OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Leah

Leah zo un anv-badez saoznek a orin hebreek.

## Orin

Dont a ra an anv saoznek Leah eus anv Lea ( לֵאָה, en hebreeg, "divi, skuizh"), pried kentañ Jakob er Bibl.

## Yezhoù all

* Léa e galleg ha portugaleg, ma'z eo mesket an anv latin Lea hag an anv hebreek Leah;
* Lea, e kroateg, daneg, izelvroeg, finneg, norvegeg, sloveneg, svedeg
* Leah, e saozneg, hebreeg
* Leia, e gresianeg
* Lía, e galizeg
* Lia, e latin, italianeg, portugaleg

## Tud

* Leah Applebaum, mouezhaktourez stadunanat,
* Leah Ayres, aktourez stadunanat
* Leah Isadora Behn (2005-), priñsez norvegat
* Leah Betts (1977-1995)
* Leah Bracknell (1964), aktourez saoz
* Leah Cairns (1974), aktourez kanadian
* Leah Chase (1923), keginerez stadunanat
* Leah Clark,
* Leah Dizon (1986-), kanerez stadunanat-japanat
* Leah Fortune (1990),
* Leah Goldberg (1911-1970), skivagnerez hebreek
* Leah Goldstein (1969), marc'hhouarnerez israelat
* Leah Haywood (1976), kanerez aostralian
* Leah Kelley, dougerez dilhad
* Leah Krinsky, skrivagnerez stadunanat
* Leah Laiman (1946), skrivagnerez stadunanat
* Leah Manning (1886-1977), politikourez saoz
* Leah Marville, dougerez dilhad
* Leah Miller (1981), aktourez kanadian
* Leah Moore (1978), oberourez banoù-treset
* Leah Pinsent (1968), aktourez kanadian
* Leah Pipes (1988), aktourez stadunanat
* Leah Purcell (1970), aktourez aostralian
* Leah Rabin (1928-2000), pried da Yitzhak Rabin
* Leah Remini (1970-), aktourez stadunanat ha skiantologourez
* Sandy Leah Lima, kanerez vrazilian, anavezet evel Sandy.

## Pennadoù kar

* Lea
* Lee
* Leigh
# Leah Renee Cudmore

Leah Renee Cudmore, ganet d'ar 1añ a viz Here 1985, skrivet alies Leah Cudmore pe Leah Renee er filmoù, zo un aktourez ha kanerez kanadian.

## Buhez personel

Cudmore a vev gant an aktour Nick Zano. Ur mab o deus, ganet e miz Gouhere 2016.

## Liammoù diavaez

* Leah Renee Cudmore war IMDb
* Twitter Leah Renee Cudmore
# Leandro Fernández de Moratín

Leandro Eulogio Melitón Fernández de Moratín y Cabo (Madrid, 10 Meurzh 1760 - Pariz, 21 Mezheven 1828) a voe ur barzh hag ur c'hoarivaour spagnol, unan eus oberourien bennañ an nevezklaselouriezh spagnolek en XVIII$^{vet}$ kantved.

## E vuhez

Ganet e oa en Madrid d'an 10 a viz Meurzh 1760. Mab e oa da Nicolás Fernández de Moratín, ur barzh, skrivagner hag alvokad, den a ouenn uhel a orin astur, ha da Isidora Cabo Conde. Kaoz a lennegezh a veze en ti alies.
Da bevar bloaz e tapas ar vrec'h, ma teuas da vout ur paotr trenk ha gouez a spered, hag ivez lenner barzhoniezh. Ne reas ket studioù uhel, ha kregiñ a reas da labourat en ur stal bravigoù.

### Barzh

En 1779, da 19 vloaz, en devoa tapet ur priz bihan a varzhoniezh en ur genstrivadeg digor d'an holl gant ar Real Academia Española evit un oberenn anvet La toma de la Granada por los Reyes Católicos.
Abaoe e vugaleaj e oa sot-pitilh gant Sabina Conti y Bernascone, merc'h un amezegez. Pa oa-eñ ugent vloaz, ha hi pemzek vloaz, e voe dimezet ar plac'h dre heg d'un eontr dezhi, a oa tregont vloaz. Chom a reas an darvoud war e spered, ha meur a wech e voe kaoz eus se en e oberenn.
En 1780 e varvas e dad, ret dezhañ ober war-dro e vamm, ha berr an arc'hant. En 1782 e c'hounezas eil priz ar Real Academia gant e Lección poética. Sátira contra los vicios introducidos en la poesía española, ur seurt manifesto a nevezklasegezh er varzhoniezh.

### Beaj da Bariz

En 1787 e reas ur veaj da Bariz evel sekretour ar c'hont Cabarrús, karget a gefridi diplomatek, hag a felle dezhañ kuzuliañ ar roue gall Loeiz XVI diwar-benn an doare da zizarbenn an dispac'herien. Frouezhus e voe an droiad d'ar skrivagner yaouank a reas anaoudegezh gant an oberour italian Carlo Goldoni.

## Mare ar C'hallaoued

Mont a reas a-du Leandro Fernández de Moratín gant ar roue gall, breur Napoleone Buonaparte, Giuseppe Buonaparte, pe José Iañ e spagnoleg, ma voe unan eus an « afrancesados », ar c'hallgarourien a grede e kefridi ar roue gall da advuheziñ e vro. Spi en devoa Leandro Fernández de Moratín da sevel ur gevredigezh diazezet war ar «preder, ar justis hag ar galloud ». Pa soñje e oa e vuhez en arvar e Spagn gant ar vrogarourien emsavet ouzh armeoù Napoleon e oa aet da repuiñ da gastell Peníscola, dalc'het gant an arme c'hall . Bevañ a rae eno pa voe lakaet seziz gant bagadoù spagnol ar jeneral Elío a vombezas kêr : un danevell eus ar pennad-amzer-se a voe savet gantañ.
Goude ez eas en harlu da Vro-C'hall, ma adkavas e vignoned Francisco de Goya, Manuel Silvela, García de Aragón.
Pa varvas e voe beziet e Pariz e bered ar Père-Lachaise, met e 1855 e voe kaset e gorf da Vadrid.

## Oberennoù

* El viejo y la niña (1790)
* La comedia nueva o el café (1792)
* El barón (1803)
* La mojigata (1804)
* El sí de las niñas (1806)
# Leandro Torres

Leandro Torres zo anv meur a zen.
* Leandro Torres, kaner kolombian gant el Trío Serenata
* Leandro Torres, melldroader arc'hantinat.

## Pennadoù kar

* Leandro
* Torres
# Leaburu

Leaburu zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Leanez

Ul leanez zo ur vaouez e servij ar relijion hag a vev en ur gouent, pe leandi peurvuiañ.
Leanezed zo er relijion gatolik hag er voudaegezh dreist-holl.
* Leanezed e Rangoon, Birmania
* Leanez katolik en he dilhad giz ar vro e Basankusu, Republik Demokratel Kongo
# League of Legends

League of Legends a zo ur c'hoari video digoust war ar rouedad, ur MOBA eo. Krouet eo bet ar c'hoari gant Christina Norman, Rob Garret, Steve Feak. Embannet eo gant Riot Games. Ur c'hoari Pegi +12 eo.
Ar c'hoari a zo bet krouet d'ar 7 a viz Here 2007 goude ma voe aet da benn ur mennozh soñjet e 2006 hag embannet eo bet ar c'hoari d'an 9 a viz Ebrel 2009 gant ur stumm beta. E 2013 e teu League Of Legends da vezañ unan eus ar c'hoari muiañ c'hoariet, ha sellet er bed a-bezh. Gant 32 million a seller war internet, 8,5 million a zud o deus sellet e liv fin ar saison 3. Hiziv an deiz ez eo erruet ar c'hoari d'ar stumm 4.15.
Pal ar c'hoari a zo ennebiñ ouzh ur strollad c'hoarierienn all (pemp den dre skipailh), evit se eo ret distuj an tourell goude an hinibiteur hag evit gounit an Nexus. Bez ez eus tri zoare da c'hoari :
* An doare "normal" a vez c'hoariet e 3c3 pa 5c5
* An doare "Dominnion" (5c5)
* An doare "ARAM"
Bez ez eus teir c'hartenn anvet "La Faille de l'Invocateur" "La Forêt Torturée" "La Brèche de Cristal" "L'Abîme Hurlant" e pep partienn ez eus tu choaz ur c'hampion a ret eo lak anezhañ da tremen an 18 level ar buhanañ posuple evit kaout lans war ar skipaill ar all a neuze gounit. D'al liesañ ez evez c'hoariet e 5 enep 5 barzh ar Faille de L'Invocateur. Neuze ez eus pemp post gant ur pall dishenvel.
* Ar Top : ret eo d'an den mañ distruj ar muiañ a tourelle a lazhañ an hini all evit sikour e skipaille war lec'h
* Ar Mid : a zoa liez un hudour, ret eo dezañ lazhañ e eneber evit klask mont da sikour ar re all, n'eus ket re ezhomme distruj an tourelle peogwir er fin an holl a zeuio da sikour anezhañ.
* Ar Bot :daou anezho a zo, unan a zo an ADC ret eo dezhañ kaout ar muiañ a objet evit ober ar pouanañ d'ar skipaille ar all. Hag ar support, ret eo dezañ sikour an ADC a lakat ward evit gwellout ar muiañ eus ar c'hartenn evit gouzhout e pelec'h emañ an enebour.
* Ar Jungler: evit losk ar muiañ a XP d'ar re all mont a ra da lazañ monstred war ar c'hartenn, ha war lec'h dont da sikour ar re où all evit lazhañ an enebour.
# Leandro

Leandro zo un anv-badez spagnolek ha portugalek.

## Gerdarzh

Diwar an anv-den gresianek Leandros.

## Tud

* Leandro N. Alem, polítikour arc'hantin.
* José Leandro Andrade (1901-1957 ), melldroader urugwaiat
* Leandro Díaz, sonaozour kolombian.
* Leandro Fernández de Moratín, barzh spagnol.
* Leandro Torres, anv meur a zen
* Leandro Valle, politikour mec'hikan.
# Karta ar Peoc'h hag an Adunvaniñ

Gant ur boblvouezhiadeg bet graet d'an 29 Gwengolo 2005 (97% eus ar mouezhioù a-du ganti) e oa bet kadarnaet an destenn-mañ.
Treiñ pajenn 13 bloavezh a vrezel sivil bet en Aljeria eo he fal. Eus un tu, ne vo ket tamallet an islamisted bet divizet ganto paouez gant stourm an armoù. Digollet e vo ar familhoù bet lazhet unan eus o izili e-pad ar gwalldaolioù eus un tu all.
# Karta europat al liesyezhegezh

Karta europat al liesyezhegezh zo ur skrid a oa bet anv anezhañ e-kerzh kentañ Azezoù europat al liesyezhegezh , a oa bet d'ar 24 ha d'ar 25 a viz Du 2005 e Paris, hag a oa bet fiziet e sevel e-barzh un arsellva anvet fr:Observatoire européen du plurilinguisme .
E galleg eo bet savet ar skrid, ha troet eo bet e meur a yezh-stad abaoe, ha troet e vo en holl yezhoù-stad.
Kinnig a reer d'an dud e sinañ abaoe an abadenn brudañ a oa bet d'an 22 a viz Kerzu 2006 e Slatina (Roumania).

## Lezennoù da wareziñ ar yezhoù

E miz Here 2008, pa vo eil Azezoù europat al liesyezhegezh e vo kaoz da ginnig ar garta d'ar pennadurezhioù gall hag europat gant erbedadennoù da sevel al lezennoù ha reolennoù a zo ezhomm.

## Liammoù diavaez

* Ar skrid e galleg:
# Kartenn (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kartenn a c'hell talvezout da veur a dra ha bezañ un draezenn voan peuvuiañ, pe ur meizad difetis.

## Ar ger kartenn e-unan

* Kartenn tennet eus ur pakad kartoù (ur re gartoù) evit c'hoari kartoù : kartenn (c'hoari)
* Kartenn douaroniel ha takadel : kartennoù eus ar seurt-se a vez graet dave outo peurvuiañ gant ar ger kartenn e-unan ivez. Koulskoude e vez ouzhpennet didermenadurioù arbennik evit o dispartiañ : kartenn bolitikel, kartenn gumun, kartenn skol, kartenn yezhoù hag all

## Ar ger kartenn klokaet gant ur spizer

* Kartenn an oabl
* Kartenn ar bed, met bedkartenn a implijer kentoc'h
* Kartenn-bost
* Kartenn bivelezh
* Kartenn vizit
* Kartenn-bred
* Kartenn c'hrafikel
* Kartenn c'hris
* Kartenn chom
* Kartenn dilenner
* Kartenn douaroniel
* Kartenn gazetenner
* Kartenn grug
* Kartenn hent
* Kartenn kred
* Kartenn labour
* Kartenn rouedad
* Kartenn vemor
* Kartenn vor
* Kartenn vred

## Gerioù gant kartenn enno

* Kartennouriezh, a-wezhioù kartennadurezh ha kartografiezh

## Notennoù

* ↑ Dictionnaire breton des sciences et des techniques. Art. Cartographie.
# Kartenn c'hrafikel

Ar gartenn c'hrafikel, pe kartenn video, a zo he roll kentañ e-barzh an urzhiataer treiñ roadennoù binarel da skeudennoù diskwelet gant ar skramm. Peurgas a ra ivez jedadennoù, e keñver skeudennoù pe get.

## Lodoù ur gartenn c’hrafikel

* Ur mikroprosesor grafikel (anvet GPU e saozneg - Graphical Processing Unit) hag a zo kalon ar gartenn. Peurgas a ra kement jedadennoù a zo d’ober evit mont a-benn da broduiñ skeudennoù. Warnañ e vez peurliesañ ur gwenter pe un distaner evit e yenaat.
* Ar vemor video. Derc’hel a ra ar skeudennoù produet gant programmoù ha kaset d’ar skramm, hag ivez roadennoù all implijet gant programmoù.
* An etrefas, peurliesañ e stumm PCI Express, etre ar gartenn c’hrafikel hag ar gartenn vamm.
* Al lugelloù a liamm ar gartenn ouzh ar skramm pe ar skrammoù. Peurliesañ e kaver lugelloù DisplayPort, HDMI, DVI pe VGA.
# Kartenn istorel

Ur gartenn istorel zo ur gartenn a zo liammet ouzh an dachenn bolitikel peurvuiañ, a ziskouez stad ur vro pe ur rannvro d'ur mare bennak, pe hec'h emdroadur e-pad ur marevezh bennak.
Daou rummad zo :
   * ar c'hartennoù graet en istor, a ziskouez ur marevezh bennak en ur marevezh all pellik a-walc'h eus hor mare ;
   * ar c'hartennoù graet en hor mare, a ziskouez stad an tiriadoù d'ur mare bennak.
Dedennus a c'hall bezañ ar rummad kentañ peogwir e tiskouez ur sell a zo d'ur marevezh war an darvoudoù, hag ivez sell an dud ar bed o amzer.
* Kartenn Al-Idrisi (1154) Ur gartenn gozh arabek
* Ur gartenn gozh eus an Inizi Hawai'i (1888).
* Kastilha e 1210 Ur gartenn gozh a ziskouez ur mare kozh
* Tchekoslovakia e 1939 Ur gartenn a-vremañ a ziskouez ur mare kozh
# Madalen

Madalen zo un anv-badez brezhonek, diwar an anv-badez Mari Madalen, deuet eus an anv Mari ha kêr Magdalena.

## Yezhoù all

* Maddalena, en italianeg
* Madalena, e portugaleg
* Magdalena en alamaneg, poloneg ha spagnoleg
* Magdalene, en alamaneg, daneg, ha saozneg
* Madeleine e galleg
* Magdolna, e hungareg

## Tud

* Madalen an Amour, skrivagnerez vrezhonek
* Madalen Bro-C'hall, anv div briñsez c'hall
* Madalen Saint-Gal de Pons, skrivagnerez vrezhonek

## Traoù all

* kenkiz Kermadalen e Benoded.

## Pennadoù kar

* Magda
# Madalen Bro-C'hall

Madalen Bro-C'hall zo anv div briñsez c'hall:

## Pennadoù kar

* Madalen
* Bro-C'hall
# Morlivid Amerika

Morlivid Amerika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Pluvialis |
| Anv skiantel ||
| Pluvialis dominica Müller, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Morlivid Amerika (Pluvialis dominica) a zo un evn hirc'harek.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivided en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
# Morlu Soviedel

Ar Morlu Soviedel (rusianeg: Военно-морской флот СССР (ВМФ), romanekadur: Voyenno-morskoy flot SSSR (VMF), 'Flodad Morlu Milourel an URSS') a oa skourr morlu nerzhioù lu an URSS. Lesanvet ivez ar Flodad Ruz, ar Morlu Soviedel a oa unan eus diazezoù strategezieh an URSS evit talañ, ma vefe brezel, ouzh nerzhioù Stadoù-Unanet Amerika, nerzhioù an NATO (North Atlantic Treaty Organization), pe ma vefe ur stourm all liammet ouzh Pakt Varsovia e Reter Europa. Levezon ar Flodad Soviedel a oa bet bras e-pad ar Brezel Yen (1945-1991), dre ma oa liammet an darn vrasañ eus stourmoù ar mare-se ouzh ar morluoù.
Ar Morlu Soviedel a oa rannet e pevar flodad diazez: Flodad an Norzh, Flodad ar Meurvor Habask, Flodad ar Mor Baltel, Flodad ar Mor Du. Bazenn Morlu Leningrad a oa dizalc'h diouzh an aozadur-se. Flodad Mor Kaspia a oa ur flodad bihan o tiwall arvorioù Mor Kaspia. Bez e oa ivez er morlu soviedel skourroù evel an Aerlu Morlu, an droadegeiezh Morlu, ha kanolierezh arvorel.
Ur wech roet lamm d'an Unvaniezh Soviedel e 1991, Rusia a zalc'has darn eus aozadur ha dafar ar Morlu Soviedel hag a voe adstummet e Morlu Rusia, gant lodennoù o vont d'ober morluioù ar stadoù nevez-savet.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Morlu Rusia
# Morlivid-menez

Morlivid-menez :
| Ur morlivid-menez. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius morinellus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morlivid-menez (liesterioù : morlivided-menez, morlividi-menez) a zo un evn hirc'harek, Charadrius morinellus (pe Eudromias morinellus) an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra al labous diwar vlotviled bihan, c'hwiled, frouezh bihan, greun, kelien ha preñved.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivid-menez en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liammoù diavaez

* Charadrius morinellus war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Morlivid rous

Morlivid rous :
| Ur morlivid rous. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Pluvialis |
| Anv skiantel ||
| Pluvialis fulva (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morlivid rous a zo un evn hirc'harek, Pluvialis fulva an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra e Siberia ha kornôg Alaska.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morlivid rous en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Pluvialis fulva war al lec'hienn Avibase.
# Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina

Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina (sinaeg: 中国人民解放军海军) eo skourr morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina, hag a zo nerzhioù milourel Republik Sina ha Strollad Komunour Sina. Mammenn Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina a zo da glask en unvezioù morlu a oa bet o stourm e-pad Brezel diabarzh Sina. Krouet e oa bet ent-ofisiel e miz Gwengolo 1950. Er bloavezhioù 1950 ha 1960, an URSS a sikoure kalz Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina gant kuzulierien morlu hag ezporzhiadur dafar ha teknologiezhioù.
Betek fin ar bloavezhioù 1980, ar morlu sinaat a oa unan ster hag arvorel dreist-holl. Adal ar bloavezhioù 1990, goude kouezhadenn an URSS, pennoù ar strollad komunour hag ar morlu a oa savet ar c'hoant ganto da vont etrezek ar mor. E 2009 e oa deuet da vezañ ur morlu mor brodadel. A-raok ar bloavezhioù 1990 Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina a oa suj da Douarlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina.
E 2008, ar Jeneral Qian Lihua a embanne e oa c'hoant gant Sina da gaout ur flodad vihan gant douger-nijerezioù en dazont, met gant ur pal emzifenn lec'hel. E 2013, pennoù Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina o deus lakaet war-wel steuñvioù evit gellet mont pelloc'h eus an douaroù sinaat. Dre-se e vez embannet gant arbennigourien an nerzhioù milourel ez eus c'hoant gant Sina da gaout un nerzh morlu difenn hag argadiñ mor.
Pemp skourr a zo da Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina: al listri-spluj, an nerzhioù war-c'horre, an nerzh difenn arvorel, ar bagad Marines ha Servij nijlu Morlu Arme Dieubidigezh Pobl Sina.
En holl ez eus 255 000 ezel er morlu, 10 000 anezho o vezañ soudarded marines ha 26 000 ezel en nijlu morlu. An eil morlu eo dre ar bed a-fed tonennoù, just goude an US Navy. Bez eo an nerzh brasañ a-fed soudarded e-touez an holl morluioù.
# Morlogod

Morlogod :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Gadidae |
| Genad : | Raniceps |
| Anv skiantel ||
| Raniceps raninus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vorlogodenn (Raniceps raninus), liester morlogod (ger stroll), a zo ur pesk mor. Ar spesad nemetañ eo er genad Raniceps.
# Morlu

Ur morlu (pe arme-vor) eo lodenn nerzhioù milourel ur riez lakaet prest da gas en-dro emgannoù diwar listri brezel pe kirri dour ha douar war lennoù bras, morioù ha meurvorioù. War listri-spluj ha nijerezioù lestret e c'hell bezañ graet an oberatadennoù brezel ma 'z eus ezhomm. Goude m'en deus bet ar morluioù harpet gant diorren ar c'hehenterezhioù hag hini ar c'hanolioù hag ar misiloù ez a o roll troetoc'h ouzh ar mont pell e berr amzer eget rolloù an difenn hag an alouberezh a zo bet o lod kantvedoù-pad. D'ar morluioù eo gwareziñ an hentoù-mor ha bezañ gouest da dagañ porzhioù ha savadurioù war an aod hiziv. Troet eo roll ar morluioù herzel ar morluioù enebour ouzh kas o nerzhioù da bell. Cheñchet eo bet roll morluioù ar 5 riez nukleel pennañ p'o deus gallet sevel un nerzh dibennadiñ e-keñver ar riezoù bihanoc'h o nerzhioù milourel.

## Istor

Goude m'eo bet ijinet implij ar bagoù evit ober brezel e oe klasket kreskiñ tizh ha barregezh al listri brezel gant nerzh ar roeñvoù, ar re-se embreget gant roeñverien azezet war dostoù anvet ar galeoù. E Henc'hres e veze listri divroeñvegek ha lestr teirroeñvegek a c'helle lestrañ milourien war droad prest da dagañ al listri enebour goude ma oa bet toullet o c'houc'h gant beg ar staoñ. Fardet o deus ar Romaned galeoù brasoc'h gant tostoù war beder ha war bemp rez ivez, ar galeoù pederroeñvegek ha pemproeñvegek. Ar galeoù hag a veze kaset dre nerzh an avel ivez evit diskuizhañ ar roeñverien a zo bet implijet evit ar brezel betek divezh ar Grennamzer hag un tammig pelloc'h war ar Mor Kreizdouarel. Pa oe posupl lestrañ meur a ganol aes da leuniañ buan e tiorroas ar morluioù milourel dre lien hag ez eas da get ar galeoù milourel. Listri fresk e oa ar galeoù ken ne c'hellent ket merdeiñ war ar meurvorioù nag e-pad ar goañv kennebeut.

## Morluioù ar bed

* Marine nationale, morlu Frañs
* Royal Navy, morlu ar Rouantelezh-Unanet
* An tSeirbhís Chabhlaigh, morlu Iwerzhon
* US Navy, morlu ar Stadoù-Unanet

## Pennadoù kar

* Bannieloù ar morluioù
# Morlu Rusia

Flodad morlu milourel kevread Rusia (rusianeg: Военно-морской флот Российской Федерации (ВМФ России) berraet en Morlu Rusia eo skourr morlu Nerzhioù Armet Kevread Rusia. Bez' ez eus eus ar morlu-se gant stummoù lies ha disheñvel abaoe 1696. Savet eo bet an doare a-vremañ e miz Genver 1992 pa oa bet kemeret plas Morlu Kenglad ar Stadoù Dizalc'h (a oa bet o kemer plas ar Morlu Soviedel goude fin an URSS e fin miz Kerzu 1991).
Kentañ stumm Morlu Rusia a oa bet e-pad ren an Tsar Pêr Iañ e miz Here 1696. Hervez an hengoun en doa disklêriet : "Ur penn gant un arme n'en deus nemet un dorn, met an hini en deus ur morlu en deus daouarn." Simboloù morlu Rusia, evel an asagn gant kroaz Sant Andrev, ha darn ar gizioù a oa bet ijinet ha lakaet da dalvezout gant Pêr Iañ e-unan.
Morlu Rusia a zo chomet damheñvel e aozadur evel hini an nerzhioù morlu soviedel. Ar flodadoù a zo reoù ar Flodad Norzh, Flodad ar Meurvor Habask, Flodad ar Mor Du, Flodad ar Mor Baltel, Flodad ar Mor Kaspia, Nijlu morlu ha nerzhioù lu an aervorioù (savet gant an droadegiezh morlu, ar fuc'helloù aervorel hag ul lodenn kanolierezh).
# Makiritareg

Ur yezh karibek eo ar makiritareg (maquiritari, soto, pawana) eus is-skourr yezhoù su Gwiana. Komzet e vez gant tost da 5.240 den en holl e Venezuela (4.970 den e 1975) ha Brazil (270 den e 1986).
5 rannyezh ez eus:
* Kounouaneg (cunuana)
* Dekouaneg (de'cuana pe wainungomo)
* Ihourouaneg (ihuruana)
* Maitsieg (maitsi)
* Mayongongeg (mayongong, ye'cuana pe yekuana).

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek ar su
# Makedonia (Gres)

Makedonia (gresianeg Μακεδονία, Makedonia) a zo ur rannvro istorel (rouantelezh kozh Fulup II, Aleksandr Veur hag o diskennidi) eus Gres.
Proviñsoù Makedonia :
| Makedonia ar C'hornaoueg 1. Kastoria 2. Florina 3. Kozani 4. Grevena | Makedonia Greiz 5. Pella 6. Imathia 7. Pieria 8. Kilkis 9. Thessaloniki 10. Chalcidice 11. Serres | Makedonia er Reter 12. Drama 13. Kavala |
# Maketenn

Ur vaketenn, pe lunell, zo un doare da skeudenniñ, en un doare klok pe diglok, ur sistem pe un objed bennak (a zo anezhañ pe a fell d'an nen sevel), evit klask anezhañ, kadarnaat e dresoù pe gwiriañ hag-eñ ez aio mat en-dro. Gallout a ra bezañ savet c'hoazh evit c'hoari, ober un dastumadeg pe evit displegañ traoù d'an dud.
Gallout a ra bezañ savet e daou pe tri ment, diwar ur skeul resis, brasoc'h pe vihanoc'h diouzh an ezhommoù, gant ma vo aesoc'h gwelet ha daouarnañ. Gallout a ra chom difiñv pe bezañ gouest da fiñval (evel un oto pell-urzhiet).
Un doare maketenn all eo ar patrom bihanaet, da lavaret eo un dastumad pezhioù evit adsevel er gêr un objed bennak (otoioù, bigi, kirri-nij...).
# Makedoneg

Ar makedoneg (Македонски) zo ur yezh indezeuropek eus skourr yezhoù slavek eus ar c'hreisteiz. Komzet e vez gant ouzhpenn 1,5 milion a dud e Makedonia an Norzh, Bulgaria, Gres hag Albania, ha makedonegerien a gaver ivez e Serbia.
Kar-nes eo ar makedoneg d'ar bulgareg, hag evit yezhoniourien zo, zoken, e vefe ur stumm rannyezhel eus ar bulgareg. Skrivet e vez ar makedoneg gant al lizherenneg kirillek, gant teir lizherenn dibar : ѓ, ќ, ѕ.
Ar makedoneg slavek-se n'en deus netra da welet gant ar yezh a veze komzet e Rouantelezh Makedonia an Henamzer. En amzer-hont e veze komzet eno ur yezh indezeuropek ha ne ouzer ket kalz a dra diwar he fenn, hogen a seblant bezañ bet kar d'an henc'hresianeg.
# Makedonia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Makedonia zo bet anv meur a dra, abaoe ma'z eus eus an anv:

## En Henamzer

* Rouantelezh Makedonia, rouantelezh kozh Fulup II, Aleksandr Veur hag o diskennidi.
* Makedonia (proviñs roman), ur broviñs eus Impalaeriezh Roma.

## Hiriv

* Makedonia (rannvro), ur rannvro istorel eus ar Balkanoù.
* Makedonia (Gres), ur rannvro eus Gres.
* Republik Makedonia an Norzh, ur stad eus gevred Europa, a raed anezhi Republik Bet-Yougoslaviat Makedonia ha Republik Makedonia diagent.