OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 886

Diwar-benn bloavezh 886 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 886

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 886
# 879

Diwar-benn bloavezh 879 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 879

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 879
# 881

Diwar-benn bloavezh 881 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 881

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 881
# 880

Diwar-benn bloavezh 880 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 880

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 880
# 885

Diwar-benn bloavezh 885 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 885

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 885
# 878

Diwar-benn bloavezh 878 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 878

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 878
# 88

Diwar-benn bloaz 88 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -88, gwelet ar bajenn : | -88 |
| Evit an niver 88, gwelet ar bajenn : | 88 (niver) |
841 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0088 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Domisian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81. (>18.09.96)
* Koñsuled : Imp. Domitianus XIV & L(ucius) Minucius Rufus.
* Breizh (-Veur) : Sallustus Lucullus, gouarnour.
* Germania : Emsav Antonius Saturnius, legad Germania Uhel.

### Azia
## Relijionoù

Pab : Sant-Kleve (76 / 88 ?); Sant Klemañs (88 / 97, pe / 101 ?)
# 884

Diwar-benn bloavezh 884 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 884

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 884
# 883

Diwar-benn bloavezh 883 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 883

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 883
# Alfarnatejo

Alfarnatejo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga.
# Alfiano Natta

Alfiano Natta (Alfian e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Alfonsina

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Alfonsina zo un anv-badez italianek ha spagnolek roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv Alfonso.
* Alfonsina Orsini (1472 – 1520) priñsez italian,
* Alfonsina Morini, marc'houarnerez italian, a redas ar Giro e 1924 gant ar wazed;
* Alfonsina Storni, barzhez arc'hantinat, anavezet ivez evel Alfonsina.
* Alfonsina Grecco Constantino (1906-2001), gwir anv Perlita Greco, kanerez tango arc'hantinat
* Alfonsina Pieri, aktourez italian,
* Alfonsina Molinari , kanerez puortorikan.

## Oberennoù

* Alfonsina, film arc'hantinat, renet gant Kurt Land en 1957.
* Alfonsina y el mar, kanaouenn diwar-benn marv Alfonsina Storni, savet gant Ariel Ramírez ha Félix Luna,
* Alfonsina y el mar, film e 2002

## Oabl

* (925) Alphonsina, asteroidenn dizoloet en 1920.

## Notennoù

* ↑ kanet gant Mercedes Sosa : http://www.youtube.com/watch?v=6O7vewJGMYk

## Pennad kar

* Alfonsine
# Alfedena

Alfedena zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Alfianello

Alfianello zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Alfons Mucha

Alfons Mucha :
| Alfons Mucha war-dro 1906 ||
| Anv | Alfons Mucha |
| Ganet | 24 a viz Gouere 1860 Ivančice, Moravia Impalaeriezh Aostria ( bremañ Republik Tchek) |
| Marvet | 14 a viz Gouere 1939 Praha Stad gwarezet Bohemia ha Moravia ( (bremañ Republik Tchek)) |
| Broadelezh | ( Republik Tchek) |
| Micher | Livour |
| Ensavadurioù | Akademie der Bildenden Künste in München Académie Julian Académie Colarossi |
| kemmañ |
Alfons Maria Mucha (1860 - 1939) a oa ul livour tchek.

## Oberennoù

* Nevez-amzer (1896)
* Hañv (1896)
* Diskar-amzer (1896)
* Goañv (1896)
* Salammbô (1896)
* Uzin-soavon Bagnolet (1897)
* Bier ar Meuse (1897)
* F. Champenois Mouler-Embanner (1897)
* An dañs (1898)
* Moët & Chandon Crémant Impérial (1899)
* Priñsez Hyacinthe (1911)

## Skeudennoù

* Alfons Mucha o labourat
* emboltred
* Praha

## Liammoù diavaez

* Diazezadur Mucha (en)
* Mirdi Mucha e Praha (fr)
* Skritelloù Alfons Mucha e Mirdi rannvroel Chrudim (fr)

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alfaro (La Rioja)

Alfaro zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Alfendioeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù arafoundiek eo an alfendioeg (alfendio pe arafundi) komzet gant tro-dro da 733 den (e 1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù ramouek
# Alfons Franck

Alfons Franck a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Ezel e voe eus skipailh Belgia en Olimpiadoù echedoù.
Kampion echedoù Belgia e Blankenberge e 1958.

## Ur bartienn a-enep da Ingemar Johansson

* Alfons Franck a-enep da Ingemar Johansson

## Liamm divaez

* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
# 1000

Diwar-benn bloavezh 1000 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1000

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1000
# 10000

10 000 (dek mil) zo un niver, etre an niver 9 999 hag 10 001. Talvezout a ra kement ha 10 mil.
* En notadur matematikel e vez skrivet e stumm 10$^4$.
* Un hektar a zo un unanenn gorread hag a ra 10 000 metr-karrez.
* Deroù an Xvet milved kt JK a oa bet er bloavezh -10 000.

## Pennadoù kar

* Mil
* Kant mil
# 1003

Diwar-benn bloavezh 1003 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1003

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1003
# 1005

Diwar-benn bloavezh 1005 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1005

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1005
# 1004

Diwar-benn bloavezh 1004 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1004

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1004
# 1008

Diwar-benn bloavezh 1008 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1008

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1008
# 1001

Diwar-benn bloavezh 1001 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1001

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1001
# 1002

Diwar-benn bloavezh 1002 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1002

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1002
# 1006

Diwar-benn bloavezh 1006 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1006

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1006
# 1007

Diwar-benn bloavezh 1007 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1007

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1007
# 907

Diwar-benn bloavezh 907 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* marv Alan Veur, roue Breizh, e Reoz.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 907

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 907
# 909

Diwar-benn bloavezh 909 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 909

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 909
# 911

Diwar-benn bloavezh 911 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 911

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 911
# 910

Diwar-benn bloavezh 910 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 910

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 910
# 912

Diwar-benn bloavezh 912 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 912

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 912
# 913

Diwar-benn bloavezh 913 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Breizh

* Taget eo aodoù Breizh gant ar Vikinged. Losket eo abati Landevenneg ganto ha tec'hout a ra ar venec'h betek Montreuil-sur-Mer, en ur gas relegoù sant Gwenole ganto.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 913

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 913
# 91

Diwar-benn bloaz 91 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -91, gwelet ar bajenn : | -91 |
| Evit an niver 91, gwelet ar bajenn : | 91 (niver) |
844 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0091 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Domisian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81 (>18.09.96)
* Koñsuled : Marcus Ulpius Traianus & Marcus Acilius Glabrio
* Breizh (-Veur) : Aulus Vicirius Proculus, gouarnour ?

### Azia
## Relijionoù

* Pab : Sant Klemañs 88-97, pe 101 ?
# 914

Diwar-benn bloavezh 914 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 914

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 914
# 908

Diwar-benn bloavezh 908 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 908

## Marvioù

* Alan Veur, roue ar Vretoned.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 908
# 915

Diwar-benn bloavezh 915 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 915

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 915
# 1991

Diwar-benn bloavezh 1991 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 9 Ebrel : Dizalc'hiezh Jorjia.
* 20 Eost : Dizalc'hiezh Estonia ha Latvia.
* 24 Eost : Dizalc'hiezh Ukraina.
* 25 Eost : Dizalc'hiezh Belarus.
* 27 Eost : Dizalc'hiezh Moldova.
* 30 Eost : Dizalc'hiezh Azerbaidjan.
* 31 Eost : Dizalc'hiezh Ouzbekistan ha Kirgizstan.
* 6 a viz Gwengolo: gant an Unaniezh Soviedel eo anavezet dizalc’hiezh Estonia, Latvia ha Lituania.
* 8 a viz Gwenholon: Republik Makedonia dizalc'h diouzh Yougoslavia.
* 9 Gwengolo : Dizalc'hiezh Tadjikistan.
* 21 Gwengolo : Dizalc'hiezh Armenia.
* 27 Here : Dizalc'hiezh Turkmenistan.
* 16 Kerzu : Dizalc'hiezh Kazac'hstan
* 25 a viz Kerzu: Mikhail Gorbatchev a ro e zilez eus e garg a Brezidant an Unaniezh Soviedel.
* 31 a viz Kerzu: URSS divodet ent-ofisiel.

#### Breizh

* Gwengolo
** Krouidigezh ur c'hlas divyezhek publik e Pabu ha Gwidel
** Krouidigezh skolioù Diwan Sant-Nazer, Plabenneg ha Baod
** Krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik e Kleder

#### Unaniezh Soviedel

* 6 a viz Gwengolo: an anv Sant Petersbourg a roer en-dro d’ar gêr eus Rusia a oa bet anvet Leningrad e 1924 ha Petrograd e 1914.

### Afrika

* Tud Al-Qaida a ra o annez er Soudan.

### Amerikaoù
#### Suamerika

* 26 a viz Meurzh: ganidigezh ar Mercosur.

##### Haiti

* Roet lamm da Jean-Bertrand Aristide, prezidant dilennet e 1990.

### A bep seurt/diasur

* adsavet eo Al Louarn, bag ziwezhañ Roparzh Surcouf, gant mentoù bihanoc'h.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1991

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1991
# 1991 e Breizh
## Darvoudoù

* 29 Genver : en em zistrujañ a ra Jean Groix, mezeg-loened ha stourmer UDB, toullbac'het e Naoned.

## Deskadurezh

* Digoret ez eus skolioù gant Diwan e Sant-Nazer, Plabenneg ha Baod.
* Krouet ez eus klasoù divyezhek brezhoneg-galleg e skolioù publik Pabu ha Gwidel hag e skol brevez Kleder.

## Ganedigezhioù

* Warren Barguil, marc'hhouarner.

## Marvioù

* Edmond Bertreux, livour.
* Roparzh Broudig, moraer ha skrivagner brezhonek.
* Alan an Diuzet, skolaer ha skrivagner brezhonek.
* Frañsez Falc'hun, chaloni ha skolveuriad.
* Jean Groix, mezeg-loened ha stourmer eus UDB.
* Remont Jestin, skolveuriad ha skrivagner brezhonek.
* Jean Langlais, ograouer ha sonaozer.
* Abel Omnes, pastor protestant ha stourmer evit ar brezhoneg.
* Odette du Puigaudeau, etnologourez.
# 1989 e Breizh
## Darvoudoù

* Digoradur Pont Kerplouz en Alre.

## Ganedigezhioù

* Eugénie Le Sommer, melldroaderez.

## Marvioù

* Pêr Bourdellez, beleg ha troer brezhonek.
* Madeleine Lagadeg, klañvdiourez.
* Yvon Marrec, marc'hhouarner.
* Robert Micheau-Vernez, arzour.
# 1990

Diwar-benn bloavezh 1990 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Aozadur ar Broadoù Unanet

* 2 a viz Gwengolo, New York City (tachenn etrebroadel Aozadur ar Broadoù Unanet): an Diviz Etrebroadel a-zivout Gwirioù ar Vugale zo lakaet er pleustr.
    • 193 Stad o deus e sinet.
       • Bro-C'hall n'he deus ket gwiriekaet ar mellad 30, a ro gwir da vugale ar minorelezhioù da ober gant o yezh.

### Europa

* 11 a viz Meurzh: dizalc'hiezh Lituania.
* 12 a viz Even: dizalc'hiezh Rusia.
* 3 a viz Here : adunanidigezh Alamagn.

#### Breizh

* 8 a viz Meurzh: departamant Aodoù-an-Hanternoz a zeu da vezañ Aodoù-an-Arvor.
* 23 a viz Ebrel: sevel a ra Ministr gall ar Justis a-enep implij ar Brezhoneg el lezioù-barn.
* Gwengolo: krouidigezh an hentenn divyezhek katolik. E Gwiseni eo digoret ar c'hlas kentañ.
* 29 a viz Gwenholon: roet eo Kolier an Erminig da Chanig ar Gall ha Charlez ar Gall, Milig ar Skañv (Glenmor), Joseph Martray hag Alberzh Trevidig, en Alre.
Gwelet ivez : Disklêriadurioù pennadurezhioù

#### Iwerzhon

* 7 a viz Du: dilennet eo Máire Mhic Róibín da brezidantez Iwerzhon.

#### Polonia

* 9 a viz Kerzu: Lech Wałęsa dilennet da brezidant e Polonia.

### Afrika
#### Namibia

* 21 a viz Meurzh: dizalc'hiezh ar vro.

### Amerikaoù

* Haiti: aet an tad Jean-Bertrand Aristide da brezidant goude dilennadegoù demokratel.

#### Suamerika
### Okeania
### A bep seurt/diasur

* adsavet eo ar viskinenn Ar C'hranvilladez.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1990

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1990
# 1993

Diwar-benn bloavezh 1993 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù

* 13 a viz Gwengolo : lid-sinañ Emglevioù Oslo e Washington D.C. gant Mahmoud Abbas, Shimon Peres, Warren Christopher, Andrei Kozyrev, Bill Clinton, Yitzhak Rabin ha Yasser Arafat.

### Europa

* 1añ a viz Genver: rannet eo Tchekoslovakia etre div vro nevez, ar Republik Tchek ha Slovakia.
* 25 a viz Mae: tapet ur rezolusion gant an ABU evit krouiñ Lez-varn Etrebroadel Den Haag evit an torfedoù bet graet e Yougoslavia.

#### Breizh

* Gwengolo
** Krouidigezh skol Diwan Gwened
** Krouidigezh klasoù diyezhek publik Ploveur ha Sarzhav goude ur stourm hir hag un harz-debriñ gant Yannig Baron
** Krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik er Faoued

#### Sardigna

* 14 a viz Gwenholon: gant kuzul rannvro Sardigna eo anavezet ent-ofisiel sa Die de sa Sardigna, devezh ar vro, a vez lidet bep bloaz d’an 28 a viz Ebrel, e koun emsavadeg 1774.

#### Tchekia

* 26 a viz Genver: dilennet eo Václav Havel da brezidant ar Republik Tchek.

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* 26 C'hwevrer : Gwall-daol gant Al-Qaida er World Trade Center. 6 den lazhet.

#### Suamerika
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sinema

* 10 a viz Gwenholon: skignet eo an heuliad skiant-faltazi The X-Files evit ar wech kentañ war rouedad ar Fox Broadcasting Company.

### Sport

* 26 Mae : Aet ar maout gant skipailh Olimpek Massilia ouzh hini ar Milan AC e kevre ar gampioned (1-0). Ar skipailh 1añ eus Frañs bet gounezet kib priziusañ Europa eo an OM.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1993

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1993
# 199

952 Ab Urbe Condita = 199 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezn roman

* Impalaer ː Septimius Severus (Lucius Septimius Severus) (09.04.193 / 04.03.211) & Caracalla (Septimius Bassianus) (12.10.198 / 08.04.217)
* Koñsuled ː Publius Cornelius Anullinus II & Marcus Aufidius Fronto

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Zephyrinus (198 - 217)

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
# 1990 e Breizh
## Darvoudoù

* 21 a viz Genver : digoradur stad nevez ar Roudouroù e Gwengamp, ha match a-enep Paris Saint-Germain Football Club.
* 8 a viz Meurzh : mont a ra departamant Aodoù-an-Hanternoz da vezañ Aodoù-an-Arvor.
* 21 a viz Mezheven : digoradur Océanopolis, ur greizenn skiantel diwar-benn ar mor, e Brest.
* 7-11 a viz Gwengolo : tan-gwall e koad Pempont.
* 29 Du : harzet ha toullbac'het eo Jean Groix, mezeg-loened e Reudied.

## Sevenadur

* 25-26-27 a viz Mae : kentañ festival al levrioù beaj (Étonnants Voyageurs) e Sant-Maloù.

## Ganedigezhioù 1990

* Malo Adeux, Hoel Mahe ha Gwendal Piégais, saverien ar gelaouenn Nidiad.
* Jeremi Kostiou, levrdier hag embanner

## Marvioù 1990

* Raymond Delaporte, emsaver, bet e penn Strollad Broadel Breizh, geriadurour.
* Yves Floc'h, livour.
* Alfoñs Mari, beleg ha yezhadurour.
* André Morice, maer Naoned.
* Raffig Tullou, kizeller.
# 1992 e Breizh
## Darvoudoù

* Gouere : kentañ Gouelioù ar mor e Brest (Brest 92).
* Digoradur ar skourr eus Skol-veur Breizh-Izel e Kemper.
* Gouere : deroù ar strollad sonerien Red Cardell e Kemper.

## Marvioù

* Frañsez Kervella
* Henri Queffélec
# 1992

Diwar-benn bloavezh 1992 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù

* Diskouezadeg hollvedel Sevilla.

### Europa
#### Kenvarc’had

* 7 a viz C'hwevrer: Unaniezh Europa savet e Maastricht (Izelvroioù).

#### Breizh

* 24 a viz Genver: kondaonet eo an embregerezh Amoco Corp. da baeañ 1 045 milion a lurioù d'ar Stad c'hall ha 212 milion a lurioù d'ar Sindikad kemmesk.
* Degemeret eo Feur-emglev Maastricht gant 59,1 % eus ar Vretoned, e-skoaz 51 % e Frañs. Bras eo disoc'h ar votadeg etre Breizh hag Elzas en tu hag ar peurrest eus ar c'hwec'hkorn en tu all.
* Gwengolo: krouidigezh ur c'hlas divyezhek katolik e Karnag

#### Frañs

* E-ser un diviz diwar-benn Feur-emglev Maastricht, un enkemmad e mellad 2 Bonreizh Frañs a ra eus ar galleg yezh ar Republik.
* 20 a viz Gwenholon: referendom e Bro-C'hall war feur-emglev Maastricht : gounit a ra ar YA gant nebeut lañs (51%).
* 28 a viz Gwenholon: skignet eo ar chadenn Arte dre rouedad skinwel hertzian gall.
Gwelet ivez Disklêriadurioù pennadurezhioù

#### Tchekoslovakia

* 31 a viz Kerzu: dibenn Tchekoslovakia.

#### Yougoslavia

* 9 a viz Genver: embannet eo Republik Bosnia ha Herzegovina.

### Azia
#### Reter-kreiz

* 29 Kerzu : Tarzhadenn div vombezenn en ul leti e Aden (Yemen). Gwall-daol kentañ Al-Qaida.

#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1992

## Marvioù

* 10 a viz Genver : Frañsez Kervella, skrivagner ha yezhadurour (° 1913).
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1992
# 1993 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    1992 e Breizh - 1993 e Breizh - 1994 e Breizh
1993 e Breizh

## Darvoudoù

* Krouidigezh Produit en Bretagne gant un toullad pennoù embregerezhioù evel Jean-Claude Simon (Even), Claude Pujol (Scarmor), Jean-Michel Bordais (Leclerc), Jean-Claude Le Gall (Savéol), Jean-Yves Chalm (Le Télégramme), Jean Bannier (Crédit Mutuel de Bretagne) ha Gilles Falc'hun (SILL).
* 13 a viz Mezheven : 273 a vaouezed hag a wisk c'hoazh koef ar Vro Vigoudenn en em vod e Pont-'n-Abad.

## Marvioù

* Yves Allainmat
* Herve Helloco
* Goulven Jacq
* Yvonne Jean-Haffen
* René Pleven
* Visant Seite
# Alobras

Alobras zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 71 (2023).
# Alnilam

Epsilon Orionis (ε Ori / ε Orionis) zo ur steredenn vras a steredeg Orion. Graet e vez Alnilam ivez ent-hengounel. Donet a ra an anv-se ag an arabeg ("steudad perlezennoù"). 30vet steredenn lugernusañ an oabl eo (hag ar pevare e steredeg Orion). Ur ramzsteredenn c'hlas-gwenn eo hag unan ag ar re lugernusañ a zo enta. Emañ e-kreiz er Rastell.
# Alnwick

Alnwick (distaget [ˈænɪk]) zo ur gêr vihan (market town) en hanternoz kontelezh Northumberland, e biz Bro-Saoz.
Pennlec'h distrig Alnwick eo, ha 7 100 a dud a oa e 2001.

## Istor

Kêrbenn konted Northumberland e oa.

## Sportoù

* E 1994 ha 1995 e voe redet Kampionadoù ar Redek war ar maez ( cross-country)

## Gwelet ivez

* Kastell Alnwick
# Alois Carigiet

Alois Carigiet (30 a viz Eost 1902, Trun, Grischun – 1añ a viz Eost 1985) a oa un treser ha livour eus Suis. Anavezet eo dreist-holl abalamour d'ar skeudennoù en deus graet e levrioù evit ar vugale skrivet gant Selina Chönz ; levrioù en deus savet e-unan ivez. E 1966 en doa resevet ar Priz Hans Christian Andersen evit ar skeudennaouerien.

## Liamm diavaez

* Alois Carigiet en Historisches Lexikon der Schweiz (de) (fr) (it)
# Almè

Almè zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Alofonenn

E yezhoniezh e vez implijet an termen alofonenn (saoz.: allophone) war dachenn ar fonologiezh evit komz eus meur a fonenn damheñvel o tennañ d'an hevelep fonem, da lavarout eo doareoù distagañ resis ur fonem hervez doare-komz pep hini, ur rannyezh pe c'hoazh hervez kenarroud fonetikel ha framm morfologel ha/pe fonologel ur fonem.
Graet e vez an diforc'h etre daou zoare alofonenn disheñvel o mont-en-dro:
    Fonem: /p/
       > Alofonenn dre c'hwezhañ [pʰ] e penn-kentañ ur ger:
       > Alofonenn amdarzh [p̚] e diwezh ur ger

## Gwelit ivez

* Liveadur
* Fonem
* Fonologiezh
* Tonenn
# Aloe dichotoma

Aloe dichotoma :
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Asparagales |
| Kerentiad : | Xanthorrhoeaceae |
| Genad : | Aloe |
| Anv skiantel ||
| Aloe dichotoma Masson, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Aloe dichotoma (anvet ivez Kokerboom: « gwez ar c'hargas ») a zo ur gwez brosezat e Namibia ha Suafrika ar c'hornaoueg.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Almócita

Almócita a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Alnitak

Zeta Orionis (ζ Ori / ζ Orionis, Zêta Orionis) zo ur steredenn a steredeg Orion. Anavet eo dindan e anv arabek Alnitak (an-nitaq) hag a dalv « ar gouriz ». Lec'hiet er reter er Rastell. Ur steredenn liesek eo Alnitak, hag ur ramzsteredenn c'hlas yaouank eo an hani gentañ. 180 000 gwezh lugernusoc'h ha 20 gwezh brasoc'h evit an Heol eo.
Emañ nivlennad ar Penn Marc'h dindan Alnitak.
# Anthochaera

Anthochaera :
| Anthochaera carunculata, luc'hskeudennet e Melbourne (Victoria, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Anthochaera Vigors & Horsfield, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Anthochaera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an daou skiantour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) ha stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Anthochaera carunculata
** A. c. carunculata, clelandi ha woodwardi,
* Anthochaera chrysoptera
** A. c. chrysoptera, halmaturina ha tasmanica,
* Anthochaera lunulata,
* Anthochaera paradoxa
** A. p. kingi ha paradoxa,
* Anthochaera phrygia.
O c'havout a reer en Aostralia, eizh (8) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Anthochaera (lennet e-barzh d'an 2 a viz Ebrel 2022).
# Anthocephala berlepschi

Anthocephala berlepschi :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Genad : | Anthocephala |
| Anv skiantel ||
| Anthocephala berlepschi Salvin, 1893 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Anthocephala berlepschi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Dougen a ra anv an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915), roet d'ar spesad gant ar skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898) e 1893.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e flondrenn ar Stêr Magdalena e Kolombia (Suamerika).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anthocephala berlepschi.