OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Toull-bac'h Poulo Condor

Galeoù Poulo Condor, anvet ivez Galeoù Côn Đảo (vietnameg : Nhà tù Côn Đảo) zo un toull-bac'h war enezenn Poulo Condor (Côn Son) e su Viêt Nam e proviñs Bà Rịa–Vũng Tàu.

## Istor

Orin an anv Poulo Condor eo ar malayeg Pu Lao Kundur, a dalv kement hag "Enezenn ar C'houlourdrennoù".
An toull-bac'h a oa bet savet hag implijet gant ar galloud annamat a-raok an trevadenniñ gall. Adimplijet eo bet gant ar C'hallaoued adalek 1862 kerkent goude sinadur skrid-emglev Saigon ; kendalc'het eo bet an implij gant Stad Viêt Nam betek 1975. Lod eus ar brizonidi a oa toullbac'het e "kaouedoù tigred", hag echuet sezizet o divhar, goude bezañ bet bloavezhioù hep gallout sevel ha bale.

### Galeoù gall

Kalz izili brudet eus ar Việt Minh a voe toullbac'het eno. Broadelourien Viêt Nam brudet a veze kaset di.
| Phạm Văn Đồng | Lê Đức Thọ |
| An daou stourmer a voe bac'het e Poulo Condor adalek 1929 betek 1936 ||

### Skeudennoù

* Enkerzh "kaouedoù an tigred"
# Toukoumeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an toukoumeg (tukum) komzet e Kordofan e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Toukpeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr kanaorek eo an toukpeg (tukpa pe nesang) komzet gant tro-dro da 723 den (1998) en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-kinaorek
* Yezhoù himalayek
# Toula (Rusia)

Toula (ruseg : Ту́ла) zo ur gêr e lodenn europat Rusia, er c'hreisteiz da Voskov, war ribl ar stêr Oupa. Da 465 000 a dud e save ar boblañs e 2024.

## Tud dibar

* Aleksandr Kotov, mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù, bet ganet e Toula.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Toull

Un toull zo ur c'hleuz, pe un digor, naturel pe artifisiel, a-dreuz ur gorre bennak.

## Fetis
### Ober toulloù

Toulloù a vez graet
* en douar,
** da hadañ,
** da lakaat korfoù er beredoù,
** da glask traoù en douar, d'ober mengleuzioù
** da gousket, evit loened zo (broc'h, louarn): implijet e vez ar ger neuze evel loch pe ti;
*** mont d'e doull a zo kement ha mont d'ar gêr ha reiñ peoc'h d'ar re all
* en dilhad, pa vezont drailhet,
* er mogerioù, pa lakaer dor pe brenestr enne
* er plenk, pa reer arrebeuri
* er c'hig pe er c'hroc'hen, pa lakaer gwalennoù ouzh an divskouarn pe e lec'h all
Komz a reer ivez eus meur a dra all:
* an toull, anv dizereat graet eus gouhin ar merc'hed gant paotred zo
** evel er c'hantik distummet: Itron Varia Beg ar Raz, C'hwi 'peus un toull Me 'm eus ur vazh
* an toull-revr , pe ar fraezh
** Toull ma revr! un estlammadell pe le-douet dizereat;
* toull an nor: an toull er voger e-lec'h m'emañ an nor
* toull ar park: an tremen da vont er park etre daou benn ar c'hleuz
* an toull-karr: al lec'h ma tremen ar c'harr da vont en ur porzh
* toull ar c'hi: e loj
* toull ar c'hazh: ur c'hoari
* an toulloù-noz, pe boestoù-noz
* an toull-bac'h
** Mont d'an toull zo kement ha mont d'ar vac'h
* an toull gaou, an toull kontrol: an toull ma ne dle ket ar boued tremen
** Aet eo dre an toull gaou a lavarer da unan a dag en ur zebriñ
* toull an avel: al lec'h ma teu an avel
* toull ar glav: al lec'h ma teu ar glav
* an toull du , e fizik
* an toull en ozon

## Difetis

* Mont d'e doull: plegañ d'unan bennak en ur serriñ e veg, evel ur c'hi pa vez bet kastizet
* Disac'hañ eus un toull: bezañ divec'hiet, diac'hubet, goude bet en ur gwallblegenn

## Troioù-lavar

* Toull eo da c'hroñj? a vez laret d'an hini a ver an evaj eus e c'henoù.

## Lec'hanvadurezh

* Toull-al-Laer, e parrez Lokefred

## Lennegezh

* Toull al Lakez, kontadenn gant Lan Inizan
* Ar Roc'h Toull, danevell gant Jakez Kerrien

## Kanaouennoù

* Delioù Koad Keryaou, a zo toullet ha didoullet....
* Ur ganaouenn dizereat: Tri zoull he deus ma mestrez...

## Pennadoù kar a bell pe a dost

* Toul, ur gêr eus Bro-C'hall, e Loren, brudet he gwin (Gris de Toul).
* Toulouse, brudet da vezañ al lec'h lousañ war an douar, hervez bugale ar porzhioù-skol, en amzer ma veze brezhoneg yezh ar porzhioù-skol e Breizh-Izel.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Toukouleured

Ur genel eus Afrika ar C’hornôg eo an Doukouleured pe Haalpulaaren. Emaint o vevañ dreist-holl e norzh Senegal (ma’z eont d’ober 10 % eus ar boblañs), e traoñienn ar stêr Senegal, e Maouritania hag e Mali.
A-hervez e teufe an Doukouleured eus rouantelezh kozh Takrour. Un trefoedadur eus anv ar rouantelezh-se eo o anv.
Komz a ra an Doukouleured rannyezh peulek ar Fouta-Tooro. « Haalpulaaren » a reont anezho o-unan, pezh a sinifi « a gomz pulaar », ar peuleg.
An holl Doukouleured pe dost a heuilh kelennadurezh an Islam.
Tost int d’ar Beuled nemet ez int chomidik.
Ur gevredigezh uheldadel eo hini an Doukouleured. Renkadet-kaer eo, ha rannet etre 12 kasta dezho pep a dri c’hlas. Ar pennoù bras relijiel hag ar varabouded a ya d’ober ar c’hasta uhelañ, Toorobbê e anv. Gant El Hadj Oumar Tall e oa bet diazezet un impalaeriezh toukouleur en XIX$^{vet}$ kantved war ul lodenn eus Mali bremañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ (2010) Encyclopedia of Africa. Oxford University Press. 500–501 p. ISBN 978-0-19-533770-9.
# Toul

Toul :
| Iliz-veur Toul. ||
| Anv alamanek | Tull |
| Anv gallek (ofisiel) | Toul |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Meurthe-et-Moselle |
| Arondisamant | Toul (pennlec'h) |
| Kanton | Toul (pennlec'h) |
| Kod kumun | 54528 |
| Kod post | 54200 |
| Maer Amzer gefridi | Alde Harmand 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Toulois |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-toul.fr, http://www.toul.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 15 857 ann. (2020) |
| Stankter | 518 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 200 m — brasañ 400 m |
| Gorread | 30,59 km² |
| kemmañ |
Toul (Tull en alamaneg) zo ur gêr eus Bro-C'hall, e departamant ar Meurthe-et-Moselle e rannvro Loren, war lez ar stêr Mosel, er c'hornôg da Nancy.
Brudet eo ar gwin Gris de Toul.

## Douaroniezh

Toul en em gav ouzh kember ar Mosella hag e ad-stêr Ingressin, war an hent roman eus Lyon da Trier, gant an hent ot o tont diouzh Reims.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Tulo Locorum ( = Leucorum)
* Tullium (Ptolemaios, II, 9, 7; Taolenn Peutinger, II, A, 1)
* Tullum (It. Ant. 365, 4 ha 385, 10)
* Tullo (pezhioù moneiz a grenn-amzer)

### Gerdarzh

* Tul- =
* Leuc--- ː diouzh anv an drevaden galian al Leuci.

## Ardamezhioù

Skoed Toul a zo da lenn ː "en gul, e bennlizerernn T en aour"

## Istor

Pa'z eo bet rannet Galia etre rannvroiù roman, Toul a zi en em gavet er Belgica Prima, kêrbenn Trier, hag e chomo e kerzh Galia-Romania.
Serret eo bet gant mogerioù mein war dro fin an drivet kantved.

## Monumantoù

* Iliz-veur Sant Stefanus (hag ar Werc'hez ?);
* Iliz Sant Mansuetus;
* Iliz Sant Apri(-us) ?;
* Iliz Sant Maximinus (> Mesmin);
* Iliz Sant Amentii
* Ti-kêr toul
* Chapel
* Abati Sant Mansuy
* Iliz Sant Mansuy
* Templ
* Sinagogenn

## Levrlennadur

* Nancy Gauthier ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule des origines au milieu du VIIIè siècle. I. Province ecclésiastique de Trèves (Belgica Prima). De Boccard. 1986

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ cf Nancy Gauthier, p. 55
* ↑ cf. Nancy Gauthier; p. 58-59
# Toull-Du

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Toull-Du zo anv meur a stêr e Breizh.
Un anv-lec'h eo ivez
* e Skaer
* e Plijidi
ha dre-se eo un anv familh ivez.
# Toull-bac'h Saidnaya

Toull-bac'h Saidnaya (Arabeg: سجن صيدنايا‎‎) zo un toull-bac'h milourel nepell diouzh Damask e Siria implijet gant gouarnamant Bashar al-Assad. An toull-bac'h a zo bet implijet evit derc'hel milieroù a brizonidi, tud emsavet a-enep ar gouarnamant pe soudarded "disleal". Amnesty International a istime e miz C'hwevrer 2017 "e vefe bet etre 5000 ha 13 000 a dud lazhet hep bezañ barnet e Saydnaya etre miz Gwengolo 2011 ha miz Kerzu 2015." Hervez ministrerezh an diavaez e Stadoù-Unanet Amerika e vefe bet savet ur forn evit distrujañ korfoù ar re jahinet ha drouklazhet. Diskouezet ez eus bet ganto poltriji d'ar 14 a viz Mae 2017.
Lec'hiet eo an toull-bac'h un 30 kilometr bennak en norzh d'ar gêr-benn Damask. Brudet eo Saidnaya evit ar jahinerezh graet da enebourien ar gouarnamantoù sirian.

## Istor

An toull-bac'h a oa bet savet gant tad Bashar Al-Assad, Hafez al-Assad, evit bac'hañ enebourien e renad. Darn anezho a oa djihadourien. "Diwar un hollad 1400 den e oa 1100 djihadour eus Afghanistan, Irak pe lec'h all". Pa voe kroget an emsavadeg er vro e 2011 e voe dieubet an holl anezho gant ar renad. Ar re-se a yeas etrezek norzh ar vro ha krouiñ pe emezeliñ e strolladoù djihadourien-sponterien islamek.
Dyab Serrihe, ur stourmer komunour bet toullbac'het etre 2006 ha 2011, en deus bet roet ar muiañ a vunudoù war an toull-bac'h hag an doareoù bevañ eno d'ar c'hevredigezhioù a zifenn gwirioù Mab-Den.

## Liammoù diavaez

* (en) "Saydnaya - Inside a Syrian torture prison"
* Inside Saydnaya: Syria's Torture Prison (Amnesty International)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://www.liberation.fr/planete/2016/08/18/la-prison-syrienne-de-saidnaya-berceau-de-jihadistes_1473274
# Tweed

Ar stêr Tweed a ra an disparti etre Bro-Skos ha Bro-Saoz e gevred Skos.
# Tvashtar Paterae

Tvashtar Paterae a zo ur rannvro menezioù-tan war Io, unan eus loarennoù Yaou. Un heuliad krateroù-menez-tan eo. Dont a ra e anv eus Tvashtar, doue hindouek ar govelioù.
E-pad meur a vloavezh e studias ar sontenn Galileo Tvashtar Paterae. E-pad an amzer-se e tislonkas unan eus ar c'hrateroù ur veradenn lava a 25 km. Ul lennad lava a darzhas er batera vrasañ hag un blumachenn a 385 km a savas a-us ar rannvro.
# Tver

Kêr-benn Oblast Tver e Rusia eo Tver (ruseg : Тверь). Poblet e oa gant 424 969 a dud e 2021.

## Gevelladennoù

* Bergamo (Italia) abaoe 1989
* Besançon (Bro-C'hall) abaoe 1988
* Buffalo (New York) (Stadoù-Unanet) abaoe 1989
* Hämeenlinna (Finland) abaoe 1954
* Kaposvár (Hungaria) abaoe 1995
* Khmelnitsky (Ukraina) abaoe 2016
* Montemurlo (Italia) abaoe 2016
* Osnabrück (Alamagn) abaoe 1991
* Veliko Tarnovo (Bulgaria) abaoe 1997
* Yingkou (Republik Poblek Sina) abaoe 1994

## Hansa Nevez

E 2001 ez emezelas Tver en Hansa Nevez, bet diazezet e Zwolle (Izelvroioù) e 1980 ; e 2010, unnek kêr e Rusia en em vodas en Unaniezh ar c'hêrioù rusat an Hansa (14 zo hiziv). E 2016 e voe dalc'het e Tver ar 6vet Festival Deizioù an Hansa.

### Kêrioù nann-hansaat liammet gant Tver dre an Hansa Nevez

* Buffalo (New York) (Stadoù-Unanet)
* Boudyonnovsk (Rusia)
* / Feodosiya (Krimea)
* Lublin (Polonia) abaoe 2004
# Twice-Told Tales

Twice-Told Tales (Kontadennoù kontet div wech) zo un dastumad kontadennoù saoznek gant ar skrivagner stadunanat Nathaniel Hawthorne e div levrenn, unan embannet e 1835, an eil e 1842, met an holl a oa bet embannet e kelaouennoù er bloavezhioù kent.

## An titl

Dont a ra an titl eus ur werzenn gant Shakespeare er pezh The Life and Death of King John (arvest 3, rann 4): "Life is as tedious as a twice-told tale, / Vexing the dull ear of a drowsy man."

## Ar c'hontadennoù

* "The Gray Champion"
* "Sunday at Home"
* "The Wedding-Knell"
* "The Minister's Black Veil"
* "The May-Pole of Merry Mount"
* "The Gentle Boy"
* "Mr. Higginbotham's Catastrophe"
* "Little Annie's Ramble"
* "Wakefield"
* "A Rill from the Town-Pump"
* "The Great Carbuncle"
* "The Prophetic Pictures"
* "David Swan"
* "Sights from a Steeple"
* "The Hollow of the Three Hills"
* "The Toll-Gatherer's Day"
* "The Vision of the Fountain"
* "Fancy's Show Box"
* "Dr. Heidegger's Experiment"
* "Legends of the Province-House"
       I. "Howe's Masquerade"
       II. "Edward Randolph's Portrait"
       III. "Lady Eleanore's Mantle"
       IV. "Old Esther Dudley"
* "The Haunted Mind"
* "The Village Uncle"
* "The Ambitious Guest"
* "The Sister Years"
* "Snow-Flakes"
* "The Seven Vagabonds"
* "The White Old Maid"
* "Peter Goldthwaite's Treasure"
* "Chippings with a Chisel"
* "The Shaker Bridal"
* "Night Sketches"
* "Endicott and the Red Cross"
* "The Lily's Quest"
* "Foot-prints on the Sea-shore"
* "Edward Fane's Rosebud"
* "The Threefold Destiny"

## Liammoù diavaez

* https://en.wikisource.org/wiki/Twice-Told_Tales
# Tuy

Tuy zo anv meur a lec'h.

## Lec'hioù
### Burkina Faso

* Tuy (Burkina Faso), proviñs en Burkina Faso.

### Galiza

* Tuy anv spagnolek Tui, e Galiza, e proviñs Pontevedra,

### Venezuela

* Ar Río Tuy, ur stêr
* Los Valles del Tuy, e stad Miranda,
* Ocumare del Tuy, e stad Miranda,
* Santa Teresa del Tuy, e stad Miranda,
* Santa Lucía del Tuy, e stad Miranda,
* Tuy de Batangas, en Proviñs Batangas.

## Pennad kar

* Tui
# Twitch

Twitch zo ur savenn embann filmigoù live perc'hennet gant Twitch Interactive, un is-skourr da Amazon. Krouet evel un ouzhpennadur d'ar savenn filmigoù live, Justin.tv, e miz Even 2001. Pal al lec'hienn a zo kinnig videoioù : krogadoù eSport, gant abadennoù sonerezh, kentelioù, krogadoù c'hoarioù elektronek. Nebeut amzer 'zo ez eo kroget skignerezh "buhez gwirion". Ul lodenn eus an dafar kinniget a c'hell bezañ gwelet doare video on demand.
Brudet mat eo al lec'hienn, e miz Here 2013, al lec'hienn internet en devoa 45 milion arvester, hag e miz C'hwevrer 2014,e oa gwelet evel ar pevare mammenn evit ar stoufoù eskemm war internet er Stadoù-Unanet Amerika.
E 2015, Twitch en devoa muioc'h evit 1,5 milion embanner ha 100 milion arvester bep miz. Trede trimiziad 2017, Twitch a chome ar savenn diazez evit skignañ videoioù live a-fed c'hoarioù video dreist-holl er Stadoù-Unanet Amerika, ha kreñvoc'h e oa evit servij c'hoarioù video YouTube.
E miz Mae 2018, e oa 2,2 milion embanner videoioù bep miz ha 15 milion implijer overiant bemdez. En holl ez eus ouzhpenn 27 000 chadenn skignañ Twitch.
# Twieg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an twieg (twi, LFE [tɕʷi]). Komzet e vez gant tro-dro da 6 milion a dud e Ghana.
Meur a rannyezh a zo, met ken tost int an eil re eus ar re all ma'z eo aezet a-walc'h en em gompren kenetreze.

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
# Twirl

Twirl zo ur varrenn chokoladet kenderc'het gant Cadbury abaoe ar bloavezhioù 1970.
Abaoe 1984 ez eus div varrenn e pep pakad.

## Liamm diavaez

* (en) Load gwe kefridiel
# Tuy (proviñs)

Tuy pe Tui a zo unan eus proviñsoù Burkina Faso. Emañ er rannvro Hauts-Bassins. Houndé eo ar pennlec'h. Rannet eo e 7 departamant.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# SuperTuxKart

SuperTuxKart :
| Diorroer | Joerg Henrichs, Marianne Gagnon, Eduardo Hernandez Munoz, Steve Baker, ha tud all |
| Aotre | GNU GPL |
| Rummad | Redadeg |
| Doare ar c'hoari | Ur c'hoarier pe liesc'hoarier |
| Mekanikoù | Microsoft Windows, OS X, Linux, AmigaOS 4, AROS, MorphOS |
| Lusker c'hoari | Antarctica (0.9–) Irrlicht (0.7–0.8.1) PLIB (0.0.0–0.6.2) |
Ur c'hoari redadeg gant kartoù dieub eo SuperTuxKart. Trevezañ a ra ar c'hoari Super Mario Kart en ur ginnig tudennoù heverk eus raktresoù meziantoù frank o bleniañ kartoù.
# Suo Gân

Suo Gân zo ul luskellerez hengounel kembraek savet gant un aozer chomet dianav betek-henn.
Tapet he devoa brud dre ma oa bet implijet gant ar filmaozer stadunanat Steven Spielberg en e film Empire of the Sun (deuet ar-maez e miz Kerzu 1987).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# SuperTux

SuperTux :
| Diorroer | Strollad Diorroiñ SuperTux |
| Aotre | GNU GPL |
| Rummad | Savenn |
| Doare ar c'hoari | Ur c'hoarier |
| Mekanikoù | Linux, Mac OS X, Microsoft Windows, BeOS, PSP, Nintendo Wii (homebrew, azasaet), Nintendo Wii U (homebrew, oc'h erounit e mod vWii mode, azasaet), Wiz, Pandora, BlackBerry, TI-Nspire, Android (dre SDL) |
SuperTux a zo ur c'hoari video digoust heñvel ouzh ar c'hoari milvrudet Super Mario Bros, deuet er-maez war al letrinoù-c'hoari NES er bloavezhioù 1980. An hevelep mennozh ha SuperTuxKart an hini eo : adkemer ur stirad c'hoarioù brudet evit sevel ur c'hoari dindan ul lañvaz frank.
# Supernatural (stirad skinwel)

Supernatural zo ur stirad skinwel spont ha moliac'h stadunanat. Savet eo bet gant Eric Kripke. D'an 13 a viz Gwengolo 2005 e voe skignet al lodenn gentañ gant The WB, ha diouzhtu e troas d'ul lodenn eus programmadur ar chadenn The CW. Ar stirad a ro tro da heuliañ buhez ar vreudeur Winchester a vez o chaseal euzhviled, tasmantoù ha boudoù dreistordinal ; Jared Padalecki a c'hoari Sam Winchester ha Jensen Ackles eo Dean Winchester. Stourm a ra ar vreudeur evit difenn Mab-den rak an nerzhioù fall.
Produet eo ar stirad gant Warner Bros. Television ha Wonderland Sound and Vision ; McG, Robert Singer, Phil Sgriccia, Sera Gamble, Jeremy Carver, John Shiban, Ben Edlund hag Adam Glass o deus sikouret Kripke er broduerezh. Ar penn produer ha rener Kim Manners zo marvet diwar krign-bev ar skevent e-kerzh produiñ ar pevare koulzad.
Ar stirad skinwel a zo filmet e Vancouver, British Columbia ha war an tro-wardroioù. Bez e oa bet kroget ar seveniñ e-pad tost dek vloaz a-raok ma vije kroget gant ar filmañ. Ar c'hrouer Kripke a oa bet o klask un istor diazez e-pad bloavezhioù. Al lodenn pilot a oa bet arvestet gant e-tro 5,69 milion a arvesterien. Notenniñ ar peder lodenn gentañ en devoa roet c'hoant da The WB da brenañ ur c'houlzad a-bezh. Da gentañ holl e oa bet soñjet gant Kripke da gaout tri c'houlzad met a-benn ar fin e voe kendalc'het gant ar soñj kaout pemp. Ar pempvet lodenn a echue gant an istor diazez. Ar stirad skinwel a zo kendalc'het goude-se gant koulzadoù lies. Evit skrivañ ar senario e voe skrivagnerien nevez evel Sera Gamble, Jeremy Carver, Robert Singer hag Andrew Dabb.
Lodenn ziwezhañ ar stirad a zo bet skignet d'an 19 a viz Du 2020, goude 327 lodenn skignet en holl ledet war 15 koulzad.

## Aktourien

* Jared Padalecki evit Sam Winchester
* Jensen Ackles evit Dean Winchester.
* Misha Collins evit Castiel.
* Mark Sheppard evit Crowley (an diaoul).
* Jim Beaver evit Bobby Singer.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Supernatural
* Supernatural war IMDB
# Superman

Superman a zo un haroz faltazi a gaver e comic books embannet gant DC Comics. Krouet eo bet gant ar skrivagner Jerry Siegel hag an arzour Joe Shuster ha deuet war wel evit ar wezh kentañ e-barzh Action Comics #1 (Miz Even 1938). Bet eo bet an dudenn-se e-barzh meur a filmoù, c'hoarioù-video pe heuliadoù skinwel. Da gustum e vez gwisket gant ur gwiskamant glas, ur c'hap ruz hag ur skoed melen gant un "S" ruz ennañ war e vruched. Kontet e vez gant istor orin Superman eo ganet gant an anv Kal-El war ar blanedenn Krypton a-raok bezañ kaset d'an Douar gant e dad skiantour Jor-El ur pennadig a-raok distruj Krypton. Kavet ha advugelet eo bet gant ur menajer eus Kansas hag e wreg ha savet gant an anv Clark Kent.
* Jerry Siegel (~1943)
* Joe Shuster (1939)

## Notennoù

* ↑ (en) 'Action Comics #1'. Kavet : 13 Ebrel 2023.
# Supermarine Spitfire

Ar Supermarine Spitfire (e saozneg: tufer tan) a oa unan eus an nijerezioù emgann unplas implijet ar muiañ gant ar RAF hag ar Gevredidi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Ouzhpenn 20 300 skouerenn eus ar c'harr-nij a zo bet savet.
* Ur Spitfire LF Mk IX, MH434 eus mare ar brezel met dalc'het a-ratre hag a nij c'hoazh (2005)
* Colt-Browning M2 cal 50 (12,7 mm)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Supercar

Supercar (japaneg スーパーカー, Sūpākā) a oa ur strollad sonerien eus Japan a rae sonerezh rock. Ennañ e oa Kōji Nakamura (中村弘二 Nakamura Kōji), ar gitarour Junji Ishiwatari (いしわたり淳治 Ishiwatari Junji), ar sonerez gitar boud Miki Furukawa (フルカワミキ Furukawa Miki) hag an tabouliner Kōdai Tazawa (田沢公大 Tazawa Kōdai). Gant Supercar e veze mesket rock indie ha sonerezh elektronek. Brudet e teujont da vezañ e diavaez Japan pa voe implijet o sonerezh er film japanat Ping Pong hag er stirad fiñvtresadennoù Eureka Seven.

## Istor

Dont a ra ar strollad eus Prefeti Aomori ha savet e vo e 1995 gant ar sonerez gitar boud Miki Furukawa hag a lakaas embann ur gemennadenn en ur magazin o lavarout e oa o klask war-lerc'h sonerien. Junji Ishiwatari a respontas hag e teuas gantañ e vignon a-gozh Kōji Nakamura. Goude-se e voe degemeret an tabouliner Kōdai Tazawa. Goude bezañ savet kanaouennoù hag enrollet demoioù e tajont ur gevrat enrollañ. E 1997 e teuas er-maez o fladenn gentañ titlet Three Out Change, hag an eil hini (Jump Up) a zeuas er-maez e 1999. Er memes bloavezh e lakjont embann Ooyeah ha Ookeah. E 2000 e teuas er-maez Futurama, ma'z implijont muioc'h a sonerezh elektronek evit n(o doa graet betek-henn. E 2002 e kendalc'hjont gant o meskaj sonerezh elektronek ha rock gant Highvision. Er bladenn single Strobolights n'eus tamm gitar ebet. O fladenn ziwezhañ, Answer he zitl, a voe embannet e 2004. Marteze eo ar bladenn ma kaver ar muiañ a sonerezh-arnodiñ, enni ur meskaj etre sonerezh rock hag elektronika.
E 2005 e voe implijet o c'hanaouenn "Storywriter" er stirad fiñvtresadennoù Eureka Seven. Goude ur sonadeg diwezhañ e 2005 e voe divodet ar strollad. Enrollet e voe ar sonadeg hag embannet en DVD titlet Last Live.

## Oberenn
### Pladennoù single

* Cream Soda (21 a viz Gwengolo 1997)
* Planet (1añ a viz Kerzu 1997)
* Lucky (1añ a viz Meurzh 1998)
* Drive (21 a viz Mae 1998)
* Sunday People (21 a viz Gwengolo 1998)
* My Girl (3 a viz C'hwevrer 1999)
* Love Forever (21 a viz Mae 1999)
* Fairway (2 a viz C'hwevrer 2000)
* White Surf Style 5 (12 a viz Here 2000)
* Strobolights (23 a viz Mae 2001)
* Yumegiwa Last Boy (21 a viz Du 2001)
* Aoharu Youth (6 a viz C'hwevrer 2002)
* Recreation (14 a viz C'hwevrer 2003)
* BGM (19 a viz Du 2003)
* Last Scene (28 a viz Genver 2004)
* Wonder Word EP (28 a viz Ebrel 2004)

### Pladennoù bras
#### Pladennoù studio

* Three Out Change (1añ a viz Ebrel 1998)
* Jump Up (10 a viz C'hwevrer 1999)
* Futurama (22 a viz Du 2000)
* Highvision (24 a viz Ebrel 2002)
* Answer (25 a viz C'hwevrer 2004)

#### Raktresoù

* Ooyeah (21 a viz Eost 1999)
* Ookeah (21 a viz Eost 1999)

#### Dastumadoù

* 16/50 1997~1999 (14 a viz C'hwevrer 2003)
* A (24 a viz Meurzh 2005)
* B (24 a viz Meurzh 2005)

### DVD

* High Booster + U.N. VJ Works (19 a viz Du 2002)
* P.V.D. (20 a viz Du 2002)
* P.V.D. 2 (20 a viz Du 2002)
* Last Live Kanzen-ban (LAST LIVE 完全版 Last Live: Complete Edition) (29 a viz Even 2005)
* P.V.D. Complete 10th Anniversary Edition (4 a viz Ebrel 2007)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Lyrics - Pozioù ar c'hanaouenoù troet e saozneg
# Supersano

Supersano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Tommaso Campanella

Tommaso Campanella oa ur prederour italian. Ganet eo bet e Stilo e Calabria d'ar 5 a viz Gwengolo 1568, aet eo da Anaon e Pariz d'an 21 a viz Mae 1639. Studiet en doa ar steredouriezh hag ar gabbala. Barzh e oa ivez.
Sachet en deus evezh an Inkizision abalamour d'e vennozhioù. Didamallet e voe war-lerc'h daou brosez.
Goude bezañ kemeret perzh en un irienn c'hwitet evit diskar ar gladdalc'helezh e Calabriae voe toullbac'het e-pad seizh vloaz warn-ugent. Dieubet e voe gant ar Pab Urban VIII. Mont a reas da Frañs. Richelieu a roas ul leve dezhañ.
En e oberenn utopek "La città del sole" (Keoded an heol) bet embannet e 1602 en italianeg ha goude e latin (Civitas solis) e tiskoueze bezañ a-du gant ur voutinelezh klok.
# Tommaso Pedio

Tommaso Pedio (1917-2000) a oa un avokad hag istorour italian. Skrivañ a reas diwar-benn briganted kreisteiz Italia.
# Tommaso

Tommaso zo un anv-badez italianek.

## Yezhoù all

* Thomas, e galleg ha saozneg
* Tomaz, e brezhoneg

## Tud

* Tomaso Albinoni, sonaozour italian
* Tommaso d'Aquino
* Tommaso de Vio
* Tommaso Salvadori
* Tommaso Campanella

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Adelardo Tommaso Salvadori Paleotti e anv klok.