OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yuzev-portugaleg

Ur yezh romanek eo ar yuzev-portugaleg bet komzet gwechall gant ar Yuzevion eus Portugal.
Levezonet he doa ar yezh-mañ kement ar yuzev-spagnoleg goude ma oa bet skarzhet ar Yuzevion eus Spagn hag ivez ar papiamentoeg hag ar saramakeg dre ma oa bet Yuzevion etre an dud a werzhe hag a brene sklaved.
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù yuzevek
* Yezhoù yuzev-romanek
* Portugaleg
Yezhoù yuzev (kemmañ) :
| Afro-Aziatek |||
| Hebraeg | (marevezh): Bibl | Mishnaeg | Krennamzer | Modern |
| (rannyezhoù): Ashkenazed | Sefaraded | Yemeniteg | Sananeg | Tiberieg | Mizraheg | |
| Yuzev-aramaeg (Aramaeg) : Barzaneg | Houlaolaeg | Denieg | Didaneg | Nochaneg || |
| Yuzev-arabeg (Arabeg) : Arabeg yuzev-irakek | Arabeg yuzev-marokek | Arabeg yuzev-yemenek | Yuzevarabeg Libia | Yuzevarabeg Tunizia || |
| Re all : Kouchiteg : | Kayleg | Kwareg | Kailigneg | Re all : Kouchiteg : | Kayleg | Kwareg | Kailigneg | Berbereg : Yuzev-berbereg | Berbereg : Yuzev-berbereg |
| Indezeuropeg |||
| Yidicheg (Alamaneg) : Nat'l Yiddish Book Ctr. | YIVO | C'hoariva Yiddish | Yeshivish | Yinglish | Klezmer-loshn || |
| Yuzev-romaneg : Yuzev-katalaneg | Italkieg | Ladinoeg | La‘az | Yuzev-okitaneg | Zarfateg | Yuzev-portugaleg | Yuzev-aragoneg | Tetuani || |
| Yuzev-Perseg (Aryaneg) : | Bouc'horeg | Djouhourieg | Dzhidieg | Yuzev-Hamedaneg | Yuzev-Golpayganeg | Yuzev-Chirazeg |
| Yuzev -Esfahaneg | Yuzev -Kermaneg | Yuzev -Kashaneg | Yuzev -Borujerdeg | |
| Yuzev -Khunsareg | Yuzev -Kurdeg | Yuzev -Yazdeg | Yuzev -Nehevandeg | |
| Re all: Yevaneg (Gresianeg) | Knaneg (Yezhoù slavek) | Yuzev-marateg (Indezaryaneg) || |
| Altaeg | Dravideg | Kartvelianeg |
| Krimtchakeg | Karaimeg | Yuzev-malayalameg | Grouzineg |
# Vini ultramarina

Vini ultramarina :
| Vini ultramarina, treset gant Keulemans. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Vini (spesad) |
| Anv skiantel ||
| Vini ultramarina (Kuhl, 1820) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini ultramarina a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacus ultramarinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant al loenoniour alaman Heinrich Kuhl (1797-1821).

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Inizi Markiz (koadeier menezioù Nuku Hiva hag Ua Pou).

## Liammoù diavaez

* (en) Vini ultramarina war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vini ultramarina war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Vini ultramarina war al lec'hienn Avibase.
# Vini australis

Vini australis :
| Vini australis, luc'hskeudennet e Tonga. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Vini (spesad) |
| Anv skiantel ||
| Vini australis (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini australis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacus australis (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha frouezh.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Samoa, en inizi Lau, e Tonga hag en inizi tost kreisteiz-kreiz Polinezia.

## Liammoù diavaez

* (en) Vini australis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vini australis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Vini australis war al lec'hienn Avibase.
# Vini kuhlii

Vini kuhlii :
| Vini kuhlii, treset gant Lesson (1831). En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Vini (spesad) |
| Anv skiantel ||
| Vini kuhlii (Vigors, 1824) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini kuhlii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacula Kuhlii (kentanv) da gentañ-penn (e 1824) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) : dougen a ra anv al loenoniour alaman Heinrich Kuhl (1797-1821).

## Boued

Bevañ a ra diwar sun-bleuñv.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e hanternoz Inizi al Linenn (Kiritimati, Rimitara, Tabuaeran, Teraina).

## Liammoù diavaez

* (en) Vini kuhlii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vini kuhlii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Vini kuhlii war al lec'hienn Avibase.
# Vini peruviana

Vini peruviana :
| Vini peruviana, luc'hskeudennet e Rangiroa (Inizi Tuamotu, Polinezia Frañs). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Vini (spesad) |
| Anv skiantel ||
| Vini peruviana (Müller, 1776) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini peruviana a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Psittacus peruvianus (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha sun-bleuñv.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Inizi ar Gevredigezh, Inizi Cook hag e kornôg Inizi Tuamotu.

## Liammoù diavaez

* (en) Vini peruviana war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vini peruviana war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Vini peruviana war al lec'hienn Avibase.
# Vini stepheni

Vini stepheni :
| Vini stepheni, treset gant Grønvold (1913). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Genad : | Vini (spesad) |
| Anv skiantel ||
| Vini stepheni (North, 1908) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini stepheni a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Psittaculidae.
Anvet e voe Calliptilus ? stepheni (kentanv) da gentañ-penn (e 1908) gant an evnoniour aostralian Alfred John North (1855-1917) : dougen a ra anv ar c'himiour hag an dastumer aostralian Alfred Ernest Stephen (1879-1961).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, larved amprevaned, pollen, sun-bleuñv peurgetket.

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Enez Henderson (Inizi Pitcairn, Rouantelezh-Unanet).

## Liammoù diavaez

* (en) Vini stepheni el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Vini stepheni e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Vini stepheni el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Vini stepheni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Viniegra de Arriba

Viniegra de Arriba zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Vino

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar ger vino a c'hell bezañ :
* Ar ger evit "gwin" e meur a yezh, en o zouez ar rusianeg hag an esperanteg
* Lesanv ar marc'hhouarnour Aleksandr Vinokourov
# Viniegra de Abajo

Viniegra de Abajo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Torrecilla de los Ángeles

Torrecilla de los Ángeles zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Torrecilla del Monte

Torrecilla del Monte zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Torrecilla del Rebollar

Torrecilla del Rebollar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Torrecuadrada de Molina

Torrecuadrada de Molina zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Torrecilla sobre Alesanco

Torrecilla sobre Alesanco zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
# Torrecillas de la Tiesa

Torrecillas de la Tiesa zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Torrecuadradilla

Torrecuadradilla zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Torrecuso

Torrecuso zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Torrecilla del Pinar

{databox}}
Torrecilla del Pinar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Torrecilla en Cameros

Torrecilla en Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
# Zuiderzee

Ar Zuiderzee (distaget e nederlandeg), Sudersee e frizeg, a oa ur pleg-mor bras en Izelvroioù a zo bet serret ouzh ar mor e 1932 gant ur stankell (Afsluitdijk e nederlandeg, Ôfslútdyk e frizeg) ha disec'het evit lod.
IJsselmeer a reer eus al ledennad dour zo chomet e-lec'h ar Zuiderzee.
# Zuglio

Zuglio zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Udine e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.
# Zuheros

Zuheros zo ur gumun eus proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
# Zuia

Zuia (Zuya e spagnoleg, diofisiel) zo ur gêr hag ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.

## Gerdarzh

Dont a rafe an anv Zuia eus an anv kozh Zubiurrutia ("ar pont pell").

## Kumunioù all

Trizek kumun a zo bodet enni:
* Ametzaga (Zuia)
* Aperregi, anvet "Aperregui" e spagnoleg (diofisiel)
* Aretxaga
* Bitoriano, anvet "Vitoriano" e spagnoleg (diof.)
* Domaikia, anvet "Domaiquia" e spagnoleg (diof.)
* Gilierna ("Guillerna" e spagnoleg ha "Gilierna-Guillerna" ent-ofisiel)
* Jugo
* Lukiano, anvet "Luquiano" e spagnoleg (diof.)
* Markina, anvet "Marquina" e spagnoleg (diof.)
* Murgia, pennkêr
* Sarria
* Zarate ("Zárate" e spagnoleg, diof.)
* Zuia ("Amézaga de Zuya" e spagnoleg, diof.)
Div gêriadenn n'o deus kuzul ebet: Altube ha Ziorraga
# Zugspitze

Ar Zugspitze zo ur menez en Alpoù Alamagn. Ar menez uhelañ eo en Alamagn, gant 2 962 vetr uhelder. En aradennad Wetterstein emañ, er su da gêr Garmisch-Partenkirchen, ha tremen a ra an harzoù etre Alamagn hag Aostria drezañ ivez. Ouzh torioù ar Zugspitze ez eus teir skorneg a zo e-touez ar re vrasañ en Alamagn : Schneeferner an hanternoz, 30,7 hektar he gorread, an Höllentalferner, 24,7 hektar he gorread, ha Schneeferner ar c'hreisteiz, 8,4 hektar he gorread.
An den kentañ a dizhas ar Zugspitze e voe Josef Naus, skoazellet gant daou zen all, Maier ha Johann Georg Tauschl, hag a bignas betek kern ar menez d'ar 27 a viz Eost 1820.
Er goañv e vez kalz a dud o taremprediñ ar Zugspitze da skiañ war e dorioù, dreist-holl e tu ar c'hreisteiz, er Zugspitzplatt.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Zuidhorn

Zuidhorn (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Groningen en Izelvroioù. E 1990 e voe kresket ar gumun, pa voe kendeuzet gant Oldehove, Grijpskerk hag Aduard. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Aalsum, Aduard, Balmahuizen, Barnwerd, Briltil, De Kampen, De Poffert, De Ruigewaard, Den Ham, Den Horn, Diepswal, Electra, Englum, Fransum, Frytum, Gaaikemadijk, Gaaikemaweer, Gaarkeuken, Grijpskerk, Heereburen, Hoekje, Hoogemeeden, Humsterland, Ikum, Kenwerd, Kommerzijl, Korhorn, Lagemeeden, Lammerburen, Lauwerzijl, Niehove, Nieuwklap, Niezijl, Noorderburen, Noordhorn, Noordhornerga, Noordhornertolhek, Okswerd, Oldehove, Pama, Pieterzijl, Ruigezand, Saaksum, Selwerd, Spanjaardsdijk, Steentil, Visvliet, Wierumerschouw ha Zuidhorn.

## Transportoù

Daou di-gar a zo : Zuidhorn ha Grijpskerk ma c'haller tapout an tren da vont da Groningen ha da Leeuwarden.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Zuidhorn ez eus 17 dileuriad :
* CDA : 4 dileuriad
* PvdA : 4 dileuriad
* ChristenUnie : 4 dileuriad
* GroenLinks : 3 dileuriad
* VVD : 2 zileuriad

## Dasparzh ar boblañs (sifroù miz Genver 2008)

| Anv | Annezidi |
| Aduard | 2.360 |
| Briltil | 442 |
| Den Ham | 263 |
| Den Horn | 425 |
| Grijpskerk | 2.809 |
| Kommerzijl | 592 |
| Lauwerzijl | 224 |
| Niehove | 294 |
| Niezijl | 475 |
| Noordhorn | 1.584 |
| Oldehove | 1.648 |
| Pieterzijl | 224 |
| Saaksum | 107 |
| Visvliet | 367 |
| Zuidhorn | 6.559 |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# William Sharp

William Sharp zo anv meur a zen.
* William Sharp (1749–1824), engraver saoz
* William Sharp (1803–1875), livour saoz, o chom e Boston, Massachusetts
* William Sharp (1855–1905), pe Fiona MacLeod, barzh skos.
Hag ivez:

## Pennad kar

* William Sharpe
# William Tubman

William Vacanarat Shadrach Tubman (29 a viz Du 1895, Harper - 23 a viz Gouere 1971, Londrez) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro (1944-1971).
Kregiñ a reas gant ar politikerezh o vont da senedour kontelezh Maryland e 1923 ha stourm a reas evit difenn gwirioù an henvroidi. Dilennet e voe da brezidant e 1943 ha kregiñ gant e garg d'an 3 a viz Genver 1944. Daoust ma oa staliet soudarded amerikan er vro abaoe 1942 n'eo nemet d'ar 27 a viz Genver 1944 ma voe disklêriet ar brezel gant Liberia ouzh Alamagn ha Japan. Asantiñ a reas Tubman skarzhañ ar geodedourien alaman diouzh ar vro daoust ma oa kreñv o fouez ekonomikel evit Liberia.
Goude ar brezel e kasas da benn vat ur programm diorren ekonomikel, pezh a lakaas ar vro da vont war vodernaat. Savet e voe hentoù, hentoù-houarn, ospitalioù hag ensavadurioù all.
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# William Windsor (gavr)

William "Billy" Windsor I zo ur c'havr kashmireg a oa korporal e kentañ batailhon arme Breizh-Veur, e batailhon ar Royal Welsh etre 2001 ha 2009. Neuze e voe kaset d'ar Whipsnade Zoo. Hiziv eo bet kemeret lec'h William Windsor I gant William Windsor II.
# William Wallace

Sir William Wallace, ganet e-tro 1270 en Ach na Feàrna (Bro-Skos), ha lakaet d'ar marv d'an 22 a viz Eost 1305, e Smithfield, e Londrez (Bro-Saoz) a oa ur marc'heg ha brogarour skosat hag a stourmas da zifenn e vro a-enep da Vro-Saoz.
Gant Andrew Moray e oa Wallace en emgann Pont Sruighlea, d'an 11 a viz Gwengolo 1297, ma voe faezhet an arme saoz gante.
Lakaet e voe e penn an armeoù skos betek emgann an Eaglais Bhreac e Gouhere 1298. E miz Eost 1305 e voe prizoniet Wallace e Baile Rob Ruaidh e-tal Glasc'ho ha deroet d'ar roue saoz Edward Iañ. Neuze e voe krouget, ruzet e gorf, dibezhiet (Hanged, drawn and quartered), dre ma oa bet treitour ha torfedour hervez ar roue saoz.

## Arroudennoù

* “Dico Tibi Verum, Libertas Optima Rerum: Nunquam Servili Sub Nexu Vivito, Fili (Ar wirionez a lavaran dit Mab, ar Frankiz eo ar pep gwellañ eus ar pezh a c'haller gounit. Neuze 'ta, na vev biken e Kabestr ar Sklavelezh.)
# William Wallace Wotherspoon

William Wallace Wotherspoon (New York, 28 a viz Here 1821 – Utica, Stad New York, 11 a viz Here 1888) a oa ul livour stadunanat brudet dre e daolennoù a ziskoueze dremmvroioù e White Mountains New Hampshire. Gant dremmvroioù er Bed Kozh e voe awenet ivez.

## Buhez

E 1821 e oa bet ganet William W. Wotherspoon e New York, mab d'ur marc'hadour a orin skosat a lezas e stal gant e vab pa varvas.
E deroù ar bloavezhioù 1840 e studias al livouriezh en National Academy of Design (NAD) e New York, ma lakaas lies taolennoù war ziskouez betek diwezh ar bloavezhioù 1880. Meur a daolenn a livas e White Mountains New Hampshire betek 1848, ar bloaz ma voe dilennet da ezel an NAD, d'e 27 vloaz.
E-pad meur a vloaz adalek 1849 e veajas dre Europa evit studiañ livouriezh ar Bed Kozh. Meur a weledva e Bro-Skos a voe diskouezet gantañ en NAD e 1849 ha 1850. E Roma edo o chom er bloaz 1851, a-raok distreiñ da SUA e 1852. Meur a zremmvro italian a ziskouezas en NDA er bloazioù goude.
Daoust dezhañ bezañ beuzet gant aferioù bras ar stal en devoa bet da hêrezh e kendalc'has gant e vicher a livour ; e meur a lec'h en SUA e veze lakaet e oberennoù war ziskouez : en NAD hag en American Art-Union e New York, er Pennsylvania Academy of the Fine Arts e Philadelphia (1855), er Washington Art Association e Washington, D.C. (1857) hag er Brooklyn Art Association e Brooklyn (1871).
Taolennoù liesdoare a lakaas en NAD e 1870 : dremmvroioù e Shelbourne, New Hampshire, hag e korn-bro Brindisi en Italia, koulz hag un dresadenn graet gant glaouennoù a ziskoueze Kaero en Egipt, ar pezh a laka da soñjal e oa bet eno endra edo e Roma.
Goude e zistro da New York ec'h emezelas en Artists' Benevolent Fund, un aozadur hag a sikoure an arzourien n'o devoa ket graet berzh bras gant o labour. Kelenn al livouriezh a eure ivez, unan eus e skoliadezed o vezañ Eliza Pratt Greatorex
Levezonet-bras gant an Hudson River School e oa oberennoù W. W. Wotherspoon, en e labour er White Mountains peurgetket ; korn-bro Litchfield Hills e Connecticut a lakaas alies war al lien ivez.
D'an 11 a viz Here 1888 e varvas al livour, oadet a 67 vloaz, en Utica, kêr-benn kontelezh Oneida e stad New York.

## Levrlennadur

* (en) Austin, Robert Michael. Artists of the Litchfield Hills. Athens : Waterbury : Mattatuck Historical Society, 2003 (ISBN 9780820325699)
* (en) Eldredge, Charles C. & Southeastern Art Museum Directors Consortium. Tales from the Easel: American Narrative Paintings from Southeastern Museums, Circa 1800-1950. Athens : University of Georgia Press, 2004, p. 202 (ISBN 9780820325699)

## Liammoù diavaez

* (en) 'ArtNet'. Kavet : 22/10/2023.
* (en) 'NAD'. Kavet : 22/10/2023.
* (fr) (en) 'Galerie Molinas'. Kavet : 22/10/2023.

## Notennoù

* ↑ (en) 'The Spectator, 18 Mae 1850. Kavet : 22/10/2023.
* 1 2 3 Eldredge, op. cit.
* ↑ Austin, op. cit.
# William Sharpe

William Sharpe zo anv meur a zen.
* William Sharpe (gouarnour) (fl. 1710), gouarnour Barbados
* William F. Sharpe (ganet e 1934), armerzhour ha Priz Nobel an Armerzh e 1990
# William Styron

William Styron zo ur skrivagner stadunanat ganet e Newport d'an 11 a viz Even 1925.
E-touez e oberennoù brudetañ emañ Sophie's choice (dibab Sophie) ha Lie down in darkness (gourvez en deñvalijenn).
Gounezet e voe gantañ priz Pulitzer 1968.
Marvet eo d'ar 1añ a viz Du 2006.
# William Vainqueur

William Vainqueur a zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'an 19 a viz Du 1988 e Neuilly-sur-Marne. Kreizer eo e skipailh mell-droad Naoned.
Stummet gant an FK Naoned, c'hoariet en doa evit ar wech kentañ e Ligue 1 d'an 18 a viz C'hwevrer 2007 e-pad ar c'hrogad OM-Naoned (0-0) gant Bocundji Ca en e gichen.
C'hwitet en doa e stummadur pa oa e kreizenn bleustriñ an AJ Auxerre, mont a reas neuze e skipailh Bussy-Saint-Georges, 'kostez Pariz. Aze e wello an FK Naoned anezhañ. E miz Mae 2007, e sin William Vainqueur e c'hevrad labour kentañ gant an FK Naoned evit 3 bloaz. Gloazet eo er glin e penn kentañ ar bloavezh 2007/08 e-kerzh ur staj gant Skipailh Frañs dindan 19 vloaz. Ne zistroio gant skipailh kentañ an FK Naoned nemet d'an 2 a viz C'hwevrer 2008 e-pad ur c'hrogad evit Kib Frañs a-enep Sedan, hep bezañ c'hoariet.
# Y Bers

Y Bers (Bersham e saozneg) zo ur ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. Emañ er gwalarn da gêriadenn Rhostyllen.
Pouezus eo bet Y Bers en istor an Dispac'h Greantel e Kembre, abalamour da labour an houarn a veze graet eno. En Y Bers e oa labouradegoù ma voe kroget da broduiñ houarn adalek 1670 ha lec'h ma voe savet e labouradeg gant John Wilkinson e 1761. E-pad pell e oa kornad Y Bers unan eus al lec'hioù er bed ma veze produet ar muiañ a houarn. Ur mirdi zo bremañ hag a gont an istor-se. E kêriadenn Rhostyllen, e-kichen, e oa mengleuz glaou Glanyrafon (anvet Bersham Colliery e saozneg).
Tremen a ra Kleuz Offa dre ur c'hoad, Coed Plas Power, a zo e-kichen Y Bers, war lez an Afon Clywedog.
# Y Barri

Penn-lec'h Bro Morgannwg eo kêr Y Barri (Barry e saozneg) e kreisteiz Kembre, 50 000 bennak a dud enni.

## An anv

Dont a ra an anv eus an anv-tiegezh norman de Barry, un anv kemeret diwar anv kozh al lec'h, savet diwar ur sant brezhon Barrwg.

## Kêriadennoù

Stag ouzh Y Barri emañ ar c'hêriadennoù-mañ:
* Ynys y Barri
* Tregatwg

## Monumantoù

Dismantroù ur c'hastell norman zo:
* Castell y Barri

## Aerborzh

Tost dezhi emañ aerborzh etrevroadel Kêrdiz.

## Eisteddfod Genedlaethol

Div wech eo bet an Eisteddfod Genedlaethol er Barri : e 1920 hag e 1968.
Llangan • Llansanwyr • Llanilltud Fawr • Llwyneliddon • Llyswyrny • Marcroes • Ogwr • Penarth • Pendeulwyn • Pen-llin • Pennon • Pen-marc •
# Y Bala

Ur gêr vihan eo Y Bala e kontelezh Gwynedd, e-kichen lenn Tegid en hanternoz Bro-Gembre, war an hent A494, etre Dolgellau ha Llangollen. N'eus nemet ur straed vras enni. Hervez niveridigezh 2011 e ouie 78.5% eus an dud komz kembraeg flour, ha 95.7% eus ar vugale etre 5 ha 9 bloaz.

## Douaroniezh

Emañ war lez Lenn Tegid (Bala Lake e saozneg), treuzet gant ar stêr Dyfrdwy, a gej e-maez kêr gant ar stêr Tryweryn. E kembraeg e vez graet bala eus ur stêr a zifluk eus ul lenn.

## Eisteddfod Genedlaethol

Eisteddfod Genedlaethol zo bet er Bala e 1967 ha 1997.
* Eisteddfod Genedlaethol Cymru y Bala 1967
* Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 1997
Kaoz zo bet ivez eus Eisteddfod y Bala 1738.

## Gevelliñ

* Kumun Bala en Ontario, Kanada, zo dimezet gant Y Bala en-ofisiel.
# Y Berwyn

Un aradennad hir a dorgennoù etre Bwlch y Groes, e-kichen Aran Benllyn, betek ardremez Corwen ha Llangollen eo ar Berwyn. Ober a ra evel un harz naturel etre Edeirnion, pe Penllyn (reter Meirionnydd, Gwynedd) ha Maldwyn, Powys.
Al leinoù uhelañ anezhañ eo Cadair Berwyn (830 m pe 827 m hervez ar c'hartennoù), ha Moel Sych (827 m).

## Gerdarzh

Gallout a rafe an anv talvezout kement ha "Bryn(iau) Gwyn (ap Nudd)" (Cymraeg Cynnar, bre, 'tuchenn', o treiñ da ber+ Gwyn), hervez T. Gwynn Jones ha tud arall, diwar anv Gwyn ap Nudd, roue Y Tylwyth Teg. Lavaret ez eus bet ivez e oa kar al lec'hanv brezhonek Berven, e Leon.

## Douaroniezh

Kregiñ a ra aradennad ar Berwyn er c'huzh-heol e-kichen Bwlch y Groes, hanter-hent etre kêriadennoù Mallwyd ha Dinas Mawddwy, ha kêriadenn Llanuwchllyn war lez Llyn Tegid. En em astenn a ra war-zu ar biz war-hed un ugent kilometr bennak. Ar menez uhelañ eo Foel y Geifr, a-zreist mirva dour Llyn Efyrnwy ha torgennoù Powys Fadog.

## Gouezviled

Bro evned an uheldirioù eo, gant meur a seurt falc'huned. Evezhiet ha diwallet e vezont hag a bell e teu tud d'o studiañ.

## Kouezadenn ul lestr-nij dianav

Da 8:38 noz d'an 23 a viz Genver 1974, e voe ur c'hren-douar 3.5 war skeul Richter e norzh Bro Gembre ha betek Liverpool. Krenoù-douar a zo ral er Rouantelezh-Unanet ha dre ma oa bet gouleier en oabl e voe lavaret gant lod annezidi e oa kouezhet ul lestr-nij pe ur maen-kurun. Gouleier a oa bet gwelet ivez war menezioù Y Berwyn, hag a vije bet enaouet gant bigrierien.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Evel e brezhoneg gant Brelevenez/Berlevenez.
* ↑ T. Gwynn Jones, Welsh Folklore and Folk-Custom (1930; arg. new. 1979). E meur a anv arall e kaver an elfenn 'Gwyn' er c'hornad .
* ↑ https://www.dailypost.co.uk/news/north-wales-news/north-wales-x-files-berwyn-11293522

## Levrlennadur

* T.I. Ellis, Crwydro Meirionnydd (Llandybie, 1954)
* F. Wynn Jones, Godre'r Berwyn (Hughes a'i Fab, Caerdydd, d.d. = c.1952).
* Ioan Bowen Rees, Dringo Mynyddoedd Cymru (Llandybie, 1965).

## Gwelout ivez

* Listennad Menezioù Kembre