OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lizherennoù klaodiek

Ijinet e oa bet al lizherennoù klaodiek gant an impalaer roman Klaodius. Implijet e veze al lizherennoù nevez-se well-wazh keit ha ma renas-eñ war Roma met laosket e voent a-gostez goude e varv.
Teir lizherenn a oa bet ijinet gantañ:

## Gwelet ivez

* Lizherenneg latin
* Latin
# Lizherenneg nabateek

Un abjad eo al 'lizherenneg nabateek evel an darn vrasañ eus an doareoù-skrivañ implijet gant ar yezhoù semitek. Implijet e veze gant an Nabataed tro-dro d'an Eil Kantved a-raok ar varevezh voutin ha kavet ez eus bet kalz a roudoù dre skrid e Petra.
Evel ma tiskwel stumm al lizherennoù e oa bet diorroet al lizherenneg-mañ diwar patrom al lizherenneg aramaek.
| Anv | Lizherenneg arabek | Lizherenneg hebraek |
| Aleph | أ | א |
| Bet | ب | ב |
| Gimel | ج | ג |
| Dal | د | ד |
| Ha | ه | ה |
| Waw | و | ו |
| Zayn | ز | ז |
| Ha | ح | ח |
| Taa | ط | ט |
| Yaa | ي | י |
| Kaf | ك | כ |
| Lam | ل | ל |
| Meem | م | מ |
| Noon | ن | נ |
| Sin | س | שׂ |
| Ein | ع | ע |
| Fa | ف | פ |
| Sad | ص | ס |
| Qaf | ق | ק |
| Ra | ر | ר |
| Shin | ش | שׁ |
| Ta | ت | ת |
# Lizherenneg samaritanek

Evel el lizherenneg hebraek ez eus div lizherenn warn-ugent el lizherenneg samaritanek. Implijet e vez evit skrivañ an div yezh relijiel samaritan, hebraeg ar Samaritaned hag aramaeg ar Samaritaned hag a-wechoù an arabeg, a zo deuet da vezañ yezh pemdeziek Samaritaned Nablous.
Diazezet eo al lizherenneg-mañ war hini henhebraek ha n'eo ket war hini aramaek. Un abjad an hini eo. Skrivet e vez a dehoù da gleiz.

## Liammoù diavaez

* Taolenn al lizherenneg samaritanek war omniglot.com
# Le Moyen de Roger

Le Moyen de Roger zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1885.

## Istor

Da gentañ e voe embannet Le Moyen de Roger e Gil Blas an 3 a viz Meurzh 1885, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.

## An danevell

Eureudet Roger gant un intañvez c'hoantek ... ha chomet berr.

## Lenn

* Lenn Le Moyen de Roger e Toine .

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Noyé (Maupassant)

Le Noyé zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, en 1888.

## Istor

Embannet e oa bet er pemdezieg Le Gaulois, d'ar 16 a viz Eost 1888, hag adembannet en dastumad L'Inutile Beauté, gant Victor Havard, e 1890.

## An danevell

E-pad dek vloaz eo bet ar martolod Patin, tost ken alies ha bemdez, o reiñ bazhad d'e wreg Désirée. Un deiz, goude un nozvezh gwallamzer, ne zistro ket d'ar gêr...

## Embannadurioù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Palamède

Le Palamède a oa ur gazetenn echedoù e galleg. Anvet e oa bet diwar Palamedes, roue Euboia : hervez ur vojenn e vije bet ijinet an echedoù gantañ e-pad seziz Troia evit diduañ e soudarded. Krouet e oa bet ar gazetenn e 1836 gant ar c'hampion La Bourdonnais ha Joseph Méry, barzh ha kazetennour. Embannet e voe bep miz adalek 1836 betek 1839. Goude marv La Bourdonnais e voe adlañset e 1842 gant de Saint Amant. Paouezet e voe ganti e 1847.
Adkemeret e voe an titl Le Palamède gant ur gazetenn echedoù war "Internet", bremañ ul lec'hiennig diwar-benn klub Rethel (Ardennes).

## Liammoù diavaez

* Le Palamède en linenn war Gallica, levraoueg niverel Levraoueg Vroadel Frañs (BnF)
* Lec'hienn "Le Palamède", klub echedoù Rethel
# Le Papa de Simon

Le Papa de Simon zo un danevell gant Guy de Maupassant hag embannet en 1879.

## Istor

Le Papa de Simon a zo bet embannet er gelaouenn La Réforme politique, littéraire, philosophique, scientifique et économique d'ar 1añ a viz Kerzu 1879 ha goude en dastumad La Maison Tellier.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Nain jaune

Le Nain jaune (ar c'horrigan melen) zo ur gontadenn c'hallek gant Marie-Catherine d'Aulnoy (1651-1705) hag embannet en he levr Contes nouveaux ou Les Fées à la mode, en 1698.

## Ar gontadenn

Ur rouanez he devoa meur a vugel ha ne chom nemet ur verc'h eus ar re vravañ, anvet Toute-Belle. Fae a ra ar briñsez war an holl briñsed a deu a bell vro d'ober o lez dezhi. Displijet ar rouanez, aon dezhi ne gavje ket he merc'h pried ebet gant seurt doareoù. Ha hi goulenn ali boudig an dezerzh. Honnezh zo leoned ouzh he diwall ha ne c'hallont bezañ doñvaet nemet gant ur wastell vurzhudus, graet gant vioù krokodil. Setu ar rouanez o vont da geginerez, hag en hent gant he gwastell. Skuizh eo, kousket a ra e-harz ur wezenn. Pa zihun n'eus gwastell ebet ken, ha setu ma klev al leoned prest da zebriñ ar rouanez d'o lein. Er wezenn e wel ur c'horrigan o tebriñ orañjez, ha hennezh a ginnig he saveteiñ ma promet reiñ dezhañ dorn he merc'h. Ha hi da brometiñ, ha da semplañ. Pa zihun emañ en he falez ha krediñ a ra he deus graet un hunvre.
Trist ha nec'het eo ar briñsez Toute-Belle o welout he mamm, ha mont a ra ivez da welout boudig an dezerzh gant ur wastell. Pa erru dirak ur wezenn orañjez, bec'h he frouezh enni, e laka he faner war an douar da gutuilh orañjez. Diwar wel ez a ar wastell, war wel e teu ar c'horrigan melen ha hennezh a lavar dezhi eo bet prometet he dorn dezhañ gant he mamm, ma ra d'ar verc'h prometiñ dimeziñ dezhañ evit na vo ket debret gant al leoned. Hag ar briñsez zo kaset d'he falez hag ouzh he biz ur walenn ha n'hall ket tennañ.

## Doare saoznek

Troet e voe e saozneg hag embannet evel The Yellow Dwarf gant Andrew Lang e The Blue Fairy Book levrenn gentañ e zastumad kontadennoù, The Lang's Fairy Books, e 1889.

## Embannadurioù

* (fr) Le Nain jaune, Épinal, Imagerie Pellerin, war-dro 1860.
* (en) Walter Crane's Toy Books, The Yellow Dwarf, levr-c'hoariell, Londrez ha New York, George Routledge & Sons, 1875.
* (en) Arthur Gaskin, The Yellow Dwarf, Londrez, S. Baring Gould, 1894.

## Liammoù diavaez

* Skrid orin gallek e Wikisource.
* The Yellow Dwarf, troidigezh saoznek
* The Yellow Dwarf, ar skrid saoznek embannet gant Andrew Lang.
# Le Nouvelliste du Morbihan

Le Nouvelliste du Morbihan a oa ur gazetenn bemdeziek embannet er Mor-Bihan etre 1883 ha 1944. Graet e veze en Oriant betek penn-kentañ 1943. Staliet e voe e Gwened betek deizioù kentañ miz Eost 1944.
Embannet e voe he niverenn gentañ d'ar 25 a viz Meurzh 1883.
# Le Pain maudit (Maupassant)

Le Pain maudit zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1883.

## Istor

Le Pain maudit zo bet embannet e Gil Blas an 29 a viz Mae 1883, ha sinet Maufrigneuse.
Adembannet eo bet en dastumad Les Sœurs Rondoli.
Dediet e oa da Henry Brainne, mignon d'an oberour ha roeñver gantañ e Chatou, war lez ar stêr Saena.

## Deverrañ

Intañv eo Taille, gant teir merc'h. Anna, ar verc'h henañ, he deus kuitaet ti he zad, enep dezhañ, da vevañ gant an Aotrou Dubois, ur barner war an oad. Tad ha merc'h n'en em zarempredont ket ken, met lorc'h zo en tad o welout e vev e verc'h er binvidigezh.
An eil merc'h, Rose, zo 'vont da euredién da vab ur barazher pinvidik, ha lorc'h en tad ivez. Anna a deu neuze, goude klevet ar c'heloù, da di he zad, hag a ginnig ober ar pred eured en he zi, war he c'houst. Laouen an daou diegezh gant an espern. Goude tremenet dre an ti-kêr hag an iliz, an holl da di Anna.

## Notennoù

* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, tome I, pajenn 1532, Bibliothèque de la Pléiade
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Palace

Le Palace a oa un toull-noz e Pariz etre 1978 ha 1995 war ar c'hiz er sevenadur underground. A-raok e oa bet ur sinema digoret e 1912, war lerc'h ur c'habared hag ur c'hoariva.
Serriñ a reas e 1996, hag ur skoat e teuas da vezañ. Addigeriñ a reas e 2008 evel sal-abadennoù, o tegemer arvestoù Valérie Lemercier pe c'hoazh re Florence Foresti.
# Le Mouvement de la ruralité

Strolladoù politikel e Breizh :
| Dileuridi e Parlamant Europa (3 diwar 732): | Strollad Sokialour (PS) (SSE, 2) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (SPE, 1) |
| Dileuridi e Kambr ar gannaded (36 diwar 577) : | Strollad Sokialour (PS) (19) · Ar Re C'hlas (1) · MoDem (1) · Kreiz Nevez (NC) (1) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (14) |
| Dileuridi er Sened (18 diwar 331): | Strollad Komunour Gall (PCF) (1) · Luskad Republikan ha Keodedour (MRC) (1) · Strollad Sokialour (PS) (6) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (3) | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (7) |
| Dileuridi e Kuzul Rannvroel Breizh (83): | Strollad Komunour Gall (PCF) (4) · Rannvroelourien (3) · Strollad Sokialour (PS) ha tud nes (33 + 10) · PRG (3) · Les Républicains (LR) (12) · Kreiz (UDI, MoDem) (6) · Rassemblement National (12) |
| Dileuridi breizhat e Kuzul Rannvroel Broioù al Liger (35 diwar 93) | Europe Écologie (Ar Re C'hlas (4) · Strollad Sokialour (PS) (6+2) · Les Républicains (LR) (10+2) · Kreiz (UDI, MoDem) (7) · Rassemblement National (4) |
| Dileuridi er c'huzulioù meur breizhat (258): | Strollad Komunour Gall (PCF) (8) · Strollad Sokialour (PS) (121) · Strollad Radikal an Tu-kleiz (PRG) (3) · A-bep seurt, tu-kleiz (21) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (21) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (37) · A-bep seurt, tu-dehou (43) · Hep liv politikel (5) |
| Strolladoù broadelour breizhat: | CBIL · Emgann · Unvaniezh Demokratel Breizh (UDB) · Frankiz Breizh (steuziet) · Breizh Europa · Strollad Breizh · POBL · Adsav |
| Strolladoù bihan all a vez kavet e Breizh: | Anarkour : Kevredad Anarkour (FA) · Alternativenn diveliour (AL) · Tu-kleiz pellañ : Kevredad Komunour Dispac'helour (LCR) · Stourm Micherour (LO) · Strollad al Labourerien (PT) · Ekologour : Cap 21 · Luskad ekologour dizalc'h (MEI) · Remziad ekologiezh · An Alternatived · Tu-dehou pellañ : Luskad Evit Frañs (MPF) · A bep seurt : Le Mouvement de la ruralité |
# Le Nain jaune (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Le Nain jaune zo anv meur a dra:
* ur gontadenn, Le Nain jaune, gant Marie-Catherine d'Aulnoy en 1698
* ur gelaouenn bolitikel en 1814, hag unan all en 1863
* ur romant Le Nain jaune (romant) gant Pascal Jardin en 1978
* ur c'hoari c'hartoù
# Mauser 1914

Ar Mauser 1914 zo ur bistolenn damaotomatek produet gant an embregerezh alaman Mauser. Deveret eo eus ar Mauser 1910 ijinet gant Josef Nickl. Kambret eo evit munisionoù 7,65 x 17 mm Browning. Er bloavezhioù 1930 e voe simplaet ha deveret ar Mauser 1934 anezhi. War-dro ur milion a skouerennoù anezhi a voe produet.

## Implij

An daou stumm pistolennoù a voe implijet gant an arme hag ar polis alaman. Servijout a reas er Brezel-bed Kentañ, en Eil Brezel-bed ha da vare Brezel diabarzh Finland e 1918.
# Mawddach

Ar stêr Mawddach zo ur stêr eus Gwynedd, e hanternoz Kembre, hag a ya da aberiñ en Abermaw. Brudet eo he lezioù e-touez an arzourien abaoe an XVIIIvet kantved.

## Red ar stêr

Eieniñ a ra en norzh da venez Dduallt, e-kreiz torosennad Eryri. Meur a adstêr en deus, kreñv an dour enno. Afon Wnion eo an hini vrasañ anezho.
Goude Dolgellau e stumm ar stêr un aber ledan eus ar c'haerañ, etre uhelennoù Cadair Idris er c'hreisteiz ha re Ardudwy en hanternoz. E penn an aber emañ kêr Abermaw, war ribl Bae Ceredigion. En aber ar stêr Mawddach e veze savet listri betek an XVIII$^{vet}$ kantved. Ne chom roud ebet eus an obererezh-se hiziv.
Eoged ha dluzhed a c'haller tapout er stêr, hag aour a c'haller kavout e-touez grouan he naoz, daoust ma ne chom ket kalz ken.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mawddwy

Mawddwy a oa ur c'hombod kozh, bet rouantelezh dizalc'h a-raok bout stagez ouzh Rouantelezh Powys. Diwezhatoc'h, pa voe staget Kembre ouzh Bro-Saoz etre 1536 ha 1543, e teuas da vout ur rann eus Sir Feirionnydd, a zo bremañ e Kontelezh Gwynedd.
C'hoazh e vez graet an anv eus ar c'horn-bro, ar vroig en-dro da lodenn uhelañ ar stêr Dyfi, hag emañ hec'h eienenn ouzh tor ar menez Aran Fawddwy. Ouzhpenn en Aran Fawddwy e kaver an anv "Mawddwy" e kêriadennoù Dinas Mawddwy ha Llanymawddwy.
Ur gumuniezh eo Mawddwy ivez bremañ.

## Barzh

Marteze e oa ar barzh Yr Ustus Llwyd,a skrivas er XIV$^{vet}$ kantved, eus Mawddwy.

## Rimadell

    O Fawddwy tri peth a ddaw:
    Dyn cas, nôd glas a glaw.
E brezhoneg: Eus Mawddwy tri zra a deu: den hek, neuz glas, ha glav.
# Mausolos

Mausolos roue Karia, marvet e 353 kent JK en Halikarnassos (hiziv an deiz Bodrum e Turkia) eo an hini a savas Mozoleon Halikarnassos (Henc'hresianeg Μαυσωλεῖον τῆς Ἁλικαρνασσοῦ) a oa unan eus Seizh Marzh ar Bed.
# Maus

Maus zo ur romant grafek aozet gant Art Spiegelman hag embannet etre 1980 ha 1991 er Stadoù-Unanet. Diazezet eo war atersadennoù an tad hag a zo chomet bev e kampoù-diouennañ an Eil Brezel-bed, graet gant e vab Artie. Danevellet eo ar Shoah gantañ eta, dreist-holl heskinadeg ha peurlazhadeg ar Yuzevien e Polonia er bloavezhioù 1930 ha 1940. Treset eo ar Yuzevien evel logod (maus en alamaneg), an Alamaned evel kizhier hag ar Boloniz evel moc'h.
E 1992 e oa aet ur Priz Pulitzer arbennik gantañ, ar wech kentañ hag ar wech nemeti d'ur vandenn-dreset kaout ar priz-se. Troet eo bet e tregont yezh.
Div lodenn zo en istor. Komañs a ra en amzer vremañ e 1978 e New York lec'h ma klask an aozer dastum testeni e dad Vladek diwar-benn al Loskaberzh evit kaout danvez da aozañ e vandenn-dreset. An amzer dremenet a gomañs e Częstochowa er bloavezhioù a-raok an Eil Brezel-bed betek ar mare ma'z eo dieubet e dud eus ar c'hampoù-diouennañ nazi. Ar mab n'en deus ket darempred aes gant e dad, hag e vamm a oa en em lazhet pa oa 20 vloaz. Distrujet eo bet dornskrid he c'hantouez en Auschwitz gant an tad glac'haret.
Izegour eo doare tresañ Art Spiegelman, ha teknikoù nevez zo implijet gantañ e lusk an istor ha frammadur ar bajenn.
# Mawaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.1 eo ar mawaeg (ma(h)wa pe mahoua) komzet gant tro-dro da 3.000-5.000 den e kreiz Tchad (1997).
Tost a-walc'h eo d'an oubieg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Mauser C96

Ar Mauser C96 zo ur bistolenn damaotomatek alaman ijinet gant ar vreudeur Feederle, a laboure evit an embregerezh Mauser. Produet e voe etre 1896 ha 1937. Kambret e oa da gentañ evit ar munisionoù 7,63 × 25 mm Mauser.

## Deskrivadur

Kinniget e voe pimpatrom kentañ ar C96 e miz Meurzh 1895. Gant sikour Wilhelm II e voe lañset ar produiñ. Plijet e oa ar Kaiser gant al lamm a c'halled stagañ ouzh dornikell ar bistolenn evit implijout anezhi evel ur garabinenn ha tennañ resisoc'h, pa oa diaes dezhañ implijout e vrec'h kleiz. Daoust d'he fouez uhel e oa fiziapl ha resis, ha dont a reas da vezañ poblek e-touez ofiserien kalz armeoù european a-raok 1914. Pourvezet e oa gant ul laonenn gargañ 6 pe 10 kartouchenn. Servijout a reas kalz ar C96 etre daouarn an ofiserien alaman da vare ar Brezel-bed Kentañ. Goude 1919 ha Feur-emglev Versailhez e voe produet stummoù berroc'h o c'hanol anvet Bolo. Roet e voent d'ar polis alaman dreist-holl.
Ar braz eus skouerennoù ar C96 a voe ezporzhiet da Sina, e-lec'h ma oa difennet da gas fuzuilhoù abalamour da stad distabil ar vro e deroù an XXvet kantved : a-drugarez d'he lamm a c'halled ouzhpennañ ha d'he galloud par da hini ur garabinenn e roas ar C96 an tu da vont dreist embargo kalz broioù european. Kalz kopiennoù a voe produet en Euskal Herria, gant Astra pe Beistegui da skouer.

## En Istor

* Winston Churchill a implije ur Mauser C96 da vare e emgannoù en Afrika etre 1898 ha 1900. Lesanvet e oa an arm Broomhandle pistol (« troad skubelenn ») gant ar saozon abalamour d'e stumm.
* Pistolennoù Mauser C96 a voe implijet da lazhañ Nikolaz II Rusia (1918), ar c'hentañ ministr spagnolat Eduardo Dato (1921) hag ar roue Aleksandr Iañ Yougoslavia (1934).
* An dudenn Thomas Shelby a implij ur C96 er stirad Peaky Blinders (2013-2022).
* Dre ma chomas ar C96 an arm-dorn galloudusañ betek 1935 ha donedigezh an .357 Magnum e voe priziet evel arouez galloud gant kalz ofiserien rusian, turk, breizhveurat, emired pe pennoù brezel sinat.

## Daveennoù

* 1 2 3 4 (fr) LARRIBÈRE Christophe, Le Mauser C96, sceptre des seigneurs de la guerre, e Sciences & Vie Guerres & Histoire n°71, miz C'hwevrer 2023, pp.84-85
* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 69
* ↑ (fr) DAUBRESSE Alain, Mauser C96, littlegun.info (lennet d'ar 15/07/2024)
# Mawaeg (Nigeria)

Ur yezh direnk komzet gwechal e Nijeria, e stad Bauchi, e oa ar mawaeg. Disheñvel eo diouzh ar yezh gant an hevelep yezh komzet e Tchad.

## Gwelet ivez

Yezhoù Nigeria
Yezhoù direnk
# Mentocrex

Mentocrex :
| Mentocrex kioloides, tresadenn (1868) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Sarothruridae |
| Anv skiantel ||
| Mentocrex Peters, 1932 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mentocrex a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1932 gant an evnoniour stadunanat James Lee Peters (1889-1952).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Mentocrex beankaensis,
* Mentocrex kioloides
** M. k. berliozi ha kioloides.
Brosezat int e Madagaskar, daou (2) issepsad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er genad Canirallus kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sarothruridae/Mentocrex (lennet e-barzh d'an 11 a viz Meurzh 2022).