OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arondisamant Alençon

Arondisamant Alençon :
| Lec'hiadur arondisamant Alençon e departamant Orne ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Orne |
| Kod arondisamant | 61 1 |
| Pennlec'h | Alençon |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 86 365 ann. (2017) |
| Gorread | 1 406,13 km² |
| Stankter | 61 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 115 |
| kemmañ |
Arondisamant Alençon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Orne hag e rannvro Normandi.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Alençon e 11 kanton (betek 2014) hag e 133 c'humun :
* kanton Alençon-1 ;
* kanton Alençon-2 ;
* kanton Alençon-3 ;
* kanton Carrouges ;
* kanton Courtomer ;
* kanton Domfront ;
* kanton La Ferté-Macé ;
* kanton Juvigny-sous-Andaine ;
* kanton Le Mêle-sur-Sarthe ;
* kanton Passais ;
* kanton Sées.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Orne d'ar 1añ a viz Genver 2017. 115 kumun zo en arondisamant Alençon bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° R28-2016-12-20-009 portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Orne, Rouan, 20 Kerzu 2016
# Arondisamant Amiens

Arondisamant Amiens :
| Lec'hiadur arondisamant Amiens e departamant Somme ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Somme |
| Kod arondisamant | 80 2 |
| Pennlec'h | Amiens |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 305 112 ann. (2017) |
| Gorread | 2 358,34 km² |
| Stankter | 129 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 293 |
| kemmañ |
Arondisamant Amiens a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Somme hag er rannvro Hauts-de-France.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Amiens e 20 kanton (betek 2014) hag e 271 kumun.
* Kanton Acheux-en-Amiénois, gant 26 kumun
* Kanton Amiens-1 (Kornôg), gant 3 c'humun
* Kanton Amiens-2 (Gwalarn), gant 3 c'humun
* Kanton Amiens-3 (Biz), gant 2 gumun
* Kanton Amiens-4 (Reter), gant 3 c'humun
* Kanton Amiens-5 (Gevred), gant 2 gumun
* Kanton Amiens-6 (Kreisteiz), gant 1 gumun
* Kanton Amiens-7 (Mervent), gant 2 gumun
* Kanton Amiens-8 (Norzh), gant 3 c'humun
* Kanton Bernaville, gant 24 c'humun
* Kanton Boves, gant 23 c'humun
* Kanton Conty, gant 23 c'humun
* Kanton Corbie, gant 23 c'humun
* Kanton Domart-en-Ponthieu, gant 20 kumun
* Kanton Doullens, gant 14 kumun
* Kanton Hornoy-le-Bourg, gant 16 kumun
* Kanton Molliens-Dreuil, gant 27 kumun
* Kanton Picquigny, gant 21 gumun
* Kanton Poix-de-Picardie, gant 28 kumun
* Kanton Villers-Bocage (Somme), gant 24 c'humun
En Arondisamant Abbeville emañ Kanton Oisemont abaoe ar 1añ a viz Genver 2009. En Arondisamant Amiens edo a-raok.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù ar Somme d'ar 1añ a viz Genver 2017. 293 kumun zo en arondisamant Amiens bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de la Somme, Lille, 23 Kerzu 2016
# Arondisamant Angoulême

Arondisamant Angoulême :
| Lec'hiadur arondisamant Angoulême e departamant Charente ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Charente |
| Kod arondisamant | 16 1 |
| Pennlec'h | Angoulême |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 181 124 ann. (2017) |
| Gorread | 1 854,16 km² |
| Stankter | 98 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 117 |
| kemmañ |
Arondisamant Angoulême a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Charente hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Angoulême e 16 kanton (betek 2014) hag e 153 c'humun :
* kanton Angoulême-Reter ;
* kanton Angoulême-Norzh ;
* kanton Angoulême-Kornôg ;
* kanton Aubeterre-sur-Dronne ;
* kanton Blanzac-Porcheresse ;
* kanton Chalais ;
* kanton La Couronne ;
* kanton Gond-Pontouvre ;
* kanton Hiersac ;
* kanton Montbron ;
* kanton Montmoreau-Saint-Cybard ;
* kanton La Rochefoucauld ;
* kanton Ruelle-sur-Touvre ;
* kanton Saint-Amant-de-Boixe ;
* kanton Soyaux ;
* kanton Villebois-Lavalette.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Charente d'ar 1añ a viz Genver 2017. 117 kumun zo en arondisamant Angoulême bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° R75-2016-12-30-001 portant modification des limites territoriales des arrondissements de Charente, Bourdel, 30 Kerzu 2016
# Arondisamant Annecy

Arondisamant Annecy :
| Lec'hiadur arondisamant Annecy e departamant Savoia-Uhel ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Savoia-Uhel |
| Kod arondisamant | 74 1 |
| Pennlec'h | Annecy |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 284 358 ann. (2017) |
| Gorread | 1 259 km² |
| Stankter | 226 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 10 |
| Kumunioù | 93 |
| kemmañ |
Arondisamant Annecy a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Savoia-Uhel hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Annecy e 10 kanton hag e 93 kumun :
* kanton Alby-sur-Chéran ;
* kanton Annecy-Biz ;
* kanton Annecy-Gwalarn ;
* kanton Annecy-Kreiz ;
* kanton Annecy-le-Vieux ;
* kanton Faverges ;
* kanton Rumilly ;
* kanton Seynod ;
* kanton Thônes ;
* kanton Thorens-Glières.
# Ann Rocard

Ann Rocard (ganet d'an 23 C'hwevrer 1954) zo ur sonerez hag skrivagnerez c'hallek evit ar vugale. Kar a-bell eo d'ar politikour Michel Rocard.
# Ann Coulter

Ann Hart Coulter, bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1961, zo ur rendaelourez politikel ha stourmerez mirour, ur skrivagnerez hag un alvokadez stadunanat. Alies e vez gwelet er skinwel pe glevet er skingomz o reiñ he soñjoù a-zivout darvoudoù foran pe brevez.
Ganet e voe e New York City en ur familh mirourien, ha desavet e New Canaan (Connecticut). Pa oa o studiañ an Istor e Cornell University e voe entanet muioc'h-mui gant ar mennozhioù mirour rik. D'ar mare-se e sikouras da sevel ar The Cornell Review, ur gazetenn dizalc'h embannet gant studierien he skol-veur.
Brudet eo evit implij troiennoù dichek, evit kaout savboentoù strizh ha bezañ helavar. Un Éric Zemmour stadunanat a reer anezhi a-wechoù. Flemmus ha drouk eo gant an Strollad Demokratel hag ar pezh a soñj dezhi bezañ tu kleiz ar politikerezh stadunanat. Embann a ra anat n'eo ket neptu, ha plijout a ra dezhi plantañ reuz.

## Oberennoù

* 1998 : High Crimes and Misdemeanors: The Case Against Bill Clinton, Washington DC, Lanham, MD - Regnery Pub (ISBN 978-0-89526-360-5)
* 2002 : Slander: Liberal Lies About the American Right, New York, NY - Crown (ISBN 978-1-4000-4661-4)
* 2003 : Treason: Liberal Treachery from the Cold War to the War on Terrorism, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-1-4000-5030-7)
* 2004 : How to Talk to a Liberal (If You Must: The World According to Ann Coulter, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-1-4000-5418-3)
* 2006 : Godless: The Church of Liberalism, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-1-4000-5420-6)
* 2007 : If Democrats Had Any Brains, They'd Be Republicans, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-0-307-35345-0)
* 2009 : Guilty: Liberal "Victims" and Their Assault on America, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-0-307-35346-7)
* 2011 : Demonic: How the Liberal Mob Is Endangering America, New York, NY - Crown Forum (ISBN 978-0-307-35348-1)
* 2012 : Mugged: Racial Demagoguery from the Seventies to Obama, New York, NY - Sentinel HC (ISBN 978-1-59523-099-7)
* 2013 : Never Trust a Liberal Over 3 – Especially a Republican, Washington, DC - Regnery Publishing (ISBN 978-1621571919)
* 2015 : Adios, America: The Left's Plan to Turn Our Country Into a Third World Hellhole, Washington, DC - Regnery Publishing (ISBN 978-1621572671)
* 2016 : In Trump We Trust: E Pluribus Awesome!, New York City - Sentinel (ISBN 978-0735214460)
# Ann Griffiths

Ann Griffiths (1776–1805) a oa ur varzhez kembraek ha saverez meulganoù kristen.

## Buhez

Ganet e voe Ann Thomas e miz Ebrel 1776 e kêr Dolwar Fechan e parrez Llanfihangel-yng-Ngwynfa, nepell diouzh Llanfyllin e kontelezh kozh Sir Drefaldwyn (bremañ e Powys). Merc’h e oa da John Evan Thomas, labourer-douar ha fabrik, ha d’e wreg Jane. Div c’hoar ha daou vreur he doa.
Desavet e voe Ann er feiz anglikan. E 1794, pa oa 18 vloaz, e varvas he mamm. Treiñ a reas Ann ouzh ar vetodouriezh, da-heul he breudeur, goude klevet prezegennoù Benjamin Jones eus Pwllheli.
Dimeziñ a reas da Thomas Griffiths, ul labourer-douar eus Meifod, metodour eñ ivez. Mervel a reas er gwentloù e miz Eost 1805, d’an oad a 29 bloaz, ha douaret e voe e Llanfihangel-yng-Ngwynfa.

## Skridoù

Lezel a reas Ann Griffiths un toullad skridoù kembraek war he lerc’h, hag a voe embannet goude he marv gant ar pastor metodour John Hughes eus Pontrobert hag e wreg Ruth.
En he barzhonegoù e eztaole he feiz kristen ha diskouez a rae he anaoudegezh eus ar Skriturioù sakr. Hi eo brudetañ saverez meulganoù Kembre. Ha hiziv c’hoazh e seller outi evel ur skrivagnerez a-zoare. Skrivet en deus Saunders Lewis, diwar-benn he barzhoneg hirañ Rhyfedd, rhyfedd gan angylion... ("Marvailhus, marvailhus d’an aelez…"), e oa anezhañ "unan eus pezhioù kaerañ barzhoniezh relijiel Europa".
Brudet eo he meulgan Wele'n sefyll rhwng y myrtwydd hag alies e vez kanet e Kembre, war don Cwm Rhondda.
Evel Mari Jones (1784–1864), ur Gembreadez paour hag a gerzhas da gêr Y Bala da brenañ ur Bibl, e teuas Ann Griffiths, e Kembre an XIX$^{vet}$ kantved, da vezañ un harozez evit ar brotestanted.

## Liamm diavaez

* Lec’hienn diwar-benn Ann Griffiths – Skol-veur Kerdiz
# Ann Radcliffe

Ann Radcliffe (bet ganet Ward d'an 9 a viz Gouere 1764 e Holborn, Londrez ha marvet er memes kêr d'ar 7 a viz C'hwevrer 1823) a oa ur skrivagnerez vreizhveuriat. He skridoù a renker el lennegezh c'hotek. Mervel a reas abalamour d'ar skeventfo.

## He buhez

Bugel nemetañ William ha Ann Ward e oa Ann Radcliffe. E 1788 e timezas gant William Radcliffe, hag eñ o labourat e bed ar gwir. He gwaz a zilezas e vicher a-benn labourat war dachenn al lennegezh. Perc'henn hag embanner ar gazetenn the English Chronicle e voe ivez. Broudañ a reas ivez he wreg da stagañ gant ar skrivañ. E 1789 e lakaas Ann embann he levr kentañ, anvet The Castles of Athlin and Dunbayne. Ennañ e kont istorioù merc'hed yaouank en em gav e kestell skrijus perc'hennet gant baroned kevrinus. Berzh a reas holl he levrioù e bed ar vourc'hizien hag e hini ar vrientinelezh, ha dreist-holl e-touez ar merc'hed. Menegomp : The Sicilian Romance e 1790, The Romance of the Forest (1791), The Mysteries of Udolpho (1794) pe c'hoazh The Italian e 1797.
# Anna-Vari Arzur

Anna-Vari Arzur, bet ganet d'an 10 a viz Ebrel 1921 e Plouvien (Bro-Leon) ha marvet e Boc'harzh d'ar 7 a viz Mae 2009, a oa ul leanez hag ur stourmerez evit ar brezhoneg.
Ganet e oa bet en ur familh labourerien-douar eus Bro-Leon hag e brezhoneg e voe desavet evel he breudeur hag he c'hoarezed. Goude he studioù e teuas da vezañ kelennerez matematik ha fizik e Lesneven, adalek 1945. Diwezhatoc'h e teuas da vezañ stummerez e kreizenn stummañ pedagogel ar skolioù kristen e Brest. Adalek 1970 e krogas da gelenn brezhoneg d'he skolidi, ouzhpenn ar fizik. Ganti e voe bountet da zigeriñ klasoù diyezhek brezhoneg-galleg er skolioù katolik e dibenn ar bloavezhioù 1980.
Ur wech aet war he leve e krouas Skolig-al-Louarn e 1982. Ur gevredigezh e oa Skolig al Louarn, hag a oa war un dro ur greizenn sevenadurel vreizhek e Plouvien hag un ti-embann a embannas levrioù e galleg pe divyezhek diwar-benn Breizh, savet gant ur bern skolidi asambles, evel Dis, raconte-moi la Bretagne - Kont din 'ta istor va Bro e 1987, Dis, montre-moi la Bretagne - Va Bro, etre eur zell hag eur gwél e 1989, Dis, explique-moi la naissance de mon pays - Va bro, gwechall ha bremañ e 1992 ha Dis-moi comment ils parlent - Komzou tud va bro e 1994.
Garedonet e voe he labour evit ar brezhoneg gant Kolier an Erminig e 1993 ha gant ar Priz Herve ar Menn e 1994.

## Gwelet ivez

* Skolig al Louarn

## Liammoù diavaez

* Centre culturel Skolig al louarn
* Pennad diwar he fenn en Télégramme
# Anna (mamm Shmouel)

Anna, unan eus div wreg Elkana a c'hanas Shmouel hervez Kentañ Levr Shmouel ar Bibl.
Gaonac'h oa met selaouet e voe he fedenn gant Doue. Pa voe ganet Shmouel e voe gouestlet da Zoue (1S 1,26-28). Goude Shmouel e c'hanas tri mab ha div verc'h (1S 2, 21).
# Anna Aloysia Maximiliane von Lamberg

Anna Aloysia Maximiliane Louise von Lamberg, pe Anna Aloysia Esterle (? - 1738) a oa ur gontez aostrian a voe serc'h d'ar roue Aogust II, roue Pologn, ha da Aleksander Benedykt Sobieski a bep eil. Anavezet eo en istor evel Kontez Esterle.
Merc'h e oa Maximiliane d'ar c'hont aostrian Kaspar Friedrich von Lamberg-Kunstadt ha d'e gentañ pried Marie Františka Terezie Hýzrlová z Chodů, un itron tchek En 1695 e timezas d'ar c'hont Franz Michael Hiserle (Esterle) von Chodau (Hýzrle z Chodů e techekeg, Hýzrlové z Chodů e poloneg). Dont a reas da vout serc'h Aogust II pe e 1696, ha da chom gantañ betek 1699, pe 1704 (hervez oberourez al levr Sex with Kings). He fried kentañ a zizimezas diganti e 1697, hag e 1698 ec'h addimezas Anna Aloysia da Gustav Hanibal von Oppersdorff (Oppersdorf). D'an 1 a viz Du 1698 e c'hanas ur mab, graf von Oppersdorf, hag Aogust II an hini e oa e dad, a greder.. Prestik goude e c'hanedigezh e varvas ar bugel. Echuiñ a reas he darempred gant ar roue pa glevas Aogust e veze Maximiliane o taremprediñ gwazed all eus al lez: reiñ a reas 24 eur dezhi da guitaat ar vro.
Diwezhatoc'h, e Wrocław, e teuas da vout serc'h Aleksander Benedykt Sobieski, a oa bet kevezer Aogust e dilennadeg 1697 da vout roue Pologn.
Mervel a reas d'an 28 a viz Mezheven 1738 en Wrocław. He fried, ar c'hont Graf von Oppersdorff (Oppersdorf) a varvas d'an 29 a viz Kerzu 1744 en Kostelec nad Orlicí.

## Notennoù

* ↑ cs:Hýzrlové z Chodů
* 1 2 Herman, Eleanor, Sex with Kings, New York: HarperCollins, 2004. ISBN 0-06-058543-9
# Anna Akhmatova

Anna Akhmatova Анна Ахматова :
| Poltred Anna Akhmatova gant Kouzma Petrov-Vodkin, 1922 ||
| Anv ofisiel | Анна Андреевна Горенко Anna Andreevna Gorenko |
| Obererezh | Barzhez, troerez, skrivagnerez buhezskrid |
| Ganedigezh | 23 a viz Mezheven 1889 Odesa, Impalaeriezh rusian |
| Marv | 5 a viz Meurzh 1966 Moskov, URSS |
| Yezh skrivañ | Rusianeg |
| Luskad lennegel | Akmeouriezh |
| kemmañ |
Anna Akhmatova (pe Анна Ахматова e ruseg, Anna Ac'hmatova e brezhoneg), ganet d'an 23 a viz Mezheven 1889 ha marvet d'ar 5 a viz Meurzh 1966, a oa anv-pluenn ar varzhez rusek Anna Andreïevna Gorenko (Анна Андреевна Горенко e ruseg), unan eus gwellañ barzhed an XXvet kantved, hag eus al lennegezh rusek. En e oberenn e teu kaoz alies eus an amzer o tremen, eus an eñvor, hag eus pegen diaes skrivañ dindan gwask ar stalinouriezh.
Lesanvet e oa bet Rouanez an Neva, hag ivez Ene Oadvezh an Arc'hant.

## He buhez
### He yaouankiz

Ganet e oa e Bolchoï Fontan, e-tal-kichen Odessa, ha hi trede a c'hwec'h bugel. Ijinour a vor e oa he zad. Adalek 1890 ez eas an tiegezh da chom da Tsarskoïe Selo, ma chomas Anna betek he 16 vloaz. Tud a beadra e oa he zud, hag abred e teskas galleg e Tsarskoïe Selo. Da 11 vloaz e krogas da skrivañ galleg met Evgueni Baratynski hag Pouchkine e oa e varzhed muiañ-karet. Gant aon ralk fallvrud war e anv e choulennas he zad diganti kemm hec'h anv en hec'h embannadurioù: kmer a reas Akhmatova da anv-pluenn dre ma oa anv he mamm-gozh tatar. Pa zispartias he zud e 1905 ez eas da chom gant he breudeur ha c'hoarezed, ha goude kregién da studiañ ar gwir en ur skol merc'hed e Kiev.
E-kerzh he studioù e reas anaoudegezh gant ar barzh Nikolai Goumilev, a reas al lez dezhi hag a zimezas dezhi e 1910. Miz mel a voe gante, beaj da Bariz. Ha dilezet ar wreg yaouank gant he gwaz a skampas da Afrika. Hi a veajas e-pad daou vloaz etre Italia ha Pariz. En Italia evoe merket don gant an tisavouriezh. E Pariz e tegouezhas gant Amedeo Modigliani, a voe brudet e boltredoù treset anezhi.
Eus hec'h eured gant Goumilev, he devo ur mab, Lev Goumilev a vo un istorour a bouez hag a grouas luskad an « eurazouriezh ».

## Hec'h oberennoù

Hec'h oberenn zo anezhi barzhonegoù lourennek berr kenkoulz ha meurganoù diwar-benn marvezh ar spont stalinian evel Requiem.
* Al levr " Requiem " e oa bet troet e brezhoneg gant Koulizh Kedez e 1997.

### An « Oadvezh Arc'hant »

Gant Akhmatova, Ossip Mandelstam ha Goumilev, an deraouer al luskad, e voe krouet an akmeouriezh,

## Liammoù diavaez

* Barzhoneg gant Anna Akhmatova : Requiem
* Anna Akhmatova: Icône de la souffrance russe.
# Bran (steredeg)

Ar Vran (Corvus, berraet e Crv) zo ur steredeg eus an hantervoul su.

## Steredennoù heverkañ

* Alchita / α Crv
* Kraz / β Crv
* Algorab / δ Crv
* Minkar / ε Crv

## Traoù oabl

* Galaksioù ar Mourrennoù
* NGC 4027
* NGC 4361

## Gwelet ivez

* Korf-egor
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bran mac Febail

Bran fab Febail, pe Bran Mac Febail, zo un den eus gwengelouriezh Iwerzhon hag eus Immram Brain, a zo sachet gant ur bansidh (pe korriganez) d'ar Bed All, ar Sidh.

## Pennadoù kar
### E kelc'h Uladh

* Tochmarc Étaíne ("The Wooing of Étaín")
* Serglige Con Culainn ("The Wasting Sickness of Cúchulainn")
* Tochmarc Luaine ("The Wooing of Luan")

### Kelc'hioù ar Rouaned

* Immram Brain maic Febail
* Echtra Cormaic maic Airt ("The Adventure of Cormac mac Airt")
* Compert Mongáin ("Ganidigezh Mongán")

### Mythological Cycle

* Lebor Gabála Érenn ("The Book of Invasons"), First Recension
* Altram Tige Dá Medar ("The Nourishment of the Houses of Two Milk-Vessels")

### A bep seurt

* Sanas Cormaic ("Cormac's Glossary")
# Branca de Portugal

Branca de Portugal zo anv meur a briñsez pe infantez e Portugal.
* Branca de Portugal, itron Guadalajara, itron Guadalajara (1192-1240), merc'h da Sancho Iañ Portugal, roue Portugal
* Branca de Portugal, Beskontez Huelgas, abadez kouentoù Lorvão ha Huelgas (1259-1321), merc'h henañ Afonso III Portugal
* Branca de Portugal (1388) (1388-1389), merc'h henañ João Iañ Portugal, marvet da ur bloaz
* Branca de Portugal (1398) (1398), merc'h da João Iañ Portugal
# Bran Hen

Bran Hen, pe Brân Hen, evel ma skriver e kembraeg, a oa ur priñs brezhon e Bryneich, en Hanternoz Kozh Enez Vreizh, war-dro dibenn ar Vvet kantved.
Mab e oa da Dyfnwal Moelmud, roue Bryneich, unan eus rouantelezhioù brezhon ar vro. Ren a reas ivez met n'eo ket sklaer pe e renas goude e vreur Cyngar ap Dyfnwal pe araokañ.
Eñ eo marteze an hini en deus maget mojenn Brân Galed hag e gorn tarv hud.
| En e raok: Dyfnwal Moelmud pe Cyngar ap Dyfnwal | Roue Bryneich ) war-dro 490 | War e lerc'h: Cyngar ap Dyfnwal pe Morgan Bulc |
Dyfnwal Moelmud · Cyngar ap Dyfnwal · Bran Hen · Morgan Bulc · Coledauc ·
# Brancaleone (Italia)

Brancaleone zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Brancaster

Brancaster zo ur gêriadenn e Bro-Saoz, war aod hanternoz kontelezh Norfolk, hag aod kreisteiz The Wash, ur 35 km er gevred da King's Lynn. E 2001 e oa bet kontet 897 a dud o chom enni.

## Istor

Ul lec'h annezet eo abaoe an Henamzer : ur c'hreñvlec'h roman anvet Branodunum a voe savet eno en III$^e$ kantved da evezhiañ The Wash da ziwall diouzh ar Saksoned, evel ar c'hreñvlec'hioù all a-hed al Litus Saxonicum (aod ar Saksoned).

## Anv

* ND XXVIII$_6$ (tresadenn) : BRANODUNO, BRANADUNO; XXVIII16 (titouroù) : Praepositum equitum Dalmatorum Branodunensium (Branodun), BRANODUNO, BRANADUNO.
Talvoudegezh : *bran(n)o = bran + *dub(os) = liv du, pe *dun-um = kreñvlec'h ?
* Bramcestria c. 960; Broncestra 1086 DB; Roman station at Branodunum (probably crow fort) (cf. A.D Mills)

## Levrlennadur

* Ordnance Survey : Map of Roman Britain. Southampton. 1956
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : Oxford Dictionary of British Place Names. Oxford University Press. 1991 ... 2003
# Bran louet

Bran louet :
| Ur vran louet Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Corvus |
| Anv skiantel ||
| Corvus cornix Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vran louet (liester brini louet) a zo un evn eus ar c'herentiad Corvidae hag eus ar genad Corvus. Corvus cornix eo e anv skiantel. Betek 2002 e veze rummet evel un isspesad eus ar vran zu, met abaoe e vez rummet en e bart e-unan, goude enklaskoù war an DNA.

## Annez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bran (evn)

Graet e vez alies gant ar ger bran (liester: brini) en un doare diresis evit ober anv eus evned ar genad Corvus, hag a-wechoù evned all du pe zuoc'h eus ar c'herentiad Corvidae evel Pyrrhocorax. Ent-strizh e talvez evit ar vran zu (Corvus corone).

## Ar seurtoù brini

E-touez ar brini emañ:
* Ar brini du (Corvus corone)
* Ar brini louet (Corvus cornix)
* Ar fraved (Corvus frugilegus) anvet ivez “brini koad”
* Ar marc'hvrini (Corvus corax) anvet ivez “brini bras”
* Ar c'havaned tour (Corvus monedula) anvet ivez “brini tour”
* Ar c'havaned beg melen (Pyrrhocorax graculus)
* Ar c'havaned beg ruz (Pyrrhocorax pyrrhocorax) anvet ivez "brini beg ruz”

## A bep seurt

E galleg e vez graet corbeau (= bran) eus un den hag a gas lizheroù flatriñ ha falstamall disin. Dont a ra diwar film Henri-Georges Clouzot, Le Corbeau, deuet er-maez e 1943.

## Gwelet ivez

* Morvran
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bran zu

Bran zu :
| Ur vran zu, luc'hskeudennet e Planten un Blomen (kreiz Hamburg, Alamagn). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Corvus |
| Anv skiantel ||
| Corvus corone Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vran zu, ar vran du (liester : brini du) zo ur spesad golvaneged, Corvus corone an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Evitañ da gavout mat ar gagnoù e kemer amprevaned, bronneged bihan, buzhug, divelfenneged, greun, had ha vioù ivez.

## Annez hag isspesadoù

| ██ Tiriad ar vran zu. | Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Eurazia : Corvus corone corone, e kornôg Europa, C. c. orientalis, e kreiz ha reter Azia. |

## Liammoù diavaez

* (en) Corvus corone war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Corvus corone war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diret eo ar c'hemmadur D/Z goude N.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, p.314b : CORBEAU.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Corvus corone.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Belmonte Piceno

Belmonte Piceno zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
# Belmonte de Campos

Belmonte de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
# Belmonte de San José

Belmonte de San José zo ur gumun e Spagn, e komark Gúdar-Javalambre e proviñs Teruel, en Aragón. 154 a dud a oa enni e 2021.
# Belmonte de Tajo

Belmonte de Tajo zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Belmonte del Sannio

Belmonte del Sannio zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Belmonte Castello

Belmonte Castello a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
# Belmonte de Miranda

Belmonte de Miranda zo ur gumun e Spagn en Asturiez, war lez ar stêr Pigüeña. D'ar 1añ a viz Genver 2022 e oa 1 425 a dud o chom enni. [[File:Belmonte_de_Miranda.png|thumb|center|{{legend|#000081|Sede pelec'h emañ Belmonte de Miranda en Asturiez.]]

## Parrezioù

Seitek parrez zo er gumun.
| Agüera (Augüera) Almurfe Begega (Bixega) Belmonte (Belmonte/Balmonte) Castañedo (Castañéu) Cuevas Las Estacas Leiguarda (Lleiguarda) | Llamoso (Ḷḷamosu) Montovo (Montoubu) Quintana San Bartolomé San Martín de Lodón (Samartín de Llodón San Martín de Ondes (Samartín d'Ondes) Vigaña |

## Notennoù

* ↑ (es) Instituto Nacional de Estadística
# Belmonte de Gracián

Belmonte de Gracián zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Belmonte in Sabina

Belmonte in Sabina zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Belmonte Mezzagno

Belmonte Mezzagno zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Baião (Portugal)

Baião zo ur gumun eus Portugal, e distrig Porto.
# Bakaiku

Bakaiku zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.