OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Virgilio (Lombardia)

Virgilio zo ur frazione e kumun Borgo Virgilio e proviñs Mantova, e rannvro Lombardia, en Italia abaoe 2014; a-raok e oa ur gumun distag, hag 11.042 a dud o chom enni e 2008.
130 km zo ac'hano da gêr Milano er gwalarn ha 6 km da v-Mantova.

### Keriadennoù

Cerese, Cappelletta, Pietole

### Kumunioù stok

Bagnolo San Vito, Borgoforte, Curtatone, Mantova

## Istor

Krouet e voe ar gumun e 1805, hag anvet Quattroville, abalamour d'ar peder c'hêriadenn Bellaguardia, Cerese (sez ar gumun hiziv), Parenza ha Pietole. E 1883 e voe adanvet Virgilio, anv italianek ar barzh latin Vergilius, ganet en Andes, a zo Pietole vecchia hiziv, tostik da b-Pietole.

### Tud brudet

* Ar barzh latin Vergilius a oa ganet en Andes (Pietole hiziv, er gumun,)
# Kanton Gwerc'h-Breizh

Kanton Gwerc'h-Breizh :
| Lec'hiadur kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Felger-Gwitreg |
| Kod kanton | 3510 |
| Pennlec'h | Gwerc'h-Breizh |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Aymeric Massiet du Biest Monique Sockath 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 41 772 ann. (2019) |
| Gorread | 664 km² |
| Stankter | 63 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 31 |
| kemmañ |
Kanton Gwerc'h-Breizh a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh. Brasaet e oa bet da 31 kumun gant dekred an 18 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù kanton Gwerc'h-Breizh
### Betek 2015

* Gwerc'h-Breizh ;
* Aentieg ;
* Avallod-ar-Sec'h ;
* Baez ;
* Drougez ;
* Gwisec'h ;
* Kell-Gwerc'h ;
* Kelon ;
* Melined ;
* Moc'heg ;
* Mousterioù ;
* Radenez.

### Abaoe 2015

* Gwerc'h-Breizh ;
* Aentieg ;
* Argantred-ar-Genkiz ;
* Avallod-ar-Sec'h ;
* Baez ;
* Brielloù ;
* Domalan ;
* Drougez ;
* Ervrezhell ;
* Ezieg ;
* Govelioù-ar-C'hoad ;
* Gen ;
* Gwerial ;
* Gwisec'h ;
* Kell-Gwerc'h ;
* Kelon ;
* Koem ;
* Marc'helleg-Roperzh ;
* Marzhinieg-Houarnruz ;
* Melined ;
* Moc'heg ;
* Mousterioù ;
* Ar Perzh ;
* Radenez ;
* Rester ;
* Sant-Jermen-ar-Bineg ;
* Santez-Koulm ;
* Stredell ;
* An Tilh ;
* Tourc'heg ;
* Tourig.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-177 du 18 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département d'Ille-et-Vilaine
# Kanton Gwerzhav-Gwinieg

Kanton Gwerzhav-Gwinieg :
| Lec'hiadur kanton Gwerzhav-Gwinieg e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Naoned |
| Kod kanton | 44 59 |
| Pennlec'h | Goueled-Goulen |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 22 273 ann. (2012) |
| Gorread | 69,75 km² |
| Stankter | 319 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 5 |
| kemmañ |
Kanton Gwerzhav-Gwinieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).

## Kumunioù

Kanton Gwerzhav-Gwinieg a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
* Goueled-Goulen, penn ar c'hanton,
* Kastell-Tepaod,
* An Hae-Foazer,
* Gorre-Goulen,
* Sant-Fieg-ar-Mewan.

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007
# Kanton Gwipavaz

Kanton Gwipavaz :
| Lec'hiadur kanton Gwipavaz e departamant Penn-ar-Bed ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 12 |
| Pennlec'h | Gwipavaz |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Stéphane Peron Nathalie Sarabezolles 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 39 928 ann. (2019) |
| Gorread | 97,39 km² |
| Stankter | 410 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 3 |
| kemmañ |
Kanton Gwipavaz a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Gwipavaz a yae 2 gumun d'ober anezhañ :
* Gwipavaz
* Ar Releg-Kerhuon

### Abaoe 2015

Kanton Gwipavaz a ya 3 c'humun d'ober anezhañ :
* Gwipavaz ;
* Plougastell-Daoulaz ;
* Ar Releg-Kerhuon.

## Istor

Roll ar guzulierien departamant :
| Amzer gefridi | Anv | Strollad | Kalite |
| 2015-2021 | Stéphane Peron Nathalie Sarabezolles | Kleiz-diseurt Strollad Sokialour Gall | Prezidantez Kuzul-departamant Penn-ar-Bed (abaoe 2015) |
| 2008-2015 | Nathalie Sarabezolles | Strollad Sokialour Gall | |
| 1989-2008 | Marsel Danteg | (tu dehou, distrollad) | |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Gwelet ivez

* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
# Kanton Gwerid

Kanton Gweridg a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh e departamant al Liger-Izelañ.

## Istor

* Krouet e voe e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Ankiniz. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Ankiniz. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801) , dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Kumunioù

Kanton Gwerid a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
* Gwerid, penn ar c'hanton,
* Ar Bineg,
* Rochementru,
* Sant-Marzh-an-Olivenn,
* Sant-Suleg-al-Lanneier.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwerid
# Kanton Gwern-Porc'hoed (1790)

Krouet e voe Kanton Gwern-Porc'hoed e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Ploermael e departamant ar Mor-Bihan e oa. Div gumun a oa ennañ:
* Gwern-Porc'hoed (pennlec'h),
* Monteneg.
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Brasaet e voe ar c'hanton dindan anv Kanton Gwern-Porc'hoed ivez, gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 122 ha 229
* ↑ Cassini - EHESS - Gwern-Porc'hoed - Fichenn ar gumun
# Kanton Gwerzhav

Kanton Gwerzhav :
| Lec'hiadur kanton Gwerzhav e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Naoned |
| Kod kanton | 44 31 |
| Pennlec'h | Gwerzhav |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Rodolphe Amailland Agnès Paragot 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 43 397 ann. (2019) |
| Gorread | 84,12 km² |
| Stankter | 516 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 5 |
| kemmañ |
Kanton Gwerzhav a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 5 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Gwerzhav a yae 2 gumun d'ober anezhañ:
* Gwerzhav, penn ar c'hanton ;
* Kersoren.

### Abaoe 2015

Kanton Gwerzhav a ya 5 kumun d'ober anezhañ:
* Gwerzhav ;
* An Hae-Foazer ;
* Kastell-Tepaod ;
* Kersoren ;
* Sant-Fieg-ar-Mewan.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007
# Kanton Gwidel

Kanton Gwidel :
| Lec'hiadur kanton Gwidel e departamant Mor-Bihan ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant(où) | Arondisamant an Oriant |
| Kod kanton | 56 05 |
| Pennlec'h | Gwidel |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Françoise Ballester Jean-Rémy Kervarrec 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 41 838 ann. (2019) |
| Gorread | 420 km² |
| Stankter | 100 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 11 |
| kemmañ |
Kanton Gwidel a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 21 a viz C'hwevrer 2014, e departamant ar Mor-Bihan e Breizh.

## Kumunioù kanton Gwidel

* Gwidel ;
* Bubri ;
* An Ignel ;
* Kalann ;
* Kistinid ;
* Kleger ;
* Lanvodan ;
* Ploue ;
* Pont-Skorf ;
* Yestael ;
* Zinzag-Lokrist.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-215 du 21 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Morbihan
# Kanton Gwidel (1790)

Krouet e voe Kanton Gwidel e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Henbont e departamant ar Mor-Bihan e oa. Teir c'humun a oa ennañ:
* Gwidel (pennlec'h),
* Kewenn,
* Plañvour.
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 128
* ↑ Cassini - EHESS - Gwidel - Fichenn ar gumun
# Kanton Gwenvenez-Penfaou

Kanton Gwenvenez-Penfaou :
| Lec'hiadur kanton Gwenvenez-Penfaou e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Kastell-Briant |
| Kod kanton | 44 08 |
| Pennlec'h | Gwenvenez-Penfaou |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Yannick Bigaud Anne-Sophie Douet 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 36 616 ann. (2019) |
| Gorread | 726,29 km² |
| Stankter | 50 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 19 |
| kemmañ |
Kanton Gwenvenez-Penfaou a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs). Brasaet e oa bet da 19 kumun gant dekred ar 25 a viz C'hwevrer 2014.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe Kanton Gwenvenez-Penfaou e 1790. Lakaet e voe e Bann Blaen. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. E 1801 e voe miret ar c'hanton pa voe diskaret kantonioù arall gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

#### Kumunioù (1790-1801)

Kanton Gwenvenez-Penfaou a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
* Gwenvenez-Penfaou, penn ar c'hanton,
* Konkerel,
* Marzheg,
* Merzhereg,
* Pierig.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Miret ha brasaet e voe ar c'hanton e 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Gwenvenez-Penfaou a yae 5 kumun d'ober anezhañ :
* Gwenvenez-Penfaou, penn ar c'hanton
* Konkerel
* Marzheg
* Merzhereg
* Pierig

### Abaoe 2015

Kanton Gwenvenez-Penfaou a ya 19 kumun d'ober anezhañ :
* Gwenvenez-Penfaou ;
* Abarrez ;
* Derwal ;
* Gwez ;
* Hentieg ;
* Hezin-ar-Mengleuzioù ;
* Kergaval ;
* Kerrigon ;
* Konkerel ;
* Luzevieg ;
* Lanvoe ;
* Marzheg ;
* Merzhereg ;
* Nozieg ;
* Pierig ;
* Puñsel ;
* Sant-Visant-al-Lann ;
* Saverieg ;
* Trefieg.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwenvenez-Penfaou
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Konkerel
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Marzheg
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Merzhereg
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Pierig
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007
# Kanton Gwern-Porc'hoed

Kanton Gwern-Porc'hoed :
| Lec'hiadur kanton Gwern-Porc'hoed e departamant Mor-Bihan ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Gwened |
| Kod kanton | 56 04 |
| Pennlec'h | Gwern-Porc'hoed |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Yannick Chesnais Marie-Hélène Herry 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 39 557 ann. (2019) |
| Gorread | 571,92 km² |
| Stankter | 69 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 23 |
| kemmañ |
Kanton Gwern-Porc'hoed a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Mor-Bihan hag e rannvro Breizh.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Gwern-Porc'hoed a yae 7 kumun d'ober anezhañ :
* Algam ;
* Benion ;
* Gwern-Porc'hoed ;
* Monteneg ;
* Porzh-Karozh ;
* Ruvenieg ;
* Sant-Maloù-Benion.

### Abaoe 2015

Kanton Gwern-Porc'hoed a ya 23 kumun d'ober anezhañ :
* Gwern-Porc'hoed ;
* Alaer ;
* Algam ;
* Begaon ;
* Benion ;
* Felgerieg-al-Lann ;
* Gazilieg ;
* Karantoer ;
* Kornon ;
* Monteneg ;
* Paolieg ;
* Porzh-Karozh ;
* Reoz ;
* Ruvenieg ;
* Sant-Kogo ;
* Sant-Maloù-Benion ;
* Sant-Pereg ;
* Sant-Varzhin-an-Oud ;
* Sant-Visant-an-Oud ;
* Sant-Yagu-ar-Bineg ;
* Sant-Yann-ar-Wern ;
* Tehelieg ;
* Treal.

## Istor

Roll ar guzulierien veur :
| Deiziad an dilennadeg | Anv | Strollad | Kalite |
| 2015-2021 | Yannick Chesnais Marie-Hélène Herry | Dehou-diseurt Dehou-diseurt | Eilmaer Felgerieg-al-Lann Maerez Sant-Maloù-Benion |
| 2013-2015 | Tiphaine Bibard | PS | |
| 1994-2013 | Jean-Marie Chadouteau | PS | Kuzulier-kêr Gwern-Porc'hoed |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù ar Mor-Bihan, 2007

## Gwelet ivez

Kantonioù ar Mor-Bihan | Kumunioù ar Mor-Bihan
# Katell Bologna

Caterina de' Vigri, pe Caterina da Bologna, pe Katell Bologna, ganet e Bologna d'an 8 a viz Gwengolo 1413, ha marvet eno d'an 9 a viz Meurzh 1463 a oa un abadez italian, skrivagnerez ha livourez, er XVvet kantved, en amzer an Azginivelezh italian.
D'an 9 a viz Meurzh emañ he gouel. Lakaet eo bet da santez al livourien.

## He skridoù

* Le sette armi spirituali, Monastero del Corpus Domini, Bologna 1998 (trascrizione in lingua corrente dell’opera di Santa Caterina a cura di Sr M. Giovanna, clarissa del medesimo Monastero);
* I dodici giardini, Ed. Inchiostri Associati 1999;
* Rosarium, Poema del XV Secolo, Ed. Barghigiani, Bologna, 1997;
* Via Crucis, tratta dal Rosarium, Ed.Barghigiani;
* I sermoni, Ed. Barghigiani, Bologna 1999;
* Le Sette Armi Spirituali, Ed. del Galluzzo 2000;
* Laudi, Trattati e Lettere, Ed. del Galluzzo 2000;
* Corona de la Madre de Christo, Ed. Digigraf 2006.

## Liammoù diavaez

* Pennad diwar he fenn e wiki ar fransiskaned:
# Katell Leon

Katell Leon zo bet kelennerez brezhoneg en deskadurezh-stad e Naoned. Labouret he deus bet gant Kentelioù an Noz ha gant Embannadurioù an Amzer.

## Oberennoù

* Kit de survie dans les banlieues bretonnes , gant Visant Roue, Katell Leon. Skeudennnet gant Nono. Editions du Temps, Naoned.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.femmesdebretagne.fr/2022/01/25/katell-leon-passion-breton/
* ↑ https://viadeo.journaldunet.com/p/katell-leon-6927173
# Katelin Rusia

Katelin Rusia a vez lavaret eus div rouanez anvet Katelin e Rusia:
* Katelin Iañ, tsarez etre 1725 ha 1727 ;
* Katelin II, ganet e Stettin en Pomerania, tsarez etre 1762 ha 1796.

## Filmoù

Tri film zo bet anvet Catherine de Russie e galleg:
* Spielereien einer Kaiserin, ur film alamanek gant Vladimir Strizhevsky en 1930.
* The Rise of Catherine the Great, ur film saoz gant Paul Czinner en 1934.
* Caterina di Russia, ur film italianek gant Umberto Lenzi en 1963.
# Katell (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Katell Quillévéré

Katell Quillévéré, bet ganet d'an 30 a viz Genver 1980 en Abidjan (Aod an Olifant), a zo un dilhataerez, ur filmaozerez ha saverez senario c'hall.
Ganti ha Sébastien Bailly e oa bet krouet Rencontres européennes du moyen métrage e Briva (Corrèze, Bro-C'hall) e 2004.

## He filmoù er sinema
### evel saverez senario

* 2003 : Dehors, film berr sevenet gant Hélier Cisterne.
* 2005 : À bras le corps (film berr).
* 2007 : L'Imprudence (film berr).
* 2009 : L'Échappée (film berr).
* 2010 : Un poison violent.
* 2013 : Suzanne ha Vandal, sevenet gant Hélier Cisterne (eil film a-gevret).

### evel aktourez

* 2005 : he mouezh en À genoux, film berr sevenet gant Frank Beauvais.

### evel filmaozerez

* 2005 : À bras le corps.
* 2007 : L'Imprudence.
* 2009 : L'Échappée.
* 2010 : Un poison violent.
* 2013 : Suzanne.

### evel penndilhataerez

* 2006 : Les Deux Vies du serpent, sevenet gant Hélier Cisterne.

## Liamm diavaez

* Katell Quillévéré war Internet Movie Database

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ He c'hompagnun.
* ↑ Bet tapet ar Priz Jean Vigo gant ar film.
# Katelin Siena

Caterina Benincasa, anavezetoc'h evel Caterina da Siena (Katelin Siena ha Santez Katell e brezhoneg), bet ganet e kêr Siena e Toskana en Italia d'ar 25 a viz Meurzh 1347 ha marvet e Roma d'an 29 a viz Ebrel 1380, a oa ul leanez italian anvet da santez e 1461.
Ezel e oa eus trede urzh Sant Dominig. Difennourez ar babelezh eo bet a-hed he buhez da vare Skism Meur ar C'hornôg (1378-1417). Levezon he deus bet war ar bibien Gregor XI hag Urban VI. Meur a wech eo bet kannadez evit kêr Firenze pe evit ar pab. Savet he deus oberennoù a zoueoniezh ha skridoù kevrinek hag o deus bet ul levezon vras war an danvez-se. Gwelet int evel pennoberennoù eus lennegezh italianek ar mare.
Maeronez ar gazetennerien ha tud ar media eo. Lidet e vez d'an 29 a viz Ebrel. Anvet eo bet da vaeronez kêr Roma e 1866 gant Pi IX, ha da vaeronez Italia e 1939 gant Pi XII. Laket eo bet da "zoktorez an Iliz" e 1970 gant Paol VI, war un dro gant Tereza a Avila. Anvet eo bet da vaeronez Europa gant Yann-Baol II e 1999.

## Oberennoù

Dre gomz e save hec'h oberennoù rak ne ouie ket skrivañ. Miret ez eus bet 381 lizher, d'ar pab peurgetket, 26 pedenn hag hec'h oberenn veur : Libro della divina dottrina, anavezet evel Dialogo della Provvidenza ("Levr Kelennadurezh Doue" pe "Diviz ar Ragevezh", 1378).
# Katell Gollet

Katell Gollet eo arouez ar vuhez diroll kaset gant merc'hed divergont hervez relijion katolik Breizh-Izel gwechall. Lavaret e veze he doa laeret un ostiv sakr evit reiñ anezhañ da unan eus hec'h amourouzien niverus. Met an Diaoul e oa hemañ ha kas a reas anezhi gantañ d'an ifern evit gouzañv poanioù didermen.
An dudenn-mañ a weler ouzh Kalvar Gwimilio. Gwelout a reer un diaoul o kas gantañ ur vaouez noazh, o sachañ warni war bouez he divesker, tra ma'z eus un diaoul all o vountañ anezhi gant e forc'h war-zu toull an Ifern. Diskouezet eo Katell Gollet ivez war Kalvar Plougastell-Daoulaz.

## Sonerezh

Ur gwerzh gant stummoù lies a zo bet savet a-ziwar an istor-se (Guerz Gathel-Gollet). E fin ar gwerzh e vez kaoz eus ur "morian" a vije bet kablus eus gourdouz doue da gas Katell d'an ifern.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.bretagne.com/fr/la-bretagne/sa-culture/ses-legendes/katell-gollet-dans-la-gueule-de-lenfer
* ↑ https://tob.kan.bzh/chant-00352.html

## Pennad kar

* Katell
# Yezhoù hopiek

Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù hopiek, ennañ ur yezh nemetken, an hopieg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Hopieg
# Yezhoù igboek

Ur skourr eus ar Yezhoù benouek-kongoek hag ar re-mañ renket d'o zro e-touez ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù igboek (igboid), ennañ 7 yezh komzet e mervent Nigeria, en o zouez an igboeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù iranek

Renket e vez ar yezhoù iranek (pe yezhoù persek) e-touez familh ar yezhoù indez-europek. Marteze a-walc'h e teu ar yezhoù indez-iranek eus Kreiz Azia. Kaset e voent dre ar bed a-drugarez da levezonez impalaeriezh Persia ha gant ar Sasanided war o lerc'h.
Setu penaos e vez renket ar yezhoù persek:
I. Yezhoù iranek ar reter
   A. Yezhoù ar biz
   * Avesteg*
   * Tchorasmeg* (Kwarezmeg)
   * Baktreg*
   * Sogdeg*
   * Scythian*, Sarmateg*, Alaneg*, Oseteg
   B. Yezhoù ar gevred
   * Moundjeg, Sangletcheg, Ichkachimeg, Zebakeg, Sarikoleg, Chugneg, Rouchaneg, Yazgoulyameg, Wakheg, Yidgeg
   * Sakaeg*, Pachtoueg, Wazireg
II. Yezhoù iranek ar c'hornôg
   A. Yezhoù ar gwalarn
   * Ormoureg, Paratcheg
   * Dareg, Kermaneg, Kohrudeg, Abouzeidabadeg, Abyaneeg, Tareg, Ardestaneg, Anarakeg, Varzeneeg, Badroudeg, Gazeg, Vafseg, Khunsareg, Natanzeg, Nayineg, Sivandeg, Soeg (iranek), Achtianeg, Farizandeg, Yaraneg, Mahallateg, Khureg, Kohrudeg, Yuzev-golpaygani, Yuzev-yazdeg, Yuzev-kermaneg, Yuzev-Chirazeg, Yuzev-esfahaneg, Yuzev-hamedaneg, Yuzev-kashaneg, Yuzev-borougjerdeg, Yuzev-nehevandeg, Yuzev-kounsareg
   * Kurdeg (rannyezhoù: Kurdieg, Kurmandjeg, Kermanchaheg)
   * Lakieg
   * Zazakeg-goraneg (rannyezhoù: Goraneg, Badjelaneg, Kirmandjeg, Zazakeg)
   * Partheg*, Semnaneg, Sangisareg
   * Medieg*
   * Gilakeg, Mazanderaneg, Chahmirzadeg
   * Balotcheg
   * Talicheg, Harzaneg
   * Tateg
   B. Yezhoù ar mervent (Yezhoù persidek)
   * Hen perseg*, Krenn berseg* (Pahlavi), Perseg (rannyezhoù: Dareg, Tadjikeg, Hazarageg, Djidieg (Yuzev-perseg), Bouc'horeg
   * Yuzev-tateg, Tateg muzulmek
   * Farseg, Lareg, Bachkardeg
   * Loureg, Bac'htiareg, Feyleg, Koumzareg
III. Yezhoù n'int ket bet renket c'hoazh
(* = yezh varv)

## Liammoù diavaez:

* Ethnologue - ar yezhoù persek
* Familh ar yezhoù persek
# Yezhoù idomek

Ur skourr eus ar Yezhoù benouek-kongoek, renket d'o zro e-touez ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù idomek (idomoid), ennañ 9 yezh, en o zouez an idomeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù honteek

Ur isskourr eus ar yezhoù mongek-mienek eo ar yezhoù bounouek (saozneg: Ho Nte) komzet e su Sina, ennañ 1 yezh:

## Gwelit ivez

* Yezhoù mongek
* Yezhoù mienek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù hungarek

Un isskourr eus ar yezhoù ougrek eo ar yezhoù hungarek, ennañ 1 yezh komzet e Hungaria dreist-holl, hag ivez e Slovakia ha Roumania:

## Gwelet ivez

* Yezhoù ouralek
* Yezhoù finnek-ougrek
# Yezhoù idjoek

Ur skourr eus ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù idjoek komzet gant an Idjoed (Ijaw pe Izon) hag an Defaked (Afakani) eo Nigeria (1,7 milion a dud en holl).
Disheñvel a-walc'h diouzh ar peurrest eus ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù idjoek dre ma vez savet ar frazennoù enne hervez an urzh rener - renadenn dra - verb, bet levezonet emichañs gant ar yezhoù mandeek hag ar yezhoù dogonek komzet tro-dro dezhe.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù idjoek:
* Defakeg
* Yezhoù idjoek-rik
** Yezhoù idjoek ar reter
*** Nkoroeg (nkoroo)
*** Yezhoù ibanek-okrikek-kalabarek
**** Ibaneg (ibani)
**** Kalabareg (kalabari): eil yezh idjoek muiañ-komzet (250.000 den)
**** Kirikeg (kirike pe okrika)
** Yezhoù idjoek ar c'hornôg
*** Izoneg (izon): yezh idjoek muiañ-komzet (1 milion a dud)
*** Idjoeg an diabarzh
**** Biseneg (biseni)
**** Akiteg (akita pe okordia)
**** Oroumeg (oruma)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù ic'hkatek

Ur skourr eus ar yezhoù otek-mangeek eo ar yezhoù ic'hkatek (ixcatecan), ennañ ur yezh nemetken:

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
# Yezhoù irokwoyek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù irokwokek komzet e Norzhamerika gant pobloù-orin. Er familh-mañ e vez renket yezhoù Kevre an Irokezed hag an tsalagieg (tcherokeeg).
Setu penaos e vez isrenket an 11 yezh a zo er familh-yezhoù-mañ:

### Yezhoù irokwoyek

I. Yezhoù irokwoyek an hanternoz
    A. Yezhoù touskarorek-nottowayek
       1. Tuscarora
       2. Nottoway
    B. Kent-irokwoyeg al lennoù
       3. Yezhoù houronek-wyandotek
          rannyezhoù:
         * Houroneg
         * Wyandoteg
       4. Laurenteg
       i. Irokwoyeg ar Pemp Broad)
          5. Onondageg
          6. Souskwehannockeg (pe andasteg, konestogeg, andastoerrhononeg, minkwaeg)
          a. Yezhoù senekek-kayougek
             7. Senekek
             8. Kayougek
          b. Yezhoù mohawkek-oneidek
             9. Mohawkeg
             10. Oneideg
II. Yezhoù irokwoyek ar c'hreisteiz
    11. tsalagieg
yezhoù marv eo an nottowayeg, ar yezhoù houronek-wyandotek, ar souskwehannockek hag al laurenteg.

## Liammoù diabarzh

Gwelet ar rannbennad yezh e pennad an Haudenosaunee.
# Korrika

Korrika eo anv ar redadeg a vez en Euskal Herria bep daou vloaz abaoe 1980 gant ar c'hevredad AEK, a ra war-dro ar c'helenn euskareg e-maez an deskadurezh hag ar skolioù, evit brudañ deskiñ ar yezh.

## Breizh

Diwar ar skouer-se eo bet aozet ar Redadeg gant Diwan.

## Gwelit ivez

* Ar Redadeg
* Correllengua
* Correlingua

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Korrika