour breizhveuriat.
* 1868 : Charles Wallace Richmond, evnoniour stadunanat.
* 1869 : Henri Matisse, livour gall.
* 1880 : George Marshall, sekretour-stad stadunanat, a savas ar Steuñv Marshall (Priz Nobel ar Peoc'h) e 1953.
* 1899 : Jean Wall, aktour ha filmaozer gall.
* 1908 : Sir Simon Wiesenthal, a glaskas war-lerc'h torfedourien nazi.
* 1931 : Michel Bernard, reder damhir gall.
* 1937 : Sir Anthony Hopkins, aktour kembreat.
* 1942 : Andy Summers, sonaozer saoz hag eil soner gitar eus istor ar strollad The Police.
* 1948 : Donna Summer.
* 1977 : Psy (Park Jae-Sang).

## Marvioù

* 1807 : Jacques Cambry, kronikour, politikour ha tudoniour, diazezer an Akademiezh Keltiek.
* 1875 : Placide Guézou, beleg ha troour brezhonek.
* 1877 : Gustave Courbet, livour ha dispac'hour gall.
* 1896 : Olier Souetr, barzh (savet gantañ Gwerz Kêr Is).
* 1954 : Eugene Znosko-Borovsky, mestrc'hoarier echedoù, skrivagner ha kelennour rusian.
* 1980 : Marcel Barzin, prederour, politikour ha mestrc'hoarier echedoù belgiat.
* 1980 : Raoul Walsh, filmaozer amerikan.
* 1985 : Rick Nelson.
* 2018 : Andreo ar Merser, kelenner hag embanner brezhonek.

## Lidoù

* Katoligiezh:
** Sent an deiz :
*** sant Jelvestr, 33vet pab (etre 314 ha 335). Gant Kustentin Iañ, impalaer e oe e penn sened Arles (314) ha sened-meur Nikaia (325);
*** santez Katarina Labouré (1806-1876), leanez eus Kevredad Merc'hed ar Garantez;
*** sant Maeleg, diazezer manati Lanvaeleg.
* Noz Kalanna
Forzh gouelioù e-pad an noz el lodenn vrasañ eus ar bed evit an tremen d'ar Bloaz nevez.
# 31 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1498 : erruout a ra Kristol Goulm en enez Trinidad, hag em gant e drede beaj en tu all d'ar Meurvor Atlantel.
* 1893 : krouidigezh ar gevredigezh Conradh na Gaeilge e Dulenn, da adsevel an iwerzhoneg.
* 1968 : serret eo stal Apple Records e Londrez (94, Baker Street).
* 1985 : harzet eo reaktor kreizenn nukleel Brenniliz.

## Ganedigezhioù

* 1720 : Emmanuel Armand de Vignerot du Plessis (dug Aiguillon), penngomandant Breizh (1753-1768).
* 1900 : Morvan Marchal, tisavour hag emsavour politikel.
* 1901 : Jean Dubuffet, livour ha kizeller gall.
* 1910 : Yann Gerlann, emsaver breizhat.
* 1912 : Milton Friedman, armerzhour stadunanat.
* 1914 : Louis de Funès, aktour gall.
* 1919 : Primo Levi, kimiour ha skrivagner talian.
* 1920 : Polig Monjarret, soner ha dastumer sonioù breizhat.
* 1964 : C. C. Catch, kanerez Euro disco alaman.
* 1965 : J.K. Rowling, skrivagnerez saoz, (ijinerez Harry Potter).
* 1973 : Jacob Aagaard, mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù danat.

## Marvioù

| Denis Diderot | Jean Jaurès |
| | Antoine de Saint-Exupery |
* 1547 : Frañsez Iañ, roue Bro C'hall.
* 1556 : Ignacio de Loyola, saver urzh urzh ar Jezuisted.
* 1784 : Denis Diderot, skrivagner ha prederour gall.
* 1825 : Félix Julien Jean Bigot de Préameneu, breutaer ha kannad e Bodadenn vroadel lezenniñ (1791).
* 1886 : Franz Liszt, sonaozer ha pianoour aostrian-hungarian.
* 1909 : Zoé Berthier, skrivagnerez c'hallek.
* 1912 : Allan Octavian Hume, louzawour hag evnoniour saoz.
* 1914 : Jean Jaurès, politikour gall.
* 1917 : Hedd Wyn, barzh kembraek.
* 1921 : Charles Barney Cory, evnoniour ha golfer stadunanat.
* 1944 : Antoine de Saint-Exupéry, nijer ha skrivagner gall.
* 1954 : Edgar Maxence, livour gall.
* 1984 : Paol ar Flemm, sonaozer breton.
* 1993 : Baldoen Iañ, Roue Belgiz.
* 2017 : Jeanne Moreau, aktorez c'hall.
* 2020 : Alan Parker, filmaozer saoz.

## Lidoù

* deiz gouel Ignas Loyola, saver Kompagnunezh Jezuz.
# 31 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1910 : dizalc’hiezh Suafrika e diabarzh an impalaeriezh saoz.
* 1911 : moridigezh ar mordreizher Titanic e Belfast.
* 1924 : emglev etre an Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel ha gouarnamant Sina diwar-goust Mongolia, o tisklêriañ emañ Mongolia an Diavaez e-barzh Republik Sina.
* 1946 : daoust dezhañ bezañ didamallet kondaonet eo Roparz Hemon d'an di-zellid broadel.
* 1961 : embannet ar Republik e Suafrika.
* 1995 : daoust da War-raok Gwengamp bezañ kollet e grogad diwezhañ (0-3) e Nimes e c'hoario e Kentañ Rummad ar vell-droad a-benn ar c'houlzad da zont.

## Ganedigezhioù

* 1641 : Pierre de Châlons, beleg ha geriadurour brezhonek.
* 1819 : Walt Whitman, barzh saoznek eus Stadoù-Unanet Amerika.
* 1882 : Yann-Vari Frañsez Jakob, barzh brezhonek.
* 1887 : Saint-John Perse, skrivagner gallek, tapet Priz Nobel al Lennegezh gantañ e 1960.
* 1930 : Clint Eastwood, aktour ha filmaozer stadunanat.
* 1938 : Peter Yarrow, kaner ha soner gitar, unan eus izili an triad kanerien stadunanat Peter, Paul and Mary.
* 1945 : Rainer Werner Fassbinder, saver filmoù alaman.
* 1948 : John "Bonzo" Bonham, saver kanaouennoù ha soner taboulin saoz, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Led Zeppelin.
* 1983 : Ni Hua, mestrc'hoarier echedoù sinaat.

## Marvioù

* 1809 : Joseph Haydn, sonaozour aostrian
* 1832 : Évariste Galois, matematikour gall.
* 1954 : Andrée Clément, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1976 : Jacques Monod, bevoniour gall, tapet gantañ Priz Nobel ar Fiziologiezh pe ar Medisinerezh e 1965.
* 1987 : Marc'harid Gourlaouen, sekretourez Skol Ober e-pad 40 vloaz.

## Lidoù

* Devezh etrebroadel hep butun.
* er Relijion gatolik :
** Nerin.
# Alberzh Veur

Albrecht von Bollstädt (1193 pe 1206 – 15 a viz Du 1280), pe Sant Alberzh Veur, a oa ur beleg dominikan, prederour, doueoniour, naturour, kimiour hag alkimiour alaman.
Kelenner brudet e oa en XIII$^{vet}$ kantved, ha mestr da Tommaso d'Aquino.
E 1250 e tizoloas an arsenik.
# Alberzh Mecklenburg

Alberzh Mecklenburg (pe Albrecht von Mecklenburg en alamaneg ) zo bet anv meur a briñs pe dug eus Mecklenburg.
* Alberzh Iañ Mecklenburg, priñs 1264–1265
* Alberzh II av Mecklenburg, priñs 1329–1348, dug 1348–1384
* Alberzh III Mecklenburg, mab da Alberzh II; roue Sveden (1364–1389) ha dug Mecklenburg (1384–1412),
* Alberzh IV Mecklenburg, dug (medregent) 1383–1388
* Alberzh V Mecklenburg, dug 1412–1423, mab da Alberzh III.
* Alberzh VI Mecklenburg, dug 1477–1483
* Alberzh VII Mecklenburg, dug 1503–1547
* Alberzh VIII Mecklenburg, dug 1628–1631

## Pennadoù kar

* Albrecht
* Mecklenburg
# Alberzh Iañ

Alberzh Iañ zo anv meur a gont, dug pe roue.

## Tud

* Alberzh I$^{añ}$ Vermandois, kont Vermandois etre 946 ha 987.
* Alberzh I$^{añ}$ Namur, kont Namur etre 981 ha 1011.
* Alberzh I$^{añ}$ Chiny kont Chiny war-dro 1131-1162.
* Albert Iañ eskob Verdun eus 1156 betek 1162.
* Alberzh I$^{añ}$ Brandenburg margrav Brandenburg etre 1157 ha 1170.
* Alberzh I$^{añ}$ Brunswick-Grubenhagen, dug Brunswick-Grubenhagen adal 1361 betek1383.
* Alberzh I$^{añ}$ Hainaut kont Hainaut ha dug Bavaria adal 1388 betek 1404.
* Alberzh I$^{añ}$ Mecklemburg-Stargard, dug Mecklemburg-Stargard adal 1392 betek 1397.
* Alberzh I$^{añ}$ Monaco, priñs Monako adal 1889 betek 1922.
* Alberzh I$^{añ}$, roue ar Velgiz adal 1909 betek 1934.

## Pennad kar

* Alberzh II
* Alberzh III
* Alberzh
# Alberzh Trevidig

Alberzh Trevidig (Albert Trévidic en ti-kêr), ganet e miz Mezheven 1921 e Plougêr ha marvet e miz Gouere 2012 e Karaez-Plougêr, a zo un den en deus gouestlet e vuhez da sevenadur Breizh ha d'ar brezhoneg.
Skolaer eo bet a-raok dont da vezañ merour ospital Karaez.
Labouret en deus gant Polig Monjarret evit dastum tonioù kozh, gant Loeiz Roparz evit reiñ lañs en-dro d'ar festoù-noz. Savet en doa Kelc'h Keltiek Karaez e 1947, ha Bagad Chiminaoued Karaez e 1948. Prezidant ar c'helc'h eo bet e-pad 25 bloaz (1947-1972).
Dastumet en deus kontadennoù (bet embannet gant Hor Yezh). Kaset en deus ar gouren war-raok ivez. Sekretour meur ar FALSAB (Fédération des Amis des Luttes et des Sports Athlétiques Bretons) eo bet.
Gant Pêr Roy e krouas Kreizenn Sevenadurel Kendalc'h.
Ezel eo bet eus ar MOB (Mouvement pour l'Organisation de la Bretagne) adalek 1958 hag e-pad un toullad bloavezhioù.
Resevet en deus kolier Urzh an Erminig e 1990.
Aet eo da Anaon e miz Gouere 2012.

## Skridoù

* (gant Mai Aoffred) Gerioù implijet e korn-bro Karaez Hor Yezh, 1982, niv. 144, ha niv. 148-149 (1983).
* "Kontadennoù Iwan ar Roc'h ha Jañ-Louilh Rolen" Hor Yezh, niv. 156-157 (1984), niv. 172-173 (1987).
* "Dibarderioù rannyezh ar Poc'hêr", niv. 172-173 (1987)

## Liammoù diavaez

* Kemenn e varv war ABP.
# Alberzh a Württemberg

Alberzh a Württemberg a oa un ofiser ag al Lu alaman e-pad ar ar Brezel bed kentañ, bet ganet d'an 23 a viz Here 1865 e Vienna (Aostria) ha marvet d'an 29 a viz Here 1939 en Altshausen, e Baden-Württemberg (Alamagn).
# Albese con Cassano

Albese con Cassano zo ur gumun eus Italia e Proviñs Como, e Lombardia.
# Albettone

Albettone zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Albi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Albi zo un anv-lec'h :
* Albi e Republik Italia,
* Albi e Republik Bro-C'hall.
# Albi (Calabria)

Albi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 863 a dud zo enni o chom.

## Monumantoù
### Mirdioù

* Museo della Civiltà agrosilvopastorale, delle Arti e delle Tradizioni

### Ilizoù

* Abati Maria di Pesaca
* Iliz Santa Maria della Misericordia
* Iliz Santa Maria delle Grazie
# Alberzh Iañ (Belgia)

Alberzh Iañ a zo bet ganet d'an 8 a viz Ebrel 1875 e Brusel (Belgia) ha marvet p'edo o krimpañ ouzh ar reier e Marche-les-Dames (Proviñs Liège-Belgia) d'ar 17 a viz C'hwevrer 1934.
Roue Belgiz adalek an 23 a viz Kerzu 1909 (goude marv e eontr Leopold II) betek e varv.

## Ul levr diwar e benn

* Marie-Rose Thielemans hag Emile Vandewoude, Le roi Albert au travers de ses lettres inédites (1882-1916), Embannadurioù Office international de librairie, Brusel, 1982.
# Amos (profed)

Er Bibl ez eo Amos unan eus an daouzek profed "bihan". Ur mesaer e oa, ganet e Tekoa tost da Vetlehem, e Rouantelezh Yehouda. Prezegenniñ a reas da vare ren Yarovam II war-dro kreiz an VIIIvet kantved kent JK, un tamm a-raok Hoshea. Stad Israel er mare-se a rae berzh, met e-kichen pompadoù an uhelidi e rae gwalenn an davantegezh, mac'homerezh ar re vras war an dud vunut, breinadur ar barnerezh, azeulerezh a-ziavaez hag idolerezh. Prezegenniñ a reas Amos enep ar saviad-se. Hervez Levr Amos (Am 7, 10 -17) e voe gourdrouzet Amos gant Amasia a lavaras dezhañ distreiñ da Yehouda met chom a reas en Israel da prezegenniñ.

#### Daveoù

* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, levrenn 3, p212
# Amos (tad Yeshaia)

Hervez gwerzenn gentañ Levr Yeshaia (Ye 1,1) e oa Amos anv tad ar profed Yeshaia.
# Amos Sawyer

Amos Sawyer (ganet d'ar 15 a viz Even 1945 - 17 C'hwe 2022) a oa ur politikour liberian, bet e penn ar Stad er bloavezhioù 1990.
Ur brezel diabarzh a oa tarzhet e Liberia e 1990 ha d'an 9 a viz Gwengolo e voe lazhet ar prezidant Samuel Doe. Sawyer a voe neuze lakaet da brezidant en etrekarg d'an 22 a viz Du evit ur bloaz. Astennet e voe e respetad evit 4 bloaz e-pad ar brezel a dalc'he d'ober e reuz er vro. D'ar 7 a viz Meurzh 1994 e rankas lakaat un termen d'e garg, hervez an argerzh peoc'h lakaet e plas.
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# Amour (Maupassant)

Amour zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1886.

## Istor

Kentañ ma voe embannet a oa er gelaouenn Gil Blas d'ar 7 a viz Kerzu 1886.
Ademmbannet e voe bloaz goude, en 1887, en dastumad Le Horla (dastumad).

## Embannadurioù

* 1886 - Amour, e Gil Blas.
* 1887 - Amour, en dastumad Le Horla embannet gant Paul Ollendorff.
* 1979 - Amour, e Maupassant, Contes et Nouvelles, levrenn II, skrid notennet gant Louis Forestier, éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade.

## Liamm diavaez

* (fr) Amour en dastumad Le Horla.

## Pennadoù kar

* Danevelloù Guy de Maupassant

## Notennoù

* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, tome II, notice de Louis Forestier (pp. 1567-1568), éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1979 (ISBN 978 2 07 010805 3)
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |