OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wilhelmine Herzlieb

Christiane Friederike Wilhelmine Herzlieb, anavezetoc'h evel Minna (pe Minchen) Herzlieb (22 a viz Mae 1789 e Züllichau/Sulechów – 10 a viz Gouhere 1865 e Görlitz) a oa un embannerez alaman, hini Karl Ernst Friedrich Frommann (1765-1839).
Emzivadez en yaouank, e voe savet e ti Karl Ernst Friedrich Frommann en Jena. In 1807 ez eas da Weimar, ma en em gavas gant Goethe, a ginnigas un toullad sonedennoù dezhi. Unan eus skouerioù tudenn "Ottilie" e voe-hi.
En 1821 e timezas da Karl Wilhelm Walch met da fall ez eas an eured, koll he skiant a reas ha mervel en ospital en Görlitz en 1865.

## Levrlennadur

* Herman Grimm: Goethe, Minna Herzlieb und Bettina Brentano. In: Preußische Jahrbücher. 30, 1872, S. 591–603.
* August Hesse: Minchen Herzlieb. Habel, Berlin, 1878.
* Karl Theodor Gaedertz: Goethes Minchen. 2. Auflage. Müller, Bremen, 1889.
* Günther H. Wahnes (Hrsg.): Freundliches Begegnen: Goethe, Minchen Herzlieb und das Frommannsche Haus. Frommanns, Stuttgart, 1927.
* Patrom:NDB
* Ilse-Marie Barton: Auf den Spuren von Goethes Minchen: Das unerfüllte Leben der Wilhelmine Herzlieb-Walch. BIS, Oldenburg 1995, ISBN 3-8142-0515-4.
# Wilhelmine Prusia

Wilhelmine Prusia pe Wilhelmine von Preußen hervez ar yezh orin, zo anv meur a briñsez eus Prusia:
* Wilhelmine von Preußen (1709–1758), markgravez Brandenburg-Bayreuth
* Wilhelmine von Preußen (1751–1820), pried ar stadhouder Willem V van Oranje-Nassau
* he merc'h-kaer Wilhelmine von Preußen (1774–1837), pried ar roue Willem Iañ an Izelvroioù.

## Pennadoù kar

* Wilhelmine
* Preußen
# Tramonti

Tramonti zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Tramonti di Sotto

Tramonti di Sotto zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Tramutola

Tramutola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Tramin an der Weinstraße

Tramin an der Weinstraße zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Tramonti di Sopra

Tramonti di Sopra zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Tramecourt

Kumunioù Frañs :
| Anv | Tramecourt |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Canche Ternoise |
| Kanton | Le Parcq |
| Kod INSEE | 62828 |
| Kod post | 62310 |
| Maer | Marie-Josée Lavisse |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,22 km² |
| Led | 50° 27' 53" Norzh |
| Hed | 02° 09' 05" Reter |
| Uhelder kreiz | 122 m |
| Uhelder bihanañ | 110 m |
| Uhelder brasañ | 142 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 56 (2007) |
| Stankter | 25 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Tramecourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Trana

Trana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Tramor

Tramor, pe tra-mor a-wechoù, a vez lavaret e brezhoneg eus traoù, broioù peurvuiañ, a zo en tu all d'ar mor.

## Breizh

Peurvuiañ e vez implijet ar ger tramor da gomz eus traoù a zo en tu all da Vor Breizh
* evel e-barzh linenn gentañ ar c'han An Alarc'h, e Barzaz Breiz:
    Un alarc'h, un alarc'h tramor...
* en droienn hon breudeur tramor, da ober anv eus ar broioù keltiek all.

## Bro-C'hall

Implijet e vez ar ger d'ober anv eus statud douaroù perc'hennet gant Bro-C'hall hag a zo pell diouzh Europa, hag a vez anvet en un doare dizereat restachoù an impalaeriezh
* departamant tramor: departamant gall en Amerika pe e Meurvor Indez
* rannvro tramor: rannvro c'hall en Amerika pe e Meurvor Indez
* tiriad tramor
* Bro-C'hall tramor, anv hollek an holl zouaroù gall tramor, ne vern o statud;
* Loeiz IV Tramor (921-954) roue ar Franked en Xvet kantved.

## Rouantelezh-Unanet

Komzet e vez eus
* Tiriegezhioù tramor ar Rouantelezh-Unanet, a zo pezh a chom eus an Impalaeriezh Vreizhveuriat.
# Tramways

Tramways a zo un doare fanzin berr bet krouet gant Jerom Bihan, troet gant Jeremi Kostiou hag embannet gant Nadoz-Vor e 2014. 14 pajenn. ISBN 979-10-93241-05-0
Prantadoù buhez bet bevet e tramgirri Naoned a ra danvez al levrig.
# Tramgarr

An tramgarr (liester: tramgirri), berraet e tram, a zo un doare treuzdougen tud e kêr war hent-houarn. Mont a ra an tramgarr dre ar straedoù e-giz un tren, kaset hiziv an deiz gant nerzh an tredan peurliesañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Tramgarr Brest
# Д

Pempvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Д, д (de) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [d] e ruseg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek delta (Δ).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Жь (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Жь, жь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /ʑ/.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Гь (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Гь, гь implijet gant an avareg hag ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [h].
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# З

Navet lizherenn al lizherenneg kirillek eo З, з (ze) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [z] e ruseg.
Ul lizherenn latin ispisial eo З, з bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr 3.
Implijet e veze evit merkañ an donenn uhel, hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn j en he lec'h.

## Gwelet ivez

* Ч
* Ƽ
* Ƅ
* Ƨ
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# И

Dekvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo И, и (i) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez e ruseg ha en ukraineg. En ukraineg e vez implijet al lizherenn I evit ober dre skrid diouzh ar son.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek eta (H).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Дә (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Дә, дә implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /dw/.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Кь (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Кь, кь implijet gant an avareg hag ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [tɬ':].
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Й

Unnekvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Й, й (и краткое pe «i berr») hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez e ruseg. E serbeg ha makedoneg e vez implijet al lizherenn j en he lec'h.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn girillek И.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Къ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Къ, къ implijet gant an avareg hag ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [q':].
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Ж

Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
Seizhvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Ж, ж (je pe zhe) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [ʒ] e ruseg.
N'ouzer ket pehini a oa orin al lizherenn-mañ..
# Ubuntu

Ubuntu (distaget /uːˈbuːntuː/, oubountou) a zo ur reizhiad korvoiñ frank diazezet war Debian, un dasparzh GNU Linux. Digoust eo hag open-source. Unan eus dasparzhoù Linux ar re implijetañ er bed eo a drugarez d'e aested da staliañ, da implij, hag e stabilded. An anv Ubuntu a zeu eus ar mennozh Su-Afrikan Ubuntu (« Denegezh dre ar re all »). Kaset eo ar raktres a-benn gant Canonical Ltd., un embregerezh Su-Afrikan, en he fenn Mark Shuttleworth.

## Liammoù diavaez

Sellit skeudennoù Ubuntu e brezhoneg war lec'hienn Meskach
Sellit c'hoazh Brenux
# Ucape

Ucape, Union pour la culture et l'avenir professionnel en Europe pe Union to promote culture and professional advancement in Europe e saozneg zo un aozadur digorvo europat krouet e 1993 hag anzavet ent ofisiel d'ar 27 a viz Gwengolo 1996 Ma kaver meur a vro eus Europa (Hungaria, Alamagn) en aozadur ez eo dreist-holl skolajoù ha liseoù eus Bro-C'hall a gaver e-barzh. Bez ez eus ivez ul lise gallek eus India a zo ezel eus an Ucape.
Pal an aozadur digorvo a zo lies: brudañ an Unvaniezh europat, lakaat da dremen an DEC (Diplom ar barregezhioù europat), gwellaat live saozneg bugale Europa.

## Ar BUS

Ar BUS (Bulletin Ucape Scolaires) zo ur gazetenn en ur stumm niverel a vez savet gant an aozadur evel lec'h eskemm ha brudañ an oberiantizoù.

## DEC

An DEC pe Diplom ar narregezhioù europat zo un diplom a vez tapet gant ar vugale e fin an hentenniad war daou vloavezh. Tri skourr zo da vestroniañ a-raok fin an hentenn lesanvet U.C.C.(Unités de Compétence capitalisables).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an UCAPE

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Assemblée parlementaire Documents de séance Session ordinaire 2001 .
* ↑ http://www.college-ndlp.fr/attachments/article/899/pr%C3%A9sentation%20du%20DEC.pdf
* ↑ http://www.ucape.eu/pdf/DEC_college.pdf
# Uceda

Uceda zo ur gumun e proviñs Guadalajara, en Kastilha-La Mancha. 3048 a dud a oa o chom er gumun e 2022.
Teir bourc'h zo er gumun: Uceda, Caraquiz ha Peñarrubia.
# Ubiale Clanezzo

Ubiale Clanezzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Ubide

Ubide ( anv euskarek ofisiel, Ubidea e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Ubrique

Ubrique zo ur gumun eus Proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Ubi sunt

Ubi sunt zo ur bomm latin hag a gaver e deroù meur a varzhoneg latin eus ar Grennamzer, hag a dalv kement ha Pelec'h 'mañ?.

## Orin

Tennet eo eus al lavar Ubi sunt qui ante nos fuerunt?, hag a dalv kement ha Pelec'h 'mañ ar re zo bet en hon raok. E gavout a reer en eil pedergwerzennad ar c'han kloer "De Brevitate Vitae", anavezet e incipit evel "Gaudeamus Igitur": "Ubi sunt qui ante nos / In mundo fuere?", " Pelec'h emañ ar re, a-raok dimp, a zo bet er bed?"
Ubi nunc...? (" Pelec'h bremañ ?") zo ur bomm damheñvel. A-wechoù e komprener eo lavaret evit diskouez hiraezh, e gwirionez e oant gerioù a breder diwar-benn berrder ar vuhez ha donedigezh ar marv.

## Lennegezh
### E galleg

Brudet eo ar varzhoneg Ballade des dames du temps jadis gant François Villon er XIV$^{vet}$ kantved ma en em c'houlenn Mais où sont les neiges d'antan ?.
Ur barzh gallek all er Grennamzer, Rutebeuf, a skrivas Poèmes de l'infortune ma kaver ar gwerzennoù :
   Que sont mes amis devenus Que j'avais de si près tenus Et tant aimés ?
Kanet eo bet ar varzhoneg-se gant Léo Ferré hag anvet Pauvre Rutebeuf; kanet eo bet gant Joan Baez ivez.

### E saozneg

* Where Have All the Flowers Gone?

### E spagnoleg

E "Coplas por la muerte de su padre", e skrivas ar barzh spagnol Jorge Manrique diwar-benn tud tremenet en tu all d'ar san :
   ¿Qué se fizo el rey don Juan? Los infantes de Aragón ¿qué se fizieron? ¿Qué fue de tanto galán, qué fue de tanta invención como trujeron? Las justas y los torneos, paramentos, bordaduras y cimeras, ¿fueron sino devaneos? ¿qué fueron sino verduras de las eras?
   Petra e teuas ar roue Don Juan da vezañ ? Priñsed Aragon, Petra e teujont holl da vezañ ?

   ## Pennadoù kar

   * Carpe diem
   * Memento mori
   * Timor mortis conturbat me
   * Vanitas
# Uboldo

Uboldo zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Ucar

Ucar zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Zuñeda

Zuñeda zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Zuñiga

Zuñiga pe Estuniga (en euskareg), pe Zúñiga hervez ar stumm spagnolek ofisiel, zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.

## Poblañs

Emdroadur ar boblañs :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1975 | 2005 |
| 333 | 344 | 359 | 383 | 327 | 317 | 284 | 204 | 154 | 178 |

## Pennad kar

* Zúñiga
# Zweibrücken

Zweibrücken (daou bont) zo ur gêr en Alamagn, e Rheinland-Pfalz, ha gwechall kêrbenn dugelezh Pfalz-Zweibrücken .

## Karterioù

* Bubenhausen
* Ernstweiler
* Ixheim
* Niederauerbach
* Mittelbach-Hengstbach
* Mörsbach
* Oberauerbach
* Rimschweiler
* Wattweiler
# Zwevegem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Zwevegem zo ur gumun e Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 63,61 km²
* Poblañs (2022) : 25 140 a dud
* Stankter : 395 den/km²

## Tud

* Jan Deloof zo bet ganet e Zwevegem d'ar 7 a viz Mae 1930.
# Zuzana Čaputová

Zuzana Čaputová, ganet Strapáková d'an 21 a viz Even 1973, zo ur bolitikourez, alvokadez ha stourmerez slovak. Dilennet eo bet da brezidantez ar vro, kadoriet e vo d'ar 15 a viz Even 2019. Čaputová e vo ar c'hentañ maouez hag ar yaouankañ e penn ar vro abaoe deroù istor Republik Slovakia e 1993, pa vo kadoriet d'an oad a 45 vloaz.
Da gentañ penn eo bet brudet dre he stourm a-enep ul lastezerezh kontammus e Pezinok, al lec'h ma veve. Enoret e oa bet evit ar stourm-se gant ar Goldman Environmental Prize e 2016.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Zuzana Čaputová
# Zwalm (kumun)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Zwalm zo ur gumun e Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 33,88 km²
* Poblañs (2022) : 8 244 a dud
* Stankter : 243 den/km²
# Zweig

Zweig zo un anv-tiegezh alamanek (kar d'ar ger "twig" saoznek), hag a dalv kement ha « brank, skourr » en brezhoneg.

## Tud

* Arnold Zweig (1887-1968), skrivagner alaman
* Stefan Zweig (1881-1942), skrivagner aostrian
* Stefanie Zweig (1932-2014), skrivagnerez alaman
# Zweihänder

Ar Zweihänder, pe Bidhänder, zo ur c'hleze a veze implijet en Europa e-pad ar Grennamzer hag an Azginivelezh, gant un dornell hir 40-50 cm hed. Embreget e c'halle bezañ gant an daou zorn. Skouerennoù eus ar 16vet kantved a oa nebeutoc'h eget 3 c'hilogramm a bouez enno.
Ar Bidhänder zo ur c'hleze hir embreget gant an daou zorn. Evel holl armoù gwenn ar mare kent-greantel, e oa meur a stumm eus ar c'hlezeoù daouarn-se hag e c'halle bout diforc'hioù bras etrezo . Droukvesket e veze alies ar Bidhänder gant ar c'hleze a Vro-Skos anvet Claymore eus an amzerioù modern, pe gant ar c'hleze dibennañ ivez. Klezeier a voe ijinet gant un hirded krogenn damheñvel mes gant lavnennoù berroc'h, gallout a raed o dornata gant an daouarn pe gant un dorn hepken, neuze e vezent anvent "kleze un dorn hag hanter".
* Landsknecht gant Zweihänderoù
* Kleze Zweihänder bras e White Tower Londrez
* Pevar Zweihänder, Mirdi istorel Basel
* Landsknecht gant ur vaouez. Ar gour a zoug ur Zweihänder war e skoaz hag ur C'hatzbalger staget ouzh e c'houriz.

## Liammoù diavaez

* The Weighty Issue of Two-Handed Greatswords, John Clements (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# ㅠ

Unan eus lizherennoù diazaez (jamo) ar skritur hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg eo ㅠ, romanikaet yu ha distaget [ju] hervez al LFE.

## Gwelet ivez

* Hangeul
* Koreaneg
| ㄱ | ㄲ | ㄴ | ㄷ | ㄸ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅃ | ㅅ | ㅆ | ㅇ | ㅈ | ㅉ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ | ㅏ | ㅓ | ㅗ | ㅜ | ㅡ | ㅣ | ㅐ | ㅔ | ㅚ | ㅟ | ㅑ | ㅕ | ㅛ | ㅠ | ㅒ | ㅖ | ㅘ | ㅙ | ㅝ | ㅞ | ㅢ |
# ㅛ

Unan eus lizherennoù diazaez (jamo) ar skritur hangeul (한글, treuzskrivet ivez hankul hervez ar sistem Yale pe c'hoazh Han'gŭl hervez ar sistem McCune-Reischauer) implijet evit skrivañ ar c'horeaneg eo ㅛ, romanikaet yo ha distaget [jo] hervez al LFE.

## Gwelet ivez

* Hangeul
* Koreaneg
| ㄱ | ㄲ | ㄴ | ㄷ | ㄸ | ㄹ | ㅁ | ㅂ | ㅃ | ㅅ | ㅆ | ㅇ | ㅈ | ㅉ | ㅊ | ㅋ | ㅌ | ㅍ | ㅎ | ㅏ | ㅓ | ㅗ | ㅜ | ㅡ | ㅣ | ㅐ | ㅔ | ㅚ | ㅟ | ㅑ | ㅕ | ㅛ | ㅠ | ㅒ | ㅖ | ㅘ | ㅙ | ㅝ | ㅞ | ㅢ |