OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Euklides

Euklides (henc'hresianeg - Εὐκλείδης, Eukleides), anvet ivez Euklides Aleksandria, a oa ur matematikour gresian eus ar marevezh hellenadek hag a veve en Aleksandria, moarvat dindan ren Ptolemaios Iañ (323 kent J.-K. - 283 kent J.-K.). Graet e vez “Tad ar Ventoniezh” anezhañ alies. E levr Στοιχεῖα (Stoikheía, Elfennoù) eo an dornlevr brudetañ en istor ar matematik moarvat.

## Gwelet ivez

* Aksiom Euklides

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
(en)Στοιχεῖα
# Eugénie Le Sommer

Eugénie Le Sommer a zo ur c'hoarierez mell-droad a orin breton ganet d'an 18 a viz Mae 1989 e Grassa (Provañs, Okitania). C'hoarierez etrebroadel eo e skipailh merc'hed ar Frañs, kreizerez-argadiñ he fost dezhi war an dachenn.
Lakaet e oa bet da “Sportour Breizh ar bloaz 2011” gant ar gazetenn Le Télégramme.

## Bugaleaj

Eugénie Le Sommer, ur c'hoarierez vell-droad evit bro C'hall, ganet d’an 18 a viz Mae 1989. Ganet eo bet e Grassa. Nav a vreudeur ha c'hoarezed he deus. Dilojet he deus Eugénie alies, hag e Pluvergad er Morbihan he deus kroget gant ar vell-droad.
He mamm ne oa ket a-du gant choaz he merc'h, peogwir he doa c'hoariet mell-droad dija en he yaouankiz, hag ur skeudenn fall eus ar vell-droad merc’hed he doa. Neuze e lakaas Eugénie da ober judo d'an oad a bevar bloaz, met cheñch a reas aviz buan. Eugénie a adkavas he breur e skipailh U6 Pluvergad evit he c’hentañ aotreadur d’an oad a bemp bloaz.

## Karantez evit Breizh

He zud-kozh oa eus Pluvergad e su Breizh. Tomm-tomm e oa kalon Eugénie ouzh Breizh abalamour m’he deus c'hoariet mell-droad e Breizh pa oa bihan. Lâret he deus ivez e kar Breizh evit « ar mor, an amzer hag ar familh » e-barzh un interview en Oriant.

## Remzad a vicher

Kregiñ a reas gant ar vell-droad e AV Pluvergad, goude se e c’hoarias e Trélissac FC, en AS ar Gerveur e Plañvour hag e FK An Oriant.
Kroget he deus gant ar vell-droad a vicher e 2007 e Sant-Brieg hag he remzad a grog da dapout brud, a-raok bezañ degemeret gant skipailh Lyon e 2010. Goude se he deus gounezet meur a dournamant evel Kib Bro C'hall ha Kevre ar Gampioned merc’hed. Abaoe 2021 e c'hoari er Stadoù-Unanet, en OL Reign.
Eugénie Le Sommer zo ivez ur vaouez pouezus-tre e skipailh Bro-C'hall. Gounezet he deus ur bern tournamantoù evel Kib ar Bed mell-droad merc’hed pe ivez Euro ar merc’hed. Ur C'hoarierez pouezus-tre eo evit Bro-C'hall, lakaet he deus palioù pouezus-tre e-pad he remzad.

## Ur vaouez engouestlet

Eugénie Le Sommer a zo engouestlet evit difenn kaoz ar vell-droad merc’hed. Eugénie a stourm evit terriñ ar raksoñjoù diwar-benn ar vell-droad merc’hed. « Perak n’o deus ket ar merc'hed ar gwir da c'hoari mell-droad ? Plac'h pe paotr, ret eo d'ar vell-droad bezañ digor d'an holl dud. Harzoù a chom, ezhomm zo terriñ ar raksoñjoù » emezi.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Eugénie Le Sommer war lec'hienn Kevread mell-droad Bro-C'hall.
* ↑ Football : Eugénie Le Sommer, l'idole des filles !, La Nouvelle République, 1 añ a viz Genver 2019
# Eukelade (loarenn)

Eukelade :
| Mankout a ra ul luc'hskeudenn ! Ar pennad-mañ en deus ezhomm eus ul luc'hskeudenn ||
| Dizoloet gant | Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández ha Henry H. Hsieh |
| Dizoloet d'ar | 5 c'hwevrer 2003 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 23 661 000 km |
| Kelc'htro | ? |
| Ezkreizennegezh | 0,2721 |
| Periapsis | ? |
| Apoapsis | ? |
| Prantad reveulziañ | 746,39 d |
| Tizh orbitel krenn | ? |
| Stouadur | 165,482° |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareennoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | ~4 km |
| Pladadur | |
| Gorread | ? |
| Volum | ? |
| Mas | ~9,0×10×10$^{13}$ kg |
| Douester | 2.6 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0,0015 m/s² |
| Tizh achap | ? |
| Devezh | ? |
| Stouadur | ? |
| Albedo | 0.04 |
| Sked dre wel | - |
| temp. gorre | ? |
| Gwask atmosferel | ebet |
Eukelade (eus ar gresianeg Ευκελαδη) a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol Veur Hawaï e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Pasiphae, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 22,8 milion km ha 24.1 milion km gant ur stouadur etre 144.5° ha 158.3°.
Tennañ a ra hec'h anv eus Eukelade, unan eus ar vuzed ha merc'h Zeus
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# Eujen ar Rouz

Eujen ar Rouz (1893-1976), pe Eugène Le Roux en ti-kêr, "Evnig Penn-ar-C'hoad" e anv skrivagner, a zo un Tregeriad anezhañ, brudet e ganaouennoù hag e bezhioù-choari.

## Buhez

Ganet eo bet Eugène Le Roux d'an 9 a viz Gwengolo 1893 e Peurid-ar-Roc'h. Goude-se e kemeras an anv-barzh « Evnig Penn ar C'hoad », anv al geriadenn ma oa o chom hag a zo anvet « Le Chef du Bois » war banelloù-hent Peurid-ar-Roc'h ! Pa oa bugel c'hoazh e kemeras perzh e gouelioù kentañ Bleuñ Brug hag a oa aozet gant kure yaouank Sant-Nouga, Yann-Vari Perrot, e maner Keryann, e Bro-Leon. Deuet eo da vezañ tamm-ha-tamm saver kanaouennoù ha pezhioù-c'hoari. Dont a rae brud dezhañ amañ hag ahont e Bro-Dreger dre ma kemere perzh e gouelioù a bep seurt. Ezel e oa eus Breuriezh ar Brezhoneg, ha skrivañ a rae e kelaouennoù evel "Arvorig" kent ar brezel kentañ.
E 1922, ez eas Evnig Penn-ar-C'hoad da Bariz da labourat e Ministrerezh an Arc'hantaerezh hag an dra-se a reas e-pad dek vloaz. Evnig a oa d'ar c'houlz-se ezel eus Kelc'h Keltiek Pariz ha barner er c'henstrivadegoù displegañ ha kanañ e brezhoneg hag a veze dalc'het bep bloaz eno. Kas a rae ar sonioù kompozet gantañ da Erwan ar Moal evit bezañ embannet war ar gelaouenn Breiz. Distroet e oa da Vreizh e 1933, rak anvet e oa bet da dailhanter da Rosko ha, goude, da Werliskin.
Degemeret e voe da ezel gant ar C'hoursez (pe Gorsedd) e voe resevet dindan e anv-barzh, Evnig Penn ar C'hoad.
Aet e oa da Berwenan war e leve-kozhni e 1956 hag eno e kendalc'has da labourat war dachenn ar brezhoneg. Degemer a rae a bep seurt tud en e di, hag eno ez eas Makoto Noguchi da vrezhonegañ gantañ alies.
Marvet ha douaret eo bet e Plougouskant d'an 19 a viz Ebrel 1976.

## Skrivagner

Skrivañ a rae p'en deveze un tamm amzer. Kemer a reas perzh e kenstrivadegoù ar Bleuñ-Brug ha goude gounit meur a briz e voe embannet e sonioù da c'houde e Feiz ha Breiz hag e Breiz, krouet e 1927 ha renet gant e vignon Erwan ar Moal.

## Oberennoù

* Meur a ganaouenn a zo brudet en deiz a hiziv c'hoazh, dreist-holl e Bro-Dreger.
** « Son ar sistr », « Son ar c'hafe », « Salud Breizh ».
* E 1930 ez eus bet embannet un teskad kanaouennoù poblek ennañ e ganaouennoù brudetañ, « Eun dornad Brug », gant Mouladurioù Breiz, ha moulet e ti-moulañ Superbie e Gwengamp (1930).
* Skrivañ a reas ivez e Pariz daou fentc'hoari : "Ar barr-avel" hag "Ar barner barnet" hag a voe c'hoariet meur a wech e Lannuon, e Tregastell, e Boulvriag, e Pleuvihan hag e lec'h all.
* Gounit a reas meur a briz gant sonioù a voe embannet da-c'houde e Feiz ha Breiz hag e Breiz. Embannet ez eus bet teir c'hanaouenn warn-ugent e 1962 gant Emgleo Breiz, « War hentoù Breiz » gant e ganaouennoù beilhadegoù, ha moulet e ti Prudhomme e Sant-Brieg.
Ur bern pennadoù a zo bet savet gantañ e "Breiz" hag en "Arvorig".

## Levrlennadur

* Francis Favereau, Lennegezh ar brezhoneg en XXvet kantved, L. 3 (1945-1968), Skol Vreizh, 2008. ISBN978-2-915623-40-6 . p. 482-483
* Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien, Lukian Raoul, Al Liamm, 1992
# Grigoriy Raspoutin

Grigoriy Efimovitch Raspoutin, ha diwezhatoc'h Raspoutin-Novyiy (rusianeg: Григорий Ефимович Распутин-Новый), ganet moarvat d'an 21 a viz Genver 1869 e Pokrovskoye (Oblast Tyoumen), ha marvet drouklazhet d'an 30 a viz Kerzu 1916 e Petrograd, a oa ur peizant eus Rusia, pirc'hirin ha pareour mistik. Tost-kenañ e oa ouzh tiegezh ar tsar Nikolaz II, ha levezon vras en doe warnañ koulz ha war e bried Aleksandra Fyodorovna.

## Tabutoù

Ur wech tizhet gant Raspoutin ar familh impalaeriel rusian e oa deuet da vezañ ur den a tabut. E-kreizh ar c'hoari politikel en em gavas etre ar re a-du gant an impalaeriezh, ar re a-enep, ar reveulzierien kement a nerzhioù an arc'hant ha luskoù emgar. Buan a-walc'h e voe rebechet dezhañ gant tud uhel bezañ un torfedour lies o kaout ur vuhez reizhel sot (betek bezañ rebechet dezhañ bezañ palforzhet ul leanez) ha klask bezañ e-penn ar galloud e Rusia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ (ru) http://ruskline.ru/monitoring_smi/2003/11/20/rasputin_lzhivyj_mif_o_gigante_russkogo_seksa/
# Griante

Griante zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Griegos

Griegos zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 140 (2023).
# Grigno

Grigno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Grigny (Pas-de-Calais)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Grigny |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Hesdinois |
| Kanton | Le Parcq |
| Kod INSEE | 62388 |
| Kod post | 62140 |
| Maer | Marcel Deldique |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,14 km² |
| Led | 50° 23' 08" Norzh |
| Hed | 02° 04' 02" Reter |
| Uhelder kreiz | 31 m |
| Uhelder bihanañ | 25 m |
| Uhelder brasañ | 85 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 298 (2007) |
| Stankter | 139 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Grigny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Grijalba

Grijalba zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 107 (2023).
# Gricignano di Aversa

Gricignano di Aversa zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Grignasco

Grignasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Josep

Josep zo un anv-badez katalanek par da Jozeb. Pep eo ar berrstumm.

## An anv e yezhoù all

* Josèp en okitaneg
* José e kastilhaneg
* Josef e meur a yezh

## Tud

* Josep Comas i Solà (1868-1937), steredoniour
* Josep Irla (1874-1958), politiker, prezidant ar Generalitat de Catalunya
* Josep Pla (1897-1981), skrivagner ha kazetenner katalanek
* Josep Tarradellas (1899-1988), politikour, prezidant ar Generalitat de Catalunya
* Josep Maria Carreras Coll (g. e 1946), brudetoc'h evel José Carreras, kaner c'hoarigan
* Josep Borrell (g. e 1947), politikour
* Josep Gòrriz i Verdú (g. e 1956), skrivagner katalanek
* Josep Lluís Trapero Álvarez (1965-2017), penngomiser ar Mossos d'Esquadra
* Pep Guardiola (g. e 1971), melldroader ha gourdoner
* Pep Clotet (g. e 1977), melldroader
* Josep Ayala (g. e 1980), melldroader andorran
# Josefa de Óbidos

Josefa de Óbidos, pe Josefa de Ayala Figueira (Sevilla, miz C'hwevrer 1630 — Óbidos, 22 a viz Gouhere 1684), a oa ul livourez portugalat, eviti da vout ganet e Spagn.
Merc'h e oa da Baltazar Gomes Figueira, ul livour portugalat eus Óbidos. Labourat a rae en Évora, ha mont a reas da Sevilla hag eno e timezas da Catarina de Ayala Camacho Cabrera Romero, un dimezell eus Andalouzia.
E 1634 e tistroas an tad gant e wreg ha Josefa, o merc'hig pevar bloaz, da Bortugal. Mont a rejont da chom da g-Quinta da Chapeleira, en Óbidos, pa oa-hi c'hwec'h vloaz. Eno e voe skoliet hag abred e tiskouezas bout donezonet da livañ, engravañ er metal, e kouevr, en arc'hant, un doare-ober anvet pontinho. Brudet e oa evel livourez bleunioù, frouezh, ha traoù dilach.
E 1653, pa oa 19 vloaz, ec'h engravas embannadur an Estatutos de Coimbra. Goude e labouras evit kouentoù hag ilizoù.
Mervel a eure en Óbidos e 1684, da 54 bloaz, ha beziet en iliz San Pedro. He breur Barnabé de Ayalla a oa livour ivez.

## Oberennoù

Levezonet kaer e oa gant al livour spagnol Zurbarán. Lezet he deus war he lerc'h ouzhpenn kant oberenn, en o zouez taolennoù a vleunioù er rummad anvet ar Mizioù.
Emañ he brud o kreskiñ c'hoazh. E 1970 e voe gwerzhet un oberenn diwar he dorn evit 5.500 €, hag 20 vloaz goude e voe lakaet e gwerzh evit 200.000 €.
# Josep Irla

Josep Irla i Bosch (distaget ʒuˈzɛp ˈirɫə j ˈβɔsk e katalaneg) (24 Here 1874 – 19 Gwengolo 1958) a oa ur politiker katalan. Prezidant ar Generalitat de Catalunya eo bet.
Sevel a reas un embregerezh lij. Hag eñ unan eus pennoù bras an emsav republikan katalan e proviñs Gironae, e voe dilennet da vaer en e gumun, Sant Feliu de Guíxols, e 1909. Dilennet e voe da gannad, e 1911, e Bodadenn ar Mancommunitat de Catalunya. Pa voe savet ar Republik e Spagn e voe e-touez ar re a grouas Esquerra Republicana de Catalunya, ha dilennet e voe da gannad en anv ar gostezenn-se e Parlamant Katalonia hag e Kendalc'h Spagn e 1932.
Dilennet e voe da brezidant Parlamant Katalonia e 1938, hag an hini diwezhañ e voe er post-se a-raok dibenn Brezel diabarzh Spagn hag a-raok ma voe lakaet un termen da emrenerezh Katalonia gant Francisco Franco. E miz Genver 1939 ez eas d'an harlu da Vro-C'hall. Pa voe harzet Lluís Companys e miz Here 1940 e teuas da vezañ prezidant ar Generalitat en harlu hag envel a reas Josep Tarradellas da g-Conseller en Cap ("kuzulier kentañ", da lavaret eo "ministr kentañ"). Reiñ a reas e zilez eus e bost e 1954 ha mervel a reas d'an 19 a viz Gwengolo 1958 e Saint-Raphaël, en departamant Var.
E 1981 e voe kaset e relegoù da Sant Feliu de Guíxols, ma oa bet ganet, ha beziet e voe en-dro gant ul lid bras.
# Josefina

Josefina zo un anv-badez galizek, portugalek, spagnolek.

## Yezhoù all

* Josepha, ha Josephine, en alamaneg
* Giuseppina en italianeg

## Tud

(Renket hervez urzh ar bloavezh ganedigezh)
* Josefína Dušková, kanerez tchek, anavezet ivez dre hec'h anv alamanek Josepha Duschek, pe Josepha Duschkova(1754-1824), mignonez da Wolfgang Amadeus Mozart
* Josefina Deland (1814 – 1890) , skrivagnerez svedat
* Josefina Pla (1903-199), skrivagnerez paragwaiat
* Josefina Manresa (1916 – 1987) pried ar barzh spagnol Miguel Hernández.
* Josefina Rodríguez de Aldecoa, skrivagnerez spagnol
* Josefina Moscardó Montalvá - merzherez katolik spagnol e-kerzh Brezel Diabarzh Spagn.
* Josefina pe Fina Casalderrey, skrivagnerez c'halizek
* Josefina Benedetti (1953 -), sonaozourez venezuelat .

## Lec'hioù

* Josefina, Zamboanga del Sur, er Filipinez
# Josep Tarradellas

Josep Tarradellas i Joan, markiz Tarradellas, ganet d'an 19 a viz Genver 1899 e Cervelló ha marvet d'an 10 a viz Mezheven 1988 e Barcelona, a oa ur politikour katalan, prezidant ar Generalitat de Catalunya, en harlu eus 1954 da 1977, hag er vro betek 1980 e penn ar Generalitat adsavet.
Unan eus diazezerien ar gostezenn Esquerra Republicana de Catalunya e voe ha dilennet e voe en anv ar strollad-se kerkent ha 1931. Er bloavezh-se e teuas da vezañ kuzulier e gouarnamant ar Generalitat de Catalunya. E-pad Brezel diabarzh Spagn e voe anvet e penn kuzul-ren ar Generalitat.
Rankout a reas kuitaat Katalonia da vevañ en harlu, e Suis da gentañ hag e Bro-C'hall adalek 1939. Gant kannaded Katalonia en harlu e voe dilennet da brezidant ar Generalitat e 1954. E-pad pell e voe o chom e Saint-Martin-le-Beau, e-kreiz Bro-C'hall. E 1977, goude marv Franco, e c'hallas distreiñ da Gatalonia hag e-pad tri bloaz e voe prezidant ar Generalitat adsavet.
# Josefa

Josefa zo un anv-badez spagnolek ha portugalek, ha Josepha eo ar stumm alamanek.

## Orin

Savet eo diwar an anv Joseph, pe Jozeb e brezhoneg, anv tad-mager Jezuz en Aviel.

## Gouel

* Evel Jozeb, d'an 19 a viz Meurzh.

## Adstumm

* Josephina

## Anv-badez kevrennek

* Maria Josepha

## Yezhoù all

* Josèphe, Joséphine, en galleg
* Giuseppina en italianeg

## Tud
### Josefa

* Josefa de Óbidos (1630–1684), livourez portugalat
* Josefa Ortiz de Domínguez (1768–1829), emsaverez vec'hikan
* Josefa Menéndez, (1890–1923), leanez
* Josefa Berens-Totenohl (1891–1969), skrivagnerez ha livourez alaman
* Josefa Lux (* 1958), politikourez alaman (SPD)

### Josepha

* Maria Anna Josepha Aostria (1654-1689)
* Maria Josepha von Österreich (1699–1757)
* Josepha Duschek (1754-1824), kanerez tchek
* Josepha Hofer (1758–1819 in Wien), kanerez alaman
* Josepha Barbara Auernhammer (1758–1820), sonaozourez aostrian
* Anna Josepha King (1765–1844), pried da gouarnour New South Wales, en Aostralia
* Josepha von Siebold (1771–1849)
* Josepha Conti (1825-1881), servijerez
* Maria Josepha von Sachsen‎, anv meur a briñsez

## Stered

* Josefa (Asteroid)

## Film

* Josepha, film gall gant Christopher Frank, en 1982.
# Josefina av Leuchtenberg

Joséphine de Beauharnais, pe Josefina av Leuchtenberg (e svedeg), ganet e 1807 ha marvet e 1876, a oa rouanez Sveden (1844-1859) dre he dimeziñ da Oscar Iañ Sveden.
Ganet e oa Josefina e Milano, en Italia, ha merc'h e oa da Eugène de Beauharnais, kentañ Dug Leuchtenberg, ha d'e bried Auguste von Bayern (1788-1851). Dre-se e oa merc'h-vihan da Joséphine Tascher de La Pagerie, kentañ pried Napoleone Buonaparte.

## Pennad kar

* Rouanezed Sveden
# Josep Lluís Trapero Álvarez

Josep Lluís Trapero Álvarez, bet ganet e Badalona e Katalonia e 1965, a zo bet penngomiser ar Mossos d'Esquadra e 2017 a-raok bezañ skarzhet gant gouarnamant Spagn abalamour da emzalc'h ar boliserien gatalan n'o dije ket graet o seizh gwellañ evit miret ouzh an dud da votiñ er referendom war an dizalc'hidigezh. Tamallet eo a zispac'had, daoust m'eo deuet mat gant ar brasañ niver eus an dud evit e roll en enklask a-enep sponterien gwall-daol Barcelona e miz Eost 2017.
# Josep Pla

Josep Pla i Casadevall (distaget [ʒuˈzɛp ˈpɫa] e katalaneg), ganet d'an 8 a viz Meurzh 1897 e Palafrugell ha marvet d'an 23 a viz Ebrel 1981 e Llofriu, a oa ur skrivagner hag ur c'hazetenner eus Katalonia.
Evel kazetenner en doa labouret e Bro-C'hall, Italia, Bro-Saoz, Alamagn ha Rusia, ma skrive pennadoù katalanek a gase da gazetennoù eus e vro. Sellet a reer outañ evel ur skrivagner a bouez evit al lennegezh katalanek vodern : gant e oberennoù, ha re tud all evel Salvador Espriu pe Josep Maria de Sagarra e voe nevesaet al lennegezh-se en XX$^{vet}$ kantved. E-pad ouzhpenn 60 vloaz en doa skrivet ouzhpenn 30 000 pajenn. Bremañ c'hoazh ez ez eo unan eus ar skrivagnerien gatalanek a vez lennet ar muiañ.
Marvet e oa d'un 23 a viz Ebrel, Devezh Etrebroadel al Levrioù.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ((en), (fr), (es), (ca)) Fundació Josep Pla
# Grotte di Castro

Grotte di Castro zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
# Grottolella

Grottolella zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Groucho Marx

Groucho Marx, bet ganet Julius Henry Marx e New York (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 2 a viz Here 1890 hag aet da Anaon e Los Angeles (Kalifornia) (SUA) d'an 19 a viz Eost 1977, a oa un aktour (sinema ha skinwel) stadunanat.
A-gevret gant e vreudeur Chico, Gummo, Harpo ha Zeppo e kemeras perzh er strollad fentigellourien chin Marx Brothers.
# Grottaglie

Grottaglie zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# Grottaminarda

Grottaminarda zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Grottazzolina

Grottazzolina zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
# Grotte (Sikilia)

Grotte zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
# Grottole

Grottole zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Matera, e rannvro Basilicata.
# Grottammare

Grottammare a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche, war aod Mor Adria.
# Grotteria

Grotteria zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Frailes (Jaén)

Frailes zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 1 565 (2023).
# Fraktur

Ar Fraktur, anvet alies skritur gotek (alamaneg : Frakturschrift) zo un doare da skrivañ al lizherenneg latin ijinet en Alamagn e deroù ar XVIvet kantved hag implijet betek an XXvet kantved dreist-holl.
# Framecourt

Kumunioù Frañs :
| Anv | Framecourt |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Framecourt e Kanton Saint-Pol-sur-Ternoise hag en Arondisamant Arras | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Saint-Polois |
| Kanton | Saint-Pol-sur-Ternoise |
| Kod INSEE | 62352 |
| Kod post | 62130 |
| Maer | Claude Devaux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,28 km² |
| Led | 50° 19' 47" Norzh |
| Hed | 02° 18' 27" Reter |
| Uhelder kreiz | 146 m |
| Uhelder bihanañ | 128 m |
| Uhelder brasañ | 150 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 124 (2007) |
| Stankter | 54 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Framecourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Fragan

Sant Fragan (pe Frakan, pe Fregan) zo unan eus sent vrezhon ar VI$^{vet}$ kantved deuet eus Kembre da avielañ Arvorig. Dilestrañ a reas e Breheg hervez ar vojenn. Dimezet e oa da santez Gwenn, ha tad da Yagu ha Gwezhenneg, Gwenole ha Klervi.
Lidet e vez d'an 3 a viz Here.

## Anvioù-lec'h

Roet en deus e anv da ziv barrez :
* Ploufragan, e Bro-Sant-Brieg,
* Sant-Fregan, e Bro-Leon.
# Fragarach

Fragarach eo kleze Nuada, Roue Uhel Iwerzhon kentañ e gwengelouriezh Iwerzhon. Ar c'hleze a voe goveliet gant an doueed ha strobinellet evit ma vefe embreget gant an hini nemetañ a oa degemeret gant Maen an Tonkad (al Lia Fail).
Nuada a gollas e vrec'h e Mag Tuired ha, goude bout bet gloazet, ne c'halle mui derc'hel bout ar roue. Dre-se e voe dibabet Lugh gant Nuada evit kemer e lec'h ha ren emgann Mag Tuired. Lugh a drec'has war ar Formorianed hag o ziern Balor dre embreger ur goaf hag ur bridol roet gant Mannanan Mac Lyr. Hag e-kerzh an emgann e roas Nuada e gleze da Lugh evel arouez roueel. Nag al Lebor Gabála Érenn nag ar barzhonegoù arall a veneg e vefe bet arveret ar c'hleze e-pad an emgann.
Lavaret e veze e oa dibosubl d'un den fiñval pe lavaret gevier pa veze Fragarach ouzh e gorzailhenn, ha dre-se e veze anvet "al lavarer". Gallout a rae faoutañ forzh peseurt skoed pe voger.

## Ereoù diavaez

* Celtic Objects
* Encyclopaedia of the Celts

## Daveoù

* ↑ Smith (2021-07-28). Read an Excerpt From Sasha Peyton Smith's The Witch Haven (en-US). Tor.com. Kavet : 2021-08-03.
* ↑ Pendergrass, Rocky (2015-06-22). Mythological Swords (in en). Lulu.com. ISBN 978-1-329-24281-4.
* ↑ Clements. Adventures of a sea god – An Irishman's Diary about Manannán mac Lir (en). The Irish Times. Kavet : 2021-08-03.
# Fragneto Monforte

Fragneto Monforte zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Fraine

Fraine zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
# Frameries

Frameries (e pikardeg : Framrie ; e walloneg : Framriye) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut, tost ouzh an harzoù gant Bro-C'hall.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Fragneto l'Abate

Fragneto l'Abate zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Haacht

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Haacht zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 30,74 km²
* Poblañs (2022) : 15 264 a dud
* Stankter : 497 den/km²
# Haakon IV

Håkon Håkonsson (pe Hákon Hákonarson en norseg), pe Håkon IV pe Haakon IV (1204 – 16 Kerzu 1263), lesanvet Håkon ar C'hozh, a oa roue Norge. Ren a reas adal 1217, pa echuas ar brezel diabarzh etre ar gostezenn Birkebeiner hag hini Bagler, ha dibaouez betek e varv. Anavezet eo dreist-holl dre an Hákonar saga Hákonarsonar, ur saga savet gant an Islandad Sturla Thórðarson war c'houlenn Magnus, mab Håkon.

## Notennoù

* ↑ Helle, 1995, p. 183.