OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ranneg

Ranneg :
| An ti-kêr ||
| Anv gallaouek | Renac |
| Anv gallek (ofisiel) | Renac |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Redon |
| Kanton | Redon |
| Kod kumun | 35237 |
| Kod post | 35660 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Baudy 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Redon tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Redon |
| Lec'hienn Web | (fr)www.cc-pays-redon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 040 ann. (2020) |
| Stankter | 40 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 43′ 13″ Norzh 1° 58′ 30″ Kornôg / 47.7202777778, -1.975 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 51 m bihanañ 2 m — brasañ 94 m |
| Gorread | 25,89 km² |
| Ranneg ||
| kemmañ |
Ranneg (Renac e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

Ranhac e 832 ; Rannac e 846 ; Regnac e 1516.

## Ardamezioù

N'ez eus ket evit ar poent.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,18% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Kastell Brossay.
* Iliz katolik Sant Andrev.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2014 | → bremañ | Patrick Baudy | | Kelenner |
| 2008 | 2014 | Yannick Derunes | | Bankour |
| 1995 | 2008 | Georges Poirier | UMP | Skolaer |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

* Apremont (d')
* Aotrounez Ranneg
* En argant e deir c'hreskenn en gul.
* Coué
* Aotrounez Brossay
* En argant e dreustell en sabel, heuliet gant teir flourdilizenn en gul.
* Michiel
* Aotrounez la Noë
* En argant e lammell vrizhet, karget ouzh kondon gant ur ruilhenn en gul ha heuliet gant ur steredenn ivez en gul ouzh pep konk'.'

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Ranneg war al lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Rann-eur

Ur rann-eur (liester: rannoù-eur), pe gwerzhid-eur, pe gennad eur a zo ur rann eus an Douar ma’z eo unvan an eur implijet evit an traoù lezenn, kenwerzh, sokial... Da skouer evit an trenioù, ar skolioù, ha kement 'zo. Techet eo ar rannoù-se da heuliañ bevennoù ar stadoù. Rannet eo an Douar e 40 rann a ya eus pennahel an Norzh da bennahel ar Su, setu ma ledanaont bep ma tostaer d'ar c'heheder, eleze ar ger gwerzhid a vez graet gantañ a-wechoù ivez. Heuliañ a reont dre vras red an heol a ra ar c'helc'hiad noz/deiz, met cheñchamantoù bras a c'hall bezañ. Broioù evel Galiza, ha Breizh un tamm nebeutoc'h, a zo kalz en a-raok war an "eur wir", dreist-holl pa vez an eur hañv (gant eur Europa ar C'hreiz emaint, tra ma ra Breizh-Veur hag Iwerzhon, a-genhed ganto, gant un dilañs un eur. Ar broioù bras a vez rannet e meur a hini, evel Rusia pe Kanada. Koulskoude e ra stadoù bras 'zo gant unan hepken, evel Sina. Pa vez kreisteiz e Peking (eur ofisiel) e vez an heol o sevel e Lhasa (Tibet).
Dre vras e cheñch ar rannoù eus 1 eur da 1 eur. Broioù 'zo avat o deus dibabet ober gant un hantereur, evel India a zo gant UTC+5:30.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lukian Kergoat / Eil Derez Diwan / Kreizenn ar geriaouiñ : Geriaoueg ar c'heografiezh, p. 9.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Hervez Geriadur Médard, p. 619.

## Gwelet ivez

* eur hañv
* eur c'hoañv
* Roll ar gwerzhidadoù eurioù hervez ar broioù
# Ranica

Ranica zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Ranko Matasović

Ranko Matasović zo ur yezhour kroat, keltiegour, hag arbennikaet war an iwerzhoneg. Kelenner eo e skol-veur Zagreb

## Oberennoù

* Harfa sa sjevera. Iz irske književnosti (Antibarbarus, Zagreb 1995) ISBN 953-6160-25-0
* A Theory of Textual Reconstruction in Indo-European Linguistics (Frankfurt a/M & New York 1996) ISBN 3-631-49751-2
* Kratka poredbenopovijesna gramatika latinskoga jezika (Matica hrvatska, Zagreb 1997) ISBN 953-150-105-X
* Kultura i književnost Hetita (Matica hrvatska, Zagreb 2000) ISBN 953-15-0548-9
* Uvod u poredbenu lingvistiku (Matica hrvatska, Zagreb 2001) ISBN 953-150-612-4
* Kamen kraljeva. Srednjovjekovne irske sage (Ex Libris, Zagreb 2004) ISBN 953-6310-35-X
* Gender in Indo-European (Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2004) ISBN 3-8253-1666-1
* Jezična raznolikost svijeta (Algoritam, Zagreb 2005) ISBN 953-220-355-9
* Poredbenopovijesna gramatika hrvatskoga jezika, (Matica hrvatska, Zagreb, 2008.) ISBN 978-953-150-840-7
* Etymological Dictionary of Proto-Celtic, (Brill, Leiden & Boston, 2009) ISBN 978-90-04-17336-1
* Slavic Nominal Word-Formation. Proto-Indo-European Origins and Historical Development, (Universitätsverlag Winter, Heidelberg 2014) ISBN 978-3-8253-6335-2
# Rania al-Yassin

Rania al-Abdullah, bet ganet d'an 31 a viz Eost 1970 e Koweit, en un tiegezh a orin Palestina, a zo rouanez Jordania abaoe ar 7 a viz C'hwevrer 1999. Pried eo d'ar roue Abdullah II abaoe an 10 a viz Even 1993, rouanez yaouankañ er bed a-bezh.
# İznik

Kêrioù Turkia :
| İznik ||
| Proviñs | Bursa |
| Rannvro | Marmara |
| Kod post | |
| Maer | Kadri Eryılmaz (2004, 2009) (MHP) |
| Vali (prefed) | |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 40°26' Norzh |
| Led | 29°43' Reter |
| Uhelder | keitat : |
| Poblañs | |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr İznik |
İznik (bet Nikaea) zo ur gêr durk e kornôg Anatolia, e proviñs Bursa.
War-dro 22.000 annezad zo enni.

## Istor

Nikaea a oa ur gêr en impalaeriezh vizantat betek 1078. Er bloavezh-se e voe galvet an Durked gant ur jeneral bizantat evit ma sikourfent anezhañ da bignat war dron an impalaeriezh. Staliañ a reas anezhe e Nikaea, e-tal da Gergustentin.
Tri bloaz goude e oa skarzhet Bizantiz da vat gant an Durked ha lakaet Nikaea da gêrbenn unan eus o rouantelezhioù. Aloubet e voe gant ar Franked e-korf ar groaziadeg kentañ e miz Even 1097.
E 1331 e voe adtapet gant an Otomaned hag anvet İznik.
# Ĺ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ĺ, ĺ, da lâret eo l gant un tired lemm, implijet gant ar slovakeg evit skrivañ ar son kensonennel [l:].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ľ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ľ, ľ, implijet gant ar slovakeg evit skrivañ ar son kensonennel [ʎ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ķ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ķ, ķ, da lâret eo k gant ur virgulenn dindanañ, implijet gant al latveg evit skrivañ ar son kensonennel [c].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ĵ

Ul lizherenn latin ispisial eo 'Ĵ pe ĵ, da lâret eo j gant un tired kognek, implijet gant an esperanteg evit skrivañ ar son kensonennel [ʒ].
Skrivet e c'hell bezañ ivez jx pa n'heller ket ober gant al lizherenn ispisial-mañ evit abegoù teknikel.

## Gwelet ivez

* Ŝ
* Ĉ
* Ĝ
* Ĥ
* Ŭ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Łódź

Łódź (distaget [wudʑ] e poloneg, Lodz en alamaneg) eo an trede kêr vrasañ e Polonia, e-kreiz ar vro. E 2014 e oa 707 504 a annezidi o chom enni. Diazezet e voe diwezhat a-walc’h (ar meneg koshañ a gaver anezhi zo eus 1332) ha lakaet da gêr gant roue Polonia e 1423.

## Tud brudet

* Marek Belka
* Artur Rubinstein
* Julian Tuwim
* Władysław Reymont

## Kêrioù gevellet

* Chemnitz en Alamagn (abaoe 1972)
* Stuttgart en Alamagn (abaoe 1988)
* Lyon e Bro-C'hall (abaoe 1991)
* Vilnius e Lituania (abaoe 1991)
* Ivanovo e Rusia (abaoe 1992)
* Kaliningrad e Rusia (abaoe 1992)
* Minsk e Belarus (abaoe 1993)
* Odesa en Ukraina (abaoe 1993)
* Tel Aviv en Israel (abaoe 1994)
* Sina: Tianjin (abaoe 1994)
* Rustavi e Jorjia (abaoe 1995)
* Barreiro e Portugal (abaoe 1996)
* Tampere e Finland (abaoe 1996)
* Puebla e Mec'hiko (abaoe 1997)
* Murcia e Spagn (abaoe 1999)
* Örebro e Sveden (abaoe 2001)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Virtual Łódź
* Lec’hienn ofisiel ti-kêr Łódź
# Ļ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ļ, ļ, da lâret eo un l gant ur virgulenn dindanañ, implijet gant al latveg evit skrivañ ar son kensonennel [λ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ł

Implijet e vez al lizherenn l barrennet (Ł, ł) evit skrivañ ar poloneg, ar c'hachoubeg, ar sorbeg hag ivez ar belaruseg, pa vez implijet al lizherenneg latin anvet łacinka kentoc'h eget al lizherenneg kirillek evit ober diouzh son al l teñvel (LFE /ł/), deuet da vezañ [w] e poloneg end-eeun ha kevatal da л [l] e belaruseg.
Implijet e oa bet evit ar wezh kentañ er poloneg dre skrid er XVIvet kantved.
Implijet e vez ivez evit skrivañ an navac'hoeg hag ar sanitcheg (saanich pe senćoŧen) met distaget e vez ɬ dres evel e kembraeg ll.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ventosa del Río Almar

Ventosa del Río Almar zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Ventotene

Ventotene (Latin: Fundi) zo ur gêr e proviñs Latina, e Lazio, en Italia.
# Ventspils

Ventspils zo ur gêr eus Latvia. Emañ e gwalarn ar vor, en aod ar Mor Baltel, en aber ar stêr Venta.
E 2015 e oa 40 273 a dud o chom enni.

## Kêrioù gevellet

* An Oriant (Breizh) abaoe 1974
* Stralsund (Alamagn) abaoe 1987
* Västervik (Sveden)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Venus Colonna

Venus Colonna eo an anv a zo bet roet d'un delwenn roman a zo bet savet diwar Afrodite Knidos, pennoberenn Praksiteles, hag an hini heñvelañ, a lavarer, ouzh delwenn ar c'hizeller hellazat
Miret eo Venus Colonna er Vatikan, er Museo Pio-Clementino.

## Istor

Venus Colonna zo unan eus peder delwenn marmor a voe kinniget d'ar pab Pius VI e 1783 gant Don Filippo Giuseppe Colonna (1760-1818); homañ, an hini wellañ a-hervez, a zo bet embannet e katalog Ennio Quirino Visconti diwar-benn mirdioù ar Vatican Museums, hag anavezet neuze evit ar wech kentañ evel un eildelwenn da Afrodite Knidos.

## Notennoù

* ↑ L1.Don Filippo III Giuseppe Colonna, priñs Paliano ha Konestabl Meur Rouantelezh Naplez; gwelout Haskell, Francis and Nicholas Penny, 1981. Taste and the Antique: The Lure of Classical Sculpture 1500-1900 (Yale University Press). 331, "the Conestabile Colonna".

## Skeudennoù

* Venus Colonna : gwel a zehoù
* Venus Colonna damwisket, evel ma oa diskouezet betek 1932.
# Ventouregneg

Ur yezh tchoumachek eo ar ventouregneg (saozneg: Ventureño).
Ur yezh varv an hini eo, bet komzet gwechall war ribloù su Kalifornia er Stadoù-Unanet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchoumachek
# Ventrosa

Ventrosa zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Venus Barberini

Ar Venus Barberini, anvet ivez Jenkins Venus pe Weddell Venus e saozneg, zo un eildelwenn diwar Afrodite Knidos, e doare ar Venus de' Medici.

## Liammoù diavaez

* (en) 2003.
# Venus Borghese

Ar Venus Borghese zo un delwenn marbr roman eus an eil kantved, diwar Afrodite Knidos, e doare ar Gwener Capitolina. E dastumadoù Borghese e oa, met bremañ emañ el Louvre dre ma oa bet prenet gant Napoleone Buonaparte e 1807.
He gwelout gant Kupidon hag un delfin n'eo ket souezh, ambrougerien ordinal int d'an doueez, met moarvat int bet lakaet ouzhpenn gant ar c'hizeller roman.

## Istor

E penn kentañ ar XVIIvet kantved e voe dastumet ur bern delwennoù roman kozh e marbr gant ar c'hardinal Scipion Borghese (1576 - 1633), un niz d'ar pab Paol V.
Homañ, en doa prenet digant Tiberio Ceuli e 1607, a oa bet kavet e Roma er XVIvet kantved.
Unan eus ar brudetañ dastumadoù e oa, ha serret e oa en ur genkiz eus ar re binvidikañ, war torgenn ar Pincio.
Entre 1778 ha 1784, e klaskas Marcantonio IV Borghèse (1730 - 1800) lakaat neveziñ an doare d'o c'hinnig gant an tisavour nevezklasel A. Asprucci. En 1807 e oa perc'hennet an dastumad gant ar priñs Camille Borghese (1775 - 1832), breur-kaer Napoleone, dimezet d'e c'hoar Maria Paoletta Buonaparte, anavezetoc'h evel Pauline Bonaparte. Prenet e voe an delwenn-mañ gant an impalaer digant e vreur-kaer, ha div all da-heul, da lakaat el Louvre.

## Delwennoù Gwener all el Louvre

Teir Gwener all a voe prenet digant dastumadoù Borghese war un dro, nemet an div ziwezhañ-mañ a voe adc'hraet darnoù anezho muioc'h c'hoazh :
* 'Afrodite ouzh ar peul',
* ' Gwener Armet '
* hag ur Venus Pudica .

## Liammoù diavaez

* katalog mirdi al Louvre
# Y Clas-ar-Wy

Y Clas-ar-Wy (Glasbury e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e gevred kontelezh Powys.
Emañ war lez ar stêr Gwy, a-geñver da Aberllynfi, hag er mervent da Y Gelli Gandryll. Eno e c'haller treuziñ ar stêr Gwy, nepell diouzh al lec'h m'emañ ar stêr Llynfi o kejañ ganti, e-barzh Park Broadel Bannau Brycheiniog.
E 2011 e oa 994 a dud o chom e kumuniezh Y Clas-ar-Wy.

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru/Key Figures for 2011 Census: Key Statistics. Swyddfa Ystadegau Gwladol/Office for National Statistics. Kavet : 07/10/2015..
# Y Drenewydd

Y Drenewydd (Newtown e saozneg ; an daou anv a dalvez kement hag “ar gêr nevez” e brezhoneg) zo ur gêr eus Kembre, e biz Powys, war lez ar stêr Hafren, e-kichen harzoù Bro-Saoz. Brudet eo ar gêr evel unan eus kreizennoù istorel labour ar gloan e Kembre.
Savet e voe Y Drenewydd en XIII$^{vet}$ kantved, war urzh ar roue saoz Edouarzh Iañ a oa o paouez lakaat e grabanoù war Kembre.

## Tud brudet

* Robert Owen (1771-1858), sokialour a seller outañ evel tad luskad ar c’hevelourioù

## Pennad kar

* Kernevez
# Y Clun

Y Clun (Clyne e saozneg) zo ur gêriadennig e kreisteiz Kembre, e kumuniezh Y Clun a Melin-cwrt, e kontelezh Castell-nedd Port Talbot, e Glyn Nedd, war lez ar gourhent A465, etre Castell-nedd er c'hreistez ha Resolfen en hanternoz.
# Y Ddraig Goch

Y Ddraig Goch (an aerouant ruz) eo arouez Kembre, a weler war banniel Kembre.

## Pennad kar

* aerouant gwenn
# Y Drych

Y Drych a oa ur gazetenn gembraek sizhuniek a veze embannet e Stadoù Unanet Amerika en XIX$^{vet}$ kantved.
Krouet e voe e 1851 e New York, gant an anv Y Drych Americanaidd. E 1855 e voe bodet gant ur gazetenn all, Gwyliedydd Americanaidd, ha diwar neuze e oa anvet Y Drych a'r Gwyliedydd. E 1860 e voe advadezet Y Drych hepmuiken, ha diazezet e voe e kêr Utica e stad New York. E 1865 e voe bodet gant Baner America hag anvet e voe neuze Drych a Baner America. Goude 1890 e veze graet Y Drych anezhi hepmuiken. Embannet e voe betek 1919.
Pouezusañ kazetenn gembraek ar Stadoù Unanet e voe en he amzer. Er gazetenn e veze kavet keleier eus Kembre koulz ha keleier diwar-benn Kembreiz er Stadoù Unanet, hag ur plas bras a veze roet d'an aferioù relijiel.

## Liamm diavaez

* Y Drych - newyddiadur cenedlaethol at wasanaeth cenedl y Cymry yn y Talaethau Unedig
# Y Borth

    Ma klaskit ar gêr en Ynys Môn, sellit ouzh Porthaethwy
Y Borth (pe Ar Borth en ur stumm damvrezhonekaet) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh en arvor Bae Ceredigion, 9 km en hanternoz da Aberystwyth. 1 399 a dud zo o chom eno, ha 32,4% anezho a oar komz kembraeg hervez niveradeg 2011.
Gwechall e oa peskerezh ha pesketaerien. Hiziv ez eus tachennoù evit karavanennoù. Er reter ez eus ur wern anvet Cors Fochno war lez aber ar stêr Dyfi.
War an traezh e c'haller gwelet, d'an izelvor, penngosoù fosilaet a c'hallfe bezañ prouennoù e oa ur c'hoad eno gwechall, hag a vije bet beuzet gant ar mor da vare ar Mezolitik. Alese moarvat eo deuet mojenn Cantre'r Gwaelod.
Un ti-hent-houarn eus ar gompagnunezh Rheilffordd y Cambrian zo er Borth.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Y Cilgwyn

(Y) Cilgwyn zo anv meur a lec'h e Kembre

## Kêriadennoù

* Cilgwyn (Sir Benfro)
* Cilgwyn (Sir Gaerfyrddin)
* Cilgwyn (Ceredigion)
* Cilgwyn (Gwynedd)

## Traoù all

* Mynydd y Cilgwyn, ur menez e Dyffryn Nantlle, e Gwynedd
* Chwarel y Cilgwyn, ur vengleuz war ar menez.
# Y Dyfawden

Y Dyfawden (Devauden e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Fynwy, e Kembre. Emañ er gwalarn da gêr Cas-gwent, 37,5 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1 016 a dud, ha 116 anezho (11,4%) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Y Byd

Y Byd ("Ar Bed") a oa anv ur gazetenn bemdeziek e kembraeg a oa bet klasket sevel e Kembre er bloavezhioù 2000. Bez’ e oa da zont er-maez pemp gwech ar sizhun adalek miz Meurzh 2008. E miz C’hwevrer 2008 avat e voe dilezet ar raktres gant ar gompagnunezh Dyddiol a oa da embann ar gazetenn, abalamour ma ne oa ket skoazellet a-walc’h gant gouarnamant Kembre.
E 2002 e oa bet graet ur studiadenn, gant ar greizenn Mercator en Aberystwyth : hervez ar studiadenn-se ne oa ket dibosupl embann ur gazetenn bemdeziek e kembraeg Tamm-ha-tamm e voe savet ur raktres, gant ur gompagnunezh prevez anvet Dyddiol, dastumet arc’hant, ha kavet tud da labourat evit ar gazetenn..
Meur a wech e voe ampellet embannadur ar gazetenn avat, rak diaes e oa kavout koumananterien a-walc’h. A-benn deroù 2008 koulskoude e oa bet dastumet 300 000lur sterling digant danvez-lennerien hag enfredet e oa bet tud da labourat evit ar gazetenn. Kavout a rae d’ar gompagnunezh Dyddiol e c’hallje kaout 7000 lenner. Burevioù a oa bet kavet evit ar gazetenn e Machynlleth ; gwerzhet e vije bet Y Byd e 70 pence an tamm, nemet da Wener ma vije bet gwerzhet keroc’h, gant ur stagadenn evit an dibenn-sizhun.
D’ar 5 a viz C’hwevrer 2008 e oa bet embannet gant Rhodri Glyn Thomas, ar ministr evit ar c’hembraeg hag ar sevenadur e gouarnamant Kembre ma vije roet 200 000 lur sterling bep bloaz evit embann kelaouennoù kembraek. Kalz re nebeut e oa ar sammad-se avat evit ar gompagnunezh Dyddiol, a oa o c’hortoz kaout 600 000 lur a skoazell digant ar gouarnamant evit ar bloavezh kentañ.
A-raok an disklêriadur-se e oa bet embannet gant Bwrdd yr Iaith Gymraeg ne oa ket sur e c’hallfe ur gazetenn bemdeziek kembraek bevañ ha ne c’hallfe dont er-maez nemet gant skoaziadoù bras.
D’ar 15 a viz C’hwevrer 2008 e oa bet embannet gant ar gompagnunezh Dyddiol e tileze he raktres da embann Y Byd. O dilez a roas danvez-implijidi ar gazetenn goude-se.
Abaoe n’eus ket bet raktresoù all, daoust m’he deus kendalc’het ar gompagnunezh Dyddiol da vezañ ha da brederiañ war ar c’helaouiñ e kembraeg.

## Notennoù

* ↑ Study into viability of Welsh paper, BBC News Online, 15 April 2002 (en)
* ↑ Enwi golygydd Y Byd, BBC News Online, 28 November 2006 (cy)
* ↑ Welsh language paper is unveiled, BBC News Online, 20 June 2007 (en)
* ↑ Extra cash for Welsh newspapers, BBC News Online, 5 February 2008
* ↑ 'Quick' newspaper decision call, BBC News Online, 14 January 2008 (en)
* ↑ Daily Welsh newspaper abandoned, BBC News Online, 15 February 2008 (en)
* ↑ Welsh newspaper firm to continue, BBC News Online, 31 January 2009 (en)

## Liamm diavaez

* Un quotidien en langue galloise - Transcript 8 (fr)
# Y Creunant

Y Creunant (Crynant e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kreisteiz Kembre, e distrig Castell-nedd Port Talbot. Emañ er biz da gêr Castell-nedd hag er c'hreisteiz da gêriadenn Blaendulais. Redek a ra an Dulais hebiou Y Creunant.
Mengleuzioù glaou a oa en tolead gwechall, en XIXvet hag XXvet kantved. Aanavezet e oa mengleuz Cefn Coed evel ar vengleuz glaou donañ er bed a-bezh, poent zo bet. Ur mirdi zo bet savet eno bremañ.
E 2011 e oa poblet ar gumuniezh gant 1 910 a dud, ha 435 anezho (25,1 %) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011, Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Raz Blanchard

Raz Blanchard, pe The Alderney Race e saozneg, pe L'Raz e normaneg, eo anv ar strizh-mor etre Aldernez ha Beg La Hague, e beg gwalarnañ Normandi. Eno emañ harzoù biz Pleg-mor Sant-Maloù.