OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Johann Arnold Nering

Johann Arnold Nering (hag ivez Nehring) (13 a viz Genver 1659 e Wesel - 21 a viz Here 1695 e Berlin) a oa un tisavour eus Marzioù Brandenburg.
Marteze a-walc'h e voe stummet en Izelvroioù. A-benn klokaat e stummadur e veajas da Italia er bloavezhioù 1677-1679.
E 1682 e kemeras perzh e sevel kastell Köpenick, hag e soñjer e reas war-dro an nor, ar chapel hag ar palier. Da vare ren ar priñs-dilenner Friedrich Wilhelm e voe lakaet da bennijinour ar priñs-dilenner e 1684. Er bloavezhioù goude e voe lakaet da goronal-ijinour e penn an arme.
Goude ma vefe bet lakaet Friedrich III (deuet da vezañ an impalaer Friedrich Iañ Prusia e 1701) e penn Prusia e 1688 e voe anvet Nering er bodad e karg eus sevel Friedrichstadt e Berlin, ma reas war-dro gwiriañ tri c'hant raktres ti giz ar vourc'hizien daou estaj dezho. Nering a reas ivez war-dro sevel Gendarmenmarkt e Berlin.
Anvet e voe da rener dreistframmoù Brandenburg d'an 9 a viz Ebrel 1691. Sur a-walc'h e reas Nering war-dro savadurioù kornôg Berlin hag ar Brandenburg; hag ivez kemmañ ha brasaat kastell Oranienburg (1690–94), Langen Brücke (hiziv an deiz Rathausbrücke, 1692–95), Hetzgarten (1693), Parochialkirche Berlin ha lodennoù eus arsanailh ar gêr (1695).
Nering a savas ivez steuñv ti-annez hañv Sophie Charlotte von Hannover, deuet da vezañ kastell Charlottenburg. Pa voe lakaet Sophie Charlotte da impalaerez e 1701, e voe soñjet e oa ret sevel savadurioù dibar da vat : kemmoù bras a voe degaset neuze e lodenn greiz ar c'hastell, lesanvet hiziv an deiz Neringbaus.
E 1892 e voe roet e anv d'ur straed tost ouz kastell Charlottenburg.

## Levrlennadur

* http://mdz10.bib-bvb.de/~db/bsb00008381/images/index.html?seite=433 Nering war lec'hienn Allgemeine Deutsche Biographie
* http://mdz10.bib-bvb.de/~db/0001/bsb00016337/images/index.html?seite=80 Nering war lec'hienn Allgemeine Deutsche Biographie
* Gerda Nehring: Johann Arnold Nering: ein preußischer Baumeister. Essen 1985. (2. Aufl. Böblingen 2002, ISBN 3-00-009428-8)

## Liamm diavaez

* Nering war lec'hienn Deutsche Nationalbibliothek
# Johann Christian Ludwig Abeille

Johann Christian Ludwig Abeille , bet ganet d’an 20 a viz C'hwevrer 1761 e Bayreuth hag aet d’an Anaon d’an 2 a viz Meurzh 1838 e Stuttgart, a oa ur pianoour ha saver tonioù alaman.

## Un nebeud oberennoù

* Amor und Psyche, Singspiel e pevar arvest, levrig: Franz Karl Hiemer, kentañ abadenn: 18. Januar 1800, Stuttgart, Hoftheater
* Der Hausmeister, Singspiel en daou arvest, kentañ abadenn: 1805, Stuttgart
* Peter und Aennchen, Singspiel en daou arvest, levrig: Franz Karl Hiemer, diwar Charles Simon Favart Annette et Lubin, 29 a viz Gwengolo 1809, Ludwigsburg
* Fantaisie für Klavier op. 4
* Grand Trio für Klavier, Violine und Violoncello C-Dur op.20, 1798, Offenbach am Main
* Klavierkonzert in B-Dur op.5, 1793, Offenbach
* Konzert für Klavier zu 4 Händen und Orchester op.6, 1793, Offenbach
* Sonate für Klavier zu vier Händen op. 22
* Der Aschermittwoch oder Cantate für Klavier op. 11, 1798, Augsburg
* Die entschlafene Liebe, Lied
* Lieder diwar barzhonegoù gant Hübner, 1788 Stuttgart, 1791 Stuttgart
* Barzhoneg gant Florian, Heilbronn 1795
# Johann Friedrich

Johann Friedrich zo un anv-badez alamanek kevrennek.

## Tud

* Johann Friedrich von Sachsen, anv meur a zen
* Johann Friedrich (Pommern) (1542–1600), Dug Pommern-Wolgast-Stettin
* Johann Friedrich (Württemberg) (1582–1628), Dug Württemberg
* Johann Friedrich (Pfalz-Hilpoltstein) (1587–1644), Pfalzgraf ha dug Pfalz-Hilpoltstein
* Johann Friedrich (Braunschweig-Calenberg) (1625–1679), Dug Calenberg
* Johann Friedrich von Württemberg (1637–1659), Erbprinz
* Johann Friedrich (Brandenburg-Ansbach) (1654–1686), Markgraf Brandenburg-Ansbach
* Johann Friedrich von Anhalt-Zerbst (1695–1742), Priñs Anhalt-Zerbst ha jeneral
* Johann Friedrich (Schwarzburg-Rudolstadt) (1721–1767), Fürst Schwarzburg-Rudolstadt
* Johann Friedrich Gmelin (1748-1804), naturour ha kimiour alaman.

## Pennad kar

* Johannes Friedrich
# Johann Anton Güldenstädt

Johann Anton Güldenstädt (26 a viz Ebrel 1745 e Riga, Latvia – 23 a viz Meurzh 1781 e Sant-Petersbourg, Rusia) a oa un Alaman eus ar broioù balt a voe naturour hag ergerzher e servij Impalaeriezh Rusia.
Yaouank e oa c'hoazh pa varvas e dud. Mont a reas da studiañ apotikerezh, louzawouriezh ha skiantoù an natur da Verlin, adalek 1763. Da 22 vloaz e tapas un doktorelezh mezegiezh e skol-veur Frankfurt an der Oder. Er bloaz war-lerc'h, e 1768 ez eas gant tud eus Akademiezh rusian ar Skiantoù da ergerzhet kreisteiz Rusia, war c'houlenn an impalaerez Katelin II. Beajiñ a reas Güldenstädt, asambles gant Samuel Gottlieb Gmelin, dre Ukraina, rannvro Astrac'han, menezioù Kaokaz ha betek Jorjia, hag a oa dianav a-walc'h d'ar Rusianed da neuze. E miz Meurzh 1775 e tistroas ar veajourien da Sant-Petersbourg. Er mizioù hag er bloavezhioù war-lerc'h e embannas pennadoù en alamaneg hag e latin, diwar-benn istor, douaroniezh ha natur ar broioù a oa bet ergerzhet gantañ. Met mervel a reas e miz Meurzh 1781, gant an derzhienn, hag embannet e voe ar braz eus e labour gant Peter Simon Pallas, gant an titl Reisen durch Russland und im Caucasischen Gebürge (1787–91) ("Beajoù dre Rusia hag e menezioù Kaokaz").
Gant an ergerzhadenn-se e voe desket ur bern traoù diwar-benn douaroniezh, douarouriezh, loened, plant ha yezhoù ar rann-se eus ar bed. Gant Güldenstädt e voe deskrivet pizh yezhoù Kaokaz, evel ar yezhoù kartvelek. Ar wech kentañ e oa da skiantourien mont da studiañ ar broioù-se a-dost. Diouzhtu goude ar veaj-se e krogas ar Rusianed da ziskouez o interest evit ar broioù-se. Hag un tammig diwezhatoc'h e teuas Jorjia da vezañ ur vro "gwarezet" gant Rusia, dre Feur-emglev Georgievsk.
E louzawouriezh e reer gant ar berradur "Gueldenst" evit ar skiantour-se, en anavadurioù skiantel ar plant.

## Liamm diavaez

* Google Books - levrioù Güldenstädt
# Johann Bauer

Johann Hermann Bauer a zo bet ganet d'an 30 a viz Even 1861 e Praha (Tchekia) ha marvet gant an droug-skevent d'ar 5 a viz Ebrel 1891 e Görz (en Aostria-Hungaria er c'houlz-se, en Italia bremañ).
Mestrc'hoarier echedoù aostrian.
Anavezet eo dreist-holl abalamour d'ur bartienn gollet a-enep da Emanuel Lasker; hemañ a aberzhas daou furlukin.

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chessgames
# Johann Berger

Johann Berger a zo bet ganet d'an 11 a viz Ebrel 1845 e Graz e Stiria (Aostria) ha marvet d'ar 17 a viz Here 1933.
Meurc'hoarier echedoù aostrian, lec'hiet-mat en tournamantoù etrebroadel, saver kudennoù echedoù a-zoare hag aozer studiadennoù. Brudet c'hoazh e chom e levr Theorie und Praxis der Endspiele (Leipzig, 1890) gouestlet d'an dibennoù-partiennoù.

## Oberennoù skrivet (en alamaneg)

* Das Problemschach und dessen kunstgerechte Darstellung, 1884;
* Katechismus des Schachspiels, 1891;
* Theorie und Praxis der Endspiele, 1890, (Reprint 1981, ISBN 3-283-00076-X);
* Probleme, Studien und Partien 1862 bis 1912, Leipzig, 1914.

## Ul levr diwar e benn

* Helmut Roth: Der Schachkomponist. Johann Berger als Schachtheoretiker und Partiespieler, Leopold Stocker Verlag, Graz, 1982, ISBN 3-7020-0419-X .

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chessgames (e saozneg) .
# La Spezia

La Spezia a zo ur gumun, ur gêr, hag ur porzh eus arvor Italia, e Liguria. Eil kêr Liguria eo war-lerc'h Genova, ha pennlec'h Proviñs La Spezia.

## Porzh

Ur porzh brezel eus morlu Italia a zo eno.

## Kumunioù amezek

Arcola, Follo, Lerici, Porto Venere, Riccò del Golfo di Spezia, Riomaggiore, Vezzano Ligure, Sarzana
Kêriadennoù tost: ar Cinque Terre pemp kêriadenn en hanternoz.

## Istor
### Eil brezel bed

* 12 a viz Even 1940: bombezet eo porzh La Spezia gant ar morlu gall.
# La Suite du Menteur

La Suite du Menteur zo ur pezh-c'hoari gallek gant Pierre Corneille e 1645.

## Istor

Le Menteur a oa bet embannet e 1644 a oa savet diwar ar pezh spagnolek La Verdad Sospechosa, gant Juan Ruíz de Alarcón, embannet e 1634. La Suite du Menteur, bloaz diwezhatoc'h, a oa savet diwar Amar sin saber a quién, gant Lope de Vega e 1620-22. En dro-mañ n'emañ ket Géronte er pezh.

## Liamm diavaez

* Wikisource - La Suite du Menteur
# La Tchilliette dé Iouville

La Tchilliette dé Iouville eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Léoville e galleg ha saozneg.
# La Tchilliette dé Millais

La Tchilliette dé Millais eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Millais e galleg ha saozneg.
# La Strada

La Strada a zo ur film italian gant Federico Fellini savet e 1954.

## Sinopsiz

En Italia, ur plac'h nay (c'hoariet gant Giulietta Masina, gwreg Fellini), Gelsomina, a zo gwerzhet d'ur paotr palod anvet Zampano.

## Fichenn deknikel

| Titl orin : La Strada Filmaozer : Federico Fellini Dodenn : Federico Fellini ha Tullio Pinelli Senario : Federico Fellini, Tullio Pinelli ha Ennio Flaiano Sonerezh : Nino Rota Rener ar skeudenniñ : Otello Martelli Skeutaper : Roberto Gerardi Ijinour ar son : Aldo Calpini Klinkadur : Mario Ravasco Dilhad : Margherita Marinari Fardañ : Eligio Trani | Skeudenner al leurenn : A. Piatti frammer : Leo Cattozzo Bro a orin : Italia Produourien : Carlo Ponti, Dino De Laurentiis Led lurell : 35 mm Furmad : Gwenn ha du Rumm : Drama, Road movie Pad : 115 min Deiziad mont er-maez : 22 Gwengolo 1954 en Italia Meurzh 1955 e Bro-C'hall 16 Gouere 1956 er SUA |

## Aktourien

* Giulietta Masina : Gelsomina
* Anthony Quinn : Zampanò
* Richard Basehart : « an den sot » (il matto)
* Aldo Silvani : an aotrou Girafe
* Marcella Rovena : an intañvez
* Lidia Venturini : ar c'hoar

## Enorioù

* 1957 : Oscar ar gwellañ film e yezh estren

## Liammoù diavaez

* (en) La Strada war imdb
# La Tallada d'Empordà

La Tallada d'Empordà zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona.
# La Tardière

La Tardière :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | La Châtaigneraie |
| Kod kumun | 85289 |
| Kod post | 85120 |
| Maer Amzer gefridi | Damien Crabeil 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pays-de-la-Châtaigneraie |
| Lec'hienn web | http://latardiere.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 332 ann. (2020) |
| Stankter | 65 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 178 m bihanañ 98 m — brasañ 232 m |
| Gorread | 20,39 km² |
| kemmañ |
La Tardière a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Dezougen

* Meurbont hent-houarn Coquilleau bet implijet evit al linenn Hent-houarn Breuil-Barret Velluire.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh : savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Châteigneraie hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun La Tardière en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* mervel a reas 66 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,61% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 27 a viz Here 1947 en ospital Vinh Long er Viêtnam, soudard e oa en 3vet Rujumant Troadegiezh Drevadennel.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 11 a viz C'hwevrer 1960.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Quitterie.
* Chapel Intron-Varia e La Brossardière.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# La Taillée

La Taillée :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Luçon |
| Kod kumun | 85286 |
| Kod post | 85450 |
| Maer Amzer gefridi | Judicaël Lamy 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sud Vendée Littoral |
| Lec'hienn web | http://www.la-taillee.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 551 ann. (2020) |
| Stankter | 48 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 3 m bihanañ 0 m — brasañ 7 m |
| Gorread | 11,55 km² |
| kemmañ |
La Taillée a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Krennamzer
### XX$^{vet}$ kantved
#### Melestradurezh

* Krouet e voe ar gumun e 1906 diwar ul lodenn eus kumun Vouillé-les-Marais; lakaet e voe e Kanton Chaillé. Lakaet e voe kumun La Taillée en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800$^,$.

##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 23 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 2,76% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’ar 26 a viz Mae 1947 e Quat Viet e Proviñs Quảng Trị er Viêtnam; soudard e oa er 49vet Rujumant Troadegiezh.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik ar Galon Sakr.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakenn ar re varv e-doug brezelioù an XXvet kantved en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# La Tchilliette dé Grantez

La Tchilliette dé Grantez eo anv jerzenezek unan eus 6 tchilliette e parrez Saint Ouën e Jerzenez, anvet La Cueillette de Grantez e galleg ha saozneg.
# Jean Rigaud

Jean Iañ Rigaud a voe eskob Treger eus 1317 da 1323.
Urzh ar Vreudeur Vinor e oa hini Jean Rigaud, pa voe anvet da eskob Treger rag-eeun gant ar Pab, war-lerc'h Geoffroy II Tournemine.
Ne ouzer ket hiro'h war ar pezh en doa graet.
Pierre Iañ de l'Isle a oa deuet war e lerc'h war gador an eskob.

### Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Jean Rochefort

Jean Rochefort (Dinan, 29 a viz Ebrel 1930 - 9 a viz Here 2017) zo un aktor gall genidik eus Breizh.
Brudet-tre eo er sinema gall koulz dre filmoù evit an holl hag oberennoù filmouriezh ; anavezadus eo dre e vourroù hag e vouezh. C'hoariet en deus e 112 film hag e kalz telefilmoù.

## Filmoù

* deiziad dianav evit ar film Phantom of Liberty, sevenet gant Luis Buñuel (rann Lengendre gant Jean Rochefort)

### Bloavezhioù 1950

* 1956 : Rencontre à Paris, gant Georges Lampin (un diabarzhiad)
* 1958 : Une Balle dans le canon, gant Michel Deville ha Charles Gérard

### Bloavezhioù 1960

* 1961 : Le Capitaine Fracasse, gant Pierre Gaspard-Huit (Malartic)
* 1961 : Vingt mille lieues sur la terre, gant Marcello Pagliero (Fernand)
# Jean Siméon Chardin

Jean Siméon Chardin (Pariz, 2 a viz Du 1699 – Pariz 6 a viz Kerzu 1779) a oa ul livour gall hag unan eus re wellañ en XVIII$^{vet}$ kantved. Brudet eo e zivuhezennoù hag e daolennoù a-zivout ar vuhez pemdez.

## E vuhez

Ganet e oa e Pariz, e dad oa dornvicherour. Desket en deus livañ gant al livour Pierre-Jacques Cazes.

## Skeudennaoueg

* Ar Rae 1728 (114 × 146 cm) Mirdi al Louvre (Pariz)
* Maouez o siellañ ul lizher c. 1732 (81 × 64 cm) Schloß Sanssouci, Bildergalerie (Potsdam)
* Plac'hig he skobitell 1741 (81 × 64 cm) Galleria degli Uffizi (Firenze)
* Ar gannerez c. 1735 (37 × 42 cm) Mirdi ar Peniti (Sant-Petersbourg)

## Pennadoù kar

* Roll livadurioù Jean Siméon Chardin
# Jean Roba

Jean Roba (hag a sine Roba) a zo bet ur saver bannoù-treset. Ganet e oa bet d'an 28 a viz Gouere 1930 e Brusel (Belgia). Marvet eo d'ar 14 a viz Mezheven 2006 en e gêr c'henidik, d'e 75 vloaz.
A-raok stagañ da sevel bannoù-treset en doa labouret war dachenn an engravañ, ar moullañ ha da c'houde, e-tro e 16 vloaz, e oa aet da dreser e metoù ar bruderezh. A-barzh kregiñ ganti e oa bet stummet war ar c'hlinkerezh diabarzh hag an dizagn ivez.
Azalek 1957 en em laka da ober war-dro daou heuliad bannoù-treset evel saver, skridaozer ha treser, an eil hag egile embannet e galleg er gazetenn Spirou ha goude gant Dupuis, deuet da vezañ ti-embann ar mareadeg-se:
* An heuliad La Ribambelle, ma c'haller lenn ennañ troioù-kaer ur ribitailhad moused.
* An heuliad Boulig ha Billig, bet krouet gantañ e kompagnunezh Maurice Rosy, a zeu er-maez adal 1959, stag ouzh kazetenn Spirou, e stumm un albom dister-tout, da zidroc'hañ ha da sevel gant Yann Lenner. Kontañ a ra an istorig-se troioù fentus ur polog hag e gi. 28 albom a ya da ober ar rummad-se.
Harpet en doa Jean Roba gant e labour e 2003, klañv ma oa gant ar remm en e zaouarn. Karget en doa Laurent Verron, bet o skoazellañ anezhañ etre 1986 ha1989, da zerc'hel gant an erv.
Div wech ez eus bet savet tresadennoù bev evit ar skinwelerezh diwar an heuliad Boulig ha Billig, unan anezho er bloavezhioù 1960, hag unan all bet skignet gant ar chadenn TF1.

## Roba e brezhoneg

Adalek 1999 e krog an ti-embann Bannoù-Heol, staliet e Kemper ha renet gant Arno Elegoed, da embann bannoù treset an eil heuliad e brezhoneg gant an titl Boulig ha Billig. C'hwec'h albom disheñvel a zo deuet er-maez gantañ:
* Sell 'ta !
* C'hoarzh c'hoarzh !
* Waou ! Allo Billig ?
* Ar pevar Amzer
* Na pebezh cholori !
* Bagadig Billig
* Gwad ur c'hocker

## Evit mont pelloc'h ganti

* Lec'hienn an ti-embann Dupuis
* Lec'hienn Bannoù-Heol
* Lec'hienn un den sod gant Jean Roba hag e oberenn
# Jean Sibelius

Jean Sibelius zo bet ganet d'an 8 a viz Kerzu 1865 e Hämeenlinna (Tavastehus e Svedeg). Mervet eo d'an 20 a viz Gwengolo 1957 e Järvenpää (e-kichen Helsinki). Ur sonaozer finnat e oa.

## Oberennoù
### Siñfoniennoù

* Siñfonienn niv. 1 e mi bihan, opus 39 (1899)
* Siñfonienn niv. 2 e re bras, opus 43] (1902)
* Siñfonienn niv. 3 en Ut bras, opus 52 (1906)
* Siñfonienn niv. 4 e la bihan, opus 64 (1911)
* Siñfonienn niv. 5 e mi bemol bras, opus 82 (1915 ; adlabouret e 1916 hag e 1919)
* Siñfonienn niv. 6 e re bihan, opus 104 (1923)
* Siñfonienn niv. 7 en Ut bras, opus 105 (1924)

### Kengerzadoù (Concerti)

* Kengerzad evit violoñs (1903)

### Pezhioù siñfoniek

* En saga (1892-1901)
* Finlandia (1899)
* Heuliad Karelia
* Kullervo (1892)
* Heuliad Lemminkäinen (1893)
* Marc'hekadenn-noz ha sav-heol, opus 55 (1908)
* Morzen, opus 73 (1914)
* Sonerezh evit leurenn « Barr-amzer » (1925)
* Tapiola, opus 112 (1925-1926), Barzhoneg siñfoniek

### A-bep seurt

* En etsi valtaa loistoa (1895), kan nedeleg hengounel
* Jääkärin marssi ("Bale ar chaseer") (1915)
* Voces intimae (1909), pevarad
* Kuolema ("Ar marv"), opus 44 gant "ar vals trist", opus 44 niv. 1

## Gwelet ivez

Listenn ar sonaozourien
# Jean Sylvain Bailly

Jean Sylvain Bailly, ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1736 e Pariz ha marvet dibennet d'an 12 a viz Du 1793 e Pariz ivez, a oa ur matematikour, steredoniour, lennek ha politikour gall. Bez e voe kentañ maer Pariz.

## Marv

E-pad ma oa o c'hortoz da vezañ dibennet, krenañ a rae gant ar yenijenn glebiet ma oa gant ar glav puilh. Un arvester en devoa embannet : "— Krenañ a rez, Bailly ? — Ya, eme an den kozh gant ur vouezh sioul, met gant ar yenijenn eo nemetken." Lakaet e oa bet d'ar marv dre ma oa bet re onest hag eeun a-fed Gwir.
# Jean Rohou

Jean Rohou zo bet ganet e 1934 e Gwikourvest, Bro-Leon. Kelenner skol-veur eo bet e Skol-veur Breizh-Uhel ha studiet en deus kalz oberennoù Racine. War e leve en deus skrivet al levr Fils de Plouc (div lodenn embannet gant Ouest-France), ma kont e vugaleaj.
Difenn a ra ar brezhoneg un tamm bennak, ha Diwan zoken, muioc'h eget kelennerien vrezhoneg zo bepred, hervez e savboent ha n'eo ket hini un emsaver, met hini un test eus e amzer, eus e vetoù, ha seul briziusoc'h a se eo e desteni. Daou levr a bouez evit ar vrezhonegerien hag an holl re troet gant istor hag emdroadur Breizh en XX$^{vet}$ kantved.

## Oberennoù pennañ

* L'évolution du tragique racinien, SEDES, 1991
* Jean Racine, entre sa carrière, son œuvre et son dieu, Fayard, 1992
* Jean Racine, Théâtre complet, Hachette, "La Pochothèque", 1998
* Jean Racine, "Andromaque", Presses universitaires de France, 2000
* Histoire de la littérature française du XVIIème siècle, Presses universitaires de Rennes, 2001
* Le XVIIème siècle, une révolution de la condition humaine, Le Seuil, 2002
* Le Classicisme (1660-1700), Presses universitaires de Rennes, 2004
* Jean Racine : bilan critique, Armand Colin, 2005
* La Tragédie classique (1560-1793), Presses universitaires de Rennes, 2009
* L'histoire littéraire : objets et méthodes, Armand Colin, 2005
* Avez-vous "lu" Racine ? Mise au point polémique, L'Harmattan, 2000
* Fils de ploucs, Éditions Ouest-France, Tome 1, 2005 (ISBN 2-7373-3452-7)
* Fils de ploucs, Éditions Ouest-France, Tome 2, 2006 (ISBN 2737354579)
* Le Christ s’est arrêté à Rome, Réflexion sur l’Église et l’Évangile, Éditions Dialogues, 2010 (ISBN 978-2-918135-16-6)
* Catholiques et bretons toujours ?, Éditions Dialogues, 2012 (ISBN 978-2-918135-37-1)
* Liberté ? Fraternité ? Inégalités !, Éditions Dialogues, 2014 (ISBN 978-2-918135-89-0)
* La Masure de ma mère, avec Jeanine Ogor, Dialogues, 2015
* Lectures de Madame de Lafayette (gant Gilles Siouffi), Presses universitaires de Rennes, 2015
* Lectures du Misanthrope (gant Brigitte Prost), Presses universitaires de Rennes, 2016
* Fils de ploucs, Tome 3, Changer la société ?, Éditions Ouest-France, 2016 (ISBN 2737372968)
* Une vengeance de l'Ankou, Éditions Pocket, 2020 (ISBN 9782266308021)

## Liammoù diavaez

* (fr) Pennad-kaoz gant J. Rohou, 6 Mezheven 2022.
Le plouc d'orgueil, gant Pascal Rannou: https://abp.bzh/le-plouc-d-orgueil-59126
# Inis Ceithleann

Inis Ceithleann (Enniskillen e saozneg) zo ur gêr eus Hanternoz Iwerzhon, e kontelezh Fear Manach. Kêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh eo-hi. Emañ war ribl ar stêr Éirne pe Abhainn na hÉirne, etre an div lodenn, izelañ hag uhelañ, eus al lenn anvet Loch Éirne. E 2001 e oa annezet gant 13 599 a dud.
E-touez an dud brudet zo bet er skol en Inis Ceithleann emañ Oscar Wilde ha Samuel Beckett.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inis Fraoigh

Inis Fraoigh (Inishfree pe Inishfree Upper e saozneg) zo un enezenn war aod kontelezh Dún na nGall, e gwalarn Iwerzhon. Emañ etre an douar-bras hag Árainn Mhór.
E deroù an XX$^{vet}$ kantved e oa 36 familh o vevañ en enezenn. Séamus Ó Grianna ha Peadar O'Donnell a voe mistri-skol enni o-daou.
E 1980 e oa deuet tud Kumuniezh Atlantis eus Ailt an Chorráin (Burtonport) da Inis Fraoich, d'ober o annez eno. Kumuniezh Atlantis a oa bet krouet e 1974 ; lesanvet e oant "The Screamers" abalamour ma taolent forzh kriadennoù dindan an amzer. Diwezhatoc'h e voe kuitaet Inis Fraoigh ganto, da vont da Icononzo e Kolombia e 1989.
An den diwezhañ o vevañ en Inis Fraoigh a voe un arzour, Barry Pilcher, o chom eno etre 1993 ha 2013. Tiez-vakañsiñ zo c'hoazh, implijet en hañv hepken.

## Inizi all

Meur a enezenn all zo anvet Inis Fraoigh en Iwerzhon, er mor pe e lennoù e diabarzh ar vro.
* Un enezenn all anvet Inis Fraoigh (Inishfree Lower) zo ivez e kontelezh Dún na nGall. Bihan eo, ha pelloc'h en hanternoz emañ. Tud a oa o vevañ enni betek ar bloavezhioù 1960.
* Un enezenn vihan anvet Inis Fraoigh zo e Loch Gile war an harzoù etre kontelezh Sligeach ha kontelezh Liatroim. Brudet eo bet dre ur varzhoneg gant William Butler Yeats, anvet "The Lake Isle of Innisfree".
* Un enezenn anvet Inis Fraoigh (Inish Free) zo e Loch Éirne, e kontelezh Fear Manach

## Levrlennadur

* (en) My Introduction to Inishfree, tennet eus Inishfree – A Tribute To A Donegal Island And Its People gant Margaret Duffy.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
* ↑ (en) The Independent, 03 Mae 2012
* ↑ "The screaming cult makes its way to Galway", The Irish Times (7 Du 2017).
* ↑ "Donegal's 'screamers': The story of 1970's Atlantis Commune", BBC News (23 Gouere 2018).
* ↑ (en) The Independent, 3 Mae 2012
* ↑ David Walsh (2004). Oileain: A Guide to the Irish Islands. Pesda Press. ISBN 978-0-9531956-9-5.
* ↑ logainm.ie
* ↑ Placenamesni.org