OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amable-Emmanuel Troude

Amable-Emmanuel Troude ganet e Brest d'an 8 a viz Mae 1803, ha marvet eno d'ar 6 a viz Genver 1885, a oa ur skrivagner brezhonek, goude bet soudard ha koronal en arme c'hall.
Mab e oa da Aimable-Gilles Troude, ofiser a vor, a gemeras perzh en emgann Algeciras e 1801.
Labourat a reas gant Gabriel Milin.

## Buhez A.-E. Troude

* 1820 : servij soudard.
* 1827 : distro eus Ergerzhadeg Bro-Spagn kaset da benn da lakaat Fernando VII war an tron en-dro ; emgav gant ar Gonideg
* 1842 : penn batailhon, tro-vrezel en Aljeria .
* (diwezhatoc'h) : koronal war e leve.

## Levrioù

* e-unan:
** 1842, Dictionnaire français et celto-breton, Brest, Vve J.-B. Lefournier, LXV et 594 p.
** 1855, Mignoun ar Vugale, Brest, Lefournier.
** 1869, Nouveau dictionnaire pratique français-breton, du dialecte de Léon avec les acceptations diverses dans les dialectes de Vannes, Tréguier et Cornouailles et la prononciation quand elle peut paraître douteuse, Brest, Lefournier, XXXII et 940 p.
** 1876, Nouveau dictionnaire pratique breton-français, du dialecte de Léon avec les acceptations diverses dans les dialectes de Vannes, Tréguier et Cornouailles et la prononciation quand elle peut paraître douteuse, Suivi d'un Recueil de proverbes bretons et d'un Dictionnaire de rimes bretonnes, dans lequel sont indiqués esice quelques règles de la prosodie bretonne, ainsi que les particularités des consonnances finales de cette langue... Brest, Lefournier, XXIV et 823 p. Adembannet gant Joseph Floch, Mayenne, 1979.
** 1886, un embannadur all, hep ar Geriadur klotennoù a oa en embannadur 1876.
* gant Milin
** 1842, Jezuz Krist, skouer ar Gristenien, Brest, J.-B et A. Lefournier, 612 p.
** 1870, Ar Marvailler brezounek pe marvaillou brezounek dastumet gant ar C'horonal, Brest, J.-B et A. Lefournier, 348 p. Adembannet evel Labous ar Wirionez, gant Roparz Hemon e ti Skridoù Breizh, 1950.
* Dizanv (met gant Milin )
** 1857, Nouvelles conversations en breton et en français - Divizou brezonek ha gallek, Saint-Brieuc, L. Prud, XVI et 136 p. Da vezañ gwelet war lec'hienn levraoueg niverel skol-veur Roazhon 2
** 1863, Colloque français et breton ou nouveau vocabulaire, Sant-Brieg, L. Prud'homme, 159 p. Da vezañ gwelet war lec'hienn levraoueg niverel skol-veur Roazhon 2

## Liamm diavaez

* Sellet er Wikimammenn : Amable-Emmanuel Troude.
* Mignoun ar vugale
* Geriadur Troude en linenn

## Levrlennadur

* Maodez Glanndour, Ar c'horonal Troud, Al Liamm niv. 189, p. 271

## Notennoù

* ↑ Ar skrid.
# 1501

Diwar-benn bloavezh 1501 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1501

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1501
# 1500

Diwar-benn bloavezh 1500 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1500

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1500
# 14 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1774 : erruout a ra ar moraer saoz James Cook en Enez Pask.
* 1891 : lezenn hag a laka eur Pariz da dalvezout e pep lec'h er Stad C'hall.
* 1937 : gant ar pab Pi XI eo embannet ar c'helc'hlizher Mit brennender Sorge, diwar-benn an Iliz katolik en Trede Reich hag a-enep an naziegezh.
* 1939 : aloubet eo Bohemia ha Moravia gant armeoù Alamagn.
* 1939 : dont a ra Slovakia da vezañ ur stad dizalc'h ha distag diouzh Tchekia.
* 1984 : klask a reer lazhañ Gerry Adams, penn Sinn Féin, en em denn, gloazet-bras.
* 2006 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev Cars e Stadoù-Unanet Amerika.
* 2013 : mont a ra Xi Jinping da brezidant Republik Pobl Sina.

## Ganedigezhioù

* 1681 : Georg Philipp Telemann, sonaozer alaman.
* 1804 : Johann Strauss (tad), sonaozour aostrian.
* 1844 : Umberto Iañ, kentañ roue Italia unanet.
* 1847 : Castro Alves, barzh brazilat.
* 1866 : Aleksei Troitzky, mestrc'hoarier echedoù soviedat, saver studiadennoù echedoù.
* 1879 : Albert Einstein, fizikour ganet en Alamagn, tapet gantañ ar Priz Nobel.
* 1903 : Mustafa Barzani, politikour eus Kurdistan Irak.
* 1905 : Raymond Aron, prederour gall.
* 1909 : Léon Le Calvez, reder war varc'h-houarn breizhat.
* 1933 : Georges Lamia, melldroader (diwaller-pal) gall.
* 1945 : David Levy, mestrv'hoarier echedoù skosat.
* 1952 : Kristen Noguès, telennourez.

## Marvioù

* 840 : Eginhard, manac'h frank ha skrivagner latin.
* 1471 : Thomas Malory, skrivagner saoz, oberour La morte d'Arthur.
* 1868 : Édouard Verreaux, dastumer, naturour hag evnoniour gall.
* 1883 : Karl Marx, prederour ha politikour alaman.
* 1951 : Gwilherm Berthou-Kerverzhiou (e anv-pluenn), skrivagner brezhonek.
* 1989 : Zita von Bourbon-Parma, diwezhañ impalaerez Aostria-Hungaria
* 2006 : Lennart Meri, skrivagner estonek ha prezidant Estonia.
* 2009 : Alain Bashung, kaner-sonaozer gall.
* 2014 : Tony Benn, politiker saoz.
* 2018 : Stephen Hawking, astrofizikour saoz.
* 2018 : Liam O'Flynn, soner iwerzhonat.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : Pridie idus Martias. Equirria. Mamuralia = an deiz kent idus Meurzh. Gouel ar c'hezeg. Gouel e koun Mamurius.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20201017145940/https://sites.google.com/site/caesarnonsupragrammaticos/home/les-ftes-romaines/mamuralia
# 14 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1264 : Emgann Lewes : Herri III bro-Saoz a zo faezhet ha prizoniet gant Simont de Montfort a ya da reoler de facto bro-Saoz
* 1643 : dont a ra Loeiz XIV a Vro-C’hall da vezañ roue Bro-C’hall, goude marv e dad, Loeiz XIII.
* 1796 : ijinet ar vaksin a-enep ar vrec’h gant ar Saoz Edward Jenner.
* 1811 : Paraguay dizalc’h diouzh Spagn.
* 1900 : digoradur an eil C'hoarioù Olimpek hañv e Pariz (Bro-C'hall).
* 1940 : kodianañ a ra an Izelvroioù gant Alamagn.
* 1948 : krouidigezh stad Israel evel stad dizalc'h.
* 1955 : sinadur un emglev difenn, anvet Emglev Varsovia, etre eizh stad komunour eus reter Europa.
* 1970 : krouidigezh Tuad an Arme Ruz (Rote Armee Fraktion en alamaneg) en Alamagn.

## Ganedigezhioù

* 1771 : Robert Owen, Kembread, dalc’hiad ar c’hevelourioù.
* 1727 : Thomas Gainsborough, livour saoz.
* 1914 : Joseph Martray, kazetenner, stourmer ha harzer breizhat.
* 1922 : Franjo Tuđman, prezidant Kroatia.
* 1965 : Eoin Colfer, skrivagner saoznek eus Iwerzhon.
* 1974 : Pierre-Yves André, melldroader breizhat.

## Marvioù

* 1610 : Herri IV (Bro-C'hall), roue Bro-C’hall.
* 1643 : Loeiz XIII, roue Bro-C’hall.
* 1688 : Antoine Furetière, geriadurour gallek.
* 1912 : August Strindberg, skrivagner svedek .
* 1959 : Sidney Bechet, soner amerikan.
* 1964 : Jean d'Yd, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1988 : Willem Drees, politikour izelvroat.
* 1998 : Frank Sinatra, kaner hag aktour amerikan.
* 2015 : B.B. King, gitatour, sonaozour ha kaner blues stadunanat.

## Lidoù
### Deiziadur romam

Pridie idus Maias / Argei = In deiz kent idus Mae / gouel an Argei (gourdadoù ar Romaed)

### Deiziadur kristen

* Sant Mazheas pe sant Vazheaz
Lavaret e vez : "d'ar Sant Mazheas ez a ar gwenan er-meaz eus o ziez" (Lannurvan)
# 15

Diwar-benn bloaz 15 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -15, gwelet ar bajenn : | -15 |
| Evit an niver 15, gwelet ar bajenn : | 15 (niver) |
768 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0015 goude Krist

## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Tiber (Tiberius Caesar Divi Augusti Filius Augustus), adalek an 19 Eost 14 (>16.03.37)
* Koñsuled : Drusus Caesar & C(aius) Norbanus Flaccus.
* Hiviziken eo gant an Impalaer hag ar Sened e vez anvet ar gargidi tra ma veze graet gant ar bobl betek-henn.
* Buhezskrid an impalaer Aogust gant Nikolaz Damask.
* Diazezet eo Legio XXI Rapax e Regensburg.
* Germanicus a ya tre e Germania betek an dachenn emgann ma varvas Varus e Koad Teutoburg; en em gannañ a ra gant Arminius hep disoc'hañ pelloc'h. Enoriñ a ra ar re varv a-raok distreiñ war an douaroù roman.
* Krouet proviñs Moesia gant Tiber.
* Valerius Gratus, anvet da brefed roman Jude, Samaria hag Edom (15-26).
* Ishmael ben Phiabi Iañ, pennveleg Jeruzalem (15-16).
* Krouet kêr Emona (Ljubljana hiziv).

#### Breizh (-Veur)

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)
* Marv Eppillus, roue an Atrebated, e vreur Verica aet da roue en e lec'h.

### Buhez pemdez ha dudi
## Ganedigezhioù 15

* 24 Gwengolo : Vitellius, Impalaer roman (02 Genver 69 / 20 Kerzu 69)
* 15 pe 16 : Agrippina ar Yaouankañ, Impalaerez roman († 59).

## Marvioù 15

* Seius Strabo, prefed ar pretordi. Kenderc'hel a ra e vab Sejan a oa kenanvet war ar garg c'hoazh. > 31

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 15

## Levroniezh

* André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Belles Lettres. Paris. 1986.
* François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C.- 476 ap. J.-C. Errance. Paris. 1994
# 150

903 Ab Urbe Condita = 150 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Marcus Gavius Squilla Gallicanus & Sextius Carminius Vetus

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Pius In (142-155)
# 1502

Diwar-benn bloavezh 1502 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1502

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1502
# 1504

Diwar-benn bloavezh 1504 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Bro-C'hall

* 22 a viz Gwengolo : Feur-emglev Bleaz, hervez youl Anna Vreizh, ret eo da Loeiz XII, roue Bro-C'hall, reiñ en argouroù Dugelezh Milano, Genova, Dugelezh Bourgogn ha Breizh d'e verc'h Klaoda Bro-C'hall, danvez pried Karl V an Impalaeriezh Santel, mab-bihan da Fernando II Aragon. Sevel a ra Pierre de Rohan-Gié ha Charlez II Amboise a-enep an dra-se. Nulet e vo ar feur-emglev gant Stadoù meur Bro-C'hall e Teurgn. Dimezet e vo Klaoda Bro-C'hall da Frañsez Angoulême e miz Mae 1506.
* 18 a viz Du: kurunennet eo Anna Vreizh evit an eil gwech e penniliz Sant-Denez.

#### Bro-Saoz

* 16 a viz Genver : dont a ra Thomas More da vezañ ezel eus Parlamant ar vro ha sevel a ra a-enep ar roue Herri VII. Ret eo dezhañ en em dennañ eus ar vuhez foran etre 1504 ha 1509.

#### Bro-Spagn

* 12 a viz Here : Fulup Iañ Kastilha a ya da vezañ roue Kastilha o timeziñ gant Janed ar Follez.

### Amerikaoù

* 29 a viz C'hwevrer, Jamaika: Kristol Goulm a implij e anaoudegezhioù war ar fallaenn war al Loar an noz-mañ da gendrec'hiñ Amerindianed da bourveziñ anezhañ.

#### Norzhamerika

* martoloded euskarat, breizhat ha normanat a ya da vorueta en Douar-Nevez.

#### Suamerika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1504

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1504
# 14 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1775 : krouet eo Arme ar Stadoù Unanet gant ar C'hendalc’h.
* 1777 : degemeret eo ar banniel lesanvet Stars and Stripes (steredennoù ha roudennoù) da vanniel ar Stadoù Unanet, gant ar C'hendalc’h.
* 1807 : kentañ redadegoù kezeg Sant-Brieg war aodoù Saozon (Langaeg).
* 1830 : 34 000 soudard gall a zilestr e Sidi Fredj, er gornaoueg da Aljer ; deroù trevadennerezh Aljeria gant ar C'hallaoued.
* 1846 : deroù an emsavadeg a-enep Mec'hiko e Kalifornia.
* 1872 : anavezet eo ar sindikadoù gant al lezenn e Kanada.
* 1900 : dont a ra Hawaii da vezañ un tiriad stag ouzh ar Stadoù Unanet.
* 1907 : reiñ a reer ar gwir da votiñ d’ar merc’hed e Norvegia.
* 1941 : miliadoù a dud eus Estonia, Lituania ha Latvia a zo kaset en harlu en Unaniezh Soviedel.
* 1942 : kregiñ a ra Anne Frank da skrivañ he deizlevr.
* 1944 : argadet Strouezh Sant-Neven gant an Alamaned.
* 1982 : dibenn ar brezel en Inizi Maloù ; kodianañ a ra soudarded Arc'hantina gant arme ar Rouantelezh Unanet.

## Ganedigezhioù

| Tomaso Albinoni | Ernesto « Che » Guevara | Donald Trump |
* 1726 : Thomas Pennant, naturour ha skrivagner kembreat.
* 1736 : Charles Augustin de Coulomb, fizikour gall.
* 1864 : Alois Alzheimer, neurologour alaman.
* 1868 : Karl Landsteiner, bevoniour aostrian, tapet Priz Nobel ar Fiziologiezh pe ar Medisinerezh gantañ.
* 1875 : William Henry Phelps, den a aferioù hag evnoniour stadunanat.
* 1914 : Rui de Carvalho Nascimento, mestrc'hoarier ha saver kudennoù echedoù portugalat.
* 1928 : Ernesto « Che » Guevara, dispac'her ha politikour genidik eus Arc'hantina.
* 1939 : Manuel Vázquez Montalbán, skrivagner spagnolek eus Katalonia.
* 1946 : Donald Trump.
* 1980 : Marine Galstyan, aktourez armenian.
* 1983 : Louis Garrel, aktour ha filmaozer gall.

## Marvioù

* 1920 : Max Weber, sokiologour alaman.
* 1927 : Jerome K. Jerome, skrivagner saoznek.
* 1975 : Zavier Langleiz, arzour ha skrivagner.
* 1985 : Loeiz Andouard, skrivagner brezhonek.
* 1986 : Jorge Luis Borges, skrivagner spagnolek eus Arc'hantina.
* 1994 : Mouloudji, aktour, kaner-sonaozer ha livour gall.
* 1995 : Rory Gallagher, soner iwerzhonat.
* 2006 : Jean Roba, aozer bannoù-treset (Boulig ha Billig en o zouez) eus Belgia.
# Agüero

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Agüero zo anv spagnolek meur a lec'h hag un anv-tiegezh.

## Arc'hantina

* Colonia Vicente Agüero, e proviñs Córdoba (Arc'hantina).

## Spagn
### en Kantabria

* Agüero (Kantabria),
* Puente Agüero,

### en proviñs Huesca

* Agüero (Huesca).
# Agón

Agón zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Agüero (Huesca)

Agüero zo ur gumun spagnat e proviñs Huesca, en Aragon, e komark Hoya de Huesca, ha 43 km zo ac'hano da gêr Huesca.
# Agustín Gamarra

Agustín Gamarra (Cuzco, 27 a viz Eost 1785 - Ingavi, 18 a viz Du 1841) a voe prezidant Perou.
# Agustín Lara

Evel Agustín Lara eo gwelloc'h anavezet Ángel Agustín María Carlos Fausto Mariano Alfonso del Sagrado Corazón de Jesús Lara y Aguirre del Pino, anezhañ ur c'haner ha sonaozour mec'hikan, unan eus re vrudetañ e amzer, hag a gane sonioù karantez, en doare boleros, dreist-holl. Lesanvet e oa El Músico Poeta El Flaco de Oro, hag anavezet e oa a-hed da-hed Amerika spagnolek, koulz hag en Spagn.
Brudet eo e ganaouennoù evel María Bonita, en devoa savet evit e bried María Félix, Solamente una vez, ha dreist-holl Piensa en mi, e 1937, kanet gant Luz Casal er film Tacones lejanos, gant Pedro Almodóvar, e 1991.
Kanet eo bet e oberennoù gant Don Pedro Vargas, "el Tenor Continental", Antonia Peregrino "Toña la Negra", Pedro Infante, Alejandro Algara, Hugo Avendaño, Javier Solís ha Carmela y Rafael, Julio Iglesias, Mijares, Vicente Fernández, Pérez Prado, Natalia Lafourcade, Wilbert Alonzo Cabrera ha re all.
Diaes eo gouzout pegoulz ha pelec'h e oa ganet, kustum e oa an den da droadañ gevier; lavarout a rae alies e oa ganet en Tlacotalpan, Veracruz, d'an 30 a viz Here 1900. Sed a lenner en meur a vuhezskrid anezhañ ha war e vez.

## Karantezioù

Brudet e oa e garantezioù : Esther Rivas Elorriaga en 1917, Angelina Bruscheta Carral en 1928, Clarita Martínez en 1949, Yolanda Santacruz Gasca "YiYi" en 1953, Rocío Durán en 1964.
Dimezet e voe da María Félix en 1945. Dezhi e savas meur a ganaouenn, evel María Bonita, Aquel amor ha Noche de ronda.

## E ganaouennoù brudetañ

* Amor de mis amores
* Aquel amor
* Arráncame la vida
* Aventurera
* Azul
* Cabellera blanca
* Callecita
* Clave azul
* Dueña mía
* El organillero
* Escarcha
* Españolerías
* Estoy pensando en ti
* Farolito
* Granada
* Humo en los ojos
* La cumbancha
* Lamento jarocho
* La prisionera
* Madrid
* María bonita
* Mujer
* Murcia
* Naufragio
* Noche criolla
* Noche de Ronda
* Novillero
* Oración Caribe
* Palabras de mujer
* Palmera
* Pecadora
* Piensa en mí
* Pobre de mí
* Puerto Nuevo
* Rival
* Rosa
* Santa
* Se me hizo fácil
* Señora Tentación
* Serpentina
* Silverio Pérez
* Solamente una vez
* Suerte loca
* Te vendes
* Valencia
* Veracruz
* Volverás

## O kanañ

* https://www.youtube.com/watch?v=96NzAzGIWoI&index=4&list=RDedRX4lG7uvM

## Notennoù

* ↑ Patrom:Cita web
# Agwokeg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an agwokeg (aguok) komzet e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Agustín Fernando Muñoz y Sánchez

Agustín Fernando Muñoz y Sánchez (Tarancón, 4 a viz Mae 1808 - An Havr-Nevez, 11 a viz Gwengolo 1873) a oa un ofiser spagnol, kentañ Dug Riánsares ha kentañ Markiz San Agustín, a oa eil pried Maria Cristina an Div Sikilia (1806-1878), Rouanez Spagn ha rejantez Spagn.

## Buhez

Skoaz-ouzh-skoaz gant e bried María Cristina e savas embregerezhioù da aozañ linennoù-houarn en Asturiez ha Bro València hag arc'hant bras a rejont.
Ne oa ket troet gant ar politikerezh ha nac'h a reas kurunenn Ecuador pa deuas pennadurezhioù ar vro-se d'he c'hinnig dezhañ. Gant e vreudeur e reas aferioù gant an tiegezh Rothschild, ar bank Laffitte ha kentañ markiz Salamanca.
Eizh bugel o doe, titlet gant o hanterc'hoar rouanez, Isabel II, etre 1847 ha 1849 :
* María de los Desamparados Muñoz y de Borbón, kentañ Kontez Vista Alegre (1834 - 1864)
* María de los Milagros Muñoz y de Borbón, kentañ Markizez Castillejo (1835 - 1903)
* Agustín Muñoz y Borbón, Dug Tarancón, kentañ Beskont Rostrollano ha Priñs Ecuador (1837 - 1855)
* Fernando Muñoz y de Borbón, kentañ Beskont Alborada ha kentañ Kont Casa Muñoz; eil Dug Riánsares, eil Dug Tarancón hag eil Beskont Rostrollano (1838 - 1910)
* María Cristina Muñoz y de Borbón, Markizez Isabela ha Beskontez Dehesilla (1840 - 1921)
* Juan Muñoz y de Borbón, kentañ Kont ar Recuerdo, kentañ Beskont Villarrubio hag eil Dug Montmorot e Bro-C'hall (1844 - 1863)
* Antonio de Padua Muñoz y Borbón (1842 - 1847)
* José María Muñoz y de Borbón, kentañ Kont Gracia ha kentañ Beskont an Arboleda (1846 - 1863)
Mervel a reas en harlu en Havr-Nevez.
# Agustín Fernández

Agustín Fernández zo anv meur a zen:
* Agustín Fernández de Velasco y Bracamonte
* Agustín Fernández Gamboa Fernández de Arroyabé ( 1789 -1850), politikour ha diplomat spagnol, a orin euskarat
* Agustín Fernández Mallo, fizikour ha skrivagner spagnol, a orin galizat
* Agustín Fernández Paz, skrivagner galizek
* Agustín Fernández (sonaozour), sonaozour bolivian-saoz

## Pennadoù kar

* Agustín
* Fernández
# Adorazione dei Magi (Gerard David)

An Adorazione dei Magi (Azeuladeg an Tri Roue) zo ul livadur tempera war lien (95x80 cm) gant al livour izelvroat Gerard David, war-dro 1495 ha dalc'het e Mirdi an Ofisoù e Firenze.
Gwelout a reer ar Werc'hez Vari o kinnig he mabig Jezuz da azeuliñ d'an Tri Roue, renket e doare ur biramidenn. En tu dehou emañ Jozeb, e kreiz an ejen hag an azen, hag en dorn kleiz emañ koskor ar rouaned.
# Ador (València)

Ador zo ur gumun eus Proviñs València e Kumuniezh València .
# Adolphe Touffait

Adolphe Touffait, (29 a viz Meurzh 1907, Roazhon - 12 a viz Meurzh 1990, Nanterre) a oa melldroader ha reizhaouer breizhat.
Ezel e voe eus ar c'hleub roazhonat Yaouaerien Breizh kent mont da c'hoari evit Stad Roazhon UC e 1925.
Kreizer e bost war an dachenn e oa bet dibabet e Skipailh Bro-C'hall ar vell-droad ha kemeret en devoa perzh er c'hrogad e-maez kenstrivadeg Bro-C'hall (1 - 2) Italia d'an 10 a viz Ebrel 1932 e stad Colombes (Pariz). Aet e oa da gabiten ar c'hleub ruz ha du adalek 1929.
Studiañ a reas ar gwir ha kerkent hag aet da varner da lez-varn galv Valenciennes (Norzh) e 1933 e tibabas kenderc'hel da c'hoari dindan anv e vamm, da lâret eo Delourme. Padal, dre ma oa diaesoc'h-diaesañ dezhañ kompezañ e ziv vicher en devoa graet e soñj da zilezel ar vell-droad e dibenn ar c'houlzad 1935-1936, goude plantañ 46 pal e tost 150 krogad evit ar re ruz ha du :
* prokulor ar republik er Seine etre 1958 ha 1961,
* kentañ prezidant lez-varn galv Pariz etre 1962 ha 1968,
* pennprokulor al lez-terriñ etre 1968 ha 1976.
Aet e oa da Anaon d'an 12 a viz Meurzh 1990 e Nanterre. Ur straed a zoug e anv e Roazhon, e karter Jeanne-d'Arc.

## Dave ha notennoù

* ↑ Adolphe Touffait war lec'hienn Stade Rennais.
* ↑ Adolphe Touffait war Wiki-Rennes.
# Adolphe Thiers

Adolphe Thiers, bet ganet e Marselha (Bouches-du-Rhône) d'ar 15 a viz Ebrel 1797 hag aet da Anaon e Saint-Germain-en-Laye (Seine-et-Oise d'ar mare-se) d'an 3 a viz Gwengolo 1877 a oa un istorour hag ur politikour gall.
D'an 31 a viz Eost 1871 ez as da gentañ prezidant ar republik da vare an Trede Republik c'hall.
# Adoration of the Magi (Bosch, New York)

An daolenn The Adoration of the Magi zo un eoullivadur war goad graet gant an arzour izelvroat Hieronymus Bosch war-dro 1499. E welout a c'haller er Metropolitan Museum, e New York.

## Pennadoù kar

* The Epiphany, Bosch
* Adoration of the Magi (Bosch, Philadelphia)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adonis

Adonis (Άδωνης pe Άδωνις e henc'hresianeg) a oa unan eus doueed Hellaz kozh, patrom ar par en engehentañ.

## Orin

A orin fenikian e oa. Kemmoù a c'hoarvezas dezhañ avat en Egipt hag e Kiprenez kent dezhañ degouezhout en Hellaz.

## Mojenn

Mab e oa da g-Kinyras, roue Kiprenez, ha da v-Myrra a voe troet e gwezenn.
Karet e oa gant Afrodite, doueez ar garantez, a fizias anezhañ e Persefone, doueez ar re varv, a garas anezhañ ivez, hag a fellas dezhi e virout eviti hec'h-unan. Ma'z eas Afrodite da glemm ouzh Zeus.
Setu pezh a zivizas mestr an doueed: e-pad pevar miz e vije gant an eil, e-pad pevar miz all gant eben, hag e-pad pevar miz all ez aje gant an hini a garje.
Mat e vije bet an traoù panevet da Ares (pe Apollon, pe Artemis, hervez ar mojennoù), a oa displijet o welout Afrodite ken sot gant Adonis.
Unan eus ar re warizius eta a gasas ur pemoc'h-gouez da lazhañ Adonis kaezh, a dapas un taol dant en e c'haol. Hag Afrodite er glac'har, ha da skuilhañ daeloù ken e rae.

## Arouez ar vuhez

Arouez an natur hag ar vuhez e oa, arouez ar glazur o tiskenn e rouantelezh ar re varv er goañv hag o tistreiñ war an douar en hañv, arouez ar marv hag an dasorc'h, nevez bep bloaz.
# Adorazione dei Magi (Gentileschi)

An Adorazione dei Magi (Azeuladeg an Tri Roue) zo un daolenn gant al livourez italian Artemisia Gentileschi, graet war-dro 1636-37, hag a zo hiriv er Museo Nazionale di San Martino, e Naplez.
Graet e voe ganti p'edo o chom hag o labourat e Naplez, a-raok dezhi mont da Vro-Saoz e 1638.
Ne chomo an oberenn er Museo di San Martino nemet e-pad hanter-kant vloaz: goude e vo adlakaet en iliz-veur Pozzuoli pa vo addigoret.
# Adorazione dei Magi (Sandro Botticelli, 1475)

An Adorazione dei Magi (Azeuladeg an Tri Roue) zo un daolenn gant Sandro Botticelli, un tempera war goad, graet e 1475 hag a weler hiriv en Uffizi e Firenze.
Meur a daolenn en deus graet Sandro Botticelli diwar-benn an azeuladeg, ha pa varvas e 1510 e laoskas unan diechu.
# Adomnán

Adomnán (627/8 – 704) a oa abad Ì Chaluim Chille (pe Iona e saozneg) (679–704), ha skrivagner.
Ganet e voe e kontelezh Dún na nGall ha mervel a reas en e Bro-Skos, en Ì Chaluim Chille.
Savet en deus Vita Sant Columba, ha lex innocentium, pe Cáin Adomnáin (lezenn Adomnán) . En Iwerzhon, e saozneg e vez graet Eunan anezhañ, diwar an anv gouezelek Naomh Adhamhnán. Sant Adamnan eo e anv saoznek a-hend-all.
# Amalberga

Amalberga zo un anv frankek.

## Eilstumm

* Amalaberga

## Sentezed

* Amalberga Maubeuge, mamm da santez Gudula, er VIIvet kantved
* Amalberga Gent, en VIIIvet kantved

## Levrlennadur

* Gerhard Köbler, Gotisches Wörterbuch, Brill, Leiden 1989, ISBN 90-04-09128-9
# Amalfi

Amalfi zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# Amaleg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù iwamek eo an amaleg (amal pe alai) komzet gant tro-dro da 831 den (2003) e Papoua Ginea-Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek uhel