OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# James Chadwick

Sir James Chadwick, bet ganet d'an 20 a viz Here 1891 e Bollington (Cheshire, Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'ar 24 a viz Gouere 1974 e Cambridge (Cambridgeshire, Bro-Saoz), a oa ur fizikour saoz.
Anavezet-mat eo evit bezañ kavet an neutronenn e 1932, unan e-touez rannigoù an atomenn, da-heul un taol-arnod m'en devoa bombezet atom beriliom gant ur skinad alfa o tont eus atom poloniom. En abeg d'ar gavadenn bouezus-se e voe tapet Priz Nobel ar Fizik gantañ e 1935.
E varregezhioù war an danvez a reas dezhañ kemer perzh er Raktres Manhattan adalek 1943 : e Los Alamos National Laboratory e labouras war ar skiriañ nukleel ha, gant se, krouidigezh ar vombezenn atomek.
Lakaet e voe da Knight Bachelor gant ar roue Jorj VI d'an 13 a viz Du 1945, ar pezh a aotreas James Chadwick d'ober gant an titl a "Sir" a-raok e anv.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hep bezañ gouest da gompren na da zisplegañ an anadenn e oa bet kavet an neutronenn gant Frédéric hag Irène Joliot-Curie un nebeud sizhunvezhioù kent...
# James Chapin

James Paul Chapin, bet ganet d'an 9 a viz Gouere 1889 e New York City (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'ar 7 a viz Ebrel 1964 er memes kêr, a oa un evnoniour stadunanat.
Adalek 1909 betek 1915 e kemeras perzh en ergerzh savet gant an evnoniour alaman Herbert Lang (1879-1957) e Kongo Velgia.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* A : Afropavo.

### Spesadoù

* A : Afropavo congensis,
* B
    Batis ituriensis, Bostrychia bocagei, Bradypterus carpalis,
* C : Cinnyris rockefelleri,
* E : Estrilda nigriloris,
* I : Indicator pumilio,
* P
    Ploceus bannermani, Ploceus flavipes,
* S : Sericulus bakeri,
* T : Terpsiphone batesi,
* V : Vidua obtusa.

### Isspesadoù

* T : Terpsiphone batesi bannermani, Terpsiphone batesi batesi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Chapin e metoù al loenoniezh.
* ↑ (en) Herbert Friedmann, IN MEMORIAM: JAMES PAUL CHAPIN, The Auk, 83: 240-252. miz Ebrel 1966.
* ↑ Republik Demokratel Kongo hiziv an deiz.
# James Dunlop

James Dunlop (ganet d'an 31 a viz Here 1793 e Dalry, e Bro-Skos, ha marvet d'an 22 a viz Gwengolo 1848 e Kincumber, en Aostralia), a oa ur steredoniour skosat hag a voe oberiant en Aostralia.
# Karl VII

Karl VII zo anv meur a roue pe impalaer:
* Karl VII Sveden, roue Sveden (1160–1167)
* Karl VII an Impalaeriezh Santel, impalaer santel roman (1742–1745)

## Pennadoù kar

* Karl VI
* Karl VIII
* Charlez VII
# Karl VI an Impalaeriezh Santel

Karl VI, pe Karl von Habsburg (1685–1740), a oa arc'hdug Aostria Impalaer santel roman german ha roue Hungaria (1711–1740).
Dimeziñ a eure da Elisabeth Christine von Braunschweig-Wolfenbüttel (1691–1750).
Tad e oa da Maria Theresia, Impalaerez Aostria.
| En e raok: Joseph Iañ an Impalaeriezh Santel | Impalaeriezh Santel Roman Karl VI an Impalaeriezh Santel ... – ... | War e lerc'h: Karl VII an Impalaeriezh Santel |
# Karl Wilhelm Ramler

Karl Wilhelm Ramler (1725-1798) a oa ur barzh alaman ha troer.

## Oberennoù

* Fabellese (1783-90)
# Karl VII an Impalaeriezh Santel

Karl VII Albert (1697 – 1745) a oa Priñs-dilenner Bavaria adal 1726, hag Impalaer Roman santel adal miz Genver 1742 betek e varv e 1745. Eus an Tiegezh Wittelsbach e oa, an hini kentañ ha ne oa ket eus an tiegezh Habsburg abaoe 300 vloaz.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa da Maria Amalia von Österreich (1701-1756)
* Maximiliane Maria (*/† 12. Ebrel 1723)
* Maria Antonia Walburgis (1724–1780),
** dimezet e 1747 da Friedrich Christian von Sachsen.
* Theresia Benedicte ( 1725–1743)
* Masimilian III Joseph (1727–1777), Dilenner Bavaria.
* Joseph Ludwig (1728– 1733)
* Maria Anna Josepha ( 1734– 1776),
** dimezet e 1755 da Ludwig Georg Simpert von Baden-Baden
* Maria Josepha Antonia (1739–1767)
** dimezet da Joseph II an Impalaeriezh Santel
| En e raok: Karl VI an Impalaeriezh Santel | Impalaeriezh Santel Roman Karl VII an Impalaeriezh Santel 1742 – 1745 | War e lerc'h: Franz Iañ an Impalaeriezh Santel |
# Karl VI

Karl VI a c'hall bezañ :
* Karl VI an Impalaeriezh Santel (1685–1740)
* Karl VI zu Löwenstein-Wertheim-Rosenberg pe Karl Heinrich, 6vet priñs Löwenstein-Wertheim-Rosenberg

## Gwelet ivez

* Karl V
* Karl VII
* Carlos VI
* Charlez VI
# Karl VIII

Karl Knutsson Bonde, pe Karl VIII, ganet en 1409 ha marvet e 1470, a oa roue Sveden. Roue Norge eo bet ivez evel Karl Iañ.
Rejant e voe da gentañ, gant an titl a Riksförestandare, etre 1438 ha 1440. Goude e voe Roue Sveden etre 1448 ha 1457), etre 1464 ha 1465, hag adal 1467 betek e varv en 1470. Roue Norge e voe e-pad un toullad mizioù, etre miz Du 1449 ha miz Mezheven 1450.

## E anv

Karl VIII a voe lavaret anezhañ abaoe amzer ar roue Karl IX abalamour d'un doare-niveriñ diazezet war c'hwec'h roue mojennel, ha n'eus ket bet anezho, anvet « Karl », hag o dije renet e Sveden, hep na ouzer pegoulz, hervez an Historia de omnibus Gothorum Sueonumque regibus skrivet gant Johannes Magnus er XVIvet kantved.

## Dimezioù

Teir gwech e timezas.
* Birgitta Turesdotter (Bielke):
* Katarina Karlsdotter (Gumsehuvud):
* Kristina Abrahamsdotter:*
# Goulag

Ar Goulag (eus an droienn rusek Главное управление лагерей, Glavnoye oupravlyeniye lagyeryey, « Pennrenerezh ar c'hampoù-labour ») e oa an aozadur karget da verañ kampoù-labour dre heg an Unaniezh Soviedel.

## Ar Goulag el lennegezh

Skrivagnerien rusian en deus lakaet ar bed da zizoleiñ sistem ar Goulag dre o skridoù. Ar romant Un devezh eus Ivan Denisovitch gant Aleksandr Soljenitsyn eo an oberenn gentañ hag a ra trouz bras, ha roet eo Priz Nobel al lennegezh d'e aozer e 1970. Daoust d'ar gontrollerezh e laka da embann Enezeg ar Goulag e Pariz e 1973, un arnodskrid hag a ra berzh bras er bed a-bezh.
Danevelloù Kolima zo un oberenn vrudet all diwar-benn ar vuhez en ur c'hamp eus ar Goulag, skrivet gant Varlam Chalamov.

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Goularz

Ar goularz zo un danvez, arvelen peurliesañ, a c'hoarvez eus rousin karrekaet. Boull a-walc'h eo ha meur a liv e c'hall bezañ. Implijet e vez evit ober bravigoù. Daoust ma'z eo un danvez a zeu eus plant, e renker anezhañ a-wechoù e-touez ar mein prizius.
An darn vrasañ eus ar goularz a gaver er bed zo etre 30 ha 90 milion a vloavezhioù e oad. Brudet eo goularz ar Mor Baltel, kavet war aodoù ar mor-se.
Pemp seurt goularz zo, hervez petra a ya d'e ober ent-resis, met ennañ e vez atav molekulennoù savet gant karbon, hidrogen hag oksigen.

## Notennoù

* ↑ Amber Mineral Data
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gouleg bonek

Ur yezh adamawek eus skourr ar yezhoù bouek eo ar gouleg bonek (bon gula) komzet gant 1.200 den (1993) e kêrriadennoù Bon ha Ibir e su Tchad

## Gwelet ivez

* Yezhoù adamawek
# Goulayeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar goulayeg (gulay) komzet gant tro-dro da 163.271 den (1993) e Tchad.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Goulc'hen

Goulc'hen :
| Anv gallek (ofisiel) | Goulven |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lesneven |
| Kod kumun | 29064 |
| Kod post | 29890 |
| Maer Amzer gefridi | Yves Iliou 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | https://mairie-goulven.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 447 ann. (2020) |
| Stankter | 70 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 37′ 42″ Norzh 4° 18′ 04″ Kornôg / 48.6283333333333, -4.30111111111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 6 m bihanañ 0 m — brasañ 66 m |
| Gorread | 6,38 km² |
| Goulc'hen ||
| kemmañ |
Goulc'hen (distaget) a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lesneven, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Douaroniezh

* Ouf Kernig.
* Kartenn aodoù Breizh eus Ouf Goulven betek Eusa.
* Bae Goulven hag Ouf Kernig etre 1771 ha 1785.
* Mor izel e Bae Goulven.
* Bae Goulven.
* Bae Goulven er mare-lanv.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 36 gwaz eus ar gumun, eleze 4,61% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Merval a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* ar Gorriganed (kartenn-bost gant Émile Hamonic).
* ar Gozhkêr.
* Tregelc'hier (tresadenn gant A. Karl, 1893-1894).
* Tregelc'hier.
* Tregelc'hier.
* Taolioù-maen.
* Tresadenn gant A, Karl, 1893-1894.
* Kartenn-bost.
* An tour-iliz.
* Iliz katolik dediet da sant Goulc'hen.
* Ti "sant Goulc'hen".
* Chapel ar Peniti, 1670.
* Ti kozh, 1560, rummet.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

* (br) Goulc'hen war lec'hienn Geobreizh
* Lec'hienn etrekumuniezh bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gouleg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù komouzek eo ar gouleg (gule) komzet gwechall e Soudan.
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù komouzek
# Gouleg zanek

Ur yezh adamawek eus skourr ar yezhoù bouek eo an gouleg zanek (zan gula) komzet gant 4,000 den (1997) tro-dro da Zan ha Chinguil e su Tchad

## Gwelet ivez

* Yezhoù adamawek
# Goulen

Ar Goulen a zo ur stêr e kreisteiz Breizh, hag a gember gant al Liger e Sant-Sebastian-an-Enk.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Goulazh

Ar goulazh (goulazhenn) zo plenk tanav, hir ha ledan, a dacher war e c'hebroù hag a dalvez da skor d'ar sklent, d'an teol...
# Kasaï-Occidental

Kasaï-Occidental (Kasai ar c'hornaoueg) zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo. Harzoù en deus gant Angola er su. Kananga eo ar gêr-benn.
g • ka • ke Proviñsoù Republik Demokratel Kongo :
| Proviñsoù bremañ | Bas-Uélé · Équateur · Haut-Katanga · Haut-Lomami · Haut-Uélé · Ituri · Kasaï · Kasaï-Central · Kasaï-Oriental · Kinshasa · Kongo Central · Kwango · Kwilu · Lomami · Lualaba · Mai-Ndombe · Maniema · Mongala · Nord-Kivu · Nord-Ubangi · Sankuru · Sud-Kivu · Sud-Ubangi · Tanganyika · Tshopo · Tshuapad |
| Proviñsoù kozh (1966-2015) | Bandundu · Bas-Congo · Équateur · Kasaï-Occidental · Kasaï-Oriental · Katanga · Kinshasa · Maniema · Nord-Kivu · Orientale · Sud-Kivu |
# Kaseg

Ur yezh kasek eo ar c'haseg. Emañ e familh ar yezhoù monek-kmerek ha komzet e vez gant 865 000 a dud e stad Meghalaya, en India. Ur statud ofisiel en deus eno hag implijet e vez el lezioù-barn, er velestradurezh hag er mediaoù. Kasegerien a gaver ivez en Assam hag e Bangladech

## Skritur

N'en deus ar c'haseg skritur hengounel ebet. William Carey a glaskas e skrivañ gant ar skritur banglaek etre 1813 ha 1838 hag un niver bras a levrioù a ra gant ar skritur-se, en o zouez ar Ka Niyiom Jong Ka Khasi pe Ren ar C'hasied hag a zo pouezus-tre evit ar relijion hengounel. Ar misioner kembreat Thomas Jones a grogas da skrivañ ar yezh el lizherenneg latinek e 1841, gant un doare-skrivañ levezonet un tammig bihan gant hini ar c'hembraeg. Evel ma oa doare-skrivañ Jones muioc'h diouzh ar yezh eget ar skritur banglaek e voe degemeret buan gant an darn vrasañ eus an dud

## Skouer

Ar Pater Noster e kaseg.
Ko Kpa jong ngi uba ha bneng,
long bakhuid ka kyrteng jong me.
Wan ka hima jong me.
Long ka mon jong me ha ka khyndew, kumba ha bneng.
To ai ha ngi mynta ka jingbam jong ngi kaba ha la ka sngi ka sngi.
To map ruh ia ngi ia ki ryngkang jong ngi,
kumba ngi ruh ngi map ia kiba leh sniew ia ngi.
To wat ialam ia ngi sha ka jingpynshoi ruh,
hynrei sumar ia ngi na kaba sniew.
Naba ka jong me long ka hima, bad ka bor,
bad ka burom ruh, ha la ka rta:
Amen.

## Gwelet ivez

* Yezhoù aostrez-aziatek
* Yezhoù monek-kmerek
# Kashmir (kanaouenn)

Kashmir zo ur ganaouenn gant ar strollad sonerien hard rock saoz Led Zeppelin hag a gaver war e c'hwec'hvet album, Physical Graffiti an anv anezhañ ha deuet e-maez d'ar 24 a viz C'hwevrer 1975.
Kroget ar gerioù anezhi e 1973 gant Robert Plant, da-geñver ur veaj da Varoko, e padas keit ha tost da dri bloavezh a-raok ma voe peurechuet gant John Bonham ha Jimmy Page. Enrollet e oa bet e-kerzh mizioù Genver ha C'hwevrer 1974 e studioioù Headley Grange.
Daoust dezhi da vezañ gwall hir – 8:29 he fadelezh — e voe degemeret mat ar ganaouenn gant ar radioioù na chomjont ket etre daou d'he skignañ sof-kont. Sonet e oa bet e pep sonadeg ar strollad betek an dibenn anezhañ e 1980.
He c'hlevout a c'heller ivez er film Le Crabe-tambour (1977) gant Pierre Schoendoerffer (1928-2012) : Arvest an davarn en Douar-Nevez.

## Liammoù diavaez

* Gerioù ar ganaouenn war AZ Lyrics
* Ar ganaouenn Kashmir
# Kasipoeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar c'hasipoeg (kacipo).
Tost-tre eo ar c'hasipoeg d'ar baleseg ha peurliesañ e vezont renket evel rannyezhoù eus an hevelep yezh, ar c'hasipoes-baleseg, komzet gant tro-dro da 5.000 den en holl (1983) e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù sourmek
# Kaskelot

Kaskelot (c'hwezher bras e daneg hag e svedeg) a zo un teirgwern bark koad.
Savet eo bet e Danmark e 1948 evit ar Royal Greenland Trading Company, prenet gant Square Sail (Rouantelezh-Unanet) e 1981 ha nevesaet e 1983 evit ar sinema.
Bristol eo e borzh annez.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Kasaï-Oriental

Kasaï-Oriental (Kasai ar reter) zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo, e kreiz ar vro. Mbuji-Mayi eo ar gêr-benn.
g • ka • ke Proviñsoù Republik Demokratel Kongo :
| Proviñsoù bremañ | Bas-Uélé · Équateur · Haut-Katanga · Haut-Lomami · Haut-Uélé · Ituri · Kasaï · Kasaï-Central · Kasaï-Oriental · Kinshasa · Kongo Central · Kwango · Kwilu · Lomami · Lualaba · Mai-Ndombe · Maniema · Mongala · Nord-Kivu · Nord-Ubangi · Sankuru · Sud-Kivu · Sud-Ubangi · Tanganyika · Tshopo · Tshuapad |
| Proviñsoù kozh (1966-2015) | Bandundu · Bas-Congo · Équateur · Kasaï-Occidental · Kasaï-Oriental · Katanga · Kinshasa · Maniema · Nord-Kivu · Orientale · Sud-Kivu |
# Kased

Ur c'hased zo ur voest vras, e koad peurvuiañ, pe e metal pe blastik, da lakaat traoù a bep seurt ha n'int ket gwall skañv.
Alies e vez lakaet traoù ponner a-walc'h (binvioù evel morzhol, turkez, kizell ) en ur c'hased koad pe houarn, ha traoù skañv en ur c'hased kartoñs.

## Boutailhoù

Kasedoù zo da lakaat boutailhoù. Ar boutailhadoù gwin a vez lakaet bremañ e boestoù pe kasedoù kartoñs, ha warne anv ar gwiniour. Ar boutailhadoù bier a vez kavet e boestadoù kartoñs er stalioù, met e kasedoù plastik e vezont kaset d'an ostalerioù.

## Kasedoù kartoñs

Kalz e vez implijet kasedoù kartoñs da zilojañ.

## Gwelet ivez

* Boest
# Kaseda

Kaseda zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Gwilhoù

Gwilhoù, Gwilh a-wechoù, zo un anv-den brezhonek, skrivet (Le) Guillou, pe Guilloux alies e galleg. Le Guillouzer zo ur stumm all.

## Anv-tud

Ur berrstumm eo d'an anv-badez brezhonek Gwilherm. Deuet eo da vout un anv-tiegezh brezhonek (evel Gwilherm).

### Tud

* Jakez Mari Gwilhoù (1851-1904), beleg eus Gwimilio, skrivagner brezhonek
* Yann-Vari Gwilhoù (1830-1887), beleg eus Kleder, skrivagner brezhonek
* Yann-Vari Gwilhoù (Ar Mignon) (1861-1931), beleg eus Duaod, skrivagner brezhonek
* Paol Wilhoù (1891-1965), beleg eus Gwitevede, skrivagner brezhonek
* Gabriel Loeiz Gwilhoù (1903-1989), ganet e Mêlrant, geriadurour brezhonek
* Pier Mari Gwilhoù (1882-?), ganet e Mêlann, jezuit.

#### Anv-badez

* Yann-Wilhoù Herri (1803, Mellag - 1880, Kemperle), beleg ha yezhour brezhonek
* Gwilh ar C'hoad (1845-1914), pastor protestant ha troer brezhonek
* Gwilhoù Sezneg (1878-1954), penndudenn an afer Sezneg
* Gwilhou Kergourlez (1926-2014), saver pezhioù-c'hoari

#### Guillou

* Alfred Guillou (1844-1926), livour
* Pierre Guillou (1908-1943), rezistant, unan en doa sterniet oberiadenn Source K
* Bertrand Guillou (ganet e 1968), tresour
* Eugénie Guillou (1861- goude 1913), houlierez
* Fernand Guillou (1926-2009), c'hoarier basket-ball
* Bernard Guillou (1933- ), filmaozer ha senariour
* Florian Guillou (ganet e 1982), marc'hhouarner
* Jan Guillou (ganet e 1944), skrivagner ha kazetenner svedat
* Jean Guillou (1930–2019), organour, pianoour, sonaozour ha primoazer
* Jean-Marc Guillou (ganet e 1945), c'hoarier mell-droad ha gourdoner
* Laurence Guillou (ganet e 1969), neñverez
* Marion Guillou (ganet e 1954), prezidantez pennrenerez Ensavadur broadel klaskerezh agronomek (EBKA)
* Patrick Guillou (ganet e 1970), c'hoarier mell-droad
* Yannick Guillou, embanner ha dastumer
* Yves Guillou (1880-1963), politikour

#### Le Guillou

* Corantin Maria Le Guillou‎
* Marie-Joseph Le Guillou (1920-1990), dominigad
* Louis Le Guillou (1929-2009), skolveuriad eus Brest arbennigour war Félicité de Lamennais, breur an hini kent
* Philippe Le Guillou (ganet e 1959), skrivagner

#### Guilloux

* Alexis Guilloux, arc'heskob e Haiti eus 1870 betek 1885
* Alphonse Guilloux (1852-1939) kizeller
* Bertrand Guilloux (1977) c'hoarier rugbi XV
* Gabriel-Louis Guilloux yezhour, bet skrivet gantañ ur geriadur brezhoneg-galleg eus rannyezh Bro-Wened
* Louis Guilloux (1899-1980) skrivagner
* Pierre Guilloux (1901-1937) atletour ha c'hoarier basket-ball

#### Le Guilloux

* Maurice Le Guilloux (1950) marc'hhouarner

## Kriptografiezh

* Guillou-Quisquater : komenad kehentiñ dilesa niverel ijinet gant Louis Guillou ha Jean-Jacques Quisquater

## Anv-loen

Al lesanv roet d'ar bleiz eo.

## Lennegezh

* Gwilhou an Truilhou er gontadenn Yann an Aod, el levr Eur Zac'had Marvailhou gant Ivon Krog.
* Troioù-kaer ar gwilhoù bras, gant Yann Bijer
# Gwilhoù Sezneg

Gwilhoù Sezneg a oa bet ganet d'ar 1añ a viz Mae 1878 e Ploudiern. Eno e veze e dud — Yves ha Marie-Anne (bet ganet Colin) — o terc'hel un atant bras a-walc'h. Aet e oa e dad da Anaon d'ar 25 a viz Genver 1884 ha dre ma ne oa ket gwall droet Gwilhoù gant ar studioù e oa aet kuit eus ar skolaj, d'e c'hwezek vloaz, da labourat en atant a veze renet gant e vamm hec'h-unan.
D'an 18 a viz Gouere 1906 ec'h euredas gant Marie-Jeanne Marc (° 1886) ha prenet gante ur stal gwerzhañ ha dresañ marc'hoù-houarn war leurgêr Ploudiern, e-tal kichen an iliz. Ur verc'h, Marie hec'h anv-bihan, a oa bet ganet d'ar 1añ a viz Du 1908. Antronoz, dre ma oa kroget an tan en ul lab tostik-tost ouzh e stal e oa bet ret da Sezneg mont enni da saveteiñ e wreg hag e verc'h nevez-c'hanet. Devet e oa bet e zremm hag e zaouarn abalamour da darzhadenn ur bidoniad esañs : kleizhennoù a vo dalc'het gantañ ouzh e zremm.
Bet ganet ur mab, Guillaume, d'an 13 a viz Meurzh 1910.
A drugarez d'an digolloù bet paeet d'ar re Sezneg gant an asurañs e oa bet savet ur gannerezh gante e Kerbêr-Kilbignon (e Brest bremañ) e miz Gouere 1912. D'an 8 a viz Du ar memes bloaz e oa bet ganet ur verc'h all, Jeanne hec'h anv-bihan.
Pa darzhas ar Brezel-bed kentañ ne oa ket bet tutaet gant al lu gall abalamour d'e loskadurioù ha fiziet e oa bet e kannerezh Gwilhoù Sezneg naetaat dilhad gwarnizon Brest.
Bet ganet un eil mab (ha pevare bugel), Albert, d'an 31 a viz Here 1914.
N'en dije ket bevet mat chom hep ober e zever soudard hag, a-hervez, e vije bet o labourat e labouradeg poultr Enez Eusa ur bloaz-pad.
# Gwilioud

Ar gwilioud eo ar mare ma vez ur vaouez o c'henel ur bugel. Komzet e vez ivez eus ganedigezh. C'hoarvezout a ra e dibenn an 9 miz ma toug ar vamm he bugel en he c'hof, pa deu ar bugel er-maez eus ar mammog. Kontet e vez oad un den adalek ar mare-se en darn vrasañ eus ar sevenadurioù.

## Gwiliouderezh

Ur gwiliouder a vez graet eus ar medisin, pe ar surjian, a ra war-dro ar merc'hed o wilioudiñ, dreist-holl pa sav un diaezamant bennak. An amiegez eo ar vaouez a ra war-dro ar gwilioud pa ne c'hortozer diaezamant ebet, nemet prest e vez da c'hervel an arbennigour betegouzout. Eveshaat ouzh ar gwilioudiñ a ra gwiliouder pe amiegez, ha n'eo ket pareañ, rak bout dougerez n'eo ket bout klañv.
Poanius eo ar gwilioud. Eus ar boan-se e vez graet ar gwentloù. Hiriv ez eus doareoù da virout ouzh ar boan ha ne oa ket anezho gwechall.
# Gwilym Rhyfel

Gwilym Rhyfel pe Gwilym Ryfel (fl. war-dro 1174), a oa ur barzh-lez kembraek e Rouantelezh Gwynedd ha Powys en eil hanterenn an XIIvet kantved.

## Notennoù

* ↑ J. E. Caerwyn Williams (gol.), Gwaith Gwilym Rhyfel, e-barzh Gwaith Dafydd Benfras ac eraill o feirdd hanner cyntaf y drydedd ganrif ar ddeg (Gwasg Prifysgol Cymru, Kêrdiz, 1995).
# Gwilym

Gwilym zo un anv-badez kembraek, kar d'an anv brezhonek Gwilherm.

## Tud

* Gwilym Rhyfel (fl. 1174), barzh kembraek.
* Dafydd ap Gwilym (war-dro 1320 - war-dro 1380), barzh kembraek.
* John Gwilym Jones , anv meur a zen
* William Thomas (Gwilym Marles), barzh
* Gwilym Brewys, anv kembraek William de Braose (1197 – 2 Mae 1230), aotrou y Fenni, Brycheiniog
* Gwilym Ddu o Arfon (fl. 1280 - 1320), barzh
* Gwilym R. Jones
* William John Roberts (Gwilym Cowlyd)
* Lisa Gwilym
* Meinir Gwilym
* Gwilym Tudur
* Gwilym Puw

### XVvet kantved

* Gwilym ab Ieuan Hen (1440–1480), barzh kembraek
* Gwilym Tew (1460 - 1480)

### XIXvet kantved

* William Rees (Gwilym Hiraethog) (1802 - 1883)

### XXvet kantved

* Gwilym Tilsley (1911 -1997 ), barzh
* Gwilym Owen (1922 -1982), prederour ha skolveuriad.
* Gwynn ap Gwilym (1950- ), barzh
* Tich Gwilym, lesanv Robert Gilliam (1951 – 2005) , soner
* Arfon Gwilym, kaner
# Gwilhmod

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwilhmod zo un anv-tiegezh brezhonek, skrivet Guillemot e galleg. Stank eo e Breizh met kavet e vez e Bro-C'hall ivez.

## Tud
### Breizh

* François Guillemot de Villebois (1681-1760) besmiral er morlu rusian
* Pierre Guillemot (1759-1805), chouan
** Julien Guillemot (1786-1866), e vab, chouan ha milour
* Frañsez Mari Gwilhmod (1857-1943), saver kantikoù
* Claude Guillemot (g. e 1937), arzour, livour
* Jean-Pierre Guillemot (g. e 1950), marc'hhouarner
* Marc Guillemot (g. e 1959), merdeer
* ar vreudeur Guillemot, embregerien e bed ar c'hoarioù video, en o zouez :
** Michel Guillemot (g. e 1959), diazezer ha prezidant Gameloft
** Yves Guillemot (g. e 1960), kendiazezer ha prezidant Ubisoft
** Christian Guillemot, kendiazezer Ubisoft
* Tepot Gwilhmod (g. e 1961), skrivagner hag emsaver

### Bro-C'hall

* Antoine Guillemot (1822–1902), balafennour hag istorour lec'hel
* Joseph Guillemot (1899-1975), atletour, kampion olimpek e 1920

## A bep seurt

* guillemot eo anv an ereved e meur a yezh
* Guillemots, ur strollad rock dizalc'h saoz
# Gwili (stêr)

Ar stêr Gwili zo ur stêr eus Sir Gaerfyrddin. Eieniñ a ra e-kichen Llanllawddog ha redek war-du ar c'hornôg da Llanpumsaint. Alese e tro war-du ar c'hreisteiz, gant an Afon Duad o tont d'he c'hreskiñ. Tremen a ra e-kichen Cynwyl Elfed ha Bronwydd, ha goude er reter da gêr Caerfyrddin, hebiou d'an ospital anvet Ysbyty Glan Gwili, diwar anv ar stêr.
En Abergwili e kember gant ar stêr Tywi.