# An Uhelgoad

An Uhelgoad :
| Al lenn hag ar bourk ||
| Anv gallek (ofisiel) | Huelgoat |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kastellin |
| Kanton | an Uhelgoad (betek 2015) Karaez (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29081 |
| Kod post | 29690 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Thepaut 2021-2026 |
| Etrekumuniezh | Menez Are Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Kornôg Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 405 ann. (2020) |
| Stankter | 94 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 21′ 54″ Norzh 3° 44′ 37″ Kornôg / 48.365, -3.743611 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 175 m bihanañ 92 m — brasañ 267 m |
| Gorread | 14,87 km² |
| An Uhelgoad ||
| kemmañ |
An Uhelgoad a zo ur gumun eus Bro-Gerne, e Menez Are, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Penn kanton e oa betek 2015.

## Ardamezioù

* En gul e garv tremenant en aour; e gab kommet en geoted karget gant ur vrizhenn erminig en aour hebiaet gant div garpenn en aour ivez, treustellet tal-ouzh-tal; ur c'houdreustell en aour war al lodennadur.
* Ger-ardamez: Ar mein kalet hag ar stêrioù arc'hant
* Aozer: Bernard Le Brun
* Diviz-kêr: 24 a viz Eost 1977

## Istor
### Henamzer

* Ne gaver ket pikol tra a denn d'an Henamzer en Uhelgoad nemet al lenn, diwar ziouer a furchadennoù hag a enklaskoù moarvat. Koulskoude, dre ma n'emaer ket pell diouzh an hentoù pouezus a voe savet da vare ar Romaned ez eur techet da grediñ e veze darempredet an dachenn a ya d'ober parrez an Uhelgoad hiziv gant soudarded Roman. Soñjal a reer e oa bet Romaned o chom er c'hamp a vez graet « kamp Artus » anezhañ.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Emsavadeg ar Bonedoù ruz: anavezet eo ar barrez evit fedoù liammet gant dispac'h ar bonedoù ruz e 1675. Un digoll a 800 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad an emsavadeg.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 93 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 4,36% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 54 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 20 a viz Even 1940 e tegouezhas al lu alaman en Uhelgoad.
* Stourmerion ag ar Rezistañs en Uhelgoad
* Karr hobregonet M 20 stadunanat en Uhelgoad
* Dieubet e voe an Uhelgoad gant lu ar Stadoù-Unanet ha stourmerion ar Rezistañs goude emgannoù ouzh an Alamaned d'ar 5 ha d'ar 6 a viz Eost 1944.

#### Brezel Korea

* Lazhet e voe ur serjant eus ar gumun e Muchon d’an 1 a viz C'hwevrer 1951.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur serjant eus ar gumun d’an 10 a viz Du e 1955 en El Milia (departamant Konstantin).

## Monumantoù ha traoù heverk
### Lec'hioù heverk er c'hoat

Un tamm-mat a reier iskis ha brudet a gaver en dro d'an Uhelgoad. En o zouez...

#### Ar Roc'h 'gren (ar Maen-Dogan)

Ar Roc'h 'gren, ur pezh karreg bras-divent, chomet eus ar mare ma veze korvoet greunit er vro, un esperadenn a vaen er c'hoad, zo 137 tonenn a bouez enni! Bras-eston eo he ment: 7 metr hirder, 3 m uhelder ha 2,80m ledander. Diazezet eo war ur c'her moan 90 cm hed a ro an tu dezhi da brañsellat un tamm pa bouezer gant e gein.
War lein ar roc'h e c'haller gwellet toulloù. Klotan a reont gant al lec'hioù ma veze lakaet gennoù houarn; d'ar mare ma veze korvoet ar greunit en Uhelgoat o doa klasket mengleuzierien faoutañ anezhi.

#### Ar Pont Ruz

Dont a ra an anv-gwañ "ruz" eus ar ger galianek "roudos". Soñjal a reer e oa bet savet ar pont-se da vare an Osismied, ur bobl c'halian eus strollad Kelted Arvorig. Vorgium (Karaez) e oa o c'hêr-benn.

#### Toull Artuz

Artuz zo un adstumm eus Arzhur, un aotrou breton, difenner ar pobloù kelt eus Breizh hag eus inizi Breizh-Veur e deroù ar VIvet kantvet. Hervez ar vojenn e kouske Artuz en toull-se gant un nebeud eus e geneiled varc'heien feal. Gwa d'an neb a zihune anezhañ hep abeg, hennezh ne chome ket bev. Rak ne ranked direnkañ ar Roue mojennel-se nemet pa veze e vro en arvar. A-benn ar fin e adstagas gant ar stourm asambles gant e varc'heien evit adsevel Rouantelezh Breizh lakaet en arvar gant ar Saozon.

#### An Toull Don

Erruout a ra ar stêr Arc'hant en Toull Don; en em deuler a ra-hi meur a vetr dindan hon treid. Ruziañ a ra an dour a-wechoù abalamour da liv ar c'hlegerioù.

#### Poull ar Boudiged

Ul lec'h boemus eo.

#### Menaj ar Werc'hez

Menaj ar Werc'hez zo bet krouet gant ur berniad reier bras. Ar mein, krignet gant ar dour-ruilh, o deus kemeret stummoù iskis. Gant un tamm ijin e c'haller gwelet armoù-kegin eus menaj ar Werc'hez: ur pofer, ul loa-gog, ur ribod, ur vegin.

#### Ar C'habell-touseg

* Ar roc'h Ar C'habell-touseg

## Douaroniezh

* War lez ar Stêr Arc'hant emañ an Uhelgoad.

## Tud brudet
### Tud bet marvet eno

* 1919 : Victor Segalen, skrivagner

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) an Uhelgoad war lec'hienn Geobreizh
* Ti an Douristed
* Mengleuzioù kozh Lokmaria hag an Uhelgoad
* Pajenn an Uhelgoad war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù
* Lec'hienn brevez war an Uhelgoad

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 106-109.
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Jañ-Mari Skragn, Amzer ar vrezel 'kostez an Huelgoad, Brud Nevez/Emgleo Breiz, 200 (ISBN 2-86775-194-2)
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb