OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nothobranchius palmqvisti

Nothobranchius palmqvisti :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cyprinodontiformes |
| Kerentiad : | Aplocheilidae |
| Genad : | Nothobranchius |
| Anv skiantel ||
| Nothobranchius palmqvisti (Lönnberg, 1907) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nothobranchius palmqvisti zo ur spesad pesked dour dous trovanel eus Kenya ha Tanzania.
# Noter

Un noter zo ur gwiraour a vicher frank hag ofiser publik karget a-berzh Stad da guzuliañ, da hanterouriñ ha da sevel aktaoù gwirel an aferioù keodedel di-zebatus - anvet aktaoù noteriet - o deus pe a rank kaout ar furm diles. E labour a vez dreist-holl sevel ha mirout aktaoù noteriet, da skouer kevratoù-dimeziñ, testamantoù, donezonoù hag aktaoù anvegezh.
# Nothelm Sussex

Nothelm Sussex a oa Roue Sussex asambles gant Watt, Osric hag Æthelstan war a seblant. E 692 e roas douarier d'e c'hoar Noðgyð (Nothgyth). Nothelmus rex Suthsax’ e oa anvet er c'harta met Nunna rex Sussax’ e sinas. Ar c'harta diwezhañ sinet gant Nothelm a zo bloaziet a 714 met ur fazi evit 717 eo moarvat.
Hervez ar C'hronik Angl-ha-Saozon eñ-defe stourmet ouzh Geraint Domnoea e 710 asambles gant Ine Wessex
Cissa · Æðelwealh · Eadwulf · Ecgwald · Berhthun · Andhun · Noðhelm · Watt · Bryni · ?Osric · Æðelstan · Æðelberht · Osmund · Oswald · Oslac · Ealdwulf · Ælfwald ·
# Nothofagus truncata

Nothofagus truncata :
| Nothofagus truncata ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Fagales |
| Kerentiad : | Fagaceae |
| Genad : | Nothofagus |
| Anv skiantel ||
| Nothofagus truncata (Colenso) Heenan & Smissen ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nothofagus truncata a zo ur spesad gwez ha ne gaver nemet e Zeland-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'o deus ar gwez anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
# Nothoprocta

Nothoprocta :
| Nothoprocta pentlandii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Tinamiformes |
| Kerentiad : | Tinamidae |
| Anv skiantel ||
| Nothoprocta P.L.Sclater & Salvin, 1873 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nothoprocta a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
Krouet e oa bet e 1873 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag Osbert Salvin (1835-1898).

## An anv

Nothoprocta a dalvezfe kement ha falslost.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad tinamoued a ya d'ober ar genad :
* Nothoprocta cinerascens
** N. c. cinerascens ha N. c. parvimaculata,
* Nothoprocta curvirostris
** N. c. curvirostris ha N. c. peruviana,
* Nothoprocta ornata (heñvelster : Nothoprocta kalinowskii)
** N. o. branickii, N. o. ornata ha N. o. rostrata,
* tinamou an Andoù (Nothoprocta pentlandii)
** N. p. ambigua, N. p. doeringi, N. p. fulvescens, N. p. mendozae, N. p. niethammeri, N. p. oustaleti ha N. p. pentlandii,
* Nothoprocta perdicaria
** N. p. perdicaria ha N. p. sanborni,
* Nothoprocta taczanowskii.
O c'havout a reer holl e Suamerika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tinamidae/Nothoprocta (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Genver 2016).
# Nothocercus

Nothocercus :
| Nithocercus nigrocapillus, (tresadenn). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Tinamiformes |
| Kerentiad : | Tinamidae |
| Anv skiantel ||
| Nothocercus Bonaparte, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nothocercus a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
Krouet e oa bet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad tinamoued a zo er genad :
* tinamou Bonaparte (Nothocercus bonapartei)
** N. b. bonapartei, N. b. discrepans, N. b. frantzii, N. b. intercedens ha N. b. plumbeiceps,
* Nothocercus julius,
* Nothocercus nigrocapillus
** N. n. cadwaladeri ha N. n. nigrocapillus.
O c'havout a reer holl e Suamerika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tinamidae/Nothocercus (lennet e-barzh d'an 3 a viz Genver 2016).
# Ma breur Jakez

Ma breur Jakez zo ur ganaouennig e brezhoneg evit ar vugale, azasaet diwar ar Frère Jacques gallek.

## Stummoù disheñvel

Meur a stumm anavezet a zo.

### Doare Arvor

Hemañ a gaver er gazetenn Arvor
Va breur Jakez, Va breur Jakez Kousket oc'h ? Kousket oc'h ? Sonit ar Gousperoù, Sonit ar Gousperoù, Bing, bang, baoñ, Bing, bang, baoñ.
Awenet eo splann gant ar stumm gallek, goude ma ra anv eus gousperoù e-lec'h matinezoù.

### Doare Plouz-foenn

Ar stumm-mañ a gaver en hentenn-deskiñ Plouz-foenn, savet gant Daniel Carré hag Erwan Evenou, embannet gant TES.
Ma breur Jakez, Ma breur Jakez, Kousket out, kousket out ? Deus da zebriñ krampouezh Deus da zebriñ krampouezh Gant laezh dous, gant laezh dous !

### Doare Kanit 'ta tudoù

Un doare kalz hiroc'h zo el levr Kanit 'ta tudoù. N'eo ket skrivet gant piv eo bet savet. Diouzh gwelout e c'hallfe bezañ ar stumm koshañ, nemet n'eus meneg ebet eus kleier, na netra relijiel.
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Kousket out, kousket out ?
    Deus da zebriñ krampouezh
    Deus da zebriñ krampouezh
    Gant laezh dous, gant laezh dous !
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Bouzar out, bouzar out ?
    Echu an dijuniñ
    Ret e vo dit yuniñ
    Te 'gar re da wele.
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Kreisteiz eo, kreisteiz eo,
    Klev ar yod o vouilhañ
    Klev ar c'hig o fritañ
    Merenn eo, hast afo!
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Marv out, marv out,
    Merenn a zo debret
    Hag ar pladoù skaotet
    N'ez po mann, betek koan!
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Prest eo koan, prest eo koan,
    Te 'vo re ziwezhat,
    Ne vo tra da lipat,
    Te 'raio kof goullo!
    Va breur Jakez, va breur Jakez,
    Noz-du eo, noz-du eo,
    Bremañ c'hellez gedal
    Bremañ c'hellez roc'hal
    Roc'h, roc'h, roc'h, 'vel ur broc'h.

## Breurig Jakez

Ur ganaouenn all, anvet Breurig Jakez zo bet savet gant Roparz Hemon.

## Liammoù diavaez

* Fichenn Dastum evit un enrolladur eus 1982 (gant an adstumm "…gant chistr dous").

## Notennoù ha daveoù

* ↑ niv. 49, 7 a viz Kerzu 1941, p.1e.
* ↑ Plouz… foenn… p.12.
* ↑ Kanaouennoù III, Mouladurioù Hor Yezh, 1986, p. 66.
# Maarkedal

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Maarkedal zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 46,15 km²
* Poblañs (2022) : 6 386 a dud
* Stankter : 138 den/km²
# Ma c'helljen-me kanañ laouen

Ma c'helljen-me kanañ laouen a zo ur pezh-c'hoari savet ha c'hoariet gant Strollad ar Vro Bagan, ur strollad c'hoariva renet gant Goulc'han Kervella.
C'hoariet e oa bet meur a wezh er bloavezhioù 1970 ha berzh bras en doa graet neuze. Adc'hoariet eo bet e 2006.

## Levrlennadur

* Strollad ar Vro Bagan, Ma c'helljen-me kanañ laouen, Al Liamm, Ar Baol-Skoubleg, trede trimiziad, 1977.
# Maarten de Vos

Maarten de Vos (1532–1603), anvet ivez Marten, a oa ul livour hag un tresour a oa o chom en Antwerpen e dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved.
Evel Frans Floris e veajas da Italia, hag e voe levezonet gant an orbidouriezh, un doare livañ hag a oa brudet d'ar mare-se. Levezonet e voe ivez gant an doare ma live arzourien Venezia, ha gallout a rafe bezañ bet o labourat e stal-labour Tintoretto. Goude ma vije bet graet o reuz gant an dorrerien-skeudennoù e 1566, e voe e-touez ar re a ginklas an ilizoù en-dro en Antwerpen. Al lod brasañ eus e oberennoù, evel Sant Lukaz o livañ ar Werc'hez (1602), livet diwar c'houlenn kouch Sant Lukaz hag An Eured e Kana (1597), livet evit kouch ar werzherien gwin, a voe urzhiet gant kouchoù Antwerpen. E niz, anvet Willem de Vos, a voe livour ivez.
Unan eus krouerien kevredigezh ar Romanegourien e voe ivez. Enni edo bodet arzourien, tud plijet gant an arzoù ha lennegourien o doa bet tro da veajiñ da Roma, hag a oa dedennet gant al lennegouriezh a oa eno.
Ul livadur hirgelc'hiek o tiskouez an ael Rafael a vez lakaet war e gont, hag ivez ul livadur o tiskouez Tobiaz yaouank, hag a c'haller gwelout e Mec'hiko.

## Notennoù

* ↑ Kristin Lohse Belkin. Rubens. Phaidon Press, 1998 (pp. 22-24). ISBN 0-7148-3412-2
* ↑ Christiaan Schuckman: "Vos, Marten [Maarten; Maerten] de, the elder" Grove Art Online. Oxford University Press
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ma eontr Jules

Mon oncle Jules zo un danevell gant Guy de Maupassant embannet e 1883.

## Istor

Da gentañ e oa bet embannet d'ar 7 a viz Eost 1883 er gelaouenn Le Gaulois, ha dediet d'al livour Jean-Achille Benouville.
Adembannet e oa bet, bloaz goude, e 1884, en dastumad Miss Harriet.

## An danevell

Joseph Davranche a gont d'an daneveller un istor chomet en e eñvor eus un eontr aet kuit da Amerika.

## Embannadurioù

* En dastumad Miss Harriet, embannet gant Livre de poche, ha Gallimard Poche.
* Mon oncle Jules, e Maupassant, Contes et Nouvelles, levrenn I, Embannadurioù Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1974 (ISBN 978-2-07-010805-3).

## E brezhoneg

* « Ma eontr Jules » , troidigezh gant Mark Kerrain, Al Liamm niv. 290, Mae-Eost 1995, pp. 242–251.

## Liammoù diavaez

* Ar skrid orin e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Maariv

Maariv (מַעֲרִיב hebraeg a dalvez An abardaez) a zo ur gazetenn hebraek pemdeziek a vez embannet en Israel. Ment un tabloid a zo dezhi. An eil kazetenn gwerzhet ar muiañ er vro eo goude Yedioth Ahronoth, hag an trede hini a-fet niver a lennerien, goude Israel HaYom. En un enklask kaset gant TGI ma keñverier sifroù dibenn 2009 ha re dibenn 2009 e lenner ez eo digresket un tammig gwerzhañ Maariv (eus 13,8% da 13,6%) Yoav Tzur eo a zo e penn ar gazetenn, kemer a reas lec'h Doron Galezer ha Ruth Yuval hag a guitaas ar gazetenn abalamour ma veze krennet he budjed.
Ouzhpenn ar gazetenn bemdeziek hag ar stagadennoù ez eo Maariv un embregerezh kelaouiñ perc'henn war gazetennoù lec'hel, ur skourr magazinoù, hag ul lec'hienn internet damzistag anvet NRG, ma kaver lod brasañ pennadoù ar gazetenn.

## Stagadennoù

* War ar sizhun:
** "Ar magazin" (displeg politikerezh ha savboentoù, yec'hed, sevenadur, gerioù-kroz, dudi, programmoù skinwel ha skingomz)
** Arc'hanterezh
** Sportoù
* Da Veurzh
** Magazin stil-er gêr
* Da Verc'her
** Magazin stil-giz
* Da Wener
** Musaf Shabat (dielfennañ ha displegoù politikel, burutelladennoù levrioù, fent)
** Sofshavua (magazin an dibenn-sizhun)
** Promo (sevenadur ha dudi, programmoù skinwel ha skingomz)
** Asakim (arc'hanterezh)
** ur gazetenn sizhuniek lec'hel, diouzh ar rannvroioù

## Notennoù

* ↑ http://www.globes.co.il/serveen/globes/docview.asp?did=1000534102&fid=942 TGI survey shows "Globes" only paper to grow Li-Or Averbuch, 27 a viz Genver 2010, Globes
* ↑ יואב צור מונה לעורך עיתון מעריב| url=https://web.archive.org/web/20090611055522/http://www.nrg.co.il/online/1/ART1/900/528.html nrg Maariv

## Liamm diavaez

* Lec'hienn NRG
* Maariv
# Maaseik

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Maaseik (limbourgeg : Mezeik) zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg. Pennlec'h Arondisamant Maaseik eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 77,18 km²
* Poblañs (2022) : 25 524 a dud
* Stankter : 331 den/km²
# Ma femme (Maupassant)

Ma femme zo un danevell c'hallek gant Maupassant e 1882.

## Istor

* Kentañ ma voe embannet a oa er gelaouenn Gil Blas d'ar 5 a viz Kerzu 1882.
* Adembannet e voe diwezhatoc'h, en miz Mae 1887, en dastumad Misti.

## An danevell

Gwazed a gont, goude ur banvez, penaos e oant bet dimezet...

## Pennadoù kar

* Danevelloù Guy de Maupassant
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Maaja Ranniku

Meurc'hoarierez echedoù estonian ha soviedat.
Kampionez Estonia e voe e 1961, 1963, 1967, 1973, 1981, 1982, 1984, 1987, 1988 ha 1991.
Kampionez maouezi Unaniezh Soviedel e 1963 (a-gevred), 1967 and 1970 (a-gevred).

## Liammoù diavaez

* Partiennoù Maaja Ranniku
* Ur bartienn a-enep da Antoaneta Stefanova
# Maasmechelen

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Maasmechelen zo ur gumun izelvroek e Belgia e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 76,85 km²
* Poblañs (2022) : 39 409 a dud
* Stankter : 513 den/km²
# Navac'hoeg

Ur yezh na-dene eo an navac'hoeg (diné bizaad) komzet gant ouzhpenn 170 000 den (Navac'hoed) evel yezh kentañ e mervent ar Stadoù-Unanet. Isrenket e vez e-touez yezhoù atabaskek ar su komzet dreist-holl e gwalarn Kanada hag Alaska. N'eus yezh ebet all komzet gant ur bobl-orin eus ar Stadoù-Unanet gant muioc'h a dud a ra ganti evit an navac'hoeg hag o vont war gresk emañ a niver a dud barrek warni.
Implijet e voe an navac'hoeg evel yezh kuzh e-pad an Eil Brezel-bed.
Ur yezh liessintetezelek eo an navac'hoeg hag pouezusoc'h a-bell ec'h eo ar verboù evit an anvioù-kadarn.

## Gwelet ivez

* Yezhoù na-dene
* Yezhoù atabaskek

## Liammoù diavaez

* Skouerioù navac'hoeg
* Liammoù evit dafar diwar-benn an navac'hoeg
* Lec'hienn diwar-benn an navac'hoeg
* Akademiezh an navac'hoeg
* Lec'hienn diwar-benn an navac'hoeg
* Geriaoueg navac'hoeg
# Navadijos

Navadijos zo ur gumun e Spagn, en proviñs Ávila, e kumuniezh emren Castilla y León.
# Navacerrada

Navacerrada zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
# Navaescurial

Navaescurial zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Navafría

Navafría zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Navahermosa

Navahermosa zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Toledo.
# Navacepedilla de Corneja

Navacepedilla de Corneja zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Navaconcejo

Navaconcejo zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 2 065 (2023).
# Navacepeda de Tormes

Navacepeda de Tormes zo ur gêrig e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
# Mesegar de Corneja

Mesegar de Corneja zo ur gumun e Spagn e Proviñs Ávila.
# Mesen

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Mesen en izelvroeg, Messines e galleg, Messène e pikardeg, zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez, er Westhoek. Ur gumun izelvroek gant aezamantoù yezhel e galleg eo. Bihanañ kêr Belgia eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 3,6 km²
* Poblañs (2022) : 1 062 a dud
* Stankter : 295 den/km²
Div lodenn zo er gumun, gant un tamm eus Ploegsteert (ranngumun eus Comines-Warneton) oc'h ober an troc'h etreze.

### Ranngumunioù stok ouzh Mesen

* a. Wijtschate (kumun Heuvelland)
* b. Waasten (kêr Comines-Warneton)
* c. Ploegsteert (kêr Comines-Warneton)

## Istor
### Brezel-bed kentañ

* Emgann Mesen 1914
* Emgann Mesen 1917

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik Sant-Nikolaz
* An tour-iliz

### Beredoù ar C'hommonwealth

Teir zo er gumun, an holl eus ar Brezel-bed kentañ.

#### Bethleem Farm East Cemetery

Krouet e voe gant an 3de Rann-Arme Aostralian pa voe tapet an atant d'ar 7 a viz Even 1917 e-pad Emgann Mesen. An darn vrasañ ag ar bezioù a gaver enne ofisourion ha soudarded bet lazhet en emgann d'an 8 a viz Even 1917 ha d'an 10 a viz Even 1917. Implijet e voe betek miz Gwengolo 1917 neoazh.
| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 43 |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 44 |

#### Bethleem Farm West Cemetery

Krouet e voe gant an 3de Rann-Arme Aostralian pa voe tapet an atant d'ar 7 a viz Even 1917 e-pad Emgann Mesen. Implijet e voe gant ar 14th (Light) Division (Rouantelezh-Unanet) betek dibenn 1917. Enni e kaver ur bez ag an Eil Brezel Bed ivez, ur soudard dianv ennañ.
| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 114 |
| Rouantelezh-Unanet | 24 |
| Zeland-Nevez | 27 |
| Hollad | 165 |

#### Messines Ridge British Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Afrika ar Su | 57 |
| Aostralia | 342 |
| Kanada | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | 1 003 |
| Zeland-Nevez | 128 |
| Hollad | 1 531 |
# Mesenzana

Mesenzana zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Mesiaz

Dont a ra ar ger Mesiaz eus ar ger hebraek מָשִׁיחַ ( mashia'h) (en arameeg: משיחא (meshi'ha), en arabeg المسيح(Al-Masih)) a dalvez "an hini olevet".
E penn kentañ ar Bibl ze eo un den olevet, unan bet kensakret dre lid an olevadur gant ur profed eus Doue evit seveniñ ur garg. Da skouer ar rouaned Saoul ha David(a zo bet olevet gant Shmouel. S 16). Orin an eoul implijet e meur a lid (badeziant, kouzoumenn met sakr ar rouaned e meur a vro ivez...) eo. Ar ger Krist eus ar ger gresianek Χριστός a dalv olevet.
Gortoz ar Mezias a zo gortoz un dieuber politikel ha adaozer relijiel kaset gant Doue evit ar Yuzevien. Profeded o deus maget esper pobl Israel e donedigezh ar Mezias (Yeshaia dreist-holl (7, 13-17 ; 9,1-6 ; 11,1-9 ;26,16-17) met Mic'ha pe Zec'haria ivez...) a adsavo Israel ha Jeruzalem hag e tigaso ar peoc'h d'an holl voradoù a zeuio betek Sion da azeuliñ Doue.
Meur zoare a oa de welout ar Mezias : pe ur rener galloudus pe ur roue uvel ha peoc'hus met trec'h pe evel un den gwallgaset hag izelaet (Ye 53, Ze 9, 9-10).
En Testamant Nevez e lavar Jezuz d'ar Beleg-meur ez eo ar Mezias, Mab an Den (Mk 14,60-62 , Lk 22,66), met nac'h a ra e vije politikel e gefridi pa oa kalz eus e genvroiz o c'hortoz unan a zieubfe Israel diouzh gwask ar Romaned. Pennadoù all evel Mk 8,27-30, a ziskouez anezhañ evel ar C'hrist.
Gwelet eo Jezuz evel ar Mezias gant ar Gristenien. Evit an Islam ez eo ur profed e-touez ar re bouezusañ (unan eus ar pemp brasañ) ha zoken evel ar Mezias karget da gas pobl Israel davet un emglev nevez met gant ur sell disheñvel war e natur. Evit ar Yuzevien n'eo ket ar Mezias estreget evit ur skourr bihan a "Yuzevegezh meziasel" a gaver er SUA dreist-holl.
Emañ ar gristenien ha ar vuzulmaned o c'hortoz distro Jezuz e dibenn an amzer.
Er yuzevegezh ez eus bet kalzik a dud o lavarout e oant ar Mesiaz a-hed ar c'hantvedoù. An hini brudetañ a vefe Sabbataï Tsevi a zisklerias bezañ ar Mesiaz e 1648 e-kerzh prantad gwashañ al lazhadegoù graet gant ar Gozaked.
Implijet e vez ar ger evit tud a soñje dezho bezañ salverien laik an denelezh. Broioù zo a ziskouez ivez en em welout evel "meziasel".

#### Daveoù

* ↑ Dictionnaire culturel de la Bible, cerf/Nathan, 1990, p 166
# Mesitornis

Mesitornis :
| Mesitornis variegatus, tresadenn (1904) gant Wilhelm Kuhnert. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Mesitornithiformes |
| Kerentiad : | Mesitornithidae |
| Anv skiantel ||
| Mesitornis Bonaparte, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mesitornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Mesitornis variegatus,
* Mesitornis unicolor.
Brosezat int e Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Mesitornithidae/Mesitornis (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mesdames

Mesdames a veze lavaret e galleg, e lez ar roue gall, e Versailhez, en XVIIIvet kantved, eus merc'hed ar roue Loeiz XV hag e bried Marie Leszczyńska, hag a chomas an darn vrasañ anezho el lez, dizimez.
Setu o anvioù:
* Élisabeth, pe Louise-Élisabeth de France(1727-1759), pe Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), lesanvet Madame, ha Madame-Infante goude hec'h eured e 1739, da 12 vloaz, d'an infant Felipe, eontr dezhi, ha mab yaouankañ roue Spagn, Felipe V;
* he c'hoar gevell Anne Henriette pe Henriette de France (1727-1752), pe Madame Seconde, ha Madame goude eured he c'hoar gevell (1739)
* Marie Louise (1728 - 1733), Madame Troisième ha Madame Louise, marvet gant ar sifern.
* Marie Adélaïde, pe Marie-Adélaïde de France (1732-1800), Madame Quatrième, ha Madame Troisième, ha Madam Adélaïde, ha Madame goude marv Madame Henriette (1752);
* Victoire Louise Marie Thérèse, pe Victoire de France, pe Madame Quatrième, ha Madame Victoire
* Sophie Philippe Élisabeth Justine (1734-1782), Madame Cinquième, ha Madame Sophie;
* ThérèseFélicité de France (1736-1744), lesanvet Madame Sixième, ha Madame Thérèse;
* Louise Marie de France (1737 - 1787), anvet Madame Septième (ha gant ar gwalldeodoù Madame Dernière rak ne vevas ken e dud a-gevret goude ma voe ganet), ha goude Madame Louise. Mont a reas da leanez.
# Mesechinus

Mesechinus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Erinaceomorpha |
| Kerentiad : | Erinaceidae |
| Genad : | Mesechinus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mesechinus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 spesad heureuchined eus reter Azia zo ennañ :
* Heureuchin Gobi (Mesechinus dauuricus)
* Heureuchin Hugh (Mesechinus hughi)