# Seaborgiom

Un elfenn gimiek eo ar seaborgiom ; Sg eo e arouez kimiek, 106 e niver atomek ha 263,118 e dolz atomek. Ur metal ardreuzat eo. Skinoberiek eo ar seaborgiom.
Un elfenn kevanaozet gant mab-den eo ar seaborgiom, n'eus ket anezhañ en natur.

## Istor

E miz Gwengolo 1974, e Lawrence Berkeley National Laboratory (LBNL) e Kalifornia, ur skipailh kaset gant Albert Ghiorso a zeuas a-benn da genderc'hañ un atom eus izotop 263 an elfenn 106 ($^{263}$106) dre vombezenniñ $^{249}$Cf gant derc'hanoù $^{18}$O. E 1985, en Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel (ruseg : Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) e Dubna e teuas Georgiy Flerov, Youri Oganesian hag o skipailh da genaozañ an izotopoù $^{259}$106 ha $^{260}$106 dre vombezenniñ plom gant krom.
Tabut a voe pa ginnigas LBNL envel an elfenn nevez en enor da unan eus izili ar skipailh, Glenn T. Seaborg (1912-1999), en devoa kemeret perzh e dizoloadur meur ag aktinid. Unnilhexium e voe an anv kinniget gant an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) da c'hortoz gwell. E 1994 e kinnigas an IUPAC an anv rutherfordium, ha divizout a reas ne vije elfenn ebet a gement a vije anvet en enor d'un den bev. Enep an diviz-se e savas an American Chemical Society (ACS), pa oa bet anvet an einsteiniom e-kerzh buhez Albert Einstein. E 1998, pa voe tabut adarre a-zivout an elfennoù $_{104}$Rf betek $_{108}$Hs, ez asantas an IUPAC e vije seaborgium anv etrebroadel an elfenn 106.

## Perzhioù

Dre arselliñ an izotop stabilañ $^{271}$Sg, eo 2,4 munutenn e hanter-vuhez, e ouzer ez eo perzhioù $_{106}$Sg par da re e amezeg er strollad 6, ar wolfram $_{74}$W. Diouganet eo e vije Sg an elfenn bounnerañ e strollad 6 an daolenn, dindan $_{24}$Cr, $_{42}$Mo ha $_{74}$W. Dre m'eo +6 niver oksidadur an teir elfenn-se ha dre ma teu stabiloc'h-stabilañ a-feur ma tiskenner er strollad e c'haller lavaret ez eo +6 (stabil) niver oksidadur ar seaborgiom.

### Kimiek

Diwar re $_{42}$Mo ha $_{74}$W e c'haller diouganañ e vo perzhioù kimiek ar seaborgiom par da re e amezeien.

### Izotopoù

Meur ag izotop da Sg zo bet kevanaozet a-c'houde 1974, dre zagweredoù disheñvel, a gavor en daolenn amañ a-is.
| Izotop | Kavet e | Dazgwered |
| $^{258}$Sg | 1994 | $^{209}$Bi($^{51}$V,2n) |
| $^{259}$Sg | 1985 | $^{207}$Pb($^{54}$Cr,2n) |
| $^{260}$Sg | 1985 | $^{208}$Pb($^{54}$Cr,2n) |
| $^{261g}$Sg | 1985 | $^{208}$Pb($^{54}$Cr,n) |
| $^{261m}$Sg | 2009 | $^{208}$Pb($^{54}$Cr,n) |
| $^{262}$Sg | 2001 | $^{207}$Pb($^{64}$Ni,n) |
| $^{263m}$Sg | 1974 | $^{249}$Cf($^{18}$O,4n) |
| $^{263g}$Sg | 1994 | $^{208}$Pb($^{64}$Ni,n) |
| Izotop | Kavet e | Dazgwered |
| $^{264}$Sg | 2006 | $^{238}$U($^{30}$Si,4n) |
| $^{265}$Sg | 1993 | $^{248}$Cm($^{22}$Ne,5n) |
| $^{266}$Sg | 2004 | $^{248}$Cm($^{26}$Mg,4n) |
| $^{267}$Sg | 2004 | $^{248}$Cm($^{26}$Mg,3n) |
| $^{268}$Sg | (dianav) | (dianav) |
| $^{269}$Sg | 2010 | $^{242}$Pu($^{48}$Ca,5n) |
| $^{270}$Sg | (dianav) | (dianav) |
| $^{271}$Sg | 2003 | $^{242}$Pu($^{48}$Ca,3n) |

## Arver

Hini ebet, war-bouez an enklaskoù.

## Notennoù

* ↑ Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* ↑ Astrophysics Data System (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* ↑ War-dro 125 km en norzh da Voskov emañ Dubna. Un Наукоград, naukograd, "Kêr ar Skiantoù" eo ez-ofisiel.
* ↑ IUPAC 1994 (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* 1 2 Gwelit $_{110}$Ds
* ↑ Gwelit $_{108}$Hs
* 1 2 Gwelit $_{114}$Fl

## Daveennoù

* American Chemical Society (en) Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de France (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology (en) Liamm oberiant 18 HER 12
* Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM) (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-Interscience, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 (en)
* DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 (fr)
* EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 (en)
* Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna) (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 (en)
* National Nuclear Data Center (en) Liamm oberiant 09 KZU 12
* Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 (en)
* Webelements (en) Liamm oberiant 26 HER 2012
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford