OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lazhadeg Wormhoudt

Lazhadeg Wormhoudt, pe lazhadeg La Plaine au Bois, zo ul lazhadeg a c'hoarvezas e 1940, e-pad an Eil brezel bed, en Ekelsbeke, e Flandrez Frañs, kaset da benn gant ar Waffen-SS.
* Ar c'hraouig-saout adsavet e lec'h al lazhadeg
* Plakenn ouzh iliz Ekelsbeke

## Istor

Goude emgannoù er c'horn-bro (Wormhout, Lestrem, Waten, Beugny hag all) evit daleañ an Alamaned ha gounit amzer evit ma c'hellfe ar soudarded eus Breizh-Veur hag eus Bro-C'hall kelc'hiet gant an armeoù alaman achap dre Zukark, lod eus an difennourion a voe tapet da brizonidi gant an Alamaned. 84 soudard eus Lu Breizh-Veur (Kembreiz ha Saozon) eus ar 2nd Bn the Royal Warwickshire Regiment, ar Cheshire Regiment hag ar Royal Artillery hag ur soudard gall a voe drouklazhet el lec’h anvet « La Plaine au Bois » goude bout en em rentet d'an 28 a viz Mae 1940, daou brizoniad a zeuas a-benn da achap. Ar re varv a voe douaret en ur bez hollek a-raok bout beziet en-dro e Wormhout. An dorfedourion a oa milourion eus an SS Leibstandarte Adolf Hitler$^,$.

## Pennad kar

* Lazhadeg Le Paradis

## Notennoù

* Guy Rommelaire has raised £15,000 to buy the field near his home village of Esquelbecq, where some 80 British troops captured on the retreat to Dunkirk in 1940 were murdered in a barn by the SS using grenades and machineguns. Only a few escaped. e

## Notennoù ha daveoù

* ↑ La Voix du Nord
* ↑ The Telegraph
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Wormhoudt-Massacre

## Liammoù

* Lec'hienn ar gumun
* Gevelliñ
# Lazhadeg ar Garibed (1626)

Lazhadeg ar Garibed zo ul lazhadeg a c'hoarvezas e 1626 en enez Sant Kitts, en Antilhez, el lec'h anvet Bloody Point.

## Istor

Pa gomprenas Ouboutou Tegremante, penn ar Garibed, edo an Europeiz, Saozon ha Gallaoued, o vont da zerc'hel da zont da chom d'o enez e voe divizet gantañ o lazhañ holl. Pedet e voe Karibed Dominica hag an inizi amezek, da zont d'o harpañ en o labour.
Siwazh, kontet e voe an afer d'un trevadenner saoz gant ur vaouez Igneri anvet Barbe. En em unaniñ a reas Saozon ha Gallaoued da gouezhañ war ar Garibed, un nozvezh. Hervez Du Tertre, etre 100 ha 120 Karib a voe lazhet en o fletoù en noz-se ha ne chomas nemet ar bravañ merc'hed, a voe lakaet da sklavezed. Neuze e voe rannet an enez etre an drec'hourien saoz ha gall, ha stagañ a rejont da aozañ o difennoù diouzh ar Garibed all gortozet. Krediñ a reer e voe emgann ouzh tri pe bevar mil Karib. Ne ro ket Du Tertre an niver resis, met lavarout a ra e voe berniet ar c'horfoù lazhet. Kant Europead a voe gloazet. Gwad a reas a-hed ar Bloody River e-pad tri deiz. Eus an darvoud-se e teu anv Bloody Point.

## Notennoù

* ↑ Jean Baptiste Du Tertre, Histoire Generale des Antilles..., 2 vols. Paris: Jolly, 1667, levrenn I, pp. :5-6
* 1 2 Jean-Baptiste Du Tertre, Histoire générale des Antilles habitées par les François, 1667, levrenn I p. 6

## Levrlennadur

* Jean Baptiste Du Tertre, : Histoire Generale des Antilles ..., 2 levrenn, Pariz : Jolly, 1667.
# Lazhadeg Phong Nhi ha Phong Nhat

Lazhadeg Phong Nhị ha Phong Nhất (e Korean: 퐁니·퐁넛 양민학살 사건, e Vietnameg: Thảm sát Phong Nhất và Phong Nhị) a zo bet ul lazhadeg war siviled hep armoù vietnamiz anezho sevenet gant 2vet brigadenn an SMRK (Strollad Marines Republik Korea) soudarded su korean engouestlet e brezel Vietnam. Al lazhadeg a zo bet d'an 12 a viz c'hwevrer 1968 o welet etre 69 ha 79 a gouzañverien. Kêriadennoù Phong Nhị ha Phong Nhất a oa e distrikt Điện Bàn District e proviñs Quảng Nam er su Vietnam.
Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war al lazhadegoù sevenet gant soudarded Su Korean e-pad brezel Vietnam gant kazetennerien ar gazetenn Su Korean Hankyoreh.

## Liammoù diavaez

* Kim, Hyun Sook Lee. Korea's "Vietnam Question": War Atrocities, National Identity, and Reconciliation. Positions: East Asia Cultures Critique, Volume 9, Number 3, Winter 2001, p. 622-635. E-ISSN: 1527-8271

## Poltriji al lazhadeg

* Plac'h gouzañverez d'al lazhadeg o vezañ pareet gant soudarded Marines Amerikaned. Poltred gant ar c'haporal J. Vaughn, Strollad Delta-2 , U.S. Marine
* Korfoù merc'hed yaouank lazhadeget. Poltred gant ar c'haporal J. Vaughn, Strollad Delta-2 , U.S. Marine
* Korfoù gouzañverien devet.
* Korf ur bugel lazhet.
* Testenn ar c'hroronal Robert Morehead Cook, eus ar United States Army inspektour meur war al lazhadeg d'an 10 a viz genver 1970.

## Notennoù

* ↑ Special reportage- part III The South Korean Vietnam War experience
# Lazhadeg Tây Vinh

Lazhadeg Tây Vinh (Korean: 타이빈 양민 학살 사건) a zo bet un heuliad lazhadegoù sevenet gant ul lod eus lu Republik su Korea engouestlet e brezel Vietnam. Al lazhadeg a zo bet adal an 12 a viz c'hwevrer betek ar 17 a viz meurzh 1966. Istimet e vez ez eus bet 1200 a sivilied hep armoù bet lazhadeget. E-pad an oberiadur brezel troet da lazhadeg ez eus bet dismantret ha riset 15 kêriadennigoù tro-dro da gumun Tây Vinh.
En ur gêriadennig enkelc'hiet gant soudarded su korea ez eus bet 68 sivil tennet warno diabeg, 3 anezho a zreistvevo nemetken. Kenderc'hel a reio an oberiadurioù brezel troet da lazhadegoù diabeg e-pad ar bloavezh 1966.
Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war al lazhadegoù-se gant kazetennerien ar gazetenn Su Korean Hankyoreh.

## Notennoù

* ↑ Words of Condemnation and Drinks of Reconciliation
# Lazhadeg Sant Berteleme

Lazhadeg Sant Berteleme (galleg: Massacre de la Saint-Barthélemy) zo ul lazhadeg protestanted e Pariz, d'ar 24 a viz Eost 1572, da zeiz Sant Barteleme. Meur a zevezh e padas, ha lazhadegoù a voe ivez en un ugent kêr all er rouantelezh e-pad ar sizhunioù goude.
Entre 10 000 ha 30 000 den a voe lazhet er rouantelezh c'hall a-bezh.
Ouzhpenn abegoù relijiel a oa d'al lazhadeg, rak kasoni a oa savet entre an uhelidi katolik ha protestant, ha vendetta entre Tiegezhioù Guise ha hini Châtillon-Montmorency. Ouzhpenn-se e oa enebet pobl Pariz, troet gant ar gatoligiezh, ouzh politikerezh ar roue da glask sioulaat ar vro.
# Kanton Bleaz-3

Kanton Bleaz-3 :
| Lec'hiadur kanton Bleaz-3 e departamant Loir-et-Cher ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Centre-Val de Loire |
| Departamant | Loir-et-Cher |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Bleaz |
| Kod kanton | 4104 |
| Pennlec'h | Bleaz |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Michel Fromet Geneviève Repinçay 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 21 040 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 12+lodenn eus Bleaz |
| kemmañ |
Kanton Bleaz-3 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Loir-et-Cher, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù kanton Bleaz-3

* Bleaz
* Candé-sur-Beuvron
* Chailles
* Chaumont-sur-Loire
* Feings
* Fougères-sur-Bièvre
* Monthou-sur-Bièvre
* Les Montils
* Ouchamps
* Rilly-sur-Loire
* Sambin
* Seur
* Valaire
# Kanton Bouez

Kanton Bouez :
| Lec'hiadur kanton Bouez e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Naoned |
| Kod kanton | 44 05 |
| Pennlec'h | Bouez |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 45 677 ann. (2012) |
| Gorread | 88,73 km² |
| Stankter | 515 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 5 + 1 (rann) |
| kemmañ |
Kanton Bouez (diskaret e 2014) a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Bro-Raez, e Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.Miret ha brasaet e voe e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

#### Kumunioù Kanton Bouez (1790-1801)

* Kanton Bouez a yae pemp kumun d'ober anezhañ: Bouez, penn ar c'hanton, Brenn, Pont-Marzhin, Sant-Enion-al-Lenn-Veur ha Sant-Lezer-ar-Gwiniegi.
* E 1801 e voe lakaet kumun Reudied er c'hanton.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Diskaret e voe e 2014.

## Kumunioù

Kanton Bouez a yae pemp kumun hag ur rann eus ur gumun all d'ober anezhañ:
* Bouez,
* Brenn,
* Pont-Marzhin,
* Reudied (rann),
* Sant-Lezer-ar-Gwiniegi,
* Sant-Enion-al-Lenn-Veur.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Bouez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Brenn
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Pont-Marzhin
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Enion-al-Lenn-Veur
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Lezer-ar-Gwiniegi
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Reudied
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
# Kanton Boulogne-sur-Mer-1

Kanton Boulogne-sur-Mer-1 :
| Lec'hiadur kanton Boulogne-sur-Mer-1 e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Boulogne-sur-Mer |
| Kod kanton | 62 13 |
| Pennlec'h | Boulogne-sur-Mer |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Claude Allan Mireille Hingrez-Céréda 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 36 037 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 6 + lodenn Boulogne-sur-Mer |
| kemmañ |
Kanton Boulogne-sur-Mer-1 a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor

* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Boulogne-sur-Mer-1 a ya 6 kumun hag ul lodenn Boulogne-sur-Mer d'ober anezhañ:
* Boulogne-sur-Mer (lodenn),
* La Capelle-lès-Boulogne,
* Conteville-lès-Boulogne,
* Pernes-lès-Boulogne,
* Pittefaux,
* Wimereux,
* Wimille.

## Emdroadur ar boblañs

36 037 annezed a chom er c'hanton e 2017.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
# Kanton Boulvriag

Kanton Boulvriag :
| Lec'hiadur kanton Boulvriag e departamant Aodoù-an-Arvor ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Gwengamp |
| Kod kanton | 22 03 |
| Pennlec'h | Boulvriag |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 4 616 ann. (2012) |
| Gorread | 172,73 km² |
| Stankter | 27 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 7 |
| kemmañ |
Kanton Boulvriag a oa anezhañ ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Kumunioù

Kanton Boulvriag a yae 7 kumun d'ober anezhañ:
* Boulvriag
* Kerien
* Magor
* Plijidi
* Pont-Melvez
* Sant-Rien
* Senven-Lehard

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Aodoù-an-Arvor
# Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn

Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn :
| Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn en arondisamant Boulogne-sur-Mer. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Boulogne-sur-Mer |
| Kod kanton | 62 65 |
| Pennlec'h | Boulogne-sur-Mer |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Dominique Dupilet (PS) 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 19 157 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 + lodenn Boulogne-sur-Mer |
| kemmañ |
Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Boulogne-sur-Mer-Gwalarn a ya 2 gumun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Boulogne-sur-Mer (lodenn) | 40 588 | 62200 | 62160 |
| Wimereux | 6 311 | 62930 | 62893 |

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz

Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz :
| Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz en arondisamant Boulogne-sur-Mer. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Boulogne-sur-Mer |
| Kod kanton | 62 13 |
| Pennlec'h | Boulogne-sur-Mer |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Claude Allan (PS) 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 18 864 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 4 + lodenn Boulogne-sur-Mer |
| kemmañ |
Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Boulogne-sur-Mer-Biz a yae 4 c'humun hag ul lodenn d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Boulogne-sur-Mer (lodenn) | 40 588 | 62200 | 62160 |
| Conteville-lès-Boulogne | 518 | 62126 | 62237 |
| Pernes-lès-Boulogne | 414 | 62126 | 62653 |
| Pittefaux | 117 | 62126 | 62658 |
| Wimille | 3 937 | 62126 | 62894 |

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz

Kanton Boulogne-sur-Mer-Su :
| Kanton Boulogne-sur-Mer-Su en arondisamant Boulogne-sur-Mer. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Boulogne-sur-Mer |
| Kod kanton | 62 14 |
| Pennlec'h | Boulogne-sur-Mer |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Christian Baly 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 22 763 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 4 + lodenn Boulogne-sur-Mer |
| kemmañ |
Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais, diskarget e 2015.

## Kumunioù

Kanton Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz a yae 5 kumun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Baincthun | 1 296 | 62360 | 62075 |
| Boulogne-sur-Mer (lodenn) | 40 588 | 62200 | 62160 |
| Echinghen | 384 | 62360 | 62281 |
| Saint-Martin-Boulogne | 11 165 | 62280 | 62758 |
| La Capelle-lès-Boulogne | 1 610 | 62360 | 62908 |

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Pas-de-Calais
# Kanton Boulogne-sur-Mer-2

Kanton Boulogne-sur-Mer-2 :
| Lec'hiadur kanton Boulogne-sur-Mer-2 e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Boulogne-sur-Mer |
| Kod kanton | 62 14 |
| Pennlec'h | Boulogne-sur-Mer |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Jean-Claude Étienne Pascale Lebon 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 40 272 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 4 + lodenn Boulogne-sur-Mer |
| kemmañ |
Kanton Boulogne-sur-Mer-2 a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor

* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Boulogne-sur-Mer-2 a ya 4 c'humun hag ul lodenn Boulogne-sur-Mer d'ober anezhañ:
* Boulogne-sur-Mer (lodenn),
* Baincthun,
* Echinghen,
* Le Portel,
* Saint-Martin-Boulogne.

## Emdroadur ar boblañs

40 272 annezed a chom er c'hanton e 2017.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
# Lejion Condor

Al Lejion Condor a oa un aerlu savet gant gouarnamant Alamagn Hitler hag a vode soudarded eus al Luftwaffe hag a oa prest da vont da vrezeliñ da Spagn gant ar vroadelourien a-enep an Eil Republik spagnol, entre Gouhere 1936 hag Ebrel 1939.
6 000 den a oa el Lejion Condor, distreiñ a raent d'o bro a-vagadoù bihan, ha 19 000 zo bet anezho en holl a-hed an tri bloavezh brezel. Darn a voe brudet e-pad an eil brezel-bed, evel an aervarichal Hugo Sperrle pe ar sturier Adolf Galland.
Gant kirri-nij eus al lejion Condor e voe graet bombezadeg Gernika e 1937.

## Skoazell armet

' Feuerzauber (« Tan hud ») e oa anv an taol-skoaz roet gant gouarnamant an Trede Reich da vroadelourien Spagn. Goulennet e oa bet ar skoazell-se gant ar jeneral Francisco Franco, a veze graet El Caudillo anezhañ, digant ar Führer, Adolf Hitler, d'an 22 a viz Gouhere 1936, pemp deiz goude deroù an emsavadeg, d'ar 17 a viz Gouhere 1936. Hitler a c'houlennas kenkent digant Hermann Göring, penngomandant al Luftwaffe, hag ar Generalfeldmarschall Werner von Blomberg, aozañ ar skoazell.
# Lek

Al lek eo unanenn voneiz Albania, krouet e 1926. Rannet eo e 100 qindarkë met ar re-se ne vezont ket kognet ken.

## Liammoù diavaez

* Lek (en)(de)
# Lejion iwerzhonat

Al Lejion iwerzhonat a oa ur batailhon gall en amzer an Impalaeriezh kentañ, savet en 1803 en sell da aloubiñ Iwerzhon. En C'hwevrer 1804 e voe kaset Arthur O'Connor gant an titl a jeneral, war urzh an impalaer gall, da Vontroulez da sevel ar « vrigadenn iwerzhonat ».
Dont a reas da vezañ ur rejimant hag a gemeras perzh e tro-vrezel Walcheren e 1809, hag e Brezel Dizalc'hiezh Spagn (1808-1814).
Divodet e voe en 1815.
# Lejion a enor (Bro-C'hall)

Meur a Lejion a enor a zo. Kit da welout ar pennad Lejion a enor.
Al Lejion a enor, pe Urzh broadel al Lejion a enor (L'ordre national de la Légion d'honneur e galleg) zo un urzh c'hall, krouet gant Napoleone Buonaparte, pa oa kentañ koñsul ar republik c'hall, d'an 19 a viz Mae 1802.
Enor ha Mammvro (Honneur et Patrie) eo ger-stur an urzh. Emañ sez an urzh e Pariz, e Palez al lejion a enor, war glann gleiz ar stêr Saena.
Krouet e oa bet evit ar soudarded o doa diskouezet ampartiz, pe graet taolioù-kaer. Er C'hentañ kantved warn-ugent e vez roet da anavezout hag enoriñ perzhioù mat ha dibar an dud war forzh peseurt tachenn diwar intrudu ar Stad C'hall.
Kavout a reer pemp seurt izili : tri rez (marc'heg, ofisour ha komandour) ha div dinded (ofisour meur, "grand officier", ha kroaz veur, "grand'croix").
Staliet eo kañsellerezh veur an urzh en Otel a Salm, e 7vet arondisamant Pariz.
Mestr meur an urzh eo Prezidant ar Republik C'hall dre leunwir.

## Arroudennoù

Napoleone Buonaparte : "On appelle cela "des hochets" ; Eh bien, c'est avec des hochets qu'on mène les hommes."
# Lejion a enor (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Al Lejion a enor a c'hall bezañ :
* Lejion a enor Bro-C'hall, arouezenn-enor vilourel ha trevourel uhelañ roet gant Bro-C'hall,
* Lejion a enor ar Filipinez, arouezenn-enor vilourel ha trevourel uhelañ roet gant ar Filipinez,
* Lejion a enor Mec'hiko, un arouezenn-enor drevourel roet gant Mec'hiko,
* al Lejion a enor amerikan : ur gevredigezh kenskoazell eus dibenn an XIX$^{vet}$ kantved,
* anv kentañ Sigma Nu e oa, ur vreudeuriezh studierien er Virginia Military Institute, er Stadoù-Unanet
* anv ur priz "Paotr ar bloaz" pe "Plac'h ar bloaz" roet etre 1967 ha 2012 gant an American Biographical Institute da dud hag a baee evit kaout ar priz-mañ.
# Lekeg

Al lekeg (leco pe leko) a zo ur yezh digenvez anavezet gant un 20 a dud e departamant La Paz (Bolivia). Implijet e veze gant ur bobl a oa anavezet gant tud an uheldirioù evel ar "Chuncho". Heñvelekaet e oant bet e-pad an XX$^{vet}$ kantved ha daoust ma chom un nebeud tud kozh barrek da gomz ar yezh n'implijont mui anezhi abaoe ur 50 vloaz 'zo bennak (e 2011).

## Niveroù e lekeg

* 1 ber
* 2 toi
* 3 tchai
* 4 didai
* 5 ber-tcha

## Gwelet ivez

Yezhoù Bolivia
# Magliolo

Magliolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Magna Carta

Magna Carta Libertatum (latin krennamzerel evit "Karta Veur ar Frankizoù"), a reer eus ur garta anvet ivez Magna Carta ha Magna Charta sinet gant ar roue saoz Yann Dizouar e Runnymede, e-kichen Windsor, d'ar 15 Mezheven 1215. Gant arc'heskob Canterbury e voe savet ar skrid, evit degas ar peoc'h etre ar roue hag ur strollad baroned emsavet, o c'hrataat ma vije gwarezet gwirioù Iliz Bro-Saoz, ha re ar varoned enep ar vac'hidigezh eneplezenn, barnadennoù prim, ha ma vije bevennet an truaj gladdac'hel d'ar Gurunenn. Peurwiriekaet e voe ar Garta gant ar roue, an arc'heskob ha 25 baron, met pa ne zalc'has siner ebet d'e c'her e voe nullet gant ar pab Inosant III diwar goulenn ar roue, ar pezh a zigoras an hent da Gentañ Brezel ar Varoned (1215-1217).
# Magneziom

Ar magneziom zo un elfenn gimiek ; Mg eo e arouez kimiek ha 12 e niver atomek.
An eizhvet elfenn a gaver ar muiañ e pluskenn an Douar eo, hag ar pempvet metal a gaver ar muiañ enni war-lerc'h an aluminiom, an houarn, ar c'halkiom hag ar sodiom. An trede elfenn eus an holenoù dileizhet a gaver en dour mor eo ivez. An navet elfenn baotañ en hollved a anavezer eo. a gaver ar muiañ.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Maglione

Maglione zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Magnacavallo

Magnacavallo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
# Magnago

Magnago a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Magnano in Riviera

Magnano in Riviera zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
# Magnano

Magnano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte, e-harz ar Monte Barone.
# Keltia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Keltia eo ar Broioù keltiek. Gallout a ra ober dave da veur a dra all :
* Keltia, ur gelaouenn arzoù krouet e 1931 gant ar Seiz Breur war lerc'h Kornog, gant un niverenn hepken,
* O Keltia, ur ganaouenn gant Glenmor,
* Missa Keltia, un oferenn skrivet gant Job an Irien,
* Keltia musique, ul label sonerezh breizhat ha keltiek,
* Keltia eo ar rouantelezh etresteredel a gaver en heuliad The Keltiad gant ar skrivagnerez stadunanat Patricia Kennealy.
# Keltiegour

Ur c'heltiegour zo un den troet gant studi ar yezhoù keltiek dre vras, ken en o stumm modern ken en o stumm kozh (da neuze e c'haller ober gant hengeltiegour, en ur ster resisoc'h).
E Breizh e vez graet keltiegourien eus an dud a studi yezhoù keltiek estreget ar brezhoneg. Frañsez Vallée a rae ur brezhonegour anezhañ e-unan, en e Eñvorennou eur brezonegour.

## Roll keltiegourien brudet

* Miranda Aldhouse-Green
* Patrizia de Bernardo Stempel
* Léon Fleuriot
* Kenneth Jackson
* Pierre-Yves Lambert
* Kim McCone
* Julius Pokorny
* Jean-Paul Savignac
* Peter Schrijver
* Patrick Sims-Williams
* Whitley Stokes
* André Verrier
* Johann Kaspar Zeuss
# Kelvedon

Kelvedon zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e kontelezh Essex, e Bro-Saoz, etre kêrioù Chelmsford ha Colchester.

## Douaroniezh

Emañ Kelvedon war al linenn hent-houarn a gas eus Norwich da Londrez (gar Liverpool Street). En hanternoz d'ar gêriadenn emañ ar stêr Blackwater.

## Istor

Emañ Kelvedon el lec'h ma oa un annezadenn roman, anvet Canonium.
Menegoù :
* Itinerarium Antonini 4805 (Iter IX) : Canonio
* T.P : Caunonio
Displeget eo bet an anv Canonium gant ar ger *cano- ("raoskl", "korz") hag an dibenn-ger *-ouio.

## Notennoù

* 1 2 A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Keltia musique

Keltia musique a zo ul label pladennoù, produour ha dasparzher arbennikaet war ar sonerezh keltiek, krouet e 1978 e Kemper gant unan eus ar re gentañ eus ar "sonerezh breizhat ha keltiek", ar soner Hervé Le Meur.
E 2005 ez eo Alain Le Meur, mab Hervé Le Meur, hag a zo PPR Keltia Musique.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel