OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amazona imperialis

Amazona imperialis :
| Amazona imperialis, kaouedet e Dominika. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Amazona |
| Anv skiantel ||
| Amazona imperialis Richmond, 1899 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amazona imperialis a zo ur spesad perokeded eus ar c'herentiad Psittacidae.

## Doareoù pennañ

Ar spesad brasañ an hini eo er genad Amazona.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh ha greun dreist-holl.

## Annez

| Emañ brosezat ar spesad e koadegi kentael enez Dominika (en Antilhez Bihanañ). Dougen a ra kreiz banniel Dominica eun dresadenn eus al labous en e greiz. | Banniel Dominica. |

## Liammoù diavaez

* (en) Amazona imperialis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amazona imperialis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Amazona imperialis war al lec'hienn Avibase.
# Baricella

Baricella a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Barile (Italia)

Barile a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Bariano

Bariano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Barillas

Barillas zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Barinas

Barinas zo un anv-lec'h spagnolek

## Spagn

* Barinas (Spagn)

## Venezuela

* Barinas (stad)
* Barinas (kêr)
# Barinas (stad)

Barinas zo ur stad e Venezuela. Barinas eo ar gêr-benn
# Barisciano

Barisciano zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Barlassina

Barlassina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Barkoxe

Barkoxe (Barcus en okitaneg, e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bella

Bella zo un anv-badez saoznek roet dar merc'hed, hag a gaver e meur a yezh, hogen peurvuiañ e vez implijet evel berranv e-lec'h anvioù all, evel Anabella.

## Tud

* Belle, e galleg.

## Tud
### Anv-badez

* Gabriella degli Abati, brudetoc'h evel Donna Bella degli Abati (Firenze, XIIIvet kantved – war-dro 1270 ), mamm Dante Alighieri.

### XIXvet kantved

* Bella Rosenfeld (1895-1944), skrivagnerez, ha pried al livour Marc Chagall;
* Bella Spewack (1899-1990), skrivagnerez stadunanat

### XXvet kantved

* Bella Shumiatcher (1911–1990), pianoourez
* Bella Lewitzky (1916-2004), korollerez
* Bella Abzug (1920–1998), politikourez stadunanat
* Bella Darvi (1928-1971), aktourez c'hall
* Bella Davidovich (1928-), pianoourez
* Bella Flores (1936-), aktourez filipinat
* Bella Akhmadulina (1937–2010), barzhez rus
* Bella Angara (b. 1939), politikourez filipinat
* Bella Freud (1961-), kemenerez saoz
* Bella Igla (1985-), mestrechedourez israelat,
* Bella Heathcote (1988-), aktourez aostralian
* Bella Hadid (1996-), dougerez dilhad
* Bella Hardy, kanerez saoz
* Bella Jakubiak, keginerez aostralian
* Bella Joseph, spierez
* Bella Thorne (b. 1997), aktourez stadunanat.

### Anv-tiegezh

* Stefano della Bella (1610-1664), mouler italian,
* Ján Levoslav Bella (1843-1936), sonaozour slovak ,
* Ahmed Ben Bella (1918-2012), trede prezidant Aljeria.
* Gianni Bella (ganet e 1947), kaner ha sonaozer italian
* Marcella Bella (ganet e 1952), kanerez italian

## Pennad kar

* Béla, anv-badez hungarek
# Bella (Italia)

Bella a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Bellagio (Lombardia)

Bellagio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Bellano

Bellano zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Bella Hadid

Isabella Khair Hadid, brudet evel Bella Hadid ganet d'an 9 a viz Here 1996 e Los Angeles, zo un top model ha maouez ar mediaoù stadunanat a orin izelvroeek-palestiniat. C'hoar Gigi Hadid ha Anwar Hadid eo. Dilennet eo bet "Model of the Year" gant tud a vicher evit al lec'hienn Models.com

## Buhez

Isabella Khair Hadid a voe ganet ha desavet e Los Angeles, Kalifornia. He zad, Mohamed Hadid, zo kourater madoù hag he mamm, Yolanda Hadid, a oa top model ivez.
# Bellac

Bellac :
| Ar stêr Vincou e Bellac ||
| Anv okitanek | Belac |
| Anv gallek (ofisiel) | Bellac |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Haute-Vienne |
| Arondisamant | Bellac (pennlec'h) |
| Kanton | Bellac (pennlec'h) |
| Kod kumun | 87011 |
| Kod post | 87300 |
| Maer Amzer gefridi | Corine Hourcade-Hatte 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Haut Limousin |
| Lec'hienn web | http://www.bellac.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 619 ann. (2020) |
| Stankter | 148 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 175 m — brasañ 301 m |
| Gorread | 24,42 km² |
| kemmañ |
Bellac zo ur gumun en departamant Haute-Vienne hag er rannvro Akitania-Nevez, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Bellac eo.
Er bloavezh 2020 e oa 3 619 a annezidi hag a reer Bellachons anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Pont dreist ar Vincou.
* Iliz Itron Varia.
* An ti-kêr.

## Kêrioù gevellet

* Wassertrüdingen (Alamagn) abaoe 1983
* Sifoe (Gambia) abaoe 2006

## Tud dibar

* Jean Giraudoux (1882-1944), skrivagner, bet ganet e Bellac.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Bellaing

Bellaing a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA
# Bella Thorne

Annabella Avery Thorne, ganet d'an 8 a viz Here 1997, zo un aktourez ha kanerez stadunanat. C'hoariet he deus Ruthy er stirad skinwel My Own Worst Enemy, Tancy Henrickson e-pad pevare koulzad Big Love, ha CeCe Jones evit stirad skinwel Disney Channel Shake It Up. C'hoariet he deus ivez Hilary/"Larry" er film Blended ha Celia er film Alexander and the Terrible, Horrible, No Good, Very Bad Day.
E 2015 e c'hoari Madison er film The DUFF, Amanda e Perfect High hag Hazel e Big Sky. Thorne a c'hoari Paige er stirad Famous in Love war ar chadenn Freeform.

## Buhez prevez

Bella Thorne he deus bevet gant ar raper Lil Peep. D'an 23 a viz Eost 2016, Thorne a embanne e oa dedennet kement gant ar baotred evel gant ar merc'hed war Twitter. Ur bloaz war-lerc'h e oa graet ar memestra gant Lil Peep.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Bellamy

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bellamy zo un anv tud bet kavet er broioù saoznek dreist-holl.

## Tud
### Amerikaned

* Bill Bellamy (1965-), aktour
* Edward Bellamy (1850-1998) skrivagner skiant-faltazi
* Francis Bellamy (1855-1931) sokialour ha pastor badezour, bet skrivet gantañ Pledge of Allegiance, Le alejañs da vanniel ar Stadoù-Unanet
* Kacey Bellamy (1987-) c'hoarierez hockey war skorn
* Madge Bellamy (1899-1990) aktourez
* Ned Bellamy (1957-) aktour
* Ralph Bellamy (1904-1991) aktour
* Rob Bellamy (1985-) c'hoarier hockey war skorn
* Walt Bellamy (1939-2013) c'hoarier a-vicher basketball

#### evel anv bihan

* Bellamy Young (1970-) aktourez
* John Bellamy Foster (1953-) sokiologour

### Breizhveuriz

* Diana Bellamy (1943-2001) aktourez saoz
* Earl Bellamy (1917-003) filmaozer saoz
* Craig Bellamy (1979-) c'hoarier melldroad kembreat
* David Bellamy (1933-2019) louzawour ha skrivagner breizhveurat
* George Bellamy (1941-) soner saoz, bet e-barzh strollad The Tornados ha tad Matthew Bellamy
* Matthew Bellamy (1978-) kaner saoz, e penn strollad Muse
* George Anne Bellamy (1731-1788) trajedianez saoz
* James Bellamy (1881-1969) c'hoarier melldroad ha gourdoner saoz
* Samuel Bellamy (1689-1717) flibister saoz eus fin ar XVIIvet kantved ha deroù an XVIIIvet kantved, lesanvet Priñs ar vorlaeron
* Tom Bellamy kaner strollad The Cooper Temple Clause

### Bretoned

* Félix Bellamy (1828-1907) kimiour
* Paul Bellamy (1866-1930) politikour, maer Naoned

### Gallaoued

* François-Xavier Bellamy prederour, politikour
* Bruno Bellamy (1964-) tresour eus Normandi, ganet e Bleaz
* Olivier Bellamy (1961-) kazetenner hag animatour er skingomz eus Añje, ganet e Marsilha

### Broioù all

* Jacobus Bellamy (1757-1786) barzh hollandat
* Hans Schindler Bellamy (1901-1982) skridarnodour aostriat

## Arzoù

* Bellamy, ur film gall savet gant Claude Chabrol e 2009
* Bellamy ar Bleiz-broc'h, un dudenn eus manga One Piece
* The Bellamy Brothers, ur strollad sonerezh country
* haroz romantoù-polis Konop alias Guy Konopnicki eo an enseller Sam Bellamy. Kavet eo ivez e-barzh ar film Le K tennet eus ar romant Pas de Kaddisch pour Sylberstein

## Douaroniezh

* Bellamy Cay enezenn eus an Inizi Gwerc'h Breizhveurat er Mor Karib

## Pennadoù kar, a-bell pe a-dost

* Belle, anv meur a dra
* Amy, berranv saoznek
* Bel-Ami, romant
# Amedeo Modigliani

Amedeo Clemente Modigliani zo ul livour ha kizeller italian ganet d'an 12 a viz Gouere 1884 e Livorno- ha marvet d'ar 24 a viz Genver e 1920 e Pariz.
Livour, kizeller stag ouzh skol Pariz. En ur familh yuzev e kreskas, bourc'hizien hogen foranet ganto o fortun. Bevet en deus e brantad stummadur e Toskana, e Venezia en ur dremen dre vMezzogiorno, a-raok n'em staliañ e Pariz, a oa d'ar c'houlz, kêrbenn Europa an avant-gardisted. Bevan ha kantreal a rae etre Montmartre ha Montparnas ha tost-tre eo bet ouzh Maurice Utrillo, Max Jacob, Manuel Ortiz de Zárate, Jacques Lipchitz, Moïse Kisling pe Chaïm Soutine. Deuet e oa da vezan patrom ar vuhez bohème. Tro 1909 e voulc'has gant ar c'hizellañ, e uhelvennad da neuze, a zilaosko tro 1914, en abeg d'e c'hudennoù skevent.
Adarre e stagas eta da livañ, produin a reas fozhig, hogen ne werzas ket kement-tre, hag eñ da vervel d'e 35 vloaz gant an tuberkuloz (dorzellegezh), en doa paket en e yaouankiz.
Kliched AN arzour mallozhet breinet gant re a alkool, re a zramach hag an darempredoù re skoemp gant tud binimus en abeg da se evit klask mougañ e wallvoud hag e stad reuzeudigezh. Emlazhet e oa e vignonez Jeanne Hébuterne (1898-1920), hag he dougerez, just da heul e varo dezhañ. Hervez Jeanne Modigliani (1918-1984) merc'h nemetañ ar c'houblad he deus bet kontet da c'houde ne vije ket liammet emdroadur neuz oberennoù he zad gant e drubuilhoù personnel, hag herveziñ e yafe da vout sederoc'h-sederañ (al livadurioù).
Gant 25 delwenn, alies mat pennoù maouezed, bennet a vent ganto, e ra dave da arzoù kentael ar c'hornog, bet diskoachet gant an arkeologourien d'ar mare-se. Stummoù ar c'hizellan a gaver en e livadurioù (kalz niverusoc'h int en-dro da 400.
Peurvuian e chom e deskad livadurioù war daoù dem al livouriezh skeudennin : an noazh benel, dreist-holl ar poltred. Gant an azginivelezh italian eo bet levezonet a-galz ha diwar-se ar c'hlaselouriezh, tapout a rae ivez er rakimpresionism (faovouriezh, kubism, deroù an arz difetis). Ur c'hempouez a glaske etre an hengoun hag ar vodernelezh. Klask a rae simplaat al linennoù, ar volumoù, hag al livioù, kement-se neus graet d'e oberennoù bout heverk, gant un tres amplig hag asur-tre, en ur dreiñ, e zresadennoù gant kariatidoù (delwennoù gresian) , e gorfoù noazh hoalus gant tonioù tomm, poltredoù tal-ouzh-tal gant stummoù hiraet betek an distummañ hag ar selloù ezvezant, 'vel troet war-zu an diabarzh.
Amzer o doa lakaet ar vurutellourien akademikel a-raok intent hag anzav e oa dañvez un arzour a-live dioñtañ.

## Liammoù diavaez

* modigliani.org
# Amel

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Amel zo un anv-lec'h alamanek
* hini ur stêr eus Belgia, Amel (stêr) ;
* hini ur gumun eus Belgia, treuzet gant ar stêr, Amel (kumun)

## Pennad kar

* Amblève
# Amel (kumun)

Amel :
| Amel (alamaneg) Amblève (galleg) ||
| Skoed-Ardamez | |
| Banniel | |
| Lec’hiadur Amel en Arondisamant Verviers hag e Proviñs Liège | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Wallonia |
| Kumuniezh | Kumuniezh alamanek |
| Proviñs | Liège |
| Arondisamant | Verviers |
| Kumunioù-Kod post | 4770 4770 4771 |
| Kumunioù strollet | Amel Meyerode Heppenbach |
| Kod pellgomz | 080 |
| Maer | Klaus Schumacher |
| Gorread | 125,15 km² |
| Hed | 06° 10' .." Reter |
| Led | 50° 21' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl -Takad kêrel a-bezh | 5 282 (01.01.2006) |
| Stankter | 42 a./km² |
Amel a zo ur gumun eus Rannvro alamanek Belgia, e reter rouantelezh Belgia, treuzet gant ar stêr Amel. Ur gumun alamanek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.

## Liamm diavaez

* (de) (fr)Lec'hienn Kumun Amel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amelia

Amelia zo un anv-badez italianek, saoznek, ha polonek.

## Yezhoù all

* Amalia, en alamaneg ha portugaleg
* Amalie
* Amélia, e portugaleg
* Amélie e galleg

## Tud
### Priñsezed

* Amelia Breizh -Veur (1711 – 1786), eil merc'h ar roue saoz George II .
* Amelia ar Rouantelezh-Unanet (1783 – 1810), merc'h d'ar roue saoz George III.

### XIXvet kantved

* Amelia Curran (1775–1847), livourez iwerzhonat. He c'hoar, Sarah Curran, a oa da zimeziñ da Robert Emmet.
* Maria-Amélia de Bragança

### XXvet kantved

* Amelia Earhart (1897 -1937), nijerez stadunanat
* Amelia Bence (Buenos Aires, 1919) anv micher an aktourez arc'hantinat María Amelia Batvinik.
* Amelia Rosselli (1930 – 1996), barzhez italianek
* Minnie Driver, anv-micher Amelia Fiona J. Driver ( 1970- ), aktourez saoz
* Amelia Warner (1982 –), aktourez saoz
* Amelia Adamo, kelaouennerez svedat
* Amelia Andersdotter, politikerez svedat

## Lennegezh

* Amelia (romant) , romant saoznek gant Henry Fielding

## Film

* Amelia (film) , film saoz e 2009 diwar-benn Amelia Earhart

## Lec'hanvadurezh
### Kanada

* Amelia Cove, kêriadenn e Newfoundland and Labrador, e St. Barbe District, nepell diouzh Griguet.

### Italia

* Amelia (Terni), kumun e proviñs Terni, en Umbria, en Italia.

### Stadoù-Unanet

* Amelia, Louisiana,
* Amelia, Nebraska,
* Amelia, Ohio,
* Amelia City, Florida,
* Amelia County, Virginia,
* Amelia Courthouse, Virginia,
* Amelia Island, enezenn kreisteisañ ar Sea Islands, tost da Florida
# Amelia (Italia)

Amelia a zo ur gumun ag Italia e proviñs Terni, e rannvro Umbria.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Delwenn Giulio Cesare ar German
* Manati Sant-Frañsez
* Palez Boccarini
* C'hoariva sokial Amelia
* Sant Anton

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun .
# Amedeo

Amedeo zo un anv-badez italianek

## Yezhoù all

* (es) Amadeo
* (la) Amadeus
* (fr) Amédée

## Tud

* Amadeo Iañ, kont Savoia (1047 pe 1048-1051 pe 1056).
* Amadeo II, kont Savoia (1060-1080).
* Amadeo III, kont Savoia (1103-1148).
* Amadeo IV, kont Savoia (1233-1253).
* Amadeo V, kont Savoia (1285-1323).
* Amadeo VI, kont Savoia (1343-1383).
* Amadeo VII, kont Savoia (1383-1391).
* Amadeo VIII, kont Savoia (1391–1416) ha kentañ dug Savoia (1416–1440).
* Amadeo IX, dug Savoia (1465-1472).
* Amedeo Avogadro, kimiour italian.
* Amedeo Minghi, kaner italian.
* Amedeo Modigliani, livour italian.

## Pennad kar

* Vittorio Amedeo

## Pennadoù kar

* Amadeo
* Amadeus
* Amédée
# Amedeo IX Savoia

Amedeo IX Savoia (1435-1472), lesanvet ar Gwenvidig, a oa dug Savoia (1465-1472).
Mab e oa d'an dug Lodovico Savoia ha d'e bried Anna Kiprenez.
Dimezet e oa da Yolanda Bro-C'hall, ur verc'h d'ar roue Charlez VII.
# Ameglia

Ameglia zo ur gumun eus Italia, e Proviñs La Spezia, e rannvro Liguria.
# Amel (stêr)

An Amel (Amblève e galleg) zo ur stêr eus Belgia, 93 km dezhi, a dremen dre gumun Amel hag a red dre proviñs Liège. Adstêr eo d'an Ourthe.

## Douaroniezh

Eieniñ a ra an Amel e Honsfeld, e kumun Büllingen, ha 600 m uhelder dezhi neuze. Kemberiñ a ra en Ourthe e-kichen Comblain-au-Pont.

## Gerdarzh

Dont a rafeeusur ger germanek "ambla", a dalv kement ha gwern (gwezenn).

## Kumunioù treuzet

Tremen a ra an Amel drear c'humunioù-mañ:
* Amel
* Waimes
* Malmedy
* Stavelot
* Trois-Ponts
* Stoumont
* Aywaille
* Comblain-au-Pont.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kartenn
* Maison du Tourisme Ourthe-Amblève
* Les grottes de Remouchamps
* Centrale hydro-électrique de Coo
# Bezhin-mor

Ar bezhin-mor zo tennet eus ar mor hag implijet gant an dud evit o ezhommoù (debriñ, greanterezh).

## Pennadoù kar

* Bezhin
* Bezhinaer
# Bezinghem

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bezinghem |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs |
| Kanton | Hucqueliers |
| Kod INSEE | 62127 |
| Kod post | 62650 |
| Maer | André Ducrocq |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 13,15 km² |
| Led | 50° 35' 42" Norzh |
| Hed | 01° 49' 37" Reter |
| Uhelder kreiz | 73 m |
| Uhelder bihanañ | 50 m |
| Uhelder brasañ | 176 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 322 (2006) |
| Stankter | 24 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bezinghem a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik eus an XVIII$^{vet}$ kantved (keur eus an XIII$^{vet}$ kantved).
* Manerioù e Beaurietz hag e Pucelart.

## Dave ha notennoù

* ↑ Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs
# Bezoar

Ur bezoar (eus ar perseg pâdzahr, digontamm) zo ur seurt maen hag a c'haller kavout e poull-kalon loened zo. Meur a seurt zo anezhe.
En Henamzer e kreded e paree an dud diouzh ar c'hontamm. Hiziv e ouzer e c'hall ar bezoar diwar blev stourm ouzh an arsenig.
Degaset e veze bezoaroù da Europa eus an Indez evel mein prizius. Adalek ar XVI$^{vet}$ kantved e vezent degaset eus Kreisteizamerika.

## Lennegezh

Meneget eo ar bezoar en oberennoù-mañ :
* e romant Oscar Wilde The Portait of Dorian Gray, ma teu eus ur c'harv eus Arabia, ha ma parefe diouzh ar vosenn ;
* e romant Augusto Roa Bastos Yo el Supremo, ma teu eus ur vuoc'h ;
* en hini kentañ eus levrioù Harry Potter, Harry Potter ha Maen ar Furien, hag er c'hwec'hvet hini.
# Bezhinaer

Ur bezhinaer, pe goumonaer, a zo un den hag a zastum bezhin.

## Istor

Ar vicher gozh-se a veze kavet e Bro-Leon dreist-holl. En eil lodenn eus an XIX$^{vet}$ kantved ha kentañ lodenn eus an XX$^{vet}$ kantved e oa en he fonnusañ. Implijet e veze bigi-bezhina, tost da gant hanter-kant anezho a oa etre 1925 ha 1930.

## Hiziv

Dastumet a vez bezhin hiziv an deiz c'hoazh evit strujusaat al liorzhoù pe fardañ bezhin mat da zebriñ. Implijet e vez bigi-bezhina hag a ra gant ur « skoubidou » , da lavaret eo ur c'hrog bras e penn ur mell brec'henn. Tro-dro 2000 e veze dastumet 60 000 tonenn a dali. Lannildud eo porzh bezhina kentañ Europa.

## Ar vezhinaerien en arzoù

Gwerz ar vezhinaerien zo ur ganaouenn vrudet savet gant Denez Abernot ha kanet gant ar strollad Storlok.
Livet eo bet ar vezhinaerien vreizhat gant kalzik a livourien.
* Livourien skol Pont-Aven :
* Clement Nye Swift, Ramasseurs de goémon, ca. 1875.
* Paul Gauguin, Pêcheuses de goëmon, ar Pouldu, ca. 1889.
* Maxime Maufra, La récolte des goémons, 1891.
* Paul Rossert, Le ramassage du goémon, fin an XIX$^{vet}$ kantved.
* Émile Jourdan, Ramasseurs de goémon à Brigneau, ca. 1895.
* Henry Moret, Ramasseuses de goémon à Moëlan, 1900.
* Henry Moret, Falaises d'Ouessant, 1902, goumonerezed o sec'hiñ bezhin.
* Eugène Cadel, Récole du goémon, Raguénès, 1905.
* Henry Moret, La récolte des goémons à Névez, 1908.
* Livourien all : meur a daolenn gant Louis Garin
* Georges Clairin : Les brûleuses de varech à la Pointe du Raz, 1882.
* Alfred Guillou, La ramasseuse de goémon, 1899.
* Lucien Simon, Le Ramassage du goémon, ca. 1924.

## Gwelet ivez
### Levrlennadur

* Yves-Marie Rudel, Goulven le goémonier, Embannadurioù Colbert, Pariz, 1943, 219 p.
* Philippe Jacquin, Le Goémonier, Berger-Levrault, dast. « Métiers d'hier et d'aujourd'hui », Pariz, 1980, 115 p. (ISBN 2-7013-0384-2).
* Pierre Arzel, Les Goémoniers, Le Chasse Marée, Douarnenez, 1987, 305 p. (ISBN 2-903708-05-3).
    Pierre Arzel zo bevoniour ar pesketaerezh en IFREMER lec'h ma heul ar bezhina.
* Jean Simier, Mon « bagne » volontaire à Béniguet : les mémoires d'un paysan-goémonier aux îles, Beau fixe, Plougerne, 1994, 207 p (ISBN 2-910616-01-0).
* Gérard Borvon, Les algues hier et aujourd'hui, une industrie chimique en Bretagne.
* Fañch Elegoet, Bezhinerien an enezeier, Hor Yezh, 1982.
* Yves Bramoullé, Goémoniers des îles, Éditions Le Télégramme, 2002.
* Yves Bramoullé, Sur la route des goémoniers, Le Télégramme, 2020

### Teulfilmoù

* Yannick Bellon, Goémons, 1947, 20 mun.

### Liammoù diavaez

* Mirdi ar vezhinaerien hag ar bezhin, Plougerne (br), (fr), (en), (de)
# Bezen Shabak

Bezen Shabak (arabeg :Quwat Sahl Nīnawā, berraet e QSN), anvet ivez Liwa Sahl Nineveh ("Nerzhioù plaenennoù Nineve"), a vez graet eus un aozadur stourm savet d'an 23 a viz Du 2014 gant un nerzh etre 500 ha 1500 milisian d'ar muiañ. Pal an aozadur brezel-se eo adkemer galloud war korn-bro Nineve, a zo kouezhet etre daouarn ar Stad Islamek. Ouzhpenn d'ar c'hoant-se e fell d'an aozadur difenn tud ar vro diouzh feulster an djihadourien. Ar strollad zo enebour ivez d'ar Gurded a glask bezañ mistri war an tiriad, met an holl nerzh a zo implijet a-enep ar Stad Islamek betek-henn.

## Istor ar strollad

Quwat Sahl Nīnawā, a c'heller treiñ gant "Nerzhioù plaenennoù Nineve", zo awenet gant korn-bro Nineve, ma vev ar pep niverusañ eus ar bobl Shabak. Ar bobl Shabak zo ur strollad tud kement hag ur gumuniezh relijiel eus norzh Irak, a embann bezañ disheñvel diouzh ar Gurded ha diouzh an Arabed, ha lidañ ur relijion dibar anvet Shabakerezh. Ar bezen zo harp a-grenn d'ar Chiited, a zo enep-sunnit, harpet dre levezon bras an Islam chiit en o relijion.
Evit lod tud ez eo ar strollad stourm-se ur bezen savet gant Iran evit kaout nerzh levezon er c'horn-bro. Plas ar relijion chiit zo uhel e simboloù ar bezen, uheloc'h evit re an identelezh shabak.

## Emgann Mosoul 2016

Ar bezen Shabak en deus kemeret perzh en emgann veur a-enep ar Stad Islamek e Mosoul. Hervezo ez eo bet lazhet o fennofiser Muhammad Jassim al-Bayati war an dachenn.

## Pinijenn

E miz Gouhere 2019, Stadoù-Unanet Amerika en deus savet pinijennoù a-enep penn ar strollad Waad Qado:
Qado eo penn an 30vet Brigadenn bezenn. Ar strollad-se a zo kablus eus rastellañ arc'hant dre feulster tro-dro Bartalla, e plaenenn Nineve, harzadennoù tud, ha skraperezh tud. An 30vet brigadenn en deus bet harzet ha prizoniet tud diabeg, pe gant kargoù faltaziek, ha lakaat paeañ tailhoù en hrazoù-tremen dalc'het ganto. Testoù e-leizh a zo er boblañs lec'hel oc'h embann e oa bet ar Beazen Shabak o vont betek tagañ tud, laerañ, srapañ tud ha gwallerezh.

## Video

* Kan-bale ar Bezen Shabak
* Video propraganda ar Bezen Shabak

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar bodad demokratel Shabak

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Lec'hienn iraqinews.com 23/09/2014 "Ar gumuniezh Shabak a sav ur bezen 1500 milisian evit stourm ouzh ar Stad Islamek e Nineve
* ↑ https://home.treasury.gov/news/press-releases/sm735
# Bezerra da Silva

José Bezerra da Silva (1927-2005) zo ur c'haner brazilian hag a gane samba

## Liamm diavaez

* Film diwar e benn