OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amédée Cozic

Amédée Cozic, bet ganet e Tregonev d'an 30 a viz Meurzh 1880, a oa ur barzh brezhonek, Karedik e anv-pluenn.
P'en devoa tarzhet ar brezel-bed kentañ en devoa enrollet er 48vet rejimant soudarded war droad eus Gwengamp. Isletanant anezhañ e oa aet da Anaon d'ar 14 a viz Gouere 1915 en Argonne.
# Amélie Le Gall

Amélie Le Gall lesanvet Mademoiselle Lisette, ur Vreizhadez eus Kintin, a oa ur varc'houarnerez er bloavezhioù 1890.

## Levrlennadur

* Les grands cyclistes bretons, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
# Amédé Ardoin

Amédé Ardoin (1898-1942) a oa un akordeoñser louizianat er Stadoù Unanet. Gwelet eo evel krouer an doare zydeco. Gantañ e sone ar violoñser Dennis McGee. En Kerzu 1929 e voe sonenrollet ganto c'hwec'h kanaouenn c'hallek en Orleañs Nevez. Ur morian e oa (The First Black Zydeco Recording Artist hervez a lenner war e bladennoù). Mab-kuñv e oa d'ur sklav.
Pa varvas, e 1941 pe 1942, da 44 bloaz, met n'ouzer ket pegoulz resis, na pelec'h, e voe lakaet e toull ar re baour. Mervel yaouank a reas eta, diwar ur gwallzarvoud hervez lod, diwar an naplez hervez lod all, komzet e voe ivez eus ul lazhadenn abalamour da liv e groc'hen, pe d'ur soner gwarizius.
Hiriv e larer e varvas en ospital Pineville en Alexandrie, d'ar 4 a viz Du 1941, diwar ur c'hleñved ha ne bareed ket en amzer-se.

## E bladennoù

* Amadé Ardoin – Louisiana Cajun Music Vol. 6 : Amadé Ardoin - The First Black Zydeco Recording Artist (1928-1938) (OT-124 Old Timey Records, 1983)
* Pioneers of Cajun Accordion 1926-1936 (LPOT128 Old Timey / Arhoolie, 1989)
* I'm Never Comin Back: Roots of Zydeco (ARH7007 Arhoolie, 1995)
* Amede Ardoin - Mama, I'll Be Long Gone: The Complete Recordings of Amede Ardoin 1929-1934 (TSQ2554 Tompkins Square Records, 2011)
# Amélie

Amélie zo un anv-badez gallek

## Yezhoù all

* Amelia
* Amelie
* Amalia
* Amalie

## Tud
### Rouanezed ha priñsezed

* Amélie de Bourbon, anv meur a briñsez eus Tiegezh Bourbon
* Amélie de Beauharnais, pe Amélie von Leuchtenberg (1812 -1873) Impalaerez Brazil.
* Amélie d'Orléans, merc'h da Philippe d'Orléans (1838-1894), rouanez Portugal

### Tud all

* Amélie Beaury-Saurel (1849–1924), livourez c'hall
* Amélie d'Orléans (1865–1951), merc'h henañ ar priñs gall Philippe, kont Pariz
* Amélie Gex (1835–1883), barzhez savoiat
* Amélie Linz (1824–1904), skrivagnerez alaman
* Amélie Helga Lundahl (1850–1914), livourez finlandat
* Amélie Mauresmo (1979-), tenniserez c'hall
* Amélie Nothomb (1967-), skrivagnerez velgiat
* Amélie Plume (born 1943), skrivagnerez suis
* Amélie Rives Troubetzkoy (1863–1945), barzhez ha romantourez stadunanat

### Amelita

* Amelita Galli-Curci, pe Amelita Galli, (1882 – 1963), c'hoariganerez italian.

## Lennegezh

* Occupe-toi d'Amélie, komedienn c'hallek gant Georges Feydeau e 1908, deuet da vout ur film.
* Amélie, eil lodenn Les Semailles et les moissons gant Henri Troyat.

## Filmoù

* Occupe-toi d'Amélie, ur film gallek diwar komedienn Georges Feydeau.
* Le Fabuleux Destin d'Amélie Poulain, film gallek.

## Lec'hanvadurezh

* Amélie-les-Bains-Palalda zo ur gumun c'hall, adeu hec'h anv eus ar rouanez Amélie de Bourbon (1782-1866)
# Amzerioù-tremenet adkevrennek

Er yezhadur hag er yezhoniezh e vez lavaret amzerioù-tremenet adkevrennek$^,$ eus amzerioù yezhadurel en tremened a dalvez da deskrivañ un ober pe un darvoud kaset da-benn alies pe aliesoc'h en amzer-dremenet
Un amzer gevrennek an hini eo, savet diwar implij ur verb-skoazell (e brezhoneg: "kaout" pe "bezañ") displeget d'o zro en un doare kevrennek gant sikour ar verb-skoazell "kaout", da skouer:
    Kanet en deus bet
    Bet on bet

## Brezhoneg

N'heller sevel nemet an amzer-dremenet amstrizh hag an amzer-beurdremenet evel-hen e brezhoneg, da skouer:
    Kanet en deus bet ar son-se alies
    Meur a wezh en devoa bet Yann freuzet an neizhiad gwesped-se
Gallout a ra implijout ar stumm boas war un dra, da skouer:
    Ma teue d'ar bugel dont da lavarout komzoù brav d'e vammig, eo en deveze bet torret tra pe dra

## Yezhoù all
### Galleg

Daoust ha ma n'eo ket bet degemeret er yezh unvan, e vez implijet e galleg koulz dre gomz ha dre skrid, met kentoc'h dre gomz en ul live-yezh izel, amzerioù adkevrennek a bep seurt gante un arvez strizh, savet war implij ar verboù-skoazell "avoir" ("kaout") pe "être" (s.o. ar pennad "Amzer-dremenet amstrizh") displeget d'o zro en un doare kevrennek gant sikour ar verb-skoazell "avoir", da skouer:
    J'ai eu fait
    "Graet am eus bet"
    Lorsqu'il a eu fini de déjeuner, il est sorti
    "Mont a reas kuit ur wezh achu e dijuni gantañ"
    J'avais eu été envoyé
    "Kaset e oan bet alies"

### Galizeg

E galizeg ec'h implijer un amzer tost he ster ouzh hini an amzer-dremenet kevrennek e brezhoneg o lakaat ar verb "ter" ("kaout") da dalvezout da verb-skoazell, da skouer:
    Teño feito
    "Graet am eus bet"

### Lituaneg

Implijet e vez e lituaneg un amzer tost he ster ouzh hini an tremened adkevrennek e brezhoneg, met o pouezañ muioc'h war an arvez boas, ebenet ouzh an arvez pad.
Sevel a reer an amzer-mañ a-drugarez d'an enger -dav- staget etre kelf ar verb hag an dibennoù a dalve da verkañ ar gour, da skouer:
    imti + dav + -au -> imdavau
("kemer a raen gwezhall"/"kemeret am eus bet")

## Notennoù

* ↑ Kergoat, L. & Ar Briz, M. (1989) Geriaoueg Dielfennerezh lennegel / Yezhadur (brezhoneg/galleg - galleg/brezhoneg), embann. Kreizenn ar Geriaouiñ (Diwan Breizh)
* ↑ Kervella, F. (1947, adembann. 1976: 179) Yezhadur bras ar brezhoneg, Brest: Al Liamm
* ↑ Kervella, F., ibid.

## Gwelit ivez:

* Amzer-dremenet
* Amzer-dremenet strizh
* Amzer-amdremenet
# Amzerioù (merc'hed)

An amzerioù pe mizioù eo ar skarzhadeg reoliek a wad ha danvezioù-korf a c'hoarvez gant ar merc'hed pa vez distrujet an neizh, savet en uterus bep miz kenkaz e vije speret, ma n'eo ket hiliet. Skarzhet eo ar gwad dre ar forzh.
C'hoarvezout a ra an amzerioù evit ar wezh kentañ tro-dro da 12-15 vloaz met abretoc'h e c'hell bezañ. Eus an amzerioù kentañ e reer menarche. Paouez a ra an amzerioù etre 40 ha 60 vloaz ( paouez-mizioù).
C'hoarvezout a ra peurvuiañ bep 28 deiz (etre 21 ha 35 deiz) ; seul yaouankoc'h ma vezer, seul verroc'h e vez ar prantad-se.
Paouez a ra an amzerioù ivez pa vezer dougerez. Goude ar gwilioud e vez c'hwec'h sizhun "amzeriou-goude-genel" : da-zigentan e vez ruz ar gwad, goude e vez roz, ha goude e vez gwenn.
Kalzig eus ar merc'hed a sant azonoù bras pe vrasoc'h, betek santout poan vras a-wezhioù (8% eus ar merc'hed).
# Amzerioù modern

Dre voaz, e Bro-C'hall e vez renket an darvoudoù istorel etre ar 15vet kantved hag an Dispac'h gall e marevezh an Amzerioù modern ken eo an Istor modern ur rann eus kelenn an Istor. Koulskoude, n'eo ket termenet sklaer an deroù e Bro-C'hall pa seblant a ra da lod ez eus bet un troc'h gant trec'h an Durked otoman war an Impalaeriezh roman ar Reter e 1453. Lod all e-touezh an istorourien gall ha nann-gall a gav dezho eo deroù an trevadennouriezh europat e Amerika hag e Afrika a verk dibenn ar Grennamzer (Dizoloadenn hag ergerzhoù Amerika gant Kristol Goulm e 1492). Evit dibenn ar marevezh ez eus diforc'hioù etre an istorourien saoz a gav gwelloc'h pouezañ war lañs Marevezh ar Gouloù war-dro 1750 pa vez kavet talvoudusoc'h gant ar Stadunanidi hag ar C'hallaoued sellout ouzh o dispac'hoù (1784 ha 1789).
# Bagolino

Bagolino zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Bagon

bagon : anv benel/gwregel
Ur vagon a zo ur c'harbed e domani an hent-houarn hag a c'hell dougen a bep tra. Un diforc'h a vez graet alies etre bagonioù evit ar marc'hadourezh hag ar gweturioù evit ar veajerien. Koulskoude e vez implijet ivez bagon evit termeniñ pep karbed hag a c'hell mont war un hent-houarn met ne c'hell ket mont e-unan : n'en deus ket a c'heflusker hag en deus ezhomm eus ur stlejerez evit mont war-raok.

## Termenadur ar bagonioù

* bagon dougerezh kirri-tan
* bagon-sistern : evit treuzdougen liñvennoù (dour-tan, gas…)
Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Lenn an daolenn-termeniñ ur vagon

Lenn ur pennad spizoc'h diwar niverenniñ ar vagonioù (fr).
Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !
# Bagé

Bagé zo ur gumun hag ur gêr e stad Rio Grande do Sul e Brazil. E gevred ar stad emañ, er rannvro Campanha, a-stok ouzh Bro-Uruguay.

## Douaroniezh

War lez ar stêr Camacuã emañ ar gumun. Kêr Bagé zo un 40 km en hanternoz d'an harzoù etre Uruguay ha Brazil, tostik d'al lec'h ma emañ eienenn ar Río Negro, hag un tamm er c'hreisteiz d'an Nó de Santa Tecla a zo etre Serra de Camacuã ha Cuchilla Grande. E krec'h an nó (nudo e spagnoleg), betek 1745, e oa ur peniti ma veze enoret Santez Tekla gant ar visionerien. Eno e voe savet ar fuerte de Santa Tecla gant ar Spagnoled, nemet ne chom ken nemet dismantroù anezhañ .

## Istor

Henvroiz anavezet an tolead eo ar pobloù guenoa, tapé, minuán ha charrúa. Kentañ re wenn an tolead a voe ar Jezuisted en 1690, deuet eus San Miguel, er Misiones Orientales, en ur vro ma ne rae an henvroiz nemet tremen a greder. Savet e voe ganto San Andrés de los Guenoas ha ne badas ket.
Savet e voe ganto ivez ur peniti gouestlet da santez Tekla, merzherez kristen, nepell alese, tost da eienenn ar río Negro .
E 1752 e voe ur vodadeg 600 a dud o kas kannaded, hag en o zouez José Sepé Tiarayú, eus ar Misiones Orientales, da zileuridi Spagns da c'houlenn diganto ma ne vije ket staget ar c'hornad ouzh Brazil.
E 1773 goude Feuremglev San Ildefonso eo gant gouarnour Buenos Aires Juan José de Vértiz y Salcedo e voe kaset un armead a ouzhpenn mil den da sevel ar fuerte de Santa Tecla, tost da eienenn ar Río Negro, a voe graet gant mein, toullet ur foz 9 metrad ledander ha 2,5 m donder, gant ur voger diavaez a 3 metrad uhelder, mapadas ar c'hreñvlec'h betek aloubadeg an arme bortuglat ha braziliat e 1801, ha neuze eo e voe kroget d'e zismantrañ.

## Armerzh

Gant ar sevel chatal dreist-holl e veve an dud en XIXvet kantved evel hiziv.

## Tud

* Emílio Garrastazu Médici
* Alceu Collares
# Bagnères

Bagnères zo un anv-lec'h gallek ha hini meur a gumun e Bro-C'hall.

## Yezhoù all

* Banhèras en okitaneg

## Kumunioù

* Bagnères-de-Bigorre, en Hautes-Pyrénées ;
* Bagnères-de-Luchon, en Haute-Garonne ;
* Argelès-Bagnères,en Hautes-Pyrénées.

## Pennadoù kar

* Bagnoles, anv-lec'h
* Baignères, anv-tiegezh
# Bagvalaleg

Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù andiek eo ar bagvalaleg (bagval pe bagvalal) komzet gant pevar mil den e Dagestan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek
# Bahabón de Esgueva

Bahabón de Esgueva zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
# Bagoas

Bagoas (Bagoi en henberseg, Βαγώας / Bagôas en henc'hresianeg) zo un anv istorel persek. Evel anv boutin e talveze kement ha tizhog.

## Tud

Daou zen en anv-se zo anavezet en istor Persia.
* Bagoas, pennmaodiern dindan ren an impalaer ac'haemenid Artaxerxes III er IV$^e$ kantved kt JK.
* Bagoas, ur serc'heg da Alesant Veur.

## Traezoù

* Abrial A-12 Bagoas, un nijerez plaver er bloavezhioù 1930, anvet diwar-lerc'h ar vizir.
# Bahabón

Bahabón zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Valladolid, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Balangero

Balangero zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte.
# Balas y Chocolate

Balas y Chocolate eo anv seizhvet pladenn ar ganerez vec'hikan Lila Downs e 2015. Ar bladenn gentañ dezhi hec'h-unan eo abaoe Pecados y Milagros e 2011.

## Ar c'hanaouennoù er bladenn

* Patria Madrina
* Humito de Copal
* Balas y Chocolate
* Mano Negra
* La Farsante
* La Madrugada
* Cuando me Tocas Tu
# Balaïtous

Ar Balaïtous (galleg; Vathleitosa en okitaneg; Balaitús e spagnoleg; Pico Os Moros en aragoneg) zo un torosad greunvaenek hag ur menez er Pireneoù (0°17'24"N - 42°10'19"R), 3 144 m a uhelder dezhañ. Lec'hiet eo rik war an harzoù etre Frañs ha Spagn.

## An anv

Dont a ra "Balaïtous" moarvat eus an okitaneg: vath « traoñienn » ha lèit « laezh ».
# Balancé (barrez)

Er varrez klasel e implijer ar termen balancé pe pas balancé evit deskrivañ ur bazenn tri-ha-tri evel ur waltz.
Kregiñ a ra an dañser(ez) er pempvet emstumm plié ha neuze e kas da-benn un dégagé gant an troad a-dreñv betek an eil emstumm oc'h achñ e plié en ur gemmañ tu pouez ar c'horf keit ha ma tremen an traod all kroaziet a-dreuz e coupé derrière. War an traod a-dreñv ec'h a an dañserez e en demi-pointe en ur sevel an troad all (an hini dirak) diwar al leur un tamm bihan ha neuze e fiñv un tammig a-dreñv hag a-raok war an troad a-dreñv e cou-de-pied arrière.
# Balaneg (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Balaneg a c'hall bezañ meur a dra:
* Un dachenn dindan balan (pe "banal")
* Balaneg, un enezenn en enezeg Molenez
* Balaneg, un enezenn en inizi Glenan
* Balaneg, un enezenn eus Treger, dirak aod Bugelez

## Gwelet ivez

* Banaleg (disheñvelout)
# Balanegra

Balanegra a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Balanteg-kentoheg

Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù balantek-gandjek eo ar balanteg-kentoheg (balanta-kentohe) komzet gant tro-dro da 367.000 den e Ginea Bissau hag e Gambia.

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* (en) « Balanta-Kentohe, a language of Guinea-Bissau », Ethnologue
# Balanteg-ganjdeg

Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù balantek-gandjek eo ar balanteg-ganjdeg (balanta-ganja) komzet gant tro-dro da 94.500 den e Senegal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Balazote

Balazote zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Albacete.
# C'hakasia

C'hakasia (Хакасия e c'hakaseg, Хакасия ivez e rusianeg), ent-ofisiel Republik C'hakasia (Хакас Республиказы e c'hakaseg, Респу́блика Хака́сия e rusianeg), a zo ur Republik eus Kevread Rusia. Ağban eo ar gêr-benn, lec'hiet e su Sibiria. Er bloaz 2010 e oa 532 403 a dud o vevañ er vro, 82% anezho a ra Rusianed, ha 12% hepken a oa C'hakased (50% e oant e 1926).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (ru) {} Lec'hienn ofisiel Republik C'hakasia
# C'est pas sorcier

C'est pas sorcier zo un abadenn skinwel e bal ledañ an deskamant skiantel d'ar vugale, kinniget gant Frédéric Courant, Jamy Gourmaud ha Sabine Quindou, ha skignet adalek ar 17 a viz Here 1993 betek an 28 a viz Even 2014 war ar chadenn skinwel gall France 3. Adskignet e vez alies war France 4, TV5 Monde, France Ô, Gulli hag ar chadenn velgiat La Trois. Kinniget eo holl rannoù ar gelaouenn digoust war Youtube.
En ur c'harr-samm bleniet gant Marcel (ha ne weler james) e tispleg Jamy da Fred pe Sabine, aet war al lec'h, darvoudoù naturel pe teknikoù war a bep seurt sujedoù a c'hell bezañ danevellet ouzhpenn gant ar "vouezhig" (Valérie Guerlain).
Ul levezon bras he deus bet an abadenn war an deskadurezh skiantel e-touez ar vugale hag implijet eo bet alies er skolioù abalamour d'he doare splann da zisplegañ sujedoù teknikel.
* Jamy Gourmaud (2006)
* Sabine Quindou (2011)
* Frédéric Courant (2016)
# C'halingeg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù kirantiek ar c'hornôg eo ar c'halingeg (khaling, khalinge rai, khael bra pe khael baat) komzet gant tro-dro da 15 000-20 000 den (1975) e Nepal hag ivez en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# C'h

Un deirgrafenn latin eo C’h, c’h implijet gant ar brezhoneg evit skrivañ ar sonioù kensonennel [χ] pe [x], hervez al lec'h ma vez kavet en ur ger.

## Istor

Degaset e oa bet gant ar beleg breizhuhelat Juluan Maner er XVIIvet kantved da ziforc'hañ pezh a skrived ch a-raok, evel chom ha c’hoari.

## Implij

Kavet e vez c'h
* e deroù un toullad gerioù, dirak o pe w peurvuiañ: c'hoar, c'hwezh,
* e dibenn un toullad gerioù:
** war-lerc'h ar vogalennoù : sac'h, bec'h, c'hwec'h, moc'h, fuc'h, kouc'h, teuc'h,
** war-lerc'h kensonennoù zo (l, r): gwalc'h, bolc'h, marc'h, merc'h, tourc'h,
* e-kreiz gerioù zo
** war-lerc'h ar vogalennoù : sac'had, pec'hed, moc'hañ, fuc'hal, souc'hañ,
** war-lerc'h kensonennoù zo (l, r): gwalc'hiñ, marc'had, tourc'hañ.

## Fazioù gant ch ha c’h

Gerioù zo ha ne ouied ket penaos skrivañ mat, dre ma ne ouied ket o distagañ, zo bet graet fazioù enne, evel an anv Waroc'h.

## Distagadur

Deskarded zo o devez poan da zistagañ ar sonioù treuzskivet gant c'h, betek distagañ [r] ken e vez poan o kompren a-wechoù.

## Kelenn al lizherenneg

Dizemglev zo, e Diwan, etre ar re a fell dezho kelenn al lizherenneg gant c'h hep c, hag ar re a fell dezho ober gant c, hep c'h:
* lod a lavar eo skianteloc'h kelenn c eget ch pe c'h, ha n'int ket lizherennoù hervez an anvadur skiantel, met un digram (evit 'c') hag un trigram (evit 'c'h').
* re all a lavar n'eus ger brezhonek ebet o kregiñ gant c, hag e tremener aes abaoe pell hep al lizherenn-se, evel hep ar gerioù digram ha trigram, pa n'haller ket tremen hep 'c'h' na deskiñ lenn gerioù evel c'hoar, c'hwi ha c'hwec'h
E falc'huneg ne vez ket skrivet c'h peurvuiañ, met h e penn-kentañ ar gerioù (ar hi, ar henta).

## La Poste

Ne blij ket al lizherennoù c'h d'ar post gall e Breizh ivez: abalamour da se eo e vije enebet ouzh ar chomlec'hioù brezhonek.

## Anv-badez: Derc'hen

Ne blij ket al lizherenn c'h da di-kêr Roazhon ivez : https://www.ouest-france.fr/bretagne/quimper-29000/bretagne-procureur-et-la-mairie-de-rennes-refusent-le-c-h-d-un-prenom-5518689.

## Pennadoù kar

* c
* ch
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# C'hakaroueg

Ur yezh aymarek a zo eus ar c'hakaroueg komzet gant war-dro seizh kant den e proviñs Yauyos e Perou. An darn vrasañ eus ar boblañs a gomz spagnoleg ivez met bez' ez eus un nebeud unyezhegerien, maouezed dreist-holl.
Div rannyezh a zo :
* hini kumun Tupe (c'hakaroueg pe jaqaru),
* hini kumun Cachuy (kawkieg pe kawki) (hogozik aet da get).
# C'halkiope

Anaout a reer div vaouez anvet C'halkiope:
* C'halkiope, merc'h da Reksenor, eil gwreg ar roue Aigeüs ;
* C'halkiope, merc'h da Aietes, gwreg Friksos.
# Anna Hillmayer

Anna Hillmayer (1812-1847) a oa ur vaouez eus München, brudet he c'hoantiz, en hanterenn gentañ an XIX$^{vet}$ kantved.
Merc'h e oa d'ur marc'hadour kig gouez. Mervel a reas dizimez da 35 bloaz. He gwelout a reer gant he blev kribet e doare kêr München, gant ul levr pedennoù, dirak iliz ar Werc'hez (ar Frauenkirche), arouez he deolded.
Echuet e voe he foltred gant Joseph Stieler e 1829. An hini diwezhañ e oa eus an dek taolenn a veze diskouezet d'an holl e Poltredaoueg ar gened. Poltred Helene Sedelmayer a voe echuet war-lerc'h hemañ, hogen lakaet war ziskouez a-raok hini Anna Hillmayer.
# Anna Danmark ha Norge

Anna Danmark, pe Anna Danmark ha Norge (diwar anv Santez Anna) zo anv meur a briñsez:
* Anna Danmark (1527-1535), merc'h da Frederik Iañ, roue Danmark;
* Anna Danmark (1532-1585), Priñsez-Dilennerez Sachsen;
* Anna Danmark (1574-1619), Rouanez Bro-Saoz, Bro-Skos hag Iwerzhon;
* Anna Caterina Danmark (1618-1633), merc'h da Christian IV Danmark;
* Anna Sofia Danmark (1647-1717), Priñsez-Dilennerez Sachsen.
* Anna Danmark ha Norge (1532-1585), Priñsez-Dilennerez Sachsen.
* Anna Danmark (1574-1619) Rouanez Bro-Saoz. Poltred gant John de Critz.
* Anna Sofia Danmark (1647-1717)
# Anna Faris

Anna Kay Faris, ganet d'an 29 a viz Du 1976, zo un aktourez, podcasterez ha skrivagnerez stadunanat. Brudet eo deuet da vezañ evit he labour e filmoù fentus, dreist-holl evit roll Cindy Campbell en heuliad filmoù Scary Movie (2000–2006). Goude-se he devoa c'hoariet er filmoù The Hot Chick (2002), Lost in Translation (2003), Brokeback Mountain (2005), My Super Ex-Girlfriend (2006), Smiley Face (2007), The House Bunny (2008), What's Your Number? (2011), The Dictator (2012), hag Overboard (2018). Faris he deus graet ivez rolloù mouezh e filmoù ar frañchiz Cloudy with a Chance of Meatballs (2009–2013) hag Alvin and the Chipmunks (2009–2015), hag ivez en The Emoji Movie (2017).

## Liammoù diavaez

* Anna Faris war IMDb
# Anna Foix

Anna Foix a zo ganet d'ar 1484 ha marvet d'an 26 a viz Gouere 1506 e Buda, e Hungaria, a oa rouanez Hungaria ha Bohemia, war-lerc'h marv he zad e 1502, betek 1506.

## He buhez

Merc'h e oa da c'h-Gaston II, kont Candale, ha da Katelin Foix, Infantez Navarra‎. He mamm a oa merc'h da c'h-Gaston IV, kont Foix, ha da Eleonora Iañ, rouanez Navarra. Nizez a oa Anna da Marc'harid Foix. Keniterv e oa eta da Anna Breizh, Dugez Breizh ha Rouanez Bro-C'hall, da Gatelin Navarra, Rouanez Navarra, ha da Germaine de Foix, Rouanez Aragon.
Dimeziñ a reas Anna Foix da Vladislas II Hungaria a oa roue Bohemia ha roue Hungaria. Rouanez Hungaria ha Bohemia eus 1502 da 1506
Daou vugel o devoe:
* Anna Jagellon (1503-1547), dugez Hungaria ha Bohemia, rouanez Hungaria ha Bohemia eus 1526 da 1547, war-lerc'h dimeziñ gant ar rouaned Hungaria Ferdinant Iañ da gentañ. Mab e oa da Fulup ha da Janed Spagn, rouanez Rouantelezh Kastilha, ha breur e oa da Karl V.
* Loeiz II, (1506–1526), roue Hungaria ha Bohemia (1516-1526), d'ar 13 a viz Genver 1522 e timezas e Buda, en Hungaria, da Mari Aostria (1503-1558), merc'h pennhêrez Fulup ha da Janed Spagn, rouanez Rouantelezh Kastilha.

## Notennoù

* ↑ Dimezet e oa Germaine de Foix da Fernando II Aragon.

### Levrioù

* Anthony, Raoul: Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar, Paris, Masson, 1931.

### Liammoù diavaez

* Foundation for Medieval Genealogy/Navarre Kings Genealogy
* Les Foix-Candale
* Seigneurs de Grailly Généalogie
* Foix-Grailly Généalogie
* Foundation for Medieval Genealogy/Foix Genealogy
* Euweb/Albret Genealogy
* Euweb/Foix-Grailly Genealogy
| En he raok: Beatrice Aragon Barbara Brandenburg | Rouanez Hungaria Rouanez Bohemia 1502 – 1506 | War he lerc'h: Mari Aostria |