OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jermen

Jermen zo un anv-badez brezhonek.

## Yezhoù all

* Garmon, e kembraeg.
* Germain, e galleg.
* Germán, e spagnoleg.

## Tud
### Sent
#### Sent gall

Daou sant "gall" dreist-holl zo brudet:
* Jermen Auxerre, ur sant galian eus ar Vvet kantved (+ 418), a voe bras e levezon war relijion ar Vrezhoned, enoret en div Vreizh, lidet d'an 31 a viz Gouhere
* Jermen Pariz (+ 576), eskob Pariz, lidet d'an 28 a viz Mae.
Sent "gall" all zo avat:
* Jermen Besançon (+ 259 pe 372), eskob Besançon ha merzher, lidet d'an 11 a viz Here).
* Jermen Amiens (+ 460), a oa ur Skot, eskob ha merzher, tu bennak etre Normandi ha Pikardi, lidet d'an 2 a viz Mae
* Jermen Talloires (+ 1018), beleg e Talloires.

#### Sent all

Sent all zo e broioù arall:
* Jermen Cesarea Palestina (+ 308), merzher en Palestina (12 a viz Du).
* Jermen Dobrodja (war-dro 410), manac'h (29 a viz C'hwevrer).
* Jermen Manav (war-dro 474), eskob (3 a viz Gouhere).
* Jermen Capua (+ 545), eskob (30 a viz Du).
* Jermen Münsterthel (VII$^{vet}$ kantved), abad Münsterthel.
* Jermen Konstantinopolis (+ 733), penn-iliz Konstantinopolis (12 a viz Mae).
* Jermen Eikossiphinissa (IXvet kantved), manac'h en Makedonia (22 a viz Du).
* Jermen Kantara (+ 1231), manac'h ha merzher e Kiprenez (19 a viz Mae).

#### Sent reizhkredennek

* Germain Alaska (+ 1836), manac'h misioner rus (13 a viz Kerzu ha 27 a viz Gouere).
* Jermen Garedja (+ 1851), manac'h ha merzher en Jorjia (12 a viz Eost).
* Jermen Kazan (+ 1568), arc'heskob (6 a viz Du ha 23 a viz Mezheven).
* Jermen Solovki (+ 1479), manac'h (30 a viz Gouhere).
* Jermen Valaam (+ 1353), manac'h rus (28 a viz Mezheven hag 11 a viz Gwengolo).

## Lennegezh

* E Skeud Tour Bras Sant Jermen, gant Yeun ar Gow .

## Lec'hanvadurezh
### Breizh

* Sant-Jermen-an-Il
* Sant-Jermen-ar-Bineg
* Sant-Jermen-Gougleiz
* Plogastell-Sant-Jermen, er Vro-Vigoudenn

### Er broioù gallek

* Gwelout ar pennad Saint-Germain.
# Jeremy Renner

Jeremy Renner a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 7 Genver 1971 e Kalifornia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jerez de los Caballeros

Jerez de los Caballeros zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Jeremiah O’Donovan Rossa

Jeremiah O’Donovan Rossa a oa un emsaver iwerzhonat.
# Jeremy Corbyn

Jeremy Bernard Corbyn, ganet d'ar 26 a viz Mae 1949, zo ur politikour saoz a zo bet e penn al Labour Party hag an tu-enep e parlamant Breizh-Veur etre an 12 a viz Gwengolo 2015 hag ar 4 a viz Ebrel 2020. Bez' ez eo ezel eus ar parlamant evit pastell-vro Islington North abaoe 1983.

## Yaouankiz

Corbyn a voe ganet e Chippenham ha desavet nepell e Kington St Michael e Wiltshire. Bez' ez eo ar mab yaouankañ e-touez pevar bugel Naomi Loveday (ganet Josling 1915–1987), ur gelennerez war ar matematik, ha David Benjamin Corbyn (1915–1986), un ijinour war an tredan hag arbennigour war addresañ ar reizhiadoù tredan. E vreur Piers Corbyn zo un displeger liv an amzer. E dud a oa stourmerien evit ar peoc'h o devoa kejet an eil ouzh egile er bloavezhioù 1930 e-kerzh un emvod da reiñ harp d'ar Republik spagnol e Conway Hall e-kerzh Brezel Spagn.
Pa oa 7 vloaz, e tilojas familh Jeremy Corbyn da bPave Lane e Shropshire. Eno e voe prenet gant an tad ar Yew Tree Manor (kemmet e anv en Yew Tree Guesthouse), o treiñ ar savadur en un ti familh.
# Jeriko

Jeriko (en arabeg أريحا Rīḥa ou Arīḥā, en hebraeg יריחו, Yerīḥo, e gresianeg Iεριχώ) a zo ur gêr e Sisjordania, unan eus ar re goshañ er bed, war ribl kôrnog ar Jordan.
War dro 20 000 a dud a oa o chom eno e 2007.

## Gevelliñ

Gevellet eo Jeriko gant :
| Lærdal (Norvegia) abaoe 1998 Naoned (Breizh) Ilio (Attika) (Gres) abaoe 1999 Pisa (Italia) abaoe 2000 Campinas (Brazil) abaoe 2001 | Iași (Roumania) abaoe 2003 Alessandria (Italia) abaoe 2004 Kragujevac (Serbia) abaoe 2009 Eger (Hungaria) abaoe 2013 Calipatria (SUA) |
# Jeremy Bentham

Jeremy Bentham (1748-1832) a oa ur prederour ha gwiraer saoz. Un adkempennour e oa ivez : a-du evit adkempenniñ al lezennoù hag ar c'hevredigezhioù a dud. Unan radikal e oa, kement hag un teorisian a-bouez e-keñver prederouriezh ar gwir saoz-hag-amerikan. Anavezet eo evel unan eus an alvokaded kentañ d'ar gredenn en talvoudeg ha da wirioù an anevaled, pezh a zigasas al liberalegezh diwezhatoc'h.
Gras d'e skridoù ha dreist-holl, gras d'e studierien tro-dro d'ar bed (James Mill, John Stuart Mill, politikourien evel Robert Owen a voe lod eus sokialouriezh ar penn kentañ).
# Jerez de la Frontera

Jerez de la Frontera pe Jerez zo ur gêr eus Spagn, ha brasañ kêr proviñs Cádiz en Andalouzia. Brudet eo gwin Jerez.

## Monumant

* Alcázar Jerez de la Frontera
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jerez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jerez zo un anv-lec'h spagnolek, hag anv meur a lec'h ha meur a dra.

## Lec'hioù
### Spagn

-Kumunioù
* Jerez de la Frontera, e proviñs Cádiz, en Andalouzia,
* Jérez del Marquesado, e proviñs Granada, en Andalouzia,
* Jerez de los Caballeros, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
Hag ivez
* Ar Marco de Jerez, anv ar winieg e proviñsoù Cádiz ha Sevilla, en Andalouzia, a vez graet gwin jerez gant he frouezh.

### Broioù arall

* Jerez de García Salinas, e Mec'hiko, e stad Zacatecas;
* Jerez, e Guatemala, en Departamant Jutiapa.

## Evaj

* Gwin Jerez, anavezet evel sherry e saozneg, evel Xérès e galleg, graet er Marco de Jerez ha savet en kêrioù Jerez de la Frontera, El Puerto de Santa María y Sanlúcar de Barrameda;
# Jorj Kadoudal

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Jorj Kadoudal zo anv meur a zen
* Jorj Kadoudal (chouan)
* Jorj Kadoudal (soner)
# Jorj Kadoudal (chouan)

Jorj Kadoudal (Brec'h, 1añ a viz Genver 1771 – Pariz, 25 a viz Mezheven 1804) a oa ur jeneral chouan a voe dibennet gant Napoleone Buonaparte. Stourm a reas a-du gant ar relijion gristen hag ar roue a-enep ar Stad republikan c'hall.

## Buhez

Ganet eo bet e Kerleano, e Brec'h d'ar mare hag en Alre hiziv, e ti e dad a oa miliner. E studioù a reas e skol Sant Iwan Gwened. Komis-noter e teuas da vout, goude m'en doa soñjet mont da veleg pe da voraer
Dibennet e voe e Pariz e 1804.

## Levrlennadur

* Procès contre Georges Cadoudal, Pichegru et autres – compte-rendus recueillis par des sténographes, Archives historiques du ministère de la Guerre.
* Jean-Julien Savary, Guerres des Vendées et des chouans contre la république française, Paris, 1824-1827 (6 levrenn).
* Georges de Cadoudal, Georges Cadoudal et la chouannerie, Paris : Plon, 1887.
* Léon Dubreuil, Histoire des insurrections de l'Ouest, Paris : Éditions Rieder, 1929 (2 levrenn).
* G. Lenotre, Georges Cadoudal, Paris : Éditions Grasset, 1929, adembannet gant embannadurioù Archéos, 2012.
* G. Lenotre, La conspiration de Cadoudal, Paris : Flammarion, 1934.
* Commandant Henry Lachouque & Jacques Arna, Cadoudal et les Chouans, Amiot-Dumont, 1951
* Jean de La Varende, Cadoudal, Paris : Éditions françaises d'Amsterdam, 1952.
* René de Castries, la Conspiration de Cadoudal, Éditions Del Duca, 1964.
* Philippe Roussel, De Cadoudal à Frotté. La Chouannerie de 1792 à 1800, Paris : Éditions de la Seule France, 1968.
* Jean-François Chiappe, Georges Cadoudal ou la Liberté, Librairie Académique Perrin, 1971.
* Jean Rieux, La Chouannerie sur les pas de Cadoudal, Quimper : Nature et Bretagne, 1976. Adembannet e 1985 gant Éditions Artra.
* Anne Bernet, Les Grandes Heures de la chouannerie, Paris : Perrin, 1993.
* Patrick Huchet, Georges Cadoudal et les Chouans, Embannadurioù Ouest-France, Roazhon 1997.
* Anne Bernet, Histoire générale de la chouannerie, Paris : Perrin, 2000.
* J. Rouget de l'Isle, Historique et mémoires de Quiberon.

## Liammoù diavaez

* (en) Encyclopædia Britannica 1911
* (fr) Eskopti Gwened
# Jorj ar Rumeur

Jorj ar Rumeur :
| Anv ofisiel | Georges Le Rumeur |
| Obererezh | Barzh, skrivagner |
| Ganedigezh | d'an 28 a viz Eost 1882 e Felger, Bro-Roazhon, Breizh |
| Marv | d'ar 16 a viz Here 1941 en Azay-le-Rideau, Bro-C'hall |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg |
| Oberennoù pennañ ||
| Breiz divarvel ||
| kemmañ |
Jorj ar Rumeur, pe Mathaliz diouzh e anv barzh, ganet d'an 28 a viz Eost 1882 e Felger ha marvet d'ar 16 a viz Here 1941 en Azay-le-Rideau, a oa barzh ha skrivagner.
Micherour horolajer e oa.

## Barzhonegoù

* Breiz n'hall ket mervel, moulet war Kroaz ar Vretoned niv. 268, 1903, p. 1
* Ar glanvourez iaouank, moulet e-barzh Ar Vro, Eost 1905, p. 225
* Iez ar C'helted, moulet e-barzh Ar Vro, Gwengolo 1905, p. 230
* Adsavedigez Breiz, moulet e-barzh Ar Vro, Kerzu 1905, p. 262
* Peden ar Vreiziz, moulet e-barzh Ar Vro, Mae 1906, p. 41
* D'ar Menez Bre, moulet e-barzh Ar Vro, Mae 1906, p. 43
* Kentoc'h mervel !, moulet e-barzh Ar Vro, Mae 1906, p. 44
* Dihunomp !, moulet e-barzh Ar Vro, Mae 1906, p. 44
* An heuzusa tra, moulet e-barzh Ar Vro, Mae 1907, p. 43
* An estranjourien, moulet e-barzh Ar Vro, Even 1913, p. 139

## Dastumad sonigoù brogar

* Breiz divarvel, Moulerez ar Bobl, 1913

## Diwar e benn

* Ar barzh Mathaliz, ur pennad gant Roparz Hemon, moulet war ar gazetenn Arvor niv. 56, 1942.

## Notennoù

* ↑ Breiz divarvel
* ↑ Arvor niv. 56
* Sellet er Wikimammenn : Jorj ar Rumeur.
# Jorj Tangi

Jorj Tangi oa ur skrivagner brezhonek.

## Skridoù

* 1942 : Grit ho testamant, Gwalarn 154-155
* 1942 : An Ao. Korfdir, skouer an Noterion, Arvor
* 1943 : Mon hag he zi, Arvor
* 1943 : Bihan, Arvor
* 1943 : Un droiad war vor, Arvor
# Jorjiz

Ar Jorjiz (jorjieg: ქართველები kartvelebi) zo ur bobl a zo hec’h orin e Jorjia.

## Levrlennadur

* (en) Toumanoff, C. : Studies in Christian Caucasian History, Georgetown University Press, 1963
* (en) Lang, D. M. : The Georgians, Praeger, 1966
* (en) Suny, Ronald Grigor : The Making of the Georgian Nation, Indiana University Press, 1994 (ISBN 978-0-253-20915-3)
* (en) Eastmond, Anthony : Royal Imagery in Medieval Georgia, Pennsylvania State University Press, 1998 (ISBN 978-0-271-01628-3)
* (en) Rapp, Stephen H. Jr. : The Sasanian World Through Georgian Eyes, Caucasia and the Iranian Commonwealth in Late Antique Georgian Literature, Routledge, 2014 (ISBN 978-1-4724-2552-2)
* (en) Rayfield, Donald : Edge of Empires: A History of Georgia, Reaktion Books, 2019 (ISBN 978-1-78914-059-0)
# Jornal de Notícias

Jornal de Notícias a zo ur gazetenn embannet e Porto (Portugal) abaoe 1888.
# Jorj Kadoudal (soner)

Jorj Kadoudal (Magor, 6 Gouere 1929 - Karaez, 13 Mezheven 2021) a oa ur soner binioù hag a sone gant Étienne Rivoallan er festoù-noz e dibenn ar bloavezhioù 1950 hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 1960. Pa zimezas ez eas da chom da Vrenniliz da vagañ deñved. Peder gwech ez eas ar maout gantañ e Kampionad ar sonerien daou-ha-daou, e Gourin, eus 1958 da 1961.
An ton plin a sone gant Étienne, anvet ganto Plin Boulvria an hini zo bet adkemeret gant Alan Stivell da sevel "Pop-plinn".
E 2008 e oa Jorj o vanifestiñ gant e vinioù, hag eñ 79 vloaz, evit derc'hel ospital Karaez.
Kolier an Erminig a voe deroet dezhañ en Oriant e 2018.

## Liammoù diavaez

* Ouest-France, 03 GOU 2009

## Notennoù

* ↑ Le Télégramme, 06/06/2008.
# Jorj Robin

Jorj Robin (Georges Robin en ti-kêr) a oa skultour hag engravour-koad ; patromoù broderezh a ginnigas ivez evit Nadoziou e Naoned. Ganet e Naoned e 1904, marvet e 1928, falc'het gant an droug-skevent. Ezel e oa eus Unvaniez ar Seiz Breur. A-hend-all, sikour a zegasas da sevel Kelc'h Keltiek Naoned.
Krouiñ a reas, e-touez traoù all, an engravioù embannet gant Gwalarn e deroù ar bloavezh 1928 da heul an droidigezh eus Prometheus Ereet gant Aesc'hulos savet gant Youenn Drezen.
Pa varvas Jorj Robin e fin ar memes bloavezh 1928, Jakez Riou a embannas e Gwalarn (niv. 15) un danevellig dindan an titl Prometheus Ereet. Keñveriañ a ra ar c'hlañvour war e wele ha Prometheus stag ouzh ar roc'h gant ur c'hemm dister : ur gup eo amañ a zeu bemdez da grignat skevent ar paotr (arabat ankouaat e oa tapet Jakez Riou gant ar memes kleñved). Jakez Riou a zegas da soñj an tri engrav pennañ bet embannet er gelaouenn un nebeud mizioù araok hag ar souezh a oa bet d'an dud gwelet Prometheus skeudennet e-giz ur paotr ken yaouank hag an arzour ha neket ur ramz evel boas.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ E 1931, Reun Kreston, gant Paul Ladmirault, a embannas ul levrig diwar e benn : René-Yves Creston, Jorj Robin, skulter vrezon, e vuhez, e ober (brezhoneg ha galleg), Unvaniez ar Seiz Breur, Keltia.
* ↑ Adembannet eo bet "pajenn ha pajenn" an droidigezh hag engravioù Jorj Robin gant Mouladurioù Hor Yezh e 2000 ; er memes levrenn e kaver ivez Ar Bersed (gant Aesc'hulos, troet gant Youenn Drezen) ha da heul engravioù gant Reun Kreston.
* ↑ Ar skrid-se, evel ar re all gant Jakez Riou, a c'hell bezañ lennet e Wikimammenn : http://br.wikisource.org/w/index.php?title=Prometheus_Ereet&oldid=34870.
# Harper Lee

Harper Lee zo ur skrivagnerez stadunanat ganet e Monroeville en Alabama e 1926, ha marvet er memes kêr e 2016.
He romant nemetañ To kill a mocking bird (Lazhañ un evn goapaer), embannet e 1960, en deus degaset brud vras dezhi er broioù saoznek da gentañ hag er bed a-bezh da c'houde. En he romant e tanevell, gant selloù ur bugel, un nebeud sizhunioù eus buhez an alvokad Atticus Finch, lakaet da zifenn ur paotr du tamallet dezhañ bezañ gwallet ur vaouez wenn.
E 1999 e voe loreet he romant evel "Romant gwellañ ar c'hantved" gant al Library Journal.
# Harri Webb

Harri Webb (Abertawe 7 a viz Gwengolo 1920 - Abertawe 31 a viz Kerzu 1994), a zo ur barzh saoznek, hag ur republikan ha broadelour kembreat.
Bet eo e-barzh Mudiad Gweriniaethwyr Cymru, hag e Strollad al Labour. Pa welas pegen enebet e oa ouzh broadelezh Kembre ez eas gant Plaid Cymru e 1958. Ren a reas kelaouenn saoznek ar strollad Welsh Nation.
Goude ma skrive e saozneg eo brudet e varzhoneg gembraek Colli Iaith a zo bet kanet gant Heather Jones.

## Oberennoù

* The Green Desert, 1969
* A Crown For Branwen, 1974
* Rampage and Revel, 1977
* Poems and Points, 1983
* Collected Poems, dastumad e varzhonegoù embannet kent
* No Half-Way House: Selected Political Journalism
* A Militant Muse: Selected Literary Journalism
* Looking Up England's Arsehole: Patriotic Poems and Boozy Ballads
# Harris

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Harris zo un anv saoznek a gaver el lec'hanvadurezh hag evel anv-tiegezh, e Bro-Saoz ha Bro-Gembre a-orin. Dont a ra eus an anv Harry, hag a zeu eñ eus Henry.
Hervez niveradeg 2010 er Stadoù-Unanet e oa Harris ar 25vet anv-familh stankañ, gant 624 252 enmont.

## Lec'hioù

E Bro-Skos:
* Harris, anv saoznek Na Hearadh :
** "enez" Na Hearadh hag a zo staget ouzh un "enezenn" all anvet Leòdhas ("Lewis"), hag a reont an enezenn vras "Lewis and Harris" pe Leòdhas agus na Hearadh e gouezeleg
** Harris, ul lec'h en enez Rùm
E Kanada:
* Harris (Ontario)
* Harris (Saskatchewan)
E Montserrat:
* Harris
E SUA
* Harris (Indiana)
* Harris (Iowa)
* Harris (Kansas)
* Harris (Michigan)
* Harris (Minnesota)
* Harris (Missouri)
* Harris (Wisconsin)

## Tud

* Emmylou Harris (g. e 1947), kanerez stadunanat
* Kamala Harris (g. e 1964), besprezidantez SUA
* Simon Harris (g. e 1986), kentañ ministr Republik Iwerzhon

## Pennadoù kar

* Harrisburg
* Harrison
* Harrisonburg
* Harrisville

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Frequently Occurring Surnames from the 2010 Census. U.S. Census Bureau (2016). Kavet : 1 a viz Even 2021.
# Harrisburg

Harrisburg zo anv meur a lec'h e Stadoù Unanet Amerika.

## Lec'hioù

* Harrisburg, Arkansas
* Harrisburg, California
* Harrisburg, Illinois, an eil kêr vrasañ anvet Harrisburg
* Harrisburg, Indiana
* Harrisburg, Missouri
* Harrisburg, Nebraska
* Harrisburg, New York
** Harrisburg, New York, kêr e Lewis County
** Harrisburg, Cattaraugus County, New York, kêriadenn e Allegany (town), New York
** Harrisburg, Warren County, New York, kêriadenn e Stony Creek, New York
* Harrisburg, North Carolina
* Harrisburg, Ohio
* Harrisburg, Oregon
* Harrisburg (Pennsylvania), ar gêr vrasañ en anv-se
* Harrisburg, South Dakota
* Harrisburg, Houston, kêr gwechall e Texas
* Harrisburg, Utah, kêr tasmant
* Harrisburg, Virginia

## Pennadoù kar

* Harris
* Harrisonburg
* Harrisville
# Harriet

Harriet zo un anv-badez saoznek.

## Gerdarzh

Savet diwar Harry, stumm poblek Henry, war batrom an anv gallek Henriette.

## Yezhoù all

* Henrietta, e saozneg
* Henriette e galleg

## Tud

* Harriet Beecher Stowe
* Harriet Quimby (1875-1912), nijerez stadunanat

## Lennegezh

* Miss Harriet, anv un danevell, hag un dastumad danevelloù , diwar zorn ar skrivagner gallek Maupassant.
# Harriet Christina Cany Peale

Harriet Christina Cany Peale (Philadelphia, 1799 – idem, 1869 a oa ul livourez stadunanat, un ezel eus al luskad Hudson River School.
Ganet e oa bet e 1799 e Philadelphia, e Pennsylvania, merc'h da Charles ha Mary Cany, a oa kenwerzhourien.
Pa voe intañvez a-raok 1840 e labouras Harriet Cany e stal he zud hag e teskas al livouriezh digant ar poltredour Rembrandt Peal (1778-1860), a euredas e 1840. Ur studio a rannent e Philadelphia.
Er bloaz-se end-eeun e tiskouezas an arzourez taolennoù er Pennsylvania Academy of Fine Arts, ma kendalc'has da ziskouez betek diwezh he buhez.
Berzh bras a eure e 1848 gant he zaolenn Her Mistress's Clothes ma weler ur vatezh afroamerikan gwisket gant dilhad ha bravigoù he implijerez wenn, a zo en he c'hichen dirak ur melezour.
Mervel a reas e Philadelphia d'an 12 a viz Genver 1869, oadet a 70 vloaz. E bered iliz katolik St. Mary e Philadelphia emañ he bez.
* Braddock's Field, 1855
* Kaaterskill Clove, 1858
* Ideal Portrait, goude 1840

## Levrlennadur

* (en) Hagood, Martha N. & Harrison, Jefferson C.. American Art at the Chrysler Museum – Selected Painting, Drawing, and Sculpture. Charlottesville : University of Virginia Press, 2005 (ISBN 978-0-940744-71-4)

## Liammoù diavaez

* (en) Loomis, Erik. 'Erik Visits an American Grave, Part 929'. Kavet : 24/10/2023.

## Notennoù

* ↑ Hagood, op. cit., p. 45.
* ↑ Loomis, op. cit.
# Harri Holkeri

Harri Hermanni Holkeri (6 a viz Genver 1937 en Oripää - 7 a viz Eost 2011) a oa ur politikour mirour eus Finland. Kentañ ministr Finland e voe etre an 30 a viz Ebrel 1987 hag ar 26 a viz Ebrel 1991. War ar renk e oa bet evit bezañ dilennet prezidant ar republik e 1982 hag e 1988, met en aner. Prezidant e strollad e voe etre 1971 ha 1979.
Eus 2000 da 2001 e voe prezidant Bodadeg Veur Aozadur ar Broadoù Unanet.
| En e raok Kalevi Sorsa | Kentañ ministr Finland 30 Ebrel 1987 – 26 Ebrel 1991 | War e lerc'h Esko Aho |
# Harpo Marx

Harpo Marx, bet ganet Adolph Marx e New York (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 23 a viz Du 1888 hag aet da Anaon e Los Angeles (Kalifornia) (SUA) d'an 28 a viz Gwengolo 1964, a oa un aktour (sinema ha skinwel), ur jestraouer hag ur soner stadunanat.
A-gevret gant e vreudeur Chico, Groucho, Gummo ha Zeppo e kemeras perzh er strollad fentigellourien chin Marx Brothers.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Dont a ra an anv Harpo eus hini an delenn (harp e saozneg), ar benveg seniñ a blije ar muiañ da Adolph Marx.
* ↑ E 1911 e kemmas e anv-bihan en Arthur dre ma tisplije hini Adolphe dezhañ.
# Hans Leonhard Schäufelein

Hans Leonhard Schäufelein (Nürnberg, c. 1480 – Nördlingen, c. 1539) a oa ul livour, ur c'hoadengraver hag un treser alaman.
Soñjal a reer e studias gant Wohlgemut ha goude-se e teuas da vezañ skorer Dürer. E 1512 ez eas da Augsburg hag e 1515 ez eas da Nördlingen.

## Oberennoù

* Stern-aoter Ober Sankt Veit (de:Ober Sankt Veit), e-kichen Vienna (1502), "Pennadoù eus buhez ar C'hrist" (war ziskouez e Dresden), ha "St. Jerom" (Mirdi german, Nürnberg).
* Aoter "Ziegler" iliz Sant-Jord (1521) ; ul lodenn anezhañ zo bepred en iliz, al lodenn all zo er mirdi.
* Levr-salmoù ar c'hont von Ottingen.
* Koadengravadurioù Theuerdank ("Trugarez vras") an Impalaer Maksimilian.
* Ur c'hoari kartoù (1535) gwelet evel unan eus ar re vravañ krouet en Alamagn er XVI$^{vet}$ kantved.

## Notennoù

* ↑ (en) Trionfi
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hans Moritz Hauke

Hans Moritz Hauke, pe Johann Moritz Hauke (1775-1830) a oa ur soudard alaman.
Etre 1790 ha 1793 e oa en arme Pologn e-pad bloavezhioù diwezhañ an dizalc'hted. Perzh a gemeras en emsavadeg Kościuszko, brezeliñ a eure el lejionoù polonat e Bro-C'hall da gentañ ha goude en arme Dugelezh Varsovia en Aostria, Italia, Alamagn ha Spagn.
# Hans Refior

Hans Refior a oa ofiser er Wehrmacht e-pad an Eil Brezel-bed. Unan eus annezidi diwezhañ ar Führerbunker e Berlin e voe ivez.
E 1940 e oa komandant, ha koronal e 1944. E penn skipailh-ren al letanant-jeneral (Generalleutnant) Hellmuth Reymann e voe lakaet d'an 18 a viz Meurzh 1945. Kroget e oa emgann Berlin, hag a-benn penn-kentañ miz Ebrel e komprenas Refior ha Reymann e vefe dibosupl derc'hel e Berlin. Goulenn a rejont neuze gant Joseph Goebbels leuslek ar siviled da vont kuit. Gant respont Goebbels e komprenjont n'en doe morse soñjet e se, ha ne oueze ket petra a oa ret lakaat e pleustr a-benn hen ober. Pa glaskas Refior ha Reymann jediñ pet den ha pet arm o doa, e komprenjont ivez ne dalveze netra gerioù bet ijinet gant Hitler evel rannvro-difenn Berlin pe c'hoazh ar c'hreñlec'h (Festnung).
D'an 22 a viz Ebrel e kemeras ar jeneral Helmut Weidling plas Reymann e penn rannvro-difenn Berlin. Weidling a viras Refior, hag a voe lakaet e penn e strollad-sivil.
D'an 2 a viz Mae 1945 en em zaskoras d'an Arme Ruz, asambles gant tud all bet chomet er Führerbunker : Weidling, Theodor von Dufving ha re dindano.

## Notennoù

* ↑ Antony Beevor ; Berlin: The Downfall 1945, Penguin Books, 2002, p.177
* ↑ Antony Beevor ; Berlin: The Downfall 1945, Penguin Books, 2002, p. 178
# Hans Rottenhammer

Hans Rottenhammer, pe Johannes Rottenhammer, (1564-1625) a oa ul livour alaman.
# Hans Iañ (Danmark)

Hans Iañ (1455-1513), a oa roue Danmark (1481-1513), roue Norge (1483-1513) ha roue Sveden (1497- 1501).
Mab e oa d'ar roue Christian Iañ ha d'e bried Dorothea von Brandenburg-Kulmbach.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hans Müller

Hans Müller a zo bet ganet d'ar 1añ a viz Kerzu 1896 e Vienna (Aostria) ha marvet d'an 28 a viz C'hwevrer 1971 e Vienna.
Mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù aostrian, anvet Mestr Meur e 1950.
E renk Elo gwellañ a oa 2588 (tizhet e 1940).

## Oberennoù skrivet

* Hans Müller, Lerne kombinieren, 1953;
* Hans Müller hag A. Pawelczak, Schachgenie Aljechin, 1953;
* Hans Müller, Angriff und Verteidigung, 1960;
* Hans Müller, Das Zentrum in der Schachpartie, 1963;
* Hans Müller, Botwinnik lehrt Schach, 1967;
* Hans Müller, Vom Element zur Planung, 1970.
# Hans Peter Richter

Hans Peter Richter (1926-1993) a oa ur skrivagner alaman. Skrivet en deus kalz levrioù evit ar vugale hag ar grennarded.
An hini brudetañ eus e romantoù zo bet troet e brezhoneg gant Daniel Kernalegenn dindan an titl Frederig (Damals war es Friedrich en alamaneg), ha kontañ a ra buhez ar Yuzevien hag an Alamaned en Alamagn da vare an Nazied, hag emdroadur ur gevredigezh a-bezh war-du an naziegezh.
Mervel a reas e München e miz Du 1993.

## Un nebeud levrioù

* Frederig 1961
* Wir waren dabei 1962
* Die Zeit der jungen Soldaten 1967
* Mohammed 1974
* Saint-Just und die Französische Revolution 1975