OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jonathan Littell

Jonathan Littell, bet ganet d'an 10 a viz Here 1967 e New York, a zo ur skrivagner amerikano-gall. Reseviñ a reas ar priz Goncourt ha Grand prix du roman de l'académie française e 2006 abalamour d'e levr Les Bienveillantes (skrivet e galleg ha sinet pa oa 39 bloaz). A-drugarez d'ar romant-mañ, e voe roet ar vroadelezh c'hall dezhañ, d'an 8 a viz Meurzh 2007, en abeg d'ar perzh kemeret gantañ e splannder Bro-C'hall ( « contribution au rayonnement de la France »). Klasket en devoa div wech tapout ar vroadelezh-se e 2006 met hep dont a-benn.

## Oberenn

* 1989 : Bad Voltage, ti-embann Signet Books, (ISBN 0451160142), kentañ romant (Skiant-faltazi Cyberpunk) gant Jonathan Littell, skrivet e saozneg, met helc'hiet e diskar-amzer 2006.
* 2006 : The Security Organs of the Russian Federation - A Brief History 1991-2005 - Psan Publishing House diell digoust (e saozneg) lakaet war ar rouedad.
* 2006 : Les Bienveillantes, Paris, éditions Gallimard, 2006 (ISBN 207078097X), priz Goncourt, Grand prix du roman de l'Académie française. Hervez Jorge Semprun, al levr-mañ a zo "darvoud ar c'hantved".
* 2008 : Études, embannet en Embannadurioù Fata Morgana, 2008.
* 2008 : Le Sec et L'Humide, Paris, Embannadurioù Gallimard, 2008 (ISBN 9782070119455)
# Jonathan Rowson

Jonathan Rowson a zo bet ganet d'an 18 a viz Ebrel 1977 en Obair Dheathain (Skos).
Mestrc'hoarier echedoù skosat eo.
Skrivagnour ha kazetennour echedoù eo ivez.
An Trede Skosad e oa da vout anvet Mestr Meur Etrebroadel e 1999.
Kregiñ a reas e skipailh broadel skolioù kentañ derez Skos a-enep da Vro-Saoz e 1988. Tapout a reas ar vendalenn argant e Kampionad Europa dindan 18 vloaz e 1995, goude ar c'hampion poloniat Robert Kempinski. Eilvet e voe e Kampionad Europa dindan 20 vloaz e 1997. Kampion Skos e 1999, 2001 ha 2004. Kampion Breizh-Veur e 2004, 2005 ha 2006. E renk Elo a oa 2 599 e miz Gouere 2007.
Gober a reas e studi war ar brederouriezh, ar skiantoù politikel hag armerzhel e Keble College e skol-veur Oxford (Bro-Saoz). E-pad bloaz e studias e Harvard (SUA). Dedennet eo gant preder ar Reter ha labourat a rae war un dezenn D.Phil a-zivout ar furnezh. E 2006 e timezas gant ul lennourez indian war ar Gwir. E Londrez (Bro-Saoz) emaint o vevañ.

## Oberennoù skrivet

* Jonathan Rowson, Understanding the Grunfeld, 1998 ;
* Jonathan Rowson, The Seven Deadly Chess Sins, 2000 ;
* Jonathan Rowson, Chess for Zebras, 2005 .

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chesgames
# Jones

Un anv-tiegezh saoznek eo Jones, stankoc'h e Kembre .

## Istor
### Gerdarzh

Diazezet eo war an anv John, heuliet gant merk saoznek ar perc'hennañ ('s), evel a gaver en anvioù Andrews, Daniels, Davies, Edwards, Griffiths, Howells, Matthews, Owens, Peters, Richards, Roberts, Williams, ha re all. Anaout a reer ivez ar stumm Johns.

## Yezhoù all

Kar eo d'an anvioù
* Johnson, Fitzjohn, savet ivez diwar John,
* hag ivez da Johanson, Jansen, er yezhoù kar germanek
* ha da Abyann e brezhoneg (damc'hallekaet en Abjean).

### E Kembre

An anv stankañ e Kembre eo Jones, ken e kreder a-wechoù eo un anv kembreat a orin. Roet e oa gant ar velestradurezh saoz da galz tud dre ma oa re luziet an anvioù kembraek dezhi.
* Gwelout ar pennadoù Siôn, Ieuan, Ifan, Evan.

## Tud

* Gwelout ar pennad Jones (anv-tiegezh) .
* Kazetennerien
** Alex Jones
* Livourien
** Thomas Hampson Jones

## Embregerezhioù

* Dow Jones & Company, ur gompagnunezh hag a ra war-dro embannadurioù ha titouroù en-dro d'an arc'hant
* Peter Jones, unan eus ar stalioù brasañ ha brudetañ e Londrez.

## Filmoù

* Carmen Jones, ur gomedienn war gan eus 1950, tennet he sonerezh eus opera Georges Bizet Carmen.
* Davy Jones, un dudenn a faltazi eus ar filmoù Pirates of the Caribbean
* Indiana Jones, un heuliad filmoù birvidik, anvet diouzh un henoniour,

## Lec'hanvadurezh

Anv meur a lec'h eo Jones e SUA
* Jones (Alabama) ,
* Jones County
** Jones County, Iowa
** Jones County, Texas

## Pennadoù kar

* Mr Jones
* Mrs Jones
* Jones (anv-tiegezh)
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Hernin

Hervez e Vita aozet gant Alberzh Veur e vije deuet sant Hernin eus Breizh-Veur war-dro ar bloaz 528. Staliet en dije e beniti war douaroù bet roet dezhañ gant an aotrou a Gelenn. Eno e vije aet da Anaon d'al Lun kentañ a viz Mae 535. Lidet e vez e bardon d'ar Sul kentañ a viz Mae e Lokarn.
Skeudennet eo en iliz-parrez Sant-Hern e stumm ur manac'h, ur c'habell war e benn. E manac'h emañ ivez, gant ul levr serr en e zorn, er feunteun gouestlet dezhañ e Lokarn. War e vez e vije bet savet iliz-parrez Lokarn. Un darn eus e relegoù a gaver enni en ur vrec'h relegouer eus ar XVI$^{vet}$ kantved.
E anv en deus roet da Pluhernin (Bro-Wened) (Plebs Huiernin e 833) ha da Sant-Hern (Sancti Hernni war-dro 1330). Sant-paeron ar barrez-mañ eo.
Chapelioù zo goustlet dezhañ e Plouvagor, Sant-Hern, Skrigneg ha Trefrin.
E anv zo ur stumm dousaet en -in eus ar ger henvrezhonek hoiarn (houarn).
D'ar 7 a viz Mae e vez lidet.
Un delwenn anezhañ a gaver e Traoñienn ar Sent e Karnoed.

## Levrlennadur

* Albert Deshayes, Dictionnaire des prénoms celtiques, Le Chasse-Marée/ArMen, Here 2003, 208 p. (ISBN 978-2-914208-02-4)
# Hernansancho

Hernansancho zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Herne (Belgia)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Herne ([galleg]] :Hérinnes) zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 44,66 km²
* Poblañs (2022) : 6 743 a dud
* Stankter : 151 den/km²
# Hernández

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hernández zo un anv-tiegezh spagnolek stank a-walc'h.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an an anv-badez Hernando, un eilstumm da Fernando (en deus roet Fernández). Ur bern anvioù zo savet er memes doare : Álvarez, Domínguez, Enríquez, Fernández, Galíndez, Gómez, González, Gutiérrez, Jiménez, López, Martínez, Pérez, Ramírez, Rodríguez, Sánchez, ... hag ivez: Garcés‎.

## Tud

* José Hernández, skrivagner arc'hantinat, oberour Martín Fierro;
* Vicky Hernández, aktourez kolombian,
* Miguel Hernández, barzh spagnol;
* Jerónimo Hernández, kizeller spagnol eus ar XVIvet kantved ;
* Maximiliano Hernández Martínez, diktatour El Salvador;
* Saúl Hernández, sonaozour mec'hikan;
* Felisberto Hernández, skrivagner ha pianoour urugwaiat.

### Tud all

* Antonio Hernández
* Carlos Hernández
* Francisco Hernández
* Jesús Hernández
* José Hernández
* José Antonio Hernández
* Juan Hernández
* Luis Hernández
* Miguel Hernández
* Rafael Hernández
* Víctor Hernández

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Hernández, e Proviñs Entre Ríos,
* José Hernández, e Proviñs Buenos Aires

### Spagn

* Los Hernández (Almería), e proviñs Almería,
* Los Hernández (Murcia), e Rannvro Murcia.
# Hernani

Hernani zo ur gumun eus Gipuzkoa en Euskal Herria, tost da Donostia.

## Tud ganet en Hernani

* Juan de Urbieta, soudard a brizonias ar roue gall Frañsez I en la emgann Pavia en 1525.
* Gabriel Celaya (1911-1991): barzh spagnolek.
# Hernicourt

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hernicourt |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Saint-Polois |
| Kanton | Saint-Pol-sur-Ternoise |
| Kod INSEE | 62442 |
| Kod post | 62130 |
| Maer | Henri Boitel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,85 km² |
| Led | 50° 24' 21" Norzh |
| Hed | 02° 18' 27" Reter |
| Uhelder kreiz | 73 m |
| Uhelder bihanañ | 65 m |
| Uhelder brasañ | 149 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 451 (2007) |
| Stankter | 45 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hernicourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-Bed: bombezet e voe ar gumun gant an USAAF (Aerlu SUA) d'ar 16 a viz Even 1944, abalamour d'al lec'h-berniañ fuc'helloù V1 a oa bet savet eno d'an Alamaned.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Vaast e Hernicourt, adsavet en XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik eus ar Grennamzer e Saint- Martin.
* Rivinoù ur c'hastell e Sautricourt.
* Ur velin.

## Douaroniezh

* Kêriadennoù ar gumun: Hernicourt, Saint-Martin ha Sautricourt.

## Dave ha notennoù

* ↑ Jack McKillop, "Combat Chronology of the USAAF"
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hernán-Pérez

Hernán-Pérez zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 416 (2023).
# Hernán Cortés

Hernán(do) Cortés Pizarro (1485 - 2 a viz kerzu 1547) a oa ur c'honquistador spagnol a aloubas an Impalaeriezh Aztek evit Karl V, impalaer santel e deroù ar XVI$^{vet}$ kantved.
# Hernialde

Hernialde (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Hlodwig III

Hlodwig III (Clovis III e galleg), ganet war-dro 670 hogen marvet n'ouzer pedavare, a oa roue Franked Aostrazia adal 675 betek 676. Diroueet e voe pa voe gouvezet ne oa ket mab d'ar roue kent.
Ganet e oa war-dro 670, hag Ebroin an hini a embannas ar gaou e oa mab da Klotar III. En 675, goude drouklazhet ar roue Childerig II, e voe anvet Teodorig III da roue gant Franked Neustria ha Burgondia.
Ha setu neuze Franked Aostrazia, hag o maer-ar-palez Ebroin, tennet ar galloud diganto, da embann e oa Hlodwig, bugel a 5 bloaz, an hini a oa roue Aostrazia.
# Ouzia

Hervez ar Bibl (2Dn 26) e voe Ouzia pe Ouziahou, roue Rouantelezh Yehouda etre 781 ha 740 kent JK.
# Ouville-la-Bien-Tournée

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Ouville-la-Bien-Tournée |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Ouville-la-Bien-Tournée en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Trois Rivières |
| Kanton | Saint-Pierre-sur-Dives |
| Kod INSEE | 14489 |
| Kod post | 14170 |
| Maer | Daniel Buquet (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,67 km² |
| Led | 49° 03' 12" Norzh |
| Hed | 00° 01' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 27 m |
| Uhelder bihanañ | 17 m |
| Uhelder brasañ | 59 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 215 (2008) |
| Stankter | 28 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ouville-la-Bien-Tournée a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant daouzek kumun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Pierre-en-Auge.

## Istor
### Anv

* Anvet e oa Ouville-la-Bétournée gwechall, bétournée a dalv en tu gin, dre ma oa troet an iliz en tu gin.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: pemp den nann-soudard a voe lazhet en Ouville e mizioù Gouere hag Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia, XII$^{vet}$-XIII$^{vet}$ kantved.
* Ar velin war lez an Dives.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Dives emañ Ouville-la-Bien-Tournée.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Daniel Buquet | digostezenn | |
| 1989 | Meurzh 2008 | Jean-Pierre Maubant | digostezenn | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Ouyezd Kurdistan

Krouet e oa bet Oblast Emren Karatchay, ebarzhet en Unaniezh Soviedel, d'ar 26 a viz Ebrel 1926.
Ouyezd Kurdistan (anvet ivez en un doare nann-ofisiel Kurdistan Ruz diwar ar c'hurdeg Kurdistana Sor; en azerbaidjaneg Qızıl Kürdistan; e ruseg Красный Курдистан) a oa bet ur rann eus an Unaniezh Soviedel krouet e 1923 hag aet da get c'hwec'h vloaz war-lerc'h e 1929.
Laçın (kurdeg: Laçîn) e oa ar sez melestradurel.
Krouet e oa bet Ouyezd Kurdistan gant an Unaniezh Soviedel d'ar 7 a viz Mezheven 1923 dindan an anv ofisiel Ouyezd Kurdistan (ruseg: Курдистан уе́зд), o klask bezañ gwelet mat gant ar Gurded/ezed o vevañ en tu-hont d'ar bevennoù, en Iran ha Turkia.
Laket e oa bet ar c'hourmandieg da yezh ofisiel an takad-se ha diorren a rae ar sevenadur kurdek a-hed ar maread ma padas ar vroig.
Dismantret e oa bet Ouyezd Kurdistan d'an 8 a viz Ebrel ha d'an 30 a viz Mae 1930 e oa bet savet Okroug Kurdistan en e lec'h, met dismantret e oa bet ivez d'e dro d'ar 23 a viz Mezheven 1930 gant aon rak an enebiezh etrebroadel a c'hellfe sevel diwarnañ.
E diwezh ar bloavezhioù 1930 e oa bet kaset holl Gurded URSS, ken diouzh an ez-okroug kurdek ha diouzh Jorjia e 1944, da Azerbaidjan, Armenia ha Kazakstan.
E 1992, goude ma oa bet aloubet Laçın gant Armenia da-geñver brezel Nagorno-Karabac'h, e oa bet disklêriet Republik Kurdek Laçîn en Armenia gant ur strolladig tud gant Waqil Mustafayev en o fenn, met ne gasas da netra dre ma oa aet kuit an holl Gurded, tec'het ac'halese betek lec'hioù all eus Azerbaidjan da glask repu enne.

## Gwelit ivez

* Kurdistan
* Ouyezd

## Liammoù diavaez

* (en) "Another sad story - Red Kurdistan"
# Ouzo

An ouzo (ούζο e gresianeg) zo un evaj eus Gres fardet gant alkool mesket gant louzeier frond, evel an aniz dreist-holl. Abaoe 1989 ez eus lezennoù europat a ziskleir n’eus nemet an died fardet e Gres a c’haller ober Ouzo anezhañ.
Ar feur alkool a zo ennañ a c’hall bezañ etre 38 ha 50°, ha muioc’h zoken a-wechoù. N’eus liv ebet gant an ouzo met pa vez kejet gant dour e vez ul liv gwenn gant ar meskaj, abalamour d’an dazgwered kimiek a c’hoarvez neuze.

## Gwelet ivez

* arak
* rakı
# Ovada

Ovada zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Ouzbekistan

Republik Ouzbekistan a zo ur stad e Azia ar C'hreiz hag a oa gwechall un darn eus Unvaniezh Soviedel. Tochkent eo ar gêr-benn.
Afghanistan • Arabia Saoudat • Armenia$^2$ • Azerbaidjan$^1$ • Bahrein • Bangladesh • Bhoutan • Brunei • Egipt$^3$ • Emirelezhioù Arab Unanet • Filipinez • India • Indonezia$^5$ • Iran • Iraq • Israel • Japan • Jordania • Jorjia$^1$ • Kambodja • Kazac'hstan$^1$ • Kiprenez$^2$ • Kirgizstan • Korea an Norzh • Korea ar Su • Koweit • Laos • Liban • Malaysia • Maldivez • Mongolia • Myanmar • Nepal • Oman • Ouzbekistan • Pakistan • Qatar • Rusia$^1$ • Republik Pobl Sina • Republik Sina (Taiwan) • Singapour • Siria • Sri Lanka • Tadjikistan • Thailand • Timor ar Reter$^4$ • Turkia$^1$ • Turkmenistan • Viêt Nam • Yemen
Stadoù ha n'int ket anavezet: Nagorno-Karabac'h$^2$
Tiriadoù gant ur statud ispisial: Hong Kong • Makao • Palestina
Armenia • Azerbaidjan • Belarus • Kazac'hstan • Kirgizstan • Moldova • Ouzbekistan • Rusia • Tadjikistan
Azerbaidjan • Kazac'hstan • Kirgizstan • Turkia • Turkmenistan • Ouzbekistan • Republik Turk Kiprenez an Norzh¹
# Ouémé

Ouémé zo un departamant eus Benin, e kreisteiz ar vro.
g • ka • ke Departamantoù Benin :
| Departamantoù | Alibori · Atakora · Atlantique · Borgou · Collines · Donga · Kouffo · Littoral · Mono · Ouémé · Plateau · Zou |
# Ovadia

Ovadia pe Abdias ( (hebraeg : עֹבַדְיָה Ovadia, « servijer » pe « an hini a enor YHWH » ; gresianeg : Οβαδίας Obadias pe Obdios ; latin : Obadia) a zo pevare profed "bihan" ar Bibl.
N'ouzer ket kaz tra diwar e benn. Darn a soñj e c'hellfe bezañ an hevelep den hag an Ovadia, keneil da Elia, meneget e 1R 18 ; darn a lavar e oa e dad un Edomiad ; ha darn all eoa kenvroad da Yirmia, hag e welas distruj an Templ e 587 kent JK. Aozer al levr anvet Levr Ovadia e vefe.

#### Daveoù

* ↑ Troidigezh Gwilh ar C'hoad, 1897
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, levrenn 3, 1983, p 221
# Ouézy

Kumunioù Frañs :
| Anv | Ouézy |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Ouézy e Kanton Bourguébus hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Val ès dunes |
| Kanton | Bourguébus |
| Kod INSEE | 14482 |
| Kod post | 14270 |
| Maer | Nicolle Mauvais |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,51 km² |
| Led | 49° 05' 06" Norzh |
| Hed | 00° 06' 14" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 14 m |
| Uhelder brasañ | 76 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 233 (2006) |
| Stankter | 51 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ouézy a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Adalek ar 1añ a viz Genver 1975 betek ar 31 a viz Kerzu 2005 e oa bodet kumunioù Cesny-aux-Vignes hag Ouézy er gumun anvet Cesny-aux-Vignes-Ouézy.

## Emdroadur ar boblañs 1962-1968

Niver a annezidi
# Reichspartei des deutschen Mittelstandes

Ar Reichspartei des deutschen Mittelstandes ("strollad ar renkadoù etre alaman"), pe Wirtschaftspartei des deutschen Mittelstandes (berranvet WP), a oa ur strollad politikel alaman en amzer Republik Weimar.
# Regulidae

Regulidae :
| Un dreolan kabell aour (Regulus regulus). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Regulidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ dreolaned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a daou c'henad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Corthylio - Cabanis, 1853 (1 spesad),
* Regulus - Cuvier, 1800 (5 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Regulidae: Kinglets Vigors, 1825.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Regulidae (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Mezheven 2022).
# Reichskommissariat Ukraine

Reichskommissariat Ukraine (RKU, "Komiseriezh stadel Ukraina") a oa bet savet gant an nazied e 1941 e-kerzh an Eil Brezel-bed. Un doare dalc'herezh trevour e oa war darn eus an tiriad ukrainat aloubet gant an Trede Reich (gant lodennoù e tiriad Eil republik Polonia hag e Belarus a-vremañ).
Meret e oa gant Ministrerezh ar Reich evit an tiriadoù aloubet er Reter dindan urzh ar penn-uhel Alfred Rosenberg, an ideologour nazi brudet. Adalek miz Gwengolo 1941 betek miz Eost 1944, ar Reichskommissariat a oa meret en gwirionez gant Erich Koch, un nazi strizhkredour evel Reichskommissar hag a heulie rik urzhioù Adolf Hitler end-eeun.
E-touez kefridioù ar velestradurezh e oa peoc'haat ar rannvro ha gounit douaroù, evit brasañ mad an Alamaned : ar madoù diazez kement hag an dud gwelet evel sklaved. D'ar 17 a viz Gouhere 1941, Adolf Hitler en doa embannet ur dekred Führer a roe palioù resis d'ar velestradurezh en tiriad nevez-aloubet ha nevez-savet.
* Kartenn velestradurel Reichskommissariat Ukraine
A-raok an aloubadeg alaman, Ukraina a oa ul lodenn eus Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel. Annezet e oa gant Ukrainiz, Rusianed, Yuzevien, Belarused, Roumaned, Poloniz ha Romed (tsiganed). An amkan pennañ e oa an tiriadoù-se evit emled an Trede Reich ha politikerezh gouennelour an nazied. Ar pal e oa alamanekaat an douaroù-se hag ouzhpennañ anezho en Großgermanisches Reich. Eus mennad al Lebensraum ("douaroù bevañ") embannet gant Hitler en e levr Mein Kampf eo ez eus kaoz amañ. Politikerezh lazhadegañ an nazied lakaet e pleustr en Ukraina, harpet gant kenlabourerien ukrainat, a oa bet unan ramzel gant milionoù a drevourien lazhet e-kerzh an dalc'herezh gant lazhadegoù etre 900 000 hag 1,6 milion a yuzevien hag ouzhpenn-se etre 3 ha 4 milion a Ukrainiz na oant ket yuzevien. Hervez mammennoù all e istimer e voe lazhet 5,2 milion a drevourien ukrainat (an holl strolladoù gouennel kemmesket) lazhet dre torfedoù a-enep Mab-Den, kleñvedoù, ha naonegezh. Ar pezh a dalvez e vije bet lazhet un tammig ouzhpenn 12% eus poblañs Ukraina ar mare-se.
# Reichskriegsflagge

Ar Reichskriegsfahne (banniel impalaeriel brezel) e oa anv ofisiel banniel brezel an nerzhioù lu alaman etre 1867 ha 1945. En holl ez eus bet 7 doare disheñvel anezhañ implijet e-pad ar mare-se.

## Doareoù disheñvel ar C'hriegsfahne

* Banniel brezel flodad an Impalaeriezh 1848–1852
* Banniel morlu kevredadel norzh Alamagn 1867–1871 hag ar Kaiserliche Marine 1871–1892 (Reichskriegsfahne)
* Banniel brezel Kaiserliche Marine 1892–1903
* Banniel brezel Kaiserliche Marine 1903–1919
* 1919–1921 Banniel brezel (de facto chomet dizimplij)
* Banniel brezel 1921–1933
* Banniel brezel 1933–1935
* Banniel brezel 1935–1938
* Banniel brezel 1938–1945
# Rei Kawakubo

Rei Kawakubo, bet ganet d’an 11 a viz Here 1942 e Tokyo, a zo ur stilourez japanat.
Lañset he deus he merk Comme des garçons e 1969 e Tokyo ha savet an embregerezh e 1973 e Japan.
# Reichskommissar

Ur Reichskommissar (a vefe "Komiser ar Reich" pe "Komiser an Impaleriezh" e brezhoneg) a oa, en istor alaman, ur renk gouarnour ofisiel implijet e-pad an Impalaeriezh alaman ha gant an Trede Reich.

## En trevadennoù alaman

An titl a Reichskommissar a oa bet implijet e-pad mare an Impalaeriezh alaman evit ober anv eus gouanrourien darn eus ar Schutzgebiete (troienn alaman kevatal da gwarezva, met implijet a-benn ar fin en holl doareoù trrevadennoù).

## Gwelet ivez

* Reichsbevollmächtigter
* Reichsprotektor
* Reichskommissariat
# Rehovam

Rehovam pe Roboam (e latin) (en hebraeg רְחַבְעָם : « an hini a ledana ar bobl», e gresianeg Ροβοὰμ) a voe Roue Yehouda eus 931 KJK betek 913 KJK.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn en Kentañ Levr ar Rouaned (14, 21-31) « Ha Rehovam, Mab Salaun, a renas e Yehouda. Ur bloaz ha daou-ugent en devoa Rehovam pa renas, ha seitek vloaz e renas e Jeruzalem [...] . Anv e vamm oa Naama, un Amoniadez. Ha e reas Yehouda ar fall ouzh daoulagad an Aotroù […] Brezel e voe etre Rehovam ha Yarovam dalc'hmat.[...]. ». E vab Aviyam a renas war e lerc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roue Israel (rouantelezh an Norzh) e oa Yarovam Iañ d'ar c'houlz-se (931-910)
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, Levrenn 2, p p 152-153
# Reichsgau Niederdonau

Niederdonau a veze graet eus Aostria-Izel da vare an nazied (1938 - 1945), rak difennet groñs e oa ober gant anv hengounel Aostria a zo Österreich en alamaneg. Lavarout Niederösterreich e-lec'h ar stumm ofisiel a veze gwelet evel ur merk a zisrannouriezh politikel. Krems e oa kêr-benn ar Reichsgau (=proviñs)-mañ.

## Aozadur melestradurel

Aozadur melestradurel ar Gau dre zonennoù:

### Rannoù kêrel / Stadtkreise

* Kêr Krems
* Kêr Sankt Pölten
* Kêr Wiener Neustadt

### Distriktoù war ar maez / Landkreise

* Landkreis Amstetten
* Landkreis Baden
* Landkreis Bruck an der Leitha
* Landkreis Eisenstadt
* Landkreis Gänserndorf
* Landkreis Gmünd
* Landkreis Hollabrunn
* Landkreis Horn
* Landkreis Korneuburg
* Landkreis Krems
* Landkreis Lilienfeld
* Landkreis Melk
* Landkreis Mistelbach an der Zaya
* Landkreis Neubistritz
* Landkreis Neunkirchen in Niederdonau
* Landkreis Nikolsburg
* Landkreis Oberpullendorf
* Landkreis Sankt Pölten
* Landkreis Scheibbs
* Landkreis Tulln
* Landkreis Waidhofen an der Thaya
* Landkreis Wiener Neustadt
* Landkreis Znaim
* Landkreis Zwettl
# Regumiel de la Sierra

Regumiel de la Sierra zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .