OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jour de fête (Maupassant)

Jour de fête zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1886.

## Istor

Kentañ ma voe embannet a oa er pemdezieg Gil Blas d'an 20 a viz Gouhere 1886.

## An danevell

Un den a dec'h pell diouzh ar fest trouzus.

## Liamm diavaez

* Jour de fête e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Journal des savants

Koshañ mareadeg lennegezh ha skiantoù Europa eo ar Journal des savants ("Kazetenn ar ouizieien"). Embannet e vez c'hoazh hiziv an deiz gant Académie des Inscriptions et Belles-Lettres (AIBL) ("Akademiezh an Enskrivadurioù hag al Lizhiri Kaer"), unan eus pemp akademiezh an Institut de France ("Ensavadur Bro-C'hall").

## Istor

Gant Denis de Sallo (1626-1669), kuzulier e Parlamant Pariz, e voe krouet Le journal des sçavans. D'ar 5 a viz Genver 1665 e voe embannet an niverenn gentañ, e Pariz, Bro-C'hall. Daouzek pajenn a oa er gazetenn nevez, ma embannas hec'h aozerion o fal : brudañ ar pezh a oa nevez e Republik al Lizhiri — « pour faire sçavoir ce qui se passe de nouveau dans la République des Lettres », "Republik al Lizhiri" o vout bed ar skiantoù ivez d'ar mare-se.
Dre hanterouriezh Jean-Baptiste Colbert e c'hounezas brient ar roue Loeiz XIV e 1701.
Ur sizhunieg dizingal e voe Le journal des sçavans betek 1723, ha miziek e voe betek ma voe lamet e 1792.. Koulskoude, daouzek niverenn a voe embannet e 1797.
Adal 1816 e teuas er-maez a-nevez, gant an talbenn Journal des savants, evel m'emañ c'hoazh hiziv an deiz. Izili Ensavadur Bro-C'hall a skrive enni, ha gant an Imprimerie Nationale e veze moullet, ha diwar goust ar Stad c'hall betek 1900. En abeg da grennadurioù war kellidsteuñv ar Stad e voe paeet ar moullañ gant Ensavadur Bro-C'hall evit ar bloavezhioù 1901 ha 1902, hag an Ensavadur a voe e penn ar gazetenn betek 1908.
Dre ma teue dizingal an arc'hant d'an Ensavadur ez asantas Akademiezh an Enskrivadurioù hag al Lizhiri Kaer kemer ar gazetenn e karg adalek 1909, a-drugarez da gellidoù ar Fondezon Dourlans. E karg AIBL emañ ar gazetenn hiziv c'hoazh.
Buan e voe kemeret skouer diwar Le journal des sçavans gant Royal Society Londrez : d'ar 6 a viz Meurzh 1665 ez embannas Henry Oldenburg (1619-1677) ar gazetenn viziek Philosophical Transactions. Ar skiantoù e oa he dodenn bennañ. Embannet e vez c'hoazh hiziv an deiz.

## Liammoù diavaez

* Gallica (fr)
* Persee (fr)

## Notennoù

* ↑ Catalogue Fusionné des Périodiques de Mathématiques (CFPM) (fr)
* ↑ Internet Archive (fr)
* 1 2 AIBL (fr)
* ↑ The Royal Society (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Journy

Kumunioù Frañs :
| Anv | Journy |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région d'Ardres et de la Vallée de la Hem |
| Kanton | Ardres |
| Kod INSEE | 62478 |
| Kod post | 62850 |
| Maer | Vincent Charlemagne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,35 km² |
| Led | 50° 45' 15" Norzh |
| Hed | 02° 59' 45" Reter |
| Uhelder kreiz | 144 m |
| Uhelder bihanañ | 69 m |
| Uhelder brasañ | 184 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 272 (2007) |
| Stankter | 81 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Journy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Kêr al loened

Kêr al Loened, Animal Farm er yezh orin, zo ur romant berr (kant daouzek pajenn) saoznek gant George Orwell, embannet d'ar 17 a viz Eost 1945 gant Secker & Warburg er Rouantelezh-Unanet. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Erwan Hupel hag embannet e 2011 gant Barn ha Skrid.

## An istor

Kaoz zo eus un atant ma en em sav al loened da gemer ar galloud digant an dud. Ar re-se zo tamallet da vezañ ur gourdrouz hag argaset int eus an atant.
Ur fablenn eo hag ur flemmskrid diwar-benn an Dispac'h rus, hag un dagadenn ouzh ar stalinouriezh, ha de-vras ouzh ar renadoù aotrouniek hag an hollveliegezhioù.

## Embannadurioù brezhonek

Troet e oa bet ar pennad kentañ gant Per Bourdellez e-barzh Al Liamm e 1972, hag ennañ ur ganaouenn a voe kanet gant Jef Philippe goude. Adalek 2009 ez eus bet embannet pennadoù eus troidigezh Erwan Hupel e-barzh Al Liamm ivez, a-raok embannadur al levr gant Barn ha Skrid e 2011.

## Liammoù diavaez

* Kuzul ar Brezhoneg. Kavet : 15 Du 2020.
# Kêriadenn

Ur gêriadenn zo ur bodad tiez, bras pe vihan, hag ur rann eus ur gumun, dezhi un anv disheñvel peurvuiañ.

## E Spagn

E Spagn, ma vez laret pedanías eus ar c'hêriadennoù-se, o deus un tamm emrenerezh, e diabarzh ar c'humunioù (anvet municipios), ha gwirioù diwar-benn krefen zo. Ur maer zoken a c'hallont kaout, anvet alcalde pedáneo.
# Kêr San Marino

Kêr San Marino (Città di San Marino en italianeg) eo kêr-benn Republik San Marino. An niver annezidi zo 4 040 (2018).

## Gevellerezh

* Rab Kroatia
* Rønne Danmark
* San Leo Italia
# Kêrioù-penn istorel Sina

Ar frazenn "Peder C'hêr-benn Gozh Sina" (Sinalun hengounel: 中國四大古都; Sinalun eeunaet: 中国四大古都; Pinyin: Zhōngguó Sì Dà Gǔdū) a zave da Nanjing, Beijing, Luyoang ha Xi'an.
Goude ar bloavezhioù 1920 e voe dizoloet e oa bet kêrioù arall a oa kêrioù-penn ivez, ha Kaifeng, Hangzhou ha Anyang a voe ouzhpennet el listenn. Diwar neuze e komzer kentoc'h a-zivout Seizh Kêr-benn Gozh Sina.
Un eizhvet kêr, Zhengzhou, a voe ouzhpennet e 2004 gant Kevredigezh ar C'hêrioù-penn Kozh goude enklaskadegoù arkeologek.
# Kêr Wenn Tel Aviv

32°04′40″N 34°46′26″R / 32.07778, 34.77389
Kêr Wenn Tel Aviv (hebraeg העיר הלבנה, Ha-Ir HaLevana) a reer da envel ouzhpenn 4000 savadur mod Bauhaus pe stil etrebroadel bet savet e Tel Aviv adalek ar bloavezhioù 1930 gant arkitektourien alaman ha yuzev a zivroas da Balestina goude ma vije bet tapet ar galloud en Alamagn gant an Nazied. Tel Aviv eo ar gêr ma kaver ar muiañ a savadurioù evel-se er bed a-bezh. E 2003 e voe lakaet ar Gêr Wenn war roll glad ar bed gant (UNESCO), rak "ur skouer dibar eus kêraozañ hag arkitektouriezh penn-kentañ an 20vet kantved eo". Gant izili UNESCO e voe meneget ivez penaos e voe azasaet ar stil etrebroadel ouzh sevenadur, hini ha hengoun Tel Aviv. Gant Bauhaus Center Tel Aviv e vez aozet gweladennoù ar savadurioù-se.

## Notenn

* ↑ UNESCO, Decision Text, World Heritage Centre

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Tel-Aviv, luc'hskeudennoù (1909/2009)
* artlog : Bauhaus e Tel Aviv
* Lec'hienn ofisiel Kêr Wenn Tel Aviv
# Kêriadenn ar bloavezh Mil

Kêriadenn ar bloavezh Mil (galleg: Village de l'an Mil) zo ur mirdi bev e Lann Gouh , e Mêlrant, er Morbihan.

## Istor

Dizoloet eo bet al lec'h arkeologel e 1902 Er bloavezh 1985. e voe digoret ar mirdi, ur wech adsavet ul lodenn eus ar gêriadenn evel ma oa en X$^{vet}$ kantved. 17 savadur a oa bet adkavet er gêriadenn anneziet etre an Xvet hag ar XIVvet kantved.
Eus un tu all e kaver un ti-feurm krennamzerel. Loened a vez war al lec'h evel ma oant sañset bezañ er Grennamzer.

## Obererezhioù

Stalioù a-bep seurt a vez kinniget gant tud a youl vat. Stalioù emgannañ krennamzerel pe c'hoarioù ar mare.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar mirdi
* Filmig diwar-benn ar mirdi

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20170606083545/http://www.melrand.fr/fr/information/12462/village-an-mil)
* ↑ https://web.archive.org/web/20160609232528/http://www.bretagne.com/fr/culture_bretonne/histoire_de_bretagne/moyen_age/les_villages_de_l_an_mil
* ↑ http://patrimoine.region-bretagne.fr/gertrude-diffusion/dossier/ecart-dit-village/ec3d7fe6-34aa-4c81-9286-c95806409d77
* ↑ http://www.villagedelanmil-melrand.fr/fr/information/37066/presentation
* ↑ https://web.archive.org/web/20160725145810/http://www.pontivyjournal.fr/2016/07/24/une-immersion-dans-le-passe-au-village-de-l-an-mil-a-melrand/
# Lupita

Lupita zo ur berrstumm d'an anv-badez spagnolek Guadalupe, deut diwar Guadalupita.

## Tud

* Lupita D'Alessio, Guadalupe Contreras Ramos (ganet e 1954), kanerez hag aktourez vec'hikan .
* Lupita González, María Guadalupe González Gallegos (ganet e 1987), aktourez vec'hikan.
* Lupita Jones, María Guadalupe Jones Garay (ganet e 1968), Miss Universe 1991.
* Lupita Lara, Guadalupe Lara Ochoa (ganet e 1950), aktourez vec'hikan
* Lupita Pérez Arias, Guadalupe Pérez Arias (1921-2005), kanerez vec'hikan soprano
* Lupita Tovar, Guadalupe Tovar (ganet e 1910), kentañ aktourez vec'hikan en ur film komzet , Santa, en 1931.
* Lupita Nyong'o, aktourez kenyan, ganet e Mec'hiko

## Pennadoù kar

* Lupe
* Guadalupe
# Lupus II Gwaskogn

Lupus IIa oa dug Gwaskogn en 769 betek 778.
Krediñ a reer e oa mab da Lupus Iañ, dug Akitania ha Gwaskogn en 673 ha 676.

## E vuhez

Kaoz zo anezhañ e 769, abalamour d'e amezeg Hunald, dug Akitania, a deuas da repuiñ en e zugelezh goude faezhet gant Karl Veur. Ne fellas ket da lupus displijout d'animpalaer galloudus, ha daskor a reas ar paourkaezh Hunald da Garl Veur.

## Bugale

Daou vab en doe sur:
* Sancho Iañ Lupus Gwaskogn, dug Gwaskogn eus 801 da 816
* Garcia Loup, kont Dax, marvet en 816.

## Levrlennadur

* Estornés Lasa, B. Historia de Euskalerria. Epoca Vascona 476-824. Enciclopedia General Ilustrada del País Vasco.
* Collins, Roger. The Basques. Blackwell Publishing: London, 1990.
* Einhard. Vita Karoli Magni. Translated by Samuel Epes Turner. New York: Harper and Brothers, 1880.
* Lewis, Archibald R. The Development of Southern French and Catalan Society, 718–1050. University of Texas Press: Austin, 1965.
* Lacarra, J. Vasconia medieval: Historia y Filología.
* Wallace-Hadrill, J. M., translator. The Fourth Book of the Chronicle of Fredegar with its Continuations. Greenwood Press: Connecticut, 1960.
* Estornés Lasa, Bernardo. Auñamendi Encyclopedia: Ducado de Vasconia.
* Foundation for Medieval Genealogy: Gascony.
* Annales Laurissense, in Mon. Gen. Hist. Scriptores, I, 148.
* "Astronomus", Vita Hludovici imperatoris, ed. G. Pertz, ch. 2, in Mon. Gen. Hist. Scriptores, II, 608.
* Sedycias, João. História da Língua Espanhola.
* Monlezun, Jean Justin. Histoire de la Gascogne. 1864.

## Pennadoù kar

* Lupus
* duged Gwaskogn
# Luoyang

Luoyang (柳州) a zo ur gêr vras e proviñs Henan e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 6 384 000 a dud (e 2004).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lupe

Lupe zo un anv spagnolek stummet diwar an anv-badez spagnolek Guadalupe.

## Tud

* La Lupe, anv-micher Lupe Victoria Yolí Raymond (1936-1992), kanerez kuban
* Lupe Cotrim, barzhez vrazilian
* Lupe del Río (ganet e 1977), aktourez spagnol
* Lupe Esparza, José Guadalupe Esparza (ganet e 1954), soner ha sonaozer mec'hikan
* Lupe Fuentes, anv-micher Zuleidy Piedrahita (ganet e 1987), aktourez spagnol, a orin kolombian
* Lupe Gigliotti, anv-micher Maria Lupicínia Viana de Paula (Maranguape 1927 — Rio de Janeiro 2010) aktourez vrazilian
* Lupe Gómez, Guadalupe Gómez (ganet e 1972), skrivagnerez c'halizat spagnolek
* Lupe Inclán, Guadalupe Inclán Delgado (1895-1956), aktourez vec'hikan
* Lupe Pintor, José Guadalupe Pintor Guzmán (ganet e 1955), dornataer mec'hikan
* Lupe Vélez, María Guadalupe Villalobos Vélez (1908-1944), aktourez ha korollerez vec'hikan

## Lennegezh

* Lupe Solano, enklaskerez e romantoù-polis Carolina Garcia-Aguilera.

## Pennadoù kar

* Lupé, kumun c'hall
* Lupita
* Lupus
* Lope
* López
# Lupus

Lupus eo anv latin ar bleiz, deuet da vezañ un anv-badez latin.

## Anv latin

Adkemeret eo bet anv latin ar bleiz en anvioù-mañ:
* Canis lupus, anv skiantel ar bleiz,
* Lupus a lavarer ivez eus Steredeg ar Bleiz,
* Lupus erythematosus a zo ur c'hleñved.

## An anv-badez

Troet eo Lupus da Loup e galleg hag e brezhoneg. Anv meur a sant eo bet.

### An anv-badez er yezhoù all

* Lope e spagnoleg
* Lopo e portugaleg ha galizeg
* Loup e galleg hag e brezhoneg
** a zo anv meur a sant
** Leu, adstumm gallek, a gaver ivez en anvioù lec'hioù ha tiegezhioù e Bro-C'hall
* Otxoa en euskareg

## Tud

* Lupus Iañ Akitania
* Lupus II Gaskogn
* Lupus III Gaskogn

## Pennadoù kar

* Bleiz (disheñvelout)
* Ochoa
* Loup
# Luogosano

Luogosano zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Lupara

Lupara zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
# Lupión

Lupión zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 806 (2023).
# Luogosanto

Luogosanto zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Ledenez Willaumez

Ledenez Willaumez zo ul ledenez e hanternoz arvor Enez Breizh-Nevez e Proviñs Breizh-Nevez ar C'hornôg.
# Ledenez Taman

Ledenez Taman zo ul ledenez e Rusia, etre Mor Azov hag ar Mor Du, er reter da ledenez Kertch, e Krimea, ha strizh-mor Kertch etre an div ledenez.
# Ledenez Yucatán

Ledenez Yucatán zo ul ledenez e Norzhamerika, e Mec'hiko evit ar pep brasañ, er reter da strizhdouar Tehuantepec. Serriñ a ra Pleg-mor Mec'hiko er c'hreisteiz.
Rannet eo al ledenez etre teir Stad e gwirionez.
* Republik Kevredadel Mec'hiko, ma kaver teir Stad anezhi : Yucatán, Campeche ha Quintana Roo.
* Hanternoz Belize.
* Departamant Petén en hanternoz Guatemala.
Er c'hornôg d'al ledenez emañ ar Stadoù mec'hikan Chiapas ha Tabasco.

## Anv

Tabut zo a-zivout orin an anv Yucatán.
An istorour frañsezat spagnol Diego López de Cogolludo (1613-1665) a reas daou ginnig.
* An alouber spagnol Francisco Hernández de Córdoba (~1467-1517), pan erruas el ledenez e 1517, a c'houlennas anv ur gêriadenn eno, ha respontet e voe dezhañ "ne gomprenan ket" e yezh ar Vayaed, ar pezh a sone evel yucatán$^,$. Kentañ gwezh ma voe kontet kement-se e voe gant Hernán Cortés en ul lizher d'an impalaer Carlos V. Pelloc'h e voe skignet an istor-se gant an istorourien spagnol Toribio de Benavente (1482-1565) ha Francisco López de Gómara (1511 – ~1566). Ur gentel all a laka Juan de Grijalva (~1490-1527) e-lec'h Francisco Hernández de Córdoba, hag ar bloaz 1518 e-lec'h 1517.
* Kar da yuca (maniok, Manihot esculenta e anv skiantel) eo yucatán, evel ma oa bet skrivet gant Bernal Díaz del Castillo (~1492-1584), un heulier da Hernán Cortés$^,$.
Ur ginnig all zo bet : an Amerindian en devije lavaret ne gomze nemet yokat'an, eleze yezh ar Vayaed.

## Douaroniezh

* Kêrioù maya e Yucatán

## Notennoù

* 1 2 3 (en) Mayr, Renata Johanna. Belize. London : Lit Verlag, 2014, p. 36 (ISBN 978-3-643-90481-2)
* ↑ (en) Kane, Njord. The Maya – The Story of a People. Yukon, Oklahoma : Spangenhelm Publishing, 2016 (ISBN 978-1-943066-05-6)
* ↑ (es) Don Pascual de Gayangos. Cartas y relaciones de Hernan Cortés al emperador Carlos V. Paris : Imprenta Central de los Ferro-Carriles, 1866, Notenn p. 2. Kavet : 22 Mae 24.
* 1 2 3 (en) Hajovsky, Ric (2011). 'How Yucatan got its Name'. Kavet : 22 Mae 24.
* ↑ (en) Bedini, Silvio A. The Christopher Columbus Encyclopedia. New York : Simon & Schuster, 1991, p. 304 (ISBN 978-0-13-142662-7)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ledenez an Tiburón

Ledenez an Tiburón zo ul ledenez eus Kalifornia, e bae San Francisco, e kontelezh Marin . Enni emañ kumunioù Tiburon, Belvedere hag un darn eus Corte Madera, California. Etre al ledenez ha douar-bras kontelezh Marin emañ bae Richardson.
E penn beg kreisteiz al ledenez emañ Angel Island. Ar menez Ring Mountain, Marin County a ra evel ul livenn-gein d'al ledenez.
# Ledenez iberek

    Evit ar vro eus Kaokaz en Henamzer, sellit ouzh Iberia (Kaokaz).
Al Ledenez iberek, pe ledenez Iberia, zo ul ledenez vras e mervent Europa, etre ar Pireneoù ha Norzhafrika, etre ar Mor Kreizdouar hag ar Meurvor Atlantel. Etre al Ledenez iberek ha kevandir Afrika emañ Strizh-mor Jibraltar, a genstag ar Mor Kreizdouar hag ar Meurvor Atlantel. En em astenn a ra al Ledenez iberek war 582 925 km². Enni emañ Spagn (al lodenn gevandirel anezhi, war-bouez Traoñienn Aran pa red doureier houmañ war-du an hanternoz), Portugal, Andorra, enklozadur Jibraltar (e dalc’h Breizh-Veur) hag al lodenn c'hall eus Cerdanya. Hogen n’eo ket bet atav rannet evel-se, a-hed an istor.
En Henamzer e oa meur a bobl dre al ledenez, ha Kelted e oa lod anezho. Goude aloubadegoù ar Wizigoted hag ar Vuzulmaned, e oa bet, er Grennamzer, stadoù muzulman e kreisteiz al ledenez, tra ma oa rouantelezhioù kristen en hanternoz, anvet Asturiez, Leon, Kastilha, Aragon. Tamm-ha-tamm e tigreskas al lodenn e dalc’h ar Vuzulmaned, tra m’en em unane ar rouantelezhioù kristen. Met meur a vrezel a voe etre ar rouantelezhioù-se, a-raok en em gavout, a-benn dibenn ar XV$^{vet}$ kantved, gant div stad vras el ledenez : Spagn ha Portugal. O-div a voe aloubet gant armeoù Napoléon Bonaparte e deroù an XIX$^{vet}$ kantved. An div anezho ivez a zeuas da vezañ rouantelezhioù en XX$^{vet}$ kantved, met Spagn, goude ur brezel diabarzh ha diktatouriezh Francisco Franco, zo deuet da vezañ ur rouantelezh en-dro.
Dont a ra ar wrizienn iber- marteze eus anv ar stêr Ebro (a oa Iberus e latin), pe eus anv ur bobl a veve e reter al ledenez gwechall-gozh, an Ibered. En Henamzer e veze graet Iberia eus al ledenez gant ar C'hresianed hag ar Romaned.
Ar braz eus diabarzh al ledenez a ya d’ober uhelblaenennoù, ur 600 metr bennak a-us live ar mor. Un nebeud menezioù uheloc’h zo, evel Menezioù Kantabria en hanternoz pe ar Sierra Nevada er c’hreisteiz. War-bouez ar stêr Ebro, en em daol er Mor Kreizdouar, ez a ar pep brasañ eus stêrioù bras (Douro, Tajo, Guadalquivir) war-zu ar c’hornôg hag ar Mor Atlantel. Roc’hellek eo aodoù an hanternoz hag ar c’hornôg dre vras ; traezhennoù bras a gaver war aodoù ar reter hag ar c’hreisteiz.

## Liammoù diavaez

* Skeudennoù
* Kartenn istorel eus Iberia e 200 a-raok J.K.
* IberiaNature
# Ledennad dour

Ul ledennad dour (liester : ledennadoù dour) a zo un egor naturel goloet gant an dour war gorre pluskenn an douar (pe war gorre planedennoù zo ma vo kavet dour warno). Ar re vrasañ a zo ar meurvorioù hag ar morioù, met kavet e vez ledennadoù a bep seurt hag a bep ment. Bez ez eus ledennadoù dour sall (meurvorioù ha morioù) ha ledennadoù dour dous ha lennoù gant dour karget gant holenoù all deuet eus an obererezh tanveneziek.

## Seurtoù ledennadoù dour

* Bae
* Fjord
* Lenn
* Meurvor
* Mor
* Morlenn (lenn-vor)
* Pleg-mor
* Strizh-mor
Sell ivez ouzh porched ar mor
# Lederhose

Al lederhose (Lederhosen el liester) zo ur bragoù berr eus Bavaria. Ar re verrañ a dap betek hanter an div vorzhed. Ar re hirañ a dap betek an daoulin hag a vez anvet Bundhosen. Dont a ra an anv eus ar gerioù alamanek Leder lêr ha Hose bragoù. Komz a reer a-wechoù eus bragoù tirolian. Darn a lavar ez eo un dilhad broadel (Tracht) er broioù alamanek, lod a lavar n'eo nemet dilhad-sul labourerien ar maezioù gwechall.

## Dilhad eus Bavaria

For
# Ledenez Valdés

Ledenez Valdés (Península Valdés e spagnoleg) zo e proviñs Chubut, war aod Mor Arc'hantina. En em astenn a ra war 3.625 km². Stag eo ouzh an douar-bras gant strizh-douar Carlos Ameghino.
Abaoe 1999 emañ e-touez al lec’hioù eus Arc’hantina zo bet lakaet war roll Glad ar bed, gant UNESCO.

## Skeudennoù

* Tour-tan Punta Delgada
* Ledenez Valdés, gwelet eus an oabl
* Tatou Patagonia (Zaedyus pichiy)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec’hienn ofisiel Península Valdés
* Testennoù ha skeudennoù diwar-benn Ledenez Valdés
* Fichenn e roll ar glad bedel gant UNESCO (e saozneg) (e galleg)
# Ledenez Wirral

Ledenez Wirral (Wirral pe the Wirral e saozneg, Cilgwri e kembraeg) zo ul ledenez e Gwalarn Bro-Saoz, etre ar stêrioù Dyfrdwy, a ra an harzoù gant Kembre, ha Mersey, ha dezhi stumm un hirgarrez, 16 km hed hag 11 km ledander.

## Div rann

Rannet eo al ledenez e div lodenn:
* an hanternoz anezhi a zo e distrig Wirral (Metropolitan Borough of Wirral), er Merseyside,
* ar c'hreisteiz a zo e Cheshire West and Chester.
A-raok ar 1añ a viz Ebrel 1974 e oa e Cheshire penn-da-benn.

## Kêrioù

E reter al ledenez emañ kêrioù bras Wirral, Birkenhead (Penbedw e kembraeg) ha Wallasey. Er c'hreisteiz hag er c'hornôg ez eus maezioù dreist-holl. Div drederenn eus poblañs Cilgwri zo o chom en un drederenn eus an douaroù.

## Lennegezh

E Culhwch ac Olwen ez eus anv eus “Mwyalch Gilgwri” (Moualc'h Cilgwri), unan eus ar c'hoshañ loened a zo er bed, ha goulennataet eo gant Cei, Gwrhyr Gwalstawd Ieithoedd, Bedwyr hag Eidoel a zo o klask gouzout pelec'h emañ Mabon.
Er varzhoneg krennsaoznek Syr Gawayn and the Grene Knygt e weler Gawain, an haroz brezhon, war e hent da hanternoz Kembre, o tremen dre Gilgwri, hag anv zo eus the wyldernesse of Wyrale, hervez embannadur J.R.R. Tolkien (Sir Gawain and the Green Knight, Cambridge, eil embannadur, 1967).
# Lederzele

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek ha flandrezek kornôgel | Lederzele |
| Anv ofisiel | Lederzeele |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Yser |
| Kanton | Wormhout |
| Kod INSEE | 59337 |
| Kod post | 59143 |
| Maer | Michel Delforge |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,64 km² |
| Led | 50° 49' 21" Norzh |
| Hed | 02° 18' 01" Reter |
| Uhelder kreiz | 33 m |
| Uhelder bihanañ | 4 m |
| Uhelder brasañ | 41 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 562 (1999) |
| Stankter | 65 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lederzele en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Lederzeele, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Bloavezhioù 1920: krouet e voe kumun Nieuwerleet diwar ul lodenn eus tiriad Lederzele.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Karroñs

Ur c'harroñs a oa ur c'harr da zougen beajourien a renk uhel ha sachet gant un denn-gezeg.

## Pennadoù kar

* Tilbury (karr)
# Kars (proviñs)

Proviñs Kars zo ur proviñs e reter Turkia, war harzoù Armenia.

## Douaroniezh

War-dro 320.000 annezad a oa e Kars e 2007.
9.500 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |