# Lucky Luke

Lucky Luke zo un heuliad bannoù-treset gallek savet gant ar Belgiat Morris er gelaouenn Journal de Spirou e 1946. Anvet eo diouzh e dudenn pennañ Lucky Luke, ar c'how-boy digenvez eus ar Far-West, brudet evit bezañ « an den a denn buanoc'h eget e skeud ».

## Embannadurioù

An istorioù kentañ a voe embannet er gelaouenn Journal de Spirou etre ar bloavezhioù 1940 ha 1960, ha war lerc'h er gelaouenn Pilote a-raok dont er-maez e stumm albomoù.
Kenlabourat a reas Morris gant ar senarioour René Goscinny etre 1955 ha 1977.
An albomoù 1 da 31 zo bet embannet e ti Dupuis, an albomoù 32 da 72 zo bet embannet e ti Lucky Productions ha Lucky Comics. E 1968, diwar ali Goscinny, ec'h asantas Morris Dupuis ha mont da di Dargaud. Goude marv Goscinny e 1977 e labouras Morris gant oberourien all, Xavier Fauche, Jean Léturgie ha Lo Hartog Van Banda en o zouez.
Goude marv Morris e 2001 e reas Achdé (tresadennoù) ha Laurent Gerra (senario) war-dro an heuliad, gant un nivereladur nevez.
En holl, 75 albom Lucky Luke zo bet embannet betek hiziv. E 23 yezh eo bet troet an heuliad.

## An heuliad

I'm a poor lonesome cowboy… ("Ur paourkaezh cow-boy digenvez zo ac'hanon") : adalek an albom Des rails sur la prairie e kan Lucky Luke an ton-mañ e fin e droioù-kaer, en ur bellaat war-du an heol o vont da guzh.
   I'm a poor lonesome cow-boy and a long long way from home.
   « Ur paourkaezh cow-boy digenvez zo ac'hanon ha hir eo an hent betek ar gêr. »

### Guest stars

Tresoù tud vrudet zo bet lakaet da lod tudennoù er stirad Lucky Luke.
* Louis de Funès ha Patrick Préjean a anavezer e Le Bandit manchot.
* Jack Palance zo Phil Defer ha Lee Van Cleef zo Eliot Belt e Chasseur de primes.
* René Goscinny e-unan zo Pete an Etremar ha Jean Gabin zo ur c'how-boy e Lucky Luke contre Joss Jamon.
* Dopey, unan eus tudennoù Ruée sur l'Oklahoma, a denn da Vichel Simon yaouank.
* David Niven eo ar c'helenner sevended e Calamity Jane.
* Gary Cooper zo e En remontant le Mississippi.
* W.C. Fields zo e penn ur sirk e Western Circus.
* John Barrymore eo Le cavalier blanc.
* En Arizona e weler ur gitarour yaouank hag a zo breur gevell André Franquin yaouank.
* Billy the Kid, e "L'escorte", zo sikouret gant Fernandel alias Bert Malloy.
* Brian Donlevy, un aktour hag en doa c'hoariet Grat Dalton e When the Dalton rode, a weler e "Le fil qui chante".
* E Le Ranch Maudit e kaver Christopher Lee, Groucho Marx evel chaseour bizoned, Serge Gainsbourg evel ul lonker, Lucky Luke a ya da sikour ur vaouez kozh d'en em staliañ en un ti anvet "ranch Bates", evel an dudenn Norman Bates e-barzh ar film Psychose gant Alfred Hitchcock. Hemañ just a-walc'h a gaver ivez en istor e penn ur saloon.
* Stevie Wonder eo ar pianoour e Un papa pour les Dalton.
* Charlie Chaplin zo ivez el levrenn 65.

### Tudennoù

* Lucky Luke : an haroz, daou vignon feal gantañ : e Golt hag e varc'h Jolly Jumper.
* Startijenn, Rantanplan e anv gallek, sotañ ki ar c'hornôg.
* Ar vreudeur Dalton : Joe, Jack, William hag Averell.

## An albomoù
### An heuliad klasel
#### E ti Dupuis

* La Mine d'or de Dick Digger Morris 1949 Dupuis Marcinelle (ISBN 280011441X)
* Rodéo Morris| |1951 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114428)
* Arizona Morris 1951 Dupuis Marcinelle
* Sous le ciel de l'Ouest Morris 1952 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114444)
* Lucky Luke contre Pat Poker Morris 1953 Dupuis Marcinelle
* Hors-la-loi Morris 1954 Dupuis Marcinelle
* L'Élixir du Docteur Doxey Morris 1955 Dupuis Marcinelle
* Phil Defer Morris 1956 Dupuis Marcinelle
* Des Rails sur la prairie René Goscinny Morris 1957 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114495)
* Alerte aux Pieds-Bleus Morris 1958 Dupuis Marcinelle
* Lucky Luke contre Joss Jamon René Goscinny Morris 1958 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114517)
* Les Cousins Dalton René Goscinny Morris 1958 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114525)
* Le Juge René Goscinny Morris 1959 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114533)
* Ruée sur l'Oklahoma René Goscinny Morris 1960 Dupuis Marcinelle
* L'Évasion des Dalton René Goscinny Morris 1960 Dupuis Marcinelle (ISBN 280011455X)
* En remontant le Mississippi René Goscinny Morris 1961 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114568)
* Sur la piste des Dalton René Goscinny Morris 1962 Dupuis Marcinelle
* À l'ombre des derricks René Goscinny Morris 1962 Dupuis Marcinelle
* Les Rivaux de Painful Gulch René Goscinny Morris 1962 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114592)
* Billy the Kid René Goscinny Morris 1962 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114606)
* Les Collines noires |René Goscinny Morris 1963 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114614)
* Les Dalton dans le blizzard René Goscinny Morris 1963 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114622)
* Les Dalton courent toujours René Goscinny Morris 1964 Dupuis Marcinelle
* La Caravane |René Goscinny Morris 1964 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114649)
* La Ville fantôme René Goscinny Morris 1965 Dupuis Marcinelle
* Les Dalton se rachètent René Goscinny Morris 1965 Dupuis Marcinelle
* Le 20ème de cavalerie René Goscinny Morris 1965 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114673)
* L'Escorte René Goscinny Morris 1966 Dupuis Marcinelle
* Des Barbelés sur la prairie René Goscinny Morris 1967 Dupuis Marcinelle
* Calamity Jane René Goscinny Morris 1967 Dupuis Marcinelle
* Tortillas pour les Dalton |René Goscinny Morris 1967 Dupuis Marcinelle (ISBN 2800114711)

#### E ti Dargaud

* La Diligence René Goscinny Morris 1968 Dargaud Brusel
* Le Pied-tendre René Goscinny Morris 1968 Dargaud Brusel
* Dalton City René Goscinny Morris 1969 Dargaud Brusel(ISBN 2205003402)
* Jesse James René Goscinny Morris 1969 Dargaud Brusel
* Western Circus René Goscinny Morris 1970 Dargaud Brusel
* Canyon Apache René Goscinny Morris 1971 Dargaud Bruxelles (ISBN 2884711147)
* Ma Dalton René Goscinny Morris 1971 Dargaud Brusel (ISBN 2205005855)
* Chasseur de primes René Goscinny Morris 1972 Dargaud Bruxelles (ISBN 2884710000)
* Le Grand Duc René Goscinny Morris 1973 Dargaud Brusel (ISBN 2884710281)
* L'Héritage de Rantanplan René Goscinny Morris 1973 Dargaud Brusel (ISBN 2205007475)
* Le Cavalier blanc René Goscinny Morris 1975 Dargaud Brusel (ISBN 2205008676)
* La Guérison des Dalton René Goscinny Morris 1975 Dargaud Brusel (ISBN 2205048260)
* L'Empereur Smith René Goscinny Morris 1976 Dargaud Brusel
* Le Fil qui chante René Goscinny Morris 1977 Dargaud Brusel (ISBN 2205011448)
* 7 histoires de Lucky Luke René Goscinny Morris 1974 Dargaud Brusel
* Le Magot des Dalton Vicq Morris 1980 Dargaud Brusel (ISBN 2884711813)
* La Ballade des Dalton et autres histoires René Goscinny, Greg, Morris Pascal Dabère 1981 Dargaud Bruxelles
* Le Bandit manchot Bob de Groot Morris 1981 Dargaud Brusel
* Sarah Bernhardt Xavier Fauche, Jean Léturgie Morris 1982 Dargaud Brusel (ISBN 2884710345)
* La Corde du pendu et autres histoires Bob de Groot, Dom Domi, René Goscinny, Lodewijk, Vicq Morris 1982 Dargaud Brusel
* Daisy Town René Goscinny, Pascal Dabère, Morris 1983 Dargaud Brusel
* Fingers Lo Hartog Van Banda Morris 1983 Dargaud Bruxelles
* Le Daily Star Xavier Fauche, Jean Léturgie Morris 1984 Dargaud Brusel (ISBN 2205026925)
* La Fiancée de Lucky Luke Guy Vidal Morris 1985 Dargaud Brusel
* Le Ranch maudit Xavier Fauche, Claude Guylouis, Jean Léturgie Morris 1986 Dargaud Brusel
* Nitroglycérine Lo Hartog Van Banda Morris 1987 Dargaud Brusel
* L'Alibi Claude Guylouïs Morris 1987 Dargaud Brusel (ISBN 2882570023)
* Le Pony Express Xavier Fauche Jean Léturgie Morris 1988 Dargaud Brusel (ISBN 288257004X)
* L'Amnésie des Dalton Xavier Fauche, Jean Léturgie Morris 1991 Lucky Productions (ISBN 2940012008)
* Chasse aux fantômes Lo Hartog Van Banda Morris 1992 Lucky Productions (ISBN 2940012138)
* Les Dalton à la noce Xavier Fauche, Jean Léturgie Morris 1993 Lucky Productions (ISBN 2940012350)
* Le Pont sur le Mississipi Xavier Fauche, Jean Léturgie Morris 1994 Lucky Productions (ISBN 2940012504)
* Belle Starr Xavier Fauche Morris 1995 Lucky Productions (ISBN 2940012776)
* Le Klondike Jean Léturgie, Yann Morris 1996 Lucky Productions (ISBN 2940012776)
* O.K. Corral Éric Adam, Xavier Fauche Morris 1997 Lucky Productions (ISBN 2940144235)
* Marcel Dalton Bob de Groot Morris 1998 Lucky Productions (ISBN 2940144435)
* Le Prophète Patrick Nordmann Morris 2000 Lucky Comics (ISBN 2884710116)
* L'Artiste peintre Bob de Groot Morris 2001 Lucky Comics (ISBN 2884710965)
* La Légende de l'Ouest |Patrick Nordmann Morris 2002 Lucky Comics (ISBN 2884711163)

#### Troioù-kaer Lucky Luke diouzh Morris

Anv nevez an heuliad goude marv Morris.
* La Belle Province Laurent Gerra Achdé 2004 Lucky Comics (ISBN 288471135X)
* La Corde au cou Laurent Gerra Achdé 2006 Lucky Comics (ISBN 2884711775)
* L'Homme de Washington Laurent Gerra Achdé 2008 Lucky Comics (ISBN 2884712399)

### Albomoù troet e brezhoneg

Daou albom zo bet embannet e brezhoneg er bloavezhioù 1970 : Pare Paotred Dalton ha Ma Dalton. N'eus ket pell zo e voe embannet Ar Pevar Sant Dalton gant BZH5, troet gant Brieg ar Menn ha lizherennet gant Malo ar Menn.

### Heuliadennoù all

* Rantanplan : ki sotañ ar reter hag ar c'hornog.
* Kid Lucky (Jean Léturgie et Pearce) : un heuliad a gont bugaleaj Lucky Luke.

### E-maez rummad

* La Bataille du riz, embannet gant Total e 1972
* La Ballade des Dalton (07/1978) Morris & Goscinny
* Mac chez les Indiens (embannet gant Esso e 1995) Testenn ha tresadenn diouzh Morris
* Un Cheik au Far West (embannet gant Esso e 1995) Testenn ha tresadenn diouzh Morris
* Lucky Luke se marie !? (embannet gant Esso e 1995) Testenn ha tresadenn diouzh Morris
* Lucky Luke et le Piano (embannet gant Chevron e 1976)
* Le Cuisinier français, Lucky Comics (02/2003), gant Claude Guylouis (profet pa oa prenet un albom)

## A bep seurt
### Lucky Luke er sinema hag er skinwel
#### Filmoù

* Terence Hill en doa savet ar film sinema Lucky Luke e 1991, met ur c'hwitadenn e voe.
* Ar fentigellourien Eric ha Ramzy o doa skrivet ha c'hoariet e-barzh ar film Les Dalton.
* Ur film all zo bet savet e 2009, Lucky Luke gant James Huth. Jean Dujardin, Alexandra Lamy, Sylvie Testud, Michaël Youn ha Daniel Prévost eo an aktourien a c'hoari ennañ.

#### Tresadennoù-bev hir

* Lucky Luke (Daisy Town) (savet gant René Goscinny, Morris et Pierre Tchernia en 1971)
* La Ballade des Dalton (savet gant René Goscinny et Morris en 1978)
* Les Dalton en cavale (savet gant Morris et Bill Hannah en 1983)
* Tous à l'Ouest (savet gant Olivier Jean-Marie en 2007)

### Deveradurioù

* Lucky Luke a oa ur gelaouenn viziek eus C'hwevrer 1974 da C'hwevrer 1975.
* Ar ganaouenn Les Dalton kanet gant Joe Dassin e seblant bezañ awenet gant ar stirad.
* Lucky Luke : un arvest ruzikat arzel gant Philippe Candeloro.
* Ur c'hoari stroll zo anezhañ : Lucky Luke Wanted (2002), embannet gant MB evit 2 da 6 c'hoarier.
* Ur c'hoari video zo ivez.
* E Charleroi ez eus bet savet un delwenn eus Lucky Luke war Jolly Jumper.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Lucky Luke (fr)
* Ur voger zo dediet da Lucky Luke e Brusel (fr) Patrom:Va
* Lec'hienn Goscinny diwar-benn Lucky Luke (fr)