OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yezhoù kordofanek

Renket e vez ar yezhoù kordofanek e-touez ar yezhoù nijerek-kongoek. Komzet e vezont er menezioù Nuba e Kordofan (Soudan).
Isrannet e vez ar yezhoù-mañ e pevar bloc'had pennañ gant meur a yezh hag a rannyezh e pep bloc'had:
* Yezhoù heibanek
** Koeg (ko)
** Warnangeg (warnang)
** Rereg (rere)
** Otoroeg (otoro)
** Logoleg (logo)
** Heibaneg (heiban pe ebang)
** Laroeg (laro)
** Chwaieg (shwai pe shirumba)
** Tiroeg (tiro)
** Moroeg (moro)
* Yezhoù talodiek
** Tegemeg (tegem)
** Lafofeg (lafofa)
** Elamireg (el amira)
** Ndingeg (nding)
** Talodeg (talodi pe jomang)
** Totchoeg (tocho)
** Atcheroneg (acheron)
** Loumouneg (lumun)
** Toroneg (torona)
** Ngileg (ngile)
** Dagikeg (dagik pe dengebu)
* Yezhoù rachadek
** Rachadeg (rashad)
** Tegaleg (tegali)
** Tumaleg (tumali)
** Morebeg (moreb)
** Tagoi (tagoi)
** Turdjoukeg (turjuk)
** Tingaleg (tingal)
** Toukoumeg (tukum)
** Touroumeg (turum)
* Yezhoù katlek
** Katleg (katla)
** Timeg (tima)
# Yezhoù kostanoek

Un isskourr eus ar yezhoù outiek eo ar yezhoù kostanoek (saozneg: Costanoan), ennañ 3 yezh komzet e Norzhamerika er Stadoù-Unanet:
* Kostanoeg an norzh
* Kostanoeg ar su
* Karkineg

## Gwelet ivez

* Yezhoù yokek-outiek
# Yezhoù kotchimiek

Un isskourr eus ar yezhoù youmanek eo ar yezhoù kotchimiek (Cochimi) ennañ 1 yezh komzet e Mec'hiko:

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù kouchitek

Ur skourr eus ar yezhoù afrez-aziatek eo ar yezhoù kouchitek komzet e Korn Afrika.
Setu ar yezhoù kouchitek pennañ hervez an niver a dud a ra gante:
* Oromoeg (afaan Oromo): Etiopia ha Kenya (tro-dro da 35 milion a dud)
* Somalieg (af Soomaali): Somalia, Etiopia, Djibouti ha Kenya (tro-dro da 20 milion a dud)
* Sidamoeg (Sidámo 'afó): Etiopia (tro-dro da 2 milion a dud)
* Afareg (afar): Eritrea, Etiopia ha Djibouti (tro-dro da 1,5 milion a dud)
Isrannet e vez ar yezhoù kouchitek evel-hen dre vras:
* Yezhoù kouchitek ar c'hreiz
* Yezhoù kouchitek ar reter
* Yezhoù an Uheldiroù
* Yezhoù kouchitek an norzh
* Yezhoù kouchitek ar su
# Yezhoù koratcholek

Ur skourr eus ar yezhoù outoek-aztekek eo ar yezhoù koratcholek.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
* Houitcholeg
* Yezhoù koraek

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
# Yezhoù kouchitek ar c'hreiz-su

Un isskourr eus yezhoù kouchitek ar c'hreiz eo yezhoù kouchitek ar c'hreiz-su, ennañ 2 yezh komzet en Etiopia:
* an awngieg
* ar c'hounfaleg

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
# Yezhoù koukiek-tchinek an norzh

Un is-skourr eus ar yezhoù koukiek-tchinek eo yezhoù koukiek-tchinek an norzh komzet en India ha Myanmar, ennañ 23 yezh:
* Aimoleg
* Analeg
* Bieteg
* Tchiroueg
* Siyineg
* Tedimeg
* Gangteeg
* Falameg
* Hrangkoleg
* Lamkangeg
* Tchoteg
* Monsangeg
* Moyoneg
* Paiteg
* Pouroumeg
* Ralteg
* Simteg
* Tadoeg
* Taraoeg
* Vaipeieg
* Yoseg
* Zomeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù koukiek-tchinek ar su

Un isskourr eus ar yezhoù koukiek-tchinek eo yezhoù koukiek-tchinek ar su komzet en India, Myanmar ha Bangladesh, ennañ dek yezh :
* Daieg
* Yezhoù koumek
* Maraeg
* Muneg
* Yezhoù choek
* Weloangeg
* Zifeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù kouchitek ar c'hreiz-reter

Un is-skourr eus yezhoù kouchitek ar c'hreiz eo yezhoù kouchitek ar c'hreiz-reter, ennañ 1 yezh komzet en Etiopia:

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
# Yezhoù kouchitek ar reter

Un is-skourr eus ar yezhoù kouchitek eo yezhoù kouchitek ar reter, ennañ 34 yezh komzet e Somalia, Etiopia ha Kenya.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-hen:
* Yezhoù doulayek
* Yezhoù an Uheldiroù
* Yezhoù konsoek-gidolek
* Yezhoù oromoek
* Yezhoù rendilek-boniek
* Yezhoù sahoek-afarek
* Yezhoù somaliek
* Yezhoù omoek-tanaek ar reter
* Yezhoù yakouek

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Yezhoù kouchitek ar su

Un isskourr eus ar yezhoù kouchitek eo yezhoù kouchitek ar su, ennañ 7 yezh komzet e Tanzania ha Kenya:
* Asakeg
* Bouroungeg
* Dahaloeg
* Goroweg
* Irakweg
* Wasieg
* Kwadzaeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Yezhoù kouchitek ar c'hreiz-norzh

Un isskourr eus yezhoù kouchitek ar c'hreiz eo yezhoù kouchitek ar c'hreiz-norzh, ennañ 1 yezh komzet en Eritrea:

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
# Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek

Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù koukiek-tchinek-nagaek (kuki-chin-naga) komzet en India, Myanmar ha Bangladesh.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
* Yezhoù koukiek-tchinek
* Yezhoù nagaek

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù koukiek-tchinek ar c'hreiz

Un is-skourr eus ar yezhoù koukiek-tchinek eo yezhoù koukiek-tchinek ar c'hreiz komzet en India ha Myanmar, ennañ 10 yezh:
* Bawmeg
* Hakaeg
* Ngawneg
* Zotoungeg
* Darlongeg
* Hmareg
* Louchaieg
* Pankoueg
* Sentangeg
* Tawreg

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù sinek-tibetek
# Stirennoù

Ar stirennoù zo kordennoùigoù da stagañ ar c'higennoù d'an eskern. Gwenn e o liv ha kreñv int dre o danvez stummañ, gwiennoù kollagen.

## Labour

Kevret gant ar gigenn e labour ar stirenn evit ma c'hellfe ar c'higenn strizhañ ha distrizhañ. Stabilaat a ra ar c'houbl asambles gant ar stagell, a sikour ivez da dreuzkas nerzh ar c'higennoù. Ne dremen ket kalz a wad er stirenn met nervennoù a gas keloù d'an empenn diwar ar c'hargoù ha savlec'h an ezel staget outañ.

## Kleñvedoù

Dre forzh ober ganto a-galz e c'hell ar stirennoù bezañ gloazet. C'hoarvezout a ra d'ar sportourien a live uhel pa vezont o pleustriñ re.
Ur stirennad a vez graet eus un danijenn er stirenn, a c'hell regiñ pe derriñ da vat. Daoust da gement-se ez eo kalz solutoc'h ar stirennoù evit ar stagelloù a vez gloaziet aliesoc'h.
Gloazet e c'hell bezañ ar stirennoù ivez hep tanijenn seul goshoc'h eo an dud, pa z'eo dizouret an dud yaouank pe gozh pe lod ivez dre stummadur dibarek o c'houbloù. Ar jestroù fall graet re alies o pleustriñ pe a-raok ma vefe tomm ar c'horf kement hag ar botoù fall pe zoken efed louzoù a zo a c'hell kas ar stirennoù da vezañ gloazet.
# Stizorhina

Stizorhina :
| Stizorhina finschi (en traoñ) ha Stizorhina fraseri rubicunda, tresadenn (1870) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Anv skiantel ||
| Stizorhina Oberholser, 1899 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Stizorhina a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1899 gant an evnoniour stadunanat Harry Church Oberholser (1870-1963).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Stizorhina finschi,
* Stizorhina fraseri
** S. f. fraseri, rubicunda ha vulpina.
O c'havout a reer en Afrika ar C'hornaoueg hag ar C'hreiz, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Turdidae/Stizorhina (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Stlaper-kantoù

Ar banner kantenn zo un delwenn arem gant Myron er V$^{vet}$ kantved kt JK hag unan eus brudetañ delwennoù an Henamzer. Meneget e oa bet an oberenn gant Plinius an Henañ.

## Gerdarzh

Henc'hresianeg δισκοβόλος diskobolos, "banner kantenn". Ar gantenn eo ar seurt plad, kelc'hiek, e koad, maen pe arem, war-dro 22 cm treuzkiz dezhañ hervez ment brec'h an den, hag tro da 2 kg a bouez enni, evel displeget en Ilias.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Brezhoneg An Here, pp. 109 ha 677 + Geriadur Martial Ménard, p. 430.
* ↑ (en) Haskell, Francis & Penny, Nicholas. Taste and the Antique: the Lure of Classical Sculpture 1500-1900. New Haven : Yale University Press, 1981, pp. 200 & 227. (ISBN 978-0-300-02641-2)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Stiria (Slovenia)

    Tennañ a ra ar pennad-mañ da rannvro Stiria, e Slovenia. Evit gouzout muioc'h diwar-benn stad kevreet Stiria, en Aostria, sellit ouzh: Stiria.
Stiria slovenek pe Stiria izel (Spodna Štajerska e sloveneg; Spoudnjo Štájersko e sloveneg Prekmurje; alamaneg: Untersteiermark; hungareg: Alsó-Stájerország,) a vez graet eus ur rannvro e biz Slovenia hag a oa perzh eus dugelezh Stiria (Aostria-Hungaria) betek 1918. Kêrioù pennañ Stiria izel a zo Maribor (alamaneg: Marburg 110 668 annezad), Celje (Cilli, 48 081 annezad) ha Ptuj (Pettau, 23 000 annezad).
# Stirling

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Stirling a c'hell bezañ:

## Lec'hanvadurezh

* Anv saoznek ur gêr eus Bro-Skos: Sruighlea.

## Tud

* David Stirling, soudard skosat, krouet gantañ ar Special Air Service ;
* James Stirling (1692-1770), matematikour skosat;
* James Stirling (1926-1992), tisavour skosat ;
* Robert Stirling, pastor skosat (1790-1878), ijinet gantañ ar c'heflusker Stirling.
* Stephen Michael Stirling, skrivagner skiantoù-faltazi ha fantasy.

## Traoù all

* Ar c'heflusker Stirling.
* Ar Formulenn Stirling diwar ar matematikour James Stirling.
* Ar Priz Stirling, priz tisavouriezh diwar an tisavour James Stirling.
* Ar Short Stirling, ur c'harr-nij bombezañ ponner eus an Eil brezel-bed.
# Stlejvil

Stlejviled :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar stlejviled, pe skrampviled, zo loened mellkeinek bevvic'haner pe vic'haner, goloet o c'hroc'hen gant skant.
Unan eus ar 5 kevrennad a ya d'ober ar mellkeineged int. Ar bronneged, an evned, an divelfenneged hag ar pesked eo ar re all.

## Emdroadur

Dont a ra ar stlejviled eus tetrapoded dielfennek o doa emdroet betek bezañ gouest da zozviñ ha da vevañ da vat en diavaez eus an dour. Daoust ma eneber alies ar stlejviled ouzh strolladoù mellkeineged all, evel an evned pe ar bronneged, eo diboell ar mod-se da rummata ar vellkeineged war tachenn o emdroadur. An evned, diskennidi an dinosaored, a zelfe bezañ sellet evel stlejviled, koulz hag ar bronneged, a zo diskennidi eus ar stlejviled sinapsid. E-diabarzh strollad al loened ar reer "stlejviled" anezho e kaver lod, evel ar c'hrokodiled, a zo tostoc'h d'an evned eget d'ar glazarded pe d'ar baoted, a-fet kerentiezh.

## Rummatadur

4 urzhiad ha war-dro 8 000 spesad stlejviled zo :
* Urzhiad Crocodilia (Krokodiled...)
* Urzhiad Sphenodontia (Tuataraed)
* Urzhiad Squamata (Naered, Glazarded...)
* Urzhiad Testudines (Baoted)
# Stiria

Steiermark (alamaneg) Štajerska (sloveneg) :
| (Banniel Stiria) (Skoed-ardamez Stiria) ||
| Yezh ofisiel | Alamaneg |
| Kêr-benn | Graz |
| Pennrener ar stad kevredet (Landeshauptmann) | Hermann Schützenhöfer (ÖVP) |
| Gorread -Hollad -Dour | 16 401,04 km² 0.9% |
| Poblañs -Stankter | 1 243 052 (2019) 76/km² |
* Tennañ a ra ar pennad-mañ da stad kevredet Stiria, Aostria. Evit rannvro Stiria, Slovenia, sellit ouzh: Stiria (Slovenia).
Ur stad kevredet a Aostria eo Stiria (alamaneg Steiermark, sloveneg en kroateg Štajerska, sloveneg Prekmurje Štájersko, hungareg Stájerország) a zo Graz (sloveneg Gradec) e gêr-benn. Diazezet eo bet ar vro e 1180. Betek fin ar Brezel bed kentañ e voe renet evel dugelezh gant an Habsbourged. E 1919 e voe disrannet rannvroioù sloveneger Stiria diouzh Aostria ha staget ouzh rouantelezh SHS (Yougoslavia). Hiziv an deiz n'eus nemet 4 250 sloveneger hag a zo o chom e mervent ar vro dreist-holl, en-dro da gêr Radkersburg / Radgona.
Meneziek ha koadek eo ar vro: ouzhpenn 61% eus he zachenn a zo dindan goadeier.

## Kêrioù pennañ Stiria

| | Kêr | annezad (2019) |
| 1 | Graz, kêr-benn Stiria | 288.806 |
| 2 | Leoben | 24 584 |
| 3 | Kapfenberg | 22 753 |
| 4 | Bruck an der Mur | 15 837 |
| 5 | Feldbach | 13 511 |
| 6 | Gratwein-Straßengel | 12 931 |
| 7 | Knittelfeld | 12 623 |
| 8 | Leibnitz | 12 374 |
| 9 | Weiz | 11 701 |
| 10 | Deutschlandsberg | 11 663 |

## Tud vrudet a Stiria

* Johann Berger, meurc'hoarier echedoù;
* Klaus Maria Brandauer, aktour;
* Barbara Frischmuth, skrivagnerez;
* Arnold Schwarzenegger, pennrener Kalifornia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel stad kevredet Stiria
* Rannvro europat Stiria
# Stival

Stival :
| Iliz Sant Meriadeg. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Stival |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Pondi |
| Maer Amzer gefridi | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 703 ann. (1800) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 05′ 08″ Norzh 2° 59′ 37″ Kornôg / 48.0855, -2.9935 |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| Stival ||
| kemmañ |
Stival zo ur gumun a-wechall eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Ul lodenn eus kumun Pondi eo bremañ.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Estival, 1314; Stival, 1387; Estivel, 1516; Querstival, XVII$^{vet}$; S. Risal, 1630

## Ardamezioù

En gortoz da c'houzout ma vefe bet.

## Istor

* Stival e oa ur barrez eus Bro-Wened.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Emsavadeg ar Bonedoù ruz e 1675: digolloù a voe paeet gant parrezioù Noal-Pondi (8 000 Lur), Malgeneg (1 500 lur), Stival (500 lur) ha Bizhui-an-Dour (400 lur) d'an Aotrou de la Pierre ha da tud all eus Pondivi goude an distrujoù bet graet e kêr e-pad an emsavadeg.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Stival e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Klegereg; e Bann Pondi e oa; gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe miret ha brasaet kanton Klegereg gant ar memes anv, ha chom a reas Stival ennañ; lakaet e voe Stival en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800$^,$.

### XIX$^{vet}$ kantved

* D'an 29 a viz Genver 1806 e voe staget kumun Stival ouzh kumun Pondi.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 44 gwaz abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c’hwezek den abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Sant Meriadeg.
* Monumant ar re varv (1939-1945) e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| du Bahuno, aotrounez Kerdisson | En sabel e vleiz tremenant en argant leinet gant ur greskenn ivez en argant |

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (br)Erwan Vallerie.
* ↑ (fr)Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 159 ha 160
* 1 2 (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 378
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Stival - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini hag EBSSA
# Stlejerez

Ur stlejerez e domani an Hent-houarn a zo ur c'harbed en deus ur c'heflusker hag a lak da dreiñ rodoù war an div roudenn houarn un hent-houarn. Servij a ra da stlejañ un tren, da laret eo bagonioù gant beajerien pe marc'hadourezh enne.
Un diforc'h a vez graet, hogen, gant an energiezh implijet evit stlejañ : aezhenn-dour, diesel, tredan, magnetek, hag all…

## Stlejerez dre aezhenn
### Termenadur ar stlejerezioù

Kemeromp skouer ar stlejerez 231 Pacific. An 2 a zo da dalvezout an 2 ahel en a-raok, neuze e vez 3 ahel evit stlejañ hag un all ("1") a dreñv d'an ahelioù stlejañ. Ar vrastres ar Walschaerts kinniget war ar bajenn a diskouezh an "23" eus an termenadur 231 Pacific.
# Tinker Bell

Tinker Bell zo ur voudig krouet en 1904 gant J. M. Barrie en e bezh-c'hoari Peter Pan. Adkemeret eo bet an anv gant oberourien meur a wech.

## E yezhoù all

* Arabeg — تنة و رنة (Tanna we Ranna)
* Bulgareg — Зън-зън (Zŭn-Zŭn), Камбанка (Kambanka)
* Daneg‎ — Klokkeblomst
* Finneg — Helinä-Keiju
* Galleg — Tinn Tamm (er skridoù kentañ), Clochette (bremañ)
* Germaneg — Glöckchen, Glitzerklang, Naseweis, Klingklang
* Gresianeg — Τίνκερ Μπελ (Tínker Bel)
* Hebreeg — טינקר בל (Tinqer bel)
* Hong Kong — 小叮噹, 奇妙仙子
* Hungareg — Giling Galang (er skridoù kentañ), Csingiling (bremañ)
* Islandeg — Skellibjalla
* Italianeg — Campanellino (er skridoù kentañ), Trilli (versions Disney)
* Izelvroeg — Rinkelbel and Tinkerbel (er skridoù kentañ), Tinkelbel (bremañ)
* Japaneg — ティンカー ベル (Tinkā Beru)
* Katalaneg — Campaneta
* Koreaneg‎ — 팅커벨 (Tingkeobel)
* Kroateg — Zvončica
* Lituaneg‎ — Auksarankė (Mains d'or)
* Mongoleg — Тэнүүлч хонх (Tenüültch Khonkh)
* Norgeeg — Tingeling
* Poloneg — Blaszany Dzwoneczek
* Portugaleg — Sininho, Tinker Bell (bremañ e Brazil)
* Roumaneg — Clopoţica
* Ruseg — Динь-Динь (Din'-Din')
* Serbeg — Звончица (Zvontchitsa)
* Sinaeg — 廷克贝尔 (Tíngkèbèiěr)
* Sinaeg standard — 奇妙仙子-叮叮
* Slovakeg — Cililing
* Sloveneg — Zvončica
* Spagnoleg — Campanilla (Spagn), Campanita (Amerika Latin)
* Svedeg — Tingeling
* Tchekeg — Zvonilka
* Taieg — ทิงเกอร์เบลล์ (Thingker Bel)
* Turkeg — Çan Çiçeği
# Tinlot

Tinlot :
| Banniel | |
| Skoed-Ardamez | |
| Lec’hiadur Tinlot en Arondisamant Huy hag e Proviñs Liège | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Liège |
| Arondisamant | Huy |
| ins | 61081 |
| Kumunioù-Kod post | 4557 4557 4557 4557 4557 |
| Kumunioù strollet | Abée Fraiture Ramelot Seny Soheit-Tinlot |
| Kod pellgomz | 085 |
| Maer | Cécile Louviaux-Thomas |
| Gorread | 37,12 km² |
| Hed | 05° 22' .." Reter |
| Led | 50° 28' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 358 (01.01.2007) |
| Stankter | 64 a./km² |
| Lec'hienn | www.tinlot.be |
Tinlot a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Liège.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tinnura

Tinnura zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Tino Rossi

Constantin Rossi e oa gwir anv Tino Rossi. Ganet e oa en Aiacciu, e Korsika, d'an 29 a viz Ebrel 1907, ha marvet e Neuilly-sur-Seine, d'ar 26 a viz Gwengolo 1983, gant ar c'hrign-bev.
Ur c'haner gall e oa Tino Rossi, unan eus ar re vrudetañ adalek ar bloavezhioù 1930, e-pad ar brezel, hag er bloavezhioù 1950, ha moarvat an hini zo chomet ar pellañ war vicher.
Dont a reas da vezañ unan eus idolennoù yaouankiz e amzer, gant e vouezh flour e lakae an dimezelled da skrijal ha da semplañ, e-pad 30 vloaz da vihanañ en deus lakaet an dud da zañsal vals pe rumba. Leun-kouch e veze kement sal ma kane enni. Meur a gant pladenn en deus graet ha c'hoariet en deus e pemp film warn-ugent, darn anezho graet evitañ hepken (kemend-all a vo graet evit Elvis, ha Johnny Hallyday ivez), ken sur e oa an arc'hanterien da gavout o argant en-dro. Met ar gwellañ eo memestra "Si Versailles m'était conté", gant Sacha Guitry.
Bac'het e voe e-pad un toullad devezhioù pa voe dieubet kêr Bariz gant an armeoù amerikan ha gall.

## Kanañ Breizh

E Breizh e oa brudet e ganaouenn Venise et Bretagne ("Ah! Qu'elle est belle ma Bretagne..."), embannet e 1934, a zo bet kanet evel biskoazh er predoù-eured ha frikoioù, hag a vez kanet c'hoazh gant hon re gozh.
# Tragopan ar c'hornôg

Tragopan ar c'hornôg :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Tragopan |
| Anv skiantel ||
| Tragopan melanocephalus Gray, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tragopan ar c'hornôg (Tragopan melanocephalus) a zo un evn eus kerentiad ar Phasianidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous er menezioù hanternoz India ha Pakistan.

## Liammoù diavaez

* (en) Fichenn Birdlife
* (en) Tragopan melanocephalus war al lec'hienn Avibase.
# Traian Băsescu

Traian Băsescu (ganet d'ar 4 a viz Du 1951) zo ur politikour eus Roumania bet dilennet da brezidant ar vro e 2004 ha 2009.
Goude bezañ bet ofiser a vor eo aet da vaer Bukarest eus miz Even 2000 da viz Kerzu 2004 ha prezidant Roumania etre an 20 a viz Kerzu 2004 hag an 21 a viz Kerzu 2014. Daoust m'eo bet lamet e garg digantañ etre miz Ebrel ha miz Mae 2007 e oa aet ar maout gantañ adarre e dilennadegoù 2009.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trajan

Trajan, pe Marcus Ulpius Nerva Traianus e latin, ganet d'an 18 a viz Gwengolo 53 (pe en Italica (Spagn) pe e Roma) ha marvet d'ar 27 a viz Genver (?) 117 e Selinus, e Kilikia, a voe impalaer roman eus dibenn Genver 98 betek 117. Pa varvas e oa anvetImperator Caesar Divi Nervae Filius Nerva Traianus Optimus Augustus Germanicus Dacicus Parthicus. Hennezh eo ar c'hentañ impalaer roman eus un tiegezh a orin eus ar proviñsoù ; e gwirionez e oa un tiegezh italian aet da chom da broviñs Baetica evel trevadennerien.

## E vuhez

Dimezet e oa da Plotina. Er bloaz 100 e voe anvet Trajan da impalaer.
E 117, pa varvas Trajan, e voe anvet e advab Hadrian da impalaer.

## Pennad kar

* Bolz Trajan
# Trajedienn

Un drajedienn zo un oberenn teatr a zo enni tudennoù lakaet e plegennoù diaes hag a c'hall echuiñ gant marv unan bennak anezho.
Eus ar ger henc'hresianek τραγῳδία (tragōidia) e teu ar ger "trajedienn", deut e brezhoneg dre ar galleg ha testeniekaet en hor yezh abaoe ar XII$^{vet}$ kantved. Abaoe an Henamzer e vez savet ha c'hoariet trajediennoù. Enno e ren froudoù don mab-den. Gwechall e vezent skrivet e gwerzennoù hag an tudennoù enni a oa tud eus ar renkadoù uhelañ. Gant an trajediennoù e vez enaouet truez pe spont e kalon an arvesterien.
An trajediennoù koshañ en Henc'hres, 2500 vloaz zo, ne chom nemet ul lodenn anezho, traoù savet gant Aesc'hulos, Sofokles pe Euripides da skouer. A-hed istor mab-den ez eus bet kendalc'het da sevel trajediennoù : gant Shakespeare, Lope de Vega, Pierre Corneille, Jean Racine pe Friedrich Schiller ha, nevesoc'h zo, Henrik Ibsen, August Strindberg, Arthur Miller, Samuel Beckett, Heiner Müller pe Joshua Oppenheimer.

## Notennoù

* ↑ Geriadur an Here, pajenn 1307.
# Trahaearn ap Caradog

Trahaearn ap Caradog (1044? - 1081) a oa Roue Gwynedd adal 1075 betek e varv e 1081. Ren a rae war Arwystli, ur c'hantrev war an harzoù etre Gwynedd ha Powys. Tamm-ha-tamm e kreskas e c'halloud war hanternoz Kembre.
Mab e oa Trahaearn da Cadog ap Gwyn ha ganet e oa war-dro 1044. Goude marv Bleddyn ap Cynfyn e 1073, ne oa hini ebet eus e vugale a oa kozh a-walc'h da bignat war tron Gwynedd, ha kemeret e voe ar galloud gant Trahaearn ap Caradog, a oa kenderv da v-Bleddyn. Er bloavezh-se ivez e tilestras Gruffudd ap Cynan war Enez Mon, o tont eus Iwerzhon gant un armead. Gant skoazell ar baron norman Robert Rhuddlan e trec'has Trahaearn ha kemer a reas ar galloud e Gwynedd. Tabut a voe avat etre an armead Iwerzhoniz ha Kembreiz Llŷn, ha kement-se a roas tro da Drahaearn da faezhañ Gruffudd en Emgann Bron yr Erw ha da lakaat anezhañ da dec'hout da Iwerzhon.
Ren a reas Trahaearn war Gwynedd betek 1081, pa zistroas Gruffudd ap Cynan da Gembre gant un armead Iwerzhoniz ha Daned, ober emglev gant Rhys ap Tewdwr, roue Deheubarth, hag a oa bet skarzhet eus e rouantelezh gant Caradog ap Gruffudd eus Morgannwg. Emglev a reas Trahaearn gant Caradog ap Gruffydd, met trec'het e voe en Emgann Mynydd Carn, en hanternoz da Dyddewi, ha lazhet e voe Trahaearn ha Caradog. Trec'h e oa Gruffudd ha mont a reas da roue e Gwynedd. Rhys ap Tewdwr, eñ, a bignas en-dro war dron Rouantelezh Deheubarth.