OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aleksander Pavlovitch Lobanov

Alexandre Pavlovitch Lobanov (1924 e Mologa - 2003 en Afonino) a oa un arzour rusian.

## E vuhez

Hervez tud tost outañ e teuas da vezañ mut ha bouzar d'an oad a 6 vloaz, abalamour d'un danijenn-empenn. E 1937 e repuas e Iaroslavl gant e familh. Er bredospital e voe degemeret e 1947. Goude-se e voe kaset da ospital Afonino, hag eno e chomas betek e varv e 2003. Azalek ar bloavezhioù 1960 e stagas gant an tresañ. Flemmskeudennoù eus URSS tost ouzh an arz poblel a voe savet gantañ.

## Levrlennadur

* Alexandre Lobanov et l'art brut en Russie, miz Ebrel 2003, Embannadurioù abcd, rakskrid gant Bruno Decharme, testennoù gant Jean-Louis Lanoux ha Régis Gayraud.
* Aleksander Pavlovitch Lobanov, auteur d'art brut russe, miz C'hwevrer 2007, embannadurioù Aquilon, gant Dominique de Miscault hag Alain Escudier.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn diwar e benn
* Lobanov e lec'hienn ABCD
# Aleksandr Afanasyev

Aleksandr Nikolayevitch Afanasyev (Александр Николаевич Афанасьев e ruseg) (Bogoutchar, 23 a viz Gouhere 1826 - Moskou, 5 a viz Here 1871) zo ur folklorour rus, dastumer kontadennoù hag embanner an dastumadoù kontadennoù rusek anvet Narodnye russkie skazki.
Dastumet en deus c'hwec'h kant kontadenn, muioc'h eget n'eus forzh piv all, goude ma ne oa ket e-unan oc'h ober al labour moarvat. Eizh levrenn an dastumad kentañ a deuas e-maez entre 1855 ha 1867, ha keñveriet eo bet ouzh ar vreudeur Jacob ha Wilhelm Grimm.
Kalz eus ar c'hontadennoù rus brudet er bed a deu eus e zastumad (Ar Mell Irvinenn, Macha hag an Arzh, Baba Yaga).

## Notennoù

* ↑ 11 a viz Gouhere en deiziadur juluan.
* ↑ 23 a viz Gwengolo en deiziadur juluan
* ↑ Riordan (2003), p. 221.
# Aleksander Graf

Aleksander Graf a zo bet ganet (dindan an anv Aleksander Nenaschew) d'ar 25 a viz Eost 1962 e Tochkent (Ouzbekistan).
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek hag alaman.
Kampion Echedoù Alamagn e 2004.
2 621 edo e renk Elo e miz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
# Aleksander Kwaśniewski

Aleksander Kwaśniewski (distaget [alɛˈksandɛr kfaɕˈɲɛfskʲi] e poloneg) (ganet d’ar 15 a viz Du 1954 e Białogard) zo ur politikour polonat. Etre 1995 ha 2005 e oa prezidant ar republik.
En amzer ar renad komunour e voe ministr evit ar yaouankiz, etre 1985 ha 1987, dindan ar jeneral Wojciech Jaruzelski. Da vare cheñchamantoù demokratel 1989 e kemeras perzh en anv ar strollad komunour PZPR en taolioù-krenn gant ar sindikad Solidarność, an iliz katolik ha kement zo. Goude diskar ar strollad komunour e teuas da vezañ prezidant ar strollad sokial-demokrat SdRP.
E 1995 e voe dilennet da brezidant, trec’h war ar perzidant kent Lech Wałęsa. Hag addilennet e voe adarre evit pemp bloaz e 2000. Ne c’halle ket en em ginnig un trede gwech avat, rak difennet eo gant bonreizh Polonia.
Pa oa prezidant e roas e zilez eus ar strollad SdRP evit bezañ prezidant an holl Boloniz. E-pad e respet e teuas Polonia da vezañ ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel (NATO) hag eus Unaniezh Europa. Skoulmañ a reas darempredoù mat gant pennoù stadoù estren evel George W. Bush (Stadoù Unanet), Valdas Adamkus (Lituania), Rudolf Schuster (Slovakia), Václav Havel (Tchekia) ha Leonid Kucxma (Ukraina). Daoust ma oa deuet-mat Kwaśniewski gant ar bobl e voe kavet abeg alies en e bolitikerezh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
| En e raok: Lech Wałęsa | Prezidant Polonia Kerzu 1995 – Kerzu 2005 | War e lerc'h: Lech Kaczyński |
# Aleksandr

Aleksandr (pe Alesant ivez e brezhoneg) , zo un anv-badez brezhonek ha rusek, hag anv meur a zen.

## Yezhoù all

* Aleksander, e poloneg
* Alejandro, e spagnoleg
* Alessandro, en italianeg, berraet e Sandro, hag Alessandra evit ar merc'hed, berraet e Sandra
* Alexander, e latin, en alamaneg, e saozneg (berraet en Alex alies), e tchekeg, e daneg
* Alexandre, e galleg (Alexandrine evit ar merc'hed, berraet e Sandrine, diwar skouer an italianeg), en okitaneg, e katalaneg
* Alasdair, e gouezeleg Bro-Skos, saoznekaet en Alistair

### Impalaerien ha rouaned

* Alesant Veur
* Aleksandr Iañ
* Alesant Iañ (Bro-Skos)
* Alesant II (Bro-Skos)
* Alesant III (Bro-Skos)

### Pibien

* Aleksandr Iañ (pab)
* Aleksandr II (pab)
* Aleksandr III
* Aleksandr IV
* Aleksandr VI
* Aleksandr VII
* Aleksandr VIII

### Tud all
#### Belarus

* Aleksandr Loukachenko (g. e 1954), prezidant ar vro

#### Breizh

* Aleksandr Ledan (1777-1855), mouller, skrivagner ha troour.
* Aleksandr ar Gall (g. e 1982), troour brezhonek ha kastilhanek.

#### Jorjia

* Aleksandr Dgebouadze

#### Latvia

* Aleksandr Wojtkiewicz

#### Rusia

* Aleksandr Afanasyev
* Aleksandr Alec'hin
* Aleksandr Borodin
* Aleksandr Babourin
* Aleksandr Grichtchouk
* Aleksandr C'halifman
* Aleksandr Koltchak (1874-1920), jeneral
* Aleksandr Kotov
* Aleksandr Litvinenko (1962-2006), gwarzour ar servijoù kuzh
* Aleksandr Morozevitch
* Aleksandr Petrov
* Aleksandr Pouchkin, barzh
* Aleksandr Soljenitsyn (1918–2008), skrivagner

#### Ukraina

* Aleksandr Belyavskiy
* Aleksandr Onistchouk

## Pennadoù kar

* Alexandrette, anv kozh İskenderun (e Turkia) etre 1918 ha 1938.
* Alexandria, anv meur a gêr
# Aleksandr Babourin

Aleksandr Baburin (pe Alex, pe Alexandar c'hoazh) a zo bet ganet d'an 19 C'hwevrer 1967 e Gorkiy, Rusia (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarier echedoù rusian-iwerzhonat, o vevañ e Dulenn (Iwerzhon) abaoe 1993, penngazetennour eus ar gazetenn echedoù dre e-bost Chess Today.

## Liammoù diavaez

* E bajenn e Grandmaster Square (e saozneg) ;
* A-zivout e levr Winning Pawn Structures (e saozneg) ;
* E gazetenn Chess Today (e saozneg) ;
* E fichenn e Chessgames (e saozneg) ;
* E fichenn FIDE (e saozneg).
# Aleksandar Vučić

Aleksandar Vučić (Александар Вучић el lizherenneg kirillek serbek) zo ur politikour eus Serbia ha prezidant Republik Serbia abaoe an 31 a viz Mae 2017. E penn ar gostezenn Srpska Napredna Stranka (SNS) emañ.
Ganet e oa d'ar 5 a viz Meurzh 1970 e Belgrad. A-raok bezañ dilennet da brezidant e oa bet Kentañ Ministr Serbia, eus 2014 da 2017. Meur a wech e oa bet ministr ivez, e gouarnamantoù kent, etre 1998 ha 2014.
E miz Ebrel 2017 e voe dilennet Aleksandar Vučić da brezidant, gant 55% eus ar mouezhioù, kerkent hag an dro gentañ. D'an 31 a viz Mae en doa kemeret lec'h Tomislav Nikolić.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aleksander Koukouch

Aleksander Koukouch a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Adalek an 10 betek an 13 a viz Du 2005, c'hoari a reas e Tournamant Open Leuven . Pevare e voe gant 6 poent.
2 219 edo e renk Elo e 2005.
C'hoari a ra er c'hleub "LV Leuven".
# Aleksandr Alec'hin

Aleksandr Alec'hin (ruseg : Александр Александрович Алехин, Aleksandr Aleksandrovitch Alyec'hin) zo bet ganet d'an 31 a viz Here 1892 e Moskov (Rusia), broadet Gall e 1927 ha marvet d'ar 24 a viz Meurzh 1946 en Estoril (Portugal).
Mestrc'hoarier echedoù rus ha gall e oa.
Kuitaat a reas Rusia goude Dispac'h miz Here e 1917. Meurc'hoarier echedoù, mestr da 15 vloaz, mestr-meur da 20 vloaz. Kampion ar bed e teuas da vout goude bout trec'het José Raúl Capablanca e Buenos Aires adalek 1927 betek 1935 hag adalek 1937 betek 1946.
* Aleksandr Alec'hin
* Capablanca – Alec'hin, 1914
* Capablanca – Aleksandr Alec'hin, 1927
* Bez Aleksandr Alec'hin, Bered Montpanasse, Pariz, Bro-C'hall

## Ar C'haradenn Alec'hin

Garadenn Alec'hin, anvet "garadenn asantet an Damez" ivez, zo un doare klasel da voulc'hañ ur c'hrogad dre aberzhiñ ur soudard evit derc'hel kreiz an dachenn ha tagañ an tu gwenn.
* 1. d4 d5 • 2. c4 dxc4
* Goude 2. ... dxc4

## Levrlennadur

* (en) P. Morán. A. Alekhine – Agony of a Chess Genius. Jefferson : McFarland, 1989 (ISBN 978-0-89950-440-7)

## Liammoù diavaez

* (en) 80 lec'hiadenn eus krogadoù A. Alec'hin
* (en) Chessgames
* (en) Garadenn Alec'hin
# Alejo Carpentier

Alejo Carpentier (ganet d'ar 26 a viz Kerzu 1904 e Lausanne, marv d'ar 24 a viz Ebrel 1980 e Pariz) a oa ur skrivagner kuban. Ul levezon vras en devoe war lennegezh Suamerika er bloavezhioù 1970.
Mab e oa Alejo Carpentier d'un tisavour gall ha d'ur gelennerez rusian. Pa oa 12 vloaz ez eas e familh da Bariz hag eno e reas studioù sonerezh. Distreiñ a reas da Guba, ma studias an arkitektouriezh met hep mont betek penn e studioù. Kregiñ a reas da labourat evel kazetenner ha bevañ a reas diwar ar vicher-se e-pad 30 vloaz. Kenlabourat a reas gant luskadoù eus an tu-kleiz er bloavezhioù 1920, prizoniet e voe e 1927 ha pa zeuas er-maez eus ar vac'h ez eas da vevañ da Vro-C'hall (1928-1939). E Pariz e reas anaoudegezh gant dreistrealourien, evel André Breton, Paul Éluard, Louis Aragon, Jacques Prévert pe Antonin Artaud. Da neuze ez eas meur a wech da Spagn ivez.
Distreiñ a reas da Guba e deroù an Eil Brezel-bed. Adstagañ a reas gant e labour kazetenner ha kregiñ a reas da vezañ dedennet gant ar sevenadur afrikan-ha-kuban. E 1943 e reas ur veaj da Haiti.
E 1945 en em stalias e Caracas, e Venezuela, ha chom a reas eno betek 1959. Goude Dispac'h Kuba e tistroas da La Habana. Adalek 1966 e voe kuzulier sevenadurel e kannati Kuba e Bro-C'hall hag er vro-se e chomas betek e varv. Da neuze e savas sonerezh meur a film evit ar gompagnunezh "Cuba Sono Film".
Brudet eo Alejo Carpentier abalamour d'e stil barok ha d'ar pezh a anve "real maravilloso", hag a zo bet anvet "realouriezh hud" gant ar vurutellerien. E-touez e skridoù anavezetañ emañ e romantoù Ecue-yamba-o! (1933), awenet gant ar sevenadur afrikan-ha-kuban, Los pasos perdidos, El reino de este mundo (1949), diwar-benn Dispac'h Haiti en XVIII$^{vet}$ kantved. El levr-se eo e tispleg e zoare da ergerzhet istor ha sevenadur Suamerika, ar "real maravilloso".
E 1977 en doa resevet ar Priz Cervantes, ur priz lennegel spagnolek, hag e 1979 ar Priz Médicis, e Bro-C'hall. Mervel a reas e Pariz e 1980.

## Oberennoù pennañ

* El acoso (1956)
* La guerra del tiempo (1956)
* El siglo de las luces (1962)
* La ciudad de las columnas (1970)
* El recurso del método (1974)
* Concierto barroco (1974)
* La consagración de la primavera (1978)
* El arpa y la sombra (1979)
# Ahazia (roue Israel)

Ahazia, pe Akazia (hebraeg: אֲחַזְיָה‎ ’Ăḥazyāhū, "Yahu en deus tapet krog"; Ochozias e latin) a oa mab da Ahav, a voe roue Israel e-pad daou vloaz (-853 KJK - -852 KJK), hervez an Testamant Kentañ.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned (1R 22, 53-54) :
   « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, hag e kerzhas war roudoù e dad ha war roudoù e vamm, ha war roudoù Yarovam, mab Nevat, a rae da Israel pec'hiñ. Hag e servijas Baal, hag e stouas dirazañ, hag e hegasas Doue Israel, a-grenn evel m'en devoa graet e dad. »
Hervez Eil Levr ar Rouaned e kouezhas klañv goude bezañ kouezhet « dre gloued e gambr-uhel, e Shomron ».
Kas a reas kannaded da c'houlenn digant Baal-Zevouv hag-eñ e vevfe diwar ar c'hleñved. Ar re-mañ a gavas war o hent ar profed Elia a lavaras dezho « Evel-hen e komz an Aotroù : Ha n'eus ket a Zoue en Israel pa gasez da c'houlennata Baal-Zevouv, doue Ekron ? Setu perak, ar gwele ma'z out savet warnañ, ne ziskenni ket dioutañ, rak mervel a ri !
Lenn a reer en destenn e varvas Ahazia « hervez komz an Aotroù lavaret gant Elia ».
E vab Yoram a renas war e lerc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "Akazia" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 322
* ↑ Troididigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 163
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, pp 167-168.
# Ahatsa-Altzieta-Bazkazane

Ahatsa-Altzieta-Bazkazane (Ahaxe-Alciette-Bascassan e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donibane Garazi, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Gerdarzh

Eus Ahatsa ("roc'h"), hag Altzieta ("gwern").

## Kumunioù amezek

* Duzunaritze-Sarasketa en hanternoz,
* Donazaharre er gwalarn,
* Aintzila er c'hornôg,
* Ezterenzubi er c'hreisteiz,
* Lekunberri er reter.

## Istor

Ahatsa-Altzieta-Bazkazane zo unanet abaoe an 11 a viz Mezheven 1842.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ahel Roma-Berlin-Tokyo

An Ahel Roma-Berlin-Tokyo pe nerzhioù an Ahel (Alamaneg: Achsenmächte, Italianeg: Potenze dell'Asse, Japaneg: 枢軸国 Suujikukoku, Hungareg: Tengelyhatalmak, Roumaneg: Puterile Axei, Bulgareg: Сили от Оста) a vode ar broadoù a vrezelas a-enep ar Re Unanet e-pad an Eil Brezel-Bed. Anvet e oa an Ahel diwar anv an teir Stad pennañ eus an emglev : Alamagn an Nazied, Italia ar faskourien hag Impalaerezh ar Japan.
Da gentañ e oa sinet emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma e miz Du 1936 hag etre Japan ha Berlin diwezhatoc'h. An Emglev enepkomintern etre Berlin ha Tokyo a oa sinet goude d'ar 25 a viz Du 1936, hag Italia er sinas ivez e miz Du 1937. E miz Mae 1939 e teuas an emglevioù mignoniezh etre Berlin ha Roma da vezañ ur gwir gevredad anvet an Emglev dir gant Mussolini. Krouet e oa an Ahel da vat d'ar 27 a viz Gwengolo 1940 gant sinadur Emglev an tri zu etre an Bro-Alamagn, Impalaeriezh Japan ha Rouantelezh Italia a savas evel-se ur c'hevredad milourel. Da c'houde e teuas broioù all da vezañ ezel eus ar c'hevredad. Er c'hontrol diouzh nerzhioù ar Gevredidi, Re an Ahel ne savjont ket taolioù bras gant an teir bro vras a oa diazez ar c'hevredad a-gevret : An trede Reich hag Italia a oa dister o emell war talbennoù Okeania hag Azia ar Gevred e-pad ar Brezel-bed – daoust ma oa sevenet kefredioù gant an arme alaman en Okeania a-raok da Japan disklêriañ ar brezel d'ar Stadoù-Unanet hag arme Japan ne gemeras ket perzh gant soudarded er brezel en Europa hag er Reter-Kreiz. Pa oa en e varr e kontrole an Ahel tachennoù ec'hon en Europa, en Afrika an Norzh hag en Azia. Echuiñ a reas an Eil Brezel-bed gant faezhidigezh he holl izili, diskar renadoù ar broioù a gemere perzh ennañ ha gant diwezh an emglev.
# Ahetze

Ahetze :
| An ti-kêr. ||
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Ustaritz |
| Kod kumun | 64009 |
| Kod post | 64210 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Elissalde 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi |
| Lec'hienn web | http://www.ahetze.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 027 ann. (2020) |
| Stankter | 192 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 100 m |
| Gorread | 10,56 km² |
| kemmañ |
Ahetze (Ahetze ivez e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, en Euskal Herria, e kanton Uztaritze.
Diwar lec'hioù uhelañ Ahetze e weler an holl venezioù eus Euskal Herria a zo tost da aod ar Meurvor Atlantel: Larrun, Mondarrain, Artzamendi, Urtsua en Iparralde, hag an Teir C'hurunenn en Hegoalde.

## Skeudennaoueg

* Mondarrain (750 m) hag Artzamendi (906 m)
* Larrun gwelet eus Ahetze
* An Teir C'hurunenn (Hegoalde)
* Ar Besaingo erreka
* Milin-dour war ar Besaingo erreka

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Ahaz

Hervez ar Bibl (2R 16,1-20) e voe Ahaz pe Ac'haz roue Yehouda etre 736 ha 716 kent JK.

## Daveoù

* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, Levrenn 3, p 228
* ↑ Maodez Glanndour, levr Izaia, 1981, Al Liamm, p 7
# Ahazia (roue Yehouda)

Ahazia, (pe Ahaziahou) a voe, hervez an Tanac'h, roue Yehouda e-kerzh ar bloavezh 841 KJK.
Mab Yehoram, roue Yehouda, hag Atalia, merc'h Omri, roue Israel (885 KJK-874 KJK), e oa.
"Kerzhout a reas war roudoù tiegezh Ahav en ur ober an droug ouzh daoulagad an Aotroù, evel tiegezh Ahav, rak kar e oa da diegezh Ahav." "Mont a reas gant Yoram, mab Ahav, d'ober brezel da Hazael, roue Aram, e Ramot-Gilead."
Lazhet e voe gant Yehou goude emgann Ramot-Gilead pa oa o tec'hout diouzh Izreel goude muntr Yoram, roue Israel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en hebraeg אֲחַזְיָהוּ (ʾĂḥazyāhû),e gresianeg ᾿Οχοζίας, en latin Ahazias pe Ochozias)
* ↑ Troidigezh An Tour-tan, levrenn 4, p 418, Dn, 22,1
* ↑ roue Israel eus 874 da 853 KJK ha breur da Atalia
* ↑ 2R 8, 27-28, troidigezh An Tour-Tan, levrenn 2, p 176
* ↑ 2R 9,27 ; troidigezh An Tour-tan, eil levrenn, p 178
# Ahel ar menezioù-tan

Ahel ar menezioù-tan (Eje Neovolcánico e spagnoleg) zo un aridennad menezioù-tan e Mec'hiko.
# Ahafoeg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar ahafoeg (ahafo).

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
* Yezhoù kwaek
# Ahav

Hervez an Tanac'h e renas Ahav, mab Omri war Israel etre 874 KJK ha 853 KJK.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn e Kentañ Levr ar Rouaned :
   « Hag e reas Ahav, mab Omri, gwashoc'h ouzh daoulagad an Aotroù eget an holl re a oa bet en e raok. Evel pa vije bet re nebeut dezhañ kerzhout e pec'hedoù Yarovam, mab Nevat, e kemeras da wreg Izevel, merc'h Et-Baal, roue Sidoniz, hag ez eas da servijout ar Baal ha da stouiñ dirazañ. » (1R 16, 30-31).
Buhez hag oberoù Ahav zo displeget eus 1R 16, 29 betek 1R 22, 40
C'hoari a reas ar profed Elia ur roll pouezus en istor Ahav, hervez an Tanac'h.
Brezel a reas Ahav ouzh Ben-Hadad, roue Aram a lakaas seziz war Shomron d'ur mare (1R 20).
Krevredet e voe Israel ha Yehouda, renet gant Yehoshafat, enep Aram. Gloazet e voe Ahav e-kerzh emgann Ramot-Gilead ha mervel a reas (1R 22).
Ahazia, e vab, a renas war e lerc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "Akab" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 314
* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, pp 157-163
# Ahomeg

Ur yezh taiek eus skourr ar yezhoù taiek ar gwalarn eo an ahomeg.
Genidik eo pobl an Ahomed eus Yunnan e mervent Sina, aet kuit ac'hann hag en em staliet war-lerc'h e gourenez Gevred Azia ha norzh Myanmar.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get e diwezh an XIX$^{vet}$ kantved. Hiziv ne vez implijet nemet evit lidoù relijiel.
Skrivet e veze gant un doare-skrivañ ispisial, ar skritur ahomek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù taiek
* Yezhoù taiek-kadaiek
* Skritur ahomek
# Ahr

An Ahr zo ur stêr 85,1 km hed eus Alamagn, e stadoù Nordrhein-Westfalen ha Rheinland-Pfalz hag un adstêr d'ar Roen war e lez kleiz.
Eieniñ a ra e torosennad an Eifel, e-kichen Blankenheim, ha redek war-zu ar reter betek ar Roen m'en em daol, e-kichen kêr Sinzig.
# Ahurti

Ahurti :
| An Adour e Ahurti. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Urt |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Nive-Adour |
| Kod kumun | 64546 |
| Kod post | 64240 |
| Maer Amzer gefridi | Robert Lataillade 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi |
| Lec'hienn web | http://www.urt.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 340 ann. (2020) |
| Stankter | 123 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 111 m |
| Gorread | 18,99 km² |
| kemmañ |
Ahurti (Urt en okitaneg, e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus reter Lapurdi, en Euskal Herria, war lez kreisteiz ar stêr Aturri, 15 km eus kêr Baiona. E kanton Nive-Adour emañ.

## Stêrioù

Div stêr a dremen :
* an Aturri (Adour)
* an Harana hag hec'h adstêrioù
** ar Marmareko erreka,
** al Lartasoko erreko,
** an Eiherazarko erreka.

## Kumunioù amezek

* En hanternoz emañ Sent Laurenç de Gòssa, en tu all d'an Aturri, en departamant al Landes
* Er c'huzh-heol emañ Sent Bertomiu (Landes), Urketa ha Beskoitze
* Er c'hreisteiz emañ Hazparne
* Er sav-heol emañ Bardoze ha Gixune

## Dañs

Un dañs zo anvet Ahurtiko makil, bazh Ahurti, a vez dañset gant bizhier, a zo bet krouet en Ahurti moarvat.

## Skol

Ur skol gentañ derez zo.

## Skeudennoù

* Ti-kêr
* Pont war ar stêr Harana
* Iliz Ahurti

## Tud

* Roland Barthes (1915-1980), yezhour gall, zo beziet er gumun.

## Liammoù diaavez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ofisiel ar gumun
* (fr) Manatioù Urt
* (fr) [http://www.larousse.fr/encyclopedie/#recherche/11014467 Pennad diwar-benn Urt e Larousse.fr)

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# AiRUnion

* Roet ez eus bet lañs d'ar pennad-mañ a-zivout an aernijerezh. Bez' e c'hellit klokaat pe gwellaat anezhañ hervez hoc'h anaoudegezhioù en ur gemmañ anezhañ.
AiRUnion a zo un emglev etre kompagnunezioù nijerezed eus Rusia. En o zouez ar c'hompagnunezhioù KrasAir, Domodedovo Airlines, Samara Airlines, Omskavia, Sibaviatrans ha Sakhalin Airlines.

## Liammoù diavaez

(ru) Lec'hienn KrasAir war AiRUnion
# Aiacciu

Aiacciu :
| Porzh Aiacciu. ||
| Anv korsek | Aiacciu |
| Anv gallek (ofisiel) | Ajaccio |
| Bro | Korsika |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Korsika (prefeti) |
| Departamant | Korsika-ar-Su (prefeti) |
| Arondisamant | Aiacciu (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h pemp kanton |
| Kod kumun | 2A004 |
| Kod post | 20000, 20090 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Marcangelli 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Pays Ajaccien |
| Lec'hienn web | http://www.ajaccio.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 72 647 ann. (2020) |
| Stankter | 886 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 790 m |
| Gorread | 82,03 km² |
| kemmañ |
Aiacciu (e korseg), Aiaccio (en italianeg), pe Ajaccio (e galleg ha italianeg), eo pennkêr Korsika-ar-Su, ha pennlec'h rannvro Korsika. Pennkêr departamant Korsika e oa a-raok ma voe rannet etre daou zepartamant nevez.

## Kêrioù gevellet

* Palma de Mallorca (Balearez).
* La Maddalena (Sardinia)
* Napoli (Italia)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Ai vist lo lop

Ai vist lo lop zo ur ganaouenn okitanek krouet war-dro an XIIIvet kantved. Kanet e vez gant an daouad Brotto-Lopez .

### Un tamm eus ar ganaouenn

    Ai vist lo lop, lo rainard, la lèbre
    Ai vist lo lop, lo rainard dançar
    Totei tres fasián lo torn de l'aubre
    Ai vist lo lop, lo rainard, la lèbre
    Totei tres fasián lo torn de l'aubre
    Fasián lo torn dau boisson folhat.
    Aquí trimam tota l'annada
    Per se ganhar quauquei sòus
    Rèn que dins una mesada
    Ai vist lo lop, lo rainal, la lèbre
    Nos i fotèm tot pel cuol
    Ai vist la lèbre, lo rainal, lo lop.
# Ahmet Ümit

Ahmet Ümit zo ur skrivagner turk ganet e Gaziantep e 1960.
Savet ez eus bet meur a film pe stirad skinwel diwar e oberennoù.
Skrivet en deus romantoù polis o aergelc'h melkonius hag ankenius evel Sis ve Gece (Latar ha noz) pe c'hoazh Patasana.

## Oberennoù

| Sokağın Zulası, 1989 Çıplak Ayaklıydı Gece, 1992 Bir Ses Böler Geceyi, 1994 Masal Masal İçinde, 1995 Sis ve Gece, 1996 Agatha'nın Anahtarı, 1999 Kar Kokusu, 1998 Patasana, 2000 Şeytan Ayrıntıda Gizlidir, 2002 | Kukla, 2002 Beyoğlu Rapsodisi, 2003 Aşk Köpekliktir, 2004 Başkomser Nevzat, Çiçekçinin Ölümü, 2005 Kavim, 2006 Ninatta'nın Bileziği, 2006 İnsan Ruhunun Haritası, 2007 Olmayan Ülke, 2008 Bab-ı Esrar, 2008 |

## Liamm diavaez

* (tr) Lec'hienn Ahmet Ümit
# Ahrntal

Ahrntal (en alamaneg), pe Valle Aurina en italianeg, zo un draoñienn hag ur gumun eus Italia, e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige. 5 977 a dud zo enni o chom.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aia

Aia (Aya e spagnoleg) zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Anv-badez

Un anv-badez euskarek eo ivez.
# Capestrano

Capestrano zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Capena

Capena zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Capelle

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Capelle zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Cappel, Moselle
* Capelle
    Capelle-Fermont, Pas-de-Calais
    Capelle-en-Artois, deuet da vout Capelle-lès-Hesdin
    Capelle-les-Grands, Eure
    Capelle-lès-Hesdin, Pas-de-Calais
    La Capelle, Aisne
    La Capelle, en Aveyron, hiriv e Goutrens hag Escandolières
    La Capelle, e Lozère, hiriv e La Canourgue
    La Capelle-Balaguier, Aveyron
    La Capelle-Bleys, Aveyron
    La Capelle-Bonance, Aveyron
    La Capelle-Chaniez, en Aveyron, hiriv e Cantoin
    La Capelle-Saint-Martin, en Aveyron, hiriv e Luc-la-Primaube
    La Capelle-et-Masmolène, Gard
    La Capelle-lès-Boulogne, Pas-de-Calais
    Lacapelle-en-Vézie, anv kozh Lafeuillade-en-Vézie (Cantal)
    Diane-Capelle, Moselle
    Florentin-la-Capelle, Aveyron
    Frévin-Capelle, Pas-de-Calais
    Saint-Omer-Capelle, Pas-de-Calais
    Tilly-Capelle, Pas-de-Calais