OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Neophema pulchella

Neophema pulchella :
| Neophema pulchella (ur par). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Neophema |
| Anv skiantel ||
| Neophema pulchella (Shaw, 1792) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neophema pulchella a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacus pulchellus (kentanv) da gentañ-penn (e 1792) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813).

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e gevred Aostralia (eus gevred Queensland da hanternoz Victoria).

## Liammoù diavaez

* (en) Neophema pulchella war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Neophema pulchella war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Neophema pulchella war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Neopipo cinnamomea

Neopipo cinnamomea :
| N. cinnamomea, luc'hskeudennet e Presidente Figueiredo (Amazonas (Brazil)). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Neopipo |
| Anv skiantel ||
| Neopipo P.L.Sclater & Salvin, 1869 ||
| Anv skiantel ||
| Neopipo cinnamomea (Lawrence, 1869) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neopipo cinnamomea a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Pipra [sic] cinnamomea (kentanv) da gentañ-penn (e 1869) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895). Ar spesad nemetañ er genad Neopipo an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar artropoded peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Suamerika :
* Neopipo cinnamomea cinnamomea, eus reter Kolombia ha kreisteiz Venezuela da reter Ecuador, reter Perou ha kornôg ha kreiz al lodenn Amazonia eus Brazil,
* N. c. helenae, e Gwianaoù ha hanternoz Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Neopipo cinnamomea war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Neopipo cinnamomea war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Neopipo cinnamomea el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Neopipo cinnamomea.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Neosuthora davidiana

Neosuthora davidiana :
| Neosuthora davidiana, treset gant Keulemans (1897). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Sylviidae |
| Genad : | Neosuthora |
| Anv skiantel ||
| Neosuthora davidiana (Slater, 1897) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neosuthora davidiana (Paradoxornis davidianus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sylviidae. Ar spesad nemetañ er genad Neosuthora an hini eo.
Anvet e voe Suthora davidiana (kentanv) da gentañ-penn (e 1897) gant an naturour saoz Henry Horrocks Slater (1851-1934) : dougen a ra anv an evnoniour gall Armand David (1826-1900).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Azia :
* Neosuthora davidiana davidiana, e douaroù uhel gevred Sina (eus kreisteiz Zhejiang da greiz Fujian),
* Neosuthora davidiana thompsoni, eus kreisteiz Sina (kreisteiz Yunnan) da reter Myanmar, reter Thailand, gwalarn Laos, hanternoz Tonkin,
* Neosuthora davidiana tonkinensis, e douaroù uhel hanternoz Viêt Nam.

## Liammoù diavaez

* (en) Paradoxornis davidianus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Paradoxornis davidianus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Hellmayr, 1911.
* ↑ Neosuthora davidiana war al lec'hienn Avibase.
# Neothraupis fasciata

Neothraupis fasciata :
| N. fasciata, luc'hskeudennet en Alto Paraiso de Goiás (Goiás, Brazil). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Neothraupis |
| Anv skiantel ||
| Neothraupis Hellmayr, 1936 ||
| Anv skiantel ||
| Neothraupis fasciata (Lichtenstein, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neothraupis fasciata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Tanagra fasciata (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant al loenoniour alaman Martin Lichtenstein (1780-1857). Ar spesad nemetañ er genad Neothraupis an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded all dreist-holl ha kemer frouezh bihan ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus biz Bolivia ha biz Paraguay da reter Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Neothraupis fasciata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Neothraupis fasciata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Neothraupis fasciata el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Neothraupis fasciata.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Neoproterozoeg

* Eon Proterozoeg
* Paleoproterozoeg
* Siderieg
* Rhyaseg
* Orosirieg
* Statherieg
* Mezoproterozoeg
* Kalymnieg
* Ektasieg
* Stenieg
* Neoproterozoeg
* Tonieg
* Kriogenieg
* Ediakareg
An neoproterozoeg a zo marevezh diwezhañ an eon proterozoeg. En em astenn a ra eus 1.000 milion bloaz'zo betek 542 milion bloaz'zo. An darvoudoù pennañ eus ar marevezh-hont a voe ar mareadoù-skorn eus ar c'hriogenieg hag a voe an hini kreñvañ e istor an Douar ha donedigezh war-wel an organegoù lieskellek kentañ e-pad an Ediakareg. Darn diwezhañ ar proterozoeg eo.
Nevezh a-walc'h eo meziad an neoproterozoeg. Krediñ a rae paleontologourien an XIX$^{vet}$ kantve e teraoue ar vuhez lieskellek gant an trilobitoù hag an arc'heocyazhided gentañ, e-pad ar c'hambrian. E-pad an XX$^{vet}$ kantved e krogjod da gavout fosiloù koshoc'h, avat. Ur faon liesek a gavjod e mervent Afrika e 1920 hag unan arall e su Aostralia, hag eñv ne seljod ket pizh outañ kent ar bloavezhioù 50. Perc'hennañ a reont da ekosistemoù liesek na gomprener ket mat c'hoazh.
Un nebeud eus an anevaled-se a zo, war a seblant, hendadoù organegoù a-vremañ met an darn vrasañ anezho ne dennont da netra a anavezer. Ur c'horf gwak o-deus ha n'int ket sklaer o darempredoù gant ar furmoù a-vremañ. Un nebeud a glaskourien a gred ez int hendadoù faon ar c'hambrien tra ma kav da reoù arall e perc'hennont d'un doare aneval dianav. Anevaled ediakariek a reer anezho.
Merket e voe an neoproterozoeg gant fiñvadegoù kevandirel liesek. E eizh lodenn en em dorras an dreistkevandir Rodinia. War-dro ar c'hehider e voe lec'hiet ar re-mañ hag hervez reou'zo e voe an dra-se abeg mareadoù-skorn sturtiek ha marinoek. Ar re bouezusañ istor an Douar e voent ar re-mañ rak en-o-fad e tiskennas ar skornenn betek ar c'hehider. Krediñ a reer e c'holoe ar c'hler ar meurvorioù a-bezh hag-eñv e kav d'un nebeud a glaskourien e chomas un nebeud a gelc'hiadoù diskorn.
Tabut a oa e-pad un anzer hir a-zivout rannidigezhioù an neoproterozoeg. Envel a raean douarourien rusat marevezh diwezhañ an neoproterozoeg ar vendieg tra ma rae ar siniz gant sinieg ha darn vrasañ an amerikaned hag an aostraliz gant ediakareg. E 2004, koulskoude, e tivizas an Unvaniezh Etrevroadel Douarouriezh e vefe anvet Ediakarieg maread diwezhañ an neoproterozoeg.
# Neopsephotus bourkii

Neopsephotus bourkii :
| Neopsephotus bourkii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Anv skiantel ||
| Neopsephotus Mathews, 1912 ||
| Anv skiantel ||
| Neopsephotus bourkii (Gould, 1841) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neopsephotus bourkii a zo ur spesad krakperokeded bihan eus ar c'herentiad Psittaculidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Neopsephotus.
Anvet e voe Euphema Bourkii (kentanv) da gentañ-penn (e 1841) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881) : dougen a ra anv ar jeneral Sir Richard Bourke (1777-1855) a voe gouarner Sukembre-Nevez adalek 1831 betek 1837.

## Annez

Kavout a reer ar spesad a-dakadoù e diabarzh kreisteiz Aostralia.

## Liammoù diavaez

* (en) Neopsephotus bourkii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Neopsephotus bourkii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Neopsephotus bourkii war al lec'hienn Avibase.
# Neosittidae

Neosittidae :
| Daphoenositta chrysoptera. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neosittidae zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1904 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).
N'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Daphoenositta - De Vis, 1897 (3 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Neosittidae: Sittellas Ridgway, 1904.
# Neopsittacus

Neopsittacus :
| Neopsittacus musschenbroekii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Anv skiantel ||
| Neopsittacus Salvadori, 1875 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Neopsittacus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1875 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Neopsittacus musschenbroekii
** N. m. major ha N. m. musschenbroekii,
* Neopsittacus pullicauda
** N. p. alpinus, N. p. pullicauda ha N. p. socialis.
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittaculidae/Neopsittacus (lennet e-barzh d'an 8 a viz Mae 2016).
# Langeland

Langeland zo unan eus inizi Danmark. 291 km² eo he gorread ha poblet eo gant 13 937 a dud (e 2007). Stag eo ouzh enez Fyn dre ur pont. Rudkøbing eo ar gêr bennañ.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn kumun Langeland
# Langemark-Poelkapelle

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Langemark-Poelkapelle zo ur gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 53,07 km²
* Poblañs (2022) : 7 926 a dud
* Stankter : 149 den/km²

## Istor

* Brezel bed kentañ:
** emgannoù etre Lu Breizh-Veur hag al Lu alaman e 1914 ha 1915;
** 35 060 soudard alaman a zo douaret en ur mell bered e Langemark.
# Langedijk

Langedijk (distagañ :) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland, e rannvro West Friesland en Izelvroioù. Lakaet e voe da gêr e 1415. 26,99 km² eo gorread Langedijk ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 27 020 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober Langedijk : Broek op Langedijk, ul lodenn eus Koedijk, Noord-Scharwoude, Oudkarspel, Sint Pancras, Zuid-Scharwoude.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Langedijk ez eus 21 dileuriad:
* Kleurrijk Langedijk : 5 dileuriad
* CDA : 4 dileuriad
* PvdA : 4 dileuriad
* VVD : 3 dileuriad
* GroenLinks : 2 zileuriad
* Hart voor Langedijk/D66 : 2 dileuriad
* ChristenUnie : 1 dileuriad

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kartenn Langedijk
* Lec'hienn ofisiel Langedijk
# Langila

Al Langila zo ur menez-tan e kornôg Breizh-Nevez e Papoua Ginea-Nevez. Pevar fikern zo anezhañ war lez reter ur menez-tan marv, an Talawe.
# Langhirano

Langhirano zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Manage

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Manage (walloneg : Manadje) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 19,43 km²
* Poblañs (2022) : 23 825 a dud
* Stankter : 1 226 den/km²
# Management

Ar management a zo penaos merañ ha kas war raok un aozadur, kenwerzhel alies, pe ul lodenn deus un aozadur, en doare efedusañ, o tispakañ hag oc'h ober gant an danvezioù zo (tud, arc'hant, benviji, korvoderioù dizanvezel), o lakaat e pleustr ur strategiezh evit tizhout palioù. Ur manager a vez graet eus un den a ra war-dro management.
Talvezout a ra merañ pe mererezh an dud hag an traoù, en embregerezhioù peurliesañ met ivez er c'hevredigezhioù hep pal arc'hantus hag er melestradurezhioù foran. Sevel strategiezh an aozadur ha kenurzhiañ labour ar genlabourerien dre an danvezioù hegerz eo an obererezhioù pennañ. Daou du zo gant ar management eta : teknikel (ar gontouriezh analitek hag an hentennoù kontroll war ar merañ evit gwellekaat an danvezioù, dreist-holl) ha psikologel (lakaat an dud da gaout c'hoant da genlabourat). Disheñvel eo rol ar vanagerien hervez ment an aozadur : seul vrasoc'h eo eñ seul arbennikoc'h int, ha seul vihanoc'h seul ledanoc'h eo o c'hefridioù hag o roloù.

## Gerdarzh

« Management » a zo ur ger saoznek, kemeret deus an italianek maneggiare (ober war-dro, embregañ, dreist pep tra ur marc'h) o tont deus al latin manu agere («konduiñ dre an dorn»). Ar ger gallek mesnagement (diwezatoc'h ménagement) a levezono endro ster ar ger saoznek management er XVII$^{vet}$ ha XVIII$^{vet}$ kantved. Ar wikipedia spagnolek a ra gant Gestión empresarial, mererezh an embregerezhioù, hag an hini portugalek Gestão comercial, mererezh genwerzhel.

## Istor ar management

Prederiañ a reas Adam Smith ha John Stuart Mill war ar produiñ hag implij an danvezioù en XIX$^{vet}$ klanved. E deroù an XX$^{vet}$ kantved e klaskas Stadunaniz sevel pennaennoù skiantel d'al labour, da skouer Frederick Winslow Taylor. E 1921 e voe krouet en SUA ar c'hentañ Master of Business Administration gant Skol-veur Kenwerzh Harvard. D'ar c'houlz-se e voed krog da implijout ar vredoniezh er management, evel Elton Mayo, hag ar sokiologiezh, evel Max Weber ; e-touez skiantoù verañ an armerzhour alaman e kaver mererezh ar c'hoskor, strategiezh an embregerezh, skiant an arc'hant pe ar marketing.
Peter Drucker (1909-2005) a voe unan eus ar re gentañ da skrivañ levrioù management pleustrek.

## Skolioù management

Studiet e vez ar management e kalz skolioù a gelennadurezh uhel, skolioù-meur publik ha skolioù-kenwerzh prevez. E-touez ar re vrudetañ e c'haller mennegiñ an Harvard Business School diazezet e 1908 e Massachusetts. E Breizh ez eus skolioù uhel lec'h ma vez kelennet ar management : Ensavadur Merañ Roazhon (ur rann eus Skol-Veur Roazhon 1), ha teir skol uhel kenwerzh, Audencia Naoned krouet e 1900, Skol-Uhel Kenwerzh Roazhon krouet e 1990 ha Skol uhel kenwerzh Breizh krouet e 1962. Da welout : Skolioù kenwerzh e Breizh.

## Pennadoù liammet

* Produerezh
* Outsourcing
# Manafon

Manafon zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh eus Kembre, e hanternoz Powys. Emañ e tolead Sir Drefaldwyn gozh, er c'hreisteiz da Llanfair Caereinion hag er c'hornôg da Y Trallwng.
Emañ Manafon war ribl an Afon Rhiw, e-kreiz torgennoù izel. En Eskopti Llanelwy emañ ar barrez ha gouestlet eo an iliz da sant Mihangel (Mikael).
E 2011 e oa 301 a dud o chom e kumuniezh Manafon ha 54 anezho a oa kembraegerien (18,4%).

## Tud brudet

* Ar barzh Gwallter Mechain (Walter Davies) a voe kure e Manafon e-pad 30 vloaz, eus 1807 da 1837, ha savet en deus ul lodenn vat eus e skridoù eno.
* Evan Evans (Ieuan Fardd), ur barzh kembraek all, a voe o chom eno en 18vet kantved.
* Ar barzh R. S. Thomas a dremenas daouzek vloaz evel person e Manafon (1942-1954). Eno e teskas kembraeg hag e savas lod eus e varzhonegoù anavezetañ.

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Manacus

Manacus :
| Manacus aurantiacus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pipridae |
| Anv skiantel ||
| Manacus Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Manacus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Manacus aurantiacus,
* Manacus candei,
* Manacus manacus
** M. m. abditivus, bangsi, expectatus, flaveolus, gutturosus, interior, leucochlamys, longibarbatus, trinitatis, manacus, maximus, purissimus, purus, subpurus hag umbrosus,
* Manacus vitellinus
** M. v. amitinus, milleri, vitellinus ha viridiventris.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, naontek (19) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pipridae/Manacus (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mana Neyestani

Mana Neyestani (مانا نیستانی; ganet e Teheran e 1973) a zo un treser iranian.
# Manac'h (boutailh)

Ur manac'h zo ur voutailh ma lakaer dour tomm hag a stouver goude, hag a servij da dommañ ur gwele pa vez yen, e-pad ar goañv dreist-holl, pe da dommañ ul lodenn bennak eus ar c'horf.
Gwechall e oant boutailhoù graet gant pri peurvuiañ, pe boestoù houarn a-wechoù. Hiriv e vezont graet e kaoutchoug kentoc'h.
* Ur yutanpo, ur manac'h japanat e dir
* Manac'hoù a vremañ
# Managua

Managua, ent-hir Santiago de Managua, eo kêr-benn Nicaragua. Kêr bobletañ ar vro eo ivez. War-dro 2 200 000 a dud a oa o chom enni e 2010.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Manahan

Manahan (Manaccan e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel eus Kerne-Veur. Emañ e gourenez Lysardh, er reter da Hellys hag er mervent da Aberfal.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Levraoueg

Ul levraoueg zo un dastumad levrioù hag ul lec'h ma tastumer anezho. Savet eo ar ger levraoueg diwar ar ger levr gant an dibenn -aoueg, ul lostger hag a dalvez ez eus ur c'hementad bras eus ar penngef meneget.

## Istor berr al levraouegoù

E kerz un den prevez e c'hell bezañ ul levraoueg, met kalz anezho a zo paeet ha meret gant ur gêr pe un ensavadur. Ar pal a zo reiñ tu d'un toullad a dud mont da genimplijout levrioù ha ne vijent ket gouest da gaout ez-prevez. Ur roll bras a zo bet hini al levraouegoù evit treuzkas an anaoudegezhioù, al lennegezh ha pep elfenn sevenadurel a c'hell bezañ skrivet, pe enrollet, pe lakaet war skeudenn. Koulskoude ez eus bet ijinet meur a vezienn (intentit meur a vedia) evit enderc'hel testennoù, skeudennoù ha ditouroù a bep seurt. Teulioù a vez implijet ivez evit pep a vezienn, un titour pe titourioù ennañ. Bremañ e vez kavet e meur a levraoueg pladennoù (sonerezh pe ditouroù niverel), skeudennoù, oberezhioù arz, bandennoù enrollet, kartennoù (douaroniezh), mikrofichennoù hag all. E fin ar XX$^{vet}$ kantved eo erruet ar cheñchamant bras-mañ p'eo liesseurt roll al levraouegoù ha p'en em gav enno muioc'h-mui a ditouroù diavaez.

## Al levraouegoù brezhonek

Anat a-walc'h eo e vank levraouegoù gouestlet d'ar brezhoneg e Breizh. Bez' ez eus levraouegoù koulskoude e-lec'h ma kaver kornioù gouestlet dezhañ. E Skol-Veur Roazhon II, e CRBC Brest, e Skol an Emsav e Roazhon, en IDBE e Gwengamp, e ti ar vro Kawan, el levraoueg Alain Gérard e Kemper, er Maezioù Frank e Roazhon, e levraoueg keodedel Gwened, en Abati Sant Gwenole e Landevenneg, e KDSK Sant-Ervlan, er rouedad levraouegoù "Terres Atlantiques" e bro Wened.
# Levraoueg Vroadel Kembre

En Aberystwyth emañ Levraoueg Vroadel Kembre, krouet e 1907. Karget eo da zastum ha moulañ kement dihell, skrid pe skeudenn, a denn da Gembre pe d'ar broioù keltiek.

## Istor

En Eisteddfod Genedlaethol Yr Wyddgrug 1873 e krogas ar striv d'he sevel.

## Levrioù

Enni emañ ar skouerenn nemeti eus ar c'hentañ levr moulet e kembraeg, Yn y lhyvyr hwnn (1546), skrivet gant John Price.

## Pennlevraouegerien

* John Ballinger (1909-30)
* William Llewelyn Davies (1930-52)
* Thomas Parry (1953-58)
* E. D. Jones (1958-69)
* David Jenkins (1969-79)
* R. Geraint Gruffydd (1980-85)
* Brynley F. Roberts (1985-1998)
* Andrew Green (1998-2013)
* Aled Gruffydd Jones (2013-2015)
* Linda Tomos (abaoe ar 1añ a viz Du 2015)
* Pedr ap Llwyd (abaoe ar 1 a viz Ebrel 2019)

## Liamm diavaez

* Lec'had ofisiel al levraoueg vroadel

## E Breizh

N'eus netra heñvel e Breizh. Levraouegoù skrivagnerien vrezhonek zo, evel Armañs ar C'halvez, a zo bet kaset di.
# Levraoueg Vroadel Alamagn

Levraoueg Vroadel Alamagn, Deutsche Nationalbibliothek (DNB) en alamaneg, zo diazezet e kêrioù Leipzig ha Frankfurt am Main. Enni e kaver war-dro 30,8 milion a bezhioù, levrioù, kelaouennoù hag all.
Kemeret he deus lec'h an Deutsche Bücherei, savet e 1912 e Leipzig, a oa neuze kêr bennañ ar moullañ en Alamagn, evit dastum kement oberenn a veze moullet en alamaneg. Abalamour ma voe rannet Alamagn e div Stad e 1945 en em gavas an Deutsche Bücherei en Alamagn ar Reter ha digoret e voe ul levraoueg heñvel en Alamagn ar C'hornôg, e Frankfurt, hag anvet e voe an Deutsche Bibliothek. Unanet e voe an div pa voe adunanet Alamagn e 1990, gant an anv Die Deutsche Bibliothek ; e 2006 e voe roet dezhi an anv a zo ganti bremañ, Deutsche Nationalbibliothek.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel (de) (en)

## Notennoù

* ↑ E dibenn 2015, hervez (de) Die Deutsche Nationalbibliothek im Überblick.
* ↑ Geschichte (de)
# Levraouegouriezh

Hentennoù ha teknikoù evit merañ al levraouegoù eo al levraouegouriezh.
Evit he fleustriñ e tleer :
* Anavezout penaos e vez pleustret gant levraouegourien ar memes seurt
* Anavezout hag implij ar reoladoù
Goude dezhi bout kelennet e skolioù arbennik pe dre stajoù, ne c'hell ket bezañ gwelet al levraouegouriezh evel ur skiant, met evel un teknik da dalvezout. An darnvuiañ eus hentennoù ha teknikoù a vez skignet e-touezh al levraouegourien dre ar skiant-prenet.

## Tachennoù al levraouegouriezh

* Katalogañ (a-wechoù katalogadur)
* Mererezh al levraouegoù
* Menegadur
* Urzhiataerezh-teulioù

## Gwelet ivez

* Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù
# Levran Iwerzhon

Levran Iwerzhon (cú faoil en iwerzhoneg “ki bleiz”; Irish wolfhound e saozneg “ki bleiz iwerzhonat”) a zo ur ouenn levran a-orin eus Iwerzhon. Ar ouenn levraned koshañ anavezet eo, hag ivez an hini vrasañ, hag ivez ar ouenn chas vrasañ eus ar bed. Savet e oa bet evit hemolc'hiñ ar bleizi gwechall, bremañ e vez lakaet da hemolc'hiñ kirvi dreist-holl. Kavet e vez meneg eus ar chas-se e mojennoù kozh Iwerzhon, evel an Táin.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Klub ar ouenn en Iwerzhon
# Levraoueg Aleksandria

Levraoueg Aleksandria, savet e 288 kt JK ha diskaret etre 48 kt JK ha 642, a oa levraoueg vrudetañ an Henamzer.

## Pennadoù kar

* Hipatia
# Levraoueg Vroadel Bro-C'hall

Levraoueg Vroadel Bro-C'hall (Bibliothèque nationale de France / BnF hec'h anv gallek ofisiel) zo ul levraoueg e Pariz, kêr-benn Bro-C'hall. Brasañ ha pouezusañ levraoueg ar Stad c'hall eo.
Krouet e oa bet diwar al levraoueg roueel savet dindan ren Charlez V, e 1368. E 1792 e oa deuet al "levraoueg roueel" da vezañ "levraoueg vroadel".
Hervez lezenn e rank an holl diez-embann er Stad c'hall kas d'ar BnF skouerennoù eus kement tra a vez embannet ganto.
E 1996 e voe digoret d'an dud al Levraoueg François-Mitterrand, a zo ur rann eus ar BnF.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar BnF
* Al levraoueg François-Mitterrand
* Lec'hienn al levraoueg niverel Gallica
# Levrig A

Al Levrig A zo anv ur postadur arc'hant er bank.
E 2008 e oa ur gopr 4% d'an arc'hant postet, abaoe Mae 2009 eo 1,75%.

### Istor ar feur

| Deiziad | Feur |
| 1 Eost 2007 | 3,00% |
| 1 C'hwevrer 2008 | 3,50% |
| 1 Eost 2008 | 4,00% |
| 1 C'hwevrer 2009 | 2,50% |
| 1 Mae 2009 | 1,75% |