OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# John Rackham

John Rackham zo anv meur a zen.
* John Rackham, anavezet evel Jack Rackham, morlaer brudet
* John Rackham, anv-pluenn John T. Phillifent, skrivagner saoz a skiant-faltazi

## Pennad kar

* Rackham
* Rackam
# John Rhŷs

John Rhŷs pe John Rhys (21 Mezheven 1840 - 17 Kerzu 1915) a oa ur skolveuriad kembreat ganet e-kichen Ponterwyd, e Ceredigion. Anavezet eo e labourioù war ar yezhoù keltiek ha, dreist-holl, war ar skridoù krenngembraek. Ezel e voe eus ar British Academy hag ar c'hentañ kelenner war ar c'heltieg e voe e Skol-veur Oxford.
# John Salmon Ford

John Salmon Ford lesanvet Rip, ganet d'ar 26 a viz Mae 1815 hag aet da Anaon d'an 3 a viz Du 1897, a oa un ezel eus Kongress Republik Teksas, ur senedour eus ar stad-se, maer Brownsville. Bez e voe ivez un Texas Ranger, ur c'horonal kengevreet, ur mezeg, un alvokad, hag ur c'hazetenner ha perc'henn ur gazetenn.
Ford a oa penn brezel e-pad an Antelope Hills Expedition. Goude-se e voe penn an nerzhioù kengevreet e-pad emgann ziwezhañ ar Brezel diabarzh, Emgann Palmito Ranch etre an 12 ha 13 a viz Mae 1865. Un trec'h kengevreet peurglok e voe met dre ma erruas mizioù goude kodianidigezh ar jeneral Robert E. Lee, ne gemmas netra eus disoc'h ar brezel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.civilwar.org/learn/biographies/john-salmon-rip-ford
# John Rhys-Davies

John Rhys-Davies, ganet d'ar 5 a viz Mae 1944, zo un aktour kembreat brudet evit rolloù Sallah er Frañchiz Indiana Jones ha Gimli en drilogiezh filmoù Aotrou ar Gwalennoù . Bet eo enoret o vezañ lakaet e anv teir gwech evit ar Screen Actors Guild Award hag enoret eo bet ur wech, ha lakaet eo bet ivez e anv evit ur Primetime Emmy Award.
# John Richardson (naturour)

Sir John Richardson, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1787 e Dùn Phrìs (Dùn Phrìs is Gall-Ghaidhealaibh, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Mezheven 1865 e Grasmere (Cumbria, Bro-Saoz), a oa un ergerzhour, naturour hag ur mezeg-mor skosat.

## Listenn al laboused studiet gantañ

* B
    Branta hutchinsii.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Richardson e metoù al loenoniezh.
# John Roberts

John Roberts zo anv meur a zen :
* John Roberts (merzher), (war-dro 1576-1610), sant katolik kembreat.
* John Roberts (Dinbych) (goude 1672–1731), politikour kembreat; kannad Dinbych (1710-1713 ha 1715-1722).
* John Roberts (Siôn Robert Lewis) (1731-1806), skrivagner ha saver kantikoù.
* John Roberts (Tremeirchion) (1775-1829), skrivagner kembraek ha pastor
* John Roberts, gwir anv Ieuan Gwyllt (1822-1877), soner kembreat.
* John Dombrowski Roberts (1918-), kimiour stadunanat
* John Glover Roberts (1955-), gwiraour, e penn lez uhelañ Stadoù Unanet Amerika
* John Maddox Roberts (1947-), skrivagner stadunanat
* John Morris Roberts(1928-2003), istorour saoz

## Pennadoù kar

* John
* Roberts
# John Roberts (merzher)

E Tyburn, tost da gêr Londrez, e 1610, e voe merzheriet an den evurus John Roberts. Gounezet d'ar feîz katolik e-kerz ur veaj da bPariz, ez eas neubeut goude tre e urzh beneaded Kompostella. D'e vro c'henidik e tistroas evit rein lañs en-dro d'ar vanac'helezh eno. Kondaonet e voe avat da vezan dibennet evit bezan gourbannet n'eus silvidigezh ebet er-maez eus an Iliz.
# John R. Goldsborough

Ar C'hommodore John Rodgers Goldsborough, ganet d'an 2 a viz Gouhere 1809 hag aet da Anaon d'an 22 a viz Even 1877, a oa un ofiser en United States Navy. Goldsborough a oa bet degemeret er morlu e 1824 ha kaset da stourm a-enep ar vorlaeron er Mor Kreizdouar. Ur wech, pa oa e penn ur vag gant 18 martolod, en devoa taget ha prizoniet ur vag morlaeron c'hresian gant 58 den en e vourzh.
Anvet e voe da letanant e 1837 ha kemer a reas perzh el labour da sevel kartennoù eus arvor reter Stadoù-Unanet Amerika hag e 1847 e tegasas ar sistem unvan evit an holl boueoù ha merkoù mor. Implijet e vez c'hoazh an doare-se d'ober hiziv-an-deiz en SUA.
Goldsborough en doa tizhet ar renk a Gommodore e deroù ar Brezel diabarzh stadunanat e miz Ebrel 1861, e penn ur vag-dre-dan e oa, an USS Union. Er bloavezh-se, an Union a harzas meur a vag kengevreet ha distrujet e voe ar privateer York. Lakaet e voe da gabiten e 1862. E-pad ar peurrest eus ar brezel e teuas a-benn, e postoù disheñvel, da herzel muioc'h c'hoazh a vigi kengevreet.
Goude ar brezel diabarzh e oa bet o veajiñ dre ar Meurvor Atlantel, ar Meurvor Indian ha Mor Sina. E 1868 e voe lakaet e penn ar skouadrenn aziatek e-pad un nebeudig amzer. Mont a reas war e leve e 1870.

## Liammoù diavaez

* John Rodgers Goldsborough war Findagrave
# Kleodora

Kleodora a oa un nimfenn diouganerez (Thriai) a lenne an dazont dre deurel mein. Merc'h e oa d'an doue-stêr Kefissos, eus Boiotia.
Gant he c'hoarezed (Melaina ha Korykia) e veve war Menez Parnassos, e-kichen Delfi, e Fokis, hag ur feunteun a oa nepell m'edo o chom un amzer a voe.
Karet e oa gant an doue Poseidon. Gant Poseidon (pe Kleopompos) e voe mamm d'ur mab, Parnassos e anv.

## Notennoù

* ↑ Paosanias ar Beajour, 10.6.13.
# Kleofon (politikour)

Kleofon (Kleophōn, Κλεοφῶν) a oa ur politikour eus Aten en Henamzer. Hervez Aristofanes e on un Trak a orin.
Anv zo anezhañ evit ar wezh kentañ er vuhez politikel goude ar c'hentañ dispac'h oligarkek en Aten (411 kt JK). Sevel a reas an diobeliezh e 410-409 kt JK. Kontrol d'an holl bolitikourien a-bouez en Aten d'ar c'houlz-se e oa un den eus ar bobl ha n'eo ket eus an aristokratiezh. Sevel a rae lourennoù da c'hounit e vuhez. Kondaonet e voe d'ar marv gant an oligarked e 404 kt JK.
# Kleopatra Makedonia

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Kleopatra Makedonia, pe Kleopatra Epiros, ganet en -355 ha marvet en -308, a oa merc'h d'ar roue Fulup II Makedonia ha da Olympias Epiros ha c'hoar da Alesant Veur. Div hanterc'hoar he doa ivez, Thessalonike ha Cynane, hag un hantervreur, Fulup III Makedonia.
Savet e voe e Pella gant he mamm.
En 337 kent JK (336?) e timezas d'hec'h eontr Alesant Iañ Epiros, roue Epiros, ha breur d'he mamm Olympias. E-pad an eured e voe lazhet he zad Fulup II Makedonia . Ha hi gant he breur Alesant da Epiros. Eno e c'hanas daou vugel:
* ur mab, Neoptolemos II
* ur verc'h, Kadmeia.
Pa intañvezas en 326 e voe tutorez o mab Neoptolemos II. Klask a voe warni da zimeziñ pa varvas he breur Alesant e 323, gant meur a jeneral makedoniat, rak ar re-se a felle dezho dimeziñ dezhi evit kaout gwir da ren war an impalaeriezh pe war Makedonia da vihanañ.
Leonnatos a oa da zimeziñ dezhi, met mervel a reas er brezel guerre lamiaque en 322. Perdikkas, an hini a blije dezhi evit-doare, a voe muntret en 321. O vont e oa da zimeziñ da Ptolemaios ( a vo faraon goude), met lazhet e voe-hi gant Antigonos ar Borgn en 308.
# Kleopatra VII

Kleopatra VII Thea Philopator , Κλεοπάτρα Φιλοπάτωρ en henc'hresianeg (69 kent JK – 12 a viz Eost 30 kent JK), anvet peurliesañ Kleopatra hepken, a oa faraonez diwezhañ Henegipt.
Diwezhañ ezel eus tierniezh ar Btolemeed e oa, ur familh a orin gresian-ha-makedonian a renas Henegipt goude marv Aleksandr Veur e-pad ar prantad hellenistek. Da gentañ e renas Kleopatra asambles gant he zad Ptolemaios XII Auletes ha diwezhatoc'h gant he breudeur, Ptolemaios XIII ha Ptolemaios XIV, a voe euredet ganti hervez gizioù an Henegiptiz, hogen en diwezh e teuas da vezañ ar galloud nemeti. N'he deus bet bugel ebet gant ar priedoù-se. Serc'h Julius Caesar e teuas da vout, pezh a greñfaas he zron. Diwezhatoc'h e lakaas ar mab he doa bet gant Julius Caesar, Caesarion, da ren asambles ganti.
Goude drouklazh Julius Caesar e 44 kent JK, ec'h enebas ouzh Marcus Antonius a zeuas da vezañ hêr Caesar hervez al lezenn, Gaius Julius Caesar Octavianus (anvet diwezhatoc'h Augustus). Gevelled he doa bet gant Marcus Antonius, Kleopatra Selene II hag Aleksandr Helios, hag ur mab all, Ptolemaios Filadelfos. Goude bezañ bet trec'het en emgann Actium gant armeoù Octavianus, en emlazhas Marcus Antonius. Kleopatra en em jahinas ivez war e lerc'h, gant flemmadenn un naezr diouzh an hengoun, d'an 12 a viz Eost, 30 kent JK. Faraon e oa anvet he mab Caesarion, war lerc'h he marv gant e harperien, met drouklazhet e oa bet diwar urzh Octavianus. He rouantelezh a zeuas da vezañ proviñs roman Egipt.
Betek hirie an deiz eo chomet brudet Kleopatra e sevenadur ar C'hornôg. He c'houn a gaver bev mat dalc'hmat e-barzh a-bep seurt oberennoù arz. Gallout a reer menegiñ trajedienn William Shakespeare Anton ha Kleopatra, opera Jules Massenet, Cléopâtre, ha film 1963 Cleopatra. E-barzh kalzig a zeskrivadurioù e taneveller Kleopatra e giz un dekenn, hag e vez lakaet ar gaoz war he darempredoù stank he deus bet gant galloudusañ gwazed kempred ar bed. Diwar-se e klasker goulakaat ha diazezañ e oa mistr tre ha kenedus.
En e Pensées ec'h embann Blaise Pascal eo gant he c'hened e oa kemmet istor ar bed : ma vije bet berroc'h "Fri Kleopatra, dremm ar bed a-bezh a vije bet cheñchet."

## Notennoù

* ↑ Walker, p. 129.
* ↑ The Oxford Encyclopedia of Ancient Egypt. “,Kleopatra VII a oa merc'h Ptolemaios XII Auletes (80–57 kent JK, faraon etre 55 ha 51 kent JK) ha kleopatra, gresianed-ha-Makedoniz o-daou."
* ↑ "Who Was Cleopatra?", p 2, Smithsonian Magazine
* ↑ title The Beauty of Cleopatra, University of Chicago
| En he raok Ptolemaios XIII | Kleopatra VII Tierniezh Ptolemaek adalek -51 betek -30 | War he lerc'h Impalaeriezh roman |
# Klervi

Klervi zo un anv-badez brezhonek, a oa Chreirbia ha Creirvia en henvrezhoneg, kar d'an hengembraeg Creirvy, "bravig", alese "plac'h koant".
Santez Klervi (a skriver ivez Klerwi) a oa merc'h da sant Fragan ha santez Gwenn, deuet eus Kembre da Vreizh er VI$^{vet}$ kantved. Tri breur he doa, ar sent Jagu, Gwezhenneg ha Gwenole.
Kontañ a reer e voe graet ur burzhud un deiz gant Gwenole, pa oa bihan he c’hoarig Klervi. Ur waz he doa kroget e daoulagad ar plac’hig ha debret anezho. He breur Gwenole, pa welas kement-se, a yeas da gavout ar waz, he zoullgofas hag a adkavas an daoulagad. Rentet e voe he daoulagad da Glervi, a adkavas ar gweled evel-se a-drugarez d'he breur.

## Tud

* Klervi Ily, oberourez vrezhonek
* Klervi Rivière, kanerez
# Kleopatra (pried Fulup II)

Kleopatra (Κλεοπάτρα) a oa ur briñsez eus Rouantelezh Makedonia, ha seizhvet ha diwezhañ pried ar roue Fulup II Makedonia er IVvet kantved kent JK.
Merc'h e oa da Hippostratus ha nizez d'ar jeneral Attalus. En 337 e timezas d'ar roue. Neuze e voe anvet Euridike (Εὐρυδίκη): Kleopatra a oa ivez anv merc'h Fulup hag Olympias. Ne blijas ket an eured-se da Olympias, pedervet gwreg ar roue, gant aon na vije kollet hêrezh he mab Alesant.
Hervez Justinus ha Satyrus he doe daou vugel: ur verc'h, Europa, hag ur mab, Karanos.
Goude drouklazhet ar roue Fulup II, e voe lazhet bugale Kleopatra war urzh Olympias, ma en em lazhas Kleopatra war-lerc'h.

## Lennadur

* http://www.attalus.org/old/athenaeus13a.html
# Kleopatra (merc'h Boreas)

Kleopatra a oa merc'h Boreas, avel an Hanternoz, e mojennoù Hellaz kozh. Dimeziñ a eure da Fineüs, roue Trakia. Mamm e oa da Pleksippos ha Pandion, a voe dallet gant e dad. Taolet e voe er vac'h gant he fried, a gemeras un eil gwreg Idaia, merc'h da Dardanos.
Hervez ar vojenn e teuas an Argonaoted d'he dieubiñ gant he breudeur.
# Klerenn

Ar glerenn, pe sternom, zo un askorn plat ha hir e-kreiz ar brusk, stumm un T dezhi. Stag eo ouzh ar c'hostezennoù gant migorn evit reiñ framm da kest ar brusk a warez ar galon, ar skevent hag ar gwazhied pennañ.
Teir rann a ya d'ober ar glerenn :
* an dornell (e krec'h), stag ouzh an trebezioù-skoaz hag ouzh an div gostezenn gentañ
* ar c'horf, stag ouzh migorn an eil kostezennoù betek ar 7vet re
* al lech, stag ouzh migorn ar 7vet kostezennoù, asambles gant korf ar glerenn. Ma vez pouezet fall war ar brusk e-kerz un obererezh advevañ kalon ha skevent e c'hell al lech terriñ kuit ha mont en avu ma vo kaoz eus ur gwadliñv diabarzh.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Maria das Neves de Bragança

Maria das Neves de Bragança, pe Maria das Neves Isabel Eulália Carlota Adelaide Micaela Gabriela Rafaela Gonzaga de Paula de Assis Inès Sofia Romanade Bragança (Kleinheubach, 5 a viz Eost 1852 - Vienna, 15 a viz C'hwevrer 1941), merc'h d'ar roue Miguel Iañ Portugal, a oa infantez Portugal, hag infantez Spagn ivez dre he dimeziñ d'an infant Afonso Carlos de España.
# Maria Viktoria Pauline von Arenberg

Maria Viktoria Pauline von Arenberg (26 a viz Here 1714 - Brusel 1793) a oa ur briñsez izelvroat eus Tiegezh Arenberg hag a zimezas da August-Georg, margrav Baden-Baden. Brudet e oa he madoberoù hag he labour gant urzhioù relijiel.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Maria Vincenza Santurbano

Maria Vincenza Santurbano a zo bet ganet e 1968.
Mestrc'hoarierez echedoù italian eo.
Kampionez Italia e 2004.
1936 eo he renk Elo.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chessgames
* Luc'hskeudenn eus Maria Vincenza Santurbano
# Maria d'Este

Maria d'Este (Modena, 1644 – Parma, 1684) a oa ur briñsez italian, dugez Parma evel trede pried an dug Ranuccio II Farnese.

## He buhez

Merc'h oa da Francesco Iañ d'Este dug Modena ha Reggio ha da Maria Farnese, merc'h da Ranuccio Iañ Farnese, dug Parma ha Piacenza
Dimezet e oa he c'hoar henañ Isabella d'Este (1635-1666) e 1666, d'he c'henderv Ranuccio II Farnese, dug Parma. Mervel a reas Isabella e 1666. Klask a reas an dug intañv Ranuccio addimeziñ d'he c'hoar Maria, e geniterv ivez eta. E miz Here 1667 e voe graet an eured.
Mervel a eure Maria d'Este e 1684.

## Bugale

Nav bugel o doe, met gant ar varventez a rene d'ar c'houlz-se ne voe nemet tri ac'h eas da vras:
* Isabella Francesca Maria Farnese (1668-1718), leanez
* Victòria Maria Francesca Farnese (1669-1671)
* ur mab (1671)
* div c'hevellez:
** Victòria Farnese (1672)
** Caterina Farnese (1672),
* ur mab (1674)
* Elionor Farnese (1675)
* Francesco Farnese (1678-1727), dug Parma ha Piacenza adal 1694;
* Antonio Farnese (1679-1731), diwezhañ dug Parma ha Piacenza eus an Tiegezh Farnese, adal 1727.
# Maria de' Medici

Meur a vaouez zo bet anvet Maria de' Medici
* Maria di Piero de' Medici, bastardez da Piero il Gottoso, mamm ar c'hardinal Luigi de' Rossi;
* Maria di Cosimo Iañ de' Medici (1540-1557)? merc'h da Cosimo Iañ de' Medici, poltredet gant Agnolo Bronzino; marvet da 17 vloaz gant ar malaria;
* Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall) (1575-1642), merc'h da Francesco I de' Medici, a zimezas d'ar roue gall Herri IV hag a voe rouanez Bro-C'hall;
* Maria de' Medici, bastardez Don Antonio de' Medici, leanez adal 1623, anvet Suor Maria Maddalena Cristina;
* Maria Maddalena de' Medici (1600-1633), merc'h da Ferdinando Iañ de' Medici, leanez ;
* Maria Cristina de' Medici (1609-1632), merc'h da Cosimo II de' Medici;
* Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743), merc'h da g- Cosimo III de' Medici
# Maria Walewska

Maria Walewska, Bet ganet Maria Łączyńska (Kiernozia, 7 a viz Kerzu 1786 – Pariz, 11 a viz Kerzu 1817) a oa ur Bolonadez uhelwad hag a oa bet serc'h da Napoleone Buonaparte. Ur mab o doe, c'hont ar Alexandre Joseph Colonna-Walewski (1810-1868).

## Levrlennadur

* (fr) D'Ornano, Antoine. Marie Walewska, "l'ėpouse polonaise de Napolėon". Paris, 1937.
# Maria de' Medici (rouanez Bro-C'hall)

Maria de' Medici, anavezet e galleg evel Marie de Médicis, a oa ur briñsez italian, ganet e Firenze d'ar 26 a viz Ebrel 1575 ha marvet d'an 3 a viz Gouhere 1642 e Köln, a voe rouanez Bro-C'hall pa zimezas gant ar roue gall Herri IV e 1600, ha diwar neuze betek 1610, pa voe lazhet he gwaz, ha rouanez-vamm adalek neuze betek he marv.
Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz XIII.
Eus he Bro-Italia e oa deuet ganti Eleonora Galigai ha Concino Concini.

## He bugale

C'hwec'h bugel he doe:
* Loeiz XIII, a renas war-lerc'h e dad;
* Elesbed Bro-C'hall (1602-1644)
* Christine Bro-C'hall (1606-1663),
* Monsieur d’Orléans (1607-1611)
* Gaston de France
* Henriette de France

## Livadurioù

Un toullad mat a livadurioù zo bet graet gant Rubens da genver he donedigezh da Vro-C'hall hag hec'h eured.
* Ganedigezh ar rouanez, e Firenze d'ar 26 a viz Ebrel 1575
* Deskiñ ar rouanez
* Herri IV o resev poltred Maria de' Medici hag o koll e armoù gantar Garantez
* Eured dre hanterouriezh etre Maria de' Medici ha Herri IV, e Firenze d'ar 5 a viz Here 1600
* Ar rouanez o tegouezhout e Marsilha, d'an 3 a viz Du 1600
* Ganedigezh an Daofin (Loeiz XIII) e Fontainebleau, d'ar 27 a viz Gwengolo 1601
* Preparativi del re per la guerra, o La regina riceve la reggenza, il 20 a viz marzo 1610
* L'incoronazione della regina all'abbazia di Saint-Denis, il 13 a viz maggio 1610
* Apoteosi di Enrico IV e la proclamazione della reggenza, il 14 a viz maggio 1610
* La presa di Jülich, il primo a viz settembre 1610
* Peoc'h ar rejañs
* Il consiglio degli dei per il matrimonio della Francia e della Spagna
* Lo scambio delle due principesse di Francia e Spagna sulla Bidassoa a Hendaye, il 9 novembre 1615
* La maggiore età di Luigi XIII, il 20 a viz ottobre 1614
* Kuit ar rouanez eus kastell Blois etre an 21 hag an 22 a viz C'hwevrer 1619
* Feur-emglev Angoulême, d'an 30 a viz Ebrel 1619
* La conclusione della pace ad Angers, d'an 10 a viz Eost 1620
* Riconciliazione della regina col figlio dopo la morte del Conestabile di Luynes, d'ar 15 a viz Kerzu 1621
# Maria Wilhelmina von Auersperg

Ar gontez Maria Wilhelmina von Neipperg (diwezhatoc'h Priñsez Auersperg) (1738 - 1775) a oa serc'h da Franz Iañ an Impalaeriezh Santel.

## Levrlennadur

* Leland Goldsmith, Margaret: Maria Theresa of Austria A. Barker, ltd. 1936
* Mahan, J. Alexander: Maria Theresa of Austria READ BOOKS 2007 ISBN 1-4067-3370-9
* Morris, Constance Lily: Maria Theresa – The Last Conservative READ BOOKS 2007 ISBN 1-4067-3371-7
# Maria ar Yuzevez

Maria ar Yuzevez, anvet ivez Maria Hebraea, Maria Prophetissa pe Maria ar Yuzevez, zo un alkimiourez eus an Henamzer, etre an III$^e$ hag an eil kantved kent JK. Kontet eo da vezañ unan eus krouerien an alkimiezh.
Ganti e vije bet ijinet meur a venveg pe doare-aozañ, en o zouez an dourgib, ar c'herotakis (« lestr serr ma vez lakaet follennoù kouevr ha metaloù gant aezhennoù a bep seurt ») hag an tribikos.

## Mammskridoù

Meneg eus Maria ar Yuzevez zo e skridoù Zosimos Panopolis, un Hellazad eus Aleksandria, e dibenn an III$^e$ kantved, ar c'hoshañ skridoù diwar-benn an alkimiezh anavezet en deiz a hiziv. Ar skridoù-se avat n'int nemet menegoù hir eus komzoù oberourien gozh, evel ar pseudo-Demokrites, ma'z eo anvet gantañ Mari, ken plaen ha tra, pe an Divina.

## Bain-Marie

Chomet eo hec'h anv en hini ar bain-Marie ("dourgib"), ur ger gallek (implijet en izelvroeg hag e saozneg ivez) krouet gant Arnaldus de Villa Nova er XIV$^{vet}$ kantved.

## Liammoù diavaez

* Kendiviz Mari hag Aros
# Juliana Paes

Juliana Couto Paes, ganet d'ar 26 a viz Meurzh 1979, zo un aktourez ha top model brazilian. Brudet eo bet dre c'hoari e stiradoù skinwel doare telenovela ha dre ar fotoioù. C'hoariet he deus ivez en un adsevel brazilian eus The Producers, evel Ulla.
# Julie

Julie zo un anv-badez alamanek, gallek, saoznek ha svedek, roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Diwar an anv latin Julius, pe Iulius, roet d'ar baotred.

## Adstummoù

* Juliet, e saozneg.
* Juliette, e galleg.

## Yezhoù all

* Julia, en alamaneg ha spagnoleg.
* Giulia, en italianeg.

## Tud

* Julie Adams (1926-), aktourez stadunanat
* Julie Andrews (* 1935), aktourez saoz
* Julie Christie (* 1941), aktourez saoz
* Julie Gayet (1972-), aktourez ha produourez c'hall, serc'h François Hollande
* Julie London (1926-2000), kanerez stadunanat
* Julie von Bechtolsheim (1751–1847), barzhez alaman
* Julie von Voß (1766 -1789), dimezell a enor
* Julie von Webenau (1813–1887), sonaozourez alaman-aostrian

## Lennegezh

* Julie Romain, danevell c'hallek gant Guy de Maupassant.
* Fröken Julie (Dimezell Julie), pezh-c'hoari svedek gant August Strindberg, e 1888. Drezañ e vije bet brudet an anv er broioù saoznek.

## Lec'hioù

* Sainte-Julie, anv-lec'h gallek
* Julie, ur wazh e Dordogne .
# Julianna Margulies

Julianna Margulies, ganet d'an 8 a viz Even 1966, zo un aktourez ha produerez stadunanat. Goude bezañ c'hoariet meur a roll evit ar skinwel. Margulies zo bet brudet evit he roll a Carol Hathaway er stirad skinwel mezegel ER (1994–2009) war ar chadenn NBC. Enoret e oa bet gant ur Primetime Emmy Award. C'hoariet he deus ivez Neera (roll mouezh) en Dinosaur (2000). Gwelet eo bet ivez o c'hoari er stiradig The Mists of Avalon (2001).

## Filmlennadur
### Film

| Bloaz | Titl | Roll | Notenn(où) |
| 1991 | Out for Justice | Rica | |
| 1997 | Traveller | Jean | |
| 1997 | Paradise Road | Topsy Merritt | |
| 1998 | The Newton Boys | Louise Brown | |
| 1998 | A Price Above Rubies | Rachel | |
| 2000 | What's Cooking? | Carla | |
| 2000 | Dinosaur | Neera | Mouezh |
| 2002 | The Man from Elysian Fields | Dena | |
| 2002 | Evelyn | Bernadette Beattie | |
| 2002 | Ghost Ship | Maureen Epps | |
| 2005 | Slingshot | Karen | |
| 2006 | The Darwin Awards | Carla | |
| 2006 | The Armenian Genocide | Narrator | |
| 2006 | Snakes on a Plane | Claire Miller | |
| 2006 | Beautiful Ohio | Mrs. Cubano | |
| 2009 | City Island | Joyce Rizzo | |
| 2011 | No Job for a Woman | Mouezh | |
| 2012 | Stand Up Guys | Nina Hirsch | |
| 2016 | The Last Gold | Mouezh | |
| 2017 | The Upside | Lily Foley | |
| 2017 | Three Christs | Ruth | |

### Skinwel

| Bloaz | Titl | Roll | Notenn(où) |
| 1993 | Murder, She Wrote | Rachel Novaro | Lodenn: "Murder at Discount" |
| 1993 | Law & Order | Lt. Ruth Mendoza | Lodenn: "Conduct Unbecoming" |
| 1994 | Homicide: Life on the Street | Linda | 2 lodenn |
| 1994–2000, 2009 | ER | Infirmiourezh Carol Hathaway | Roll penn; 132 Lodenn |
| 1995 | The Larry Sanders Show | Roll he unan | Lodenn: "Larry's on Vacation" |
| 1998 | Ellen | Ellen Screen Test #5 | Lodenn: "Ellen: A Hollywood Tribute: Part 1" |
| 2000 | Saturday Night Live | Roll he unan (ostizez) | Lodenn: "Julianna Margulies/DMX" |
| 2001 | The Mists of Avalon | Morgaine | Roll penn; 8 Lodenn |
| 2001 | Jenifer | Psikologourez Jenifer | Film skinwel |
| 2003 | Hitler: The Rise of Evil | Helene Hanfstaengl | 2 lodenn |
| 2004 | Scrubs | Neena Broderick | 2 lodenn |
| 2004 | The Grid | Maren Jackson | Roll penn; 2 lodenn |
| 2006 | The Lost Room | Jennifer Bloom | Roll penn; 3 lodenn |
| 2006–2007 | The Sopranos | Julianna Skiff | 4 lodenn |
| 2008 | Canterbury's Law | Elizabeth Canterbury | Roll penn; 6 lodenn |
| 2009–2016 | The Good Wife | Alicia Florrick | Roll penn; 156 lodenn |
| 2010 | Sesame Street | Dr. Berger | Lodenn: "Big Bird Sprains His Wing" |
| 2014 | Makers: Women Who Make America | Mouezh penn | Lodenn: "Women in Business" |
| 2017 | Nightcap | Roll he unan | Lodenn: "Out of the Box" |
| 2018 | Dietland | Kitty Montgomery | Roll penn; 10 lodenn |
| 2019 | The Hot Zone | Dr. Nancy Jaax | Roll penn; 6 lodenn |
| 2020 | Billions | Catherine Brant | Roll alies |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ No Job for a Woman: The Women Who Fought to Report WWII. nojobforawoman.com.
* ↑ Pedersen, Erik (November 5, 2019). ‘Billions’: Julianna Margulies & Corey Stoll Join Season 5 Cast Of Showtime Drama.