OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Adelheid von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg

Adelheid Löwenstein-Wertheim-Rosenberg pe Adelheid Sophie Amelie Louise Johanne Leopoldine von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (en alamaneg), pe Adelaide de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (e portugaleg), ganet d'an 3 a viz Ebrel 1831 e Kleinheubach, ha marvet e Ryde d'ar 16 a viz Kerzu 1909, a oa ur briñsez alaman, dimezet da Miguel Iañ, roue Portugal.
Merc'h e oa d'ar priñs Konstantin zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg ha da Inês von Hohenlohe-Langenburg, div briñselezh vihan en Alamagn.

## He bugale

Dimezet e voe e Gwengolo 1851, e Kleinheubach, gant ar roue Miguel Iañ Portugal, bet diroueet.
* Maria das Neves de Bragança ( 1852 - 1941), dimezet e 1871 da Alfonso Spagn, mab da Juan Carlos Spagn;
* Miguel II Maria Carlos de Bragança ( 1853 - 1927), tad-kozh da dug Bragança a hiziv;
* Maria Teresa de Bragança, arc'hdugez Aostria (1855 - 1944), dimezet e 1873 gant Carlos Luís arc'hdug Aostria ;
* Maria José de Bragança ( 1857 - 1943), dimezet e 1874 da Carlos Teodoro, dug Bavaria, dug Bavaria;
* Aldegundes de Bragança (1858 - 1956), dimezet e 1876 da Henrique de Bourbon-Parma, kont Bardi;
* Maria Ana de Bragança (13 de Julho de 1861 - 1 de Agosto de 1942), dimezet e 1893 da Dug-meur Luxemburg, Gwilherm IV;
* Maria Antónia de Bragança (28 a viz Du adal 1862 - 14 a viz Mae 1959), dimezet e 1884 da Roberto Iañ Parma, Dug Parma.
# Adelheid von Meißen

Adelheid von Meißen, pe Adléta Míšeňská e tchekeg (war-dro 1160 – 1211), a oa pried Ottokar Iañ, roue Bohemia.
# Adelgunde Bavaria

Adelgunde Auguste Bavaria (1823-1914), a oa ur briñsez alaman deuet da vout dugez Modena. Merc'h e oa d'ar roue Ludwig Iañ Bavaria ha d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen.
E 1842 e timezas d'an dug Francesco V Modena (1819-1875).
# Adelheid Aostria

Adelheid Aostria, pe Adelheid von Österreich en alamaneg, ganet e 1822 e Milano, a oa neuze e proviñs Lombardia en impalaeriezh Aostria, ha marvet e 1855, e Torino, e Rouantelezh Piemonte, a oa ur briñsez aostrian, ac'hdugez Aostria ha priñsez Hungaria, deuet da vout Rouanez Sardigna goude dimeziñ da Vittorio Emanuele II.

## He buhez

Merc'h e oa da Ranieri Giuseppe d'Asburgo-Lorena.

### Eured ha bugale

Dimeziñ a reas e Stupinigi (Torino) e miz Ebrel 1842 d'he c'henderv Vittorio Emanuele II, ha dont a reas da vout rouanez Sardigna en 1849. Eizh bugel he doe.
* Maria Clotilde (Torino, 1843 - Moncalieri, 1911), priñsez Buonaparte;
* Umberto (Torino, 1844 - Monza, 1900), priñs Piemonte (1849-1878) ha roue Italia (1878-1900);
* Amedeo (Torino, 1845 - 1890), roue Spagn (1871 - 1873) ha dug Aosta;
* Oddone Eugenio Maria (Torino, 1846 - Genova, 1866), dug Monferrato;
* Maria Pia (Torino, 1847 - Stupinigi, 1911), rouanez kenseurtez Portugal;
* Carlo Alberto (Torino, 1851 - Stupinigi, 1854) dug Chiablese (proviñs eus Dugelezh Savoia, hiriv rannet etre Bro-C'hall (Haute-Savoie), ha Suis (kanton Valais ha kanton Vaud);
* Vittorio Emanuele (Torino, 1852 - 1852);
* Vittorio Emanuele (Torino, 1855 - 1855), kont Genevese (proviñs eus Dugelezh Savoia, diwar anv kêr Ginevra-Genève).

## He marv

Goude hec'h eizhvet gwilioud ez eas da obidoù he mamm-gaer. Annoued a dapas ha mervel a reas un toullad deizioù goude, en 1855, da 33 bloaz. Beziet e voe e Superga.
Re abred e varvas evit bout kentañ rouanez Italia.
# Adelheid Vilich

Adelheid von Vilich (war-dro 970– 1015) a oa ul leanez alaman, abadez Villich anvet da santez gant an Iliz katolik. Merc'h e oa da Megingoz des Brunharingen, pe Megingoz von Geldern, Kont Guelders, ha Gerberga von Metzgau, ur verc'h-vihan da Charlez III, roue Frankia ar C'hornôg.
# 1917 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1916 e Breizh • 1917 e Breizh • 1918 e Breizh

## Sevenadur

* En Nor ag er Vuhé Devot, gant Jelvestr Seveno, embannet e Gwened.

## Ganedigezhioù 1917

* Ernest ar Barzhig, skrivagner brezhonek
* Denise Mégevand, telennourez
* Jules Paressant, livour ha kizeller
* Angèle Vannier, barzhez c'hallek

## Marvioù 1917

* Charles Brunellière, maer Naoned
* Alfred Caravanniez, kizellour
* François Marie Falquerho, beleg ha skrivagner
* Yann Vatilin Kadig, beleg ha barzh brezhonek
* Yann-Bêr Kalloc'h, barzh brezhonek
* Félix Le Dantec, bevoniour
* Lucien Petit-Breton, marc'hhouarner
# 1914 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1913 e Breizh • 1914 e Breizh • 1915 e Breizh

## Sevenadur

* Giriadur Gallek ha Brezonnek, embannet gant Taldir.

## Ganedigezhioù 1914

* André Bellec, kaner er strollad Les Frères Jacques
* Ronan Caouissin, broadelour breizhat ha skrivagner gallek
* Pierre Cogan, marc'hhouarner
* Yann Goulet, kizeller hag emsaver breizhat
* Fernand Guériff, istorour ha dastumer kanaouennoù
* Jean-Michel Guilcher, tudoniour
* Pêr-Jakez Heliaz, skrivagner brezhonek ha gallek
* Dorig Le Voyer, luder ha soner
* Sylvain Loguillard, politiker ha skrivagner brezhonek
* Raymond Marcellin, politiker, bet kannad ha maer Gwened, bet prezidant Kuzul Rannvro Breizh
* Joseph Martray, kelaouenner hag emsaver
* Reun Menez Keldreg, skrivagner brezhonek
* Michel Mohrt, skrivagner gallek
* Simone Morand, sonerez ha dastumerez kanaouennoù ha gwiskamantoù

## Marvioù 1914

* Louis Hémon, politiker
* Gwilh ar C'hoad, pastor protestant ha skrivagner brezhonek
* Frañsez Laorañs, soudard breizhat fuzuilhet war an talbenn
# 1915

Diwar-benn bloavezh 1915 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Danmark

* 5 a viz Even: ar gwir da votiñ roet d’ar maouezed.

#### Frañs

* 10 a viz Gwengolo: krouet eo ar gazetenn flemmus Le Canard enchaîné. Ur gazetenn sizhuniek eo, dont a ra er-maez bep merc'her.

#### Suis

* 5 a viz Gwengolo: penn-kentañ Kuzuliadeg Zimmerwald.

#### Turkia

* 19 a viz C'hwevrer: deroù Emgann an Dardanelloù e-pad ar Brezel bed kentañ.
* 5 a viz Gwengolo: Emgann Kefken war ar Mor Du.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1915

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1915
# 1915 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1914 e Breizh • 1915 e Breizh • 1916 e Breizh

## Ganedigezhioù 1915

* Pêr ar Gall, beleg ha troour
* Pêr Guichou, beleg ha troour
* Frañseza Kervendal, skrivagnerez vrezhonek
* Per-Mari Mevel, skrivagner ha saver sonioù brezhonek
* Pol Rolland-Gwalc'h, skrivagner brezhonek
* Merwen Runpaot, beleg hag esperanteger

## Marvioù 1915

* Jean Bourdoulous, beleg ha saver kantikoù
* Jos-Pêr ar Braz, skrivagner hag emsaver
* Amédée Cozic, barzh brezhonek
* Noémie Dondel du Faouëdic, skrivagnerez c'hallek
* Charlez Gwennou, skrivagner brezhonek
* Loeiz Kerzilin (Louis Tiercelin), skrivagner gallek ha brezhonek
* Lucien Lechat, soudard breizhat fuzuilhet e-pad ar Brezel-bed Kentañ
# 1916

Diwar-benn bloavezh 1916 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 25 a viz Here: enaouet evit ar wech kentañ tour-tan Kereon, e strizh-mor Ar Froñveur.

#### Frañs

* 1añ a viz Genver: lakaet e pleustr an dell war ar c'horvoder.
* 21 a viz C'hwevrer: deroù Emgann Verdun.

#### URSS
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* 7 a viz Du: dilennet eo Thomas Woodrow Wilson da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika evit an eil gwech.

#### Suamerika
### Skiantoù ha politikerezh

* 20 a viz Meurzh: Albert Einstein a embann e deorienn ar geñveregezh.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 26 Here : François Miterrand, prezidant Frañs.
* 30 Genver: Antonio Aparicio, skrivagner spagnol.
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1916

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1916
# 1916 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1915 e Breizh • 1916 e Breizh • 1917 e Breizh

## Ganedigezhioù 1916

* Sten Kidna, skolaer ha skrivagner brezhonek.

## Marvioù 1916

* Frañsez ar Mae, beleg ha skrivagner brezhonek.
* Félix Rolland, embereger ha politiker.
# 1918

Diwar-benn bloavezh 1918 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 16 a viz C'hwevrer: Lituania a embann he dizalc'hiezh diouzh Rusia.
* 24 a viz C'hwevrer: dont a ra Estonia da vezañ dizalc'h diouzh Rusia.
* 3 a viz Meurzh: sinet emglev Brest-Litovsk etre Alamagn ha Rusia.
* 25 a viz Meurzh: savet eo Republik Pobl Belarus.
* 27 a viz Meurzh: Moldova ha Besarabia zo staget ouzh Roumania.
* 11 a viz Du : Arsav-brezel. Fin zo d'ar brezel bed kentañ.
* 1añ a viz Kerzu:
** Island a zeu da vezañ ur vro dieub, met chom a ra stag ouzh rouantelezh Danmark.
** Treuzsilvania zo unanet gant Roumania.
** embannet eo Rouantelezh ar Serbed, ar Groated hag ar Slovened (anavezet diwezhatoc'h dindan an anv Rouantelezh Yougoslavia).

#### Alamagn

* 9 a viz Du: roet e zilez gant Gwilherm II, trede ha diwezhañ Impalaer alaman, navet ha divezhañ Roue Prusia.

#### Rusia

* 25 a viz Genver: embannet eo republik ar Soviedoù.
* 1añ a viz C'hwevrer: degemeret eo an Deiziadur gregorian gant ar renad nevez.
* 3 a viz Meurzh : sinet eo Feur-emglev Brest-Litovsk etre Lenin hag an impalaerezhioù kreiz.
* 5 a viz Meurzh: gant renerien nevez Rusia eo lakaet Petrograd da gêr-benn e-lec'h Moskov.
* 16-17 a viz Gouere : fuzuilhet eo an tsar Nikolaz II hag ar familh impalaerel a-bezh gant ar volcheviked e Yekaterinbourg. Dileizhet eo o c'horf gant raz ha vitriol.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sinema

* 9 a viz Genver : marv Charles-Émile Reynaud, filmaozer gall a reas an tresadennoù-bev kentañ, en Ivry-sur-Seine (° 8 a viz Kerzu 1844 e Montreuil-sous-Bois).

### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar protaktiniom gant ar fizikourez aostrian Lise Meitner hag ar c'himiour alaman Otto Hahn.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1918

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1918
# 1918 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1917 e Breizh • 1918 e Breizh • 1919 e Breizh

## Ganedigezhioù 1918

* Georges Bellec, kaner e-barzh Les Frères Jacques

## Marvioù 1918

* Corentin Jean Carré, soudard lazhet er Brezel-bed Kentañ
* Frañsez-Mari ar C'hozh, beleg ha troour brezhonek
* Henri-Marie de L'Estang du Rusquec, denjentil
* Hippolyte Laterre, barzh brezhonek ha dastumer sonioù
* Maxime Maufra, livour
* Paul Sébillot, dastumer kontadennoù
# 1917

Diwar-benn bloavezh 1917 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù

* Roet eo priz Nobel ar Peoc'h d'ar Groaz ruz etrebroadel

### Europa

* 6 a viz Kerzu: dizalc’hted Finland.

#### Breizh

* 26 Mezheven : Staliet eo penngarter lu ar Stadoù-Unanet e Sant-Nazer

#### Italia

* 24 a viz Here: Emgann Caporetto.

#### Rusia

* 8 a viz Meurzh: kregiñ a ra Dispac'h C'hwevrer e Rusia.
* 12 a viz Meurzh: Dispac'h kentañ Rusia, roet lamm d'an tzar Nikolaz II.
* 7 a viz Du (25 Here): Dispac'h miz Here. Aet ar volcheviked ha Lenin e penn ar vro.
* 15 a viz Kerzu: sinet harz-brezel Brest-Litovsk etre Alamagn ha Rusia.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* En Nor ag er Vuhé Devot, embannet e Gwened

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1917

## Marvioù

* 10 Ebrel Yann-Bêr Kalloc'h, barzh, lazhet war an talbenn
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1917
# 1919

Diwar-benn bloavezh 1919 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù

* 25 a viz Genver: krouet eo Kevre ar Broadoù.
* 4 a viz Meurzh: krouet an Trede Etrebroadel (pe Komintern) e Moskov.
* 10 a viz Gwenholon: sinet eo Feur-emglev Saint-Germain-en-Laye (1919) etre kevredidi ar Brezel-bed kentañ hag Aostria.

### Europa
#### Alamagn

* 12 a viz Genver: flastret eo emsavadeg Spartakus gant an arme.

#### Aostria

* 16 a viz C'hwevrer: ar maouezi a c'hell votiñ evit ar wech kentañ.

#### Breizh

* Da-geñver Kendalc'h ar Peoc'h e Versailhez e kinnig Markiz an Estourbeillon da Woodrow Wilson, prezidant ar Stadoù-Unanet, ur sinadeg 800 politikour hag eskibien eus Breizh evit Gwirioù ar Yezhoù ha frankiz ar pobloù (Le droit des langues et la liberté des peuples).
* Krouidigezh Unvaniez Yaouankiz Breiz gant Morvan Marchal ha Job de Roincé.

#### Italia

* 23 a viz Meurzh: savet eo ar Fasci italiani di combattimento gant Benito Mussolini e Piazza San Sepolcro e Milano.
* 3 a viz Gwengolo: ar gwir da votiñ roet d’ar maouezi.

#### Izelvroioù

* 18 a viz Gwenholon: ar gwir da votiñ roet d’ar maouezi.

#### Iwerzhon

* 21 a viz Genver: emvod kentañ Dáil Éireann (parlamant Iwerzhon) a embann dizalc'hidigezh Iwerzhon, e Dulenn. Deroù Brezel dieubidigezh Iwerzhon, gant un emgannig e kontelezh Tiobraid Árann.

#### Roumania

* 11 a viz Genver: Transilvania destaget ouzh Roumania.

#### Rusia

* 18 Meurzh - 23 Meurzh : 8vet kendalc'h ar Strollad Komunour. Krouidigezh ar Politburo, ennañ Lenin, Kamenev, Krestinski, Trotski ha Stalin.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1919

## Marvioù

* 10 Ebrel : Emiliano Zapata
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1919
# -621
## Darvoudoù
### Europa

* Drakon, lezenner atenat a sav ur c'hod lezennoù strizh-kenañ a gastiz hogos pep tra dre ar marv
# -66

Diwar-benn ar bloavezh 66 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 688 Ab Urbe Condita = 66 kent J.-K.

### Europa
#### Republik roman

* Diktatour (imperium extraordinarium) : Cneus Pompeus
* Koñsuled : M' Aemilius Lepidus & Lucius Volcacius Tulles

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Reter nesañ
#### Judea

* Aristobul II

#### Pontus

* Mithridates Veur, adstaliet.
* Brezel nevez a-enep ar Romaned, kaset ar wech-mañ gant Pompeus.

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# -687
## Darvoudoù
### Europa

* Dont a ra magistradur an Arc’honted da vezañ bloaziek en Aten. Forzh peseurt keodedad atenat a c’hall bezañ dilennet d’ar magistradur-se. Kreon eo ar c’hentañ arc’hont bloaziek dilennet.
# -62

692 Ab Urbe Condita = 62 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Diktatour : Gnaeus Pompeius Magnus
* Koñsuled : Didius Iunius Silanus & Lucius Licinus Murena
* Catilina ha 3000 irienner a zo lazhet e Pistoïa
* En dro diouzh ar Reter, un trec'hlid a zo roet da Bompeius e Roma.
* Difredet eo arme Pompeius, mes nac'hañ a ra ar Sened e vefe roet douarioù d'ar soudarded kozh er Reter.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes.

### Reter-nesañ
#### Judea

* Hyrcan II

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* 1 2 Werner Hilgemann & Hermann Kinder. Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. D.T.V Atlas zur Weltgeschichte. 1964 & 1966. Edition française, Stock, 1968, Librairie Académique Perrin, 1987 & 1992.
# -632
## Darvoudoù
### Europa

* Kilon, brientin eus Aten, a glask bezañ roue ar geoded dre nerzh
# -64

690 Ab Urbe Condita = 64 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Diktatour (imperium extraordinarium) : Gneus Pompeius
* Koñsuled : Lucius Iulius Caesar & Caius Martius Figulus

### Afrika

* Ejipt : Ptolemaios XII Neos Dionysios Auletes

### Reter-nesañ
#### Judea

* Aristobul II

#### Pontus

* Goude trec'h Pompeius war Mithridates, ar vro a zo kenstaget ouzh ar Republik roman da heul Syria ha Cilicia. Kappadokia, Kolchida, ha Judea a zo adalek bremañ broioù "klianted" eus ar Republik roman.
* En em zistrujañ a ra Mithridates, gant sikour ur soudard galian.

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Werner Hilgemann & Hermann Kinder. Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. D.T.V Atlas zur Weltgeschichte. 1964 & 1966. Edition française, Stock, 1968, Librairie Académique Perrin, 1987 & 1992.
* ↑ M.N BOUILLET : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863. p.1196
# -65

689 Ab Urbe Condita = -65 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Diktatour (imperium extraordinarium) : Gnaeus Pompeius Magnus
* Koñsuled : Lucius Aurelius Cotta & Lucius Manlius Torquatus

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes.

### Reter-Nesañ
#### Judea

* Aristobul II

#### Pontos

* Pompeius zo trec'h war Mithridates.

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Werner Hilgemann & Hermann Kinder. Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. D.T.V Atlas zur Weltgeschichte. 1964 & 1966. Edition française, Stock, 1968, Librairie Académique Perrin, 1987 & 1992.
# -63

691 Ab Urbe Condita = 63 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Diktatour (imperium extraordinarium) : Gneus Pompeius
* Konsuled : Marcus Tullius Cicero & Caius Antonius Hybrida
* Caius Julius Caesar anvet Pontifex Maximus, war-lerc'h Metellus Pius.
* Irienn Catilina, dizoloet gant Cicero d'an 8 a viz Du.

### Afrika
#### Egipt

* Ptolemaios XII Neos Dionysios Auletes

### Reter-nesañ
#### Judea

* Aristobul II (-67 / -63); Hyrcan II (-63 / -40), adlaket gant Pompeius.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Cicero : Pro Murena; Catilinaries

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 63 kent JK
* 23 a viz Gwengolo : Octavius, a deuyo da vezañ an impalaer Augustus, kentañ impalaer Roma.
* Marcus Vipsanius Agrippa, jeneral roman
* Strabon, istorour ha douaroniour hellazat
* Didymus Chalcenterus, yezhadurour hellazat
* Pharnaces II, roue Pontus

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 63 kent JK

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Luciano Canfora : César. Le dictateur démocrate. Troet e galleg diwar an italianeg gant Corinne Paul-Maier. Flammarion. 2001
* ↑ Werner Hilgemann & Hermann Kinder. Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. D.T.V Atlas zur Weltgeschichte. 1964 & 1966. Edition française, Stock, 1968, Librairie Académique Perrin, 1987 & 1992.
# -67

Diwar-benn ar bloavezh 67 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 687 Ab Urbe Condita = 67 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : CaiusCalpurnius Piso & Memnius Acilius Glabrio
* Galloud meur (imperium extraordinarium) a zo roet da Cneus Pompeus.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Reter nesañ
#### Judea

* Salome Aleksandra (-76 / -67)
* Aristobul II (-67 / -63)

#### Pontus

* Mithridates Veur, repuad en Armenia. Lucullus bet galvet e Roma, adc'hounezet eo Pontus gant Mithridates.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 67 kent JK
* Caius Julius Hyginus, barzh latin.

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 67 kent JK

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Werner Hilgemann & Hermann Kinder. Atlas historique. De l'apparition de l'homme sur la terre à l'ère atomique. D.T.V Atlas zur Weltgeschichte. 1964 & 1966. Edition française, Stock, 1968, Librairie Académique Perrin, 1987 & 1992.
* ↑ M.N BOUILLET : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863.
# -68

Diwar-benn ar bloavezh 68 kent JK en deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ. 686 Ab Urbe Condita = 68 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Lucius Caecilius Metellus & Quintus Marcius Rex. Suff. : Servilius Vatia

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XII Neos Dionysos Auletes

### Reter nesañ
#### Judea

* Salome Aleksandra

#### Pontus

* Mithridates Veur, repuad en Armenia.

### Azia
## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# Adhan

An adhan (Arabeg: أَذَان‎‎ [ʔaˈðaːn]) (turkeg: Ezan) a vez graet eus ar galv islamek d'ar bedenn dibunet gant ar muezzin hervez eurvezhioù resis an devezh. Gwriziennoù ar ger zo da glask en ʾadhina أَذِنَ, a dalvez kement ha "da selaou, klevet, bezañ kelaouet gant un dra bennak".
Pemp gwech bemdez e vez klevet an adhan kanet gant ar vuezzined adal minared ar voskeenn. Pal ar galv eo kelaouiñ ar vuzulmaned eo deuet mare ar bedenn. Ouzhpenn-se ez eo un doare da lakaat war-raok deverioù pep muzulman: ar Fard (al lezenn islamek) kement hag ar salah, kentañ piler an Islam.
# Adigea

Republik Adigea (adigeg: Адыгэ Республик, Adəgă Respoublik; rusianeg: Респу́блика Адыге́я, Respoublika Adigeya) a zo ur republik eus Kevread Rusia, lec'hiet e norzh ar C'haokaz, hag enkloazet e Krai Krasnodar. E 2010 e oa 439 996 a dud o vevañ enni. Myequape eo ar gêr-benn.

## Istor

* OE Adigeya

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adeodatus II

Adeodatus II Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Roma, Impalaeriezh Bizañs |
| Dilennet da bab | 11 a viz Ebrel 672 |
| Dibenn e baboni | 17 a viz Even 676 |
| En e raok | Vitalianus |
| War e lerc'h | Donus |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Adeodatus II (e latin: Adeodatus II), ganet e Roma en Impalaeriezh Bizañs ha marvet d'ar 17 a viz Even 676, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 11 a viz Ebrel 672.
# Adige

An Adige (alamaneg: Etsch, ladineg: Adesc) eo eil stêr hirañ Italia. Diskenn a ra a-hed 409 km eus Su Tirol betek Mor Adria.

## Departamant

Da vare aloubidigezh Italia gant armeoù Napoleone Buonaparte e oa bet krouet an departamantoù gall Adige ha Haut-Adige.
# Adieu (Maupassant)

Adieu zo un danevell gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant (1850-1893), embannet en 1884.

## Istor

Embannet e voe an danevell er pemdezieg gallek Gil Blas, d'an 9 a viz Meurzh 1884, ha sinet Maufrigneuse evel e holl gontadennoù er gelaouenn-se.
Bloaz goude, e 1885, e voe adembannet en dastumad Contes du jour et de la nuit, gant an embanner Marpon-Flammarion.
Un danevell heñvelanvet, Adieu !, a oa bet embannet gant Honoré de Balzac en 1830.

## E brezhoneg

Troet eo bet gant Daniel Doujet, dindan an titl Kenavo hep distro hag embannet e 2019 e blog Emglev Bro an Oriant.

## Notennoù

* ↑ Etrezomp-ni e brezhoneg (35)

## Liamm diavaez

* Adieu e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Adenin

An adenin zo un nukleobazenn meur a roll ganti e biokimiezh. En o zouez an analadur kelligel ha sintezenn ar proteinoù p'eo un elfenn eus an TDN.
Stumm an adenin a genglot ouzh hini an timin en TDN hag ouzh hini an urasil en TRN.