OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hans Richter

Hans Richtera zo ul livour hag ur filmaozour amerikan, bet ganet d’ar 6 a viz Ebrel 1888 e Berlin ha marv e Locarno (Suis) d’ar 1$^{añ}$ a viz C’hwevrer 1976.

## E vuhez

Studiañ a reas e Akademiezh arzoù-kaer Berlin e 1908 hag e Akademiezh Weimar e 1909. Goude-se e voe dedennet gant meur a luskad : hini "Der Blaue Reiter" e 1912 ha "Der Sturm" e 1913. E 1914 e voe dedennet gant ar gubouriezh. Kemer a reas perzh ivez er gelaouenn Die Aktion (Berlin). E 1916, e-pad e ziskouezadeg kentañ e Munich, ez eas e-barzh strollad dada Zürich. Ouzhpenn e daolennoù leun a livioù e krogas da livañ luskoù difetis fiñvus war rolloù (Preludium, 1919), Fugue 20 1920). Dre forzh ober enklaskoù e teaus a-benn da sevel ur film difetis, Rythmus 21 e ditl. E 1941 ez eas d’ar Stadoù-Unanet, eno e kelennas (e City College e New York) hag e savas filmoù all. E film Dreams That Money Can Buy (huñvreoù da werzhañ), savet e 1944 ha skignet e 1947, a zo ur film dreistrelaour. Etre 1956 ha 1957 e savas ur film-pegadur anvet 8x8, diazezet war barzhonegoù dada skrivet e 1916 hag e 1917. Gantañ e labouras arzourien all evel Max Ernst, Jean Cocteau, Paul Bowles, Fernand Leger, Alexander Calder ha Marcel Duchamp a-benn kas ar raktres-se da benn. E 1957 e savas ur film anvet Dadascope, ennañ barzhonegoù ha komzoù lavaret gant ar re o doa o savet : Hans Arp, Marcel Duchamp, Raoul Hausmann, Richard Huelsenbeck ha Kurt Schwitters. Adalek 1958 edo o chom e Ascona hag e Connecticut. and returned to painting. War un dro e kendalc’has da livañ, ha leun a livioù e voe e daolennoù. Tamm-ha-tamm e cheñchas hag e savas taolennoù difetis, diazezet war ar mentoniezh (Piccolo Castello, 1961). Richter a skrivas ivez ul levr a-bouez war luskad dada, Dada: Art and Anti-Art e ditl. Gwelet eo evel unan eus ar filmaozourien bouezusañ a-fet filmoù gward a-raok.

## Taolennoù

* 1919 : Preludium
* 1920 : Fugue 20

## Filmoù

* 1921 : Rhythmus 21
* 1923 : Rhythmus 23
* 1925 : Filmstudie
* 1947 : Dreams That Money Can Buy (huñvreoù da werzhañ)
* 1957 : 8x8 (film-pegadur), Dadascope

## Liammoù diavaez

* Un nebeud filmoù savet gant Richter
* Filmoù Richter war UbuWeb
# Hans Pleydenwurff

Hans Pleydenwurff (hag ivez Pleidenwurff) (e-tro 1420 marteze a-walc'h e Bamberg - 9 a viz Genver 1472 e Nürnberg) a oa ul livour alaman.
Kazi sur e oa Kunz Pleydenwurff e dad, hag eñ livour ha maer darn-amzer e Bamberg. Hans a voe o chom e Nürnberg azalek 1457, hag eno e tiazezas un doare nevez da livañ, dindan levezon Azginivelezh Norzheuropa. Soñjal a reer e kelennas da Vichael Wolgemut.
E vab, Wilhelm Pleydenwurff (1460-1494) e anv, a genlabouras gant Michael Wolgemut da sevel koadengravadurioù Kronikenn Nürnberg. Ur mab all dezhañ, Sebald e anv, en em stalias en Eisleben, ne ouezer ket pe vicher a rae.

## Oberennoù

* Hochaltar (stern-aoter), Santez Elisabeth e Breslau (1462, hiziv an deiz er Germanisches Nationalmuseum, Nürnberg)
* Poltred Georg Graf Löwenstein, Bamberg (Germanisches Nationalmuseum)
* Kalvarienberg Georg Graf Löwenstein, Bamberg (Germanisches Nationalmuseum)
* Stern-aoter, Klarissenkirche Bamberg (Staatsgalerie Bamberg)
* Hofer Altar, 1465, Sant Michaelis e Hof, abaoe 1811 en Alte Pinakothek, München
* Kreuzigung (kroazstagadur) (1470, Alte Pinakothek, München)

## Liamm diavaez

* Artcyclopedia
# Kent (stêr)

Ar C'hent a zo ur stêr eus Breizh, hag a gember gant an Erzh en Naoned.
# Kenstrivadeg t-shirtoù gleb

Ur genstrivadeg t-shirtoù gleb a zo un abadenn a vez aozet peurliesañ e tavarnioù pe e toulloù-noz. E-pad an abadennoù-se e c’hall an arvesterien, pe ur juri bennak, dilenn ar plac’h vravañ e-touez an holl re a gemer perzh. An holl blac’hed-se a vez gwisket gant un t-shirt gwenn pe forzh pe liv sklaer all, ne wiskont tamm brennidenn ebet, ha strinket e vez dour warno, ar pezh a laka o divvronn da zont muioc'h war wel.
A-wechoù e c’haller strinkañ dour skornet, ar pezh a laka ar begoù-bronnoù da sonnaat. Gwechoù zo e c’hall ar plac’hed a gemer perzh e seurt abadennoù diwiskañ o z-shirt zoken. Kenstrivadegoù t-shirtoù gleb a vez aozet evit ar baotred ivez.

## Orin

Hervez lod e teufe ar c’henstrivadegoù-se eus ur film anvet The Deep (1977). E penn-kentañ ar film-se e weler an aktourez Jacqueline Bisset o neuiñ, ha pa guitaa an dour e weler he deus gwisket dilhad kouronkañ start hag un t-shirt gleb. Abaoe ar film-se ez eus bet meur a vaouez vrudet o wiskañ un t-shirt gleb, evel Kylie Minogue, Claudia Schiffer, Stephanie Seymour, pe c’hoazh Estella Warren.

## Gwelout ivez

* t-shirt
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kensturieg

Ur c'hensturieg zo ur pevarzueg dezhañ daou zaouad tuioù ragenep kenstur.

## Dezverkoù

Ur pevarzueg rez a zo ur c'hensturieg mard eo ha hepken mard eo gwir unan eus ar poentoù-se :
* Kenstur eo an tuioù eus pep hini eus e zaou zaouad tuioù ragenep (dre dermenadur).
* Keit ha keit eo an tuioù eus pep hini eus e zaou zaouad tuioù ragenep.
* Par eo ar c'hornioù eus pep hini eus e zaou zaouad kornioù ragenep.
* En o c'hreiz emañ poent kengej e ziv dreuzvegenn.
* Kenstur ha keit-ha-keit eo an tuioù eus unan eus e zaou zaouad tuioù ragenep.
* Skladus eo ar c'hornioù eus daou eus e zaouad kornioù kenheuilh.

## Degouezhioù dibarek

Kensturiegoù zo o deus perzhioù dibarek.
* Ur skouergorneg eo ur c'hensturieg dezhañ ur c'horn serzh (par eo e bevar c'horn hag a zo kornioù serzh).
* Ul lankell eo ur c'hensturieg dezhañ daou du kenheuilh keit-ha-keit (keit-ha-keit eo e bevar zu).
* Ur c'harrez eo ur c'hensturieg dezhañ ur c'horn serzh ha daou du kenheuilh keit-ha-keit (par eo e bavar c'horn hag a zo kornioù serzh ha keit-ha-keit eo e bevar zu).

## Amregenn ha gorreenn
### Jediñ an amregad

Bezet a ha b daou du kenheuilh eus ur c'hensturieg, gallout a reer jediñ e amregad A :
    $A=2(a+b)$.

### Jediñ ar gorread

Bezet d diaz ur c'hensturieg hag s e sav, gallout a reer jediñ e c'horread G :
    $G=d\times s$.
# Kensonenn tro-gil dre serriñ mouezhiet

| LFE – niverenn | 106 |
| LFE – unicode | ɖ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | d` |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɖ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 106.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem, evel da skouer en holl yezhoù komzet en India, hag evel alofonenn [d] alies dirak ur [r] e yezhoù skandinavek 'zo, da skouer e norvegeg verden a c'hell bezañ distaget [ˈʋæɾdn̩] (rannyezhoù kornôg ha norzh) pe [ˈʋæɖn̩] (rannyezhoù reter ha kreiz) hervez ar rannyezh resis.

## Skouerioù

* Hindeg: डाक [ɖɑk] "ti-post".
* Kannadeg: ಅಧಸು [ʌɖʌsu], "em ezelañ"
* Pachtoueg: ړﻙ [ɖək], "leun"
* Sañskriteg: षडशीति [ʂəɖəɕiːti], "86"
* Sardinieg: cherveddu [kerˈvɛɖːu], "empenn"
* Sikileg: beddu [ˈbɛɖːu], "brav"
* Svedeg: nord, "norzh"
* Telougoueg: అఢరు [ʌɖʌru], "sevel"
* Malayalameg: Pa dd a, "strollad bras"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn weuz

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn weuz pe gweuzenn (saoz.: labial consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an diweuz pe ar gweuz traoñ hag an dent krec'h da lec'h distagañ pennañ, da skouer:
* [m]: kensonenn diweuz dre fri mouezhiet
* [b]: kensonenn diweuz dre serriñ mouezhiet
* [p]: kensonenn diweuz dre serriñ divouezh
* [v]: kensonenn diweuz dre daravat mouezhiet
* [f]: kensonenn diweuz dre daravat divouezh
Isrannet e vez al lec'h distagañ-mañ e daou islec'h distagañ resisoc'h:
* Kensonennoù diweuz
* Kensonennoù gweuz-dent

## Gwelit ivez:

* Gweuzadur
* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kenstok kevandirel

Ar c'henstok kevandirel a zo ur c'henstok etre div blakenn gevandirel re skañv evit sankañ en astenosferenn ha gant an eil o vont dreist d'eben, da grouiñ steudadoù menezioù. An Alpoù hag an Himalaya a zo skouerioù eus menezioù deuet diwar kenstokoù kevandirel.
Ar c'henstokoù kevandirel n’int ket anadennoù a c’hoarvez trumm, evel ur gwallzarvoud kirri. Gallout a ra bezañ meur a zek milion a vloavezhioù, a-raok na vefe gwelet menezioù o sevel diwarno. Ar c’henstok etre Indez hag Azia, en deus krouet an Himalaya, zo padet war-dro 50 milion a vloavezhioù dija ha war a seblant n’eo ket peurechu.

## Merkerien ar c'henstok

Skouer gwaskadur war gwiskadoù gouelezennek (gwaskadur eus an tu kleiz betek an tu dehou) :
Sell a-droc'h :
Stadet e vez frailhoù amgin ha retroarlakadurioù.

### Merkerien evezhiapl a-rez

Meur a zoare merkerien a c'heller merzhout war gorre hor planedenn :
* Merkerien morfologel, dreist-holl bezañs aridennadoù menezioù er zonennoù kenstok yaouank.
* Merkerien tektonek :
** frailhoù amgin, test da nerzhioù kenwask.
** plegoù a bep seurt (eeun, gourvezet, faoutet, hag all...) ;
** Arlakadurioù ;
** Gweleadoù chareet ;
* Merkerien petrologel, dreist-holl bezañs tammoù krestenenn veurvor o orin betek kilometradoù uhelder. Reoù 'zo n'int ket bet metamorfekaet kalz (ofiolitennoù war ar Chenaillet da skouer) padal ez eus bet metamorfekaet-kenañ reoù all (ofiolitennoù ar menez Viso da skouer).

### Merkerien donder

Evezhiapl eo ar merkerien donder diwar roadennoù sismek savet diwarne skeudennoù a-droc'h.
Donder ar Moho a zo ar merker pennañ : tizhout a ra 50km donder dindan an tolzennadoù uhelañ. Evel-se ez eus gwrizioù krestenenn.
Ar c'henstok o vezañ eil fazenn ar c'honvergadur e heuilh subduktadur ul litosferenn veurvor hag a zo steuziet.

## Testoù istor ur meurvor
### Roudoù ar veurvor

Merzhet e vez ofiolitennoù, aozadur azonus eus an endro meurvorel savet eus an traoñ d'an nec'h gant :
* Reier gouelezennek, savet diwar tevionadur testoù silisek radiolaritennoù (fosiloù o tont eus ar plankton) ;
* Reier tanveneziek (bazalt a dorchennoù) ;
* Ur c'hompleks filonek (doleritoù) ;
* Reier plutonek (gabbroioù) ;
* Sarpantinit (ur peridotit distreset gant an dour) ha peridotitoù fresk pe freskoc'h).
Roudoù marzoù-meurvor pasivel a vez kavet, evel :
* Bezañs blokoù bransellet, bevennet gant frailhoù normal (spesius d'un dektonegezh war vrasaat) ;
* Akretadurioù gouelezennek, fosiloù meurvorel enno.

### Roudoù ar subduktadur

Mineraloù bet stummet e gwaskoù uhel-tre hag e temperadurioù izel a zo bet dizoloet, testoù sankadur reier betek donderioù bras. Ar reier-se a zo bet subduktet neuze a-raok adpignat.
Kavet e vez ivez tammoù litosferenn veurvor degaset war ar gorre dre obduktadur.

## Liammoù diavaez

* Where Continents Collide
* Dynamics of Continental Collision Zones
* The Wilson Cycle
# Kent

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kent a c'hell daveiñ ouzh
* ur rouantelezh angl-ha-saoz : Rouantelezh Kent,
* ur gontelezh e gevred bro-Saoz : Kontelezh Kent,
* ur stêr e Breizh: Kent.
# Kensonenn tro-gil dre stlakat

| LFE – niverenn | 125 |
| LFE – unicode | ɽ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | r` |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil dre stlakat mouezhiet treuzskrivet [ɽ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 125.

## Skouerioù

| Yezh | Yezh | LFE |
| Engaeg | yála | 'mezh' |
| Haousaeg | bara | 'servijer' |
| Hindeg | बडा | 'bras' |
| Norvegeg (rannyezhel) | blad | 'lavnenn' |
| Spagnoleg Costa Rica) | cantar | 'kanañ' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre stlakat
* Kensonenn mouezhiet
# Ilha do Medo (Maranhão)

An Ilha do Medo zo un enezennig er gwalarn da gêr São Luís do Maranhão, e stad Maranhão e Brazil. E-kreiz ar Golfão Maranhense emañ.
# Ilha do Medo (Bahia)

An Ilha do Medo zo un enezenn a-douez ar 56 a zo e Baía de Todos os Santos, e stad Bahia, e Brazil. 12.000 m² zo dindani, ha n'eus den o chom enni. Stag eo ouzh kumun Itaparica, hag en hanternoz da Enez Itaparica emañ.
# Ilha do Pico

An Ilha do Pico, pe Enez ar Pico (Enez ar Gern), zo unan eus an Azorez, anvet diwar ar menez-tan a zo en he c'hreiz.

## Menez-tan

Ar Montanha do Pico, ar menez-tan, en deus ur gern anvet o Pico Pequeno pe Piquinho (bihanik). Uhelañ menez Portugal eo, hag an trede uhelañ er Meurvor Atlantel, gant 2 351 metr a-us da c'horre ar mor.
# Ilharre

Ilharre (Ilharre ivez en okitaneg hag e galleg hag ent-ofisiel, met distaget disheñvel) zo ur gumun eus kanton Donapaleu, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Kumunioù amezek

* Burgue-Erreiti er gwalarn
* Labetze-Bizkai er c'hornôg
* Arboti-Zohota er gevred
* Gabadi er su
# Ilhéus

Ilhéus zo ur gumun eus Brazil en arvor stad Bahia en Nordeste.
Diazezet e voe Ilhéus e 1534 hag anvet da geoded e 1881. Brudet eo evel al lec'h ma c'hoarvez romantoù Jorge Amado, evel Gabriela, Cravo e Canela ha Terras do Sem Fim.
Anavezet eo evel kêr-benn ar c'hakao ha lesanvet "Princesinha do Sul".
# Ili

An Ili a zo ur stêr en Azia, 1 439 km hed dezhi, hag a dremen dre Sina ha Kazakstan.
# Ilha dos Frades

Ilha dos Frades zo un enezenn e Stad Bahia, e Brazil, e-kreiz Bae an Hollsent.

## Istor

Hervez ur vojenn lec'hel e teufe an anv eus un darvoudenn a c'hoarvezas da vare an trevadenniñ, pa voe lazhet daou vanac'h gant Amerindianed eus ar boblad Tupinambás a glaskent avielañ.
Di ez eer adal an Enez Madre de Deus, war bagoù eus perzhier Paramana pe Ponta de Nossa Senhora, pe adal Salvador.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ilicura militaris

Ilicura militaris :
| Ur barez Ilicura militaris. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pipridae |
| Genad : | Ilicura |
| Anv skiantel ||
| Ilicura Reichenbach, 1850 ||
| Anv skiantel ||
| Ilicura militaris (Shaw, 1809) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ilicura militaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pipridae.
Anvet e voe Pipra militaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1809) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813). Ar spesad nemetañ er genad Ilicura an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh bihan.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e gevred Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Ilicura militaris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ilicura militaris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Ilicura militaris el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ilicura militaris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Konstantin Somov

Konstantin Andreyevitch Somov (Константин Андреевич Сомов e ruseg),ganet d'an 30 a viz Du e Sankt Peterbourg 1869 ha marvet d'ar 6 a viz Mae 1939 e Pariz a oa un arzour rus, a laboure gant ar gelc'hgelaouenn Mir Iskousstva.

## Oberennoù

* Emboltred (1898)
* Cor Ardens Vyacheslav Ivanov (1907)
* Mic'hail Kouzmin (1909)
* Teatr Aleksandr Blok (1909)
* Sergei Rachmaninoff (1925)
# Konrad Duden

Konrad Duden (3 a viz Genver 1829 - 1 a viz Eost 1911) a oa ul lizheregour alaman hag a savas ar geriadur alamanek Duden.
# Konrad Witz

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Konrad Witz (e-tro 1400-1410, marteze a-walc'h e Rottweil (Württemberg/Alamagn) - goañv 1445/nevez-amzer 1446 e Basel/Suis) a oa ul livour alaman a labouras dreist-holl e Basel e Suis.
Brudet eo Witz evit bezañ savet tri aoter, me chom nemet lodennoù anezho. E-tro 1435 e savas hini Heilspiegel (e Kunstmuseum Basel, ha tammoù all e mirdioù all), hini ar Werc'hez (e-tro 1440), a liammer ouzh panelloù a zo hiziv an deiz e Basel, Nürnberg ha Straßburg (Musée de l’Œuvre Notre-Dame), ha hini sant Pêr (1444) e Musée d'Art et d'Histoire e Geneva. Soñjal a reer n'eo ket liammet e livadur eus Sant Kristof ouzh e aoterioù. Oberennoù all gantañ a zo e mirdioù Napoli, Berlin ha new York (dastumad Frick).

## Levrlennadur

* H. Röttgen: Zwei noch umstrittene Zuschreibungen an Konrad Witz, in: Jahrbuch der Berliner Museen NF III, 1961, S. 76 ff.
* A. Stange: Ein Madonnenbild von Konrad Witz, in: Pantheon XIX, 1961, S. 39.
* E. Maurer: Konrad Witz und die niederländische Malerei, in: Zeitschrift für Schweizerische Archäologie und Kunstgeschichte XVIII, 1958, S. 158 ff.
* G. Schmdit: Der Maler Konrad Witz, in Merian IX, 1956, H. 7, S. 42 ff.
* G. F. Hartlaub: Der Saturn bei Witz, in: Genava NF III, 1955, S. 141 ff.
# Konrad Kyeser

Konrad Kyeser :
| Obererezh | Medisin, soudard, skrivagner, ijinour brezel |
| Ganedigezh | D'ar 26 a viz Eost 1366 en Alamagn |
| Yezh skrivañ | Alamaneg |
| Oberennoù pennañ ||
| Bellifortis ||
| kemmañ |
Konrad Kyeser, ganet d'ar 26 a viz Eost 1366 ha marvet goude 1405, a oa un ijinour ha skrivagner alaman. Brudet eo dre m'en doa skrivet al levr Bellifortis e-tro 1405. Al levr brudet-se a bled gant an teknologiezhoù brezel implijet er XV$^{vet}$ kantved. Da gentañ penn e oa bet savet evit ar roue Wenceslaus IV eus Bohemia, Kyeser, ur wech echuet e levr, a embanne e oa bet savet evit Roparzh Iañ, roue Alamagn.
Kyeser, genidik a Eichstätt, a oa bet stummet evel mezeg ha bevet en devoa e lez Padova a-raok mont d'ar groaziadeg a-enep an Durked a echuas fall spontus evit ar groazidi gant emgann Nicopolis e 1396. Kyeser a oa chomet e menezioù Bohemia e-pad ren Sigismund etre 1402 betek 1403.
Sellet a reer outañ evel ar c'hentañ ijinour eus an Azginivelezh, o vezañ bet savet oberennoù ha studiadennoù teknikel sklaer hag adimplijet gant reoù all. Bras e voe berzh al levr Bellifortis a voe embannet hag adembannet meur a wech. Un diazez eo chomet an oberenn-se evit skiant ar mekanikoù seziz brezel e-pad ur c'hantved d'an nebeutañ hag adskrivet e voe e-pad ar XVI$^{vet}$ kantved.
# Konstantinos

Konstantinos zo un anv-badez gresianek, diwar an anv latin Constantinus.

## Tud

* Konstantinos Cordalis, kaner alaman
* Konstantinos Karamanlis, politikour
* Konstantinos Kavafis, barzh gresianek
* Konstantinos Mitsotakis, politikour
# Konrad III Bourgogn

Konrad Bourgogn, pe Konrad III Bourgogn, lesanvet Konrad an Habask, ganet war-dro 925 ha marvet war-dro an 19 a viz Here 993, a voe roue Bourgogn adalek 937 betek e varv. Mab e oa da Rudolf II, kentañ roue Bourgogn, ha da Bertha Swabia. Konrad Iañ a vez graet anezhañ ivez, evel roue Bourgogn, ha Konrad III ivez a-wechoù, evel roue Provañs, ar vro a zeuas dezhañ dre hêrezh e 948. Sioul e voe e ren, ha karet e oa evit-doare. Ur brezel hepken a gasas, pa voe aloubet e vro war un dro gant ar Sarazined hag ar Vagiared, a lakaeas d'en em gannañ an eil re ouzh ar re all, ha goude mont d'o faezhañ a bep eil.

## Dimezioù ha bugale
### Dimeziñ kentañ

Dimeziñ a reas da Matilda Bro-C'hall, merc'h da Loeiz IV Tramor, roue Bro-C'hall, ha Gerberga Saks. Pemp bugel da vihanañ o doe:
* Berta, pe Bertha Bourgogn (967 – 16 a viz Genver 1016), a zimezas da Odo Iañ (kont Bleaz), ha da Roperzh II, roue Bro-C'hall
* Matilda (ganet e 969), a zimezas marteze da Robert, Kont Geneva
* Rudolf (971 – 6 a viz Gwengolo 1032)
* Gerberga, pe Gerberga Bourgogn (ganet e 965), a zimezas da Herman II Swabia, Dug Swabia

### Eil dimeziñ

Eildimeziñ a eure da Adelaide de Bellay. Ur verc'h o doe da vihanañ:
* Gisela, pe Gisela Bourgogn (975 – 21 a viz Gouhere 1006), a zimezas da Herri II, Dug Bavaria
# Konstantin Sakaiev

Konstantin Sakaiev a zo bet ganet en ur familh tatar d'an 13 a viz Imbril 1974 e Leningrad (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarier echedoù rusian ha soviedat eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 1992.
2634 edo e renk Elo e miz Gouere 2007; 2677 e voe e renk Elo gwellañ e Genver 2005.

## Liammoù diavaez

* fichenn FIDE (e saozneg)
* E bartiennoù e Chessgames (e saozneg)

## Oberebboù skrivet

* Konstantin Sakaiev, Expert's Guide to the 7.Bc4 Gruenfeld, ISBN 9789548782487.
* Konstantin Sakaiev, Latest Trends in the Semi Slav: Anti-meran, (gant Semko Semkov) ISBN 9789548782425.
* Konstantin Sakaiev, How to Get the Edge Against the Gruenfeld, ISBN 9789548782357.
# Jupiler

Jupiler :
| Dregantad alkool : | 5,2 % |
| Orin : | Jupille |
| Breser : | Piedbœuf |
| Seurt : | Pils |
| Roll bieroù Belgia ||
| kemmañ |
Jupiler a zo ur bier eus Belgia, breset e Jupille.
# Jupille

Jupille (hervez an anv ofisiel betek 1963), pe Jupille-sur-Meuse (e walloneg:Djoupeye) zo ur c'harter eus Liège e Wallonia e Proviñs Liège. Ur gumun e oa a-raok lezenn ar strollañ kumunioù eus 1977.

## Gerdarzh

Peurvuiañ e tispleger an anv evel-hen: ur genkiz roman a vije bet gouestlet d'an doue Jupiter.
* Iovis villa > Iovilla > Iopilla > Iupilla > Jupilla > Jupille.
* Un displegadur all zo: jenevreg (hengeltieg iuppo)

## Armerzh

Eno emañ ar vreserezh Piedbœuf (kenstroll InBev), a ra ar bier Jupiler.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Jean-Jacques Jespers, Dictionnaire des noms de lieux en Wallonie et à Bruxelles, éd. Racine, 2005, p. 353
# Jura (departamant)

Jura :
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Pennlec'h (prefeti) | Lons-le-Saunier |
| Isprefetioù | Dole Saint-Claude |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Clément Pernot (Tu-dehoù diseurt) |
| Prefed | Richard Vignon |
| Kod EBSSA | 39 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-39 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR432 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 258 798 ann. (2020) |
| Stankter | 52 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 46° 40′ 01″ Norzh 5° 40′ 01″ Reter / 46.667, 5.667 |
| Gorread | 4 999 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 3 |
| Pastelloù-bro | 3 |
| Kantonioù | 17 |
| Etrekumuniezhioù | 17 |
| Kumunioù | 509 |
| kemmañ |
Ar Jura a zo anv un departamant gall, deuet diwar-lerc'h anv ar menezioù Jura, e reter Bro-C'hall, stok ouzh Suis, ha Lons-le-Saunier eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù ar Jura

* Arondisamant Dole
* Arondisamant Lons-le-Saunier
* Arondisamant Saint-Claude

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Jura

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jura zo un anv-lec'h.

## E Bro-Skos

* Jura eo anv saoznek unan eus an Inizi Gall, e Bro-Skos, a zo Diùra e gouezeleg
** Isle of Jura eo anv ar wiski graet eno

## En Europa

* Jura (menezioù), menezioù war an harzoù etre Bro-C'hall ha Suis
* Jura (departamant), departamant gall e Bro-C'hall
* Kanton Jura, unan eus kantonioù Suis
# Jupiter

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jupiter zo un anv latin
* hini an doue Yaou (doue),
* hini ar blanedenn Yaou (planedenn) .

## Lec'hioù

* Jupiter Island, enezenn e Florida, e SUA.
# Junta de Villalba de Losa

Junta de Villalba de Losa zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Juntad ar c'haezour

Juntad ar c'haezour eo koubl diaraok al lestr, stummet gant an daou askorn klun. Emañ dirak ar c'hwezigell hag a-us an organoù gouennañ : kourzh ar barez ha kalc'h ar par.
Er vaouez dougerez, juntad ar c'haezour a dremen eus 4-5 mm da 9 mm. A-wechoù e c'hell distagañ an daou askorn klun an eil diouzh egile pe da vare ur gwilioud, pe a-raok.
# Juprelle

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Juprelle (walloneg : Djouprele) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
* Lec'hiadur
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 35,47 km²
* Poblañs (2022) : 9 639 a dud
* Stankter : 272 den/km²
# Jura (menezioù)

Ar Jura a zo anv ur venezeg war an harzoù etre Bro-C'hall ha Suis.
Ar menez Crêt de la Neige (1 720 m) eo ar menez uhelañ eus ar venezeg.