OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kanton an Oriant-Su

Kanton an Oriant-Su :
| Lec'hiadur kanton an Oriant-Su e departamant Mor-Bihan ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant(où) | Arondisamant an Oriant |
| Kod kanton | 56 41 |
| Pennlec'h | An Oriant |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Yves Lenormand 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 20 387 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 |
| kemmañ |
Kanton an Oriant-Su a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.

## Kumunioù

Kanton an Oriant-Su a yae ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
* An Oriant (rann).

## Istor

Roll ar guzulierien veur :
| Deiziad an dilennadeg | Anv | Strollad |
| Meurzh 2008 | Yves Lenormand | Strollad Sokialour Gall |
| Meurzh 2001 | Yves Lenormand | Strollad Sokialour Gall |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù ar Mor-Bihan

## Gwelet ivez

Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
# Kanton an Arzhanaou

Kanton an Arzhanaou :
| Lec'hiadur kanton an Arzhanaou e departamant Penn-ar-Bed ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Kemper |
| Kod kanton | 29 01 |
| Pennlec'h | An Arzhanaou |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Marie-Isabelle Doussal 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 6 151 ann. (2012) |
| Gorread | 98,06 km² |
| Stankter | 63 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 4 |
| kemmañ |
Kanton an Arzhanaou a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù

Kanton an Arzhanaou a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| An Arzhanaou | 1 397 | 29300 | 29002 |
| Gwelegouarc'h | 790 | 29300 | 29071 |
| Lokunole | 1 167 | 29310 | 29136 |
| Redene | 2 911 | 29300 | 29234 |

## Istor

Roll ar guzulierien departamant :
| Amzer gefridi | Anv | Strollad | Kalite |
| 2004-2015 | Marie-Isabelle Doussal | (Strollad Sokialour Gall) | - |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed
# Kanton an Drinded-Porc'hoed

Kanton an Drinded-Porc'hoed :
| Lec'hiadur kanton an Drinded-Porc'hoed e departamant Mor-Bihan ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Gwened |
| Kod kanton | 56 36 |
| Pennlec'h | An Drinded-Porc'hoed |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Michel Pichard 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 5 358 ann. (2012) |
| Gorread | 175,06 km² |
| Stankter | 31 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 6 |
| kemmañ |
Kanton an Drinded-Porc'hoed a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.

## Kumunioù

Kanton an Drinded-Porc'hoed a yae 6 kumun d'ober anezhañ :
* Evriged ;
* Gwiler-Porc'hoed ;
* Menieg ;
* Mozhon ;
* Sant-Maloù-an-Teir-Feunteun ;
* An Drinded-Porc'hoed.

## Istor

Roll ar guzulierien departamant :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2011 | 2015 | Michel Pichard | Dehoù diseurt | Gwazour asurañsoù Eilmaer Menieg |
| 1992 | 2004 | Bernard Perrachon | Dehoù diseurt | Maer Menieg |
| 1967 | 1992 | Jean Letournel | RI hag RPR da c'houde | Maer Gwiler-Porc'hoed (1977-2001) |
| 1955 | 1967 | Émile Bellamy | Rad. | Maer Menieg |
| 1949 | 1955 | M. Jernigon | DVG | |
| 1945 | 1949 | Joseph Gastard | Rad. | Kenwerzhour Maer Menieg |
| 1919 | 1940 | Joseph Gastard | Rad. | Kenwerzhour Maer Menieg |
| 1913 | 1919 | Emmanuel Perret | | Maer Menieg |
| 1907 | 1913 | Georges Le Norcy | | Mezeg en Drinded-Porc'hoed |
| 1901 | 1907 | Joseph Jernigon | | Maer Gwiler-Porc'hoed |
| 1871 | 1901 | Marquis Jules du Plessis de Grénédan | | Perc'henn e Menieg |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù ar Mor-Bihan, 2007

## Gwelet ivez

Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
# Kanton an Drinded-Porc'hoed (1790)

Krouet e voe Kanton an Drinded-Porc'hoed e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Josilin e departamant ar Mor-Bihan e oa. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Peder c'humun a oa ennañ:
* An Drinded-Porc'hoed (pennlec'h),
* Evriged,
* Menieg,
* Mozhon.
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton an Drinded-Porc'hoed ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 388
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn ar gumun
# Kanton an Oriant-Norzh

Kanton an Oriant-Norzh :
| Lec'hiadur kanton an Oriant-Norzh e departamant Mor-Bihan ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant(où) | an Oriant |
| Kod kanton | 56 18 |
| Pennlec'h | An Oriant |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Émile Jetain 2011-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 22 340 ann. (2012) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 |
| kemmañ |
Kanton an Oriant-Norzh a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.

## Kumunioù

Kanton an Oriant-Norzh a yae ur rann eus ur gumun d'ober anezhañ :
* An Oriant (rann).

## Istor

Roll ar guzulierien veur :
| Deiziad an dilennadeg | Anv | Strollad | Kalite |
| Meurzh 2004 | Émile Jetain | Strollad Sokialour Gall | |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù ar Mor-Bihan

## Gwelet ivez

Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
# Kaineüs

Kaineüs (en henc'hresianeg Καινεύς Kaineús, e latin Caenus) a oa un haroz didrec'hus eus pobl al Lapited e gwengelouriezh Hellaz. Ur plac'h e oa pa oa bet ganet, ha Kainis (henc'hresianeg Καινις Kainis) e oa hec'h anv.
Anavezet eo kentañ lodenn ar vojenn dre Gatalog ar Maouezed : Kainis, merc'h Elatos, roue al Lapited, a voe gwallet en he yaouankiz gant an doue Poseidon, a ginnigas seveniñ ur mennad en eskemm. Goulenn a reas Kainis dont da vezañ ur gwaz didrec'hus. N'eur ket sur perak. Ne ro ket ar C'hatalog muioc'h a ditouroù ha n'eo ket splann displegadenn Akousilaos : Kainis a vije bet troet e gwaz « abalamour ma ne oa ket aotreet dezhi engehentañ bugale ». Poellekoc'h abeg zo roet en he respont da Boseidon en oberenn Ovidius:
An dismegañs az teus graet ouzhin, emezi, ma atiz da c'houlenn, na c'hallin ket ken gouzañv ar seurt gantañ hiviziken. Ra ne vin ket ur vaouez ken, ha roet az to pep tra din. Ovidius a ra anv eus Kaineüs e-touez chaseourien Kalydon (VIII, 305), evel Hyginus (CLXIII), a laka ivez e anv e-mesk re an Argonaoted (XIV). Met diwezhat eo an hengounioù-se moarvat, ha n'en deus Kaineüs roll ebet en darvoudoù-se. Ouzhpenn, meur a vugel en doe, hag a zo kontet ivez e-touez an Argonaoted : Koronos, Fokos ha Priasos (s.o. Hyginius XIV).
D'e emgann enep an dud-varc'h dreist-holl e tenn ar mojennoù arkaek diwar e benn. Ar pep brasañ eus an danevelloù, diwar skouer an Ilias, a laka an emgann da vare Banvez Peirithoos.

## Mammennoù

* Akousilaos (2F22 FGrH).
* Antoninus Liberalis, Metamorphoseon Synagoge, (XVII).
* Apollodoros, Epitome, lenn enlinenn (I, 22).
* Katalog ar Maouezed, (fr. 87 MW).
* Pseudo-Hesiodos, Skoed Herakles, lenn enlinenn (v. 179).
* Homeros, Ilias, lenn enlinenn (I, 263-264).
* Hyginus, Fablennoù, (latin) lenn enlinenn (XIV ; CLXXIII ; CCXLII).
* Ovidius, Metamorfozoù, lenn enlinenn (VIII, 305 ; XII, 146-209 et 459-535).
* Palaifatos, Istorioù digredus, lenn enlinenn (X).
* Paosanias, Deskrivadur Bro-C'hres, lenn enlinenn (V, 10, 8).
* Publius Papinius Statius, Akilleis, lenn enlinenn (I, 264).
* Virgilius, Aeneis, lenn enlinenn (VI, 448).

## Notennoù

* ↑ Akousilaos a ro ur stumm Καινη Kainê ivez).
* ↑ Metamorfozoù, XII, 201-203
* ↑ Marteze abalamour d'ur c'hemmesk gant Keneüs (mab Koronos), un Argonaot all meneget gant Apollodoros ha meneget un tamm pelloc'h er memes arroudenn eus Hyginius ouzhpenn.

## Levrlennadur

* Timothy Gantz, Mythes de la Grèce archaïque, Belin, 2004, p. 499-500.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kakamega

Kakamega :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Modulatricidae |
| Anv skiantel ||
| Kakamega Mann, Burton & Lennerstedt, 1978 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kakamega a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1978 gant an tri evnoniour breizhveuriat Clive F. Mann (1942-), Philip John Kennedy Burton (1936-) ha svedat Ingvar Lennerstedt.

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad golvaneged er genad-mañ : Kakamega poliothorax.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diwar anv ar c'hoadeier gleb e kornôg Kenya ma kaver ar genad enno.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Modulatricidae/Kakamega (lennet e-barzh d'an 10 a viz Mezheven 2022).
# Kairakeg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'hairakeg (kairak) komzet gant tro-dro da 750 den (1998) e Papoua-Ginea nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar reter
# Kaja Kallas

Kaja Kallas (distaget [ˈkɑjɑ ˈkɑlːɑs] en estoneg; ganet d'an 18 a viz Mezheven 1977) zo ur bolitikerez eus Estonia ha kentañ ministr he bro abaoe ar 26 a viz Genver 2021. E penn ar gostezenn Eesti Reformierakond eo bet adalek 2018, hag ezel eus parlamant Estonia, ar Riigikogu, etre 2011 ha 2014 hag adalek 2019. Kannadez e Parlamant Europa e oa etre 2014 ha 2018.
Ganet e voe e Tallinn, merc'h da Siim Kallas, hag a voe kentañ ministr Estonia ivez, ha d'e wreg Kristi. Studioù war ar gwir he deus graet e skol-veur Tartu. Dimezet eo ha tri bugel he deus.

## Buhez familh

Merc'h Siim Kallas ha Kristi Kallas eo. He zad, Siim Kallas a voe ministr kentañ Estonia etre 2002 ha 2003 hag evelti, ezel Strollad adreizh Estonia (E.R.E.). He mamm, Kristi Kallas, hag he mamm-gozh a voe deportet e Siberia en tu all da Novossibirsk e 1949.
Dimeziñ a reas e 2002 gant Taavi Veskimägi (un den a aferioù ha politikour, Ministr an Arc'hant gant ar gouarnamant Parts). Bet o devoa ur mab. Met dibriedet o devoa e 2014. Addimeziñ a reas e 2018 gant Arvo Hallik a zo bankour..

## Alvokadez

Etre 1996 ha 1997, pa oa c’hoazh o studiañ ar Gwir, e voe kuzulierez renerezh C'hoariva Vanemuine, ar c’hoariva kentañ en estonieg, e Tartu. Ur bloaz goude, e tapas he diplom alvokadez. Labourat a reas evel alvokadez e Tallinn, e kabined Tark & Co betek 2006 hag ekabined Luiga Mody Hääl Borenius betek 2011. Kelenn a reas e EBS Management Training Centre etre 2010 ha 2011.

## Kannadez ar Riigikogu hag e Parlamant Europa

Paouez a reas gant he micher e 2011 o vezañ dilennet kannadez an 12vet Riigikogu (parlamant Estonia) betek 2014. Kadoriet he doa bodad an aferioù ekonomikel e 2011.
Ezel eus Parlamant Europa e voe etre 2014 ha 2018.
D’ar 14 a viz Ebrel 2018 e voe dilennet e penn Strollad adreizh Estonia, ar vaouez kentañ eo o terc’hel ar post-se.
D'an 3 a viz Meurzh 2019, en em gavas Kaja Kallas hag he strollad politikele penn dilennadegoù ar gannaded gant 29% eus ar mouezhioù. Koulskoude ne voe ket mouezhiet gant ar Riigikogu e penn ar gouarnamant abalamour d’un emglev politikel etre strollad ar greizourien, strollad ar virourien Isamaa ha strollad an tu-dehou pellañ, EKRE a lakaas Jüri Ratasda vezañ ministr kentañ Estonia adalek an 29 a viz Ebrel 2019.
E 2019-2021 e voe dilennet ezel ar 14vet Riigikogu ha prezidantez he strollad politikel, strollad Adreizh Estonia.

## Ministrez kentañ

D’an 13 a viz Genver 2021 e kouezhas gouarnamant Jüri Ratas. Sevel a reas Kaja Kallas ur gouarnamant nevez dre un emglev gant strollad ar greizourien. Ganti e penn ar gouarnamant ha Kersti Kaljulaid o vezañ prezidantez ar Republik e voe Estonia ar vro nemeti er bed o vezañ renet gant div vaouez dilennet.O vezañ stok ouzh Rusia eo prederiet Estonia gantar brezel en Ukraina. "Ret eo deomp reiñ muioc'h a armoù da Ukraina," eme g/Kaja Kallas e Pariz, d'al Lun 26 a viz C'hwevrer 2024, e-pad ur brezegenn evit skoazellañ Ukraina.
# Kaka (evn)

Kaka :
| Nestor meridionalis septentrionalis. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Strigopidae |
| Genad : | Nestor (genad) |
| Anv skiantel ||
| Nestor meridionalis (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'haka a zo ur spesad perokeded, Nestor meridionalis an anv skiantel anezhañ. Dont a ra e anv boutin eus ar ger maorieg "kākā" a dalv kement ha peroked.
Anvet e voe Psittacus meridionalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Boued

Bevañ a ra diwar vleuñv, broñs, divellkeineged, frouezh, greun, had, hugennoù, plant, sev ha sun-bleuñv.

## Annez

| ██ Tiriad Nestor meridionalis. | Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ : Nestor meridionalis meridionalis, en Enez ar Su, Rakiura hag inizi brasañ er-maez, N. m. septentrionalis, e Zeland-Nevez (Enez an Norzh hag inizi tost er-maez). |

## Liammoù diavaez

* (en) Nestor meridionalis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Nestor meridionalis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ AnimalBase.
* ↑ Nestor meridionalis war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche

Iliz eñvor an Impalaer Wilhelm (alamaneg : Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche) zo un iliz lec’hiet e straed Kurfürstendamm e Berlin. Savet eo bet etre 1891 ha 1895, diwar raktres Franz Schwechten. Fellout a rae d’an impalaer Wilhelm II Alamagn enoriñ e dad-kozh, Wilhelm Iañ. Doare romanek ha nevezromanek eo an iliz. Distrujet eo bet e-kerzh ur vombezadeg e 1943. Ar pezh a chomas (ul lodenn eus an tour) a voe anvet der hohle Zahn (an dant toull). Un iliz nevez a voe savet etre 1951 ha 1961, peg ouzh an hini gozh, diwar ur raktres gant Egon Eiermann. Enni ez eus ur groaz savet gant tachoù bet dastumet el lec’h m'edo iliz-veur Coventry, bet distrujet e-kerzh an Eil brezel-bed ivez. Kensakret e voe d’ar 25 a viz Mae 1962, ar memes devezh hag iliz-veur nevez Coventry (hag a zo bet savet ivez e-kichen dismantroù an iliz-veur gozh). Ouzhpenn kroaz Coventry e kaver enni ur skeudenn ikonek anvet Madona Stalingrad, savet gant al letanant Kurt Reuber, e miz Kerzu 1942 e Stalingrad (Volgograd hiziv an deiz), evel arouez eus adunvanidigezh an teir bro goude an Eil Brezel bed.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Sell dre loarell war WikiMapia
* (en) Istor Madona Stalingrad gant Heinz Schroeter
# Kaiyeg

Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù al lennoù hag ar c'hompezennoù eo ar c'haiyeg (kaiy, todi pe taori-kaiy) komzet gant tro-dro da 250 den (1991) e Papoua ar C'hornaoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Kain hag Abel

Kain hag Abel (en hebreeg הֶבֶל ,קַיִן Qayin, Hevel) a oa mibien Adam hag Eva, e liorzh Eden, pe Baradoz an Douar, e Levr ar C'heneliezh.
Kain, o mab kentañ, a oa labourer-douar. Abel, o eil mab, a oa mesaer, ha lazhet e voe gant e vreur. Kain a oa an den kentañ ganet eus gouenn an dud, hag Abel an den kentañ a varvas.

## Kain, kantreer

Kondaonet e voe Kain gant Doue da gantren war an douar. Eno e vefe gwrizienn ar Boudedeo.
# Kukës (rannvro)

Kukës zo ur rann velestradurel eus Albania, e biz ar vro, sko ouzh Montenegro ha Kosovo.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Albania :
* Berat · Dibër · Durrës · Elbasan · Fier · Gjirokastër · Korçë · Kukës · Lezhë · Shkodër · Tirana · Vlorë
# Kuilhig

Kuilhig :
| Kuilhiged Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Alcidae |
| Genad : | Alle (genad) |
| Anv skiantel ||
| Alle Link, 1806 ||
| Anv skiantel ||
| Alle alle (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar C'huilhig (liester: Kuilhiged) a zo un evn-mor, Alle alle an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Alle.

## An anv

Moranvet a-wechoù "Erev bihan" ha "Godez bihan".

## Doareoù pennañ

* Alle alle
* O neuial hag o splujañ

## Rummatadur

Bet anvet Plautus alle.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv. 203-204, 1995, p.24.
* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, 2001, p. 439a.
* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, 2001, p. 535a.
# Kugenn

Kugenn :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Cugen |
| Anv gallek (ofisiel) | Cuguen |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Komborn |
| Kod kumun | 35092 |
| Kod post | 35270 |
| Maer Amzer gefridi | Sandrine Guerche 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Breizh ar Romantelourien |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | https://lapagelocale.fr/35270-cuguen |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 832 ann. (2020) |
| Stankter | 35 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 27′ 01″ Norzh 1° 39′ 43″ Kornôg / 48.4502777778, -1.66194444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 35 m — brasañ 113 m |
| Gorread | 23,54 km² |
| Kugenn ||
| kemmañ |
Kugenn (Cuguen e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen. 817 den a oa enn o chom e 2014.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 58 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 3,81% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911 ; unan anezhe a varvas en Arsimont e Belgia d’an 21 a viz Eost 1914, korporal er 71vet Rejimant Troadegiezh e oa.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas dek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* D'an 18 a viz Even 1944 e kouezhas ur c'harr-nij P-51B (marilhet 43-6770 ha kodet WD-G4) eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) e "Le Clos Boterel" e Kugenn; e sturier a voe tapet d'an Alamaned.
* D'an 2 a viz Eost 1944 e voe dieubet ar gumun gant Combat Command A ar 6th Armored Division eus lu SUA.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar peulvan.
* Dismantroù ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Peulvan La Pierre Longue.
* Dismantroù Kastell La Roche-Montbourcher, XIV$^{vet}$ kantved-XV$^{vet}$ kantved.
* Chapel Intron-Varia Gwir-Sikour, XVI$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Varzhin ha Sant Samzun, XIX$^{vet}$ kantved, savet gant Charles Langlois, arkitektour Eskopti Roazhon.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes USAAF
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Kuito

Kuito zo ur gêr e-kreiz Angola, kêrbenn proviñs Bié.
Savet e voe Kuito e 1750 gant Portugaliz war ul lec'hienn a-bouez eus ar rouantelezh Ovimbundu. En XIXvet kantved e voe anvet kêr Silva Porto, diwar anv an ergerzher António da Silva Porto. Pa voe savet an hent-houarn a liamme Kuito ouzh an aod, ha dre ma vez plijus an amzer er c'horn-bro, e teuas meur a drevadenner portugalat da anneziñ eno e penn kentañ an XXvet kantved.
Da vare ar brezel diabarzh e voe seziset Kuito gant soudarded an UNITA e-pad nav miz e 1993 ha 30 000 den a varvas.
# Kujargeg

Ur yezh direnk komzet e Tchad, e rannvro Dar Fongoro, eo ar c'hujargeg. Gantañ e reer e 7 a gêriadennoù e-kichen Jebbel Mira. An darn vrasañ eus izili ar meuriad a gomz fureg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù Tchad
* Yezhoù direnk
# Kukicha

Ur seurt te eo ar c'hukisha. Anvez eo ivez te bazh abalamour m'eo graet diwar garennoù gyokuro ha sencha. Melen-glas sklaer eo ar c'hukisha, dezhañ ur blaz glasvez skañv.
# Kukuxumusu

Kukuxumusu (pok c'hwenenn e brezhoneg) zo ur gompagnunezh en Iruña, e Nafarroa, hag a ra dilhad ha kartennoù-post gant tresadennoù diwar-benn gouelioù kêr (San Firmin) hag ar redadegoù saout. Buoc'henned pe tirvi a vez war o zresadennoù.
Stalioù Kukuxumusu zo en Euskal Herria, Bilbo, Donostia ha Baiona, hag ivez e Madrid ha Barcelona.
# Kugant

Kugant :
| Adskeudenn eus mougev Lourd. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Cugand |
| Bro istorel | Marzioù Breizh |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | La Roche-sur-Yon |
| Kanton | Montaigu |
| Kod kumun | 85076 |
| Kod post | 85610 |
| Maer Amzer gefridi | Cécile Barreau 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh Kumunioù Terres de Montaigu |
| Lec'hienn Web | www.cugand.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 633 ann. (2020) |
| Stankter | 270 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 03′ 47″ Norzh 1° 15′ 12″ Kornôg / 47.0630555556, -1.25333333333 |
| Uhelderioù | bihanañ 13 m — brasañ 71 m |
| Gorread | 13,47 km² |
| Kugant ||
| kemmañ |
Kugant (galleg: Cugand) a zo ur gumun, bremañ e departamant ar Vande, sko ouzh Klison, hag a oa e Marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev (er "Marzioù boutin uhel") hag en eskobva Naoned.

## Douaroniezh

War lez ar Sevr emañ Kugant, e 28 km er Gevred da Naoned ha 29 km er Mervent da Cholet.

## Dezougen

Un THR (Tren Herrek Rannvroel) o kuitaat e porzh-houarn Kugant.

## Istor

* E-barzh "Marzioù boutin Breizh ha Poatev" e oa betek 1789, da lavaret eo kement e Breizh hag e Bro-C'hall. Pa oa bet savet an departamantoù e c'houlennas groñs bezañ staget ouzh Breizh, met ne voe ket graet hervez he mennad. Eus a-douez holl gumunioù ar Marzioù boutin uhel eo an hini a c'houlennas ar c'hreñvañ kement-se.

#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas daouzek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv ar c’hanton, luc’hskeudennoù$^,$(fr).

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 128 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,10% eus ar boblañs e 1911,abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Iliz Sant-Pêr
* Milin-gomm Gaumier war ar Sevr
* Ar "Grand'Maison" : adti kastel Klison, tour eus ar XV$^{vet}$ kantved
* Obeliskenn treset gant Mathurin Crucy ha savet e 1815
* Labouradeg ar Feuillée, war ribl ar Sevr
* Kenkiz ar Mont-Gallien

## Tud brudet

* Julien Dubigeon (1711-1781), ganet e Kugant, krouer Chanterioù Dubigeon e 1745 e Naoned.
* Gwenael an Dug (1951-2006), krennamzerour ha sentvuhezour, marvet e Kugant.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Louis Merle “Le partage des Marches communes de Bretagne et de Poitou”, Revue du Bas-Poitou, 1941, p. 304
* ↑ (fr)Mémorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Kole

Ur c'hole, pe kole-tarv, pe kwele e Treger, zo un tarv yaouank ha n'eo ket spazhet, hag a zo savet pe evit e gig, pe evit gouennañ, pe an eil hag egile.
Hervez gant petore saverien int maget e c'hallont bezañ lakaet e krevier a-hed an deiz, pe lakaet da beuriñ er parkeier.
E-barzh ar c'hrevier e vezont maget gant boued-labouradegoù leun a vitaminoù, hag a louzoù, evit o lakaat da gaout muioc'h a bouez. Lazhet e vezont war-dro 15 pe 18 miz.
# Koleg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar c'holeg (kol) komzet gant tro-dro da 4.000 den (1991) e Papoua-Ginea nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar reter
# Kokopo

Kokopo eo kêr-benn proviñs Breizh-Nevez ar Reter , en Enez Breizh-Nevez, an enezenn vrasañ eus Enezeg Bismarck, e Papoua Ginea-Nevez.
Gwechall e oa Rabaul, distrujet gant ur menez-tan.