# Sant-Tudal

Sant-Tudal :
| Ar c'hastell. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Tugdual |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Gourin |
| Kod kumun | 56238 |
| Kod post | 56540 |
| Maer Amzer gefridi | Raymond Siou 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roue Morvan Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.saint-tugdual.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 369 ann. (2020) |
| Stankter | 18 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 05′ 59″ Norzh 3° 20′ 14″ Kornôg / 48.0997222222, -3.33722222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 190 m bihanañ 140 m — brasañ 276 m |
| Gorread | 19,97 km² |
| Sant-Tudal ||
| kemmañ |
Sant-Tudal a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.

## Anv

* Erwan Vallerie ː S. Tudale, 1285; Saint Tugdual, 1377 ; Saint Tuzual, 1393; Saint Tutgual, 1428; Saint Tugdual, 1432; Saint Tudoal, 1433; Saint Tutgoal, 1453; Saint Tugoal, 1460; S. Tudal, 1630

## Ardamezioù

N'ez eus ket evit ar poent.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790 ; gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Prizieg; e Bann ar Faoued e oa; dilamet e voe kanton Prizieg gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Sant-Tudal en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800 hag e Kanton ar Gemene bet brasaet e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved

Ar C'hroesti
* Krouet e voe kumun Ar C'hroesti d'an 29 a viz Du 1903 diwar ul lodenn eus kumun Sant-Tudal.
Brezel-bed kentañ
* Mervel a reas 52 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 6,11 % eus he foblañs e 1911.
* Ur soudard breizhat bet ganet er gumun a voe lazhet gant al lu gall d'an 21 a viz Kerzu 1917 e kamp Soukh Akhras (Aljeria).
Eil Brezel-bed
* Repuidi-brezel: d'an 10 a viz Even 1940 e oa 58 repuad e Sant-Tudal.
* D'an 3 a viz Mae 1944 e voe tapet 500 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* Mervel a reas daouzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel; pemp anezhe a voe lazhet d'an 22 a viz Eost 1944 en Henbont e-pad emgannoù Sankenn an Oriant.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Diabarzh an iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Tudal.
* Chapel Sant Wenn, 1540, bet devet razh e miz Genver 2006 hag adsavet e 2006-2008.
* Chapel Sant-Urloù, rivinet.
* Kroaz ar vered.
* Kastell Kerminisy.
* Maner Kersalig.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 15 a viz Meurzh 1925.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Jean-Marie Cario, d'ar 7 a viz Mae 1887, soudard er 4e Batailhon Kerzhet Troadegiezh skañv Afrika; prizoniet e oa e kamp Soukh Akhras (Aljeria) ha lazhet e voe gant al Lu gall d'an 21 a viz Kerzu 1917 e-pad ar Brezel-bed kentañ, "p'edo o klask achap".

### Ardamezeg ar familhoù

| Alleno, Aotrounez Kersalig | "En argant e deir joskenn gouezoc'h en sabel, diframmet en gul" sturienn ː Mad é quelen é pab amzer |
| Beaujouan Aotrounez Kerminizig | "Geotet e femp c'hregilhenn en argant, 2, 2, 1" |

## Liammoù diavaez

* (br) Sant-Tudal war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 305 ha 364
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Sant-Tudal - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 14
* 1 2 (fr)Memorialgenweb – Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Association Mémoire du canton du Faouët, 1939-1945 en Centre-Bretagne, Liv'Editions, Ar Faoued, 2004, levrenn I, pajenn 119
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 365
* ↑ (fr) Le Télégramme
* ↑ (fr)Henri Guiriec, Le Haut-Ellé, l'abbaye de Langonnet (istor bro Langoned, ar Faoued, Gourin), Eil embannadur, 1939, pajenn 12
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Mémoire des hommes