OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ar Men

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar Men zo unan eus an doareoù gallek damvrezhonek da skrivañ anvioù disheñvel:
* Un tour-tan nepell diouzh Enez Sun : Ar Maen
* Ur bier : Ar-Men
* Ur strollad sonerezh : Armens
* Ur gelaouenn : ArMen

## Lennegezh

* ul levr gant ar skrivagner Jean-Pierre Abraham e 1967,
* "Ar-Men, l'enfer des enfers", un vandenn-dreset gant Emmanuel Lepage.

## Anv-tiegezh

An anv-familh brezhonek ar Men zo bet troet e gallek e "Le Men" gant marilh ar boblañs.
* René-François Le Men (1824-1880), diellour,
* Yvon Le Men (g. e 1953), barzh gallek,
* Rosy Armen (g. e 1939), kanerez c'hall a orin armeniat.
# Ar Menez

Ar Menez a c'hall bezañ :
* Ar Menez (Liger-Atantel), ur gumun e Liger-Atantel,
* Ar Menez (Aodoù-an-Arvor), ur gumun en Aodoù-an-Arvor,
* ar Menez, ur vroig eus Breizh-Uhel.
# Ar Maezioù Frank

Les Champs Libres (anv ofisiel gallek) pe ar Maezioù Frank (anv brezhonek ofisiel) zo anv ur savadur e Roazhon ma'z eus bodet ennañ daou ensavadur : levraoueg meurgêr Roazhon ha Mirdi Breizh ha div gevredigezh: Egorenn ar skiantoù (gant ur planetariom) hag ur c’hantin niverel.

## Liammoù diavaez

* (br) Ar Maezioù Frank
* (fr) Les Champs Libres
# Ar Meleganezed

Ar Meleganezed a zo ul levr bannoù-treset e brezhoneg, troet diwar Les Blondes gant Divi Kervella, hag embannet gant Soleil e 2009.
Goap a ra ouzh ar merc'hed melen o blev, gros a-walc'h eo ar fent ennañ. N'eo ket troidigezh ul levr embannet e galleg met un dibab istorioù bet embannet e levrioù disheñvel eus ar rummad gallek Les Blondes graet a-ratozh evit an embannadur-mañ.
Testennoù orin gant Gaby, tresañ gant Dzack, livioù gant Yoann Guillo.
# Ar Hyd y Nos

Ar Hyd y Nos ("A-hed an noz") zo ur ganaouenn gembraek savet en XVIII$^{vet}$ kantved gant John Ceiriog Hughes (1832-1887) evit ar pozioù hag ar soner telenn Edward Jones (1752-1824) evit an ton. Moullet e oa bet en dastumad Musical and Poetical Relics of the Welsh Bards e 1784 gant Edward Jones, Bardd y Brenin e anv-barzh. Lakaet eo bet e meur a yezh, hag e brezhoneg ivez.

## Komzoù orin

Holl amrantau'r sêr ddywedant Ar hyd y nos Dyma'r ffordd i fro gogoniant Ar hyd y nos. Golau arall yw tywyllwch I arddangos gwir brydferthwch Teulu'r nefoedd mewn tawelwch Ar hyd y nos.
O mor siriol, gwena seren Ar hyd y nos I oleuo'i chwaer ddaearen Ar hyd y nos. Nos yw henaint pan ddaw cystudd Ond i harddu dyn a'i hwyrddydd Rhown ein golau gwan da'n gilydd Ar hyd y nos.

## Brezhoneg

Lakaet eo bet e brezhoneg gant Frañsez Vallée.
| Mor a zudi eo prederiañ A-hed an noz Dindan bolz an neñv o sklaeriañ A-hed an noz Tra steredennoù 'us d'hon benn Pedomp holl a galon laouen Distan ha nerzhus ar bedenn A-hed an noz | Dreist d'an oabl glas steredennet A-hed an noz Sav meurbet divent an Dreinded A-hed an noz Eus ho kloar skedus, o Doue, Grit ouzhomp ur sell a druez Ouzh hon bro, ouzh hon yezh ivez A-hed an noz | En hoc'h enor kanomp seder A-hed an noz Hor mouezh a savo er splannder A-hed an noz Da c'houlenn peoc'h, unvaniezh, Deomp-ni ha d'hor broadelezh Ha da veuliñ ho Toueelezh A-hed an noz |
* Un doare all zo bet savet gant ar beleg katolik Youenn Troal.

## Doare saoznek

Un doare saoznek a vez kanet ha kinniget alies evel kantik Nedeleg, bet savet gant ar barzh Sir Harold Edwin Boulton (1859-1935) e 1884. N'eo ket un droidigezh ger-ha-ger.
| Troidigezh ger-ha-ger | Troidigezh H. Bolton |
| Sleep my child and peace attend thee, All through the night Guardian angels God will send thee, All through the night Soft the drowsy hours are creeping Hill and vale in slumber steeping, I my loving vigil keeping All through the night. While the moon her watch is keeping All through the night While the weary world is sleeping All through the night O'er thy spirit gently stealing Visions of delight revealing Breathes a pure and holy feeling All through the night. | All the star's eyelids say, All through the night, "This is the way to the valley of glory," All through the night. Any other light is darkness, To exhibit true beauty, The Heavenly family in peace, All through the night. O, how cheerful smiles the star, All through the night, To light its earthly sister, All through the night. Old age is night when affliction comes, But to beautify man in his late days, We'll put our weak light together, All through the night. |
En un doare saoznek all e kaner an eil koubled evel-henn :
Angels watching ever round thee All through the night In thy slumbers close surround thee All through the night They will of all fears disarm thee, No forebodings should alarm thee, They will let no peril harm thee All through the night.

## Liammoù diavaez

* Ar hyd y nos – You Tube
* Un doare all gant Meinir Gwilym
* Doare brezhonek war lec'hienn Per Kentel

## Notennoù

* ↑ All Through the Night Translation
# Carlos Iañ

Carlos Iañ zo anv daou roue:
* Carlos Iañ Spagn, roue Spagn adal 1516 betek 1556, Impalaer santel roman evel Karl V ;
* Carlos Iañ Portugal (1863–1908) roue Portugal.

## Pennadoù kar

* Charlez Iañ
* Karl Iañ
* Carlo Iañ
* Carlos II
* Carlos
# Carlos Ghosn

Carlos Ghosn, KBE, ganet d'an 9 a viz Meurzh 1954 e Porto Velho, zo un den a aferioù a orin eus Brazil. Ar broadelezhioù gall ha libanat en deus ivez. Bet eo e penn Michelin Norzhamerika, e penn Renault, e penn AvtoVAZ, e penn Nissan, ha prezidant Mitsubishi Motors. D'an 18 a viz Kerzu 2018 e voe rebechet dezhañ kontoù faos, arc'hant kuzhet ha breinadurezh. Toullbac'het eo bet e Japan.
# Carlos Iañ Portugal

Carlos Iañ Portugal (Terreiro do Paço 1863–1908 Lisboa), pe Carlos Fernando Luís Maria Vítor Miguel Rafael Gabriel Gonzaga Xavier Francisco de Assis José Simão de Bragança Sabóia Bourbon Saxe-Coburgo-Gotha hervez e anv ofisiel, a oa eil diwezhañ roue Portugal.
Ganet e oa d'an 28 a viz Gwengolo 1863 e Terreiro do Paço, nepell diouzh Lisboa. Mab e oa d'ar roue Luís Iañ Portugal ha d'ar briñsez Maria Pia Savoia. Anvet e voe da roue goude marv e dad e 1889.
Muntret e voe d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1908, war un dro gant e vab henañ a dlee ren war e lerc'h.

## Dimeziñ

Dimezet e oa d'ar briñsez c'hall Amélie d'Orléans (1865-1951): (Amélia de Orleães e portugaleg).
* Luís Filipe von Bragança, Priñs Real (1887-1908)
* Maria Ana von Bragança, Infantez Portugal (1888)
* Manuel II (1889-1932), diwezhañ Roue Portugal.
Ur vastardez en doe ivez: Maria Pia von Sachsen-Coburg-Gotha Bragança (1907-1995).
# Carlos III Spagn

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Carlos III (Madrid, 20 a viz Genver 1716 – idem, 14 a viz Kerzu 1788), a voe dug Parma dindan an anv Carlo Iañ) etre 1731 ha 1735, roue Naplez dindan an anv Carlo VII ha roue Sikilia dindan an anv Carlo V etre 1734 ha 1759, ha roue Spagn adalek 1759 betek e dremenvan.
Lesanvet e oa El Político hag El Mejor Alcalde de Madrid ("gwellañ maer Madrid").
Trede mab Felipe V e oa, ha kentañ hini Elisabetta Farnese, eil pried ar roue. E lezvreur Fernando VI a renas war-lerc'h o zad.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas da Varia Amalia von Sachsen, merc'h da Aogust III, roue Polonia.
Daouzek bugel o doe.
* María Isabel Antonia (1740-1742)
* María Isabel Ana (1743-1749)
* María Josefa Carmela (1744-1801), marvet dizimez, a weler en daolenn graet gant Goya hag anvet La familia de Carlos IV
* María Luisa (1745-1792), a zimezas da Leopold II an Impalaeriezh Santel
* Felipe Antonio (1747-1777), diwezhat e spered
* Carlos IV (1748-1819), roue Spagn
* María Teresa (1749)
* Fernando Iañ (1751-1825), roue Naplez ha Sikilia
* Gabriel de Borbón (1752-1788), dimezet da Variana Victoria de Portugal
* Ana María (1754-1755)
* Antonio Pascual de Borbón (1755-1817), dimezet d'e geniterv María Amalia de Borbón
* Francisco Javier Spagn (1757-1771)
* Maria Amalia von Sachsen, poltred gant Anton Raphael Mengs e-tro 1761
* Carlos III chaseour, poltred gant Goya e-tro 1887
# Carlos II

Carlos II a oa anv meur a roue

## Rouaned

* Carlos II Navarra "el Malo" (1332-1387), roue Navarra;
* Carlos II Spagn "el Hechizado" (1661-1700), roue Spagn adal 1665 betek e varv.

## Pennadoù kar

* Carlos Iañ
* Carlos III
* Charlez II
* Karl II
# Carlos III

Carlos III zo anv meur a roue.

## Rouaned

* Carlos III Aragon
* Carlos III Navarra
* Carlos III Spagn

## Pennadoù kar

* Carlos II
* Carlos IV
* Charlez III
* Karl III
# Carlos Gomes Júnior

Carlos Domingos Gomes Júnior (ganet d'an 19 a viz Kerzu 1949) zo ur politikour eus Ginea-Bissau.
Ezel eo eus ar PAIGC ha brudet da vezañ pinvidikañ den ar vro. Ministr kentañ Ginea-Bissau adalek an 10 a viz Mae 2004 betek ma voe divodet e c'houarnamant gant ar prezidant João Bernardo Vieira e miz Here 2005. Goude an dilennadeg kannad gounezet gant ar PAIGC e 2008 e voe adlakaet da vinistr kentañ d'an 2 a viz Genver 2009. D'an 10 a viz Genver 2012 e roas e zilez a-benn lakaat e anv en dilennadeg prezidant. Trec'h e voe en dro gentañ a-enep Mohamed Ialá Embaló met un taol-Stad a c'hoarvezas a-raok an eil tro ha Gomes, asambles gant ar prezidant en etrekarg Raimundo Pereira, a voe harzet ha bac'het gant ar soudarded. Dieubet e voe d'ar 27 a viz Ebrel ha kaset da Abidjan.
# Carlos Luis de Borbón y Braganza

Carlos Luis de Borbón y Braganza (Madrid, 31 a viz Genver 1818 - Trieste, 13 a viz Genver 1861), a oa un infant spagnol, anavet ivez evel Kont Montemolín. Klask a reas bezañ roue Spagn, Carlos VI a veze graet anezhañ gant e harperien.

## E vuhez

Ganet e e oa er Palacio Real, e Madrid. Mab e oa da Garlos María Isidro Benito de Borbón y Borbón-Parma (1788 – 1855), anavezet ivez evel Don Carlos, ha da Varia Francisca de Assis de Bragança (1800-1834). E dad a oa Kont Molina ha breur d'ar roue Fernando VII. Eñ an hini a oa bet ar c'hentañ karlour da c'houlenn kurunenn Spagn, evel Carlos V. Amzer e grennardiezh a dremenas en harlu, en Portugal ha Breizh-Veur.
E-pad Kentañ brezel ar garlouriezh edo gant e dad en talbenn an hanternoz. pa voe echu ez ejont da chom da Vro-C'hall. Dilezel ar stourm a reas e dad e Mae 1845, en sell da aesaat an eured etre e vab Carlos Luis hag Isabel, met hi a zimezas da Francisco de Asís de Borbón en 1846. Neuze, e 1846 ivez, ec'h embannas Carlos Luis ur manifesto, ma c'halve e harperien d'an emgann. Da londrez ez eas da chom ha prestik goude e krogas Eil brezel ar garlouriezh, pe guerra dels Matiners.
Dimezet e oa d'an 10 a viz Gouhere 1850, e palez Caserte, d'e geniterv Maria Carolina an Div Sikilia (1820-1861), ur verc'h da Francesco Iañ (1777-1830), roue an Div Sikilia, ha d'e eil pried Maria Isabel Spagn (1789-1848), c'hoar da rouanez-rejantez spagn. Bugel ebet n'o doe.
# Carlos IV

Carlos IV (1748-1819) a oa roue Spagn war-lerc'h e dad, Carlos III.
E vreur Felipe Antonio de Borbón a oa da vezañ roue, met kavet e voe dic'houest, dra ma oa berr a spered.
Dimezet e voe da María Luisa de Parma (1751-1819), merc'h da zug Parma.
Diroueet e voent gant o mab Fernando VII.
Mervel a reas en harlu e Roma e 1819.
Anvet en doa Goya da livour al lez.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa Carlos IV d'e geniterv María Luisa de Borbón-Parma (merc'h da Felipe, Dug Parma) en 1765.
Pevarzek bugel o doe, diwar ar peder gwech warn-ugent ma voe brazezet María Luisa de Borbón-Parma. Seizh hepken a vevas betek dibenn o c'hrennoad:
* Carlos Clemente Antonio ( 1771 - 1774).
* Carlota Joaquina ( 1775 – 1830), dimezet da João VI, Roue Portugal.
* María Luisa Carlota ( 1777 - 1782).
* María Amalia (1779 – 1798), dimezet d'hec'h eontr Antonio Pascual de Borbón, Infant Spagn ( mab da Carlos III).
* Carlos Domingo Eusebio ( 1780 - 1783)
* María Luisa Josefina (1782 – 1824), dimezet da Luis de Borbón-Parma, dug Parma ha Roue Etruria.
* Carlos Francisco de Paula ( 1783 - 1784).
* Felipe Francisco de Paula (1783 - 1784).
* Fernando ( 1784 –1833), Roue Spagn evel Fernando VII.
* Carlos María Isidro ( 1788 – 1855), kont Molina, a savas emsav ar garlouriezh hag a glaskas bezañ roue Spagn war-lerc'h e vreur evel Carlos V.
* María Isabel ( 1789 – 1848). Dimezet div wech:
** da Francesco Iañ an Div Sikilia (1777 – 1830),
** da Francisco, kont ar Balzo.
* María Teresa (1791 - 1794). Marvet gant ar vrec'h.
* Felipe María Francisco ( 1792 - 1794).
* Francisco de Paula Antonio, dug Cádiz ( 1794 – 1865);
** dimezet d'e geniterv, Luisa Carlotta an Div Sikilia, merc'h d'e c'hoar María Isabel de Borbón ha d'he fried kentañ Francesco Iañ an Div Sikilia. O mab henañ Francisco de Asís de Borbón, a zimezas d'e geniterv, ar rouanez Isabel II, merc'h d'e eontr Fernando VII.
# Budig Naoned

Budig (1005-1038) a oa mab da Yezekael Naoned, kont Naoned, ha breur da Judit Naoned. Ren a reas betek war-dro 1010, dindan evezh an eskob Gaultier II a oa bet anvet evit-se gant Jafrez Berengar, kont Roazhon ha dug Breizh.
Pa oa aet an eskob da birc'hirinañ d'an Douar Santel e taolas e grabanoù war vadoù ar prelad ha distruj e gastell. Pa zeuas an eskob en-dro e c'houlennas skoazell digant kont Roazhon, ma rankas Budig goulenn hini kont Anjev, Foulk III, pezh a voe kaoz da goll douaroù er c'hreisteiz d'al Liger.
Bec'h a voe c'hoazh en 1033 gant kont Roazhon, Alan III, met sioulaat a reas an traoù ha feal e voe Budig d'e aotrou goude.
Digant e wreg Hawiz en doe ur mab, Mazheas Iañ Naoned, a voe kont Naoned war e lerc'h.
# Budoni

Budoni zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Buddy Longway

Buddy Longway zo un heuliad albomoù bannoù treset gallek troet e meur a yezh. Ar senario, an tresadennoù hag al livioù a veze graet gant Derib betek embann albom fin an istor e 2006.

## Sinopsis

Buddy Longway (ganet ~1840, marv ~1890) zo un traper gwenn a zo o chom er Far West e-pad eil lodenn an XIX$^{vet}$ kantved. Mab gwastadourion iwerzhonat eo. E-pad e vuhez e zesk anavezout an Indianed. Dimeziñ a ra zoken gant un Amerindianez Sioux anvet Chinook ha sevel a ra ur familh ganti. Daou vugel o deus : Jeremy ha Kathleen.
Un haroz diseurt eo Buddy Longway e bed ar bannoù-treset rak kozhañ a ra ha parfetaat a ra hed-ha-hed e avanturioù.

## Temoù an istor

Ar sevenadur indian, an hironiñ, tremen an oadoù (an oad krenn), ar c'heñver diouzh an natur.

## Prizioù

Evit an heuliad-mañ e teue a-benn Derib da gaout priz bras Sant Mickael e 1974, priz Feniks e 1975 hag ar priz Alfred e 1978 evit ar gwellañ heuliad estren hag, erfin, e 1979 eo deut ar maout gantañ et c'henstrivadeg tribloaziek aozet gant kêr vMons e Beljia.

## Albomoù
### e galleg

Embannet e vez gant Le Lombard.
* Les Amis de Buddy Longway (04/1983)
* Tome 1 : Chinook (09/1974)
* Tome 2 : L'Ennemi (01/1975)
* Tome 3 : Trois hommes sont passés (01/1976)
* Tome 4 : Seul... (01/1977)
* Tome 5 : Le Secret (10/1977]])
* Tome 6 : L'Orignal (03/1978)
* Tome 7 : L'Hiver des chevaux (08/1978)
* Tome 8 : L'Eau de feu (10/1979)
* Tome 9 : Premières chasses (01/1980)
* Tome 10 : Le Démon blanc (01/1981)
* Tome 11 : La Vengeance (10/1982)
* Tome 12 : Capitaine Ryan (01/1983)
* Tome 13 : Le Vent sauvage (11/1984)
* Tome 14 : La Robe noire (11/1985)
* Tome 15 : Hooka-Hey (11/1986)
* Tome 16 : Le Dernier Rendez-vous (11/1987)
* Tome 17 : Regarde au-dessus des nuages (06/2002)
* Tome 18 : La Balle perdue (06/2003)
* Tome 19 : Révolte (11/2004)
* Tome 20 : La Source (05/2006)

### e brezhoneg

Embannet eo bet gant Keit Vimp Bev.
* Levrenn 1 : Chinook
* Levrenn 2 : An Enebour
* Levrenn 3 : Tri den a zo paseet
* Levrenn 4 : Ma unanik...
* Levrenn 5 : Ar Sekred
* Levrenn 6 : An Orignal
* Levrenn 7 : Goañv ar c'hezeg
* Levrenn 8 : An Dour tan
* Levrenn 9 : An abadennoù chaseal kentañ pe Kentañ abadennoù chase
* Levrenn 10 : An Diaoul gwenn

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Budig

Budig (Budic en henvrezhoneg) zo un anv-badez brezhonek:
* Sant Budig, tad sant Miliav
* Budig, anv daou eus rouaned Kerne hervez an dihelloù
* Budig, un eskob en Aled
* Budig, unan eus pemp mab Alan Iañ, en Xvet kanved
* Budig Naoned, kont Naoned en XIvet kantved.
* Budig, eskob e Naoned, en XIvet kantved
# Bue ar Zent (1912)

Bue ar Zent eo anv an doare eus Buhez ar Sent a zo bet savet gant Yann-Vari Perrot ha lakaet e brezhoneg Treger gant Erwan ar Moal e 1912, gant an titl Bue ar Zent savet gant an Otrou Perrot, kure Sant-Nouga, renket a-neve gant E. ar Moal, rener Kroaz ar Vretoned, evit Eskopti Sant-Brieg ha Landreger.

## Nihil Obstat

* E deroù Bue ar Zent e lenner Nihil obstat hag Imprimatur (n'eo ket niverennet ar pajennoù kentañ).

## Notennoù

* Sellet er Wikimammenn : Bue ar Zent (1912).
* ↑ Wikimammenn.
# Budoia

Budoia (Budoie e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Buellt

Ur rouantelezh kozh eus Kembre e oa Buellt (Builth e saozneg). E-kichen Caer Bedris edo, er pezh a zo kontelezh Powys e Kembre hiziv. Gant ur skourr eus familh roueel ar rouantelezh-mañ e voe krouet e derou ar V$^{vet}$ kantved ha dont a reas da vezañ dizalc'h pa zilezas ar Romaned an enezenn.
Ul lodenn anezhi e oa isrouantelezh Gwerthrynion ha titl « roue Gwerthrynion » a veze alies gant rouaned Buellt.
Biskoazh ne voe a-bouez rouantelezh Buellt hag e-pad ar VI$^{vet}$ kantved e teuas da vezañ un isrouantelezh dindan hini Brycheiniog. Staget e oa ouzh Seisyllwg goude 800.
Hervez an Historia brittonum, e vije bet tiegezh ar roue meur Vortigern o ren war ar rouantelezhioù-se. E dud o dije graet araokañ hag e vab Pasgen war e lerc'h ma n'en deus ket graet e-unan" .

## Listenn rouaned Builth (n’eo ket peursur an amzeriadoù)

* Pasgen (Pascent) ap Gwrtheyrn : 406 - 440
* Braciat (Braigad) ap Pasgen. : 440 - 475
* Idnerth ap Briagad : .475 - 510
* Meurig (Meuprit) ap Idnerth: 510 - 545
* Pawl (Paul) ap Meurig : 545 - 580
* Elaed (Eltat) ap Eldoc ap Pawl : 580 - 615
* Morwd (Moriud) ap Elaed : 615 - 650
* Gwyddgan (Guoidcant) ap Morwd : 650 - 685
* Pasgen (Pascent) Buellt : 685 - 715
* Tedwr (Teudor) ap Pasgen : 715 - 745
* Ffernfael ap Tedwr : c.745 -?
(ar furmoù etre krommelloù zo anvioù er stumm ma'z int bet skrivet en dielloù kozh). Ar re all zo skrivet e doare ar c'hembraeg a vremañ.)

## Liammoù diavaez

* The History Files: Builth

## Notennoù

* ↑ Historia brittonum, rannbennad 49 : "Setu amañ lignez Vortigern, a zeu eus Fernvail, a renas e rouantelezh Guorthegirnaim, ha oa mab Tudor
* ↑ Historia brittonum, rannbennad 48 : "Tri mab en doa [Vortigern] : ar c'hoshañ e oa Vortimer, a stourmas, evel m'hon eus gwelet, peder gwezh enep ar Saozon, hag a lakas anezhe da dec'hout; Categirn e oa an eil, a voe diskaret en hevelep emgann gant Horsa; an trede a oa Pascent, a renas e div vro Builth ha Guorthegirnaim, goude marv e dad"
* ↑ Nennius: Historia Brittonum (Istor ar Vrezhoned), VIII$^{vet}$ kantved, pennadoù 48-49, embannet gant J. A. Giles, Six Old English Chronicles, London Henry G. Bohn, 1848. Da ziwall zo evel just ouzh ar pezh zo skrivet en destenn-se abalamour ma ne veze ket skrivet an istor er mare-se evel ma vez hiziv an deiz.
# Budrio

Budrio a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Bue ar Prins Huon a Vourdel

Bue ar Prins Huon a Vourdel, trajedienn vrezhonek gant Job Koad e 1824.
# Ara rubrogenys

Ara rubrogenys :
| Ara rubrogenys, luc'hskeudennet e Jurong Bird Park (Singapour). En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara rubrogenys Lafresnaye, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara rubrogenys a zo ur spesad perokeded trovanel eus ar c'herentiad Psittacidae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e traoñennioù Andoù kreiz Bolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara rubrogenys war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara rubrogenys war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Ara rubrogenys war al lec'hienn Avibase.
# Ara severus

Ara severus :
| Ara severus, luc'hskeudennet e kreisteiz Kolombia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara severus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara severus a zo ur spesad perokeded trovanel eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus severus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus reter Panamá d'ar Gwianaoù‎, hanternoz Bolivia ha lodenn Brazil en Amazonia.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara severus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara severus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Ara severus war al lec'hienn Avibase.
# Ara militaris

Ara militaris :
| Ara militaris. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara militaris (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara militaris a zo ur spesad perokeded trovanel eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus militaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Dont a ra e anv militaris eus liv glas pennañ e bluñv a denn kalz d'ul lifre soudard.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, greun, had, hugennoù ha kraoñ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kreiz ha Suamerika :
* Ara militaris bolivianus, e Bolivia drovanel ha gwalarn-pellañ Arc'hantina,
* A. m. mexicanus, e kornôg krin Mec'hiko (eus Sonora da Strizh-douar Tehuantepec),
* A. m. militaris, eus Kolombia drovanel da walarn Venezuela, Ecuador ha hanternoz Perou.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara militaris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara militaris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Ara militaris war al lec'hienn Avibase.
# Ara ruz ha glas

Ara ruz ha glas :
| Un ara ruz ha glas, luc'hskeudennet e Jurong BirdPark (Singapour). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara chloropterus G.R.Gray, 1859 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ara ruz ha glas (liester : araed ruz ha glas) a zo ur spesad perokeded trovanel, Ara chloropterus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, greun ha had.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara chloropterus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara chloropterus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Ara chloropterus war al lec'hienn Avibase.
# Arabayona de Mógica

Arabayona de Mógica zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León. 380 a dud a oa enni o chom e 2017.
# Araba

Araba (Álava e spagnoleg) zo unan eus ar 7 proviñs a ya d'ober Euskal Herria, er c'hreisteiz d'ar Pireneoù. Gasteiz eo ar gêr-benn.

## Douaroniezh

Ar vihanañ eo eus peder froviñs Euskal Herria er c'hreisteiz d'ar Pireneoù, er mervent da Nafarroa, hag er c'hreisteiz da Vizkaia.