OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Réveil (danevell)

Réveil zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

Réveil a oa bet embannet e Gil Blas an 20 a viz C'hwevrer 1882, sinet Maufrigneuse, da gentañ. Bloaz goude, e 1883, e oa bet adembannet en eil embannadur an dastumad Mademoiselle Fifi.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Rémi Toulhoat

* N'eo ket holloueziadurel ar pennad-mañ. Pe re dreut eo an danvez anezhañ, pe ez eus ennañ traoù ha n'emañ ket o lec'h en un holloueziadur.
* Gallout a rit labourat d'e wellaat. Muioc'h a ditouroù evit kompren kudennoù ar bajenn-mañ a vo kavet war ar bajenn kaozeal kenstag.
Rémi Toulhoat zo ur skolaer breizhat, deuet da vezañ prezidant ar gevredigezh Div Yezh.
# Réveil

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Réveil (Dihun e brezhoneg) pe Le Réveil (An Dihun) zo anv meur a dra.

## Lennegezh

* Réveil (danevell)', danevell gant Guy de Maupassant, en 1883.
* Le Réveil, pezh c'hoari gant Paul Hervieu.

## Kazetennoù
### Aod an Olifant

* Le Nouveau Réveil : pemdezieg.

### Belgia

* Réveil wallon : savet e kêr Riège en 1907
* Le Réveil, revue mensuelle de littérature et d'art, kelaouenn e Gent etre 1892 ha 1896.

### Bro-C'hall

* Le Réveil : savet gant Charles Delescluze en 1868 .
* Le Réveil du peuple : kelaouenn eus an tu dehou pellañ
* Le Réveil normand : sizhunieg
* Le Réveil du Vivarais : sizhunieg en Annonay

### Kebek

* Le Réveil, e Saguenay-Lac-Saint-Jean

### Suis

* Le Réveil anarchiste : kelaouenn etre 1900 ha 1946 e Genève.
# Ría Arousa

Ría Arousa (Ría de Arousa e galizeg) eo aber vrasañ Galiza, anezhi unan eus ar Rías Baixas. Emañ entre ledenez ar Barbanza (proviñs A Coruña) en hanternoz, ha ledenez ar Salnés (proviñs Pontevedra) er c'hreisteiz. Brudet eo kened an traezhennoù.
Brudet eo ivez Enez Arousa, park naturel Carreirón, inizi Cortegada ha Sálvora, lodek e Parque nacional das Illas Atlánticas hag O Grove gant Enez an Toxa.
# Ría

Ar ría a c'hoarvez eus un darvoud e douarouriezh ur vro hag a ro e stumm da c'henoù ur stêr pa zegouezh er mor. Bez ez eo un aber en ur saonenn vras, hogen ne deu ket eus an diskornañ evel ar fjord e Norge.
Alies e vez lavaret ría pe aber, tud zo a ra gant aber pa gomzont eus douaroniezh Breizh, gant ría pa gomzont eus hini Galiza. Ar memes tra eo e gwirionez, nemet e vez brasoc'h alies re Galiza.

## Rías

En Spagn ec'h anavezer ar Rías Baixas hag ar Rías Altas en Galiza. Koulskoude e kaver aberioù heñvel en Asturiez, Cantabria, Euskadi ha Huelva, e Spagn, hag an aberioù e Breizh. En Portugal n'eus nemet unan, ar Ría de Aveiro.

### Galiza
#### Rías Baixas

* Ría de Vigo
* Ría de Pontevedra
* Ría de Arousa
* Ría de Muros e Noia
* Ría de Corcubión
* Ría de Baiona
* Ría de Aldán

#### Rías Medias

* Ría de Camariñas
* Ría de Corme e Laxe
* Ría da Coruña pe Ría do Burgo
* Ría de Betanzos
* Ría de Ares
* Ría de Ferrol
* Ría de Cedeira
* Ría de Ortigueira

#### Rías Altas

* Ría do Barqueiro
* Ría de Viveiro
* Ría de Foz
* Ría de Ribadeo

### Re all er Mor Kantabrik

* Ría de Navia
* Ría de Villaviciosa
* Ría de Tina Menor
* Ría de Bilbao
* Ría de Pasaxes

#### Aberioù Breizh

E Breizh e lavarer aber eus ur ría, koulz en galleg evel en brezhoneg. Setu un darn eus ar re vrudetañ:
* e Leon
** Aber-Ac'h
** Aber Benniged
** Aber-Ildud
* e Treger
** aber Montroulez
** aber al Leger
** aber Landreger
** aber an Treñv, etre Treger ha Goueloù
* e Bro-Sant-Brieg:
** aber Sant Brieg
** aber ar Froudveur
* e Bro-Sant-Maloù
** aber ar Renk
# Skrav kein gris

Skrav kein gris :
| Ur Skrav kein gris Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Onychoprion |
| Anv skiantel ||
| Onychoprion lunatus (Peale, 1848) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav kein gris (liester: Skraved kein gris) a zo un evn-mor, Onychoprion lunatus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous er Meurvor Habask.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skravig Amazonia er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav kuchenn bras

Skrav kuchenn bras :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Thalasseus |
| Anv skiantel ||
| Thalasseus bergii (Lichtenstein, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav kuchenn bras (liester: Skraved kuchenn bras) a zo un evn-mor, Thalasseus bergii an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous pergen war aodoù Afrika ha ledenez Arabia hag en Azia ar Gevred hag Okeania.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav kuchenn bras er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.2. (2015)) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna bergii.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav tek

Skrav tek :
| Ur Skrav tek Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Thalasseus |
| Anv skiantel ||
| Thalasseus elegans (Gambel, 1849) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav tek (liester: Skraved tek) a zo un evn-mor, Thalasseus elegans an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Kalifornia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav tek er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna elegans.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav kein du

Skrav kein du :
| Ur Skrav kein du Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Onychoprion |
| Anv skiantel ||
| Onychoprion fuscatus (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav kein du (liester: Skraved kein du) a zo un evn-mor. Onychoprion fuscatus eo e anv skiantel.

## Annez

Bevañ a ra al labous tost d'ar c'heheder.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skravig Amazonia er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, 1995, niv.203-204, p.23.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav meur

Skrav meur :
| Ur Skrav meur Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Thalasseus |
| Anv skiantel ||
| Thalasseus maximus (Boddaert, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav meur (liester: Skraved meur), pe Skrav roueel, a zo un evn-mor, Thalasseus maximus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl war aodoù Karib, Suamerika hag Afrika ar C'hornaoueg.

## Rummatadur

Gwechall Sterna maxima.
Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav meur er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv. 203-204, 1995, p.24.
* ↑ (en) Fichenn Birdlife
* ↑ (en) World Bird Names
# Skrav kuchenn

Skrav kuchenn :
| Ur Skrav kuchenn Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Thalasseus |
| Anv skiantel ||
| Thalasseus sandvicensis (Latham, 1787) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav kuchenn (liester: Skraved kuchenn) a zo un evn-mor Thalasseus sandvicensis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Strewet eo al labous a-dreuz ar bed.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav kuchenn er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna sandvicensis.

## Liammoù diavaez

Thalasseus sandvicensis war al lec'hienn Avibase
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, 1995, niv.203-204, p.23.
* ↑ Fichenn Birdlife
* ↑ IOC World Bird List 6246
# Skravig Amazonia

Skravig Amazonia :
| Ur Skravig Amazonia war nij Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Sternula |
| Anv skiantel ||
| Sternula superciliaris (Vieillot, 1819) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skravig Amazonia a zo ur spesad evned eus ar genad Sternula, Sternula superciliaris an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer al labous e Suamerika ma plij dezhañ bevañ e-kichen an takadoù dour.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skravig Amazonia er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Sternula superciliaris war al lec'hienn Avibase
# Skrav beg bras

Skrav beg bras :
| Skraved beg bras Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Phaetusa |
| Anv skiantel ||
| Phaetusa Wagler, 1832 ||
| Anv skiantel ||
| Phaetusa simplex (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav beg bras (liester: Skraved beg bras) a zo un evn-mor, Phaetusa simplex an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Phaetusa.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Amerika ar Su.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav Kaspia er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav beg tev

Skrav beg tev :
| Ur Skrav beg tev Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Gelochelidon |
| Anv skiantel ||
| Gelochelidon Brehm, 1830 ||
| Anv skiantel ||
| Gelochelidon nilotica (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav beg tev (liester: Skraved beg tev) a zo un evn-mor, Gelochelidon nilotica an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Gelochelidon.

## Annez

Strewet eo a-dreuz ar bed.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar Skrav beg tev er c'herentiad Laridae (bremañ, hervez IOC 5.3. (2015)) pe e Sternidae.
Anvet gwechall Sterna nilotica.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, 1995, niv.203-204, p.23.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Skrav inka

Skrav inka :
| Larosterna inca. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Sternidae |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Laridae |
| Genad : | Larosterna |
| Anv skiantel ||
| Larosterna Blyth, 1852 ||
| Anv skiantel daouanvel ||
| Larosterna inca (Lesson & Garnot, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skrav inka (liester : Skraved inka) a zo un evn-mor, Larosterna inca eus e anv skiantel. Ar spesad nemetañ eo er genad Larosterna.

## An anv

En darn vrasañ eus ar yezhoù e vez graet "skrav inka" anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar besked bihan (evel ar genougammed da skouer) hag a dap gant e bigos lemm, dre splujañ diwar nij.

## Annez

Bevañ a ra al labous war aodoù kornôg Suamerika, e Chile ha Perou dreist-holl, rouesoc'h e norzh Ecuador.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Larosterna inca war al lec'hienn Avibase
* Fichenn ITIS

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
* ↑ Larosterna inca war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
# Stankell vordredan ar Renk

Stankell vordredan ar Renk zo ur stankell e aber ar Renk, etre Sant-Maloù ha Dinarzh.

## Istor

Kantadoù a vilinoù-mor a zo bet savet e-kreiz ar Grennamzer war an aberioù ha kavet e vez meur a hini anezho e Breizh. Korvoiñ a reont red kreñv ar c'hasennoù a weler e gouzoug an aberioù.
Ul lec'h dibar eo Bae Menez-Mikael-ar-Mor p'eo Gourenez ar C'hustentin ur skoilh da wagenn ar mare pa dremen dre Vor Breizh. Setu perak war aodoù Bro-Sant-Maloù e vez un dilive a 13 metrad, an hini brasañ en Europa.
Pep milin-vor a veze staliet war ur chaoser pe tal-kichen evit stankañ an dour sall. Pa teue al lanv e veze lezet digor ar rañvelloù evit ma vefe leuniet an ouf. Ur wech aet al lanv war e uhelañ live e veze serret ar rañvelloù. Ar rod-vilin e veze implijet evit malañ evel pep milin war ur stêr. Met un diforc'h bras a oa : ne veze ket implijet ar vilin pa yae ar mare da daere, an hanter eus an amzer, dre vras.
Ar mennad da sevel ur stankell e genou ar Renk (dourredenn) a zo bet ijinet er bloavezhioù 1950 pa oa gouarnamantoù Bro-C'hall o klask kreskiñ produadur an tredan evit bastañ da ezhommoù ar greanterezh.
# Stankioc'h

Stankioc'hed :
| Stankioc'hed beg berr ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Limnodromus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar stankioc'hed eo an evned hirc'harek a ya d'ober ar genad Limnodromus.

## Spesadoù

3 spesad stankioc'hed a zo:
* ar stankioc'h beg berr, Limnodromus griseus
* ar stankioc'h beg hir, Limnodromus scolopaceus
* ar stankioc'h Azia, Limnodromus semipalmatus
# Stankenn darzh

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen stankenn darzh pe taol tarzh (saoz: glottal stop) evit komz eus ur stankenn darzh divouezh treuzskrivet /ʔ/ gant Lizherenneg Fonetikel Etreboadel hervez ha /?/ hervez reolennoù treuzskrivañ X-SAMPA
Talvezout a ra an taol tarzh da fonem evel n'eus forzh peseurt sonenn all e meur a yezh hag implijet e vez gant meur a hini all evel alofonenn, da lâret eo ne dalvez ket da sonenn leun implijet evit diforc'hañ gerioù, da skouer:
    Implijet evel alofonenn
       Alamaneg
Estreget degouezhioù yezhadurel resis, en alamaneg e vez lakaet un taol tarzh e dibenn pep morfem gantañ ur vogalenn en he fenn, da skouer:
          die Entehrung ("an dizenor") [diː ʔεnt'ʔeːʁʊŋ]
Ne gaver hiatus ebet neuze mag en alamaneg, nag en izelvroeg damheñvel e mont-en-dro er c'heñver-mañ ivez.
       Mandarineg ha vietnameg
Hervez dielfennadur fonologel yezhonourion/ezed 'zo e rank pep silabenn kregiñ gant ur gensonenn atav e sinaeg mandarinek hag e vietnameg ha pa n'eus kensonenn ebet all e krog ur silabenn dre ret gant un taol troc'h-avel. N'eo ket ur fonem er yezhoù-mañ nueze dre ma ne degouezh nemet el lec'h-se pa vank ur gensonenn all, da skouer:
          sinaeg mandarinek: 愛 ài ("karout") = /ài/ = [ʔài].
          vietnameg: ô ("disglavier") = /ō/ = [ʔōː].
       Saozneg
E meur a rannyezh saoznek e talvez an taol tarzh da alofonenn evit fonemoù all er pausa (pe e dibenn ur ger) ha/pe dirak ur gensonenn all pe c'hoazh etre vogalennoù, dreist-holl /t/ met ivez a-wezhioù /k/, da skouer habit ("boaz") ha cat ("kazh"), bottle ("bouteilh") ha fatter ("druzoc'h"; "tevoc'h") a c'hell bezañ distaget:
       ['hæbɪt], ['hæbɪt$^¬$] pe ['hæbɪʔ]
       [kæt], [kæt$^¬$] pe [kæʔ].
       ['bɒtl̩] pe ['bɒʔl̩]
       ['fætə] pe ['fæʔə].
    Implijet evel fonem
Setu un nebeud skouerioù eus ar yezhoù a ra gant an taol tarzh evel ur fonem:
       yezhoù semitek:
          arabeg: شَيْء šayʾ [ʃajʔ] ("tra")
          hebraeg: אַל [ʔal] ("nac'h")
          malteg (skrivet q): triq [triʔ] ("hent")
          amhareg: ስብአ säbʾä [sɜbʔɜ] ("pobl")
       Yezhoù zo komzet en Afrika, da skouer:
          haousaeg: ā’ā̀ [áːʔàː] ("nann")
          ngbakaeg: [ʔõ̀ʔṍõ̀] ("krapat")
       perseg: دعوا [dæʔ'vɒ] ("tabutal")
       taieg: ขณะที่ [kʰā'nàʔtʰî] ("tra ma")
       Meur a yezh polinezek, da skouer
          hawaieg: Hawai‘i, ("Hawaii")
       nahouatleg: pâhzotl [paːʔzotɬ͡] ("biskoulenn")
       cheyeneg: ma’eno [maʔɪno̥] ("baot")
       peuleg: fiʼi [fiʔi] ("skoas")
       tsalagieg: ᏔᎵᏁ taline [tʰaʔliːne] ("eil")

## Gwelit ivez:

* Kensonenn darzh
* Stød
* Okina
* Hamza
# Stankell

Ur stankell zo un savadur arz savet a-dreuz ur stêr evit dalc'hen he dour. Pa c'hall ur stankell bout goloet gant an dour e vez lâret ur chaoser, kentoc'h, pe un dig ("un dig" e vez lâret ivez pa vez kaoz eus kaniañ ur red kentoc'h eget krouiñ ur lennad dour). Gant ur stankell war ur stêr, o krouiñ lennoù pe mirlennoù, e c'haller reolenniñ fonnder ar stêr (evit gwellaat monedone al listri), dourañ ar parkeier, ha diarbenn un tammig ar reuzioù naturel (dileunioù, liñvadennoù). Gant ur stankell e c'haller c'hoazh produiñ tredan (komz e reer neuze eus ur stankell dourdredan), en ur mod marc'had-mat a-walc'h. Memes tra, evit sevel stankelloù re vras, e vez ret beuziñ traoñiennoù a-bezh, o tiblasañ kalz tud hag o tegas kalz a stroñs d'an endro.

## Un nebeud stankelloù
### Breizh

* Stankell vordredan ar Renk
* Stankell Gwerledan
* Stankell Arzhal

### Bed

* Stankell an Teir C'hanienn (Sina)
* Stankell Asouan (Egipt)
* Stankell Atatürk (Turkia)
* Stankell Hoover (Stadoù Unanet)
# Stankell uhel Asouan

Stankell Asouan (en arabeg السد العالي, treuzlizherennadur: as-Sad al-'Aly) pe, resisoc'h, Stankell uhel Asouan, a zo ur pikol bardell war an Nil en Egipt.
# Stankioc'h Azia

Stankioc'h Azia :
| Limnodromus semipalmatus. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Limnodromus |
| Anv skiantel ||
| Limnodromus semipalmatus (Blyth, 1848) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar stankioc'h Azia a zo ur spesad evned hirc'harek, Limnodromus semipalmatus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, blotviled, kresteneged ha preñved-lec'hid dreist-holl hag a gav e bazeier ha lec'hidegi gleb.

## Annez

Neizañ a ra al labous e Siberia ha Manchouria ha nijal kuit da greisteiz Azia ha hanternoz Aostralia da c'hoañviñ.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket Limnodromus semipalmatus en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liammoù diavaez

* Limnodromus semipalmatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
* ↑ Limnodromus semipalmatus war al lec'hienn Avibase.
# Stankell dourdredan
## Istor

Diskouezhadeg ar c'hlaou gwenn (fr)
Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Roll stankellioù dourdredan

| Anv | Bro pe departamant (Frañs) | Galloud (MW) | Tredan produet war ur bloavezh (GWe/bloaz) | Bloavezh servij kentañ |
| Grand Maison | 38 - Isère | 1820 | 1420 | 1987 |
| Super Bissorte | 74 - Savoie | 748 | 165 | XXXX |
| Bathie (la) | 74 - Savoie | 550 | 1080 | XXXX |
Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Daveennoù

* ↑ Hydroweb
# Stankenn ankoue

| LFE – niverenn | 173 |
| LFE – unicode | ʡ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | >\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar stankenn ankoue, treuzskrivet [ʡ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 173.
N'he deus ar fonenn gensonennel-mañ doare fonadur resis ebet, daoust ha ma vez distaget en un doare divouezh peurliesañ.

## Skouerioù

* Dahaloeg:, "plañchod"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Stankenn
* Doare fonadur
# Timbroù madoberus

Lakaet e vez e gwerzh timbroù-madobererezh, e-pad ur prantad-amzer berr alies – pa faot d’un aotrouniezh dastum arc’hant evit skoazellañ tud en dienez : tud gloazet gant ar brezel, emzivaded, tud skoet gant ur gwallzarvoud… Un dreisttaos zo moullet war an timbroù, e-kichen an talvoud-gwerzh. Ar sammad da baeañ ouzhpenn a weler gant un arouez « + » a c’hell bezañ moullet war-eeun (timbroù ar Groaz-Ruz da skouer) pe dreistmoullet pa c’hoarvez un degouezh skrijus a-daol-trumm (Fréjus e 1959).
E Bro-C'hall e vez moullet timbroù ingal evit mad ar Groaz Ruz abaoe 1952.
* E saozneg : semi-postal stamp
* E galleg : timbre de bienfaisance
* En alamaneg : Zuschlagmarke
# Time 100

Time 100 zo anezhañ ul listenn 100 den gant ar muiañ a levezon dre ar bed. Savet eo gant ar gelaouenn stadunanat Time. Embannet eo bet er gelaouenn evit ar wech kentañ e 1999 evel disoc'h ur gaozeadenn e-touez politikourien, skolveuridi ha kazetennerien. Abaoe 2004 e vez embannet al listenn bep bloaz. Kaout e anv war al listenn a vez gwelet evel un enor, hag an Time a bouez evit ma vije sklaer ez eo un doare da envel tud hag a gemm ar bed, n'eus forzh petra e vefe disoc'h o obererezh. Al listenn ziwezhañ a vez savet gant embannerien ar gelaouenn Time, gant ul lod anvioù deuet gant an dud bet war listenn an Time 100 ha gant kenskoazellerien ar gelaouenn en estrenvro. N'eus nemet unan hag a vez choazet gant an dud dre vras, dre ur votadeg e-touez al lennerien, kaset da benn un nebeud devezhioù a-raok ma vefe embannet al listenn ofisiel. Dalc'het e vez ur gala bep bloaz e Manhattan evit enoriñ an dud priziet.

## Time 100 Health

E 2024, an Time en doa embannet an Time Health 100 list, ul listenn savet evit enoriñ ar 100 den gant ar muiañ a levezon e bed ar yec'hed. El listenn-se e oa ar prezidant gall Emmanuel Macron pe ar prezidant kozh stadunanat Jimmy Carter da skouer.