OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alan-Vari Drezen

Alan-Vari Drezen (Alain Marie Drézen en ti-kêr), Mab ar Bae e anv-pluenn a-wechoù, ganet d'ar 4 Ebrel 1843 e Penmarc'h ha marvet d'an 11 Mae 1883, oa ur skrivagner brezhonek.
Ur saver buhezioù sent e voe, beleget d'an 9 Eost 1868 hag anvet kerkent da gure e Kersent-Plabenneg ; bloaz goude e voe kure e Gwiseni kent bout anvet e Kledenn-ar-C'hab ha Plozeved e 1879. Er bloaz-se end-eun e kuitaas e garg da emezelañ e Breuriezh ar Galon Sakr a Vari. Pevar bloaz goude ez eas da Anaon, oadet a 40 vloaz.

## Oberennoù
### Levrioù

* Buez dom Michel Nobletz : missionner hag abostol braz Breiz-Izel, Brest : J.-B. Lefournier, Kemper : Salaün, 1879.

### Kenlabour gant Feiz ha Breiz (kozh)

* Enterramant eur c'hi, 1874
* Pardon ar Veach-Vad, 1874
* Dimeziou etre kerent nez, 1875
* D'ar besketaerien, 1875
* Merc'h ar bunision, 1875
* D'al labourerien-douar, 1876
* Aluzen ar paour, 1876
* Al Liberte, 1876
* Buez dom Michel Nobletz, 1878-1879

## Levrlennadur

* (br) RAOUL, Lukian : Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien, Al Liamm, 1992 (ISBN 978-2-7368-0034-5)
# Agnone

Agnone zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Agnuted

An Agnuted, pe Anagnuted, Anagnutes e latin, a oa ur bobl c'halian a veve war harzoù al Liger-Atlantel ha Vendée$^,$. Amezeien e oant d'an Ambiliati.

## Notennoù

* ↑ L'arbre celtique
* ↑ Les portes du temps
# Agny

Kumunioù Frañs :
| Anv | Agny |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté urbaine d'Arras |
| Kanton | Arras-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 62013 |
| Kod post | 62217 |
| Maer | Pierre Berquez |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,05 km² |
| Led | 50° 15' 39" Norzh |
| Hed | 02° 45' 37" Reter |
| Uhelder kreiz | 81 m |
| Uhelder bihanañ | 65 m |
| Uhelder brasañ | 98 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 888 (2007) |
| Stankter | 322 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Agny a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Agnès Varda

Agnès Varda, Arlette Varda hec'h anv gwir, a zo ul luc'hskeudennourez, ur filmaozourez, hag un arzourez c'hallek, bet ganet d'an 30 a viz Mae 1928 en Ixelles (Belgia) hag aet d'an anaon d'an 29 a viz Meurzh 2019 e Pariz.

## Filmoù
### Filmaozourez
#### Bloavezhioù 1950

* 1955 : La Pointe Courte
* 1957 : Ô Saisons Ô Châteaus (film berr)
* 1958 : L'Opéra-Mouffe (film berr)
* 1958 : Du côté de la côte (film krenn)

#### Bloavezhioù 1960

* 1961 : Les Fiancés du pont Mac Donald (film berr)
* 1962 : Cléo de 5 à 7
* 1963 : Salut les Cubains (film krenn)
* 1965 : Le Bonheur

## Liammoù diavaez

* Agnès Varda el lec'hienn Allociné
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Agnès de Courtenay

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Agnès de Courtenay, pe Agnes Edessa († war-dro 1184), a oa ur briñsez e kontelezh Edessa, er Reter Nesañ, en XIIvet kantved.
# Agnès de France

Agnès de France zo un anv a zo bet da veur a briñsez c'hall en tiegezh Capet.
* Agnès de France (1171-1240) (pe Anne de France), merc'h da Loeiz VII (Bro-C'hall) ha da Adèle Champagn
** impalaerourez Bizantion goude dimeziñ da Alexios II Komnenos
** addimeziñ a reas da Andronikos Iañ Komnenos ha Theodoros Branas
* Agnes Bro-C'hall (1260-1325), merc'h da Loeiz IX ha d'e bried Marc'harid Provañs
** pried da Roperzh II, dug Bourgogn

## Pennad kar

* Agnès
* France
# Agnolo Bronzino

Agnolo di Cosimo, lesanvet Angelo Bronzino, pe Agnolo Bronzino (17 a viz Du 1502 - 23 a viz Du 1572) a oa ul livour italian, ganet ha marvet e Firenze, hag unan eus poltredourien veur ar XVI$^{vet}$ kantved, hag ur skouer eus ar Mannerismo en arz relijiel.
Diskibl e voe da Raffaellino del Garbo, da b-Pontormo goude (gantañ e voe advabet), ha da Girolamo Genga a levezonas e zoare.
Dont a rae e lesanv eus liv teñval e groc'hen.
Kerc'het e oa bet gant Cosimo Iañ de' Medici e 1539 evit kinklañ e eured gant Eleonora di Toledo, merc'h bezroue Naplez. Da-heul se e voe livour ofisiel lez an dug.
Eontr e oa da Alessandro Allori, a voe diskibl dezhañ, hag a sine ivez Bronzino a-wechoù. En e di e varvas p'edo en e 70 vloaz.

## Listenn e oberennoù en Ofisoù Firenze

* Oberennoù Angelo Bronzino e Mirdi an Ofisoù e Firenze

## Gwelout e oberennoù

* Un tregont taolenn diwar e zorn e-barzh Roll livadurioù Angelo Bronzino.
# Agnosine

Agnosine zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Cristofano dell'Altissimo

Cristofano dell'Altissimo, pe Cristoforo (1525-1605), a oa ul livour eus Firenze.
Evit an dug-meur Cosimo Iañ de' Medici e reas ur bern portredoù, anavezet evel ar Serie gioviana. E gwirionez e oant eillivadurioù, da vihanañ 280 eus ur rummad 484 a oa en dastumad. E-pad 37 vloaz ec'h adlivas ar poltredoù, eus 1552 da 1589. E Mirdi an Ofisoù e Firenze e vezont diskouezet abaoe 1587.

## Poltredoù graet gant Cristofano dell'Altissimo

* Matteo Palmieri (1406–1475)
* Giovanni Pico della Mirandola (1463–1494)
* Shah Ismail Iañ (1487-1524)
# Cristot

Cristot :
| Iliz Sant-Andrev. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Bayeux |
| Kanton | Bretteville-l'Orgueilleuse |
| Kod kumun | 14205 |
| Kod post | 14250 |
| Maer Amzer gefridi | Sylvie Lebugle 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Seulles Terre et Mer |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 218 ann. (2020) |
| Stankter | 56 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 66 m — brasañ 106 m |
| Gorread | 3,92 km² |
| kemmañ |
Cristot a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: d'an 11 a viz Even e klaskas ar 6th Green Howard, skoazellet gant ar 4/7 th Dragoon Guards kemer Cristot, met ret voe dezhe kilañ gant kolloù bras rak an 12vet SS Panzer-Division Hitlerjugend. Dieubet e voe Cristot d'ar 16 a viz Even 1944 gant 49vet Rannlu (West Riding) ar Rouantelezh-Unanet; ne chome Alaman ebet er vourc'h pa voe kemeret gant ar 1/4th Battalion The King's Own Yorkshire Light Infantry; er memes devezh e voe fuzuilhet ur gwaz 80 vloaz gant an nazied.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Andrev, XIII$^{vet}$-XVIII$^{vet}$ kantved.
* Kastell an Hamel.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Tud

* Jean-Louis Bouet (1765-1810), tisavour bet ganet e Cristot.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Cristóbal de Castillejo

Cristóbal de Castillejo (Ciudad Rodrigo, 1494 - Vienna, 1576) a oa ur skrivager spagnolek. Sekretour e oa gant breur an impalaer Karl V en Aostria.

## Oberennoù

* Contra los que dexan los metros castellanos y siguen los italianos
* Obras de amores, Obras de conversación y pasatiempo y Obras morales y de devoción
* Diálogo entre la memoria y el olvido, Diálogo entre la verdad y la lisonja y el Diálogo y discurso de la vida en corte
# Cristóbal de Olid

Cristóbal de Olid, pe Christoval de Oli, ganet e-tro 1488 e Linares (Bro-Spagn) ha marvet e Naco en Honduras e 1524, a oa ur C'honkistador spagnol a gemeras perzh en aloubadeg Mec'hiko ha Honduras.
# Cristofano Allori

Cristofano Allori (17 a viz Here 1577 - 1añ a viz Ebrel 1621) a oa ul livour italian. Mab e oa d'al livour Alessandro Allori. Bronzino a veze graet anezhañ, evel eus e dad, hogen trec'h d'e dad e oa evit c'hoari gant al livioù.
E oberenn vrudetañ eo Judit gant penn Holofern war ziskouez er Palez Pitti. E batrom evit an daolenn e oa e serc'h Mazzafirra, a weler ivez en un daolenn all gantañ, Madalen. Tud zo a lavar eo penn an arzour emañ o terc'hel.
# Cristóbal de la Sierra

Cristóbal de la Sierra zo ur gumun e proviñs Salamanca, e Kastilha-La Mancha.
# Crithagra canicapilla

Crithagra canicapilla :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Crithagra |
| Anv skiantel ||
| Crithagra canicapilla (Bus de Gisignies, 1855) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Crithagra canicapilla a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Poliospiza canicapilla (kentanv) da gentañ-penn (e 1855) gant ar skiantour belgiat Bernard du Bus de Gisignies (1808-1874).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e kornôg-kreiz ha kreiz Afrika :
* Crithagra canicapilla canicapilla, (Bus de Gisignies, 1855), eus Ginea, Sierra Leone ha kreisteiz Mali da hanternoz Kameroun,
* C. c. elgonensis, (Ogilvie-Grant, 1912), eus kreisteiz Tchad da greisteiz Soudan, kornôg Kenya ha hanternoz Republik Demokratel Kongo,
* C. c. montanorum, (Bannerman, 1923), eus reter Nigeria da greiz Kameroun.

## Liammoù diavaez

* (en) Crithagra canicapilla war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Crithagra canicapilla war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Crithagra canicapilla.
# Crithagra

Crithagra :
| Crithagra tristriata, luc'hskeudennet e Debre Berhan (Amhara, Etiopia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Anv skiantel ||
| Crithagra Swainson, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Crithagra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* Crithagra albogularis
** C. a. albogularis, crocopygia, orangensis ha sordahlae,
* Crithagra ankoberensis,
* Crithagra atrogularis
** C. a. atrogularis, deserti, impigra, lwenarum, semideserti ha somereni,
* Crithagra buchanani,
* Crithagra burtoni
** C. b. albifrons, burtoni, kilimensis ha tanganjicae,
* Crithagra canicapilla
** C. c. canicapilla, elgonensis ha montanorum,
* Crithagra capistrata
** C. c. capistrata ha hildegardae,
* Crithagra citrinelloides
** C. c. citrinelloides ha kikuyensis,
* Crithagra citrinipectus,
* Crithagra concolor,
* Crithagra donaldsoni,
* Crithagra dorsostriata
** C. d. dorsostriata, maculicollis ha C. d. taruensis,
* Crithagra flavigula,
* Crithagra flaviventris
** C. f. damarensis, flaviventris, guillarmodi ha marshalli,
* Crithagra frontalis,
* Crithagra gularis
** C. g. benguellensis, endemion, gularis, humilis ha mendosa,
* Crithagra hyposticta
** C. h. brittoni ha hyposticta,
* Crithagra koliensis,
* Crithagra leucoptera,
* Crithagra leucopygia
** C. l. leucopygia, pallens ha riggenbachi,
* Crithagra melanochroa,
* Crithagra menachensis,
* Crithagra mennelli,
* Crithagra mozambica
** C. m. barbata, caniceps, gommaensis, granti, grotei, mozambica, punctigula, samaliyae, tando ha vansoni,
* Crithagra reichardi
** C. r. reichardi ha striatipectus,
* Crithagra reichenowi,
* Crithagra rothschildi,
* Crithagra rufobrunnea
** C. r. fradei, rufobrunnea ha thomensis,
* Crithagra scotops
** C. s. kirbyi, scotops hag umbrosa,
* Crithagra striolata
** C. s. graueri ha striolata,
* Crithagra sulphurata
** C. s. sharpii, sulphurata ha wilsoni,
* Crithagra symonsi,
* Crithagra totta,
* Crithagra tristriata,
* Crithagra whytii,
* Crithagra xantholaema,
* Crithagra xanthopygia.
Un isspesad ha tri-ugent (61) en holl ; kavout a reer an holl spesadoù en Afrika, nemet menachensis ha rothschildi hag a zarempred Ledenez Arabia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Fringillidae/Crithagra (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Crithagra symonsi

Crithagra symonsi :
| Crithagra symonsi, luc'hskeudennet e Natal (Suafrika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Crithagra |
| Anv skiantel ||
| Crithagra symonsi (Roberts, 1916) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Crithagra symonsi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika ar Su (menezioù Drakensberg e kreisteiz Lesotho).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Crithagra symonsi war al lec'hienn Avibase.
# Contradusta bregeriana

Contradusta bregeriana :
| Hoc'hig-mor Breger ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Contradusta |
| Anv skiantel ||
| Contradusta bregeriana (Crosse, 1868) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Contradusta bregeriana a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Contradusta e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h a vev e Melanezia, draget alies gant bagoù er stradoù blod gant bezhin etre 10 m ha 45 m donder ha raloc'h kavet gant splujerien eus an aod bev betek 30 m war ar resif bev an hini eo.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Crosse e 1868 dindan an anv genad Cypraea$^,$.
Roet eo bet an anv spesad en enor da M. Breger, dastumer kregin eus Kaledonia-Nevez.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Contradusta bregeriana bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea bregeriana Crosse, 1868 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* Erronea bregeriana Crosse, 1868 anv aet da get.

## Isspesadoù

Daou isspesad a zo bet diskrivet :
* Contradusta bregeriana bregeriana (Crosse, 1868)
* Contradusta bregeriana pervelata (Lorenz, 2002) (taxon inquirendum = isspesad o vezañ studiet)

## Bevoniezh

Kregin brav ha boutin a-walc'h a vez kavet draget alies gant bagoù er stradoù blod gant bezhin etre 10 m ha 45 m donder ha raloc'h kavet gant splujerien eus an aod bev betek 30 m war ar resif bev an hini eo

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 21 mm ha 27 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 15 mm pe ramz, betek 33 mm.

## Gwelout ivez

Contradusta walkeri, Chelycypraea testudinaria, daou spesad gant livioù damheñvel.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo er Melanezia. Kavet e vez e Kaledonia-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 21 a viz Here 2014, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530889(en)
* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marines species, bet sellet outi d'an 18 a viz Here 2014,http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530914(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Contralto

Contralto pe alto a reer er sonerezh klasel eus ar rumm mouezhioù hag a zo war ar skeul-vouezhioù etre mezzo-soprano (a zo skiltroc'h) ha tenor (boutoc'h).

## Notennoù

* ↑ Ur ger italianek eo alto, "uhel". E brezhoneg e c'heller ober gant arvoud ; mezzo-soprano ("krenn-uheloc'h") zo « ledsopran » ha tenor ("a zalc'h") zo « tenor » ivez. Gwelit Herbert, Pêrig hag Ewan, Jil : 'Geriadur bihan ar sonerezh'., Hor Yezh, 1990.
# Contradusta walkeri

Contradusta walkeri :
| Hoc'hig-mor Walker ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Cypraeidae |
| Genad : | Contradusta |
| Anv skiantel ||
| Contradusta walkeri (G. B. Sowerby I,1832) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Contradusta walkeri a zo unan eus an tri spesad a vez renket er genad Contradusta e kerentiad an hoc'higed-mor hervez Word Register of Marine species WoRMS. Ur spesad kregin boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vev eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask, an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre korail bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù.

## Taksonomiezh

Diskrivet eo bet ar spesad gant Sowerby e 1832 dindan an anv genad Cypraea$^,$.
Roet eo bet an anv spesad en enor d'an Ao.Walker, dastumer perc'henn ar grogenn diskrivet.
Heñvelsterioù a zo hervez an diskriverien evit ar spesad-se daoust d'an anv Contradusta walkeri bezañ implijet un tamm muioc'h eget ar re all:
* Cypraea walkeri Sowerby, 1832 hervez ar re a renk an holl spesadoù Cypraeidae er spesad nemetañ Cypraea hag anv an diskrivadenn.
* Erronea walkeri Sowerby, 1832 anv aet da get.

## Isspesadoù

Tri isspesad a zo bet diskrivet :
* Contradusta walkeri walkeri Sowerby, 1832 isspesad divoutin a vev eus ar Meurvor Indez betk Norzh Aostralia.
* Contradusta walkeri surabajensis Schilder, 1937 isspesad da vezañ kadarnaet,boutin a-walc'h a vev en Asia ar gevred.
* Contradusta walkeri continens (Iredale, 1935) isspesad da vezañ kadarnaet, ral a-walc'h a vev en Aostralia hag er Melanezia.

## Bevoniezh

Kregin brav ha boutin a-walc'h betek ral a-walc'h a vez kavet an aliesañ etre 5 ha 25 m donder war hag etre koural bev ha dindan mein, pe tostoc'h eus an aod bev dindan mein e lec'hioù fankeg diouzh an isspesadoù an hini eo.

## Ment

Mentoù boutin ar c'hregin etre-se a zo etre 19 mm ha 32 mm hirder, met e c'hell bezañ kavet hiniennoù korrig betek 12 mm pe ramz, betek 39 mm.

## Gwelout ivez

Contradusta bregeriana, Contradusta lapillus, daou spesad gant livioù damheñvel.

## Kartenn al lec'hioù bevañ

Lec'h bevañ ar spesad a zo eus ar Meurvor Indez da Norzh Aostralia, betek Reter Meurvor Habask.

## Skeudennoù

* Ur grogenn Contradusta walkeri eus Filipinez, kein
* Ur grogenn Contradusta walkeri eus Filipinez, kostez
* Ur grogenn Contradusta walkeri eus Filipinez, diaz ha kostez
* Ur grogenn Contradusta walkeri eus Filipinez, kostez ha beg

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marine species, bet sellet outi d'an 20 a viz Meurzh 2015, http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530889(en)
* ↑ Lec'hienn WoRMS Word Register of Marines species, bet sellet outi d'an 20 a viz Meurzh 2015,http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=530913(en)
* ↑ Lorenz Felix & Hubert Alex, A guide to worldwide cowries, 2000, ti-embann Conchbooks, 2nd edition revised and enlarged, 584p, ISBN 3-925919-25-2 (en)
# Contreras (Burgos)

Contreras zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 91 (2023).
# Contres

Contres zo anv gallek div gumun c'hall:
* Contres, e Cher ;
* Contres, en Loir-et-Cher.
# Continental Marines

    Notenn : Arabat kemmeskañ ar Continental Marines gant an United States Marines Corps
Continental Marines :
| Banniel Gadsen ha skoed-ardamez ar Marines Kevandirel ||
| Krouidigezh | 10 a viz Du 1775 |
| Padelezh | 10 a viz Du 1775 - Ebrel 1783 |
| Sujidigezh | Bodad kevandirel |
| Doare | Troadegiezh mor |
| Ger-stur | Don't tread on me! (Arabat bale warnon!) |
| Bro | Stadoù-Unanet Amerika |
| Deiz-ha-bloaz | 10 a viz Du |
| Anvioù all | Marines Leathernecks (choukoù-lêr) |
| Izili | 2131: 131 ofiserien 2000 Marines emezelet |
| kemmañ |
Ar Marines kevandirel (Saozneg: Continental Marines) a oa nerzhioù morlu kentañ an trizek trevadenn Amerikan e-pad Brezel dieubidigezh Amerika. Ar c'horfad-soudard a oa bet krouet gant ar Bodad kevandirel (Saozneg: Continental Congress) d'an 10 a viz Du 1775 ha roet lam dezhañ er bloavezh 1783.
Kefridi ar Marines kevandirel a oa liesseurt met an hini pennañ a oa da vezañ nerzhioù difenn ar bigi-brezel o tiwall an ofiserien hag iz-ofiserien ha talñ ouzh ur bourzhiadeg. E-pad an emgannioù war-vor ar re Marines mailh-tennerien a zae e pennoù uhelañ ar bigi evit tennañ war an ofiserien, iz-ofiserien, kanolierien ha sturierien ar bigi enebour.
D'ar muiañ ez eus bet 131 Ofiserien Marine Trevadennel hag a-vras 2000 Marine trevadennel emouestlet. Chom a rae nebeut Marines trevadennel goude ar brezel war ar bigi brezel met ar c'horfad na voe ket adsavet a-raok ar bloavezh 1798. En desped d'an toull-amzer-se etre mare ar Marines kevandirel hag ar c'hoarfad-soudard Marines a-hiziv, an United States Marine Corps a zalc'h d'an deiziad 10 a viz Du 1775 evit hini e zeiz-ha-bloaz

## Adkemer er sevenadur

* Continental Marines: Ur gazetenn evit soudarded Marines da c'hortoz an USMC

## Levrlennadur

* Charles Richard Smith, Marines in the Revolution: A History of the Continental Marines in the American Revolution 1775-1783, embanner History and Museums Division Headquarters U.S. Marine Corps, adembanner University Press of the Pacific (516 pajenn), 1975 hag adembannadur 29 a viz Even 2005 (ISBN 978-1410224668) (en)
* Marine Corps Heritage Foundation, The Marines, embanner Marine Corps Heritage Foundation (359 pajenn), 31 a viz Here 1998 (ISBN 978-0883631980) (en)
* Edwin Howard Simmons, The United States Marines: A History, 4re embannadur, Annapolis, Maryland, embanner Naval Institute Press,‎ 2003 (ISBN 1-59114-790-5) (en)
* H. Avery Chenoweth ha Brooke Nihart, Semper Fi: The Definitive Illustrated History of the U.S. Marines, embanner Sterling (492 pajenn), 2 a viz Du 2010 (ISBN 978-1402781032) (en)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn Marines.com rummad Istor an USMC.
* ↑ Lec'hienn Marines corps: Marine Corps Birthday
* ↑ Lec'hienn ofisiel Ar gazetenn Continental Marines
# Contopus

Contopus :
| Contopus virens, luc'hskeudennet e Hampshire (Illinois) (Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Contopus Cabanis, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Contopus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Contopus albogularis,
* Contopus caribaeus
** C. c. bahamensis, caribaeus, morenoi ha nerlyi,
* Contopus cinereus
** C. c. aithalodes, bogotensis, brachytarsus, cinereus, pallescens, rhizophorus ha surinamensis,
* ar piwi divgazel oliv (Contopus cooperi),
* Contopus fumigatus
** C. f. ardosiacus, brachyrhynchus, cineraceus, duidae, fumigatus ha zarumae,
* Contopus hispaniolensis
** C. h. hispaniolensis ha tacitus,
* Contopus latirostris
** C. l. blancoi, brunneicapillus ha latirostris,
* Contopus lugubris,
* Contopus nigrescens
** C. n. canescens ha nigrescens,
* Contopus ochraceus,
* Contopus pallidus,
* Contopus pertinax
** C. p. minor ha pertinax,
* Contopus punensis,
* Contopus sordidulus
** C. s. peninsulae, saturatus, sordidulus ha veliei,
* Contopus virens.
O c'havout a reer en Amerika, tregont (30) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Contopus (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Mezheven 2018).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 5 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Piwi divgazel oliv | m. | Piwied divgazel oliv | Moucherolle à côtés olive | Contopus cooperi (étudié)).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Contrada (Campania)

Contrada zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.