OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Washington)

An daolenn Poltred Giuliano de' Medici a zo e mirdi Washington zo unan eus tri foltred Giuliano di Piero de' Medici (1453-1478), kenlevier Firenze gant e vreur Lorenzo il Magnifico, a oa bet livet gant Botticelli.
Lazhet e oa bet Giuliano, tad ar pab Klemañs VII (pab), en Irienn Pazzi, ha poltredet e oa bet, a greder, diwar maskl an den marv.

## Ar poltredoù all

* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Bergamo)
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Berlin)
# Poltred Madame X

Poltred Madame X, pe Portrait of Madame X e saozneg, pe Madame X hep mui, a reer eus ur poltred livet e 1884 gant al livour stadunanat John Singer Sargent (1856-1925) eus ar vondianez Virginie Amélie Avegno Gautreau (1859-1915), Stadunanadez ivez, hogen eus Louiziana, hag a oa pried ar banker gall Pierre Gautreau. Madame X a voe livet gant Sargent war e c'houlenn.

## Istor

Brudet e oa kened Virginie Amélie Avegno Gautreau e kevredigezh uhel Pariz, ha ken brudet all kerniel he gwaz dogan.

## An daolenn

Sargent a ziskouez ur vaouez yaouank en ur sae satin du, dispak he divskoaz, he div vrec'h hag he brusk, gwenn evel an erc'h.

## Liammoù

* (en) "Sargent's Portraits", pennad ma reer meneg eus ar reuz a voe da-heul Portrait of Madame X ma weler ur grubuilh dispak.
# Poltred Bartolomeo Panciatichi

Poltred Bartolomeo Panciatichi zo un daolenn livet gant al livour italian Agnolo di Cosimo, anavezet evel Bronzino. Echuet e voe an daolenn war-dro 1540. War ziskouez emañ en Uffizi Firenze, en Italia.
Bartolomeo Panciatichi a oa ur politikour hag un den a zeskadurezh. E wreg Lucrezia zo bet poltredet ivez gant Bronzino un toullad bloavezhioù war-lerc'h.

## Liamm diabarzh

* Poltred Lucrezia Panciatichi
# Poltred Lucrezia Panciatichi

Poltred Lucrezia Panciatichi zo unan eus ar brudetañ taolennoù livet gant an arzour italian Agnolo di Cosimo, anavezet evel Bronzino. War-dro 1545 e voe echuet an oberenn, un eoullivadur anezhi, hag emañ bremañ war ziskouez en Uffizi e Firenze, en Italia.
Lucrezia di Sigismondo Pucci a oa gwreg da Bartolomeo Panciatichi, ur skrivagner eus kêr Firenze, hag ur politikour, poltredet ivez gant Bronzino , ha diskouezet ivez en Uffizi .
Skrivañ a rae Giorgio Vasari e kave an daou boltred "ken naturel ma hañvalont bout bev". An dispakañ dilhad pinvidik ha bravigoù a oa graet da ziskouez renk uhel ar vaouez hag ivez doareoù eus he fersonelezh dre un aroueziadeg luziet (evel er frazenn "Amour dure sans fin" war an dro-c'houzoug aour, a ra dave d'un arnodskrid diwar-benn ar garantez skrivet evit Dug-Meur Firenze, Cosimo I de' Medici, e 1547.
Agnolo di Cosimo, lesanvet Il Bronzino, a voe ur poltredour brudet eus amzer ar Manierismo, levezonet gant Pontormo.

## Gwelout ivez

* Poltred Bartolomeo Panciatichi

## Levrlennadur

* Olivar, M., Cien obras maestras de la pintura, Biblioteca Básica Salvat, 1971. ISBN 84-345-7215-X
# Poltred Einsatzgruppen Ivanhorod

Poltred Einsatzgruppen Ivanhorod eo brudetañ diell al Loskaberzh en Ukraina, war Talbenn ar Reter e-kerzh an Eil Brezel-bed. Kemeret e 1942, ar poltred a ziskouez ur soudard prest da dennañ gant e fuzuilh war ur vaouez a glask gwareziñ ur bugel gant he c'horf. Ur brouenn anat eo eus torfedoù-brezel ha gouennlazh a-enep trevourien, Yuzevien dreist-holl, sevenet gant an unvezhioù Einsatzgruppen hag o harperien lec'hel en Europa aloubet.
Ar poltred a oa bet tennet en Ivanhorod, ur gêriadennig bet aloubet gant an nerzhioù lu alaman en Ukraina. Goude-se e oa bet kaset dre an ti-post war-zu an Alamagn nazi. Ar Rezistañs polonat a oa deuet a-benn da grabanata ar poltred e Warszawa ha dalc'het e oa bet evel prouenn. Ar poltrejer Jerzy Tomaszewski en doa dalc'het anezhañ a-benn ar fin. Er bloavezhioù 1960 e voe embannet e oa ur fals-poltred savet gant ar gomunisted evit louzañ an Alamanted. Abaoe eo bet prouet anat e oa ur poltred gwirion. Dreistbrudet eo ar poltred ha diskouezet alies e mirdioù, levrioù, filmoù ha diskouezadegoù o komz eus ar Shoah.

## Pennadoù kar

* Einsatzgruppen

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.independent.co.uk/voices/commentators/fisk/robert-fisk-ukraine-1942-what-are-we-seeing-6264646.html
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Bergamo)

An daolenn Poltred Giuliano de' Medici a zo e Bergamo, en Accademia Carrara, zo unan eus tri foltred Giuliano di Piero de' Medici (1453-1478), kenlevier Firenze gant e vreur Lorenzo il Magnifico, a oa bet livet gant Sandro Botticelli. Unan all zo e Berlin, hag unan all c'hoazh e Washington.

## Istor

Lazhet e oa bet Giuliano, tad ar pab Klemañs VII (pab), en Irienn ar Re Pazzi, ha poltredet e oa bet, a greder, diwar maskl an den marv, etre 1478 ha 1480.

## Ar poltredoù all

* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Berlin)
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Washington)

## Ar poltredoù

* Bergamo
* Washington
* Berlino
# Poltred Elisabetta Gonzaga

Poltred Elisabetta Gonzaga zo un eoullivadur war goad gant Raffaello Sanzio a zo bet graet etre 1504 ha 1505. E Mirdi an Ofisoù e Firenze emañ an daolenn hiziv.
Elisabetta Gonzaga (1471-1526), pried da Guidobaldo Iañ da Montefeltro, a zo poltredet e doare ar Grennamzer, ken ne greded ket da gentañ e oa bet graet an daolenn gant Raffaello Sanzio.

## Levrlennadur

* Pierluigi De Vecchi, Raffaello, Rizzoli, Milano 1975.

## Pennadoù kar

* Poltred Emilia Pia da Montefeltro
* Poltred Guidobaldo da Montefeltro
# Prinia inornata

Prinia inornata :
| Prinia inornata, luc'hskeudennet nepell diouzh Hyderabad (stad Telangana, India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Genad : | Prinia |
| Anv skiantel ||
| Prinia inornata Sykes, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Prinia inornata a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Cisticolidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ :
* Prinia inornata blanfordi, e hanternoz, kreiz ha reter Myanmar, gwalarn Thailand ha kornôg Yunnan (kreisteiz Sina),
* P. i. blythi, e Jawa,
* P. i. extensicauda, eus hanternoz ha reter Yunnan (kreisteiz Sina) da reter Sina, hanternoz Indez-Sina,
* P. i. flavirostris, e Taiwan,
* P. i. franklinii, e mervent India,
* P. i. fusca, eus Nepal ha biz India da vervent Myanmar,
* P. i. herberti, eus kreisteiz Myanmar da greiz ha kreisteiz Indez-Sina,
* P. i. inornata, e kreiz ha gevred India,
* P. i. insularis, e Sri Lanka,
* P. i. terricolor, (Hume, 1874), eus reter Afghanistan ha Pakistan da hanternoz India ha mervent Nepal.

## Liammoù diavaez

* (en) Prinia inornata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Prinia inornata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Prinia inornata.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Prioldi Trefynwy

Prioldi Trefynwy zo ur savadur a oa ur prioldi eus Urzh Sant Benead e kêr Trefynwy e gevred Kembre. Bremañ ez eo ur greizenn sokial.
Gant an aotrou norman William FitzOsbern e voe savet ur c'hastell e Trefynwy war-dro 1070. Un nebeud bloavezhioù goude, e 1075, e voe anvet Gwithenoc, ur Breizhad, da aotrou Trefynwy, e-lec'h mab William FitzOsbern, gant Gwilherm an Alouber. Gant hennezh e voe savet ur prioldi eno. Meneg zo e Levr Llandaf eus un iliz koshoc'h, un iliz keltiek eus an VIII$^{vet}$ kantved, a vije bet er memes lec'h. Roet e voe ar prioldi, hag an douar tro-dro, da Abati Saint-Florent Saumur e Bro-C'hall. Sakret e voe iliz ar prioldi war-dro 1101 pe 1102. Kresket e voe ha dont a reas da vezañ iliz-parrez diwezhatoc'h en XII$^{vet}$ kantved. Un iliz anglikan eo hiziv, en norzh da savadur ar prioldi.
E 1291 e oa perc'henn ar prioldi war 480 erv a zouar. Pa'z eas an darempred etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall war fallaat e c'houzañvas ar prioldi, abalamour ma oa stag ouzh un abati gall. Dindan ren Herri VIII, roue Bro-Saoz e voe divodet ar manatioù ha prioldi Trefynwy da-heul, e 1536.
Bremañ ez eo prioldi Trefynwy unan eus ar savadurioù istorel a zo e kêr. Ur greizenn sokial eo deuet da vezañ hag enni en em vod tud kevredigezh kembraek Treyfynwy.

## Notennoù

* ↑ Glamorgan-Gwent Archaeological Trust Historic Landscape Characterisation: Lower Wye Valley.
* ↑ Cymdeithas Gymraeg Trefynwy a'r Cylch

## Liamm diavaez

* Monmouth Priory (en)
# Printemps des sonneurs

Printemps des sonneurs zo un devezh sonadegoù aozet bep bloaz e Brest abaoe 1997. Roet e oa bet lañs d'un dibunadeg bagadoù e ruioù kreiskêr er bloavezh-se gant bagad Brest Sant-Mark ha gant an ti-kêr. Bep bloaz e vez etre 10000 ha 15000 a dud o tont da welet ar sonerion en un abadenn a zegas soñj eus Festival etrebroadel ar biniawoù a veze graet e Brest eus 1953 betek 1965.
E 2018, war zigarez an darvoud, e voe embannet ur pennad kaoz e Le Télégramme diwar-benn orin ar bagadoù a vefe bet krouet gant un den troet gant an nazied eme ur c'helener skol-veur.

## Notennoù

* ↑ E 2017, e Le Télégramme : http://www.letelegramme.fr/finistere/brest/printemps-des-sonneurs-triomphe-populaire-21-05-2017-11521680.php
* ↑ http://www.letelegramme.fr/finistere/brest/sonneurs-de-la-naissance-des-bagadou-16-04-2018-11927835.php?share_auth=1cff95a3621c70a49a1b7cfb5c704cbf#XrKECmslO8bLTFDR.01
# Priocca

Priocca zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Priol

Ur priol (diwar ar ger latin prior, ar c'hentañ) zo ul lean e penn ur manati pe ur gouent, pe c'hoazh ur manac'h hag a skoazell an abad en abati.
# Prinia crinigera

Prinia crinigera :
| Prinia crinigera, luc'hskeudennet e Bhoutan. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Genad : | Prinia |
| Anv skiantel ||
| Prinia crinigera Hodgson, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Prinia crinigera a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cisticolidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ en Iskevandir India hag en Azia ar Gevred ivez :
* Prinia crinigera assamica, e biz India,
* P. c. catharia, eus kornôg ha hanternoz Myanmar da greiz Sina,
* P. c. crinigera, eus biz Pakistan da vBhoutan,
* P. c. parumstriata, e reter-kreiz ha gevred Sina,
* P. c. parvirostris, e kreisteiz sina,
* P. c. striata, e Taiwan,
* P. c. striatula, (Hume, 1873), e reter Afghanistan ha kornôg Pakistan.

## Liammoù diavaez

* (en) Prinia crinigera war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Prinia crinigera war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Prinia crinigera.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Prinia sylvatica

Prinia sylvatica :
| Prinia sylvatica, luc'hskeudennet e Hyderabad (India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Genad : | Prinia |
| Anv skiantel ||
| Prinia sylvatica Jerdon, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Prinia sylvatica a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Cisticolidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Iskevandir India hag e Sri Lanka :
* Prinia sylvatica gangetica, e hanternoz India, Nepal, Bhoutan ha Bangladesh,
* P. s. insignis, (Hume, 1872), e gwalarn India,
* P. s. mahendrae, e reter India,
* P. s. sylvatica, e kreiz ha kreisteiz India,
* P. s. valida, e Sri Lanka.

## Liammoù diavaez

* (en) Prinia sylvatica war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Prinia sylvatica war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Prinia sylvatica.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Priola

Priola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Prioldi

Ur prioldi zo ur manati kristen, da lavaret eo ur gumuniezh vihan a leaned pe leanezed, hag a vez renet gant ur priol pe ur briolez. Ar prioldi-se zo ur skourr eus un abati pouezusoc'h, renet gant un abad pe un abadez.
Ar ger prioldi a gaver aliezik evel anv-lec'h e Breizh-Izel, da envel tiez a zo, pe a zo bet, implijet gant un urzh relijiel.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Priolo Gargallo

Priolo Gargallo zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
# Nkhata Bay (distrig)

Nkhata Bay zo un distrig eus Malawi.

## Daveenn

* ↑ Ofis Broadel stadegoù Malawi
g • ka • keDistrigoù Malawi :
| Rannvro an Norzh | Chitipa · Karonga · Likoma · Mzimba · Nkhata Bay · Rumphi |
| Rannvro ar C'hreiz | Dedza · Dowa · Kasungu · Lilongwe · Mchinji · Nkhotakota · Ntcheu · Ntchisi · Salima |
| Rannvro ar Su | Balaka · Blantyre · Chikwawa · Chiradzulu · Machinga · Mangochi · Mulanje · Mwanza · Neno · Nsanje · Phalombe · Thyolo · Zomba |
# No.5 Collaborations Project (Ed Sheeran)

No.5 Collaborations Project zo un albom gant ar c'haner ha sonaozer saoz Ed Sheeran, deuet er-maez e-kreiz ar bloavezh 2011.

## Gwerzhioù

7 000 skouerenn zo bet gwerzhet er Rouantelezh-Unanet.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20170423053332/http://www.coveralia.com/biografias/Ed-Sheeran.php, aozer: ripley
# Njörðr

Er wengelouriezh lec'hlennat eo Njörðr ur vanir. Gant e c'hoar, dianav he anv, e c'hanas Freyr ha Freya, mes dimezet e oa gant Skaði, hag e oa o chom e Nóatún. Liammet eo-eñ ouzh ar mor, an avel, ar peskerezh, ar binvidigezh ha struj an edegi.
En Edda e gwerzennoù emañ Njörð, ha kavet e vez en Edda e komz-plaen skrivet gant Snorri Sturluson, hag en Heimskringla, enkorfet evel Roue kentañ Sveden, hag en anvioù lec'hioù eus Skandinavia ivez. Azeulet e veze Njörðr betek an XIX$^{vet}$ kantved gant lidoù hengounel norvegiat, trugarekaet e veze evit struj ar mor.
Njörðr zo liammet e anv ouzh Nerthus, un doueez kozh a oa azeulet gant ar C'hermaned en henamzer. Marteze gant ar gouron Hadingus. Brudetoc'h e oa-eñ pa oa boutin ar relijion norzhek e broioù germanek a-bezh ha pa weler niver al lec'hioù a zo e anv ennañ. Njörðr a c'hall bezañ skrivet Njord, Njoerd, or Njorth hiriv an deiz.
# Nkhotakota (distrig)

Nkhotakota zo un distrig eus Malawi.

## Daveenn

* ↑ Ofis Broadel stadegoù Malawi
g • ka • keDistrigoù Malawi :
| Rannvro an Norzh | Chitipa · Karonga · Likoma · Mzimba · Nkhata Bay · Rumphi |
| Rannvro ar C'hreiz | Dedza · Dowa · Kasungu · Lilongwe · Mchinji · Nkhotakota · Ntcheu · Ntchisi · Salima |
| Rannvro ar Su | Balaka · Blantyre · Chikwawa · Chiradzulu · Machinga · Mangochi · Mulanje · Mwanza · Neno · Nsanje · Phalombe · Thyolo · Zomba |
# Niš

Niš (skrivet Ниш el lizherenneg kirillek, distaget [nîːʃ] e serberg), zo ur gêr vras e kreisteiz Serbia. An trede kêr vrasañ eo e Serbia, goude Belgrad ha Novi Sad.
Da vare niveradeg 2011 e oa poblet gant 183 164 a dud, ha gant Niš asambles gant ar c'hêrioù tro-dro e oa 187 544 a annezidi.
Unan eus kêrioù koshañ ar Balkanioù eo Niš hag a-gozh e seller outi evel un nor etre ar Reter hag ar C'hornôg. Roud a gaver anezhi, gant an anv Navissos, d'ar mare ma oa pobl ar Scordisci en tolead, e 279 kent JK, goude aloubadeg ar Balkanioù gant ar C'halianed. Aloubet e voe gant ar Romaned ivez, e 75 kent JK. Ganto e veze anvet Naissus. Er gêr-se e voe ganet Kustentin Veur, kentañ impalaer kristen an Impalaeriezh Roman ha diazezer Kergustentin, koulz ha daou impalaer roman all, Constantius III ha Justinus Iañ. E-kichen e c'hoarvezas Emgann Naissus, etre Goted ha Romaned, e 268 pe 269. E Niš e kaver unan eus koshañ ilizoù kristen Serbia, eus ar IV$^e$ kantved.
Unan eus pennañ kreizennoù greantel Serbia eo Niš. Anv an impalaer roman Kustentin Veur zo bet lakaet d'an aerborzh etrebroadel a zo enni.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kêr Niš
# Nk (lizherenn)

Un divc'hrafenn latin eo Nk, nk implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /n͡k/ pe /ⁿk/.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Nkoroeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus is-skourr ar yezh idjoek ar reter eo an nkoroeg (nkoroo) komzet e Nigeria.

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
# Nkp

Un deirgrafenn latin eo Nkp, nkp implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /ⁿk͡p/.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Niğde (proviñs)

Proviñs Niğde zo ur proviñs e kreiz Turkia.

## Douaroniezh

War-dro 340.000 annezad a oa e Niğde e 2007.
7.300 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Lammerezh (atleterezh)

Al lammerezh zo ul lodenn eus an atleterezh, rannet anezhi dre beder diskiblezh :
* an daou lamm a-led : al lammat a-hed eeun hag an trilamm ma vez klasket gant an atletour mont ar pellañ ar gwellañ war-lerc'h ur redadenn lañs. E dibenn al lammlec'h, a-raok an traezh ma kouezho ar sportour ennañ, e kaver ur plankenn da reiñ sikour dezhañ da gemer ul lusk mat.
* an daou lamm a-serzh : al lamm uhel hag al lammat gant ar berchenn ma vez klasket gant an atletour mont an uhelañ ar gwellañ dreist ur varrenn harpet gant daou beul, war-lerc'h ur redadenn lañs ivez. Ur roudenn a gas an atletour da lammlec'h al lammat gant ar berchenn ; ur fozig a gaver e-harz al lammec'h-mañ ma vo plantet enni e berchenn gant ar sportour. Goude tremen dreist ar varrenn e leur hemañ war ur pallenn lammat.
# Lamm-dour ar C'haracol

Lamm-dour ar C'haracol (Cascada do Caracol e portugaleg), zo ul lamm-dour eus ar Rio Caracol (Rio Grande do Sul) e Rio Grande do Sul e Brazil.

## Skeudennoù

* Cascata do Caracol
# Lamm Ikaros

Lamm Ikaros zo un daolenn livet gant Pieter Brueghel gozh e 1568, hag a zo kollet an doare kentañ anezhi. Daou eillivadur a zo war ziskouez e Brusel avat : unan er Mirdi van Buuren hag egile e Mirdi an Arzoù-kaer.

## Arvar

E 1996 e kavas da arbennigourien e oa un eillivadur ha n'eo ket asur diwar zorn piv eo.

## An daolenn

Kentañ tra a weler eo al labourer-douar oc'h arat gant e benn-kezeg, arouez buhez ha stad mab-den war an Douar ; da c'houde e weler ur maesaer deñved o sellout ouzh an oabl. Petra en deus gwelet ? Ikaros o klask nijal, da lavarout eo o klask achap diouzh dere an dud war an Douar ha tostaat d'an doueed. Pelloc'h war tu dehou an daolenn e weler un divhar un den dreist gorre ar mor : Ikaros eo c'hoazh, goude e gouezhadenn – den ne c'hall tec'hel a-zirak e blanedenn, ret eo d'an dud bevañ war an Douar ha tennañ o magadur dioutañ.
Diazezet eo an daolenn war mojenn Ikaros kinniget gant ar skrivagner roman Ovidius en e levr Metamorfozoù. Enni e weler ul labourer-douar oc'h arat e bark.

## Barzhonegoù

* Lanscape with the Fall of Icarus, gant ar barzh stadunanat William Carlos Williams (1883–1963).
* Musée des Beaux-Arts, barzhoneg saoznek gant W. H. Auden, diwar anv ar mirdi.

## Liammoù diavaez

* (fr) La chute d'Icare
# Lamm-dour Savica

Lamm-dour Savica (distaget [ˈsavit͡sa] e sloveneg) zo ul lamm-dour e Park broadel Triglav e Slovenia. Kemm-digemm eo uhelder ar flokad hervez ar rannamzer, 571 metr d'an uhelañ, dre bemp lamm.
Ul lamm-dour a bouez eo evit Sloveniz, ha gantañ eo bet awenet ar barzh slovenek France Prešeren (1800–1849) evit sevel e varzhoneg anvet Krst pri Savici ("Ar vadeziant war lez ar Savica").
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lammoù-dour Kalandula

Lammoù-dour Kalandula zo lammoù-dour war ar stêr Lucala, e proviñs Malanje, en Angola. Lavaret e vez int an eil, pe an trede brasañ en Afrika. 104 m uhelder zo dezho.
En amzer an trevadennerezh portugalat e oant anvet Quedas do Duque de Bragança, Lammoù Dug Bragança, diwar anv Dug Bragança.

## Liammoù diavaez

* (pt) Malanje-Angola.com
* Kalandula Falls, el lec'had world-waterfalls.com.
# Lammoù-dour Stroppia

Lammoù-dour Stropia zo lammoù-dour en Italia, e penn uhelañ ar Valle Maira, e Chiappera, e kumun Acceglio, en Alpoù Piemonte, e proviñs Cuneo, hag ar re uhelañ er vro, gant ul lamm a 500 m.
# Lammoù-dour an Iguazú

Lammoù-dour an Iguazu (pe Iguassu, pe Iguaçu), anavezet e portugaleg evel Cataratas do Iguaçu, hag e spagnoleg evel Cataratas del Iguazú, a zo lammoù-dour war ar Stêr Iguazu a ra an harzoù etre stad Paraná e Brazil ha proviñs Misiones en Arc'hantina. Adal al lammoù-dour e komzer eus Iguazu Izel pe Uhel.

## Douaroniezh

N'eo ket ul lamm-dour met 275 a zo, a-hed 2.7 km eus red ar stêr Iguazu.

### Garganta

Unan anezho, anvet Garganta del Diablo pe Garganta do Diabol (Korzailhenn an Diaoul, e brezhoneg), zo dezhañ stumm un U, 82 metrad uhelder, 150 metrad ledander, ha 700 metrad hed. An hini souezhusañ eo, ha hennezh a verk an harz etre Arc'hantina (80%) ha Brazil (20%).

## Monet di

Mont a c'haller d'al lammoù-dour adalek div gêr a bep tu dezho:
* Foz do Iguaçu e Paraná, Brazil
* Puerto Iguazú, en Misiones, Arc'hantina,
* hag ivez adalek Ciudad del Este e Paraguay, en tu all d'ar stêr Parana dirak Foz do Iguaçu.