OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tour-tan ar Forn (ar Groazig)

Tour-tan ar Forn zo un tour-tan savet war ur garreg dirak aod kumun ar Groazig, e gevred Breizh. Diskouez a ra d’al listri an hent da vont en aber al Liger.
Savet e voe war reier ar Forn, 3,5 mil diouzh douar-bras ar Groazig. Divizet e voe e sevel e 1816 ha kroget e voe gant al labourioù, renet gant an ijinourien Plantier ha Rapatel, e 1819. Echuet e voe ar chanter e 1821, hep re a ziaesterioù, ha lakaet e voe an tour-tan da vont en-dro d’ar 1añ a viz Genver 1822. Ar wech kentañ e oa e vije savet un tour-tan en donvor er Stad C'hall : 17 metr uhelder e oa, war 5 metr treuzkiz. Betek neuze e oa bet savet an holl dourioù-tan war an aod. Uhelaet e voe an tour eus 6 metr un nebeud bloavezhioù diwezhatoc’h, e 1846.
D’an 12 a viz Here 1983 e teuas ar gouloù da vezañ emgefreek ha mont a ra en-dro abaoe gant un aveldredanerez.

## Liammoù diavaez

* Ministrerezh ar Sevenadur, base Mérimée, fichenn niv. IA44000947
* Tour-tan ar Forn, en ul lec’hienn savet gant liseidi eus Sant-Nazer
* Phares à travers le monde Skeudennoù eus tour-tan ar Forn (ar Groazig)
* Tour-tan ar Forn, er Groazig, el lec’hienn Phares de France
# Tour-tan Tevenneg

Tour-tan Tevenneg zo un tour-tan savet war ur garreg, Tevenneg, er gwalarn da Veg ar Raz. Karrezek eo an tour, dezhañ 11 metr a uhelder ha 2,40 metr a ledander. Savet e voe gant mein tennet eus an enezennig he-unan. Un ti-annez zo stag ouzh an tour-tan, graet evit ar gward hag e familh betek 1910.
Asambles gant tour-tan ar Wrac'h Vras e talvez da heñchañ ar bigi a dremen etre Beg ar Raz hag Enez Sun. E 1869 e voe kroget d'e sevel, dindan renerezh an ijinour Paul Joly, hervez ur raktres gant Léonce Reynaud, ha lakaet e voe da vont en-dro d'ar 15 a viz Meurzh 1875.
Emgefreekaet e voe kerkent ha miz C'hwevrer 1910, abalamour ma veze diaes kas gwarded di, gant ar rust ma vez ar mor eno. E 1994 e voe staliet panelloù heol da gaout tredan en un doare emren. Skedoù gwenn a vez taolet gant an tour-tan, gwelet war-hed 9 mil-mor, ha sklaeriadoù ruz, gwelet war-hed 6 mil-mor.

## Darvoudoù

Meur a zarvoud fall zo c’hoarvezet e tour-tan Tevenneg. Hervez ar vojenn e vefe marvet ur peñsead war ar garreg gant an aon daoust m’en defe klasket goulenn sikour ouzh ar bigi a dremene.
Mont a reas ar gward kentañ, Henri Guézennec, da foll pevar bloaz goude ma oa krog da labourat en tour-tan: klevout a rae mouezhioù o lavarout dezhañ mont kuit. Gant an eil gward, Alain Menou, e oa c’hoarvezet ar memes tra. Adalek 1910 ez eus marvet tost da zek den en tour-tan.

## Labourioù reneveziñ

Abaoe 2011 e klask an SNPB (Société Nationale pour le patrimoine des Phares et Balises) reneveziñ an tour-tan, erruet en ur stad fall. Abaoe 2015 emañ war roll ar Monumantoù Istorel e Penn-ar-Bed.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Marine Traffic
* Phares de France
* Projet Tévennec - Société Nationale pour le Patrimoine des Phares et Balises

## Notennoù

* ↑ 1 mil-mor = 1 852 metr.
* 1 2 (fr) Le phare de Tévennec alias les portes de l'enfer.... Le Figaro Nautisme.
# Tour-tan Trezian

Emañ Tour-tan Trezian e kumun Plouarzhel, e Bro-Leon. En douaroù emañ, 500 metr diouzh ribl ar mor hag ur c’hilometr hanter diouzh Beg Korzenn.
Asambles gant tour-tan Beg Enez Konk e verk an hent d’ar bigi a dremen dre ganol ar Forn, etre Enezeg Molenez hag an douar-bras.
Kelc’hiek eo an tour ha moanoc’h er penn uhelañ eget en traoñ. E tu ar c’hreisteiz eo livet e gwenn. Savet eo bet gant mein greunit eus an Aber Ildud.

## Istor

Enaouet e voe an tour-tan evit ar wech kentañ d’ar 1añ a viz Genver 1894. En amzer-se ez ae en-dro gant gaz eoul. E 1900 e voe staliet un dever dre aezhenn direoul. Betek 1963 e voe graet gant an danvez helosk-se, aesoc’h da broduiñ ha da gas. D’ar 15 a viz Eost 1944 e voe tizhet an tour gant un obuz ha gwallaozet e voe ar skalier greunit. E 1946 e voe adenaouet an tour-tan. Lakaet e voe al letern da vont en-dro gant tredan adalek 1963 hag e 1984 e teuas an tour-tan da vezañ emgefreek. Betek neuze e oa ur gward oc'h ober war e dro ha lojet e veze hemañ en un ti bihan a oa e traoñ an tour. Abaoe 1987 e c’haller gweladenniñ an tour-tan en hañv.

## Liammoù diavaez

* Fichenn tour-tan Trezian e lec’hienn an DIRM NAMO (Direction InterRégionale de la Mer - Nord Atlantique-Manche Ouest)
* Ministrerezh ar Sevenadur, base Mérimée, fichenn niv. IA29000456
* Fichenn e renabl ar glad e Rannvro Breizh
* Tour-tan Trezian e Wiki-Brest
* Tour-tan Trezian (skeudenn)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tour-tan ar C'hreac'h

Tour-tan ar C'hreac'h zo un tour-tan el lec’h anvet « ar C'hreac'h » (ar c'hrec'h, an uhelenn), e gwalarn enez Eusa, e Breizh. Unan eus kreñvañ tourioù-tan aodoù Europa eo.

## Istor

* E miz Kerzu 1863 e voe enaouet an tan kentañ e lein un tour ront 46,50 m uhelder. Anv a oa bet da sevel un tour-tan e kornôg Eusa abaoe amzer Vauban, e dibenn ar XVII$^{vet}$ kantved.
* E 1867 e voe staliet, e-kichen an tour-tan, ur bouder (korn-boud) a veze lakaet da vont en-dro gant ur manej kezeg.
* E 1888 e voe tredanekaet ar gouleier. Hiziviken e voe taolet gant an tour-tan 2 vomm sked gwenn bep 10 eilenn. Kaset e voe al lampoù kozh da dour-tan ar Stif.
* E 1939 e voe staliet lampoù nevez. Evel-se e teuas an tour-tan da vezañ an hini kreñvañ er bed.

## Bremañ

Un tour ront eo, gant savadurioù en traoñ e stumm un U. Livet eo gant bandennoù gwenn ha du a-led. Seizh den a vez o labourat e-barzh, noz ha deiz. Aleshont e vez pellgontrollet meur a dour-tan all e departamant Penn-ar-Bed.
Abaoe 1988 emañ Mirdi an tourioù-tan hag ar balizennoù er savadur a zo e-harz an tour. Meret eo ar mirdi-se gant Park Naturel Arvorig. Ne c’haller ket gweladenniñ an tour.
Ur monumant istorel eo tour-tan ar C’hreac’h abaoe 2005.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn an Direction départementale des territoires et de la mer – tour-tan ar C’hreac’h.
* Skeudennoù eus tour-tan ar C’hreac’h
* Tour-tan ar C'hreac'h, el lec’hienn Patrimoine de France
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# United States Army Rangers

An United States Army Rangers a zo soudarded stadunanat eus an U.S. Army hag a zo bet o tremen dre unan eus an unvezioù hag a zo bet o tougen an anv ofisiel "Ranger". Alies e vez implijet an droienn evit ober anv eus ar soudarded nevez diplomet eus ar Ranger School, memes ma n'int ket bet c'hoazh o servij en un unvez "Ranger"; darn eus ar soudarded diplomet dre ur Skol Ranger ne vint biken o servij en un unvez Ranger ha graet e vez anezho neuze "Ranger barrek".

## Liammoù diavaez

* (en) US Army Ranger Association

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ranger qualified
# Universal Studios

Universal City Studios LLC, brudetoc'h evel Universal Pictures (raloc'h Universal Studios pe simploc'h Universal) zo ur studio filmoù stadunanat perc'hennet gant Comcast dre ur skourr eus an NBCUniversal. An embregerezh a voe savet e 1912 gant Carl Laemmle, Mark Dintenfass, Charles O. Baumann, Adam Kessel, Pat Powers, William Swanson, David Horsley, Robert H. Cochrane ha Jules Brulatour. Bez eo ar studio sevel filmoù koshañ e Stadoù-Unanet Amerika, ar pevare koshañ er bed goude Gaumont, Pathé ha Nordisk Film.
# United States Maritime Commission

United States Maritime Commission :
| Skoed-ardamez an USMC ||
| Krouidigezh | 29 a viz Even 1936 |
| Padelezh | 29 a viz Even 1936 - 24 a viz Mae 1950 |
| Sujidigezh | Gouarnamant SUA |
| Doare | Bodad kenwerzh war vor |
| Bro | Stadoù-Unanet Amerika |
| Anvioù all | "USMC" |
| kemmañ |
United States Maritime Commission a veze graet eus ur bodad frank eus ar gouarnamnt amerikan hag a oa bet krouet gant al lezenn Merchant Marine Act bloavezh 1936.
Kemer a rae plas ar United States Shipping Board hag a oa e plas abaoe ar C'hentañ Brezel-bed.

## Palioù an aozadur

* Ar pal pennañ a oa bet roet d'an USMC a oa da ginnig ur program evit renevesiñ ar flodad listri kenwerzh amerikan hag a oa o vont da gozh.
* An eil pal a oa da gavout peseurt doare bigi a vefe bet mat da sevel, ur 500 anezho, modern evit kemer plas ar-re bet savet abaoe ar C'hentañ Brezel-bed.

## Fin an USMC

Ar United States Maritime Commission a zo bet lamet d'ar 24 a viz Mae 1950.
# United States Army Air Forces

United States Army Air Forces (USAAF, "Nerzhioù Aerlu ar Stadoù-Unanet") a oa aerlu SUA e-pad an Eil brezel-bed betek miz Gwengolo 1947.

## Pennadoù kar

* United States Air Force

## Rummad kar

Rummad:Nijerezioù SUA aet d'ar strad e Breizh e-pad an Eil brezel-bed

## Liammoù diavaez

* The United States Army Air Forces in World War II
* Bomb Crossbow - bombezadegoù ouzh an diazlec'hioù fuc'helloù V1
# United States Space Corps

An United States Space Corps (USSC) zo ur steuñv a zegasfe ur c'hwec'hvet skourr d'an United States Armed Forces, ma vez krouet. Adkemer a rafe holl obererezhioù an United States Air Force evit ar pezh a denn d'an egor. Ar skourr a vefe karget da ziwall an egor hag ar c'hadoniezhoù brezel egorel.
Tabut a sav gant pennoù meur an US Air Force dre ma vefe lamet ul lodenn eus o arc'hant hag eus o c'hefridioù.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://edition.cnn.com/2017/07/07/politics/space-corps-bill-trnd/index.html
* ↑ http://fortune.com/2017/07/09/military-space-corps/
# United States Air Force

An United States Air Force pe US Air Force, berraet en USAF, eo aerlu Stadoù-Unanet Amerika. Savet eo bet e 1947.

## Gwelet ivez

* United States Army Air Forces (1941-1947)
* Armeoù ar Stadoù-Unanet

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# William Jones (yezhour)

Sir William Jones (28 Gwengolo 1746 – 27 Ebrel 1794) a oa ur yezhour eus ur familh kembreat ha saoz. Ganet e voe e Londrez, mab d'ar matematikour kembreat William Jones. Gwiraour e oa diouzh e vicher ha labourat a reas e Kolkata, en India. Sevel ha ren a reas an "Asiatic Society of Bengal" ; treiñ a reas oberennoù lennel eus India ha Pers e saozneg.
William Jones a voe unan eus an dud kentañ o verzout pegen heñvel e oa ar sañskriteg, an henc'hresianeg hag al latin ha disklêriañ a reas e tlee an teir yezh kozh-se dont diwar an hevelep mammenn, un henyezh hag a oa orin ivez ar yezhoù germanek ha keltiek. D'an henyezh-se e voe roet, diwezhatoc'h, an anv Indezeuropeg. Diwarni e oa deuet, emezañ, ar yezhoù indezeuropek, komzet en Europa hag en Azia. Diwezhatoc'h e voe lakaet yezhoù all ouzhpenn er familh yezhoù-se : ar yezhoù baltek, ar yezhoù slavek, an albaneg, an armenieg ha re all c'hoazh. E 1771 e voe embannet gant William Jones ur Grammar of the Persian Language, al levr kentañ da zeskiñ perseg dre ar saozneg. Treiñ a reas oberennoù lennegel persek hag a voe lennet gant barzhed eus Europa d'ar mare-se, tud evel George Byron pe Shelley.

## Levrlennadur

* Beekes, Robert S.P. (1995) Comparative Indo-European Linguistics. An introduction. Amsterdam: John Benjamins B.V.
* Campbell, Lyle. (1997). American Indian languages: The historical linguistics of Native America. New York: Oxford University Press. ISBN 0-1950-9427-1.
* Cannon, Garland H. (1964). Oriental Jones: A biography of Sir William Jones, 1746-1794. Bombay: Asia Pub. House Indian Council for Cultural Relations.
* Cannon, Garland H. (1979). Sir William Jones: A bibliography of primary and secondary sources. Amsterdam: Benjamins. ISBN 9-0272-0998-7.
* Cannon, Garland H.; & Brine, Kevin. (1995). Objects of enquiry: Life, contributions and influence of Sir William Jones. New York: New York University Press. ISBN 0-8147-1517-6.
* Franklin, Michael J. (1995). Sir William Jones. Cardiff: University of Wales Press. ISBN 0-7083-1295-0.
* Jones, William, Sir. (1970). The letters of Sir William Jones. Cannon, Garland H. (Ed.). Oxford: Clarendon P. ISBN 0-1981-2404-X.
* Mukherjee, S. N. (1968). Sir William Jones: A study in eighteenth-century British attitudes to India. London, Cambridge University Press. ISBN 0-5210-5777-9.
# William Michael Rossetti

William Michael Rossetti (Londrez, 25 Gwengolo 1829 – 5 C'hwevrer 1919) a oa ur skrivagner ha buruteller saoz. Dimeziñ a reas d'an arzourez Lucy Madox Brown ha bugale o doe.

## Buhez

Mab e oa d'un divroad italian, Gabriele Rossetti, ha d'e bried France Polidori. Breur e oa d'ar varzhez Varia Francesca Rossetti (1827-1876), d'al livour Dante Gabriel Rossetti (1828-1882) ha d'ar varzhez Christina Georgina Rossetti (1830-1894).
William M. Rossetti a voe unan eus seizh kensaver ar Pre-Raphaelite Brotherhood ("Breuriezh rakrafaelour") e 1848, ma voe pennaozer amofisiel ar gevredigezh hag embanner The Germ, ur gelaouenn a embannas peder niverenn e 1850.
E 1874 e timezas da Lucy Madox Brown, merc'h d'al livour Ford Madox Brown (1821-1893). Bugale o doe :
* Olivia Frances Madox (1875-1960) ; meulet e voe he ganedigezh en ur meulgan gant ar barzh Algernon Charles Swinburne (1837-1909) ;
* Gabriel Arthur, ganet e miz C'hwevrer 1877 ;
* Helen Maria, e miz Du 1879 ;
* gevelled, Mary Elizabeth ha Michael Ford, en Ebrel 1881. Michael a varvas en-bihan.
Dizoue e oa Lucy ha William, ha ne voe ket badezet o bugale, a voe skoliet er gêr gant ho mamm hag ur c'houarnerez, e-maez ar relijion.
E 1897 e timezas Olivia d'ur repuad italian anveliour, Antonio Agresti. Mont a rejont da chom da Italia. Eno e teuas Olivia da vezañ troourez ha skrivagnerez. Pa intañvezas e 1926 e kenlabouras gant ar barzh stadunanat Ezra Pound (1885-1972).
Gabriel Arthur, pe Arthur evel a veze graet anezhañ, a voe skiantour, hag a zimezas da Dora Lewis, ha bugale o doe.
Helen a voe livourez, hag e 1903 e timezas da C'hastone Angeli, un den klañvidik hag a varvas un toullad mizioù goude o eured. Ur verc'h dalif o doe, Imogen Lucy, e 1904.
D'ar 5 a viz C'hwevrer 1919 e varvas William M. Rossetti e Londrez, ha beziet eo e bered Highgate.

## Oberennoù

Darnel eo al listenn-mañ.
* 1850 : The Germ: thoughts towards nature in poetry, literature, and art
* 1869 : Essays on early Italian and German books of Courtesy
* 1876 : Walt Whitman
* 1878 : Lives of famous poets from Chaucer to Longfellow: with lists of minor poets whose biographies are not included
* 1880 : American poetry: a representative collection of the best verse by American writers
* 1886 : Memoir of Percy Bysshe Shelley
* 1889 : Dante Gabriel Rossetti as designer and writer

## Notennoù

* ↑ (en) (fr) Find A Grave
# William Katt

William Theodore Katt, anavezetoc'h evel William Katt, ganet e Los Angeles (California, Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 16 a viz C'hwevrer 1951, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
# William Morgan

William Morgan zo un anv brudet ha boutin e Kembre evel er broioù saoznek:

## Kembre

* William Morgan (marvet e 1584), eskob ha troour ar Bibl e kembraeg;
* William Morgan, Jezuist
* William Morgan (1750-1833), skiantour
* William Morgan (1801-1872), pastor gant ar Vadezourien.

## Stadoù-Unanet

* William Frend De Morgan (1839 - 1917), poder,
* William Morgan, filmaozer
* William Wilson Morgan (1906 - 1994), steredoniour
# William Lynch (lezenn Lynch)

Ar c'habiten William Lynch (1742–1820) a oa un den eus Pittsylvania County, e Virginia, e SUA, a lavare bout deraouer al "lynch law" hag al "lynching".
N'eo ket eñ ar William Lynch en dije graet ar William Lynch speech, prezegenn William Lynch, e 1712, a voe distaget 30 vloaz a-raok ma voe-eñ ganet.

## Lezenn Lynch

Ar gerioù "Lynch's Law", pe Lezenn Lynch, a oa anavezet a-benn 1782 abalamour d'un den anvet Charles Lynch hag a rae an anv-se eus e oberoù e 1780 a-enep un emsavadeg gant tud manet feal d'ar gurunenn saoz e-pad ar Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. An dud a oa diskred warne a veze barnet buan-ha-buan gant ur seurt lez-varn, kondaonet e vezent da vezañ skourjezet, kemeret o madoù digante, rediet da douiñ fealded d'ar galloud nevez, ha da vont d'an arme. Anavezet e voe oberoù eneplezenn Charles Lynch evel oberoù hervez lezenn goude gant Bodadeg Veur Virginia e 1782.

## Notennoù

* 1 2 Brent Tarter. "Lynch, Charles". American National Biography Online, February 2000.
# William Makepeace Thackeray

William Makepeace Thackeray , ganet d'an 18 a viz Gouhere 1811 hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Kerzu 1863, a oa ur skrivagner saoz. Brudet eo bet dre e labourioù flemmus, dresit-holl Vanity Fair, ur sell a-vras war ar gevredigezh saoz.
# William Lynch

William Lynch zo bet anv meur a zen:
* Willie Lynch, en dije distaget ar brezegenn anvet William Lynch speech
* William Lynch (diplomat) (1730-1785), politikour saoz ha diplomat,
* William Lynch (lezenn Lynch) (1742–1820), politikour stadunanat eus Virginia, den lezenn Lynch,
* William F. Lynch (1801–1865), kabiten e morlu Virginia, e penn arme ar C'hreisteiz pa voe taget Fort Fisher, North Carolina, gant arme an Hanternoz
# Tregigneg

Tregigneg (Treff de Guignec, Guignec e 1464, Treguinec e 1671) eo anv rann reter kumun an Trevoù, e Treger, m'emañ ar Roc'hioù ha karter Sant Wenole, en-dro d'ar chapel. Ur barrez e oa e penn kentañ ar XVII$^{vet}$ kantved, eus 1604 da 1632, met un drev hepken a-raok ha goude.
# Treglio

Treglio zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
# Tregon-Poudour

Tregon-Poudour :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Trégon |
| Anv gallek (ofisiel) | Trégon |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Plouvalae |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Aod an Emrodez |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Kumun | Bosez-Poudour |
| Kumun diskaret e | 2017 |
| Statud | Kumun dileuriet |
| Maer dileuriet Amzer gefridi | Mikaël Bonenfant 2020-2026 |
| Kod kumun | 22357 |
| Kod post | 22650 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 251 ann. (2014) |
| Stankter | ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 20 m bihanañ 3 m — brasañ 52 m |
| Gorread | 6,12 km² |
| Tregon-Poudour ||
| kemmañ |
Tregon-Poudour (Trégon e galleg) a oa ur gumun eus Breizh e Kanton Plouvalae e departamant Aodoù-an-Arvor.
Kendeuzet e oa bet gant Ar Genkiz-Yuzhael ha Plouvalae d'ar 1$^{añ}$ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Bosez-Poudour.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 21 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,91 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An alez-toet.
* An daol-vaen.
* Alez-toet « La Hautière ».
* Taol-vaen "La Ville-Tinguy".
* Kastell "Beaussais".
* Kastell "La Ville-Guérif".
* Maner "La Metterie".
* Daou gastell hag ur maner.
* Iliz katolik Sant Petrog.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost. E 1921 e voe dioueliet.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

### Tud
## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Tregont Mac'homer

An Tregont Mac'homer (Latin : Tyranni Triginta) zo ur strollad a dregont a dud (un nebeud anezho a oa bugale) meneget gant Trebellius Pollio en Historia Augusta peogwir o doa klasket skrapañ an titl a impalaer e-pad ren Gallienus. N'haller ket fiziout re en Historia Augusta hag an darn vrasañ eus ar glaskourien a gred en deus empennet an aozer un nebeud anezho da lakaat keñver-ha-keñver enkadenn an trede kantved ha marevezh Tregont Mac'homer Aten.

## O anvioù

An tregont Mac'homer eo : Cyriades, Postumus, Postumus Junior, Laelianus, Victorinus, Victorinus Junior, Marius, Ingenuus, Regalianus, Aureolus, Macrianus, Macrianus Junior, Quietus, Odaenathus, Herodes, Maeonius, Balista, Valens, Valens Junior, Piso, Aemilianus, Saturninus, Tetricus I, Tetricus II, Trebellianus, Herennianus, Timolaus, Celsus, Septimia Zenobia, Victoria (pe Vitruvia), Titus, ha Censorinus.
El listenn-se e kaver :
* Nav alouber eus ren Gallienus
* Un alouber eus ren Decius
* Daou alouber eus ren Claudius II hag Aurelianus
* Daou zen arall diaes da lec'hiañ
* Tri den n'o deus bet biskoazh ar galloud, war a seblant
* Pevar den n'o deus bet biskoazh ar galloud, kazi-sur
* Div vaouez ha c'hwec'h bugel n'o deus bet biskoazh ar galloud
* Tri anv empennet.
Hervez David Magie, an nav alouber a stourme ouzh Gallienus a voe :
* Postumus
* Laelianus
* Marius
* Ingenuus
* Regalianus
* Aureolus
* Macrianus hag e vibien, Macrianus Minor ha Quietus.
# Tregont Mac'homer Aten

An Tregont Mac'homer a oa un oligarkiezh staliet gant ar spartiz e Aten goude he faezidigezh e Brezel ar Peloponez e miz ebrel 404 kent Jezuz-Krist. He daou izel pennañ a oa Theramenes ha Critias, ur mignon eus Sokrates.
An tregont Mac'homer a zigrezk kalz gwirioù an Ateniz. Denesadur d'an reizhaouriezh a voe miret evit 500 uhelad. Da 3000 Antenad hepken e rojod ar gwir da zougen armoù pe da vezañ barnet gant ur juri. Da gantadoù a geodeourien e voe ret evañ ar c'hegid.
Kaset kuit eus ar galloud a voe an Tregont Mac'homer gant Thrasybulus hag e gevridi tebat e 403 kent Jezuz-Krist.
# Tregnago

Tregnago zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
# Tregonev

Tregonev :
| Ar maerdi. ||
| Bro istorel | Bro-Dreger |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Bear |
| Kod kumun | 22358 |
| Kod post | 22200 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphanie Caradec-Bocher 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwengamp-Pempoull Arvor-Argoad Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwengamp |
| Lec'hienn Web | http://www.mairie-tregonneau.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 559 ann. (2020) |
| Stankter | 88 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 36′ 44″ Norzh 3° 09′ 45″ Kornôg / 48.6122222222, -3.1625 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 120 m bihanañ 43 m — brasañ 135 m |
| Gorread | 6,32 km² |
| Tregonev ||
| kemmañ |
Tregonev a zo ur gumun eus Treger e Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

War lez kleiz an Trev emañ Tregonev. Kumunioù amezek : Skiñvieg; Pañvrid-ar-Beskont; Pabu; Plouizi; Kervoroc'h

## Anv

* Bernard Tanguy (1992) : "Tregoneau, 1461; Tregonneau, 1481"
* Hervé Abalain (2000) : "Village de Conéo, ou Coneau; cf. Languéno; Langonneau".

## Dezougen

* Ti-gar Tregonev-Skiñvieg.
* War al linenn hent-houarn Pempoull Gwengamp emañ Tregonev.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Brezel 1870-1871: mervel a reas daou soudard eus ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 24 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,21 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a yeas diwar wel e Jemeppe-sur-Sambre e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914, serjant e oa en 48vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taol-vaen Beuzeg-Vras.
* Peulaen Kervourc'h.
* Chapel Sant Erwan (1846).
* An iliz katolik
* Iliz katolik ha feunteun Itron-Varia (1858-1861-1863).
* Ti Beuzit-Vras.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv er vered en-dro d'an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2020 | → bremañ | Stéphanie Caradec-Bocher | | |
| Meurzh 2014 | 2020 | Jean-Luc Picaud | | Ijinour war e leve |
| Meurzh 1989 | Meurzh 2014 | Jean Ribaut | PS | War e leve |

## Tud

* Amédée Cozic (1880-1915), skrivagner brezhoneg, barzh "Karedik".

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Tregonev war al lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 3 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Westmalle (bier)

Bier Westmalle zo unan eus seizh bier trappist Belgia, breset en Abdij van Onze-Lieve-Vrouw van het Heilig Hart e Westmalle.

## Levrlennadur

* Jan B. Van Damme o.c.r., Cistercienzers of Trappisten te Westmalle, Westmalle, 1974
* Jan B. Van Damme o.c.r., Geschiedenis van de Trappistenabdij te Westmalle (1794-1956), Westmalle, 1977
* J. Van Remoortere, Ippa's Abdijengids voor Belgie, Lanno, 1990

## Liamm diavaez

trappistwestmalle.be