OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sannicola

Sannicola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Sanlúcar de Barrameda

Sanlúcar de Barrameda a zo ur gêr eus proviñs Cádiz en Andalucía (Spagn), e lez kleiz aber ar stêr Guadalquivir, adal d'ar Parque Nacional de Doñana
65.805 annezad a oa e 2009.

## Breizh ha Sanlúcar

Kenwerzh a veze er Grennamzer etre dugelezh Breizh ha porzh Sanlúcar de Barrameda.
E 1310 e teuas Dug Breizh da Sanlúcar: e Spagn edo d'ar poent, o vont da zimeziñ gant an Infantez Izabel Kastilha, merc'h da Sancho IV Kastilha, ha c'hoar da Fernando IV. Gant ar weladenn-se e tigoras un hent entre Sanlúcar ha Breizh, hag a bouez e voe er XIVvet ha XVvet kantved.

## Sanlúcar hag ar bed nevez

* 1504: Hernán Cortés a lestras eus Sanlúcar da vont da aloubiñ Mec'hiko;
* 1519: Ferdinando Magalhaes, a guitaas Sevilla d'an 10 a viz Eost 1519. Met ne guitaas Sanlúcar de Barrameda nemet d'an 20 a viz Gwengolo gant 237 martolod, 5 Breizhad en o zouez, war e bemp lestr, hag en o zouez ar Victoria, ar c'hentañ lestr a reas tro ar blanedenn en Istor
* 1592 Pierre-Olivier Malherbe,
# Sanlúcar de Guadiana

Sanlúcar de Guadiana zo ur gumun e proviñs Huelva. 475 a dud a oa o chom enni e 2020.
# Sanlúcar la Mayor

Sanlúcar la Mayor a zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Sevilla en Andalouzia.
# Sannazzaro de' Burgondi

Sannazzaro de' Burgondi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
# Riva Ligure

Riva Ligure zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Riva presso Chieri

Riva presso Chieri zo ur gumun italian e meurgêr Torino, en Piemonte.
# Rivalba

Rivalba zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Riva del Po

Riva del Po zo ur gumun italian e proviñs Ferrara, en Emilia Romagna.
# Rivaldo Vítor Borba Ferreira

Rivaldo Vítor Borba Ferreira (pell anavezetoc'h evel Rivaldo), bet ganet d'an 19 a viz Ebrel 1972 e Paulista (Pernambuco, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian.

## Kib vell-droad ar bed

Kreizer argader e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Rivaldo e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1998 bet aozet e Bro-C'hall ma voe renket skipailh broadel Brazil da eil goude bezañ bet trec'het 0-3 gant skipailh Bro-C'hall e gourfenn ar genstrivadeg,
* Kib vell-droad ar bed 2002 bet aozet e Japan hag e Republik Korea : aet ar maout gantañ ha skipailh Brazil.
# Rivalta Bormida

Rivalta Bormida (Arvàuta e piemonteg) zo ur gumun italian e proviñs Alessandria, e Piemonte. D'an 31 a viz Kerzu 2020 e oa 1 361 a dud o chom enni.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Riva di Solto

Riva di Solto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Riva Valdobbia

Riva Valdobbia (La Riva e piemonteg, Riifu er rannyezh alemanek lec'hel) a oa ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
Enteuzet e voe en Alagna Valsesia d'ar 1añ a viz Genver 2019.
# Riva del Garda

Riva del Garda zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Rivalta

Rivalta zo anv meur a lec'h en Italia.

## Lec'hioù

* Rivalta, frazione e Lesignano de' Bagni e proviñs Parma
* Rivalta, karter kozh e Pocenia e proviñs Udine
* Rivalta, frazione e Gazzola e proviñs Piacenza
* Rivalta, pe Villa Rivalta, frazione e Reggio Emilia
* Rivalta Bormida, kumun e proviñs Alessandria
* Rivalta sul Mincio, frazione e Rodigo e proviñs Mantova
* Rivalta Scrivia, frazione e Tortona e proviñs Alessandria
* Rivalta di Torino, kumun e meurgêr Torino
* Rivalta Veronese, frazione e Brentino Belluno e proviñs Verona
* Rivalta, frazione e La Morra e proviñs Cuneo
# Reizhiad unanennoù henroman

Setu amañ ar reizhiad unanennoù henroman, a veze en implij en Impalaeriezh roman eta. En Impalaeriezh roman ar Reter e vezent arveret ivez, gant nebeut a ziforc'hioù.

## Unanennoù an SI

* Hirder e metroù (m)
* Pouez e kilogrammoù (kg)
* Gorread e metroù-karrez (m²)
* Endalc'h e metroù-diñs (m$^3$), hogen degemeret e vez al litroù (l) ; 1 m$^3$ = 1 000 l.

## Unanennoù henroman

E druz emañ an unanennoù a gas da reoù all : da skouer, jugerum > 1 saltus = 2 jugerum = 28 800 pes quadratus = 2 018 304 m².

### ♦ Hirder

| Unanenn | Lieskement | SI (m) | Notennoù |
| pes | 1 | 0,296 | Troatad |
| digitus | 1/16 | 0,0185 | Treuz ur biz |
| uncia | 1/12 | 0,0246 | Meutad |
| palmus | 1/4 | 0,074 | Treuz ur palv |
| palmus major | 3/4 | 0,222 | Palvad bras |
| palmipes, hēmipodion | 1,25 | 0,370 | Un troatad hag ur palvad |
| cubitus | 1,5 | 0,444 | Ilinad |
| pes sestertius, gradus | 2,5 | 0,740 | Kammed |
| passus | 5 | 1,48 | Daou gammed |
| decempeda pertica'' | 10 | 2,96 | Perchenn |
| actus | 120 | 35,50 | |
| stadium | 625 | 185 | |
| mille passus | 5 000 | 1 048 | Ar miltir roman |
| leuga | 7 500 | 2 220 | Lev c'halian |

### ♦ Gorread

| Unanenn | Lieskement | SI (m²) | Notennoù |
| pes quadratus | 1 | 0,0876 | |
| scrupulum | 100 | 8,76 | |
| actus simplex | 480 | 42,05 | |
| uncia | 2 400 | 210,24 | |
| clima | 3 600 | 315,36 | |
| acnua | 14 400 | 1 261,44 | Arpennis e Galia |
| jugerum | 28 800 | 2 522,88 | |
| heredium | 2 | 5 045,76 | War-dro un devezh-arat / 0,5 ha |
| centuria | 200 | 504 576 | War-dro 50,5 ha |
| saltus | 800 | 2 018 304 | War-dro 202 ha |

### ♦ Pouez

| Unanenn | Lieskement | SI (kg) | Notennoù |
| libra | 1 | 0,3289 | Ul lur ; libra = "mentel" |
| deunx | 11/12 | 0,3015 | "Nemet un daouzekvedenn" |
| dextans | 5/6 | 0,2741 | "Nemet ur c'hwec'hvedenn" |
| dodrans | 3/4 | 0,2467 | "Nemet ur c'hard" |
| bes, bessis | 2/3 | 0,2193 | "Daou damm eus un as" |
| septunx | 7/12 | 0,1919 | "Seizh daouzekvedenn" |
| semis, semissis | 1/2 | 0,1645 | "Hanter" |
| quincunx | 5/12 | 0,1370 | "Pemp daouzekvedenn" |
| triens | 1/3 | 0,1096 | "Un drederenn" |
| quadrans, teruncius | 1/4 | 0,0822 | "Ur bedervedenn, teir daouzekvedenn" |
| sextans | 1/6 | 0,0548 | "Ur c'hwec'hvedenn" |
| sescuncia, sescunx | 1/8 | 0,0411 | "Un daouzekvedenn hanter" |
| uncia | 1/12 | 0,0274 | Oñs roman, "un daouzekvedenn" |

### ♦ Dalc'had

| Unanenn | Lieskement | SI (l) |
| Danvezioù sec'h ||||
| congius | 1 | 3,265 |
| ligula | 1/288 | 0,00113 |
| cyathus | 1/72 | 0,0453 |
| acetabulum | 1/48 | 0,068 |
| quartarius | 1/24 | 0,136 |
| hemina, cotyla | 1/12 | 0,272 |
| sextarius | 1/6 | 0,544 |
| semimodius | 11/3 | 4,3533 |
| modius | 22/3 | 8,7066 |
| modius castrensis | 4 | 13,06 |
| Danvezioù liñvel ||||
| congius | 1 | 3,265 |
| ligula | 1/288 | 0,00113 |
| cyathus | 1/72 | 0,0453 |
| acetabulum | 1/48 | 0,068 |
| quartarius | 1/24 | 0,136 |
| hemina, cotyla | 1/12 | 0,272 |
| sextarius | 1/6 | 0,544 |
| urna | 4 | 13,06 |
| amphora quadrantal | 8 | 26,12 |
| culeus | 160 | 522,4 |

## Notennoù

* ↑ Aet eo arpennis da arepennis e latin, alese ar galleg arpent abaoe 1080.
* ↑ Pezh moneiz roman e kouevr.
# Reizhskrivadur liestonel

Ar reizhskrivadur liestonel a zo anv doare-skrivañ ar gresianeg a-vremañ bet lakaet e pleustr evel doare-skrivañ ofisiel ar yezh betek 1982, pa oa bet kemeret e blas gant ar reizhskrivadur untonel nebeut goude ma oa bet degemeret an dhimotiki da stumm ofisiel ar yezh.
Luzietoc'h ha diaesoc'h da zeskiñ ha da implijout evit ar sistem untonel e oa ar sistem liestonel dre ma veze implijet gantañ meur a dired disheñvel ha na denne ket ken da doare-distagañ ar yezh a-vremañ abaoe ar Iañ Kantved mui-pe-vui.
Daoust ma na veze ket implijet ar sistem liestonel e gresianeg klasel, ne voe ket degemeret mat ar sistem eeunoc'h nevez gant tud zo, ha dreist-holl gant Iliz Ortodoksel Gres, hag a gave dezhe difenn hengoun ar yezh dre chom hep implijout ar reizhskrivadur untonel ha kenderc'hel d'ober gant ar reizhskrivadur liestonel. Ouzhpenn-se, betek ma oa bet krouet lizherennoù unicode e save alies kudennoù evit ober gant ar reizhskrivadur liestonel dre urzhiataerez.
Setu diakritikoù ar sistem liestonel skouerekaet gant al lizherenn alpha (α):
* an tonioù (τόνοι) evit merkañ lec'h an taol-mouezh hag ivez patromoù an tonennoù:
** ά Oxeía (ὀξεία), an tired lemm;
** ὰ Bareía (βαρεία), an tired boud;
** ᾶ Perispoménē (περισπωμένη), an tired kognek, a-wechoù moullet gant stumm un tilde, ur makron pe c'hoazh ur breve en tu-gin;
* Doareoù analañ – da lâret eo hag-eñ e veze c'hwezhet pe get vogalenn gentañ ur ger. Implijet e vez seurt diakritikoù e penn-kentañ ur ger nemetken neuze:
** ἁ Daseía (δασεία), pe dre c'hwezhañ (spiritus asper), da lâret eo o kregiñ gant [h] e henc'hresianeg. Implijet e veze ivez gant gerioù a groge gant rho (ρ) , treuzskrivet rh.
** ἀ Psilé (ψιλή), pe kompez (spiritus lenis), evit merkañ ar gerioù o kregiñ hep [h];
* ᾳ iota isskrivet implijet gant vogalennoù resis zo. Bez e c'heller implijout en e lec'h an iota kenskrivet).

## Un destenn skouer

Ar Pater Noster :
| Untonel | Liestonel |
| Πάτερ ημών ο εν τοις ουρανοίς αγιασθήτω το όνομά σου· ελθέτω η βασιλεία σου· γενηθήτω το θέλημά σου, ως εν ουρανώ και επί της γης· τον άρτον ημών τον επιούσιον δος ημίν σήμερον· και άφες ημίν τα οφειλήματα ημών, ως και ημείς αφίεμεν τοις οφειλέταις ημών· και μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν, αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού. αμήν. | Πάτερ ἡμῶν ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁγιασθήτω τὸ ὄνομά σου· ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου· γενηθήτω τὸ θέλημά σου, ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς· τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον· καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφελήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφειλέταις ἡμῶν· καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν, ἀλλὰ ρῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. ἀμήν. |

## Gwelet ivez

* Reizhskrivadur untonel
* Lizherenneg c'hresianeg
* Gresianeg
* Katharevousa
* Dhimotiki

## Liammoù diavaez

* Athena Lizherennoù evit mann evit gallout ober gant ar gresianeg liestonel war hoc'h urzhiater
* Gentium Lizherennoù evit mann evit gallout ober gant ar gresianeg liestonel war hoc'h urzhiater
* Kentelioù diwar-benn istor doareoù-skrivañ taol-mouezh ar gresianeg
# Reiñ bronn

Reiñ bronn eo an doare naturel istorel ha yac'h da vagañ ar vugale nevez c'hanet hag ar vugale vihanañ. Peurvuiañ e vez graet gant ar vamm a ro bronn d'he bugel e-pad c'hwec'h miz pe muioc'h. A-wechoù e veze roet bronn gant ur vagerez.

## Doare yac'h

Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Magerezed

Pa n'halle ket ar vamm, pe pa ne fell ket dezhi, e kemere ur vagerez gwechall. Gwechall e veze kemeret merc'hed diwar ar maez da vagañ bugale an tiegezhioù pinvidik er c'hêrioù ha tier noblañsed. Pa n'o deveze ket laezh ken e vezent skarzhet.

## Pod-sunig

Hiziv e vez maget ar vugale gant laezh ouzh ur pod-sunig. Gallout a ra an tadoù magañ o bugale evel-se.

## Tennañ laezh

Maouezed zo o devez re a laezh hag a ro anezhañ. Neuze e vez tennet laezh gant ur mekanik.

## Levrlennadur

* Elisabeth Badinter. Le conflit, la femme et la mère, 2010. Hervez an oberourez ez a ar magañ bugale kontrol da zieubiñ ar merc'hed.

## Taolennoù

* Gwerc'hez Vari o vagañ ar Mabig Jezuz, gant Giovanni Antonio Boltraffio
# Reizhiad unanennoù henc'hresian

Setu amañ ar reizhiad unanennoù henc'hresian, a veze war implij en Henc'hres eta.
En Attika pergen e vezent arveret ; diforc'hioù zo etre Attika hag Aigina evit a sell ouzh muzuliañ ar pouezioù.

## Unanennoù an SI

* Hirder e metroù (m)
* Pouez e kilogrammoù (kg)
* Gorread e metroù-karrez (m²)
* Endalc'h e metroù-diñs (m$^3$), hogen degemeret e vez al litroù (l) ; 1 m$^3$ = 1 000 l.

## Unanennoù henc'hresian

E druz emañ an unanennoù a gas d'o lieskementoù : da skouer, stadion > 1 diaulos = 2 stadion = 1 200 pous = 1 920 dactylos = 370,56 m.

### ♦ Dalc'had
## Notennoù

* 1 2 (en) Hellenic Institute of Metrology
* ↑ (en) Xenophōn, Anabasis
# Reizhlazh

Ur reizhlazh a vez lavaret eus lazhañ tud a-verniadoù en abeg d'o reizh.
Peurvuiañ e vez lazhet merc'hed dre ma kaver disteroc'h o zalvoudegezh e broioù zo. Da neuze e c'haller komz eus maouezlazh.
Implijet e voe ar ger saoznek gendercide gant Mary Anne Warren en he levr Gendercide: The Implications of Sex Selection e 1985.

## Pennad kar

* Gouennlazh

## Notennoù

* ↑ WARREN, Mary Ann, Gendercide: The Implications of Sex Selection – New Feminist Perspectives, Rowman & Allanheld, 1985, ISBN 978-0-8476-7330-8
# Rejañs

Ur rejañs zo ur marevezh eus istor ur briñselezh, ur rouantelezh, pe un impalaeriezh, ma vez lakaet un den da ren e-lec'h an unpenn reizhveliek, pe ezvezañs (evit ober ar brezel en estrenvro, da skouer) pe re yaouank da sammañ ar galloud. Ur c'huzul rejañs a vez staliet, priñsed ha tud a renk uhel ennañ, ur rejant en e benn ha entitlet evit ober evel un unpenn.
Meur a rejañs zo bet, ken e-kerzh istor Breizh ken e-kerzh hini ar broioù all.

## E Brazil

* Hini Maria Leopoldine Aostria, rejantez Brazil en 1822.

## E Breizh

* Hini Ermengarde Añjev, pa veze aet fried, an dug Alan IV, d'ober brezeloù ar Groaz.

## E Bro-C'hall

* Hini Anna Aostria, goude ren Loeiz XIII hag a-raok hini Loeiz XIV.
* Hini Philippe d'Orléans (1674-1723), goude ren Loeiz XIV hag a-raok hini ‎Loeiz XV eo an hini brudetañ.

## En Italia
### E dugelezh Parma

* Margherita de' Medici (1646–1648), e-pad minorelezh he mab Ranuccio II Farnese, dug Parma
* Margherita Maria Farnese (1664 – 1718), e-pad minorelezh he mab Francesco II d'Este, dug Modena.
* Dorothea_Sophie_von_der_Pfalz (1731) pa voe ezvezant he mab-bihan Carlo Iañ
* Louise d'Artois (1854–1859), e-pad minorelezh he mab Roberto Iañ.

## E Spagn

* 1295-1302 ha 1312-1321 : gant María de Molina, e-lec'h he mab Fernando IV Kastilha da gentañ hag he mab-bihan Alfonso XI Kastilha da c'houde.
* 1665-1675: gant Maria Anna Aostria (1634-1696), mamm Carlos II,
* 1823: Savet ur rejañs abalamour da aloubadeg arme c'hall Napoleon echuet gant distro Fernando VII
* 1833-1840: Rejañs Maria Cristina an Div Sikilia (1806-1878), evit he merc'h Isabel II betek miz Here 1840.
* 1840-1843: Rejañs ar jeneral Baldomero Espartero evit Isabel II
* 1869-1871: Rejañs Francisco Serrano goude kouezhet Isabel II
* 1885-1902: Rejañs Marie-Christine de Teschen evit he mab Alfonso XIII
# Rhynchotus

Rhynchotus :
| Rhynchotus rufescens. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Tinamiformes |
| Kerentiad : | Tinamidae |
| Genad : | Rhynchotus |
| Anv skiantel ||
| Rhynchotus Spix, 1825 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rhynchotus a zo ur genad e rummatadur an evned : unan eus an nav genad a ya d'ober ar c'herentiad Tinamidae an hini eo.
Krouet e oa bet e 1825 gant an evnoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad tinamoued a ya d'ober ar genad :
* Rhynchotus maculicollis,
* Rhynchotus rufescens
** R. r. catingae, pallescens ha rufescens.
O c'havout a reer e Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tinamidae/Rhynchotus (lennet e-barzh d'an 3 a viz Genver 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rhynchostruthus

Rhynchostruthus :
| Rhynchostruthus socotranus, tresadenn gant Smit (1881). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Anv skiantel ||
| Rhynchostruthus P.L.Sclater & Hartlaub, 1881 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rhynchostruthus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1881 gant an daou skiantour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) hag alaman Gustav Hartlaub (1814-1900).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Rhynchostruthus louisae,
* Rhynchostruthus percivali,
* Rhynchostruthus socotranus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Fringillidae/Rhynchostruthus (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rhys

Rhys zo
* un anv-badez kembraek, brudet en istor Kembre, a vez roet d'ar baotredigoù, hag anavet dre ar bed saoznek penn-da-benn
* un anv-tiegezh deuet diwar an anv-badez-se en-eeun, skrivet e meur a zoare saoznekaet, evel Rys, Rees, hag ivez Price, deuet eus ap Rhys.

## En istor Kembre

* Rhys ap Tewdwr, roue Deheubarth (1078 – 1093)
* Rhys ap Gruffudd, e vab-bihan (1132 – 28 Ebrel 1197),

## Barzhed kembraek

* Rhys Goch, anv daou varzh

## Lennegezh saoznek

* Rhys Hughes, skrivagner saoznek eus Kembre
* Jean Rhys, skrivagnerez saoznek eus Dominika
* John-Llewellyn-Rhys, ur skrivagner hag en deus roet e anv d'ur priz lennegel saoznek ar Priz John-Llewellyn-Rhys

## Tud all

* Rhys Chatham, gitarour ha trompilher stadunanat,
* Rhys Ifans, kaner saoznek eus Kembre,
* Rhys Williams, anv meur a sportour kembreat,
* John Peter Rhys Williams, ur c'hoarier rugby kembreat brudet, anavet ivez evel JPR Williams,
* John Rhys-Davies, aktour kembreat.
# Rhys Goch

Rhys Goch zo anv daou varzh e lennegezh Kembre:
* Rhys Goch ap Rhicert (en XIIvet kantved marteze), a vije bet unan eus barzhed kozh Morgannwg, hervez Iolo Morganwg.
* Rhys Goch Eryri (1385 - 1448), unan eus brasañ Barzhed an Uhelidi, e korn-bro Eryri, e Gwynedd.

## Pennad kar

* Rhys
# Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw

Ur barzh kembraek eus ar Grennamzer, eus kreiz Kembre war a hañval, e oa Rhys ap Dafydd Llwyd ap Llywelyn Lygliw (war-dro diwezh ar XIV$^{vet}$ kantved - deroù ar XV$^{vet}$ kantved ?).
Tra ne ouzer diwar e bouez nag e benn nemet e tlee bezañ eus tiegezh al Llygliwiaid, un tiegezhiad barzhed eus hanternoz Powys ha Meirionnydd, a zeuas anezhañ Gruffudd Llwyd ha Hywel ab Einion Lygliw.
Ne chom nemet ur skrid digantañ, ur varzhoneg karantez savet d'ur plac'h divrud.

## Levrlennadur

* (cy) Rhiannon Ifans (gol.), Gwaith Gruffudd Llwyd a'r Llygliwiaid eraill (Aberystwyth, 2000).
# Rhynchortyx

Rhynchortyx :
| Rhynchortyx cinctus, tresadenn (1902) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Odontophoridae |
| Anv skiantel ||
| Rhynchortyx Ogilvie-Grant, 1893 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Rhynchortyx a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1893 gant an evnoniour skosat William Robert Ogilvie-Grant (1863-1924).
Dont a ra e anv eus ar gerioù henc'hresianek ῥύγχος (pigos e brezhoneg) hag ὄρτυξ (koailh e brezhoneg).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Rhynchortyx cinctus, tri isspesad (Rhynchortyx cinctus australis, R. c. cinctus ha pudibundus) dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Odontophoridae/Rhynchortyx (lennet e-barzh d'an 20 a viz Mezheven 2022).
# Rhynchospiza

Rhynchospiza :
| Rhynchospiza strigiceps, tresadenn gant Hart (1888). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Anv skiantel ||
| Rhynchospiza Ridgway, 1898 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rhynchospiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Rhynchospiza stolzmanni,
* Rhynchospiza strigiceps
** R. s. dabbenei ha strigiceps.
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e voent er genad Aimophila betek 2009.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passerellidae/Rhynchospiza (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Ebrel 2018).
* ↑ (en) Jeffrey M. DaCosta, Garth M. Spellman, Patricia Escalante & John Klicka, A molecular systematic revision of two historically problematic songbird clades:Aimophila and Pipilo., Journal of Avian Biology, miz Meurzh 2009, pajennoù 206–216.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rhys ab Owain

Rhys ab Owain (marvet e 1078) a oa roue Deheubarth, e mervent Kembre.
Mab e oa da Owain ab Edwin, eus lignez Hywel Dda, tierniezh Dinefwr. Mont a reas da-heul e vreur Maredudd a oa o ren e Deheubarth e 1072. Hervez Brut y Tywysogion e oa kiriek, gant aotrounez arall Ystrad Tywi, da lazhadenn Bleddyn ap Cynfyn, roue Gwynedd ha Powys, e 1075.
E 1078 e voe trec'het gant Trahaearn ap Caradog.
Diwezhatoc'h, e 1078, e voe lazhet Rhys gant roue Gwent, Caradog ap Gruffydd.

## Levrlennadur

John Edward Lloyd (1911) A history of Wales: from the earliest times to the Edwardian conquest (Longmans, Green & Co.)
| En e raok : Maredudd ab Owain ab Edwin | Deheubarth Rhys ab Owain | War e lerc'h : Rhys ap Tewdwr |
# Rhys ap Tewdwr

Rhys ap Tewdwr (1078 – 1093) a oa roue Deheubarth hag un ezel eus tierniezh Dinefwr.
Roue e teuas da vezañ goude marv e genderv Rhys ab Owain en un emgann ouzh Caradog ap Gruffydd e 1078. Pa voe aloubet Deheubarth e 1081 gant Caradog ap Gruffydd e voe ret da Rhys mont da repuiñ da Iliz-veur Sant David. Gant Gruffydd ap Cynan, hag a oa o klask adtapout kurunenn Gwynedd, en em gevreas, avat, hag en emgann Mynydd Carn e faezhas Caradog, Trahaearn ap Caradog ha Meilyr ap Rhiwallon en hevelep bloaz.
Dont a reas Gwilherm an Alouber da Zeheubarth d'ober ur birc'hirinded. War a seblant ec'h anavezas galloud Rhys ap Tewdwr pa reas e zisklêriadur a wazoniezh.
E 1088 ec'h argasas Cadwgan ap Bleddyn eus Powys Deheubarth ha rediañ a reas Rhys ap Tewdwr de dec'hout da Iwerzhon. Distreiñ a reas Rhys ap Tewdwr gant ur morlu, avat, ha trec'hiñ a reas war Cadwgan ap Bleddyn, a varvas daou eus e vreudeur, Madog ha Rhiryd, en emgann.
E 1093 e voe ret dezhañ stourm ouzh un emsavidigezh a glaske lakaat Gruffydd, mab Maredudd ab Owain, war dron Deheubarth. Gouest e voe Rhys da drec'hiñ an emsaverien en emgann Llandudoch.
Derc'hel a reas Rhys ap Tewdwr ouzh an Normaned betek 1093, pa voe lazhet e-kichen Brycheinog gant un alouber norman bennak. N'ouzer ket hag-eñ e voe dre drubardiezh pe en un emgann.
Gant Gwladys verch Rhiwallon eus tierniezh Mathrafal e Powys e oa bet dimezet. Daou vab en doa bet: Gruffyd ha Hywel. Rhys a voe roue Deheubarth goude marv e dad, met an darn vrasañ eus e rouantelezh a voe aloubet gant an Normaned. Ne renas nemet war Cantref Mawr.
E verc'h Nest ferch Rhys a oa brudet he c'hened. Dimezet e voe gant Gerald Pembroke hag anvet e vez "Helena Kembre" abalamour ma voe skrapet gant Owain ap Cadwgan, hag e voe pennkaoz d'ur brezel diabarzh.
| En e raok: Rhys ab Owain | Roue Deheubarth ) 1078 - 1093 | War e lerc'h: Gruffudd ap Rhys |

## Pennadoù kar

* Nest
# Sarasadat Khademalsharieh

Sarasadat Khademalsharieh (perseg : سارا سادات خادم‌الشریعه Sārā Sādāt Xādemālsharīʾẹ), bet ganet e Tehran d'an 10 a viz Meurzh 1997, anavet ivez evel Sara Khadem, zo ur c'hoarierez echedoù iranat a live etrebroadel.
E miz kerzu 2022 e kemeras perzh e kampionad ar bed an echedoù prim en Almaty, e Kazakhstan. Ne wiskas ket an hijab, a zo ret hervez lezenn Iran, ma voe komprenet kerkent e save a-du gant ar manifestadegoù a c'hoarvezas goude marv Mahsa Amini en Iran.
Dre aon ne zistroas ket d'he bro met mont a reas da chom da Spagn.

## Liammoù diavaez

* (en) Fichenn S. Khademalsharieh en FIDE. Kavet : 26/01/2023.
* (en) Tournamantoù S. Khademalsharieh en FIDE. Kavet : 26/01/2023.
* (en) Krogadoù S. Khademalsharieh en FIDE. Kavet : 26/01/2023.

## Notennoù

* ↑ 'The New York Times, 30/12/2022. Kavet : 26/01/2023.
* ↑ 'The Guardian, 29/12/2022. Kavet : 26/01/2023.
# Sarasota

Sarasota zo ur gêr e Florida e SUA. War aod kornôg ar stad emañ, 85 km er c'hreisteiz da gêr Tampa (Florida) . 53 326 a dud a oa enni en 2013.
# Sarakabeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an sarakabeg (sara kaba) komzet gant tro-dro da 13.600 den (1996) e Republik Kreiz Afrika.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz