OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Katharina von Bora

Katharina von Bora, ganet e 1499 e Lippendorf, marvet e 1552, a oa pried Martin Luther.
# Katharina von Braunschweig

Katharina von Braunschweig zo anv meur a briñsez alaman.
* Katharina von Braunschweig-Lüneburg ( 1395 -1442 )
* Katharina von Braunschweig-Wolfenbüttel (1488–1563)
* Katharina von Braunschweig-Wolfenbüttel (1518–1574)

## Pennadoù kar

* Katharina
* Braunschweig
# Kateryna Handziuk

Kateryna Viktorivna Handziuk, ganet d'ar 17 a viz Even 1985 ha marvet d'ar 4 a viz Du 2018, a oa ur stourmerez enep breinadur ukrainat. Brudet he voe pa lakaas ar breinadur war wel e kêr Kherson. Taget e voe gant trenkenn sulfurek d'an 31 a viz Gouere 2018, ha marvet e oa da-heul ar gloazadennoù d'ar 4 a viz Du 2018.

## Goude he marv

E miz Even 2023 penn kuzul-kêr Oblast Kherson, Vladyslav Manher, hag e skoazeller, Oleksii Levin, a voe lakaet kablus eus he lazhadenn. An daou a voe kondaonet da zek vloaz toull-bac'h, hag un tailh-kastiz ₴15 milion (406 000 $) evel digoll d'ar familh.

## Liammoù diavaez

* (en) Ar c'heleier devezh beziadenn Kateryna Handziuk war BBC News
# Kateryna Lahno

Kateryna Lahno (en ukraineg:Катерина Олександрівна Лагно́) a zo bet ganet d'ar 27 a viz kerzu 1989 en Lviv, Ukraina (Unaniezh Soviedel).
Meurc'hoarierez echedoù ukrainat.
Mestr Meur Etrebroadel “Maouezi” (FIDE) eo abaoe 2002 ha Mestr Meur (FIDE) abaoe 2007.
D'ar 1añ a viz Genver 2010 edo 2 518 he renk Elo (FIDE).

## Disoc’hoù

* Trec'h e Tournamant Kramatorsk e 2003;
* Kampionez Echedoù Europa (Maouezi) (Chisinau, 2005);
* Kampionez Echedoù Europa (Maouezi) e 2008 e Plovdiv.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE (e saozneg)
* He c'hoari e Chess Games (e saozneg)
# Katharevousa

Katharevousa (gresianeg: καθαρεύουσα “(yezh) c'hlanaet”) eo anv un doare gresianeg a-vremañ diazezet dreist-holl war ar gresianeg klasel kentoc'h evit hini ar bobl.
Krouet e oa bet evit talvezout da yezh unvan e penn-kentañ an XIXvet kantved gant Adamantios Korais hag a fellas dezhañ glanaat ar yezh dre skarzhañ diouti levezon ar yezhoù estren, dreist-holl hini an turkeg, hag ivez oc'h eeunaat ar yezhadur. Skrivet e veze gant ar reizhskrivadur liestonel.
Lakaet e oa bet da yezh ofisiel Gres hervez Bonreizh 1911, betek ma oa bet lakaet an dhimotiki, tostoc'h da yezh ar bobl, en e blas e 1976. Daoust ha m'eo bet laosket ar c'hatharevousa a-gostez ez-ofisiel e oa bet levezonet an dhimotiki gantañ ha kavet e vez c'hoazh roudoù yezhadurel ha geriaouel e stumm ofisiel ar gresianeg unvan hiziv, dreist-holl pa vez implijet dre skrid.

## Gwelet ivez

* Gresianeg
* Dhimotiki
# Katharina Hacker

Katharina Hacker :
| Katharina Hacker e 2005 ||
| Obererezh | romantoù, barzhonegoù |
| Ganedigezh | 1añ a viz Genver 1967 e Frankfurt am Main |
| Yezh skrivañ | alamaneg |
| Enorioù | Priz ar romant alamanek 2006 gant Die Habenichtse |
| Oberennoù pennañ ||
| Die Habenichtse ||
| Lec'hienn ofisiel | www.suhrkamp.de/autoren/rights autor.cfm?id=1693 |
| kemmañ |
Katharina Hacker (1añ a viz Genver 1967 e Frankfurt am Main) a zo ur skrivagnerez alaman bet tapet ganti Priz ar romant alamanek e 2006 gant Die Habenichtse. Studiet he deus ar brederouriezh, an istor hag ar studioù yuzev e skol-veur Freiburg hag e hini Jeruzalem. Abaoe 1996 e labour evel skrivagnerez, e Berlin emañ o chom. Embannet e vez hec'h oberennoù gant Suhrkamp Verlag.

## Oberennoù

* Tel Aviv. Eine Stadterzählung (1997)
* Morpheus oder Der Schnabelschuh (1998)
* Der Bademeister (2000)
* Eine Art Liebe (2003)
* Die Habenichtse (2006)
* Überlandleitung (2007)

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20110718225623/http://www.deutscher-buchpreis.de/de/100014?valid=true&meldungs_id=120442
* ↑ https://web.archive.org/web/20070818165038/http://suhrkamp.de/autoren/rights_autor.cfm?id=1693
# José Rizal

José Rizal (anv klok : José Protasio Rizal Mercado y Alonso Realonda) a oa bet ganet d'an 19 a viz Even 1861 e Calambá (La Laguna, Filipinez) ha marvet d'an 30 a viz Kerzu 1896 e Manila (Filipinez).
Mezeg ha skrivagnour romantoù anezhañ e voe unan eus pennoù ar stourm broadel filipenezat a-enep d'an drevadennourion spagnol.
Fuzuilhet gant ur strolladig soudarded eus al lu spagnol e teuas da vezañ un haroz broadel evit e genvroidi.
# José Ramón Machado Ventura

José Ramón Machado Ventura, ganet d'ar 26 a viz Here 1930, a zo ur reveulzier hag ur politikour kuban. Bez e oa ar c'hentañ besprezidant e kuzul Stad Kuba etre 2008 ha 2013. Gant dilennadeg Raúl Castro da Brezidant Kuba d'ar 24 a viz C'hwevrer 2008, Machado a oa bet dilennet da gemer e lec'h evel kentañ besprezidant. Bez ez eo Eil sekretour Strollad Komunour Kuba abaoe 2011.

## Yaouankiz

José Ramón Machado a zo bet ganet e San Antonio de las Vueltas, e proviñs Las Villas, skoliataet e oa bet e Camajuaní ha Remedios. Medisin a vicher eo, bet diplomet en Universidad de La Habana e 1953. Machado a zo emezelet er strollad reveulzier dres goude Taol Stad Fulgencio Batista d'an 10 a viz Meurzh 1952 ha pa oa studier war ar medisinerezh c'haozh. Bet eo bet unan eus kentañ izili al luskad Movimiento 26 de Julio (M-26-7) a stourme a-enep an diktatouriezh.
Goude-se, dindan urzhioù eeun Ernesto "Che" Guevara hag a-eil Fidel Castro, bez e oa bet unan eus ar reveulzierien gentañ o stourm er guerrilla er Sierra Maestra. E 1958, e oa bet lakaet da renk a gapiten, kaset e oa bet da broviñs an Oriente dindan urzhioù Raúl Castro pa oa an emsaverien o klask digeriñ un eil talbenn. Eno e voe lakaet e-karg skourr medisinerezh ar guerrilla, sevel a reas neuze ur rouedad ospitalioù ha tiez-diskuizh efedus. Lakaet e voe da renk uhel "comandante" (ar renk uhelañ e lu emsaver Castro).
# José Saramago

José de Sousa Saramago, ganet d'ar 16 a viz Genver 1922, ha marvet d'an 18 a viz Mezheven 2010, a zo ur skrivagner, c'hoarivaour ha kazetenner portugalek. Gounezet en doa Priz Nobel al lennegezh e 1998. E Lanzarote, en Inizi Kanariez e oa o chom.

## Oberennoù

* Terra do Pecado, 1947
* Os Poemas Possíveis, 1966
* Provavelmente Alegria, 1970
* Deste Mundo e do Outro, 1971
* A Bagagem do Viajante, 1973
* As Opiniões que o DL teve, 1974
* O Ano de 1993, 1975
* Os Apontamentos, 1976
* Manual de Pintura e Caligrafia, 1977
* Objecto Quase, 1978
* Levantado do Chão, 1980
* Viagem a Portugal, 1981
* Memorial do Convento, 1982
* O Ano da Morte de Ricardo Reis hag A Jangada de Pedra, 1986
* História do Cerco de Lisboa, 1989
* O Evangelho Segundo Jesus Cristo, 1991
* Ensaio sobre a Cegueira, 1995
* Todos os Nomes hag O Conto da Ilha Desconhecida, 1997
* A Caverna, 2001
* O Homem Duplicado, 2003
* Ensaio sobre a Lucidez, 2004
* Don Giovanni ou o Dissoluto Absolvido hag As Intermitências da Morte, 2005
* As Pequenas Memórias, 2006

## Liammoù diavaez

* (en) Jose Saramago war lec'hienn ar priz Nobel
# José Soler Puig

José Soler Puig :
| Obererezh | liesseurt |
| Ganedigezh | 10 a viz Du 1916 e Santiago de Cuba, Kuba |
| Marv | 2 a viz Eost 1996 e Santiago de Cuba, Kuba |
| Yezh skrivañ | spagnoleg |
| Enorioù | Priz Casa de las Américas e 1960 Priz Broadel Lennegezh e 1986 |
| Oberennoù pennañ ||
| Bertillón 166, romant ||
| kemmañ |
José Soler Puig (Santiago de Cuba, 10 a viz Du 1916- en hevelep lec'h, 2 a viz Eost 1996), a voe ur skrivagnour spagnolek kuban, romantour, dramaour ha skridvarnour skingomzerezh ha finvskeudennerezh.
E 1960 e tapas ar priz Casa de las Américas gant e romant Bertillón 166.

## Prizioù

* Premio Casa de las Américas (1960),
* Premio Nacional de Literatura (1986).

## Oberennoù

* Bertillón 166 (1960)
* El pan dormido
* Un mundo de cosas
* El caserón
* El derrumbe

## Liammoù diavaez

* Detalle Autor: José Soler Puig]
* Cubaliteraria: José Soler Puig
# José Vicente Barbosa du Bocage

José Vicente Barbosa du Bocage, bet ganet d'an 2 a viz Mae 1823 e Funchal (kêr-benn Madeira, Portugal) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1907 e Mercês (ur freguesia eus Lisbon, kêr-benn Portugal), a oa ur politikour hag un evnoniour portugalat hag a bleustras war an evned hag ar stlejviled dreist-holl.

## Listenn al laboused studiet gantañ

* A
    Anabathmis newtonii,
* C
    Cinnyris oustaleti, Columba thomensis,
* D
    Dreptes thomensis,
* E
    Elminia albicauda, Eremomela atricollis, Euplectes hartlaubi,
* H
    Hirundo angolensis, Hirundo nigrorufa,
* L
    Lanius newtoni, Lanius souzae,
* M
    Melaniparus rufiventris,
* N
    Neocichla gutturalis,
* P
    Petrochelidon rufigula, Ploceus albinucha, Ploceus angolensis, Ploceus temporalis, Prinia molleri,
* F
    frankolin Hartlaub (Pternistis hartlaubi),
* S
    Salpornis salvadori, Scleroptila finschi, Stactolaema anchietae, Sylvietta ruficapilla,
* T
    Turdoides hartlaubii,
* Z
    Zosterops griseovirescens.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Bocage e metoù al loenoniezh.
# José Ramos-Horta

José Ramos-Horta (ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1949 e Dili) zo ur politikour ha prezidant Timor ar Reter etre 2007 ha miz Mae 2012.
Priz Nobel ar Peoc'h zo bet roet dezhañ e 1996 evit e labour a-benn kavout un diskoulm peoc'hus d'ar brezel a rene en e vro. Kentañ Ministr Timor ar Reter eo bet adalek an 10 a viz Gouere 2006 betek an 19 a viz Mae 2007 a-raok dont da vezañ prezidant d'an 20 a viz Mae. D'an 11 a viz C'hwevrer 2008 e voe tennet outañ gant soudarded kaset gant Alfredo Reinado. Chom a reas daou viz en ospital en Aostralia.
g • ka • kePrezidanted Timor ar Reter :
* Francisco Xavier do Amaral · Xanana Gusmão · José Ramos-Horta · José Maria de Vasconcelos (Taur Matan Ruak)
# José Sócrates

José Sócrates Carvalho Pinto de Sousa, pe José Sócrates ent-berr (distaget [ʒuˈzɛ ˈsɔkɾɐtɨʃ] e portugaleg), ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1957, zo ur politiker portugalat hag a voe kentañ ministr Portugal eus an 12 a viz Meurzh 2005 betek an 21 a viz Mezheven 2011.
Ezel e voe eus Strollad Sokialour Portugal adalek 1981 ha dilennet e voe da gannad e 1987. E 1995 e voe ministr e gouarnamant António Guterres. E 2004 e teaus da vezañ pennsekretour e gostezenn ha gant honnezh ez eas ar maout e dilennadeg ar gannaded e 2005. EVel-se e teuas da vezañ kentañ ministr d'an 12 a viz Meurzh 2005.
Gant ar sokialourien ez eas ar maout adarre e dilennadeg Gwengolo 2009, ha chom a reas e penn ar gouarnamant.
D'an 23 a viz Meurzh 2011 e roas e zilez eus e garg goude ma oa bet nac'het votiñ e ginnigoù gant ar parlamant. Un dilennadeg nevez a voe d'ar 5 a viz Mezheven ha koll e voe ar strollad sokialour ar wech-se. Neuze e paouezas Sócrates da vezañ e penn ar strollad.
# José Tonoli

José Tonoli a zo bet ganet d'an 30 a viz Ebrel 1931 en Oostende (Belgia) ha marvet d'an 29 a viz Eost 2006 e Jette (Belgia).
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Echedoù Belgia a voe e Gent e 1975 a-gevret gant Johan Goormachtigh hag Henri Winants.
E miz Gouere 2006 edo 2153 e renk Elo.
C'hoari a rae e "Chess Club Anderlecht" ha dilennet e voe da Gadoriad a Enor ag ar c'hleub.

## Liamm diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
# Kerc'heiz-kranked

Kerc'heiz-kranked :
| Ur gerc'heiz-kranked. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardeola |
| Anv skiantel ||
| Ardeola ralloides (Scopoli, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerc'heiz-kranked a zo un evn hirc'harek krenn, Ardeola ralloides an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Afrika dreist-holl ha war-dro ar Mor Du.

## Liamm diavaez

* Ardeola ralloides war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Kerc'heiz-noz

Kerc'heized-noz :
| Nyctanassa violacea ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Ciconiiformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'herc'heized-noz eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar genadoù Nycticorax, Nyctanassa ha Gorsachius.

## Spesadoù

* Nycticorax caledonicus
* Nycticorax duboisi, aet da get
* Nycticorax mauritianus, aet da get
* Nycticorax megacephalus, aet da get
* kerc'heiz-noz kein du, Nycticorax nycticorax
* Nyctanassa violacea
* kerc'heiz-noz Japan, Gorsachius goisagi
* kerc'heiz-noz kein gwenn, Gorsachius leuconotus
* kerc'heiz-noz Hainan, Gorsachius magnificus
* kerc'heiz-noz Malaysia, Gorsachius melanolophus
# Kerc'heiz-noz Japan

Kerc'heiz-noz Japan :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Gorsachius |
| Anv skiantel ||
| Gorsachius goisagi Temminck, 1835 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kerc'heiz-noz Japan (Gorsachius goisagi) a zo un evn hirc'harek hag a vev e Sukorea, Japan, Sina, Filipinez, Taiwan, Indonezia, Palau ha Brunei.

## Liammoù diavaez

* (en) Fichenn an evn war Birdlife
# Kerc'heiz-noz Malaysia

Kerc'heiz-noz Malaysia :
| G. melanolophus, luc'hskeudennet e Kounlec'h Tchang Kaï-chek (Taipei, Taiwan). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Gorsachius |
| Anv skiantel ||
| Gorsachius melanolophus (Raffles, 1822) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerc'heiz-noz Malaysia a zo ur spesad evned hirc'harek, Gorsachius melanolophus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea melanolopha (kentanv) da gentañ-penn (e 1822) gant an naturour breizhveuriat Thomas Stamford Raffles (1781-1826).

## Boued

Bevañ a ra diwar vuzhug ha raned diouzh boaz.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadegi gleb kreisteiz Azia hag an enezeg lec'hiet etre Aostralia hag Azia ar Gevred.

## Liammoù diavaez

* (en) Gorsachius melanolophus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gorsachius melanolophus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Gorsachius melanolophus war al lec'hienn Avibase.
# Kerc'heiz-noz kein du

Kerc'heiz-noz kein du :
| Ur gerc'heiz-noz kein du. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Nycticorax |
| Anv skiantel ||
| Nycticorax nycticorax (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerc'heiz-noz kein du a zo un evn hirc'harek, Nycticorax nycticorax an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ:
* Nycticorax nycticorax nycticorax, eus Eurazia kreisteiz da Indonezia, Afrika ha Madagaskar,
* Nycticorax nycticorax hoactli, eus kreisteiz Kanada da hanternoz Arc'hantina ha Chile,
* Nycticorax nycticorax obscurus, eus hanternoz Chile ha norzh-kreiz Arc'hantina da Tierra del Fuego,
* Nycticorax nycticorax falklandicus, en Inizi Maloù.

## Daveennoù

* ↑ Nycticorax nycticorax war al lec'hienn Avibase.
# Kerc'heiz

Kerc'heized :
| Ur gerc'heiz louet ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Ciconiiformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'herc'heized a zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Ardeidae (asambles gant ar bongorzed hag an herlegoned). Bevañ a reont dreist-holl er geunioù hag en em vagañ diwar besked, amprevaned, divelfenneged ha stlejviled.

## Spesadoù

E-touez ar c'herc'heized emañ:
* ar gerc'heiz louet (Ardea cinerea)
* ar gerc'heiz rous (Ardea purpurea)
* ar gerc'heiz-kranked (Ardeola ralloides)
* ar vugerc'heiz (Bubulcus ibis)
* ar gerc'heiz-noz kein du (Nycticorax nycticorax)
# Kerc'heiz-noz kein gwenn

Kerc'heiz-noz kein gwenn :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Gorsachius |
| Anv skiantel ||
| Gorsachius leuconotus (Wagler, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerc'heiz-noz kein gwenn (Gorsachius leuconotus) a zo un evn hirc'harek.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.

## Daveennoù

* ↑ Gorsachius leuconotus war al lec'hienn Avibase.
# Kerc'heiz Himalaya

Kerc'heiz Himalaya :
| Ardea insignis en e neizh. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardea (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ardea insignis Hume, 1878 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerc'heiz Himalaya a zo ur spesad evned hirc'harek bras, Ardea insignis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e reter menezioù Himalaya ma plij dezhañ bevañ nepell diouzh al lec'hioù dour (geunioù, gwernioù, lennoù, stêrioù).

## Liammoù diavaez

* (en) Ardea insignis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ardea insignis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ardea insignis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kerc'heiz Madagaskar

Kerc'heiz Madagaskar :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardea (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ardea humbloti Milne-Edwards & Grandidier, 1885 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kerc'heiz Madagaskar (Ardea humbloti) a zo un evn hirc'harek.

## Annez

Bevañ a ra al labous en izeldirioù Madagaskar.

## Daveenoù

* ↑ Ardea humbloti war al lec'hienn Avibase.
# Kerc'heiz-noz Hainan

Kerc'heiz-noz Hainan :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Gorsachius |
| Anv skiantel ||
| Gorsachius magnificus (Ogilvie-Grant, 1899) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kerc'heiz-noz Hainan (Gorsachius magnificus) a zo un evn hirc'harek eus ar c'herentiad Ardeidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous en uheldirioù Hainan ha grevred Sina.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Grus nigricollis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Grus nigricollis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Gorsachius magnificus war al lec'hienn Avibase.
# Enez Ischia

Ischia, pe Enez Ischia, zo un enezenn en Italia, en enezeg ar Flegree, e Pleg-mor Napoli, tostik d'an inizi Procida ha Vivara, er Mor Tirrenia.
Stag eo ouzh Meurgêr Napoli, ha meur a gumun zo enni.
62 327 a dud zo enni o chom, e 46,3 km², ha gant-se eo an trede enezenn muiañ poblet en Italia hag an eizhvet vrasañ.

## Kumunioù

* Barano d'Ischia
* Casamicciola Terme
* Forio
* Ischia
* Lacco Ameno
* Serrara Fontana
Stag eo an holl gumunioù-se ouzh Meurgêr Napoli.

## Inizi

* Inizi Flegree eo anv an enezeg
# Enez Houad

Houad :
| Porzh Sant-Gweltaz ||
| Anv gallek (ofisiel) | Île-d'Houat |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | an Oriant |
| Kanton | Kiberen |
| Kod kumun | 56086 |
| Kod post | 56170 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Le Fur 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | an Alre Kiberen Douar Atlantel |
| Bro velestradurel | Bro an Alre |
| Lec'hienn Web | (fr)Lec'hienn an ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 216 ann. (2020) |
| Stankter | 104 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 23′ 25″ Norzh 2° 57′ 22″ Kornôg / 47.390278, -2.956111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 47 m bihanañ 0 m — brasañ 42 m |
| Gorread | 2,08 km² |
| Houad ||
| kemmañ |
Houad a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kiberen e departamant ar Mor-Bihan. Un enezenn eo ivez.

## Douaroniezh

* Kartenn an enezenn, 1746.
* War vord ar Meurvor Atlantel emañ Houad.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe ar gumun d'ar 16 a viz Kerzu 1891 diwar ul lodenn eus kumun Porzh-Lae, er Gerveur.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 11 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 5,17 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Ne oa milour alaman erbet en enezenn a-hed ar brezel.
* D'ar 27 a viz Here 1944 e teuas prefed ar Mor-Bihan betek an enezenn. D'an 23 a viz Du e voe postet dek milour SUAat gant mindrailherezed ponner eno. Ar morlu gall a stalias un dregont bennak a vilourion en enezenn d'ar 14 a viz Kerzu.
* An Alamaned a dagas an enezenn d'ar 15 a viz Kerzu 1944; daou vartolod gall a voe lazhet, ur martolod amerikan a varvas un nebeud goude$^,$. Taget e voe an enez en-dro gant soudarded alaman deut eus ar Gerveur evit preizhañ boued en noz etre an 2 hag an 3 a viz Mae 1945.
* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar peulvan.
* Peulvan Park ar Maen-Hir.
* Ar c'hreñvlec'h.
* An iliz katolik hag ar monumant.
* Iliz katolik Sant Weltaz.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud

* Louis Le Cam, beleg katolik, bet kabiten en Droadegiezh Trevadennel e-pad ar Brezel-bed kentañ, person Houad (1929-1937) ha Prederion (1937-1948), enoret e Chapel Santez Anna Prederion.

## Liammoù diavaez

* (br) Houad war lec'hienn Geobreizh
* (fr) L'Ouest en mémoire (Ina) - Enez Houad 1960

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 14
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajennoù 386 ha 595
* ↑ (fr)Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 595
* ↑ (fr)René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajenn 320
* ↑ (fr)memorialgenweb - Plakenn
* ↑ (fr)Archives départementales du Morbihan, Le Morbihan en guerre 1939-1945, 2009, pajenn 143
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
# Enez Ilieg

Enez Ilieg :
| Anv gallek | Île Illiec |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Bugelez |
| Lec'hiadur | Mor Breizh, (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 51′ 01″ N, 3° 17′ 24″ K |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Perwenan |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez Ilieg (Île Illiec e galleg) zo un enezennig a 12 devezh-arat en arvor kumun Perwenan, e Treger. Gwezek eo, hag un ti zo warni, gant ur chapelig, savet en XIX$^{vet}$ kantved.
Hirik eo stumm an enez, eus an hanternoz anezhi d'ar c'hreisteiz. Dre un erv vili eo stag ouzh an inizi Balaneg hag Ozhac'h, pelloc'hik er c'hreisteiz.

## Lec'hanvioù

Diwallit: ne ro ket al listennad-mañ an anvioù hervez o reizhskrivadur brezhonek
* Roc'h ar Wrac'h, beg er reter;
* Enez Hir
* Men-Renoter
* Roc'h ar Big
* Gwaz Enez Siliek
* Graou Enez Siliek
* Porsz Enez Siliek
* Gwenezennou Enez Siliek
* An Trez Ledan.

## Perc'henned

A-raok 1860 e oa perc'hennet an enez gant an tiegezh Portal de Goasmeur. War-dro ar bloaz-se e voe prenet gant ar sonaozour gall Ambroise Thomas (1811-1896).
E 1938 e voe prenet gant an aerloman stadunanat Charles Lindbergh, c'hwec'h vloaz goude skrapet e vab digantañ, e 1932. E miz Ebrel 1939 e tistroas da SUA, goude aloubet Tchekoslovakia gant arme an Trede Reich. Ur monumant da Lindbergh zo en enez.
Prenet eo bet abaoe gant an tiegezh Heidsieck. Mignon e oa Charles Heidsieck d'an tiegezh Carrel. Meur a wech e oa bet pedet Charles Heidsieck gant Alexis Carrel war Enez Gweltaz ma teue da hañviñ abaoe 1922.

## Notennoù

* ↑ "Enez-Ilieg" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Lec'hanvadur Breizh Répertoire bilingue des noms de lieux de Bretagne, Skol-Uhel ar Vro, 1993, p.47.
* ↑ Jean Le Dû, Le trégorrois à Plougrescant, dictionnaire breton-français, Emgleo Breiz, 2012, p. 14 (skrivet «Enez Illieg» gantañ).
* ↑ Jarl Priel, Va Zammig Buhez, Al Liamm, 1954, p.70.
* ↑ Diwar-benn an enez: