OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aviyam

Hervez Kentañ Levr ar Rouaned an Testamant Kentañ e voe Aviyam roue Yehouda etre 913 ha 911 KJK, war-lerc'h e dad Rehovam.
Maac'ha, ur verc'h da Avshalom, e oa e vamm.
« Hag e kerzhas en holl bec'hedoù e dad... » (1R 15,3)
« Ha brezel e voe etre Ariyam ha Yarovam e-keit ma vevjont » (1R 15,7).
Ren a reas Asa, e vab, war e lerc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Abiam e latin, en hebraeg אֲבִיָּה (ʾAbiyyāh) "Eus ar mor e teu ma zad", e gresianeg ᾿Αβιοὺ (Abiou). Anvet eo ivez Abijah (hebraeg: אֲבִיָּה, ʼĂḇiyyāh ; "An Aotrou eo ma zad")
* ↑ Maaka e troidigezh Gwilh ar C'hoad
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p153
* ↑ roue Israel
# Avola

Avola zo ur gumun italian, e proviñs Siracusa ha rannvro emren Sikilia.
# Avokayeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an avokayeg (avokaya) komzet gant tro-dro da 25.000 den e Republik Demokratel Kongo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Avon

Avon zo ur ger keltiek kozh (abona e galianeg, afon, e kembraeg) hag a dalv kement ha stêr, hag a zo chomet
* en anv-lec'h Aven e brezhoneg
* en anv ar Stêr Aon
* el lec'hanv Begaon
* en anvioù stêrioù eus Bro-Saoz, Skos, ha broioù saoznekaet all.

## Kembre

E Kembre ez eus ur stêr Afan, a vez graet Avon anezhi e saozneg, hag a dremen dre gêrig Aberafan (a zo Aberavon e saozneg), e-kichenik Port Talbot.

## Bro-Saoz

Peder stêr Avon zo e Bro-Saoz:
* Avon Devon, a dreuz Bigbury on Sea, e-kichen Salcombe , e Devon
* Avon Warwickshire a dremen dre Rugby ha Stratford-upon-Avon
* Avon Hampshire, a dremen dre Salisbury, Wiltshire ha Christchurch, Dorset
* Avon Bristol, pe Bristol Avon e saozneg, a dremen dre Bath, Somerset ha Bristol.

## Bro-Skos

* Avon Falkirk
* River Avon, Strathspey
* Avon Water, adstêr d'ar stêr Clyde
Krediñ a reer e teu an anv avon eus yezh Brezhoned an Hen Ogledd.

## E broioù saoznekaet all
### Aostralia

* Avon River (Western Australia)
* Avon River (Western Victoria)
* Avon River (Gippsland, Victoria)
* Avon River (New South Wales)

### Kanada

* Avon River (Ontario)
* Avon River (Nova Scotia)

### Zeland-Nevez

* Avon River (Zeland-Nevez).

## Lec'hioù

Bro-C'hall
* Avon, Seine-et-Marne, kumun e Seine-et-Marne, rann hiriv eus Fontainebleau-Avon
* Avon, Deux-Sèvres, kumun e Deux-Sèvres
* Avon-la-Pèze, kumun en Aube (departamant)
* Avon-les-Roches, kumun en Indre-et-Loire

## Notennoù

* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise, pp 29-30
Stadoù-Unanet
* Avon, Alabama
* Avon, Contra Costa County, California
* Avon, Colorado
* Avon, Connecticut
* Avon, Illinois
* Avon, Indiana
* Avon, Iowa
* Avon, Maine
* Avon, Massachusetts
* Avon, Minnesota, ur gêr vras
* Avon, Mississippi
* Avon, Montana, ur gêr
* Avon (town), New York
** Avon (kêriadenn), New York, e-barzh kêr
* Avon, North Carolina
* Avon, Ohio, ur gêr
* Avon, Pennsylvania, ur gêr
* Avon, South Dakota, ur gêr vras
* Avon, Utah, ur gêr
* Avon, Wisconsin, ur gêr
* Avon, Rock County, Wisconsin, an unincorporated community
* Avon-by-the-Sea, New Jersey, a borough
* Avon Lake, Ohio, ur gêr vras
* Avon Park, Florida, ur gêr vras
* Avon Township, anv meur a lec'h.

## Levroniezh

* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Avolasca

Avolasca zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Avon Bristol

An Avon (/ˈeɪvən/ e saozneg), pe Avon Bristol a zo ur stêr hag a red dre mervent Bro-Saoz, hag a dremen dre Bath ha Bristol ma en em daol en aber an Havren en Avonmouth, karter eus kêr Bristol.
Un anv brezhonek he deus ar stêr, kar-tost d'ar stêrioù Aven hag Aon e Breizh.
An eil eus an div Avon a gember en Havren eo, Avon Warwickshire eo an hini gentañ.
Eieniñ a ra e-kichen Acton Turville, in South Gloucestershire, ha goude temen e Wiltshire. An 19vet hirañ stêr eus ar Roantelezh-Unanet eo gant he 121 km hed, petra bennak ma n'eus nemet 31 km a-denn-askell eus an eienenn d'an aber.

## Skeudennoù

* An Avon gwelet eus Clifton down
* Aber an Avon en Avonmouth, gant pont ar gourhent M5.
# Avon (Falkirk)

Ar stêr Avon a zo ur stêr eus Bro-Skos a dremen dre Falkirk. Eieniñ a ra e-kichen Cumbernauld, redek dre Avonbridge, dre Avon Gorge, dre Muiravonside Country Park, hebiou da Linlithgow hag aberiñ er Firth of Forth e-tal Grangemouth.

## Pennad kar

* Meur a stêr all zo anvet Avon.

## Photo gallery

* Bag-pourmen war dourbont an Avon
* An dourbont
# Beg Trevignon

Beg Trevignon zo ur beg-douar, e kumun Tregon, e Kerne. Al lec’h suañ eus ar gumun eo, o valirañ er mor. Ur porzhig-pesketa zo, porzh Trevignon. War ar beg-douar ez eus ur c’henkiz savet gant greunvaen, e doare ur c’hastell. Er c'hornôg d’ar beg-douar en em astenn un aod traezh, gant loc'hoù a-dreñv an erin. Perc’hennet eo an tolead gant Mirva an Aodoù.

## Levrlennadur

* E Beg Treign, gant Kerlann, Al Liamm, niv.49, 1955, p.49-54.
# Beg an Trein

Beg an Trein zo ur beg-douar en norzh da Gankaven, e biz Breizh. Dirazañ emañ tour-tan Karreg Herpin.
Balirañ a ra ar beg roc’hellek-se a-us ar mor, 40 metr izeloc’h. Alese e c’haller gwelet, etre ar C'hab Frehel er c’hornôg ha Bae Menez-Mikael er reter, aod Normandi gant porzh Granville hag enezeg Kalzenez. War ar beg-douar ez eus ur semafor, bet savet e 1861 evit eveshaat ar bigi a dremene dirazañ, hag a oa bet adprenet gant Kuzul-departamant Il-ha-Gwilen e 2000 evit degemer an douristed a zeu da bourmen eno.
Ur wenodenn zo en-dro d'ar beg-douar, ar GR 34. Eus ar wenodenn-se e c’haller gwelet Enez al Lann, er reter d’ar beg, ma vez gwarezet an evned. Meret e vez ar gwarezva-se gant ar gevredigezh Breizh Vev.
Merkañ a ra Beg an Trein al lec’h loc’hañ evit ar redadeg bigi anvet Hent ar Rom.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Beg an Arc'houest

Beg an Arc'houest zo ur beg-douar war aod kumun Plaeraneg. En hanternoz aod ar Wern emañ hag eno emañ ar c'hal-lestrañ da vont da enez Vriad. Eus ar beg-douar eo brav ar gwel war enezeg Briad a-bezh.
E 1923 e voe savet ur c'hal 50 metr hed, war c'houlenn ar besketaerien eus ar vro.
War ar beg-douar e kaver bremañ un toullad tiez-hañv savet en XX$^{vet}$ kantved, en o zouez tiez perc'hennet gant intellektualed c'hall evel Charles Seignobos, Jean Perrin$^,$, Marie Curie, Irène Joliot-Curie, Jean Zay, Victor Auger, Pierre Auger pe Georges Pagès Abalamour d'an dra-se e voe lesanvet al lec'h "Sorbonne-Plage" gant kazetennerien Paris Match e 1939$^,$.
War atiz Anatol ar Braz e krogas an dud-se da zont da Blaeraneg. E miz Eost 1901 e voe beuzet tad hennezh, e vamm-gaer hag e c'hoarezed en aber ar Yeodi. Divizout a reas neuze en em staliañ en un ti e Beg an Arc'houest. Hag eñ da bediñ pennoù bras anavezet gantañ da zont di. Louis Lapicque e voe an hini kentañ a lakaas sevel un ti, anvet Roc'h Ar Had e 1904. Ha goude se e voe tud all, Seignobos gant e di anvet Taschen Bihan savet e 1910, Paul-Éric Langevin ha re all c'hoazh. En holl e voe savet un tregont bennak a diez evel-se. Lod anezho zo c'hoazh perc'hennet gant o diskennidi.
Ar penn embregerezh Eugène Schueller (L'Oréal) a zeuas d'en em staliañ e Beg an Arc'houest e 1926, ha gantañ e voe miret ouzh an dud da dremen war ar wenodenn a-hed an aod. Goude e voe an ti-se d'e verc'h, Liliane Bettencourt.
Ur monumant da Irène ha Frédéric Joliot-Curie a oa bet savet gant ar gumun e dibenn an XX$^{vet}$ kantved.

## Notennoù

* ↑ Portrait de groupe d’universitaires parisiens en leur villégiature bretonne : L’Arcouest dans la première moitié du XXe siècle, Michel Pinault, p. 8, L’Arcouest, H&S, 2013.
* ↑ « Sur la plage bretonne, c'était la Sorbonne…», Ouest-France.
* ↑ Perrono, Thomas, « Jean Zay : de l’Arcouest au Panthéon », En Envor.
* ↑ Front de mer de la baie de Launay et de l'Arcouëst, patrimoine.region-bretagne.fr.
* ↑ Exposition Sorbonne-Plage, Bibliothèque nationale, 2008.
* ↑ Hélène Langevin-Joliot, « L'Arcouëst ou « Sorbonne-plage », Espace des sciences, Genver 2009.
* ↑ Hervé Queillé, L'Arcouest. Les héritiers de Sorbonne-Plage, 16 a viz Eost 2013, Le Télégramme.
* ↑ Liliane Bettencourt : l'Arcouest, parce qu'elle le vaut bien !, pennad gant Ronan Le Flécher, embannet d'ar 1/07/10, Agence Bretagne Presse
* ↑ Monument commémoratif Iréne et Frédéric Joliot-Curie
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Beg ar Fiezenn

Beg ar Fiezenn (pe Cabo Higuer, pe Higer lurmuturra) zo ur beg-douar e Gipuzkoa.
# Beg an Dorchenn

Beg an Dorchenn a zo ur beg-douar e kumun Ploveur er Vro-Vigoudenn e Breizh. Serriñ a ra Bae Gwaien e tu ar su. Ul lec'h darempredet kenañ gant paotred ha merc'hed ar sportoù-mor riklañ (kitesurf, plankenn-dre-lien...) a zo anezhañ.
# Beg ar C'hastell (Plougouskant)

Beg ar C'hastell zo ur beg-douar e kumun Plougouskant, ar beg hanternosañ war aodoù Breizh.
Alese eo kaer ar gwel : war-zu ar reter e weler enez Terc'h, tour-tan ar C'horn hag aber ar Yeodi. Pelloc’h e c’haller gwelet Erv an Talberzh, pa vez dizolo an dremmwel. Er gornaoueg e c’haller gwelet, a-bell, enezeg ar Jentilez.
Nepell diouzh Beg ar C'hastell, er gornaoueg, emañ ar C'hastell Meur, gant kerreg bras-divent hag un ti bihan sanket etre div roc'h vras, ar pezh a ya d’ober un daolenn gaer a zo bet luc’hskeudennet ha livet stank.
Al lec’h tro-dro zo gwarezet ha ne c’haller ket sevel tiez nevez. Un ti an douristed zo war an aod, er gornaoueg d’ar beg-douar, hag a vez digor e-pad an hañv.
# Beg ar Fri

Beg ar Fri zo ur beg-douar e Bro-Dreger, e kumun Gwimaeg.
Ul lec'h kaer eo ha gwarezet eo bremañ pa'z eo perc'hennet gant Mirva an aodoù. Uhel-mat eo an tornaod eno, tost da 80 metr a-us live ar mor.

## Istor

E-pad an Eil Brezel-bed, en ur porzhig er reter d'ar beg, e oa bet un toullad tud, Saozon ha Gallaoued, o lestrañ hag o tilestrañ dre guzh, harpet gant rezistanted eus ar vro. E-touez an dud a voe o tremen eno e deroù 1944 edo François Mitterrand, a oa aet da Londrez e 1943. Ur maen-koun divyezhek (gallek ha saoznek) zo bet lakaet da zerc’hel soñj eus an darvoudoù-se.
War-dro ar bloaz 1980 e oa bet ur raktres gant EDF da sevel ur greizenn nukleel war aod Beg ar Fri. Dilezet e oa bet ar soñj buan a-walc'h, pa oa ur raktres all gant EDF e Breizh d’ar c'houlz-se, e Plougoñ.

## Liamm diavaez

* (fr) Un plan de sauvegarde pour préserver le site de Beg an Fry, Le Télégramme 5/01/2021
* (fr) Beg-an-Fry, un Solutré maritime ? Patrick Gourlay, Vingtième Siècle. Revue d'histoire 2009/2 (n° 102)
# Beg ar Gador

Beg ar Gador zo ur beg-douar e Morgad, e gourenez Kraozon, war aod Bae Douarnenez.
# Alange

Alange zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura, e Spagn.
# Alanik al Louarn

Alanik al Louarn pe "n'euz den fin n'en deuz e goulz", zo ur pezh-c'hoari gant Yann-Vari Perrot: Pez c'hoari plijadurus rimet e daou Arvest, Brest, Moullerez "Ar c'hourrier", 1905. Savet eo diwar ar pezh gallek krennamzerel "La Farce de maître Pathelin".
# Alan an Diuzet

Alan Loeiz Mari an Diuzet, pe Roc'halan, ganet d'ar 16 a viz Eost 1900 e Kêr ar Roc'h, e Treger, ha marvet d'an 22 a viz Mae 1991 e Sant-Brieg, oa skrivagner ha troour breizhat.
Mab e oa da Loeiz Mari an Diuzet ha Maria Kerangall, koñversanted o terc'hel un davarn war blasenn ar Martred e Kêr ar Roc'h. Alan an Diuzet a zo bet da gentañ e skol ar baotred, e Sant Yann, er Roc'h, ha goude-se, e 1912, er skol eil-derez e Landreger, ha da echuiñ, e 1917, e skol ar vistri e Sant-Brieg.
Anvet e voe da skolaer e 1921, hag eus 1924 da 1926 e oa mestr war ar jedoniezh hag ar skiañchoù e skol eil-derez Plistin. Eus 1937 da 1945, e oa rener skolaj eil-derez Perroz-Gireg, met prizoner e voe daou vloavezh e Bro-Alamagn. Deut en dro d'ar Vro, Alan an Diuzet a savas e 1946 ar "Collège Breton des Côtes-du-Nord" (Skolaj Breizhek Aodoù-an-Hanternoz), hag enni ar gelaouenn Mouez ar Vro.
Skrivet en deus evit meur a gelaouenn, en o zouez Arvor ha Gwalarn. Un darn eus e skridoù brezhonek a zo bet embannet gant Emgleo Breiz.
Lakaet en deus e brezhoneg kan broadel Bro-C'hall, da laret eo, "La Marseillaise" : Deomp war-raok ni bugale ar vro, deiz an trec'h meur a zo erru, a-enep deomp."

## Brud

E-kreiz Kêr ar Roc'h, e-tal kichen an iliz ha ti ar re-gozh, ez eus bet savet ur skol lik kentañ-derez a zo bet anvet Alan an Diuzet. Dianavezet eo gant ur mor a dud !

## Oberennoù

* Ar gorollerez vihan, 1944
* Envorennou eur prizoniad, Rennes, H. Riou-Reuzé, 1946. Skeudennaouet gant Frañsez Cathou
* Dans les barbelés, Saint-Brieuc, Alain Le Diuzet. Skeudennaouet gant F. Cathou
* Yannig, Ar Brezhoneg er Skol, 1946. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* Premiers pas en breton, 1946
* An Distro, e Celta 4, 02-1947
* Va yez karet. Cours élémentaire de langue bretonne, Rennes, H. Riou-Reuzé, 1948. Skeudennaouet gant Xavier Haas
* Mevel ar garantez, Brud, 1961
* Yannig a oar lenn : Cours préparatoire de langue bretonne, Saint-Brieuc, Presses bretonnes, 1964. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* Saint-Brieuc, Côtes-du-Nord, Bretagne. Esquisses Briochines, Saint-Brieuc, Bureau d'Armor, 1974. Skeudennaouet gant an oberer
* Gwad ar garantez, Brud Nevez, 1979 (eil moulladur)
* Lenaig, Brud Nevez, 1982. Skeudennaouet gant Hubert Coatleven
* Dans les barbelés (Le parcours du Prisonnier). Illustrations de François Cathou, Préface de Pierre Lorguilloux, Saint-Brieuc, Collège Breton des Côtes-du-Nord, 1985
* Yannig, Saint-Brieuc, Collège Breton des Côtes-du-Nord, 1985. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* Yannig, Emgleo Breiz / Ar Helenner, 1984. Skeudennaouet gant Xavier de Langlais
* Eñvorennoù ur prizoniad, Al Liamm, 2000

## Troidigezhioù

* Paul Féval, Rollan Toad-houarn (diwar L'homme de fer), Brest, Ar Skol Vrezoneg, 1987.
* Pierre Loti, Pesketêr enez ar skorn (diwar Pêcheur d'Islande), Collège breton des Côtes-du-Nord, Sant-Brieg, 1980.
# Alan an Habask

Alan an Habask (Alain Labasque), ganet d'an 12 Genver 1848 e Plougerne ha marvet d'an 21 Gouere 1909, a oa beleg ha troour brezhonek.

## Troidigezh

* 1900 : Histor zantel, Kerangall, Kemper, kendroet gant Yann-Vari Nikolaz diwar Histoér Santél gant Yerom Buleon.

## Liamm diavaez

* (fr) Ur restr pdf diwar e benn gant ur poltred anezhañ

## Notenn

* ↑ Histor zantel
# Alan an Noac'h

Alan an Noac'h en deus labouret a-hed e vuhez evit dastum ar glad sevenadurel dre gomz e Bro Loudieg. Ganet eo bet e 1932 e Plogoneg.
Implijad e oa en ti-post pa voe anvet e Loudieg pa oa 29 vloaz. Chomet eo eno abaoe. Ouzhpenn bezañ dastumet e-leizh a ganaouennoù e galloueg, e labour war istor an embroidi iwerzhonat e Breizh er XVII$^{vet}$ kantved.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2017 e Sant-Ke-Porzh-Olued.
# Alan al Louarn (ar Garreg)

Alan al Louarn : pez-c'hoari en eun arvest ha nao bennad zo ur pezh-c'hoari brezhonek divyezhek skrivet gant Hollsent ar Garreg hag embannet e ti Goaziou e Kemper, e 1903.

## Liamm diavaez

* Testenn ar pezh-c'hoari e levraoueg Eskopti Kemper ha Leon
# Alanno

Alanno zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo .
# Borore

Borore zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Borre

Kumunioù Frañs :
| Anv | Borre |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes rurales des Monts de Flandres |
| Kanton | Hazebroek-Su |
| Kod INSEE | 59091 |
| Kod post | 59190 |
| Maer | Jean Catteau |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,96 km² |
| Led | 50° 43' 52" Norzh |
| Hed | 02° 34' 59" Reter |
| Uhelder kreiz | 20 m |
| Uhelder bihanañ | 17 m |
| Uhelder brasañ | 36 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 572 (2007) |
| Stankter | 98 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Borre a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, er Westhoek hag e departamant Norzh.
* Kêriadenn Borre

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Borrello

Borrello zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
# Borsalino

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Borsalino zo:
* anv Giuseppe Borsalino, krouer an tog anvet Borsalino
** Borsalino, anv an embregerezh krouet gant Giuseppe Borsalino
* Borsalino, anv an tog feltr graet en embregerezh-se

## Sinema

* Borsalino ur film.
* Borsalino & Co ar film da-heul egile.
# Borsele

Borsele (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Zeeland en Izelvroioù. Bez ez eus enni ur gêriadenn anvet Borssele, gant daou s. 194,42 km² eo gorread Borsele (douar : 142,03 km², dour : 52,39 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 22 649 annezad enni. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober kumun Borsele : Baarland, Borssele, Driewegen, Ellewoutsdijk, 's-Gravenpolder, 's-Heer Abtskerke, 's-Heerenhoek, Heinkenszand, Hoedekenskerke, Kwadendamme, Lewedorp, Nieuwdorp, Nisse, Oudelande hag Ovezande. Krouet eo bet ar gumun e 1970 pa voe kendeuzet Baarland, Borssele, Driewegen, Ellewoutsdijk, 's-Gravenpolder, 's-Heer Abtskerke, 's-Heerenhoek, Heinkenszand, Hoedekenskerke, Nisse, Oudelande hag Ovezande.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Borsele ez eus 19 dileuriad :
* CDA 6 dileuriad
* PvdA 6 dileuriad
* SGP/ChristenUnie 4 dileuriad
* Lokale Partij Borsele 2 zileuriad
* VVD 1 dileuriad

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Borso d'Este

Borso d'Este (1413 - 20 a viz Eost 1471) a voe kentañ dug Ferrara, adalek 1450 betek e varv. Unan eus an Estensi e oa, da lavarout eo eus an Tiegezh d'Este.

## E vuhez

Mab bastard e oa da Nikolaz III d'Este, markiz Ferrara, Modena ha Reggio Emilia, ha d'e serc'h Stella de' Tolomei.
Markiz e voe war-lerc'h e vreur Leonello d'Este, d'an 1 a viz Here 1450.
D'an 18 a viz Mae 1452, e voe roet dezhañ, a berzh an impalaer Frederig III, an titl a zug en e zouaroù. D'an 12 a viz Ebrel 1471, e voe savet da zug Ferrara gant ar pab Paol II en Iliz Sant Pêr Roma.
| En e raok Leonello d'Este Markiz Ferrara Dug Modena ha Reggio | Markiz Ferrara 1450-1452 Dug Ferrara 1452-1471 | War e lerc'h Ercole Iañ d'Este |
# Borox

Borox zo ur gumun eus proviñs Toledo, e Spagn.
# Borsalino (tog)

Ar borsalino zo un tog feltr aozet gant an italian Giuseppe Borsalino en Alessandria e Piemonte.
Gant blev lapined pe gedon eo graet ar feltr.

## Istor

An tog kentañ a voe graet d'ar 4 a viz Ebrel 1857. Loreet e voe gant ar Priz Meur e Diskouezadeg Pariz e 1900, en hini Bruxelles en 1910, e Torino en 1911, e Pariz adarre en 1931.
Tog-skouer gangsterien ar bloavezhioù 1930 eo. Diwarnañ e teu anv ar film, gant Alain Delon.
Tog Indiana Jones eo ivez.

## Togoù

Meur a dog a zo anvet borsalino, diwar anv an oberer. Ar fedora zo unan anezho
# Borriana

Borriana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Borsbeek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Borsbeek zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 3,90 km²
* Poblañs (2022) : 11 226 a dud
* Stankter : 2 878 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hreñvlec'h "III", bet savet evit difenn Antwerpen
# Alarc'h gouzoug du

Alarc'h gouzoug du :
| Un Alarc'h gouzoug du Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Genad : | Cygnus |
| Anv skiantel ||
| Cygnus melancoryphus (Molina, 1782) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Alarc'h gouzoug du (liester: Elerc'h gouzoug du) a zo un evn palvezek eus Suamerika, Cygnus melancoryphus an anv skiantel anezhañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alarig

Alarig zo un anv-den gourel a orin germanek.

## Gerdarzh

Alareiks e goteg, a dalvez kement hag "hollc'halloudus", eus ar germaneg ala "holl" ha rich pe rik "(roue) galloudus".

## Yezhoù all

* Alaricus, e latin
* Alarich, en alamaneg
* Alarico, en italianeg ha spagnoleg

## Tud

    Alarig a oa anv daou roue ar Vizigoted.
   * Alarig Iañ, a lakaas Roma en arigrap e 410;
   * Alarig II, roue adalek 484 betek 507.
# Alarig II

Alarig II (Alareiks e goteg, Alaricus e latin) a voe roue ar Vizigoted adalek 484 betek 507.
Mab e oa da Eurig, roue ar Vizigoted en e raok. Ren a reas war Septimania (pe : Gotia, da lavaret eo ar rannvro c'halian a oa etre ar stêr Ron, ar Pireneoù hag an Torosad Kreiz) ha war an darn vrasañ eus Hispania (war-bouez ar gwalarn), war Akitania ha war an darn vrasañ eus Provañs. E gêr-benn a lakaas en Aire-sur-l'Adour (Vicus Julii) en Akitania.
Kristen e oa, hogen arian. Daoust da se ne oa ket enebet kement hag e dad Eurig ouzh ar gatoliked, hag aotreet e voent gantañ da zerc'hel ur Sened-Iliz en Agde da heul al lezennaoueg anvet Breviel Alarig, a voe embannet e 506.
Trec'het ha lazhet e voe gant Hlodwig Iañ en emgann Vouillé (e-kichen Poitiers, Vienne) e 507, ha dre-se e voe echu gant ren ar Vizigoted war Akitania.
| En e raok : Eurig | Roue ar Vizigoted | War e lerc'h : Gesalec |

## Pennad kar

* Rouaned ar Vizigoted
# Alarc'h trompilh

Alarc'h trompilh :
| Un Alarc'h trompilh Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Anseriformes |
| Kerentiad : | Anatidae |
| Iskerentiad : | Anserinae |
| Genad : | Cygnus |
| Anv skiantel ||
| Cygnus buccinator Richardson, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An Alarc'h trompilh (liester : Elerc'h trompilh) a zo un evn palvezek, Cygnus buccinator an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Alaska, kornôg Kanada ha hanternoz-kreiz SUA$^,$.

## Liammoù diavaez

* (en) Cygnus buccinator war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cygnus buccinator war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Perig Herbert, "Anvioù laboused Europa", Hor Yezh, niv.193, 1993, p.7.
* ↑ Cygnus buccinator war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cygnus buccinator.
# Alarcón

Alarcón zo un anv -lec'h spagnolek, a orin arabek, hag anv div gumun e Spagn.
* Alarcón (Cuenca), e proviñs Cuenca
* Pozuelo de Alarcón, e kumuniezh Madrid
# Alarcón (Cuenca)

Alarcón zo ur gumun e Spagn, e proviñs Cuenca, en kumuniezh emren Castilla-La Mancha. E 2022 e oa 152 a dud o chom enni. Brudet eo he c'hastell a-us d'ar stêr Júcar.

## Istor

Gant Arabed Al-Ándalus e voe roet an anv d'ar gêriadenn (الاركون alarcón = 'kreñvlec'h') ha savet ar c'hastell kentañ.
# Boneur

Boneur :
| Ti-kêr Boneur ||
| Anv gallek (ofisiel) | Botmeur |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Arondisamant Kastellin |
| Kanton | an Uhelgoad (betek 2015) Karaez (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29013 |
| Kod post | 29690 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Prigent 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Menez Are Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Kornôg Kreiz-Breizh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 222 ann. (2020) |
| Stankter | 16 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 23′ 00″ Norzh 3° 55′ 00″ Kornôg / 48.383333, -3.916667 |
| Uhelderioù | bihanañ 225 m — brasañ 384 m |
| Gorread | 13,62 km² |
| Boneur ||
| kemmañ |
Boneur zo ur gumun e Bro Gerne e kanton Karaez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh.

## Douaroniezh

* Emañ Boneur e Menez Are.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 41 gwaz abalamour d'ar brezel,eleze 4,36% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Boneur.
* Iliz katolik Boneur.
* Poull-kannañ Lapig.
* Puñs an Dizertour.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* (br) Boneur war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Bonefro

Bonefro zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
# Bonemerse

Bonemerse zo ur gumun en Italia, e Proviñs Cremona ha rannvro Lombardia.