OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Green Grove (Ceredigion)

Green Grove zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfihangel Ystrad, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 104,4 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Green Island

Green Island pe Greenisland zo anv saoznek meur a enezenn.

## Yezhoù all

* Enez C'hlas, e brezhoneg
* Île Verte, e galleg

## En Azia

* Green Island (Hongkong) ((zh))

## En Europa

* Green Island (Dorset) e Poole Harbour en Dorset
* Green Island, anv saoznek Ynys Las, en Inizi Sillan
* Green Island, un anv saoznek evit La Motte e Jerzenez
* Greenisland, anv saoznek Inis Glas, e Kontelezh Aontroim, e Norzhiwerzhon

## En Amerika
### Kanada

* Green Island (Rideau River)
* Green Island (Douar-Nevez)
* Green Island (Severn Sound)
* Green Island (Ottawa River)

### Stadoù-Unanet

* Green Island (Hawaii),
* Green Island (Iowa),
* Green Island (Massachusetts)
* Green Island (New York),
* Green Island Bridge
* Green Island (Conchas Lake), e Conchas Lake, New Mexico
* Green Island (Ohio),
* Green Island (Alaska), en Inizi Aleout
* Green Island (Georgia)
* Green Island (Michigan) e Green Bay, Michigan

### Er Mor Karib

* Green Island (Antigua ha Barbuda)
* Green Island (Jamaika)
* Green Island (Saba)

### Aostralia

* Green Island (New South Wales)
* Green Island (South Coast, New South Wales)
* Green Island (Queensland)
* Green-Island-Nationalpark in Queensland
* Green Island Nature Reserve (Tasmania)
* Green Island Nature Reserve (Western Australia)
* Buller, Whittell And Green Islands Nature Reserve en Western Australia

### En Oseania

* Green Island (Otago),
* Green Island (Southland),
* Green Island (Waikato),
* Green Island (Zeland-Nevez),
* Nissan Island (Green Island), ar vrasañ eus Green Islands Papoua-Ginea-Nevez

### En Antarktika

* Green Island (Antarktika)

## Pennadoù kar

* Greene Island
* Green Islands
* Green Isle
# Green Island (Alaska)

Green Island zo unan eus an Inizi Andreanof en Alaska.
51° 48′ 52″ Norzh 176° 50′ 09″ Kornôg / 51.814444, -176.835833
# Herve Nedeleg

Herve Nedeleg (ganet e-tro 1260 en Eskopti Treger - marvet d'ar 7 a viz Eost 1323 e Narbona), Hervæus Natalis e latin, ha lesanvet «de Brito» (ar Breton), a oa ur beleg ha teologour en Urzh an Dominikaned ha mestr bras an urzh e teuas da vout e 1318, hag e chomas betek e varv. Kas a reas da benn prosez santeladur Tomaz Akin (Tommaso d'Aquino).
Skrivet en deus Displegoù war lavaroù Pedro Lombardo ha Defensio doctrinae fratris Thomae. Kelenner e oa e skol-veur Pariz. Troet e oa gant kelennadurezh Tomaz Akin hag enebiñ a reas ouzh Herri Gent ha Guillaume Durand de Saint-Pourçain. Skrivet eo bet gantañ ivez Summa Totius Logicæ a oa bet lakaet war gont Tomaz Akin da gentañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Meur a stumm anavezet a zo eus e anv: de Nedellec, Nédélec, Nédélek; troet e galleg e Noël, hag e latin e Natalis; hag e anv-bihan kemend-all: Arveus, Hervæus, Hervé
# Herve Helloco

Herve Helloco (7 Gwengolo 1908-23 Here 1993) a oa ur stourmer broadelour breton.
Studioù a reas e Pariz ha mont da alvokad goude. E-kerzh e studioù e reas anaoudegezh gant Célestin Lainé ha mont a reas e-barzh ar strollad kuzh Gwenn ha Du E miz Eost 1939 e kemeras perzh e dilestradeg an armoù a oa e bourzh e vag, ar Gwalarn, war aod Lokireg.. Harzet e voe met lezet e voe da vont pemp miz diwezhatoc'h, dre ziouer a brouennoù. Treiñ a reas e galleg al levr My fight for Irish freedom, ul levr skrivet gant an Iwerzhonad Dan Breen, moullet e Roazhon gant an titl Mon combat pour l'Irlande.
E-kerzh an Eil Brezel-bed e krouas, gant tud all, ar gelaouenn Galv hag e voe ar rener anezhi. D'ar mare-se ivez e oa e servij titouriñ Strollad Broadel Breizh. Mont a reas da guzh e dibenn ar brezel ha tec'hout a reas da Gembre. Barnet e voe d'ar marv dre zesfailh d'ar 25 a viz Mezheven 1946. Chom a reas e Kembre eta, ur pennad, e skolaj Harlech. Goude-se ez eas d'en em staliañ da Exeter, e Devon, ma kelennas galleg en ur skol eil derez e-pad ugent vloaz. E-pad meur a vloaz e voe sekretour etrebroadel ar C'hendalc'h Keltiek. Mervel a reas e Torquay, e Devon, d'an oad a 85 bloaz.
Ur verc'h en doa, Gwenn, hag he devoa desket brezhoneg e Skol-Veur Roazhon er bloavezhioù 1970.

## Notennoù

* ↑ Le mouvement breton, Alain Déniel, 1976, p. 164
* ↑ Le mouvement breton, Alain Déniel, 1976, p. 212
* ↑ Hervez Kristian Hamon el lec'hienn Le Monde en Guerre
# Herve Burel

Herve Burel (Plouider, 1858-1943) a oa ur c'houer protestant ha micherour leonat hag a skrivas eñvorennoù e brezhoneg.
Mont a reas da vicherour d'ar Releg-Kerhuon. Laosket en deus ur pemp kant pajennad vrezhonek skrivet e 1905 ha 1907, a zo bet troet e galleg gant Nelly Blanchard.

## Notennoù

* ↑ (fr) Ouest-France 29/09/2013
# Herve Kerrain

Herve Kerrain, ganet d'an 21 a viz Meurzh 1955 e Runan, e Treger, ha marvet d'ar 14 a viz Gwengolo 1998, da 43 bloaz, a oa ur stourmer breizhat hag un troour brezhonek.

## Troidigezhioù

* Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù, An Here, 1995 (diwar Lewis Carroll)
* (gant Mich Beyer) Ti ar Bobl, An Here, 1999, (diwar Louis Guilloux)
# Herve Lossec

Herve Lossec zo ur skrivagner brezhonek ha gallek, ganet d'an 13 a viz Here 1947 e Lesneven, e Bro-Leon.
Brudet eo deuet da vezañ gant berzh al levr gallek Les Bretonnismes e dibenn ar bloavezh 2010.

## Oberennoù
### E brezhoneg

* Friko Yannig Penkaled – Emgleo Breiz, 2006
* Buhez ha Fent – Emgleo Breiz, 2009
* Loig Drouglazet – TES, 2009
* Tu pe Du – KVB, 2010 (Priz ar Yaouankiz 2011)

### E galleg

* Domino – Falsab, 2002
* Perles de Banquiers – Le Télégramme, 2005
* Les Bretonnismes – Skol Vreizh, 2010
* Les Bretonnismes de retour – Skol Vreizh, 2011
* Injures, jurons et autres amabilités bretonnes – Ouest-France, 2014
* Histoires Vraies – Skol Vreizh, 2014

## Troidigezhioù
### Brezhonek

* Haikus ha barzhonegoù A. Le Roux, teir levrenn, 2007-2009
* Ar friko milliget, gant Anne Guillou, Skol Vreizh, 2010
* Euzhvil al lenn zu, gant Herve Jaouen, Skol Vreizh, 2012
* Mojennoù ha kontadennoù, gant Jo Le Lay
* Koll-digoll brezel, gant Anne Guillou, Skol Vreizh, 2014
* Palmer e Breizh, bannoù-treset gant René Pétillon, Dargaud, 2014

### Divyezhek

* Ma Doue Benniget, Ouest-France, 2012

## Liammoù diavaez

* Hervé Lossec, Les bretonnismes ou l'influence du breton sur le français local, Bulletin du Centre Généalogique du Finistère, Kerzu 2009.
* Sébastien Béatrix, « Les Bretonnismes. Le phénomène breton dépasse les 100,000 exemplaires ! » Mediapart, 11/01/2011.
* Pennad e Le Télégramme, 23/12/2010, p. 46.
* « Les bretonnismes de Lossec font un reuz monstre » Ouest-France, 24/12/2010.

## Notennoù

* ↑ Pajenn Facebook Herve Lossec
# Herve II Leon

Herve II pe Hoarvei (Harvey pe Hervey e saozneg) a oa kont Leon (comes Leoniæ) adalek 1103 betek e varv e 1168.
Stourm a reas da virout Bro-Leon dizalc'h de facto, war un dro diouzh Dug Breizh ha diouzh Roue Bro-Saoz.
Mab e oa da Wioñvarc'h III.
E deroù e ren e nac'has monet da lez Herri Iañ, roue Bro-Saoz. Diwezhatoc'h avat ez eas da Vro-Saoz da reiñ e skoazell d'ar roue Stefan e-kerzh ar Brezel Diabarzh, met splann e lavaras ez ae dre gaer ha n'eo ket dre ret. Evit e drugarekaat e voe roet dezhañ gant Stefan, pa oa stabil e gurunenn war e benn, Kontelezh Wiltshire, Enor Eye (en Herefordshire) ha dorn Sybilla, ur verc'h dezhañ, war-dro ar bloaz 1139. E dielloù saoz an amzer-hont e veze graet Herve Brito (= ar Breton) anezhañ.
Ur pennadig e reas war-dro e aferioù e Bro-Saoz, ha klask a reas sevel prioldi Eye da abati, distag diouzh abati norman Bernay, met kazeg a reas.
E 1141 koulskoude ez eas an tu kreñv gant enebourien Stefan, an Impalaerez Matilda hag he skoazellerien, ha faezhet e voe Herve en un emgann, ha ret dezhañ dilezel e zomani saoz ha distreiñ da Vreizh, gant e wreg normanez moarvat.
Droug a viras Herve, abalamour d'e wreg moarvat, ouzh an tiegezh Plantagenêt, a renas war-lerc'h Stefan e Bro-Saoz. E 1167, pa oa deuet kozh, en em savas gant Odon Porc'hoed ha beskont Thouars, gant skoazell guzh a-berzh ar roue gall Loeiz VII.
Goude en em glevout gant Loeiz ez eas Herri II, ar roue saoz, da gas brezel da Leon e miz Eost 1167. Trec'het e voe Gwioñvarc'h IV, mab Herve, prizoniet, ha distrujet e gastilli. Mervel a eure Herve e 1168.

## Levrlennadur

* Everard, J. A. Brittany and the Angevins: Province and Empire, 1158–1203. Cambridge: Cambridge University Press, 2000. ISBN 0-52166-071-8.

## Notennoù

* 1 2 Everard, 16.
* ↑ Everard, 58.
* 1 2 Everard, 44–45.
# Herve Kere

Herve Kere zo ur skolaer brezhonek, bet o labourat e klasoù divyezhek skol Sant-Riwal.
Embannet en deus dafar-skol e ti TES.
Tad eo da Anna Quéré.

## Liamm diavaez

* Fichenn gant Herve Kere.
# Herve Latimier

Herve Latimier, ganet d'ar 4 Meurzh 1950 e Saint-Maurice, zo un den bet e karg e Ministrerezh an Deskadurezh vroadel hag un troour brezhonek. Mab eo da Andrev Latimier ha da Suzanna Drillet.
Lisead eo bet en Ivry-sur-Seine hag e Melun. Goude se eo bet studier er Skol-uhel studi war ar politikerezh e Pariz hag e skol vroadel ar velestradurezh. Kemeret en deus perzh e kuzul merañ ensavadur melestradur sokial an armeoù (Conseil de gestion de l'institution de gestion sociale des armées).
Bez' ez eo unan eus an dud a ra war-dro Al Liamm. Kalz pennadoù en deus skrivet er gelaouenn-se, sinet gant e anv pe gant anvioù-pluenn.

## Oberenn

* 2001 : La validation des acquis professionnels au sein de l'éducation nationale., Pariz, Ministère de l'Éducation Nationale.

## Troidigezh

* 2014 : Peter Tremayne, Kegid d'ar gousperoù, Aber (kendroet gant Jean-Michel Mahe ha Ninnog Latimier).

## Pennadoù

* 2000 : Pour un État efficace, Cadres CFDT niv. 394.
* 2010 : La crise de confiance des hauts fonctionnaires, Le Monde.

## Daveoù

* ↑ Al Liamm 19, p. 79
* ↑ Lec'hienn Al Liamm
# Herve Porzhmoger

Herve Porzhmoger (~1470-1512), anavezet e galleg evel Hervé de Portzmoguer pe de Primauguet, a oa ur c'habiten-lestr ha morlaer breizhat.

## Buhez

Ganet e oa e maner Porzhmoger e Plouarzhel, war-dro 1470, ha mervel a reas oc'h en em gannañ war vor dirak Beg Lokmazhe d'an 10 a viz Eost 1512.
Kabiten al lestr La Cordelière paramantet gant Anna Vreizh e oa. Lazhet e voe en emgann ouzh an amiral saoz Edward Howard.
Gouzout a reer oa bet dimezet da Jehanne de Coatmanac'h ha da Françoise de Kergoulouarn.
E 2012 e voe lidet 500vet deiz-ha-bloaz e dremenvan.
# Herve Riel

Herve Riel pe Hervé Rielle, ganet d'an 12 a viz Ebrel 1654 er Groazig ha marvet eno d'an 29 a viz Du 1729, a oa ur martolod hag ur pesketaer breizhat.
Brudet eo evit endevout saveteet an darn vrasañ eus al lestraz brezel gall e-kerzh emgann Barfleur, d'an 31 a viz Mae 1692, pa oa martolod er Verdeadurezh c'hall. N'ouzer tost netra eus e vuhez.

## Hêrezh

* Ur varzhoneg zo bet skrivet diwar e benn gant ar barzh saoznek Robert Browning e 1871.
* Un delwenn en enor dezhañ a c'haller gwelout er Groazig. Ur c'hae hag ur straed a zoug e anv ivez.

## Levrlennadur

* Hervé Riel, barzhoneg, Robert Browning, 1871 (The Cornhill Magazine) ha 1876 (dastumad Pacchiarotto).

## Notennoù

* ↑ (en) 'Wikisource'. Kavet : 08/01/2023.
# Hilaeira

Hilaeira (henc'hresianeg: Ἱλάειρα; ivez Ilaeira) a oa merc'h da Leukippos ha Filodike, ha belegez da Artemis. He c'hoar Foibe a oa belegez da Athena. O-div e oant kefrisaed da Lynkeüs an Argonaot ha da Idas, mibien Afareüs. War a seblant e oant kendirvi dezho. Hervez Paosanias koulskoude e oant merc'hed da Apollon.
Bamet e oa Kastor ha Polydeukes gant kened an div c'hoar, ha skrapañ anezho a rejont d'o gwallañ. Pa glaskas an daou zanvez-pried saveteiñ ar merc'hed e voent lazhet o-daou, nemet gloazet e voe Kastor. Goulenn a reas Polydeukes digant Zeus rannañ e zivarvusted gant e vreur.
Hilaeira a zimezas da Gastor, ha genel a reas ur mab anvet pe Anogon pe Anaksis.
Azeulet e oant e Sparta.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Bibliotheke (III, 11, 2).
* Hyginus, Fablennoù (LXXX).
* Pausanias, Deskrivadur Hellaz, (III, 16).
* Propertius, Elegiae (I, 2, 16).
* Stasinos, Kypria.

## Liammoù diavaez

* Theoi Project - Leukippides
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hilaire

Hilaire zo un anv-badez gallek, deuet eus an anv latin Hilarius.

## Stummoù all

* Merc'hed : Hilarie, Hilarionne
* Paotred : Hilarion

## Yezhoù all

* Hilary pe Hillary, e saozneg

## Tud

* Hilaire, anv gallek Hilaeira, c'hoar da Foebe e mojennoù Hellaz kozh.
* Hilaire, pe Saint Hilaire, anv gallek meur a sant galian, gwelout Hilarius
* Jean-Hilaire Belloc, livour breizhat, ganet e Naoned
* Hilaire Belloc, e vab, skrivagner saoznek
* Hilaire Couvreur, marc'hhouarner belgiat
* Hilaire Rama (bet ganet e 1948), soner gitar-boud breizhat a orin martinikat

### Anv-tiegezh

* Georges Hilaire, kargiad uhel e gouarnamant Bro-C'hall etre 1942 ha 1944
* Émile-Marc Hilaire (1796 - 1887), anavezetoc'h evel Émile Marco de Saint-Hilaire, istorour gall

## Lec'hanvadurezh

* Saint-Hilaire

## Pennad kar

* Hilary
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Hilaire Rama

Hilaire Rama, bet ganet war Aod an Avel (Martinik) d'an 19 a viz Gouere 1948, a zo ur soner gitar-boud breizhat a orin martinikat hag a zo o chom e Bro Pourlet, er Gemene, abaoe pell. Tad eo da Elodie, kanerez, ha da Stéphane, soner gitar-boud ivez.

## Un nebeud pladennoù
### Skeduz

* 1997 : Rag ar plinn (Keltia Musique)
* 1999 : Liviou

### Hudel

* 2002 : Musique bretonne et d'ailleurs

### Gilles Servat

* 1998 : Touche pas à la blanche hermine (BYG production / Sony music)
* 2000 : Comme je voudrai ! (Columbia)
* 2005 : Sous le ciel de cuivre et d'eau (Coop Breizh)
* 2006 : Je vous emporte dans mon cœur (35 ans - 35 titres) (Coop Breizh)
* 2011 : Ailes et îles (Coop Breizh)

### Pat O'May

* 2007 : Pat O'May Oméga (Milan Records/ULM/Universal)
* 2010 : In live we trust (Guit-ar-men prod / Keltia Musique)
* 2012 : Celtic Wings (Keltia Musique)

### Sylbàt

* 2008 : Mara (Keltia Musique)

### Kemeret perzh

* 1991 : Hubert-Félix Thiéfaine - Bluesymental Tour (VHS* 2003 : Land's End (Jean-Claude Normant) - Pensées vagabondes
* 2006 : La Bretagne fête la Saint-Patrick (Keltia Musique) Gilles Servat, Pat O'May hag arzourien all e Paris-Bercy e 2005
* 2010 : Marie Bontemps
* 2012 : Esyllt - Children In Paradise
* 2012 : Keit ha ma pado - Ampouailh

## Levrlennadur

* Hudel : La « magie » en centre Bretagne..., Jacqueline Marbot, Trad Magazine, Nr 91, Gwengolo-Here 2003, page=60-61

## Liammoù diavaez

* Myspace Hilaire Rama
# Hilary

Hilary, pe Hillary, zo un anv-badez saoznek deuet eus Hilarius e latin, hag a vez roet d'ar baotred evel d'ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Hilaire e galleg
* Ilario en italianeg

## Tud
### Hilary

* Hilary of Chichester (war-dro 1110–1169), eskob Chichester
* Hilary A. Herbert (1834–1919), politikour stadunanat
* Hilary Putnam (1926-), prederour stadunanat
* Hilary (soner) (1950-2007), kaner stadunanat
* Hilary Armstrong (1945-), politikourez saoz
* Hilary Benn (1953-), politikour saoz
* Hilary Duff (1987), aktourez stadunanat
* Hilary Swank (1974-), aktourez stadunanat

### Hillary

* Hillary Carlip (1956-), skrivagner stadunanat
* Hillary Clinton (1947- ), politikourez stadunanat
* Hillary Scott (1983-), aktourez stadunanat
* Hillary Waugh (1920-), skrivagner stadunanat

#### Anv-tiegezh

* Edmund Hillary (1919–2008), ergerzhour nevezzelandat ha kentañ den o tizhout kern ar Menez Everest

## Lec'hanvadurezh

* Saint Hilary, e Kernev-Veur (e kerneveureg Sant Eler pe Pluweler)
* Saint Hilari, e Bro Morgannwg (Kembre)

## Pennad kar

* Saint-Hilaire
# Hiks
## Ar strollad

Krouet e miz C'hwevrer 2006 e Klegereg (56), Hiks a diskouez ur sonerezh arnevez da vat. e bed ar Fest-Noz. Gant ar c'hoant da lakaat an dud da zañsal int setu donoc'h donañ ez eont er seurt sonerezh-se en ur gemmañ anezhi ( lakaat a reont an elektro, ar punk, ar rock, tonioù hengounel...)
A benn ar fin e teuont a benn d'ober ur sonerezh redus ha nerzhus, hag a lak da fiñval ar re yaouank 'vel ar re gozh! Ur seurt nevez a zo ganet : an Drum N Breizh...
Sonerien Hiks n'o deus netra d'en em rebech ! Un energiezh gwez, atahinus ha aznerzhus hag a lak da darzhañ harzoù ar son hag ar plijadur, hag ha ro ar c'hoant da zañsal.
Hiks a ra ur sonerezh a Vreizh hag hag a ra vad deomp kement a startijenn a zo ennañ.
Ar strollad a zo bremañ oc'h ober e bladenn diwezhañ gant sikour ar soner gitar-boud Stephan De Vito, nevez erru er strollad, hag en deus, er bloavezhioù 1990, kaset Ar re yaouank d'ho stad gwellañ, ha posupl e vefe dezhañ adkregiñ gant ur strollad ken talantet.

## Ar sonerien

* Gael Lefevere : bombard
* Pierre Droual : violoñs
* Goual Belz : gitar-bout
* Yann Harscoat : programmiñ ar c'henaozer
* Yann Le Gall : gitar
* Ronan Fouquet : sonekadur
# Hilarius Gilges

Hilarius Gilges (28 a viz Ebrel 1909 e Düsseldorf - 20 a viz Even 1933), anavezet gant al lesanv "Lari" Gilges, a oa un dañsour stlakerezioù, aktor ha komunour alaman-afrikan. Drouklazhet e voe gant an nazied.

## Buhez

Unan eus an nebeud tud du o c'hroc'hen ha ganet en Alamagn a-raok ar Brezel-bed Kentañ e voe Hilarius Gilges. E vamm, Maria Stüttgen hec'h anv, a oa ul labourerez gwiad e Düsseldorf. Ne ouezer ket piv a oa e dad, marteze ur martolod Afrikan a laboure war ul lestr-stlej war ar Roen. Maria a zimezas gant Franz Peter Gilges en 1915, sed orin anv-familh Hilarius.
Gilges a voe savet e bed micherourien Düsseldorf hag ec'h emezelas er Yaouankiz komunour alaman e 1925 pe 1926. Dont a reas da vezañ aktor er strollad c'hoariva komunour "Nordwest ran", renet gant Wolfgang Langhoff. E 1931 e voe harzet ha kondaonet da chom ur bloavezh-pad en toull-bac'h abalamour d'e vennozhioù politikel. Dieubet e voe e 1932 hag e stagas gant ar politikerezh en-dro.
Dimeziñ a reas gant Katharina Hubertine Laatsch (ganet Vogels), daou vugel a voe ganet.

## Marv

E penn-kentañ 1933 en em gavas an nazied e penn ar vro. Klask a reas Gilges kuzhat met diaes e voe dezhañ abalamour da liv e groc'hen. E miz Even 1933 e voe skrapet en e ranndi e distrig Altstadt e Düsseldorf. Jahinet ha lazhet e voe. Soñjal a reer e voe lazhet gant c'hwec'h ezel eus Gestapo pe SS. Memes goude diskar an naziegezh ne voe kondaonet den ebet. E intañvez hag e vugale a zeuas a-benn da dreuzvevañ, marteze a-walc'h e voent sikouret gant o amezeien en Altstadt. E 1949 e voe roet 12 000 Deutschmark d'e wreg da zigoll.

## Koun

D'an 23 a viz Kerzu 2003 e voe anvet ur blasenn gant e anv gant ti-kêr Düsseldorf. E karter akademiezh arzoù-kaer Düsseldorf emañ ar blasenn. E 1988 e oa bet staliet c'hoazh ur blakenn-koun tamm-pe-damm el lec'h ma voe drouklazhet. Savet e oa bet gant Hannelore Köhler diwar c'houlenn skipailh mirdi kêr Düsseldorf.

## Daveoù

* Clarence Lusane: The Historical Experiences of Afro-Germans, European Blacks, Africans, and African Americans in the Nazi Era. Routledge, 2002, ISBN 0-415-93121-5
* Lothar Pützstück: „AfrikanerInnen in Deutschland und schwarze Deutsche – Geschichte und Gegenwart. Beiträge zur gleichnamigen Konferenz vom 13.-15. Juni 2003 im NS-Dokumentationszentrum Köln“. In: Marianne Bechhhaus-Gerst, Reinhard Klein-Arendt (Hrsg.): Begegnungen. Geschichte und Gegenwart der afriknisch-europäischen Begegnung. LIT Verlag, 2004

## Notennoù

* 1 2 Todestag des Hilarius Gilges

## Liamm diavaez

* hilarius-gilges.de
# Hilarius

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hilarius a zo un anv latin ha hini meur a zen ha meur a sant hag a zo bet roet en alamaneg ivez.

## Yezhoù all

* Hilary pe Hillary e saozneg, anv-plac'h peurvuiañ
* Hilaire e galleg
* Hilario e spagnoleg
* Ilario en italianeg
Eus an anv latin-se e c'hallfe dont an anv brezhonek Helari, anavet evel anv-tiegezh e Treger.

## Tud

* Hilarius (pab), ur pab
* Hilarius Poatev, eskob galian
* Hilarius Arle, eskob galian
* Hilarius Knobel (1830–1891), tisavour suis
* Hilarius von Sexten (1839–1899),manac'h aostrian
* Hilarius Breitinger (1907–1994),
* Hilarius Gilges (1909–1933), dañser alaman, a orin afrikan, lazhet gant an nazied.

## Pennadoù kar a dost pe a bell

* Hilary pe Hillary
# Hilarius (pab)

Hilarius Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Sardinia, Impalaeriezh roman ar C'hôrnog |
| Dilennet da bab | 17 a viz Du 461 |
| Dibenn e baboni | 28 a viz C'hwevrer 468 |
| En e raok | Leon Iañ |
| War e lerc'h | Simplicius |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Hilarius (e latin: Hilarius), ganet e Sardinia (Impalaeriezh roman ar C'hornôg) ha marvet d'an 28 a viz C'hwevrer 468, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 17 a viz Du 461.
# Hilarius Arle

Hilarius (401-449) a oa ur manac'h galian a voe anvet da eskob Arle er V$^{vet}$ kantved ha da sant goude e varv.

## Istor

Ganet e oa en hanternoz Galia entre 401 ha 403, e ti tud a ouenn uhel, ha kar e oa moarvat da sant Honoratus Arle. Hag eñ paotr yaouank pinvidik e kavas gwelloc'h dilezel ar madoù da vont da vanac'h da vanati Lerins, diazezet gant Honoratus Arle.
Da abad e voe anvet pan eas Honoratus da arc'heskob Arle. Ur c'hoar en doa, Pimeniola, a zimezas da Loup, a voe eskob Troyes. E 429 e teuas da vete Honoratus war e dremenvan. Ha kerkent e voe lakaet da arc'heskob, e-lec'h e bellgar adarre.

## Oberennoù

Chomet ez eus war e lerc'h meur a skrid berr, lizhiri pe sarmonioù dreist-holl:
* ur Vita S. Honorati Arelatensis episcopi, buhez e bellgar Honoratus;
* Metrum in Metrum In Genesim Ad Leonem Papam , barzhoneg diwar-benn ar C'heneliezh, savet d'ar pab Leon Veur;
* ur varzhoneg, De providentia, a lakaer peurvuiañ war gont Prosper Akitania a c'hallfe bezañ bet savet gantañ.

## Pennad kar

* Hilarius
# Hilarius Poatev

Hilarius Poatev, ganet war-dro 315 ha marvet en 367, a voe eskob Poitiers ha skrivagner latin kristen, doktor an iliz.
# Gary (Indiana)

Gary zo ur gêr lec'hiet e gwalarn Indiana er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 80 294 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Gary en ur mod ofisiel e 1906.

## Kêrioù gevellet

* Fuxin, Sina

## Tud vrudet
### Tud bet ganet eno

* Frank Borman, astraer (14 a viz Meurzh 1928)
* Michael Jackson, kaner, sonaozour, produer, dañser hag aktour (29 a viz Eost 1958 – †Los Angeles, 25 a viz Mezheven 2009)
* Joseph E. Stiglitz, armerzhour, kenloread Priz Nobel an Armerzh e 2001 (9 a viz C'hwevrer 1943)

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel