OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brizhili

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Brizhili a zo:
* merkoù brizh, pe brizhelloù, war ar c'hroc'hen
* pesked, ar brizhili, pe brizhilli, a zo brizhilli (merkoù brizh), war o c'hroc'hen, gwelout brezhel (ha n'eo ket brezel)
** brizhil(l)ia a vez lavaret eus pesketa brizhil(l)i.
# Brizhraganv

Er yezhoniezh e vez implijet an termen brizhraganv (saoz.: dummy pronoun pe pleonastic pronoun; raganv pleonastek) evit komz eus raganvioù implijet dre ret hervez struktur ar yezh-mañ'r-yezh hep daveenn fetis ebet, da lâret eo int disheñvel diouzh ar raganvioù all dre ma n'eus anv ebet kevatal d'ur brizhraganv.
N'eus kudenn ebet gant seurt savadennoù evit a sell ouzh ar yezhoù amraganvelek pe amrenererek dre ma n'eo ket ret implijout raganvioù enne dre ret.
Implijet e vez seurt brizhraganvioù e "savadennoù ampersonel" (saoz. impersonal constructions) pe lavarennoù hep daveenn fetis ebet, gant ar yezhoù nann-amraganvelek, da lâret eo ar yezhoù evel ar saozneg pe ar galleg ma rankont ober pe gant un anv-kadarn pe gant ur raganv atav evit sevel frazennoù reizh, da skouer:
    Yezhoù amrenererek
       Brezhoneg: "Glav a ra [Ø]"
       Portugaleg: "[Ø] Chove"
       Gresianeg: "[Ø] Βρέχει"
    Yezhoù renererek
       Saozneg: "It rains"
       Galleg: "Il pleut"
       Kembraeg: "Mae hi'n bwrw glaw"
Kemmañ a ra ar stumm resis implijet a yezh da yezh: e galleg, da skouer, e reer atav gant ar stumm gourel ("il") en degouezhioù-mañ, keit ma reer e saozneg gant ar stumm nepreizh ("it") hag e kembraeg gant ar stumm benel ("hi").
Peurliesañ e vez implijet ur brizhraganv evel rener frazennoù ampersonel met kavet e vezont ivez evel renadenn, ma vez graet brizhrenadennoù oute.

## Gwelit ivez

* Amraganvelezh
* Brizhrenadenn
# Brixen

Brixen (Bressanone en italianeg, Porsenù e ladineg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs emren Bolzano-Bozen. Bez ez eo unan eus kumunioù traoñienn ar stêr Eisack. An trede kêr vrasañ eo er broviñs, goude Bozen ha Meran. E 2016 e oa 21 569 den o chom enni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Brizhrenadenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen brizhrenadenn (saoz.: dummy object) evit komz eus renadennoù yezhadurel hep daveenn fetis ebet, da lâret eo e vez implijet ur brizhraganv e plas strukturel renadenn ar frazenn hep ober dave da anv resis ebet.
Kemmañ a ra o implij a yezh da yezh. Talvezout a c'hellont e saozneg da skouer evit lakaat verboù nann-tranzitivel da vezañ tranzitivel, da skouer:
make ("ober") → make it ("ober bec'h")
Keñveriit:
    Brizhraganv:
       He made it to the top of the mountain
       Daveenn it = [Ø]
       ("Dont a reas a-benn da dizhout krec'h ar menez")
    Gwir raganv:
       (He made a cake.) He made it with butter
       Daveenn anaforel it = a cake
       ("Fardañ a reas ur wastell.) He fardañ a reas gant amann")

## Gwelit ivez

* Brizhraganv
* Renadenn
# Buriasco

Buriasco zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Burlata

Burlata zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Burguillos del Cerro

Burguillos del Cerro zo ur gumun e Spagn e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Burj Khalifa

Burj Khalifa (en arabeg برج خليفة, tour Khalifa) zo ur skraber-oabl e Dubai en Emirelezhioù Arab Unanet. An tour uhelañ bet savet gant mab-den eo, 829,8 metrad uhelder dezhañ.
D'an 21 a viz Gwengolo 2004 eo bet kroget al labourioù evit sevel an tour. Lodenn diavaez ar savadur a oa echuet d'ar 1añ a viz Here 2009. Digoradur ofisiel ar savadur a zo bet lidet d'ar 4 a viz Genver 2010.
# Burkina Faso

Burkina Faso zo ur stad eus kornôg Afrika, e diazad ar stêr Volta. Emañ etre Mali er c’hornôg, Niger er reter, Benin er gevred, ha Togo, Ghana hag Aod an Olifant er c’hreisteiz. Ouagadougou eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Talvezout a ra anv ar vro kement ha "bro an dud onest".
A-gozh eo annezet ar vro, pa gaver roudoù eus mab-den enni ken abred ha 7000 kent J.K. Er XV$^{vet}$ kantved e teuas da vezañ ul lodenn eus an Impalaeriezh Songhai, unan eus galloudoù bras ar rannved-se, daoust da enebiezh ar bobl Mosi a oa o chom eno. E dibenn an XIX$^{vet}$ kantved e tremenas rouantelezh Mosi Ouagadougou dindan beli Bro-C'hall.
E dalc'h Bro-C'hall e voe betek 1960, dindan an anv Volta-Uhel, diwar anv ar stêr Volta a dremen dre ar vro. Dizalc'h e teuas Volta Uhel da vezañ e 1960, hag e miz Eost 1984 e voe advadezet Burkina Faso gant ar prezidant Thomas Sankara. Met homañ a voe drouklazhet e 1987 ha kemeret e voe ar galloud dre ur putsch gant Blaise Compaoré a voe prezidant ar Republik betek 2014. Goude bloavezhioù diaes eo deuet bremañ ar vro da vezañ un demokratelezh. Chom a ra unan ar re baourañ er bed avat.
Ezel eo Burkina Faso eus Unaniezh Afrika, Kumuniezh Armerzhel Stadoù Kornôg Afrika hag Aozadur ar C'hevelerezh Islamek.

## Douaroniezh

Un hin drovanel he deus Burkina Faso. Daou goulz-bloaz a zo : hini ar glaveier, etre Mae/Mezheven ha Gwengolo, hag ar c'houlz-bloaz sec'h e-kerzh ma c'hwezh an harmattan, un avel tomm ha sec'h a zeu eus ar Sahara.
Goloet eo al lodenn vrasañ eus ar vro gant an argompezenn, gant ul leur plad ha livet alies en okr gant al laterit a zo ennañ. Er Mervent ez eus un torosad kragek lec'h ma kaver beg uhelañ ar vro, an Tenakourou (749 m).
E-barzh tri diazad emañ stêrioù ar vro dreist-holl : hini ar Volta, hini ar g-Komoe hag hini an Niger.

## Rannoù melestradurel

Abaoe 2001 eo rannet Burkina Faso e 13 rannvro :
* Boucle du Mouhoun
* Cascades
* Centre
* Centre-Est
* Centre-Nord
* Centre-Ouest
* Centre-Sud
* Est
* Hauts-Bassins
* Nord
* Plateau-Central
* Sahel
* Sud-Ouest

## Deskadurezh

An muiañ niver a dud zo analfabetek e Burkina Faso. An analfabetegezh a sko muioc'h ar merc'hed. Hervez al lezenn eo ret skoliata ar vugale etre 6 ha 13 bloaz.
Peder skol-veur foran a zo.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Burhou

Burhou a zo un enezennig e Mor Breizh er gwalarn da Aldernez. N'eus den ebet o chom warni. Difennet eo dilestrañ eno dre lezenn etre ar 15 a viz Meurzh hag ar 27 a viz Mezheven evit gwareziñ an evned a vev eno, hag en o zouez ar poc'haned. Etre Burhou hag Aldernez e red ar Swinge.

## Liamm diavaez

* (en) Lec'hienn diwar-benn Burhou
# Burkini

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar burkini pe burqini® (distaget bourkini), ger savet diwar an anvioù burqa ha bikini, zo un dilhad kouronkañ evit ar merc'hed muzulmat a fell dezho mont da neuial, graet gant an Aostralianez a orin libanat Aheda Zanetti evit ar gompagnunezh Ahiida.
Goloet penn-da-benn eo ar c'horf, ne chom dizolo nemet an dremm, an daouarn hag an treid. Skañv a-walc'h eo evit gallout neuial aes.
E deroù miz Eost 2009 ez eus bet difennet ouzh ur vaouez e Bro-C'hall neuial en ur poull-neuial e kêr, war zigarez ne oa ket un dilhad yac'h en ur poull-neuial.
E dibenn miz Eost 2009 eo bet aotreet ar burkini en Oslo, kêr-benn Norvegia.
E 2016 e oa un devezh burqini® da vezañ en ur poull-neuial e Marseille.

## Liammoù diavaez

* (fr) ''Burquini, entre burqa et bikini, La Dernière Heure/Les Sports, 13/01/2007. Kavet : 15/09/2023.
* (en) 'Ahiida – Home of the Burqini® Swimsuit'. Kavet : 15/09/2023.
* 'Primo Moda'. Kavet : 15/09/2023.

## Pennadoù kar

* Dilhad-kouronkañ
* Face-kini

## Notennoù

* ↑ (en) 'French pool bans 'burkini' swim, BBC News Online, 13/08/2009. Kavet : 15/09/2023.
* ↑ (fr) 'La ville d'Oslo autorise le burkini dans ses piscines, Libération, 28/08/2009. Kavet : 15/09/2023.
* ↑ (fr) 'Deux parlementaires PS prennent la défense de la journée burkini organisée près de Marseille, Huffpost, 04/08/2016. Kavet : 15/09/2023.
# Burhanuddin Rabbani

Burhanuddin Rabbani (1940 - 20 a viz Gwengolo 2011) a oa ur politikour afghan, bet prezidant ar vro div wech (1992-1996 ha 2001).
Studiañ a reas ar gwir hag an doueoniezh e skol-veur Kaboul. Krouiñ a reas ar strollad politikel Jamaat-e-Islami hag a stourme ouzh ar Soviediz. Dilennet e voe da brezidant Afghanistan e 1992 pa voe diskaret ar renad prosoviedel. Skarzhet e voe diouzh ar galloud gant an Dalibaned e 1996. Distreiñ a reas da Gaboul pa c'h eas kuit an Dalibaned hag en em lakaat da brezidant en-dro d'an 13 a vuz Du 2001. Asantiñ a reas reiñ ar galloud da Hamid Karzai d'an 22 a viz Kerzu 2001.
Lazhet eo bet en ur gwalldaol e Kaboul d'an 20 a viz Gwengolo 2011.
# Blanche Bourbon (1339-1361)

Blanche de Bourbon (1339–1361) pe Blanca de Borbón (e spagnoleg) a oa ur briñsez c'hall deuet da vout Rouanez Kastilha.
Merc'h e oa da Bêr Iañ, Dug Bourbon, ha d'e bried Isabelle de Valois (1313-1383).
Dimeziñ a reas da Bedro Iañ, Roue Kastilha.
# Blanche de France, Dugez Orleañs

Blanche de France (Châteauneuf-sur-Loire 1328-1394 Vincennes ), a oa merc'h dalif d'ar roue gall Charlez IV le Bel, ha d'e drede pried Jeanne d'Évreux (1310 † 1371), a oa Dugez Orleañs.
D'an 8 a viz Genver 1345 e timezas d'he c'henderv,Philippe de Valois (1336 † 1375), dug Orleañs, a oa mab da Fulup VI ha da Jeanne de Bourgogne. Bugel ebet n'o doe.

## Notennoù

* ↑ FMG : Blanche de France (1328-1394)

## Pennad kar

* Blanche de France‎
# Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326)

Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326) a voe Rouanez Bro-C'hall ha Navarra e-pad un nebeud mizioù en 1322 dre he dimeziñ d'ar roue Charlez IV.

## He buhez

Merc'h e oa da gont palatin Bourgogn Otto IV ha da gontez Artez Matilda, pe Mahaut. E 1302 e varvas he zad, hag he breur yaouank Roperzh a voe anvet da gont..
He c'hoar henañ, Janed II Bourgogn a oa da zimeziñ da Loeiz, roue Navarra, mab henañ Fulup IV (Bro-C'hall), met ur soñj all a reas ar roue, hag ober a reas dezhi dimeziñ d'e eil mab, Fulup, kont Poitiers, e 1307. Er bloaz-se en-eeun e timezas Loeiz da Marc'harid Bourgogn .$^,$
Kontez Artez, mamm Janed, a oa stad enni gant an eured he merc'h Janed, ha kenkent e stagas da itrikañ eurediñ Blanche, he merc'h yaouankañ, da drede mab ar roue gall, ar c'hont Charlez de la Marche, hag o kinnig un argouroù bras meurbet.
E 1308, e voe dimezet Blanche da Charlez, roue Navarra evel Carlos Iañ Navarra, ur mab da Fulup IV le Bel, roue Bro-C'hall, ha d'e bried Janed Iañ Navarra.
E deroù 1314 e voe harzet gant he zad-kaer roue, war an dro gant he c'hoar-gaer Marc'harid Bourgogn hag he c'hoar Janed Bourgogn, ha bac'het e voent o-zeir e kastell Château Gaillard, dre m'o dije avoultret gant ar marc'heg norman Gauthier d'Aunay.

## Rouanez

Eizh vloaz goude, e 1322 e teuas he fried da vout ar roue Charlez IV a Vro-C'hall, ha Blanche a oa bac'het bepred. Nac'h a reas ar roue he dieubiñ. E miz Mae 1323 e voe torret o eured gant ar pab Yann XXII. Dre ma ne oa ket abeg a-walc'h gant an avoultriezh da derriñ an eured e voe embannet e oa mamm Blanche, Mahaut d'Artois, maeronez da Charlez, ha kement-se a oa difennet gant gwir an Iliz.

## He marv

En abati Maubuisson, e-kichen Pontoise, e varvas Blanche Bourgogn er bloavezh 1326. War-dro 30 vloaz e oa eta. Meneget e voe an darvoud da geñver trede eured he fried e miz Ebrel 1326.

## Notennoù

* ↑ (2007) Cultural Performances in Medieval France: Essays in Honor of Nancy Freeman Regalado. DS Brewer. ISBN 1843841126.
* ↑ Wagner, John (2006). Encyclopedia of the Hundred Years War. Greenwood Press.
* ↑ Wei, Ian P. (2000). Medieval Futures: Attitudes to the Future in the Middle Ages. Boydell & Brewer. ISBN 0851157793.
# Blanche de Bretagne

Blanche de Bretagne zo anv meur a briñsez vreizhat.
N'eo ket degouezhet an anv Blanche e Breizh dre ziskennidi ar rouanez c'hall Blanche de Castille, hogen war-eeun eus Navarra, kavell an anv.
E-touez o diskennidi:
* Blanche de Bretagne (1270-1327), merc'h da Yann II, dug Breizh, ha da Béatrice d'Angleterre,
* Blanche de Bretagne (1300 † en yaouank), merc'h da Arzhur II, dug Breizh, ha da Yolande de Montfort.
* Blanche de Bretagne (1397 † a-raok 1419), merc'h da Yann IV (dug Breizh), dug Breizh, ha da Janed Navarra (dugez Breizh), dimezet da Yann IV, kont Armagnac.

## Notennoù

* ↑ FMG : Blanche de Bretagne (1300 † jeune)
* ↑ FMG : Blanche de Bretagne (1397 † av.1419)

## Pennad kar

* Blanche
# Blanche Bourgogn

Blanche Bourgogn, pe Blanche de Bourgogne e galleg, zo anv meur a briñsez eus tiegezhioù konted pe duged Bourgogn.

## Tud

* Blanche Bourgogn (1288-1348) - merc'h da dug Bourgogn Robert II ha da Agnès de France - Dimezet e voe da Edouarzh Iañ le Libéral, kont Savoia.
* Blanche Bourgogn (war-dro 1296-1326) - merc'h da gont palatin Bourgogn Otto IV ha da gontez Artez Matilda, pe Mahaut - Dimezet da Charlez IV le Bel, roue Navarra evel Carlos Iañ Navarra.

## Pennad kar

* Blanche
* dugelezh Bourgogn
# Blanche de Bretagne (1270-1327)

Blanche de Bretagne (1271 – 19 a viz Meurzh 1327) a oa merc'h da Yann II, dug Breizh, ha d'e wreg Béatrice d'Angleterre (Beatrice of England). Anavezet eo ivez evel Blanche de Dreux.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas da Philippe d'Artois (1269-1298), mab da Robert II d'Artois, kont Artez.
Meur a vugel o doe:
* Marguerite (1285-1311), dimezet da Louis, kont Évreux, hantervreur Fulup IV Bro-C'hall
* Robert III (1287-1342), kontBeaumont-le-Roger;
* Ote, pe Othon, marvet e 1291, beziet en abati Royaumont;
* Isabelle (1288-1344), leanez e Poissy
* Jeanne (1289-ap.1347), dimezet da Gaston Iañ Foix, kont Foix
* Marie (1291-1365), dimezet da Yann Iañ Namur, kont Namur
* Catherine (+1368), dimezet da Yann II Aumale, duged Aumale

## Intañvez

Pa intañvezas ez eas da lez Bro-C'hall. En 1326 eveve en-dro d'he merc'h-vihan, ar rouanez Jeanne d'Évreux (merc'h d'he merc'h Marguerite d'Artois ha Louis d'Évreux), pried Charlez IV .
Mervel a reas Blanche de Bretagne e kastell Vincennes en 1328 .

## Notennoù

* ↑ Foundation for Medieval Genealogy
# Blanche de France (1313-1358)

Blanche de France (1313 - 26 a viz Ebrel 1358) a oa pedervet merc'h de Philippe V de France ha Jeanne II de Bourgogne.
Pa voe bugel e voe lakaet en abati Longchamp ma wiskas sae Sant-Frañsez en 1319 ha ma varvas d'ar 26 a viz Ebrel e 1358. Emañ he c'halon en iliz des Cordeliers de Paris.
# Blanche de Namur

Blanche de Namur zo ur bier belgiat, graet e Namur gant ar Brasserie du Bocq, ha roet dezhi anv ar briñsez ‎Blanche de Namur (1316-1363), rouanez Sveden ha Norge.
# Blanche d'Antigny

Marie-Ernestine Antigny, lesanvet Blanche d'Antigny, ganet e Martizay d'an 9 a viz Mae 1840 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 27 a viz Even 1874, a oa un aktourez c'hall. En enep da Sarah Bernhardt e veze lavaret diwar he fenn ne oa ket un aktourez a zoare. Brudet e voe evel kourtizanez e-pad an Eil Impalaeriezh. Awenet he deus tudenn Nana e romant Émile Zola.
# Carina

Carina zo un anv-badez danek, italianek ha portugalek ivez.

## Gerdarzh

Lod a gred e teu eus an italianeg, eus ar ger cara, ker, gant un dibenn-ger bihanaat -ina. Gwir eo ez eus meneg eus ar stumm Carino evit ar baotred, hag eus an anv latin Carinus.
Marteze avat n'eo nemet un adstumm eus Karin, gant un dibenn -a, hag ur c'hemm etre al lizherennoù C ha K, evel ma c'hoarvez gant anvioù-badez all, Carolina /Karolina, Carla/Karla, ha re all. Ha gouzout a reer e teu Carin, Karin, ha Karina, eus an anv Katharina.
E gwirionez e c'hall daou anv, e broioù disheñvel, ha disheñvel o orin, bezañ heñvelson ha dont da vout kemmesket e spered an dud.

## Stummoù all

* Carino, anv italianek

## Yezhoù all

* Karina, en alamaneg

## Tud

* Carina Beduschi, Miss Brazil e 2005, gizourez vrazilian
* Carina Christensen, politikourez danat
* Carina Gödecke, politikourez alaman
* Carina Lau, aktourez sinaat
* Carina Ljungdahl, neuierez svedat
* Carina Massone Negrone (1911 – 1991), markizez italian hag aerlomanez
* Carina Raich, skierez aostrian.
* Carina Wiese, ganet e 1968, aktourez alaman

## Lec'hanvadurezh
### Aostralia

* Carina, Queensland
* Carina Heights, Queensland
* Carina, Victoria

## Steredoniezh

* Ar steredeg Carina (steredeg),
* An asteroidenn (491) Carina

## Pennadoù kar

* Karina
* Carin
* Careen
* Karen
# Carinaro

Carinaro zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Carini

Carini zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Carino

Carino zo un anv-den italianek dibaot.

## Orin

Dont a ra moarvat eus an anv latin Carinus. Lod a lavar e vije stumm gourel an anv-badez Carina, a zo un anv-badez danek.

## Tud

* Marco Aurelio Carino, anv italianek an impalaer roman Marcus Aurelius Carinus, pe Carinus, a renas e 284 ha 285.
* Carino Pietro da Balsamo (... – 1293), gwenvidig eus an XIIIvet kantved
* Tonino Carino, kelaouenner italian

## Pennadoù kar

* Carina
* Cariño
# Carin

Carin zo un anv-badez svedek, deuet diwar Katherine, pe Katrin.

## Stummoù all

* Karin, Carine, Karine

## Tud

* Carin du Rietz (1766–1788), Svedadez a wiskas dilhad paotr da vout soudard
* Carin Göring (1888-1931), Carin Fock hec'h anv plac'h yaouank, Svedadez ha kentañ pried Hermann Göring
* Carin Hjulström, kelaouennerez svedat
* Carin Jämtin (1964-), politikourez svedat
* Carin Koch, golferez svedat a vicher
* Carin Mincemoyer, arzourez stadunanat

### Tud all

* Jon Carin, soner stadunanat
# Carinha de Anjo

Carinha de Anjo zo un telenovela eus Brazil evit ar vugale. Skignet e vez gant SBT abaoe miz 21 Du 2016. Savet eo bet war skouer un telenovela eus Mec'hiko, Carita de ángel.
# Carinhoso

Carinhoso ("Kinnigadenn") zo ur ganaouenn bortugalek gant ar sonaozour brazilian Pixinguinha (1897-1973), unan eus ar re bouezusañ e sonerezh-pobl Brazil.
Savet e voe etre 1916 ha 1917 gant Pixinguinha, ha diwezhatoc'h e voe savet komzoù gant João de Barro (1907-2006). Berzh a reas gant ar c'haner Orlando Silva (19151978). Berzh bras a reas adarre er bloavezhioù 1970 pa veze klevet en telenovela « Carinhoso », savet gant TV Globo, ma c'hoarie Regina Duarte (*1947), Cláudio Marzo (1940-2015) ha Débora Duarte (*1950).
Gant ar gelaouenn Rolling Stone (Brazil) eo bet lakaet da drede a-douez ar 100 gwellañ kanaouenn eus Brazil.

## Notennoù

* ↑ (pt) Rolling Stone
# Carino Pietro da Balsamo

Carino Pietro da Balsamo (marvet e 1293), a vez graet Sant Acerinus anezhañ a-wechoù, a oa muntrer Sant Pêr Verona hag a savas keuz dezhañ goude, ma teuas da vout breur dominikan. Lakaet eo da wenvidig gant an Iliz Katolik.
Hervez ar vojenn e oa un den kriz, eus Cinisello Balsamo, a oa bet goulennet outañ gant Katared Milano lazhañ Pêr a oa un Inkizitour. D'ar 6 a viz Ebrel 1252 e c'hoarvezas ar muntr, p'edo Pêr o vont eus Como da Vilano.

## Levrlennadur

* (en) Donald S. Prudlo, The Assassin-Saint: The Life and Cult of Carino of Balsamo, The Catholic Historical Review - Volume 94, Number 1, January 2008, pp. 1-21.

## Notennoù

* ↑ (en) Henry Charles Lea, A History of the Inquisition of the Middle Ages, Macmillan, 1888, levrenn II, pennad 4, pp. 191-289.
# Carinola

Carinola zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Bloc d'Esquerra d'Alliberament Nacional

{{DISPLAYTITLE:Bloc d'esquerra d'alliberament nacional
Ar Bloc d'esquerra d'alliberament nacional (BEAN) ("Bloc'had an Tu-Kleiz evit an Dishualded Vroadel") a oa ur c'hengevredad bet savet er bloavezh 1979 da-geñver ar mouezhiadegoù gant disrannerien gatalanek gant Lluís Maria Xirinacs, ar Partit Socialista d'Alliberament Nacional (PSAN) hag Bloc Català de Treballadors (BCT).
Ar strollad katalanek disrannour kentañ an hini e oa, ha kaset en doa un dileuriad da Barlamant Spagn e 1979 hag en doa bet muioc'h evit 50,000 vot.
Da c'houde e kuitaas ar PSAN ar c'hengevredad ha dont neuze ar BEAN da vezañ ur strollad politikel.
Savet e oa bet un disklêriadur unvan etre BEAN hag ar Nacionalistes d'Esquerra da-geñver ar vouezhiadeg demokratel kentañ dalc'het e 1980 met a-benn ar fin e oa bet kinniget bep a listenn ganto met n'o doa ket gellet kaout dileuriad ebet.
En em divodañ a reas ar BEAN e 1982.
# Blockula

Blockula, pe Blåkulla e svedeg a-vremañ, zo ur prad mojennel ma talc'he an Diaoul e lez e-kerzh ar Sabad. N'halled monet di nemet war-nij.

## Pennadoù kar

* Walpurgisnacht

## Levrlennadur

* Eduard Jacobs : Der Brocken in Geschichte und Sage (= Historische Kommission der Provinz Sachsen. Neujahrsblätter. Bd. 3, Patrom:ZDB). Pfeffer, Halle 1879.
* Thomas P. Becker: "Mythos Walpurgisnacht, Anmerkungen aus historischer Sicht." In: ezw-materialdienst 4/07.
# Bloaz

Ar bloaz eo an 365 deiz (366 a-wechoù) tremenet adalek an Deiz Kentañ a viz Genver betek an 31 a viz Kerzu.
Stag eo ar pad ouzh reveulzi an Douar en-dro d'an Heol.
Disheñvel eo displegadur ar ger bloaz hervez ma komzer eus steredoniezh pe eus traoù all.

## Gerioù kar

* bloavezh
# Bloavezhioù foll

Anvet eo bet ar Bloavezhioù foll ar prantad etre diwezh ar Brezel bed kentañ hag Enkadenn vras 1929 e Bro-Chall. Lodenn gentañ an Etre-daou-vrezel eo a-raok an diaestêrioù armerzhel ha an stad tennadur krouet gant ar gouarnamant nazi e Alamagn goude 1933.
E-pad ar brezel e oa Pariz ul lec'h evit an diduiñ ken e veze souezhet meur a soudard a zeue eus an talbenn en-dro. Chañchamantoù brasoc'h a oe gwellet pa oa bet kaset an dañjer da bell.

## An arzoù

Arzourien eus pep broad a zeuas e Pariz ha klas a reont dispenn ar reolennoù kened. An dreistdarvoudelezh a zo bet an tu pennañ. E karter Montparnasse e chome meur a arzhour, paour-raz peurvuiañ a ree ar Montparnos eus outo. Ar giz evit an dilhad a chañchas kalz ha berraet ha skañvaet e veze an dilhad maouez.

## Kondu sokial

Dieupoc'h e oe kondu ar maouezed eus ar gevredigezh uhel : blev berroc'h, sigaretennoù, un nebeud o c'honduiñ ur c'harr-tan, dilhad a bep seurt.

## Araokadennoù kalvezel

Pa oa bet red fardañ mekanikoù a bep seurt evit ar brezel e kreskas ar mekanikat. Muioc'h muiañ a c'hrri-tan ha marc'hadmatoc'h a gasas treuzfurmadurioù er c'hêrioù. Azazaet e veze ar straedoù d'an treizhidell . An treuzdougen a-stroll a oa diorreet koulz kostez an hentoù-houarn hag hini ar c'hirri-boutin.
# Blodwen

Blodwen, un anv-plac'h, eo anv ar c'hoarigan kentañ e kembraeg e 1878, savet gant Joseph Parry (1841 - 1903) ha Richard Davies (Mynyddog). Kanaouenn vrudetañ an oberenn eo 'Hywel a Blodwen' a zo bet kanet dre ar bed. Unan all ivez "Fy Mlodwen, f'anwylyd, fy mhopeth" a vez kanet kalz gant tenored. 500 gwech e oa bet c'hoariet a-benn 1896.
# Bloc Català dels Treballadors

Bloc Català dels Treballadors ("Bloc'had Labourerion Katalonia" a oa ur strollad komunour staliet e Katalonia krouet e 1978 pa oa bet enteuzet ar Moviment d'Unificació Marxista ("Luskad Marksour Unvan") gant Partit del Treball de Catalunya ("Strollad Labour Katalonia").
Kenlabourat a reas gant Bloc d'Esquerra d'Alliberament Nacional (BEAN, "Bloc'had an Tu-kleiz evit an Dieubidigezh Vroadel") da geñver ar mouezhiadegoù e 1979 hag en em deuzas a raes ennañ ur wezh ma teuas da vezañ ur strollad polittikel rik anezhañ.
En en divodañ a reas e 1982 p'en em divodas BEAN hag en em ezelñ a reas an darn vrasañ eus an izili ouzh Nacionalistes d'Esquerra ("Broadelourion an Tu-kleiz").
# Blodeuwedd

Ur plac'h hud eo Blodeuwedd krouet gant ar strobinellerien Gwydion fab Dôn ha Math fab Mathonwy da vout pried da Lleu Llaw Gyffes. Hec'h istor a lenner er Mabinogi, e skourr Math fab Mathonwy.

## Mojenn Blodeuwedd

Krouet eo bet Blodeuwedd gant Gwydion ap Dôn ha Math fab Mathonwy, diwar bleunioù derv, banal ha rouanez-ar-pradeier, da vout pried da Lleu Llaw Gyffes. Ar bravañ maouez zo er bed eo-hi. Aet eo da chom gant he fried Lleu Llaw Gyffes da Domen y Mur, lec'hienn ur c'hreñvlec'h roman kozh e-kichen Trawsfynydd hiziv. Un deiz ez eas Lleu da welout ar roue Math d'e lez, e Caer Dathyl. E-keit-se e tegouezhas, en e di, Gronw Pebyr, aotrou Penllyn, a oa o chaseal er vro. Ha Blodeuwedd da orgediñ ouzh Gronw Pebr. Hag an daou da itrikañ lazhañ Lleu. Met n'halle ket Lleu bezañ lazhet evel un den ordinal.
Evel pinijenn e voe troet en kaouenn gant Gwydion.

## Gerdarzh

Savet e vije anv Blodeuwedd diwar blodau (bleuñvenn) ha gwedd (gwez). Met un adstumm zo, Blodeufedd, diwar blodeu ha medd (mez, chouchenn).

## Lennegezh

Gant Saunders Lewis eo bet savet ar pezh anvet Blodeuwedd, diazezet war ar vojenn.

## Film

Ur film, Tylluan Wen zo bet graet e 1997 gant ar gompagnunezh Ffilmiau'r Nant evit S4C, diwar romant Angharad Jones, Y Dylluan Wen.

## Levrlennadur

* W.J. Gruffydd, Math Vab Mathonwy (Caerdydd, 1928). Skrid orin ha troidigezh saoznek.
* Ifor Williams (gol.), Pedeir Keinc y Mabinogi (Caerdydd, 1930)