OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Megerieg

Megerieg :
| Anv gallaouek | Miceriac |
| Anv gallek (ofisiel) | Missiriac |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Mourieg |
| Kod kumun | 56133 |
| Kod post | 56140 |
| Maer Amzer gefridi | Christelle Marcy 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | https://mairiemissiriac.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 167 ann. (2020) |
| Stankter | 87 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 50′ 12″ Norzh 2° 20′ 58″ Kornôg / 47.8366666667, -2.34944444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 80 m bihanañ 9 m — brasañ 96 m |
| Gorread | 13,47 km² |
| Megerieg ||
| kemmañ |
Megerieg a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Miceriac, 1030; Miciriacum, 1130; Miceriac 1387; Misseriac, 1432; Miseriac, 1446; Missiriac, 1453; Missiriat, 1516

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh : krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Plegadeg ; e Bann Roc'h-an-Argoed e oa ; dilamet e voe kanton Plegadeg e 1801 gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Megerieg en Arondisamant Gwened bet krouet e 1800 hag e Kanton Kistreberzh bet miret ha brasaet e 1801$^,$.

### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1863 e voe lakaet Megerieg e Kanton Malastred hag en Arondisamant Ploermael.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,55 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Ar monumant.
* Ar stern-aoter.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik ha plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) ouzh ur stern-aoter en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Aubin Aotrounez La Villegaudin ha Boisrouault | En glazur e dreustell en aour heuliet gant teir c'hroaz pavek ivez en aour, 2 ouzh kab, 1 ouzh beg |
| de la Pommeraye Aotrounez la Morlaye | En gul, e zri c'hreunaval en aour |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Megerieg war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 226
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Megerieg - Fichenn ar gumun
* 1 2 (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
# Meghalaya

Meghalaya zo unan eus stadoù India e biz ar vro, war harzoù Bangladesh. "Kêr ar c’houmoul" eo ster an anv "Meghalaya" e sañskriteg hag en hindieg. En-dro da stad Meghalaya emañ Bangladesh er c’hreisteiz hag Asam en hanternoz. Ur stad vihan eo, gant war-dro 300 km hed eus ar c’hornôg d’ar reter ha war-dro 100 km eus an hanternoz d’ar c’hreisteiz. E 2000 e oa poblet gant 2 175 000 a dud. Shillong eo ar gêr-benn, gant 260 000 a annezidi.
Ul lodenn eus Asam e oa Meghalaya betek miz Genver 1972. Neuze e voe unanet ar c’hornioù-bro eus Asam ma veze komzet kaseg da vont d’ober ar stad nevez. Garoeg a vez komzet gant tud zo ivez ha saozneg eo yezh ofisiel ar stad. Kristenien eo an darn vrasañ eus an annezidi (70% anezho).
E Meghalaya e vez kalz a c’hlav. Ar c’horn gleborekañ eo en India, gant 1200 cm a c’hlav bep bloaz well-wazh.

## Notennoù

* ↑ Les politiques linguistiques des états indiens, Université Laval, Kebek

## Liammoù diavaez

* Government of Meghalaya
# Megazosterops palauensis

Megazosterops palauensis :
| Megazosterops palauensis, luc'hskeudennet e Peleliu. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Zosteropidae |
| Genad : | Megazosterops |
| Anv skiantel ||
| Megazosterops Stresemann, 1930 ||
| Anv skiantel ||
| Megazosterops palauensis (Reichenow, 1915) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megazosterops palauensis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Zosteropidae.
Anvet e voe Cleptornis palauensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1915) gant al loenoniour alaman Anton Reichenow (1847-1941) : ar spesad nemetañ er genad Megazosterops an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar viskoul, merien ha kemer frouezh ha sun-bleuñv ivez.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Palau.

## Liammoù diavaez

* (en) Megazosterops palauensis el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Megazosterops palauensis e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Megazosterops palauensis el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Megazosterops palauensis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Megapodiidae

Megapodiidae :
| Alectura lathami, luc'hskeudennet e Park broadel Lamington (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Megapodiidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a seizh genad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Alectura - Latham, 1824 (1 spesad)
* Aepypodius - Oustalet, 1880 (2 spesad),
* Talegalla - Lesson, 1828 (3 spesad),
* Leipoa - Gould, 1840 (1 spesad)
* Macrocephalon - Müller, 1846 (1 spesad),
* Eulipoa - Ogilvie-Grant, 1893 (1 spesad)
* Megapodius - Gaimard, 1823 (12 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Megapodiidae: Megapodes Lesson, 1831.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Galliformes/Megapodiidae (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Mezheven 2022).
# Megapodius

Megapodius :
| Megapodius reinwardt tumulus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Megapodiidae |
| Anv skiantel ||
| Megapodius Gaimard, 1823 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megapodius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1823 gant ar skiantour gall Joseph Paul Gaimard (1793-1858).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
* Megapodius bernsteinii,
* Megapodius cumingii
** M. c. cumingii, M. c. dillwyni, M. c. gilbertii, M. c. pusillus, M. c. sanghirensis, M. c. tabon ha M. c. talautensis,
* Megapodius decollatus,
* Megapodius eremita,
* Megapodius freycinet
** M. f. buruensis, M. f. forsteni, M. f. freycinet, M. f. oustaleti ha M. f. quoyii,
* Megapodius geelvinkianus,
* Megapodius laperouse
** M. l. laperouse ha M. l. senex,
* Megapodius layardi,
* Megapodius nicobariensis
** M. n. abbotti ha M. n. nicobariensis,
* Megapodius pritchardii,
* Megapodius reinwardt
** M. r. castanonotus, M. r. macgillivrayi, M. r. reinwardt, M. r. tumulus ha M. r. yorki,
* Megapodius tenimberensis.
O c'havout a reer holl en Azia ar Gevred hag Okeania.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Megapodiidae/Megapodius (lennet e-barzh d'an 23 a viz Mae 2016).
# Megara (kêr)

Megara (henc'hresianeg τὰ Μέγαρα, tà Mégara) a oa ur geoded c'hresian eus Attika, kêr-benn Bro-Vegara. Edo e penn strizh-douar Korintos, er reter, hanter hent etre Korintos hag Aten. anavezet e oa en deroù dindan an anv a Nisaia (Νίσαια, Nísaia), diwar ar roue mojenn Nisos.
Un tamm kent 500 kent J.-K. e teu da vezañ ezel eus kevredad Peloponnesos ha kemer a ra perzh er brezelioù medek. E diwezh ar brezelioù-se, Megariz, enebet ouzh Korintos abalamour da zizemglevioù a denn d'an harzoù etre an div geoded, a zilez o c'hevredidi eus Peloponnesos hag en em laka dindan gwarez Aten (460 kent J.-K.). Homañ a gas neuze soudarded a ward ar porzh e pleg-mor Korintos. Staget eo ar porzh all ouzh Megara gant ar Mogerioù Hir, savet e 459 kent J.-K.

## Notennoù

* ↑ Toukidides (I, 103).
# Megarynchus pitangua

Megarynchus pitangua :
| Megarynchus pitangua, luc'hskeudennet en Enez Trinidad. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Megarynchus |
| Anv skiantel ||
| Megarynchus Thunberg, 1824 ||
| Anv skiantel ||
| Megarynchus pitangua (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megarynchus pitangua a zo ur spesad golvaneged bras eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe [Lanius] Pitangva [sic] (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778). Ar spesad nemetañ er genad Megarynchus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged, hemiptered eus an uskerentiad Cicadoidea dreist-holl hag amprevaned bras-tre all.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en un takad hag a ya eus Mec'hiko da viz Arc'hantina :
* Megarynchus pitangua caniceps, e kornôg Mec'hiko,
* C. f. chrysogaster, e reter Ecuador ha gwalarn Perou,
* C. f. deserticola, e kreiz Guatemala,
* C. f. mexicanus, eus reter Mec'hiko da walarn Kolombia,
* C. f. pitangua, eus hanternoz ha kreiz Suamerika da hanternoz Arc'hantina, Enez Trinidad,
* C. f. tardiusculus, e gwalarn Mec'hiko.

## Liammoù diavaez

* (en) Megarynchus pitangua el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Megarynchus pitangua e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Megarynchus pitangua el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Megarynchus pitangua.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Megastictus margaritatus

Megastictus margaritatus :
| Ur c'houblad Megastictus margaritatus, tresadenn (1854) gant Wolf. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Genad : | Megastictus |
| Anv skiantel ||
| Megastictus Ridgway, 1909 ||
| Anv skiantel ||
| Megastictus margaritatus (P.L.Sclater, 1855) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Megastictus margaritatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thamnophilidae.
Anvet e voe Myrmeciza margaritata (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Megastictus an hini eo.

## Boued

N'eus ket bet embannet kalz tra war an danvez ; gouzout a reer, koulskoude, e vev diwar amprevaned.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kornôg, kreiz Amazonia (Suamerika).

## Liammoù diavaez

* (en) Megastictus margaritatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Megastictus margaritatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Megastictus margaritatus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Megastictus margaritatus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Megara

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Megara zo anv meur a dra e mojennoù Hellaz kozh, hag anv ur gêr e Bro-C'hres a vremañ

## Kêr

* Megara zo ur gêr istorel en Attika
* Megara Hyblaea, un drevadenn hellazat e Sikilia, e-kichen Augusta.
* Pleg-mor Megara, en hanternoz Pleg-mor Saronikos

## Tud

* Megara, ur briñsez e gwengelouriezh Hellaz, pried Herakles.
# Mugerre

Mugerre :
| An iliz. ||
| Anv okitaneg | Moguerre |
| Anv gallek (ofisiel) | Moguerre |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Hiriburu |
| Kod kumun | 64407 |
| Kod post | 64990 |
| Maer Amzer gefridi | Roland Hirigoyen 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Nive-Adour |
| Lec'hienn web | www.mouguerre.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 299 ann. (2020) |
| Stankter | 235 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 146 m |
| Gorread | 22,57 km² |
| kemmañ |
Mugerre (Moguerre en okitaneg; Mouguerre e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Hiriburu, en Iparralde Euskal Herria. 4 655 a dud a oa o chom eno e 2011.

## Douaroniezh
### Ar c'humunioù tro-dro

* Lehuntze en norzh
* Urketa er biz
* Beskoitze er reter
* Hazparne er gevred
* Jatsu er su
* Hiriburu ha Milafranga er c'hornaoueg
* Baiona er gwalarn

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Mugardos

Mugardos zo ur gumun eus Galiza, e hanternoz proviñs A Coruña, war lez ar Ría de Ferrol‎.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:
# Mugarra

Ar menez Mugarra zo ur menez eus Bizkaia, 936 m uhelder dezhañ, e menezieg an Aramotz.
# Mugen Motorsports

Mugen Motorsports (M-TEC Co., Ltd) (無限) a zo un embegerezh a Japan krouet e 1973 gant Hirotoshi Honda, mab Soichiro Honda en deus krouet Honda, ha gant Masao Kimura. Mugen a sav pe a brient kefluskerioù, dreist holl kefluskerioù Honda evit ar redadegoù kirri. Prientet en deus kefluskerioù evit ar Formulenn Nippon, evit ar Formulenn 3000 hag evit ar Formulenn 1 etre 1992 ha 2000 etre daou brantad ma oa Honda o kemer perzh er gevezadeg. Daoust ma'z eo bet krouet gant un ezel ar familh Honda en deus renet Honda war-lerc'h n'eo ket perc'hennet gant Honda. Mugen a dalv "diharz".
# Muggia

Muggia (Milje e sloveneg, Muja e rannyezh Trieste) zo ur gumun italian e proviñs Trieste, e Friuli-Venezia Giulia. Da 13 111 a dud e save ar boblañs d'ar 1añ a viz Genver 2018.
Gant San Dorligo della Valle ec'h eo unan eus an div gumun nemeto en Istria a zo chomet italian goude an Eil Brezel-bed.
# Muggiò

Muggiò zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Mongiardino

Mongiardino zo anv div gumun eus Italia:
* Cascina Mongiardino, kumun gozh, hiziv e Villanova del Sillaro e proviñs Lodi
* Mongiardino Ligure, kumun e proviñs Alessandria e Piemonte

## Gwelet ivez

* Mongardino
# Mongoled

Dek milion a dud zo Mongoled. Emaint o chom e Mongolia, China, Rusia dreist-holl. Komz a reont yezhoù mongolek. Ar voudaegezh tibetan hag ar chamanegezh eo o relijionoù dezho, ha minorelezhioù kristen, muzulman ha tud dizoue zo ivez. Ur bobl gantreer eo ar Vongoled.
Kenelioù liammet gant ar Vongoled eo ar c'henelioù Khalkha, Daur, Buryat, Evenk, Dorbot, Kalmyk, Oirat, Chakhar, Tumed, Ordos, Bayad, Dariganga, Urianhai, Uzemchin ha Zakhchin.
Dindan an anv Mongoled, mongoleg : Монгол Mongol, e vez bodet meur a strollad-kenel. Ur ster resis a vod ar Vongoled a implij an anv evit en em envel (Mongoled ar c'hornôg, ha re ar reter). Ur ster ledan a vod kenelioù hag a gomz ur yezh vongolek hep bezañ anvet Mongoled, ar genel gKalmyk e reter Europa en o zouez.
E-pad an 13vet kantvet e servijas da anv-stroll ur strollad bras a veuriadoù gant Genghis Khan e penn.
* Ur soner mongol.
* Paotred dongxiang.
* Genghis Khan.
* Altan Khan e penn ar Vongoled Tumet.
* Dagvadorj Dolgorsuren (Asashoryu).
* Ur plac'h yaouank mongolian o tañsal un dañs bayid.
* Siell Güyük Khan.
* Gwareger mongolian Xianbei.
* Ur c'hhan eus an 20vet kantved, Navaanneren.
* Ur yurt mongolian.
* Harzoù aloubadegoù ar Vongoled en 13vet kantved.

# Liammoù
## Pennadoù

    Hulagu Khan, Tu (pobl), Baghdad, Timur, Argad Talas, Ibn Battuta, Marco Polo, Beijing, Aloubadeg#Mongoled, Mongolia an Diabarzh, Xinjiang, Kirgizstan, Tierniezh Song, Mongoleg.

## Geriaoueg wikt

    meuriad, kenel, pobl.
# Mongiana

Mongiana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Mongoeg

Ur yezh nilez-saharek eus is-skourr ar yezhoù kirek eo ar mongoeg (mongo) komzet e Tchad

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù dadjouek
# Mongiuffi Melia

Mongiuffi Melia (Miciuffi Melìa e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Mongo Santamaría

Ramón "Mongo" Santamaría Rodríguez pe Mongo Santamaría (1917-2003) zo un tabouliner kuban, hag a sonas gant Tito Puente ha re all.
Brudet eo evel oberour ar pezh "Afro Blue", enrollet gant John Coltrane ha re all. En 1950 ez eas da chom da New York ma sonas gant Pérez Prado, Tito Puente, Cal Tjader, Fania All Stars, ha re all.
Mervel a reas e Miami, Florida, da 85 vloaz ma voe beziet er Caballero Rivero Woodlawn Park North Cemetery and Mausoleum.

## Pladennoù

* 1952 - Chango: Afro Cuban Drums (SMC Records)
* 1955 - Drums and Chants (Vaya Records)
* 1958 - Yambú (Fantasy Records)
* 1959 - Mongo (Fantasy Records)
* 1959 - Afro Blue (Concord Picante Records)
* 1960 - Our Man in Havana (Fantasy Records)
* 1960 - Sabroso! (Fantasy Records)
* 1961 - !Arriba! La Pachanga (Fantasy Records)
* 1961 - Más Sabroso (Fantasy Records)
* 1962 - Viva Mongo! (Fantasy Records)
* 1962 - Mighty Mongo (Fantasy Records)
* 1962 - Go, Mongo! (Riverside Records)
* 1963 - Watermelon Man! (Batle Records)
* 1963 - Mongo Introduces La Lupe (Milestone Records)
* 1963 - Mongo at the Village Gate (Battle Records)
* 1964 - Mongo Explodes! (Riverside Records)
* 1964 - El Bravo! (Columbia Records)
* 1965 - El Pussy Cat (Columbia Records)
* 1965 - La Bamba (Columbia Records)
* 1966 - Hey! Let's Party (Columbia Records)
* 1967 - Mongomania (Columbia Records)
* 1967 - Explodes at the Village Gate (Columbia Records)
* 1967 - Dock of the Bay (Harmony Records)
* 1968 - Explosión (Riverside Records) riedizione di "Mongo Explodes!"
* 1968 - Soul Bag (Columbia Records)
* 1969 - Stone Soul (CBS Records)
* 1969 - Workin' on a Groovy Thing (Columbia Records)
* 1969 - Mongo Soul (Riverside Records)
* 1969 - All Strung Out (Columbia Records)
* 1970 - Feelin' Alright (Atlantic Records)
* 1970 - Mongo '70 (Atlantic Records)
* 1971 - Mongo's Way (Atlantic Records)
* 1971 - Mongo at Montreux (Atlantic Records)
* 1972 - Afro Roots (Prestige Records) raccolta di Yambú (1958) e Mongo (1959)
* 1972 - Up from the Roots (Atlantic Records)
* 1973 - Fuego (Vaya Records)
* 1973 - The Watermelon Man (Milestone Records) (1963) e Mongo at the Village Gate (1963)
* 1974 - Live at Yankee Stadium (Vaya Records)
* 1975 - Afro-Indio (Vaya Records)
* 1976 - Ubane (Vaya Records)
* 1976 - Sofrito (Vaya Records)
* 1977 - Dawn (Amanecer) (Vaya Records) vince un Grammy Award
* 1978 - A La Carte (Vaya Records)
* 1978 - Mongo Mongo (Vaya Records) raccolta
* 1979 - Red Hot (CBS Records)
* 1980 - Images (Vaya Records)
* 1980 - Summertime (Pablo Live Records)
* 1983 - Mongo Magic (Roulette Records)
* 1985 - Free Spirit (Espiritu Libre) (Tropical Budda Records)
* 1987 - Soy Yo (Concord Jazz Picante Records)
* 1988 - Soca Me Nice (Concord Jazz Picante Records)
* 1989 - Olé Ola (Concord Jazz Picante Records)
* 1990 - Live at Jazz Alley (Concord Jazz Picante Records)
* 1993 - Mambo Mongo (Chesky Records)
* 1995 - Brazilian Sunset (Candid Records)
* 1998 - Mongo Returns (Milestone Records)
* 2000 - Afro-American Latin (Columbia Records) registrazioni del 1968-'69
* 2003 - Montreux Heat (Pablo Records)

## Pennadoù kar

* Mongo Santamaría Conga Solo
* Pennad kaoz gant Mongo Santamaría (en)
# Mongo Beti

Mongo Beti e oa anv-pluenn Alexandre Biyidi Awala (30 Mezheven 1932 – 8 Here 2001), ur skrivagner kamerounat hag a skrive e galleg.

## E vuhez

Goude aet d'ober studioù lennegezh da skolioù-meur Aix-en-Provence hag ar Sorbonne (Pariz), e chomas Mongo Beti da labourat evel kelenner e Bro-C’hall. En em lakaat a reas, er bloavezhioù 1950, da sevel skridoù ma kont doareoù ar vuhez en e vro. E zanevelloù kentañ a embannas er gelaouenn Présence Africaine. E romant kentañ, Ville cruelle, a voe embannet e 1954, e-barzh Présence Africaine ivez, sinet gant an anv-pluenn Eza Boto.
E 1956 e tapas brud da vat gant e romant Le pauvre Christ de Bomba. Kement a drouz a reas an oberenn-se hag a daolenne bed an drevadennerien hag ar visionerien en Afrika, ma voe berzet e Kameroun gant ar velestradurezh c’hall.
E 1972, goude meur a vloaz hep skrivañ, e embannas Main basse sur le Cameroun, autopsie d'une décolonisation. War c’houlenn gouarnamant Kameroun e voe berzet al levr e Bro-C’hall gant Raymond Marcellin, a oa ministr gall an Diabarzh d’ar mare-se. Stourm a reas e embanner François Maspéro dirak al lezioù-barn hag a-benn ar fin, e 1976, e voe aotreet Main basse sur le Cameroun e Bro-C'hall. A-hed ar bloavezhioù e kendalc’has ivez da sevel oberennoù faltazi, evel Le roi miraculé (1958), Perpétue et l’habitude du Malheur (1974).
Er bloavezhioù 1990 e tistroas Mongo Beti da Gameroun. Embann a reas, e 1993, La France contre l'Afrique, retour au Cameroun. Digeriñ a reas ur stal-levrioù anvet Librairie des Peuples noirs e Yaoundé. Sevel a rae a-du gant ar c’hostezennoù a-enep gouarnamant ar vro ha derc’hel a rae da embann skridoù a-enep an trevadennerezh hag an neveztrevadennerezh.
Mervel a reas en ospital Douala, d’an 8 a viz Here 2001.

## Liammoù diavaez

* Peuples Noirs. Peuples Africains kelaouenn embannet gant Mongo Beti hag e wreg Odile Tobner etre 1978 ha 1991 (fr)
* Auteurs.contemporain.info (fr)
* Afrika-Studiecentrum, Leiden (en)
# Monghidoro

Monghidoro zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
# Mongiardino Ligure

Mongiardino Ligure (Mongiardin e ligureg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Kustum Breizh

Kustum Breizh zo un hollad reolennoù ha boazioù anavezet e Breizh a-raok an Dispac'h gall, evel diazez ar gwir kozh, savet a-hed ar c'hantvedoù.
Lakaet eo bet dre skrid e dibenn ar Grennamzer dindan an anv a Très ancienne coutume de Bretagne, hag embannet en 1480.

## Levrlennadur

* Histoire littéraire et culturelle de la Bretagne, Champion, Coop Breizh, Paris, Speied, 1997.
# Kutaisi

Kutaisi (ქუთაისი e jorjieg, distaget [kʰutʰɑisi]) zo ur gêr vras e Jorjia, an eil kêr vrasañ goude Tbilisi a-fet ar boblañs. Emañ er gornaoueg da Dbilisi, war lez ar stêr Rioni, ha kêr-benn Imereti eo.

## Istor

Kêr-benn rouantelezh kozh Kolkida e oa Kutaisi. Kavet ez eus bet aspadennoù eus ar gêr-benn gozh, eus ar VI$^{vet}$ ha V$^{vet}$ kantved kent J.K.
E 2011 e oa bet divizet gant gouarnamant Mikheil Saakashvili staliañ parlamant Jorjia e Kutaisi. E miz Mae 2012 e oa bet digoret savadur nevez ar parlamant e Kutaisi gant Saakashvili. Kement-se a oa bet graet evit digreizennañ ar vro hag evit tostaat ar galloud politikel da Abc'hazia, hervez ar prezidant, met abeg a oa bet kavet er cheñchamant gant e enebourien a wele aze un doare da zisteraat ar galloud-lezenniñ e-skoaz ar galloud-seveniñ.

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Kutaisi gant ar c'hêrioù-mañ :
| Ashkelon (Israel) Baiona (Euskadi) Columbia (SUA) Dnipro (Ukraina) Donetsk (Ukraina) Gəncə (Azerbaidjan) Gyumri (Armenia) | Kars (Turkia) Kharkiv (Ukraina) Lviv (Ukraina) Casnewydd (Kembre) Nikaia (Gres) Plovdiv (Bulgaria) Poznań (Polonia) | Rasht (Iran) Samsun (Turkia) Tianjin (Sina) Gasteiz (Euskadi) Xinhua (Sina) |
a vo kavet e Wikimedia Commons.