OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jean Lannes

Jean Lannes, kentañ dug Montebello, ganet d'an 10 a viz Ebrel 1769 e Lectoure (Okitania) ha marvet d'an 31 a viz Mae 1809 war an enezenn Lobau, en Aostria, goude bout gloazet en emgann Essling, a oa ur jeneral gall eus an Dispac'h hag an Impalaeriezh a-raok bout lakaet da Varichal an Impalaeriezh e 1804. Beziet e voe er Pantheon e 1810.
Engouestlet e 1792, e stourmas e Brezel Rousilhon hag e-touez lu Italia evel jeneral Brigadenn, e-lec'h ma voe merzet gant Bonaparte en Emgann Pont Arcole. Diwezhatoc'h e kemeras perzh e brezeladenn Egipt a-raok bout lakaet da jeneral rannarme.
E-pad brezeliadenn Italia (1799-1800) e renas rakward al lu gall. Un trec'h bras a zeuas gantañ en emgann Montebello d'an 9 a viz Mezheven 1800. E spered hag e varregezh stourm a voe kadarnaet e-kerzh emgann Marengo pemp devezh goude. Maodiern hollc'halloudek e teuas da vout e Portugal. E 1804, e voe anvet marichal an Impalaeriezh gant Napoleon hag ar pempvet korf eus lu aodoù ar C'heinvor a voe renet gantañ.
E 1809 e kemeras perzh en eil brezeladenn Aostria, pa voe kemeret Vienna adarre gant ar C'hallaoued. Hogen d'an 22 a viz Mae 1809, e-pad emgann Essling, e tapas Lannes ur boled-kanon tri lur a bouez ouzh e zivc'har. Hag en desped da labour ar vedisined e varvas d'an 31 a viz Mae 1809 da 40 vloaz.
# Jean Le Brun (eskob)

Jean Le Brun a voe eskob Treger eus 1371 da 1378.
Genidik e oa eus Sant-Eganton, e-kichen Pañvrid-ar-Beskont. Kiniad en iliz-veur Dol e oa pa voe anvet da eskob Treger war lerc'h Yves Begaignon.
Embannet en doa reolennoù-diazez e eskopti er bloavezhioù 1371, 1372, ha 1374.
Da vare e eskobiezh e 1371 e voe digoret en Añje an enklask evit santelezhadur Charlez Bleaz.
Er bloaz 1373, Ar Roc'h-Derrien a voe adkemeret gant Beltram Gwesklin digant ar Saozon, hag a voe skarzhet evel-se da vat eus bro Dreger.
Thibaud de Malestroit a bignas war e lerc'h war gador an eskob.

## Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Manuel Godoy

Manuel Godoy y Álvarez de Faria Rios (Badajoz, 1767 - París, 1851) a oa un den uhel ha polítikour spagnol, kentañ ministr Roue Spagn, Carlos IV entre 1792 ha 1797, hag adarre etre 1801 ha 1808. Bez e oa dug la Alcudia ha Sueca, priñs ar Paz, goude marc'hata Peoc'h Basel e 1795, titl a voe disklêriet e-maez al lezenn gant ar roue Fernando VII diwezhatoc'h, ma voe kemeret gant Godoy neuze, hag eñ en harlu, gant an titl italian a briñs Bassano.
Hidalgo a orin, savet d'ar galloud gant ar roue Carlos IV, a roas titloù hag enorioù dezhañ, madoù e-leizh. Ne deuas ket a-benn da virout ouzh aloubadeg Spagn ha dilez Carlos IV. An impalaer gall Napoleon Iañ a rae fae warnañ, dre ma ne oa ket feal a-walc'h dezhañ, evel a welas gant aloubadeg Portugal en 1801, hag ar galv a reas d'en em sevel a-enep Bro-C'hall da vare emgann Jena e 1806.

## E vuhez

Manuel Godoy a oa mab da José de Godoy y Sánchez de los Ríos, ha da Maria Antonia Justa Álvarez de Faria y Sánchez Sarzosa, a orin portugalat.
Ganet e oa d'an 12 a viz Mae 1767, e-barzh calle Santa Lucía, e Badajoz, en un tiegezh paour. Da 17 vloaz ez eas e rejimant gwarded ar roue, hag anvet e voe neuze da vont gant Gwarded ar C'horf, ha kaset da Vadrid evel e vreur. Hennezh avat a voe harluet eus al lez gant ar roue Carlos III dre ma en devoa graet kinnigoù dizonest d'e verc'h-kaer, Maria Luisa Carlotta di Borbone-Parma, priñsez Asturiez.
Un deiz, ma oa oc'h ambroug priñsed Asturiez, war hent Segovia, e winkas e varc'h hag e kouezhas d'an douar. Kenkent ec'h adpignas war e loen, ma sachas evezh ar briñsed warnañ.
Da 21 bloaz e voe kinniget en ofisiel da priñsed Asturiez (titl a veze roet da bennhêr rouaned Spagn). Kaozeal kaer a ouie, ha plijout d'e selaouerien, setu ma savas mignoniezh outañ en danvez-roue Carlos IV, ma teuas da vezañ serc'heg d'e wreg, María Luisa de Borbón-Parma.
D'an 30 a viz Kerzu 1788, 16 deiz goude roueet priñs Asturiez, e voe anvet da gaded er Palez; en miz Mae 1789 e voe anvet da goronel marc'hegiezh, en miz Du 1789 da varc'heg Urzh Santiago, en miz Eost 1790, da gomandour an urzh, en miz C'hwevrer 1791 da eiler-a-gamp, en miz Meurzh da zenjentil al lez, en miz Gouhere da bennletanant ha da varc'heg Kroaz-veur Urzh Carlos III, en 1792 da zug Alcudia gant Meurdez Spagn, en miz Du Urzh ar maoutken Aour, hag e miz Meurzh 1793 penngomandant. Goude-se e vo c'hoazh dug Sueca, markiz Alvarez, aotrou Soto de Roma.

## Sekretour-stad

En 1788, goude anvet Carlos IV da roue Spagn, e voe anvet Godoy da Sekretour-stad, da lavarout eo da bennministr, en 1792, e-lec'h kont Aranda.

## Dimezioù ha bugale

* Pepita Tudó
# Manuel Larramendi

Manuel Garagorri Larramendi, ganet d'ar 25 a viz Kerzu 1690 en Andoain ha marvet d'an 29 a viz Genver 1766 en Azpeitia, a oa ur beleg, skrivagner, yezhour hag istorour euskarat. Labourat a reas evit kas an euskareg war-raok da Vare ar Sklêrijenn. Sellet a reer outañ evel un diaraoger evit al lennegezh euskarek e Gipuzkoa hag evit ar vroadelouriezh euskarat dre vras.
Gantañ e voe roet un doare-skrivañ unvan d'an euskareg ha d'an euskaregerien e roas lorc'h en o yezh ha c'hoant d'he c'has war-raok.
E 1729 e embannas ul levr yezhadur, e spagnoleg, anvet El imposible vencido o Arte de la Lengua Bascongada, hag e 1745 e voe embannet e c'heriadur teiryezhek, spagnoleg, euskareg ha latin, Diccionario trilingüe del Castellano, Bascuence y Latín hag a zeuas da vezañ ul levr-dave evit ar re a skrivas en euskareg war e lerc'h.
# Manuel Pinto da Costa

Manuel Pinto da Costa (ganet d'ar 5 a viz Eost 1937) zo ur politikour eus São Tomé ha Príncipe.
Pa voe dizalc'h ar vro e 1975 e voe dilennet da brezidant gant ar vodadenn vonreizhañ. Addilennet e voe e 1980 hag e 1985 pa ne oa nemet ur strollad politikel (komunour) aotreet e São Tomé ha Príncipe. E 1991 e voe aozet an dilennadeg demokratel kentañ hag ec'h eas ar maout gant Miguel Trovoada. Pinto da Costa a guitaas ar politikerezh neuze e-pad un nebeud bloavezhioù. Distreiñ a reas e 1996 ha lakaat e anv en dilennadeg. Koll a reas anezhe en eil tro ha Trovoada a voe trec'h adarre. E 2001 e kollas a-enep Fradique de Menezes ha ne lakaas ket e anv e dilennadeg 2006.
E miz Eost 2011 e c'hounezas an dilennadeg a-enep Evaristo Carvalho.
g • ka • kePrezidanted São Tomé ha Príncipe :
* Manuel Pinto da Costa · Miguel Trovoada · Fradique de Menezes · Manuel Pinto da Costa · Evaristo Carvalho
# Manuel Leon Hoyos

Manuel Leon Hoyos a zo bet ganet d'an 10 a viz C'hwevrer 1989 e Mec'hiko.
Meurc'hoarier echedoù mec'hikan.
Mestr Etrebroadel eo.
2495 edo e renk Elo e miz Here 2007.

## Liamm diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chess Games
# Manuel II Portugal

Manuel II de Bragança, pe Manuel Maria Filipe Carlos Amélio Luís Miguel Rafael Gabriel Gonzaga Xavier Francisco de Assis Eugénio de Bragança Orleães Sabóia e Saxe-Coburgo-Gotha, a voe roue Portugal e-pad daou vloaz, eus 1908 da 1910. Roue diwezhañ ar vro e oa.

## E vuhez

Mab yaouankañ Carlos Iañ Portugal e oa. E vamm e oa ar briñsez c'hall Amélie d'Orléans. Lazhet e voe e dad hag e vreur henañ gant ar Republikaned en ur gwalldaol ha gloazet e voe Manuel ivez, hag eñ 19 vloaz.
D'ar 4 a viz Here 1910 e rankas tec'hel da Gibraltar, a oa d'ar Saozon. Aleshont ez eas da chom da Vro-Saoz ma skrivas diwar-benn lennegezh Portugal. Eno e varvas e Twickenham e 1932.

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas d'ar briénsez alaman Auguste Viktoria von Hohenzollern.
# Manuel Iañ

Manuel Iañ zo bet anv meur a roue:
* Manuel Iañ Comnenus, Impalaer Bizantion (1143-1180)
* Manuel Iañ Trebizond, Impalaer Trebizond (1228-1263)
* Manuel Iañ Portugal, Roue Portugal (1496-1521)

## Pennad kar

* Manuel II
# Manuel Iañ Portugal

Manuel Iañ (Alcochete, 1469 — Lisboa, 1521) a oa Roue Portugal (1496-1521). Lesanvet e oa o Afortunado pe O Venturoso ("ar c'hlasker chañs").
Kenderv e oa d'ar roue João II ha pa varvas hennezh e pignas war an tron, e 1495.

## Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas.
* Da gentañ gant Izabel Kastilha hag Aragon, infantez Spagn (1470–1498), merc'h henañ Fernando II Aragon hag Izabel ar Gatolikez; ur bugel o doe:
** Miguel da Paz (1498-1500), pennhêr kurunennoù Portugal, Kastilha hag Aragon
* Goude, e 1500, gant e c'hoar-gaer, Maria Kastilha hag Aragon, infantez Spagn (1482-1517); dek bugel o doe:
** João, a voe roue Portugal (1502-1557)
** Isabel (1503-1539), a zimezas da Carlos Iañ Spagn, a voe mamm da Fulup II Spagn
** Beatriz Portugal, Dugez Savoia (1504-1538), dimezet da Charlez III Savoia, Dug Savoia
** Luís, Dug Beja (1506-1555), Konestabl ar Rouantelezh, Priol Urzh Sant Yann Jeruzalem, tad da António, prior do Crato
** Fernando, Dug Guarda (1507-1534), dimezet da Guiomar Coutinho, Kontez Marialva
** Afonso de Portugal, kardinal (1509-1540), arc'heskob Évora ha Lisboa.
** Maria (1511-1513)
** Henrique (1512-1580), kardinal, arc'heskob Braga, Évora ha Lisboa, Inkizitour meur, rejant, ha roue Portugal ;
** Duarte, Dug Guimarães (1515-1540), dimezet da Isabel de Bragança, tad-kuñv da João IV Portugal
** António de Portugal (1516); ne vevas nemet un nebeud deizioù.
* Da drede gant Leonor Aostria (1498-1558), infantez Spagn, c'hoar da Carlos Iañ Spagn, roue Spagn hag impalaer santel:
** Carlos de Portugal (1520-1521), marvet da ur bloaz
** Maria de Portugal (1521-1577), brudet he deskadurezh.
# Manuel Neuer

Manuel Peter Neuer, bet ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1986 e Gelsenkirchen (Alamagn), a zo ur melldroader etrebroadel alaman.
Diwaller-pal e bost dezhañ war an dachenn, c'hoariet en devoa evit FC Schalke 04 eus 2006 da 2011 a-raok mont da FC Bayern München.
Dilennet eo bet da wellañ diwaller-pal ar bloavezh 2013 gant an IFFHS, o kemer lec'h ar c'hoarier spagnol Iker Casillas bet loreet pemp gwech diouzh renk.

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en deus perzh e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 2010 bet aozet e Suafrika ma voe ranket skipailh broadel Alamagn da drivet,
* Kib vell-droad ar bed 2014 bet aozet e Brazil ma'z eo aet ar maout gant skipailh Alamagn evit ar pedervet gwech. Deroet eo bet ar Vaneg aour dezhañ, bet krouet da c'hoprañ gwellañ diwaller-pal ar genstrivadeg.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Manuel Neuer
* ↑ Priz Lev Yachin kent.
# Manuel Kastilha

Manuel Kastilha (1234-1283) a oa un den uhel eus Kastilha, hag aotrou Villena, Escalona, Peñafiel, Elche, Santa Olalla, Agreda, Roa, Cuéllar, Chinchilla, Aspe ha Beas.

## E dud

Mab e oa da Fernando III Kastilha ha da Beatriz Suabia. E dad a oa mab da Alfonso IX León ha d'ar rouanez Berenguela Kastilha. E vamm a oa merc'h d'ar roue Alfonso VIII Kastilha, ha pa oa marvet he breur Enrique Iañ Kastilha, roue war-lerc'h o zad, he devoa dilezet ar gurunenn a oa dezhi dre wir a hêrez. He zad Fulup Suabia, a oa Roue ar Romaned ha dug Suabia, hag he mamm a oa ur briñsez vizantat, Irene Ángelo, merc'h da Isaac II Angelos, Impalaer Bizantion.

## E vuhez

Bez e voe alférez ar roue (1258-1277) ha mevel-meur (1279-1282), e-pad ren Alfonso el Sabio, hag adelantado mayor Murcia
# Marimbula

Ar marimbula zo ur seurt marimba eus Kuba.

## Liamm diavaez

* Kentel seniñ
# Marin County

Marin County (distaget məˈrɪn ˈkaʊntɪ) zo ur gontelezh eus Kalifornia e Stadoù-Unanet Amerika, en norzh da San Francisco. San Rafael eo ar gêr-benn.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marin Mersenne

Marin Mersenne, ganet en Oizé, Sarthe, d'an 8 a viz Gwengolo 1588, marvet e Pariz d'ar 1añ a viz Gwengolo 1648, a oa ul lean gall eus urzh ar Vinimed, ul lenneg, ur matematikour hag ur prederour. Gantañ a voe savet lezennoù kentañ an akoustik a voe staget e anv outo e-pad pell ; d'ar memes koulz ha Galileo Galilei e tiazezas lezenn lamm ar c'horfoù er goullo. Lavaret a rae De Waard diwar e benn e oa sekretour lenneien Europa e amzer.

## Notennoù

* ↑ (fr) Robert Lenoble : Quelques aspects d'une révolution scientifique
# Marina

Marina zo un anv-badez latin, italianek, ha slavek, roet d'ar merc'hed, deuet eus an anv latin « Marinus », evel an anv-badez italianek Marino, roet d'ar baotred.

## Adstummoù

* Marine e galleg, ha Marinella.

## Yezhoù arall

* Maryna, e poloneg,
* Марина (Marina), e bulgareg ha ruseg,
* Marina en italianeg, roumaneg, svedeg

## Tud
### Sentezed

* Santa Marina (Marino), leanez gwisket evel ul lean hag anvet Marino.
* Santa Marina (Margherita), gwerc'hez ha merzherez en Antiochia di Pisidia en IIIde kantved, lidet d'an 20 a viz Gouhere
* Santez Marina Ourense, gwerc'hez ha merzherez en Ourense, e Galiza, lidet d'an 18 a viz Gouhere
* Santez Marina Omura, gwerc'hez ha merzherez e Japan er XVIIvet kantved, lidet d'an 28 a viz Gwengolo
* Marina di Spoleto, gwenvidigez, en XIIIvet kantved, lidet d'an 18 a viz Mezheven.

### Tud all

* Marina, kanerez ar strollad Marousse
* Marina Berlusconi, politikourez italian ha merc'h he zad
* Marina Berti, aktourez italian
** he merc'h Marina Giordana, aktourez italian
* Marina Foïs, aktourez c'hall
* Marina Langner, aktourez alaman, berrik he brud
* Marina Malfatti, aktourez italian
* Marina Raskova (1912-1943), nijerez vilourel soviedel
* Marina Tsvetaieva, barzhez rus
* Marina Vénache, kanerez c'hall
* Marina Vlady, aktourez c'hall

## Pennad kar

* Marino
# Marilyn Chambers

Marilyn Chambers (22 a viz Ebrel 1952 e Westport (Connecticut) - 12 a viz Ebrel 2009 e Los Angeles) a oa un aktourez amerikan. C'hoari a reas dreist-holl e filmoù pornografek.

## He buhez

Dont a reas da vezañ brudet a-drugarez d'he ferzh er film Behind the Green Door (1972). Reuz a savas tro-dro d'ar film, dre ma oa ennañ, hag evit ar wech kentañ, un aktourez wenn oc'h ober karantez gant un aktour du. C'hoari a reas ivez e-barzh ur film pornografek brudet all anvet Insatiable (1980). Ar vaouez kentañ o tapout brud hag o c'hounit he zamm bara a-drugarez d' he ferzhioù e filmoù pornografek e voe. Marilyn Chambers a reas berzh ivez e bed ar sonerezh, gant he fladenn vihan disko anvet Benihana e 1976. E 1977 e c'hoaris rol pennañ ar film Rage gant David Cronenberg. He ferzh nemetañ en ur film nann pornografek e voe. Etre 1975 ha 1985 e voe dimezet gant Chuck Traynor, hag a oa bet gwaz un aktourez filmoù pornografek all, Linda Lovelace hec'h anv. Da vare dilennadegoù prezidant ar Stadoù-Unanet e 2004 e lakaas hec'h anv da vezañ besprezidantez Personal Choice Party. Ezel e oa eus AVN Hall of Fame.

### Liamm diavaez

* Marilyn Chambers : lec'hienn ofisiel
* Marilyn Chambers war Imdb
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marin

Marin zo un anv-badez gallek ha kroatek, deuet eus an anv-badez latin Marinus. Un anv-tiegezh eo ivez e meur a yezh.

## Eilstummoù

* Marine, Marina evit ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Marinus, e latin hag izelvroeg
* Marino en italianeg

## Tud
### Anv-badez

* Marin Držić, skrivagner kroat (1508-1567)
* Marin Mersenne (1588-1648), matematikour gall
* Marin Duval (1625-1699), protestant gall divroet da Amerika
* Marin Marais (1656-1728), sonaozour gall
* Marin Molliard (1866-1944), louzawour gall
* Marin Karmitz, filmaozer gall (ganet en 1938)
* Marin Barleti (1450-1512 pe 1513), humanour albanat
* Marin-Marie (1901-1987), livour gall bet o chom en inizi Kalzenez
* Marin Čilić (g. e 1988), c'hoarier tennis kroat

### Anv-tiegezh

* Jean Marin (1909-1995) , pe Yves Morvan, kazetenner ha rezistant breizhat
* Luis Marín Sabater (1906-1974), melldroader euskarat
* Bruno Marin (g. e 1963), melldroader breizhat
* Marko Marin (g. e 1989), melldroader alaman
* Sanna Marin (g. e 1985), kentañ ministrez Finland

## Lec'hioù

* Saint-Marin, anv gallek San Marino, republik dizalc'h en Italia.

### Bro-C'hall

* Marin, gwechall kumun en Aveyron, hiziv e-barzh Sainte-Croix
* Marin, kumun e Chablais (Haute-Savoie)

### Galiza

* Marín : ur porzh

### Martinik

* Le Marin, kumun e departamant Martinik

### Stadoù-Unanet

* Marin County, en Kalifornia

### Suis

* Marin-Epagnier, ar gumun ma oa La Tène.

## Traoù all

* Marin zo un anv-kadarn gallek, martolod e brezhoneg
** Le Marin, sizhunieg embannet gant Stroll Ouest-France e Roazhon.
* Marin zo un anv-gwan gallek, morel pe morek e brezhoneg

## Pennadoù kar

* Marinus
* Marino
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Marin-Epagnier

Marin-Epagnier :
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Neuchâtel |
| Distrig | distrig Neuchâtel |
| Yezh ofisiel | galleg |
| Niv. OFS | 6457 |
| Kod post | 2074 |
| Maer | [] |
| (Amzer gefridi) | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 01′ Norzh 7° 01′ Reter / 47.01, 7.01 |
| Uhelder | 450 metr |
| Gorread | 3,26 km² |
| kemmañ |
Ur gumun gozh eus Suis eo Marin-Epagnier, e kanton Neuchâtel, war lez Lenn Neuchâtel. Abaoe ar 1$^{añ}$ a viz Genver 2009 eo bodet gant Thielle-Wavre evit ober kumun La Tène. Eno emañ al lec'h anvet La Tène, hag a zo brudet e-metoù an arkeologourien.
# Les Éclaireurs

Les Éclaireurs zo un enezeg vihan e reter Douar an Tan hag e penn reter bae Ushuaia en Arc'hantina. Anvet eo bet evel-se gant ar Luis Fernando Martial, kabiten ar fourgadenn La Romanche e Gwengolo 1882.
Kashuna a vez lavaret eus an enezeg ivez. Meur a enezennig zo, unan anezho zo anvet Los Lobos, ha warni morvaouted .

## Tour-tan

Un tour-tan zo war e penn reter unan eus an inizi, savet e 1920. Emgefre eo ha mont a ra en-dro gant tredan an heol.
Gweladennet e vez an tour-tan gant bagoù o tont eus Ushuaia. Anavezet eo evel Faro del fin del mundo (Tour-tan Penn ar Bed) en Arc'hantina. Droukvesk a vez alies etre hennezh hag un tour-tan arall, hini San Juan de Salvamento en Isla de los Estados, pelloc'h er reter, e Patagonia, hag a zo meneget en ur romant gant Jules Verne
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lesaka

Lesaka (stumm euskarek ofisiel, Lesaca hervez ar stumm spagnolekaet) zo ur gumun e rann euskarek Nafarroa, er Pireneoù, en Euskal Herria. 2 665 a dud o chom eno e 2004 .

## Poblañs

Emdroadur ar boblañs :
| 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 2 728 | 2 760 | 2 737 | 2 681 | 2 666 | 2 665 | 2 692 | 2 663 | 2 680 | 2 736 | 2 770 |
| Dihelloù: Lesaka hag Instituto de estadística de Navarra |||||||||||

## Liammoù

* https://web.archive.org/web/20071221095927/http://www.lesaka.net/eu/
# Lesanv

Ul lesanv zo un anv roet d'un den gant an dud all en desped dezhañ.
E Henroma e oa tra ordinal kaout ul lesanv, ha cognomen a veze graet eus se.

## Gwelout ivez

* anv-pluenn
# Les Épingles

Les Épingles zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1888.
Adembannet e voe en dastumad La Main gauche e 1889.

## Lenn

* Wikisource - Les Épingles
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Lesa

Lesa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Lesbia (genad)

Lesbia :
| Lesbia nuna, luc'hskeudennet e Butterfly World of Florida (Coconut Creek, Florida, SUA). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Lesbiinae |
| Anv skiantel ||
| Lesbia Lesson, 1833 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lesbia zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Lesbia nuna
** L. n. aureliae, gouldii, gracilis, huallagae, nuna ha pallidiventris,
* Lesbia victoriae
** L. v. berlepschi, juliae ha victoriae.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, nav (9) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Lesbia (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Gwengolo 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lesbianiezh

Lesbianiezh, pe lesbianelezh a vez lavaret eus an heñvelrevelezh etre maouezed, da lâret eo maouezed a gar pe a glask kaout darempredoù reizhel gant maouezed all. "Lesbianed" a reer e brezhoneg eus seurt maouezed.

## Orin

Dont a ra ar ger diwar anv enez Lesbos (gresianeg Λέσβος) e Gres ma oa genidik anezhi ar varzhez Sappho hag a skrive barzhonegoù-karantez da vaouezed all. Gwechall e veze implijet kentoc'h an termen "safegezh" diwar anv ar varzhez brudet-se, evit ober dave d'al lesbianiezh. Hervez ar skridoù kozh e veze kelennet merc'hed yaouank gant Sappho. N'eus ket deuet kalz barzhonegoù dimp anezhi, met er re a anavezomp ez eus kaoz eus buhez pemdez ar merc'hed, o darempredoù, o lidadurioù. Pouezañ a ra Sappho war kened ar merc'hed yaouank hag embann a ra he c'harantez outo.
A-raok dibenn an XIX$^{vet}$ kantved e veze lavaret « lesbian » eus kement tra a zeue eus Enez Lesbos, ar gwin lesbian dreist-holl.
Anv eus lesbianiezh a vez abaoe 1844 da vihanañ E 2008 o deus klasket tud an enez lakaat justis Gres da verzañ ober an anv « lesbian » eus tud an enez hepken, hogen tro-wenn a rejont. Dezho e oa « un dismegañs en o c'heñver dre ar bed ».

## Tric'horn

* Implijet e veze e kampoù-bac'h an Nazied an tric'horn du evit merkañ ar maouezed dizereat evit er gevredigezh, en o zouez meur a lesbian. Implijet e vez hiziv an tric'horn du evel arouez al lesbianelezh dres evel ma vez implijet an tric'horn roz evel arouez an heñvelrevelezh etre paotred.
* E meur a lec'h ma vez kastizet gant al lezenn an heñvelrevelezh etre paotred pe c'hoazh gant ar relijionoù a laka an darempredoù reizhel etre paotred da bec'hed ne vez meneg ebet eus seurt darempredoù karantezel etre maouezed. N'eo ket dre ma vezont kavet mat met kentoc'h peogwir ne vez ket dalc'het kement a gont eus ar maouezed evit eus ar baotred dre vras rak ar maouzed heñvelrevel n'o deus ket an hevelep gwirioù hag an dud arallrevel — ne c'hellont ket eurediñ, da skouer — er broioù ma vez difennet kemend-all ouzh ar baotred heñvelrevel.
* Deux amies Toulouse-Lautrec, 1894-1895
* Lesbianed
* Die Freundin ("ar mignonezed)" Kelaouenn lesbianed, Berlin, 1924-1933
* Sappho e Lesbos John William Godward, 1904

## Notennoù

* 1 2 Geriadur Ménard p. 788a.
* ↑ Kinniget gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ op. cit. p.1214b.
* ↑ Testeniekaet abaoe 1844 eo ar ger lesbianisme e galleg hervez ar geriadur Le Robert.
* ↑ Lesbos locals lose lesbian appeal, BBC News Europe [22 Gouhere 2008].

## Gwelet ivez

* Heñvelrevelezh
* Gae
* LGBT
* Divrevelezh
* Arallrevelezh
* Dimezelled Langollen
a vo kavet e Wikimedia Commons.