OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Langolen

Langolen :
| Ar c'hastell. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Langolen |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Brieg |
| Kod kumun | 29110 |
| Kod post | 29510 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-René Cornic Here 2015-2026 |
| Etrekumuniezh | Kemper Breizh ar C'hornôg |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Kumuniezh kumunioù |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 854 ann. (2020) |
| Stankter | 50 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 04′ 04″ Norzh 3° 54′ 41″ Kornôg / 48.067778, -3.911389 |
| Uhelderioù | bihanañ 70 m — brasañ 208 m |
| Gorread | 16,92 km² |
| Langolen ||
| kemmañ |
Langolen a zo ur gumun eus Bro C'hlazig e kanton Brieg, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.

## Ardamezioù

* En argant e ouezhoc'h redant en sabel lagadet ha stilhonet en argant, eilet ouzh kab gant ur greskenn en gul hebiaet gant div vrizhenn erminig en sabel ; e erion koñchek en geoted

## Istor
### XVII$^{vet}$ kantved

* Nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh daou zen eus Langolen anvet Vers goude Emsavadeg ar Bonedoù ruz .

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Cariou, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 50 gwaz ag ar gumun, da lâret eo 4,25% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar c'halvar.
* Iliz katolik Sant Guntiern.
* Ar c'halvar, XV$^{vet}$ kantved,XVI$^{vet}$ kantved, nevesaet e 183 ha 1844..
* Kastell Trohanet.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg

Votet eo bet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr Langolen d'ar 24 a viz Du 2017. Al live 1 oa bet roet d'ar gummun.

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1906 : René Scordia, gourener.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Langolen war lec'hienn Geobreizh
* Langolen war lec'hienn ar Gumuniezh Kumunioù

## Dave ha notennoù

* ↑ ouest-france.fr
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Aozet gant Bernard Le Brun ; Kuzul ar Gumun : 10 a viz Gouere 1977.
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg)
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 51
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Langoeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo al langoeg (lango) komzet gant tro-dro da 977.680 den (1991) den en Ouganda.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
# Lydia Oswald

Lydia Oswald a oa ur spierez a orin suis bet barnet e Brest miz Gwengolo 1935 gant Kuzul brezel morlu Brest ha kondaonet d'an 11 a viz Gwengolo da nav miz toull-bac'h ha 5000 lur tell-gastiz. Un tamm reuz a reas ar prosez er c'helaouennoù d'ar mare-se.
Ganet oa bet d'an 13 a viz Gwengolo 1906 e Sankt Gallen e Bro-Suis. Kroget he dije gant he micher spierez evit Bro Alamagn er bloavezhioù 1930. Dont a reas da Vrest e miz Genver 1935 abalamour da zastum titouroù a-zivout ar morlu. Harzet e voe e ti-gar Brest d'an 2 a viz Meurzh 1935. Barnet e voe asambles gant daou ofisour gall René Guignard ha Jean de Forceville tamallet dezho bezañ sikouret anezhi. Goude bezañ echuet he c'hastiz e toull-bac'h Pontaniou e dibenn ar bloavezh 1935 e kuitaas Brest d'an 2 a viz Kerzu. War a seblant e kendalc'has gant ar spierezh goude.
Ur pennad a-zivout "Afer Lydia Oswald" savet gant Fabian Losteg ha Jeremi Kostiou a gaver el levr bannoù-treset Avel reter gant Briac embannet gant Nadoz-Vor Embannadurioù.

## Liamm diavaez

* Une espionne nazie en rade de Brest : l'affaire Lydia Oswald - En eñvor (fr)
# Lyconus

Lyconus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Merlucciidae |
| Genad : | Lyconus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lyconus a zo ur genad e rummatadur ar pesked.

## Spesadoù

* Lyconus brachycolus
* Lyconus pinnatus
# Lydia

Lydia a oa ur vro gozh en Anatolia, war aod Mor Egea, ha Sardeis he c'hêr-benn. Anavezet e oa gant Homeros evel "Meonia". Anv eus Lydia a gaver e mojennoù Herakles hag Omfale, pe re Tantalos ha Pelops, hendadoù an Atrided.
Brudet eo ar roue Gyges, hag ar roue all Krezuz hag e binvidigezhioù bras.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lybius torquatus

Lybius torquatus :
| Lybius torquatus, luc'hskeudennet e Liorzh-louzawouriezh broadel Walter Sisulu (Gauteng, Suafrika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Lybius |
| Anv skiantel ||
| Lybius torquatus (Dumont, 1805) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lybius torquatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Bucco torquatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1805) gant an evnoniour gall Charles Henri Frédéric Dumont de Sainte-Croix (1758-1830).
Dont a ra e anv eus ar ger latin "torquātus" a dalv kement hag "en deus/he deus ur c'holier".

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh ha plant peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Afrika :
* Lybius torquatus bocagei, eus kreisteiz Angola ha hanternoz Namibia da vervent Zambia, kornôg Zimbabwe ha gwalarn Botswana,
* L. t. congicus, eus kreisteiz-kreiz Republik Demokratel Kongo (RDK) ha hanternoz Angola da hanternoz Zambia,
* L. t. irroratus, eus reter Kenya da greiz Tanzania,
* L. t. pumilio, eus reter RDK da gornôg Tanzania, hanternoz Malawi, reter Zambia ha gwalarn Mozambik,
* L. t. torquatus, e gevred Botswana ha Suafrika,
* L. t. vivacens, eus reter Zimbabwe da greisteiz Malawi ha kreisteiz-kreiz Mozambik,
* L. t. zombae, eus kreisteiz Tanzania da greisteiz Malawi ha biz ha kreiz Mozambik.

## Liammoù diavaez

* (en) Lybius torquatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lybius torquatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lybius torquatus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lybius undatus

Lybius undatus :
| Lybius undatus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Lybius |
| Anv skiantel ||
| Lybius undatus (Rüppell, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lybius undatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Pogonias undatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884).
Dont a ra e anv eus ar ger latin "undātus" a dalv kement ha "gwagennek".

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned (c'hwiled peurgetket) ha frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad ez eo brosezat ar pevar isspesad anezhañ en Eritrea hag Etiopia :
* Lybius undatus leucogenys, e douaroù uhel mervent ha kreisteiz-kreiz Etiopia,
* L. u. salvadorii, e douaroù uhel gevred Etiopia,
* L. u. thiogaster, e douaroù uhel Eritrea ha biz Etiopia,
* L. u. undatus, eus douaroù uhel gwalarn Etiopia da greiz ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Lybius undatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lybius undatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Lybius undatus war al lec'hienn Avibase.
# Lycaon

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lycaon a c'hell bezañ :
* ur genad e rummatadur ar bronneged, sellet ouzh Ki gouez Afrika
* meur a zen e mojennoù Hellaz kozh :
** Lycaon, mab Priam ha tad Pandaros, sellet ouzh Lycaon (mab Priam)
** Lycaon, roue Arkadia, sellet ouzh Lycaon (roue Arkadia)
# Lyciasalamandra

Lyciasalamandra :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Lyciasalamandra |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lyciasalamandra a zo ur genad e rummatadur an divelfenneged, ennañ sourded.

## Spesadoù

* Lyciasalamandra antalyana
* Lyciasalamandra atifi
* Lyciasalamandra billae
* Lyciasalamandra fazilae
* Lyciasalamandra flavimembris
* Lyciasalamandra helverseni
* Lyciasalamandra luschani
# Lybius vieilloti

Lybius vieilloti :
| Lybius vieilloti, tresadenn gant Nodder (1815). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Lybius |
| Anv skiantel ||
| Lybius vieilloti (Leach, 1815) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lybius vieilloti a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Pogonius vieilloti (kentanv) da gentañ-penn (e 1815) gant al loenoniour saoz William Elford Leach (1791-1836) da zougen bri d'an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika :
* Lybius vieilloti buchanani, eus kreisteiz Maouritania da greisteiz Tchad,
* L. v. rubescens, eus Senegal ha Gambia da gKameroun ha hanternoz Republik Demokratel Kongo (RDK),
* L. v. vieilloti, eus kreiz Soudan da viz RDK, kreisteiz-kreiz Etiopia hag Eritrea.

## Liammoù diavaez

* (en) Lybius vieilloti war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lybius vieilloti war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lybius vieilloti.
# Lisa Seagram

Lisa Seagram (ganet Ruth Browser) d'ar 7 a viz Gouhere 1936 hag aet da Anaon d'ar 1añ a viz C'hwevrer 2019, a oa un aktourez stadunanat. Brudet mat e vo gant he rolloù er filmoù Yellow: Le Cugine (1969), The Carpetbaggers (1964) ha Caprice (1967).

## Liammoù diavaez

* Lisa Seagram war IMDb
# Lisandro Meza

Lisandro Meza Márquez, ganet e Los Palmitos (departamant Sucre, Kolombia) d’ar 26 a viz Gwengolo 1937 ha marvet e Sincelejo (Sucre) d’an 23 a viz Kerzu 2023), a oa un akordeoñser kolombian brudet evel kaner cumbia. Sonet en deus gant Los Corraleros de Majagual, a-gevret gant Alfredo Gutiérrez, Chico Cervantes, Cesar Castro, ha Calixto Ochoa.

## Albomoù

* Cocacolo Cabello (1957)
* El Tigre del Acordeón (1960)
* Mosaico Del Acordeón (1960)
* Algería Sabanera (1964)
* El Ritmo del Acordeón (1965)
* Fiesta Sabanera (1967)
* Upa Je (1969)
* Rey Sin Corona (1969)
* Siguen las Fiestas (1970)
* Salsita Mami (1970)
* En Nueva York (1970)
* El Grande (1971)
* El Chacho Del Acordeón (1971)
* La Hija de Amaranto (1972)
* El Brujo del Acordeón (1972)
* El Accordion Pitador De Lisandro Meza (1973)
* El Negrito (1973)
* El Dios Cantor (1974)
* El Campeón Mundial del Acordeón (1975)
* La Hija de Amaranto (1975)
* El Burro Leñero (1976)
* La Botella Picomocho (1977)
* Lisandro 78 (1978)
* El Innocente (1978)
* El Sabanero (1978)
* Sigo Pa' Lante (1979)
* El León Del Acordeón (1980)
* El Muchacho Alegre (1980)
* Canción para una Muerte Anunciada (1981)
* De Tal Palo Tal Astilla (1982)
* Lejanía (1982)
* ¡Riiico...! (Rico) (1983)
* Solo Cumbias (1983)
* Estás Pillao (1983)
* ¿Y la Plata Que? (1984)
* Mi Carrito (1985)
* El Sabroso (1986)
* Alejo Y Yo (1986)
* La Lay Del Ta (1986)
* Lisandro Mezacladito (1986)
* Grandes Éxitos con... Lisandro Meza y Su Conjunto (1986)
* Mezacladito Vol. 2 (1987)
* El Sabanero Mayor (1987)
* ¡Aquí! (1988)
* Mamando Gallo (1988)
* Mezacladito Vol. 3 (1989)
* El Mandamás (1989)
* Soy Colombiano (1990)
* Alas De Olvido (1990)
* Internacionales (1990)
* De Fiesta por el Mundo (1991)
* Mucho Lisandro Para Colombia Vol. 1 (1991)
* Amor Lindo (1991)
* Éxitos Colombianos (1991)
* Lisandro's Cumbia (1991)
* Y su Conjunto (1992)
* Infinito (1992)
* El Goool (1992)
* Mucho Para Colombia, Vol. 1 (1993)
* Lisandro's Cumbia (Kinex, 1993)
* 20 Grandes Éxitos (1993)
* El Macho (1993)
* Cumbias Colombianas (1994)
* El Sabanero Mayor (1994)
* Mi Razón de Ser (1995)
* El Mago del Accordion (1995)
* A Punta de Maíz (1995)
* La Suegra (1995)
* Por Que Usted Lo Ha Pedido (1996)
* El Rey Sabanero del Acordeón (1996)
* Pa'l Mundo (1996)
* De Parranda en Mi Casa Vol. 2 (1997)
* Solo Por Ti (1997)
* Benditas Mujeres (1998)
* El Sabanero (El Sananero Mayor) (1999)
* Lisandro Meza: Éxitos Originales (1999)
* El Sabanero Mayor (Hay Amores que Matan) (1999)
* De Parranda en Mi casa. Vol. 1 (2000)
* Los Super Éxitos De Lisandro Meza (2000)
* El Embajador (2001)
* Con Mucho Sabor...! (Made in Colombia (Hecho en Colombia)) (2002)
* Pa’ Todo el Mundo (2003)
* Un Mundial de Éxitos (2003)
* El Rey Sabanero (2004)
* Su Majestad (2005)
* Navidades con Lisandro Meza (2006)
* Parapolitico No (2007)
* ¿Por qué no te callas? (2008)
* La Univerisidad de la Cumbia (2010)
* El Artista (2014)
* Sueño Americano (2016)
* De Parranda en Mi Casa Vol. 3 (2018)
* 63 Años de Vida Artística (2020)

## Liammoù diavaez

* Cumbia Martha La Reina
# Lisa Gerrard

Lisa Germaine Gerrard, bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1961 e Melbourne (Aostralia), zo ur sonerez ha kanerez kontralto.
Savet he deus ar strollad Dead Can Dance gant Brendan Perry e 1981.
Kanet he deus gant Denez Prigent.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lisbon

Lisbon pe Lisboa (portugaleg, stumm implijet ivez e brezhoneg) eo kêr-benn Portugal. Emañ war an aod, e kreiz Portugal. Kreizenn genwerzhel, greantel ha politikel ar vro eo Lisbon. Eno emañ sez ar gouarnamant. Eno ivez ez eus meur a skol-veur. Porzh-mor brasañ Portugal eo Lisbon ivez. E 2001 e oa 564 477 a dud o chom e kêr, ha war-dro 2,8 milion a dud a oa o vevañ en tolpad-kêrioù.
War aber ar stêr Tejo (Tajo) eo bet savet Lisbon. Ar Pont Vasco da Gama a liamm kêr ouzh ribl su ar stêr. Unan eus pontoù hirañ ar bed eo, ha pont hirañ Europa : 17,2 km eo e hed.

## Gevellerezh

Gevellet eo Lisbon gant:
* Aten (Gres)
* Bissau (Ginea-Bissau)
* Brasilia (Brazil)
* Budapest (Hungaria) abaoe 1992
* Buenos Aires (Arc'hantina)
* Luanda (Angola)
* Madrid (Spagn) abaoe 1979
* Miami (SUA)
* Montreal (Kebek)
* Pariz (Bro-C'hall)
* Makao (Sina)
* Maputo (Mozambik)
* Nikozia (Kiprenez)
* Praia (Kab Glas)
* Rabat (Maroko)
* Tuniz (Tunizia)
* Zagreb (Kroatia) abaoe 1977
* Lisbon - Lisboa
# Lisbon (disheñvelout)

Lisbon zo anv meur a lec'h, diwar anv kêr-benn Portugal.

## Stadoù-Unanet

* Lisbon (Kalifornia)
* Lisbon, Connecticut
* Lisbon, Florida
* Lisbon, Illinois
* Lisbon, Indiana
* Lisbon, Iowa
* Lisbon, Louisiana
* Lisbon, Maine
* Lisbon, Maryland
* Lisbon, Missouri
* Lisbon, New Hampshire
* Lisbon, New York
* Lisbon (North Dakota)
* Lisbon, Clark County, Ohio
* Lisbon, Ohio (Columbiana County)
* Lisbon, Juneau County, Wisconsin,
* Lisbon, Waukesha County, Wisconsin,

## Pennad kar

* New Lisbon
# Lisa Guez

Lisa Guez, bet ganet d'ar 7 a viz Gouhere 1988 e Bro-C'hall, zo ul leurennerez, un dramaourez hag ur gelennerez-enklaskerez c'hoariva.

## Yaouankiz

En ur heuliañ kentelioù c'hoariva e Skol-veur Paris-Nanterre, Lisa Guez he devoa savet ur strollad c'hoariva anvet Juste avant la Compagnie pa oa-hi oadet a 20 vloaz. Kendalc'het he devoa gant he studi en École normale supérieure (Ulm), ha diplomet e oa bet e 2014.

## Bloavezhioù 2020

Ouzhpenn leurenniñ c'hoariva, Lisa Guez a ro ivez kentelioù e Skol-veur Lille 3 ha labourat a ra war un dezenn anvet Mises en scène contemporaines de la Terreur révolutionnaire renet gant Martial Poirson. Sikour a ra ivez tud yaouank e kreizennoù bredvezegel.
Kemmesket eo an obererezhioù-se, reoù ar skol-veur ha reoù al leurenniñ.

## Oberennoù
### Levrioù

* 2020 – Juste avant la compagnie : Les Femmes de Barbe-Bleue, embannet gant L’Œil du Prince (ISBN 978-2-35105-184-9)
* 2022 – Lisa Guez : Celui qui s'en alla, embannet gant L’Œil du Prince {{ISBN|978-2-35105-184-9|978-2-35105-207-5]])
* 2023 – Lisa Guez & al. : Désobéir suivi de La tendresse, embannet gant L’Œil du Prince (ISBN 978-2-35105-208-2)
* 2024 – Lisa Guez : Loin dans la mer, embannet gant L’Œil du Prince (ISBN 978-2-35105-219-8)

### Aktourez filmoù

* 2000 – Drôle de Félix ; roll : ar plac'h vihan

## Liammoù diavaez

* Ronan Au Théâtre atersadenn Lisa Guez (2020)
* Lisa Guez war lec'hienn Festival Avignon

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ [https://www.compagnie1331.com/lisa-guez Compagnie 13/31
* ↑ Pyramide Productions
# Lisa Martinek

Lisa Martinek, ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1972 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Even 2019 a oa un aktourez alaman. C'hoariet he deus e 80 film sinema ha skinwel abaoe 1993. Darn eus he labour zo bet evit ar skinwel alaman. Marvet eo beuzet en Italia.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Lisa Martinek
* Lisa Martinek war IMDb

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20190714143259/https://www.derwesten.de/panorama/lisa-martinek-todesursache-gestorben-tot-2019-arzt-obduktion-mann-tot-herzstillstand-mutter-italien-trauerfeier-berlin-id226336405.html
# Lisa Coleman (sonerez)

Lisa Coleman, bet ganet d'ar 17 a viz Eost 1960 e Los Angeles (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika), a zo ur bianoourez ha saverez tonioù ha kanaouennoù stadunanat.

## Liammoù diavaez

* Lisa Coleman o seniñ ha kanañ.
# Lisbeth Salander

Lisbeth Salander a zo un dudenn faltazi krouet gant ar skrivagner svedat Stieg Larsson hag a gaver en "Deiroberenn Millennium". Er filmoù svedat diazezet war ar romantoù ez eo an aktorez Noomi Rapace a c'hoari perzh Lisbeth Salander.

## He buhez evel ma'z eo kinniget er romantoù

War a lenner er romantoù e vefe ganet Lisbeth Salander d'an 30 a viz Ebrel 1978. Ur c'hevellez anvet Camilla he deus, met n'o deus tamm darempred ebet. Sophia Agneta Sjölander (ganet e 1960) eo anv he mamm, mervel a ra a e dibenn Millennium 1. Alexander Zalachenko eo anv he zad, ur spier soviedat e oa. Boas e oa da wallañ Sophia Agneta ha da skeiñ ganti. Pa oa 12 vloaz o merc'h e lakaas dour-tan en ur pod laezh hag e taolas anezhañ war he zad pa oa en e garr ha goude-se ec'h enaouas un alumetezenn ha devet e voe he zad. Goude-se e voe kaset Lisbeth Salander da vredospital Sant Stefan evit ar vugale. Er romantoù ez eo kinniget Lisbeth Salander evel ur plac'h dreistvarrek war ar matematik, ha tapet gant sindrom Asperger. Un hacker eo ivez, ha bras-divent eo he memor. Ur c'hulator he deus abalamour d'ar pezh a reas d'he zad.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn saoznek tud sot gant Lisbeth Salander
* Blog Noomi Rapace
# Luise von Mecklenburg-Strelitz

Luise von Mecklenburg-Strelitz (1776–1810), a oa pried Friedrich Wilhelm III Prusia, roue Prusia. Karet e oa kenañ, dremmet eus ar c'haerañ, ha brudet evel ar Rouanez Luise. He barr he brud e voe e-pad ar brezel ouzh armeoù gall Napoleone Buonaparte.

## He buhez

Ganet e oa e 1776. Merc'h e oa da Karl II Mecklenburg-Strelitz, priñs pennhêr dugelezh Mecklemburg-Strelitz, letanant jeneral Hannover, ha da Friederike von Hessen-Darmstadt (1752–1782). Bugelig e oa pa varvas he mamm, ma addimezas he zad d'e c'hoar-gaer. Adalek 1786 (10 vloaz e oa) e voe savet Luise hag he c'hoarezed gant o mamm-gozh, e Darmstadt. D'o c'helenn e oa ur c'houarnerez protestant Salomé de Gélieu, eus Neuchâtel (a oa da Brusia neuze), ha gallegerez. Ar galleg e oa yezh an noblañsed alaman uhel etreze, met rannyezh Hessen a gomze ivez, pezh a veze kavet souezhus gant tud Berlin, ha poan he deveze o skrivañ alamaneg difazi. Klav-kerdin ha telenn a ouie son, tresañ a rae, metne oa ket bet skoliadez gwall vat. Ar relijion avat a blije dezhi.
E miz Kerzu 1793 e timezas d'ar priñs danvez-roue Prusia, Friedrich Wilhelm III Prusia hag e teuas da vout rouanez Prusia en 1797. Bec'h he doe o kendrec'hiñ he fried d'ober brezel da Napoleon, pa ne felle ket dezhañ mont a-du gant ar priñs Louis-Ferdinand Prusia hag e vinistr Karl August von Hardenberg.
Mont a reas kalonek da-heul arme Prusia, evit brasañ plijadur ar soudarded, met goude Emgann Jena e rankas tec'hel rak armeoù an alouber. E miz Kerzu 1806 e oa e Königsberg hag eno e tapas an typhus. E miz Gouhere 1807, e-pad Kendiviz Tilsitt e teuas a benn da vout resevet gant Napoleon evit klask skañvaat ar bec'h lakaet gantañ war Alamagn trec'het, hogen en aner.
Tapout a reas droug en he skevent, ha mervel a reas e miz Gouhere 1810, p'edo oc'h ober ur weladenn d'he zad e kastell Hohenzieritz e-kichen Neustrelitz.

## Bugale

Dek bugel he doe, seizh a vevas:
* Frederig Gwilherm IV Prusia (1795-1861), a voe roue Prusia
** hag a zimezas en 1823 da Elesbed Ludovika Bavaria
* Wilhelm (1797-1888), a voe roue Prusia hag Impalaer Alamagn
** hag a zimezas en 1829 da Augusta von Sachsen-Eisenach (1811-1890)
* Charlotte (1798-1860),
** a zimezas en 1817 da Nikolaz Iañ (1798-1855), tsar Rusia;
* Karl (1801-1883),
** dimezet en 1825 da Marie von Sachsen-Weimar-Eisenach (1808-?)
* Alexandrine Prusia (1803–1892)
** a zimezas en 1822 da Paul Friedrich von Mecklemburg-Schwerin (1800-1842)
* Luise von Preußen (1808-1870)
** a zimezas en 1825 da Friedrich van Oranje-Nassau
* Albrecht von Preußen (1809-1872)
** a zimezas e 1830 da Marianne an Izelvroioù hag a dorras o dimeziñ en 1849,
** a zimezas en 1853 en-vorganatek da Rosalie von Rauch (1820-1879), savet da gontez Hohenau.

## Levrlennadur

* Jean-Paul Bled, La reine Louise de Prusse : Une femme contre Napoléon, Fayard, 2008 (ISBN 978-2213638157)

### Liammoù diavaez

* (fr) Ar rouanez Luise