OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Auguste von Hessen-Kassel

Auguste von Hessen-Kassel, pe Auguste Wilhelmine Louise von Hessen-Kassel, pe Augusta of Hesse-Kassel e saozneg (1797-1889), a oa ur briñsez alaman, pried Adolphus, dug Cambridge, ur mab d'ar roue saoz George III. Ouzhpenn bezañ Dugez Cambridge e oa besrouanez Hannover.

## Dimeziñ

Lidet e voe an eured d'ar 7 a viz Mae e Kassel, hag adarre d'an 1 a viz Mezheven 1818 e Palez Buckingham. 21 e oa Auguste, 43 e oa he fried. He fried Adolphus, Duke of Cambridge, a oa dekvet bugel, ha seizhvet mab, George III ha Charlotte von Mecklenburg-Strelitz.
Tri bugel o doe.
Mamm-gozh e oa da Mary of Teck, pried ar roue George V .
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Augustin Morvan

Augustin Marie Morvan (7 a viz C'hwevrer 1819 – 20 a viz Meurzh 1897) a oa ur medisin ha politiker breizhat.
Anavezet eo evel an hini kentañ en deus studiet ar c'hleñved neurologel anvet kleñved Morvan, ma vezer digousk. Genidik e oa eus Lanniliz e Bro-Leon ha goude e studioù e Pariz e tistroas d'e vro d'ober e vicher er vourc'h-se. Bez e voe maer Lanniliz ha kuzulier-kanton e-pad meur a vloaz ha kannad adalek 1871, dindan an Trede Republik. Stourm a reas kalz evit gwellaat yec'hed an dud vunut hag evit netra e prederie tud paour e gornad. Embann a reas pennadoù e kelaouennoù medisinerezh hag anvet e voe da gensrkiver gant Akademiezh medisinerezh Pariz.
Kenderc'hel a reas da labourat betek fin e vuhez, da 78 vloaz. Pa oa bet adsavet ospital Brest e 1945 e voe roet e anv dezhañ.

## Levrlennadur

* Jacques Arnol, De Lannilis à l'hôpital de Brest, Augustin Morvan, ISBN 978-2-9543234-1-1.

## Liamm diavaez

* whonamedit.com Biography of Augustin Marie Morvan (en)
* Gwezenn familh A. Morvan (fr)
# Auguste Wilhelmine von Hessen-Darmstadt

Auguste Wilhelmine Marie von Hessen-Darmstadt, en alamaneg Auguste Wilhelmine Marie von Hessen-Darmstadt, ganet e Darmstadt e 1765, marvet e Rohrbach e 1796, a oa dre zimeziñ dugez Pfalz-Zweibrücken.
Merc'h e oa da Georg Wilhelm Hessen-Darmstadt (1722–1782) ha d'e bried Maria Luise Albertine Leiningen-Dagsburg-Falkenburg (1729–1818), a oa merc'h d'ar C'hont Christian Karl Reinhard Leiningen-Dagsburg.

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas Auguste Wilhelmine e Gwengolo 1785 d'an dug Masimilian Jozeb von Zweibrücken (1756–1825), a voe kentañ roue Bavaria.

## He bugale

Pevar bugel o doe:
* Ludwig Iañ Bavaria (1786–1868), roue Bavaria
** a zimezas e 1810 d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen (1792–1854)
* Auguste (1788–1851)
** a zimezas e 1806 da Eugène de Beauharnais, besroue Italia, dug Leuchtenberg ha priñs-dilenner Eichstätt (1781–1824)
* Amalie (1790–1794), marvet da 4 bloaz;
* Charlotte (1792–1873) a zimezas div wech:
** e 1808-1814 da Wilhelm, priñs pennhêr Württemberg (1781–1864)
** e 1816 d'an impalaer santel Franz I. (1768–1835), impalaer Aostria ha roue Hungaria,
* Karl (1795–1875), a zimezas div wech
** e 1823 da Marie Anna Sophie de Pétin (1796–1838), 1823 „Freifrau von Bayrstorff“
** e 1859 Henriette Schoeller (1815–1866), 1859 „Freifrau von Frankenburg“

## Goude

Goude he marv ec'h addimezas ar roue intañv da Karoline Friederike Wilhelmine von Baden.

## Levrlennadur

* Martha Schad: Bayerns Königinnen, Piper 2005
* Jakob Baroggio: Die Geschichte Mannheims von dessen Entstehung bis 1861 S. 254 f.
* Carl Friedrich Günther: Anekdoten, Charakterschilderungen und Denkwürdigkeiten aus der Hessischen ... S. 172 f.
* Wolfgang Kunz, „Auguste Wilhelmine Marie von Hessen-Darmstadt (1765 – 1796)“ in: Pfälzer Lebensbilder, 7. Band, 2007 (Bd. 100 der Veröffentlichungen der Pfälzischen Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaften, Speyer), S. 85-128
# Auguste zu Mecklenburg

Auguste zu Mecklenburg ( 1674 - 1756) a oa ur briñsez alaman.
Merc'h e oa da Gustav Adolf von Mecklenburg-Güstrow. C'hoar e oa d'ar rouanez Louise Danmark
Medalennet e voe gant he niz Christian IV Danmark, roue Danmark.
# Augustin-René-Louis Le Mintier de Saint-André

Augustin-René-Louis Le Mintier (Sevigneg, 28 a viz Du 1729 – Londrez, 21 a viz Genver 1801) a voe eskob diwezhañ eskopti Treger, eus an 30 a viz Ebrel 1780 da 1790, pa voe diskaret an eskopti.

## Buhez

E Sevigneg en eskopti Sant-Maloù e voe badezet Augustin-René-Louis Le Mintier d'an 9 a viz Du 1733 d'an oad a bevar bloaz.
E 1757 e voe doktor war an doueoniezh ; vikel-vras Dol ha Sant-Brieg e voe eus 1766 da 1769 kent bezañ vikel-vras Roazhon betek 1780 ; d'ar 6 a viz C'hwevrer 1780 e voe anvet da eskob Landreger, war lec'h Jean-Baptiste de Lubersac, ha sakret e Pariz d'an 30 a viz Ebrel.
Gantañ e voe sakret iliz Langoad er bloaz 1782 ha hini Planiel e 1785. E 1785 ivez e lakaas sevel beg tour iliz-veur Landreger.
D'ar 14 a viz Gwengolo 1789 ez embannas e Montroulez ur gemennaden enep ar vonreizh diveleg. Galvet e voe gant Bodadeg ar Stad d'an 10 a viz Eost 1790 dirak lez-varn ar Châtelet e Pariz ; didamallet e voe d'ar 14 a viz Gwengolo 1790. Galvet e voe dirak lez-varn Lannuon d'ar 17 ha 18 a viz Genver 1791, ha didamallet adarre abalamour ma oa kalz a dud er vro a-du gantañ. Galvet e voe un trede gwech d'ar 14 a viz C'hwevrer 1791 gant Bodadeg ar Stad. D'ar 26 a viz C'hwevrer e kuitaas dre guzh palez an eskopti evit mont da vaner Boisriou, e-ti mignoned dezhañ, e parrez an Trevoù. Alese ez eas da Jerzenez. Er bloaz 1796, gouarnamant Bro-Saoz a aotreas divroidi Jerzenez da vont da Vro-Saoz. Eno, Augustin-René-Louis Le Mintier a yeas da chom da Londrez da di an Itron de Catuélan, intañvez Prezidant Kentañ Breujoù Breizh.
Eno e varvas Augustin-René-Louis Le Mintier, eskob-kont diwezhañ Landreger, d'an 21 a viz Genver 1801, oadet a 71 vloaz. Sebeliet e voe da gentañ e bered iliz kozh Sant-Pankras, ha goude en iliz-veur Landreger d'an 28 a viz Mae 1867.
* Iliz-veur Landreger
* Maen-bez Augustin Le Mintier en iliz-veur Landreger
* E ardamezioù war ar maen-bez
Adalek an Dispac'h gall, ret a vo mont d'ar bajenn Eskopti Sant-Brieg ha Landreger.

## Levrlennadur

* Pierre Barbier ː Le Trégor historique et monumental, Les Presses bretonnes, Sant-Brieg, 1960.

## Notennoù

* ↑ 1867, hervez R. de Saint-Jouan; 1868 hervez P. Barbier.
# Auguste Viktoria von Hohenzollern

Auguste Viktoria von Hohenzollern ( pe Augusta Vitória Guilhermina Antónia Matilde Luísa Josefina Maria Isabel de Hohenzollern-Sigmaringen e portugaleg) (Potsdam 1890 — Eigeltingen 1966) a oa ur briñsez alaman a zimezas da Manuel II, diwezhañ roue Portugal.
# Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg

Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1858–1921) zo ur briñsez alaman hag a zimezas da Gwilherm II Alamagn hag a voe an impalaerez alaman diwezhañ .

## He bugale

* Friedrich Wilhelm Victor August Ernst (1882–1951),
** a zimezas e 1905 d'an Dugez Cecilie zu Mecklenburg-Schwerin
* Wilhelm Eitel Friedrich Christian Karl (1883–1942),
** a zimezas e 1906-1926 d'an Dugez Sophie Charlotte von Oldenburg
* Adalbert Ferdinand Berengar (1884–1948),
** a zimezas e 1914 d'ar Briñsez Adelheid von Sachsen-Meiningen
* August Wilhelm (1887–1949), ** a zimezas e 1908-1920 d'ar Briñsez Alexandra von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg (1887–1957)
* Oskar Karl Gustav Adolf (1888–1958),
** a zimezas e 1914 d'ar Gontez Ina Maria von Bassewitz (1888–1973)
* Joachim Franz Humbert (1890–1920, Freitod),
** a zimezas e 1916 d'ar Briñsez Marie Auguste von Anhalt
* Viktoria Luise Adelheid Mathilde Charlotte (1892–1980),
** a zimezas e 1913 d'an Dug Ernst August von Braunschweig-Lüneburg
# Augustin David

Augustin David zo bet pemvet eskob Eskopti Sant-Brieg ha Landreger goude Emglev 1801, eus ar 14 Genver 1862 d'ar 27 Gouere 1882.
Ganet e oa bet e Lyon.
Vikel vras Valence e voe. Anvet e voe da eskob Sant-Brieg ha Landreger d'ar 14 Genver 1862 ha sakret e oa bet en iliz-veur Valence d'an 2 Gouere 1862.
Dre ma oa eskob en amzer ar pab Pi IX, ha d'ar mare lma voe adkempennet pe savet ilizoù nevez e departamant Aodoù-an-Hanternoz, e kaver alies o ardamezioù a-gevret war dorioù pe war gwerennoù-livet meur a iliz.
Kavet int ivez, da skouer, war relegouer Charlez Bleaz, en iliz Gras-Gwengamp.
Aet e oa da Anaon d'ar 27 Gouere 1882.

## Levrlennadur

* Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Ay que dolor

Ay que dolor a zo ur ganaouenn bet kanet gant Los Chunguitos.
# Ayahuasca

An Ayahuasca (anvet ivez yagé) zo ur braoued hag a vez aozet gant beleien koadeg trovanel gleb Amazonia e Perou, hag implijet evit e vertuzioù yac'haat.
# Ayas

Ayas zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Aydın

Kêrioù Turkia :
| Aydın ||
| Proviñs | Aydın |
| Rannvro | Egea |
| Kod post | 09100 |
| Maer | Özlem Çerçioğlu (2009) (CHP) |
| Vali (prefed) | Hüseyin Avni Coş (2009) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 37°51' Norzh |
| Led | 27°50' Reter |
| Uhelder | keitat : |
| Poblañs | |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr Aydın |
Aydın zo ur gêr e kornôg Turkia, kêrbenn proviñs Aydın.
War-dro 170.000 annezad zo enni.
# Aydın (proviñs)

Proviñs Aydın zo ur proviñs e kornôg Turkia o skeiñ war mor Egea.

## Douaroniezh

War-dro 1.000.000 annezad a oa e Aydın e 2007.
8.000 km² eo e c'horread.
Ouzhpenn d'an touristerezh emañ ar gounit fiez, olivez ha kistin a-bouez en ekonomiezh ar proviñs.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Ayacara

Ayacara zo ur gêriadenn e gwalarn ledenez Huequi, e kumun Chaitén, e Proviñs Palena, e Rannvro Los Lagos, e Chile.
Ur porzh hag un aerborzh zo.
# Ayala

Ayala zo un anv-lec'h spagnolek a orin euskarek.

## Lec'hanvadurezh

* Ayala , kumun e stad Morelos, e Mec'hiko ;
* Ayala anv spagnolek Aiara, kumun en Aiaraldea (pe Cuadrilla de Ayala e spagnoleg), en Araba, en Euskal Herria.

## Tud

* Francisco Ayala , skrivagner marvet en 2009;
* Francisco J. Ayala, skiantour stadunanat a orin spagnol.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Ay Carmela

¡Ay Carmela!, skrivet alies Ay Carmela gant an nannspagnolegerien, a zo ur ganaouenn eus Brezel Spagn, a veze kanet gant ar Republikaned war un ton kozh eus an XIXvet kantved. Anavezet eo ivez evel El Paso del Ebro ha Viva la Quince Brigada.
Ar frazenn Luchamos contra los moros (Stourm ouzh ar Vored a reomp) a ra dave d'ar bagadoù marokan a oa e tu ar Vroadelourien.

## Son

| El Ejército del Ebro El Ejército del Ebro, rumba la rumba la rumba la. El Ejército del Ebro, rumba la rumba la rumba la una noche el río pasó, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! una noche el río pasó, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Y a las tropas invasoras, rumba la rumba la rumba la. Y a las tropas invasoras, rumba la rumba la rumba la buena paliza les dio, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! buena paliza les dio, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! El furor de los traidores, rumba la rumba la rumba la. El furor de los traidores, rumba la rumba la rumba la lo descarga su aviación, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! lo descarga su aviación, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Pero nada pueden bombas, rumba la rumba la rumba la. Pero nada pueden bombas, rumba la rumba la rumba la donde sobra corazón, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! donde sobra corazón, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Contraataques muy rabiosos, rumba la rumba la rumba la. Contraataques muy rabiosos, rumba la rumba la rumba la deberemos resistir, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! deberemos resistir, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Pero igual que combatimos, rumba la rumba la rumba la. Pero igual que combatimos, rumba la rumba la rumba la prometemos resistir, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! prometemos resistir, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! | Viva la Quince Brigada Viva la Quince Brigada, rumba la rumba la rumba la. Viva la Quince Brigada, rumba la rumba la rumba la que se ha cubierto de gloria, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! que se ha cubierto de gloria, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Luchamos contra los moros, rumba la rumba la rumba la. Luchamos contra los moros, rumba la rumba la rumba la mercenarios y fascistas, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! mercenarios y fascistas, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! Solo es nuestro deseo, rumba la rumba la rumba la. Solo es nuestro deseo, rumba la rumba la rumba la acabar con el fascismo, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! acabar con el fascismo, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! En los frentes de Jarama, rumba la rumba la rumba la. En los frentes de Jarama, rumba la rumba la rumba la no tenemos ni aviones, ni tanques ni cañones, ¡Ay Carmela! no tenemos ni aviones, ni tanques ni cañones, ¡Ay Carmela! Ya salimos de España, rumba la rumba la rumba la. Ya salimos de España, rumba la rumba la rumba la a luchar en otros frentes, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! a luchar en otros frentes, ¡Ay Carmela! ¡Ay Carmela! |

## Doare all

¡Ay Manuela! zo un doare diskan all.

## Liammoù

[*] Miguel Ángel Gómez Naharro - ¡Ay Carmela![ :http://www.youtube.com/watch?v=BF0Ze6qVJaU ]
# Balana

Balana (Ballon e saozneg) zo ur gêr vihan en Iwerzhon, e kontelezh Ceatharlach hag e proviñs Laighin. War an hent N80 emañ, e-kichen kêr Ceatharlach. 712 annezad a oa e 2016.

## Monumantoù ha traoù heverk

* div davarn zo e straed vras ar bourk
* Ballon Hill zo un dorgenn 137 metr uhelder; aspadennoù eus oadvezh an arem zo bet kavet eno

## Sportoù

Ur c'hlub mell-droad ouezelek zo, Ballon GAA club, hag ur c'hlub mell-droad, Burrin Celtic e anv.
# Balaenoptera

Balaenoptera :
| Balaenoptera borealis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Mysticeti |
| Kerentiad : | Balaenopteridae |
| Genad : | Balaenoptera |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Balaenoptera a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ 7 spesad balumed.

## Spesadoù

* balum boutin (Balaenoptera physalus)
* balum an hanternoz (Balaenoptera borealis)
* balum Eden (Balaenoptera edeni)
* balum glas (Balaenoptera musculus)
* balum begek (Balaenoptera acutorostrata)
* balum begek Antarktika (Balaenoptera bonaerensis)
* balum Omura (Balaenoptera omurai)
# Balaka (distrig)

Balaka zo un distrig eus Malawi.

## Daveenn

* ↑ Ofis Broadel stadegoù Malawi
g • ka • keDistrigoù Malawi :
| Rannvro an Norzh | Chitipa · Karonga · Likoma · Mzimba · Nkhata Bay · Rumphi |
| Rannvro ar C'hreiz | Dedza · Dowa · Kasungu · Lilongwe · Mchinji · Nkhotakota · Ntcheu · Ntchisi · Salima |
| Rannvro ar Su | Balaka · Blantyre · Chikwawa · Chiradzulu · Machinga · Mangochi · Mulanje · Mwanza · Neno · Nsanje · Phalombe · Thyolo · Zomba |
# Balakən

Balakən zo ur rayon eus Azerbaidjan, e hanternoz ar vro, stok ouzh Rusia ha Jorjia. Krouet e oa bet e 1930 met enbarzhiet e rayon Zaqatala etre 1963 ha 1965.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Balaenidae

Balaenidae :
| Eubalaena australis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Mysticeti |
| Kerentiad : | Balaenidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Balaenidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 c'henad ha 4 spesad morviled bras zo ennañ:
* genad Balaena
** balum reizh Greunland (Balaena mysticetus)
* genad Eubalaena
** balum reizh du (Eubalaena glacialis)
** (Eubalaena japonica)
** (Eubalaena australis)
# Balaenopteridae

Balaenopteridae :
| Megaptera novaeangliae ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Isurzhad : | Mysticeti |
| Kerentiad : | Balaenopteridae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Balaenopteridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 c'henad hag 8 spesad morviled bras zo ennañ:
* genad Balaenoptera
** balum boutin (Balaenoptera physalus)
** balum an hanternoz (Balaenoptera borealis)
** balum Eden (Balaenoptera edeni)
** balum glas (Balaenoptera musculus)
** balum begek (Balaenoptera acutorostrata)
** balum begek Antarktika (Balaenoptera bonaerensis)
** balum Omura (Balaenoptera omurai)
* genad Megaptera
** balum askellek (Megaptera novaeangliae)
# Balaives

Balaives a oa ur gumun eus departamant Ardennes e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezelioù Napoleon

* E 1814-1815 e voe ar gumun en dachenn dindan dalc’h luioù estren.

### Kendeuziñ

* E 1828 e voe kendeuzet kumunioù Balaives ha Butz d’ober kumun Balaives-et-Butz.

#### Brezel 1870-1871

* Dindan dalc’h an Alamaned e voe ar gumun adalek dibenn miz Eost 1870 betek dibenn miz Ebrel 1871.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Dindan dalc’h an Alamaned e voe ar gumun adalek etre 1914 ha 1918.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr en Ereoù.

## Tud

* Jean Meslier, person katolik Étrépigny ha Balaives adalek 1689 betek 1729.

## Dave ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
# Balakros

Balakros (Bάλακρoς), mab da Nikanor, a oa unan eus somatofilaked Alesant Veur.
Goude emgann Issos e -333 e voe anvet da satrap Kilikia. Lazhet e voe o vrezeliñ a-enep Pisidia, pa oa Alesant o ren.
Sur a-walc'h eo eñ ar Balakros a zimezas da Fila, merc'h da Antipatros, addimezet da Grateros.
# Amazona tucumana

Amazona tucumana :
| Amazona tucumana, luc'hskeudennet e Loro Parque (Puerto de la Cruz, Kanariez/Spagn). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Amazona |
| Anv skiantel ||
| Amazona tucumana (Cabanis, 1885) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazona tucumana a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Chysotis tucumana (kentanv) da gentañ-penn (e 1885) gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906). Dont a ra e anv eus hini proviñs arc'hantinat Tucumán, lec'hiet e gwalarn ar vro.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadegi menezioù gevred Bolivia ha gwalarn Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Amazona tucumana war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amazona tucumana war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Amazona tucumana war al lec'hienn Avibase.
# Amazona pretrei

Amazona pretrei :
| Amazona pretrei, luc'hskeudennet e Caxias do Sul (Rio Grande do Sul, Brazil). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Amazona |
| Anv skiantel ||
| Amazona pretrei (Temminck, 1830) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazona pretrei a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus pretrei (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv al livour loened suis Jean-Gabriel Prêtre (1768-1849).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e gevred Brazil (Rio Grande do Sul) peurvuiañ hag en Arc'hantina ha Paraguay a-wechoùigoù ivez.

## Liammoù diavaez

* (en) Amazona pretrei war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amazona pretrei war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Amazona pretrei war al lec'hienn Avibase.
# Amazona vittata

Amazona vittata :
| Amazona vittata. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Amazona |
| Anv skiantel ||
| Amazona vittata (Boddaert, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazona vittata a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus vittatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1783) gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).

## Boued

Geotdebrer (bleuñv, delioù, frouezh, rusk ha sun-bleuñv) eo ar spesad.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad edo brosezat an daou isspesad anezhañ e Puerto Rico :
* (†) Amazona vittata gracilipes : e Culebra, un enezenn vihan er-maez da reter Puerto Rico (aet da get),
* A. v. vittata : e koadegi menezioù reter Puerto Rico.

## Liammoù diavaez

* (en) Amazona aestiva war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amazona vittata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Amazona vittata war al lec'hienn Avibase.
# Amazona guildingii

Amazona guildingii :
| Amazona guildingii. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Amazona |
| Anv skiantel ||
| Amazona guildingii (Vigors, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazona guildingii a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae. Evn broadel Sant Visant hag an Inizi Granadinas eo.
Anvet e voe Psittacus Guildingii (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv an naturour breizhveuriat Lansdown Guilding (1797-1831).

## Boued

Bevañ a ra diwar vleuñv, frouezh, greun, had ha kraoñ dreist-holl.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e koadegi Enez Sant Visant (Antilhez Bihanañ).

## Liammoù diavaez

* (en) Amazona guildingii el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amazona guildingii e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) The Government of Saint-Vincent and the Grenadines - The National Bird
* ↑ (en) Amazona guildingii war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.