OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kebek (kêr)

Kebek pe Kêr Gebek (galleg: Québec pe Ville de Québec; saozneg, Quebec pe Quebec City) eo kêr-benn Bro-Gebek. Eil kêr bobletañ ar vro eo war-lerc'h Montréal : e miz Gouere 2016 e oa 531 902 a dud o chom eno hag 800 296 a annezidi er meurgêr.
Dont a ra ar ger Kebek eus an algonkeg, ur yezh henvroat (amerindian), hag a dalv kement hag "e-lec'h ma strish ar stêr" peogwir e strish ar stêr Sant-Laorañs nepell eus torgenn Kebek ha Cap Diamant. En em staliañ a reas eno an ergerzhour gall Samuel de Champlain e 1608, ha kemer a reas an anv algonkek. Unan eus koshañ kêr Norzhamerika eo. Mogerioù-kreñv nemeto a chom en norzh da vro-Vec'hiko eo ramparzhioù ar C'hebek kozh. Lakaet e voe war roll lec'hioù ar glad bedel gant an UNESCO e 1985$^,$
Monumantoù dibar ar gêr eo leti Château Frontenac, Gwikadell Kebek, Bodadenn Vroadel Kebek, Mirdi broadel an arzoù-kaer Kebek ha Mirdi ar sevenadurezh.

## Yezhoù

Ar galleg eo yezh-vamm 94,9 % eus a boblañs.
Dont a reas laosk war niverenn ar saoznegerien goude voe krouet Kanada e 1867. Hiziv hon deiz int 1,46 % eus ar boblañs.

## Gevellerezh

* Calgary (Alberta) , Kanada, abaoe 1956
* Bourdel (Bro-C'hall) abaoe 1962
Emglevioù zo ivez gant kêrioù all.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Québec, Ville [Census subdivision, Quebec and Québec, Territoire équivalent [Census division], Quebec]. Census 2016. Statistics Canada.
* ↑ Canada, Government of Canada, Statistics. Population and Dwelling Count Highlight Tables, 2016 Census.
* ↑ "Historic District of Old Québec Patrom:Webarchive". World Heritage; UNESCO. Retrieved 12 January 2009.
* ↑ "Old Quebec City, Seven Wonders of Canada".
* ↑ Recensement de 2016 : le français recule à Québec
* ↑ Patrom:Pennad-skrid
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ke (sant)

Sant Ke a vefe ur manac'h brezhon eus an Hen Ogledd. Roud a gaver anezhañ e Kembre, e Kernev-Veur hag e Breizh.
Roet en defe e anv da ziv barrez anvet Sant-Ke e Breizh : Sant-Ke-Perroz, e Treger, ha Sant-Ke-Porzh-Olued, e Goueloù ; kenkoulz ha da Sen Ke e Kernev-Veur.

## Levrlennadur

* Sant Ké, Sant Kleder, Sant Peran, Sant Rumon, Sant Fili, savet hag embannet gant Minihi Levenez, 1989.
* Charles Henderson, Four Saints of the Fal: St Gluvias, St. Kea, St. Fili, St Rumon (1929)
# Kebec'hsenouf

E mitologiezh Henegipt, Kebec'hsenouf (Kebec'hsenef a-wechoù) zo unan eus bugale Horus a veze karget da zifenn flugez balzamet ar re varv. Gwareziñ a rae ar bouzelloù. Talvezout a ra e anv un dra bennak e-giz: "Evad-kinnig ma breur".
Adalek diwezh an XVIII$^{vet}$ tierniezh e vez roet da stoufoù al listri kanopat, neuz o doue gwarezer. Diskouezet e vez Kebec'hsenouf gant penn ur falc'hun.
Evit bezañ gouest da gas e gefridi da benn e ranke an doue bezañ skoazellet gant an doueez Serket hag e oa ret lakaat e lestr kanopat e kornôg ar bez.
Setu a lavar Kebec'hsenouf e Levr an Anaon :
       [Qebhsennuf a lavar :] "Me zo da vab, O Osiris Ani, trec'hour. Deuet on da wareziñ ac'hanout. Serret em eus da eskern, ha bodet em eus da izili en-dro. Kaset em eus da galon ganin ha lakaet em eus anezhañ war e dron e-barzh da gorf. A-drugarez din en deus graet berzh da diegezh war da lerc'h, O te a vev da viken."

## Notennoù

* ↑ Budge, E. Wallis (1895) : The Book of the Dead: The Papyrus of Ani.
* ↑ Budge, E. Wallis : Pennad 151.
# Kebek

Kebek :
| Anv gallek | Québec |
| Anv saoznek | Quebec |
| Melestradurezh ||
| Bro | Kanada |
| Kêr-benn | Kebek |
| Kêr vrasañ | Montréal |
| Donedigezh er Gengevredigezh | 1añ a viz Gouere 1867 |
| Letanant-gouarner | Manon Jeannotte |
| Kentañ ministr | François Legault (CAQ |
| Parlamant | Bodadeg Vroadel Kebek (Assemblée nationale du Québec) |
| Sezioù e Ti ar C'humunioù | 78 (diwar 338) |
| Sezioù er Sened | 24 (diwar 105) |
| Kod post | G - H - J |
| Berradur ti-post | QC |
| ISO 3166-2:CA | CA-QC |
| Geografiezh ||
| Gorread | 1 542 056 km² |
| Douar | 1 365 128 km² |
| Dour | 176 928 km² (11,5 %) |
| Lein uhelañ | 1 652 m (Menez D'Iberville) |
| Gwerzhid eur | UTC -5 ha -4 |
| Poblañs ||
| Annezidi | Kebekiz |
| Poblañs | 8 501 833 ann. (2021) |
| Stankter | 5,5 ann./km² |
| Yezhoù ofisiel | Galleg |
| Titouroù all ||
| Ger-stur | « Je me souviens » (Kounaat a ran) |
| Gouel broadel | Gouel Broadel Kebek (24 a viz Even) |
| Domani internet | .qc.ca .gouv.qc.cab .quebec |
| kemmañ |
Kebek (Québec e galleg, Quebec e saozneg) a zo ur broviñs, eus reter Kanada, an hini nemeti m’eo ar galleg ar yezh pennañ. Kêr Gebek eo kêr-benn ar broviñs, p'eo Montreal ar veurgêr armerzhel, kalz pobletoc'h.
War ribloù aber ar stêr Sant-Laorañs emaint o-daou, kêr Gebek war ar ribl norzh ha Montreal 400 km pelloc'h er c'hornôg war un enezenn vras.
A-hed an aber bras emañ an darn vuiañ eus oberezhioù an dud, hag e su ar broviñs a zo tostoc'h d'ar Stadoù-Unanet. An douaroù divent en em astenn betek Kelc'h Arktika n'int ket poblet stank, war-bouez e rannvro Saguenay—Lac-Saint-Jean.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Domani evit ar ministrerezhioù hag an aozadurioù stad.
# Kearney (Nebraska)

Kearney zo ur gêr lec'hiet e gwalarn stad Nebraska e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 30 787 a annezidi e 2010.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Margareta Eriksdotter

Margareta Eriksdotter zo anv meur a briñsez svedat:

## Gerdarzh

Savet eo an anv diwar Margareta, hag Eriksdotter, hag a dalv kement ha merc'h Erik.

## Tud

* Margareta Eriksdotter (rouanez Norge) (c. 1155–1209)
* Margareta Eriksdotter (Krummedige) ( 1390-1451)
* Margareta Eriksdotter (Vasa) (1497 – 1536), c'hoar d'ar roue Gustav Iañ Vasa
* Margareta Eriksdotter (Leijonhufvud) (1516-1551), rouanez Sveden evel eil priedGustav Iañ Vasa .
# Margareta Eriksdotter (rouanez Norge)

Margareta Eriksdotter pe Margareta Eriksdatter (war-dro 1155 – 1209) a oa ur briñsez svedat deuet da vout rouanez Norge.
Merc'h e oa da Erik IX, Roue Sveden, ha d'e bried Christina Björnsdotter.
E 1189 e timezas da Sverre Sigurdsson, roue Norge.
# Los Angeles Lakers

Los Angeles Lakers zo ur skipailh basketball stadunanat, stummet e Los Angeles, e Kalifornia. C'hoari a reont er c'hampionad basketball amerikan, an NBA. Savet e oa bet e 1947, gant an anv Lakers, ha staliet e oant e Minneapolis da gentañ. Abaoe 1961 e c'hoariont en anv Los Angeles gant ar c'h-Clippers.
Setu un nebeud c'hoarierien brudet eus al Lakers, e-touez tud all :
* Kareem Abdul-Jabbar
* Wilt Chamberlain
* Magic Johnson
* Shaquille O'Neal
* Kobe Bryant
* LeBron James
# Los Ausines

Los Ausines zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 162 (2023).
# Lorum

Un doare toullgorferezh eo ma vez toullet ul lodenn eus ardivink-genel ar baotred. Toullet e vez a-led ar c'hroc'hen dindan ar kalc'h tost ouzh ar goursac'h.

## Gwelit ivez:

* Toullañ frenom ar c'halc'h
# Los Alamos (New Mexico)

    Evit sterioù all Los Alamos, gwelet amañ.
Los Alamos (anv spagnolek a dalv kement hag « an elv ») zo ur gêr e New Mexico, SUA, e traoñnienn ar Rio Grande. Emañ e 56 km eus gwalarn Santa Fe, kêr-benn ar stad. 12019 den a zo o chom enni.
En XX$^{vet}$ kantved e oa brudet evel kêr Labourva Broadel Los Alamos hag al lastez nukleel berniet eno. Aze e oa ivez arnodet ar vombezenn atomek kentañ d'ar 6 a viz Gouere 1945.

## Gevelliñ

Gevellet eo gant ar c'hêr rusian Sarov e lec'h emañ staliet kreizenn imbourc'h Rusia an armañ nukleel.

## Tangwalloù

Tangwalloù bras zo bet en tolead
* 1954 Water Canyon
* 1977 La Mesa
* 1996 Dome
* 1998 Oso Complex
* 2000 Cerro Grande
* 2011 Las Conchas
D'an 3 a viz Gouhere 2011 e oa c'hoarvezet brasañ tangwall anavezet en istor New Mexico. Aon zo bet e vije pulluc'het plutoniom ha skignet an danvez dañjerus-se dre an aer. Hervez ar vojenn e vije bet c'hwezhet an tan e-kreiz al labourva atomek gant ur gwiñver o c'hoari gant orjal tredan.
# Los Alcázares

Los Alcázares zo ur gumun eus Spagn, e Rannvro Murcia.
# Los Altos (Burgos)

Los Altos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 201 (2023).
# Los Angeles (Kalifornia)

    Ur bajenn disheñvelout Los Ángeles zo ivez.
Los Angeles, berraet en L.A. alies, skrivet Los Ángeles e spagnoleg, eo kêr vrasañ stad Kalifornia hag eil kêr vrasañ ar Stadoù-Unanet goude New York. Tost 4 milion a dud a vev eno (18,5 milion en he zolead). Sez ar gontelezh eo ivez. E su Kalifornia emañ, war aod ar Meurvor Habask.
Diazezet e voe d'ar 4 a viz Gwengolo 1781 gant ar gouarnour spagnol Felipe de Neve. Dont a reas da vezañ ul lodenn eus Bro-Vec'hiko e 1821 war lerc'h dizalc'hidigezh ar vro eus Spagn. Staget e voe ouzh ar Stadoù-Unanet e 1848 goude fin ar Brezel etre Mec'hiko hag ar Stadoù-Unanet, dre brenañ California e Emglev Guadalupe Hidalgo. Er bloavezhioù 1890 e voe dizoloet eoul-maen ar pezh a lakkas ar gêr da greskiñ fonnus.
Oberiant ken ken eo ar gêr war dachennoù an aferioù, ar c'henwerzh etrebroadel, an dudi, ar sevenadur, ar mediaoù, ar c'hiz, ar skiant, an teknologiezh hag an deskadurezh. Hollywood, brudet er bed a-bezh evit e broduiñ filmoù sinema, eo anv lodenn gwalarn rannvro Los Angeles. Degemeret eo bet ar C'hoarioù olimpek hañv gant ar gêr e 1932 ha 1984, ar pezh a vo adarre e 2028.
Un hin istrovanel pe greizdouarel a gaver eno. Menezioù ha dezerzhioù a zo en argoad ar vro.

## Lec'hanvadurezh

Los Angeles a dalv kement hag "an aeled" e spagnoleg. Distaget eo "lɒs ˈændʒələs" e saozneg ha "los ˈaŋxeles" e spagnoleg.

## Gevelliñ

Los Angeles he deus 25 kêr gevellet ganti. Roll ar c'hêrioù dre bloaz gevelliñ:
| Eilat, Israel (1959) Nagoya, Japan (1959) Salvador, Brazil (1962) Bourdel, Bro-C'hall (1964) Berlin, Alamagn (1967) Lusaka, Zambia (1968) Kêr-Vec'hiko, Mec'hiko (1969) Auckland City, Zeland-Nevez (1971) Busan, Republik Korea (1971) | Mumbai, India (1972) Tehran, Iran (1972) Taipei, Taiwan, Republik Sina (1979) Guangzhou, Sina (1981) Aten, Gres (1984) Sant Petersbourg, Rusia (1984) Vancouver, Kanada (1986) Giza, Egipt (1989) | Jakarta, Indonezia (1990) Kaunas, Lituania (1991) Makati, Filipinez (1992) Split, Kroatia (1993) San Salvador, El Salvador (2005) Beirout, Liban (2006) Ischia, Italia (2006) Yerevan, Armenia (2007) |
* Londrez ha Manchester, e Bro-Saoz, ha Łódź e Polonia a zo kêrioù mignon.$^,$
* Los Angeles he deus ivez un eskemm sevenadurel gant Tel Aviv en Israel.

## Gwelet ivez

* Hollywood

## Daveoù

* ↑ Sister Cities of Los Angeles. City of Los Angeles (2022). Kavet : 2022-05-01.
* ↑ Twinning link with LA. Manchester Evening News. Kavet : 2009-07-28.
* ↑ Sister cities of Los Angeles, Inc. (2010). Kavet : February 8, 2010.
* ↑ Tel Aviv/Los Angeles Partnership. The Jewish Federation of Greater Los Angeles (2007). Kavet : 2008-08-07.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
* (en) Discover Los Angeles - The Los Angeles Convention and Visitors Bureau
# Los Angeles Times

Al Los Angeles Times (berraet en LA Times pe L.A. Times, zo ur gazetenn bemdeziek embannet e Los Angeles, e Kalifornia, abaoe 1881.
# Los Balbases

Los Balbases zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 302 (2023).
# Kortessem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kortessem (limbourgeg : Kotsoeve) o ur gumun izelvroek e Belgia e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 33,99 km²
* Poblañs (2022) : 8 595 a dud
* Stankter : 253 den/km²
# Kortrijk

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kortrijk (Courtrai e galleg, Cortoriacum e latin) zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez ha kêr-benn Arondisamant Kortrijk.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Istor
### XIV$^{vet}$ kantved

* 11 a viz Gouere 1302 : Emgann ar C'hentroù Aour.

## Douaroniezh

War lez ar stêr Leie hag e 42 km er mervent da gêr Gent emañ Kortrijk.
Er gumun emañ ivez kêriadennoù Aalbeke, Bellegem, Bissegem, Heule, Kooigem, Marke ha Rollegem.
* Gorread : 80,69 km²
* Poblañs (2022) : 77 741 a dud
* Stankter : 963 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

* Plasenn veur Kortrijk
* Tourioù ar Broel hag al Leie, a zo skeudennet amañ el laez a-zehou.
# Korventenn

Pa vez direizhet an aergelc'h lec'hel gant ur barrad-amzer fall-tre e vez kaoz eus ur gorventenn. C'hwezhañ a ra un avel kreñv o droidellat hag a-wechoù glav puilh, kurun ha luc'hed hag ivez erc'h, ken e vez kaoz eus ur gorventenn-erc'h pe eus ur blizzard. Pa vez degaset danvezioù gant an avel e vez kaoz ivez eus ur gorventenn-boultr, ur gorventenn-draezh, ur gorventenn-grizilh (pe gorventenn-gazarc'h). Ur gorventenn-skorn a zo pa vez skornet ar glav war ar prim dre ma kouezh war an traoù kalet (savadurioù, orjaloù, roudennoù-houarn...).
Savet e vez ar c'horventennoù diwar ar fed ma 'z eus ur greizenn gant un aerwask izel hag ur sistem gant aerwask uhel en dro dezhi. Diouzh an nerzhioù enebet e teu kasennoù avelioù kreñv-tre hag a-wechoù koumoul, koumoul du o tegas glaveier peurvuiañ.
Termenet e vez ar c'horventennoù gant an hinourien gant sifroù resis ha na glotont ket gant ar pezh a vez anvet ur gorventenn gant an dud : Uheloc'h nerzh an avel eget 10 war skeul Beaufort (89 kilometr dre eur). Padout a reont etre 1 ha 200 eur. Aliesoc'h e weler korventennoù o tont eus gwalarn e Breizh, met eus ar Biz hag ar Reter e teu ivez. Freuz bras a ra ar c'horventennoù pa vez diwriziennet ar gwez, dispennet ar savadurioù, diskroget an orjaloù-tredan hag an orjaloù-pellgomz, lakaet ar stêrioù da veuziñ an hentoù hag ar straedoù. Gwashoc'h c'hoazh e vez gloazet pe kollet e vuhez gant meur a zen diwar diskar ar savadurioù pe tagadennoù ar mor war ar bagoù hag an aodoù.

## Korventenn e Breizh (1987)

D'ar 15vet a viz Here 1987 e krogas war-dro 22 eur ur gorventenn vras war darn eus Breizh. War ul ledander 100 km e voe skubellet ar vro eus Gwalarn da Gevred.

## Ar gorventenn el lennegezh

E meur a romant pe buhezskrid e kaver deskrivadur ur gorventenn, war vor d'an aliesañ :
* Odysseia gant Homeros
* Beaj sant Brendan
* Ar Gorventenn (The Tempest), pezh-choari gant William Shakespeare
* Paul ha Virginie, romant gant Bernardin de Saint-Pierre
* Labourerien ar mor (Les travailleurs de la mer) (1866), romant gant Victor Hugo
* Tempête sur Douarnenez gant Henri Queffélec

## Mammennoù

* ↑ Korventennoù e Frañs Brobennat, Météo France.
# Kortenberg

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kortenaken zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 34,70 km²
* Poblañs (2022) : 20 462 a dud
* Stankter : 590 den/km²
# Koruro

Koruro :
| Spalocopus cyanus Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Isurzhad : | Hystricomorpha |
| Danisurzhad : | Hystricognathi |
| Kerentiad : | Octodontidae |
| Genad : | Spalacopus |
| Anv skiantel ||
| Spalacopus cyanus Wagler, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'horuro (Spalacopus cyanus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Chile. Ar spesad nemetañ eo er genad Spalacopus.
# Korz-mor-ledan

Korz-mor-ledan :
| Typha latifolia ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Poales |
| Kerentiad : | Typhaceae |
| Genad : | Typha |
| Anv skiantel ||
| Typha latifolia (Linnaeus, 1753) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Korz-mor-ledan (Typha latifolia) a zo plant e-touez kerentiad an Typhaceae.
# Kortenaken

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kortenaken zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 49,44 km²
* Poblañs (2022) : 7 916 a dud
* Stankter : 160 den/km²
# Kortezubi

Kortezubi ( pe Cortézubi e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia, en Euskal Herria.
# Korvetenn

Ur gorvetenn zo dre hengoun ul lestr-brezel bihan, an hini bihanañ a-fed renkadur klasadoù al listri-brezel. Ar c'hlasad bigi dres a-us a zo ar fourgadenn hag en un doare istorel e oa ar skloup-brezel dres dindan. Rolloù modern al listri korvetenn a zo lies: reoù troioù-ged arvorel, listri banner misiloù hag ivez reoù tagañ bliv. Ar c'horventennoù-se a zo a voaz etre 500 ha 2000 tonenn. Korvetennoù nevesoc'h a zo tostik-tost diouzh ar pouezh a 3000 tonenn hag ouzhpennet ez eus bet dezho mirlec'hioù evit biñsaskellioù, ha bremañ o deus ment hag efedusted ar fourgadennoù bihanañ. En desped da-se e chom un difoc'h gant ar fourgadennoù a-vremañ hag a zo ar c'horvetennoù n'o devezh ket galloud a-walc'h evit bezañ re alies ha re hir war vor.
* Korvetenn c'hall Le Dupleix (1856-1887)
* Korvetenn japanat Kongo er bloavezhioù 1870
* Korvetenn aljerian Djebel Chénoua
* Korvetenn alaman Braunschweig en 2006
* Korvetenn suafrikan SAS Mendi
* Korvetenn italian Comandante Foscari
* Korvetenn indonezian Hasanuddin
* Korvetenn bortugalat NRP António Enes
* Korvetenn bortugalat NRP Baptista de Andrade
# Korykia

Korykia (henc'hresianeg : Κωρύκια) a oa un naiadenn a veve war Menez Parnassos e Fokis, e-kichen Delfi, en Hellaz an Henamzer, hervez ar mojennoù. Merc'h e oa d'an doue-stêr Kefisos, pe Pleistos, en hanternoz Boiotia, ha c'hoar d'an div naiadenn all, Kleodora ha Melaina.
Unan eus teir nimfenn an nevezamzer e oa, o chom en ur vougev a oa er menez, anvet mougev Korykia, ma veve gant he div c'hoar.
Gant Apollon e c'hanas Lykoreüs. Amezegez e oa d'an nimfenn Kastalia.
# Menez Garizim

Menez Garizim (Hebraeg ar Samaritaned ࠄࠟࠓࠂࠟࠓࠩࠆࠝࠉࠌ ʾĀrgārēzem ; aramaeg ar Samaritaned ࠄࠟࠓࠂࠟࠓࠩࠉࠆࠝࠉࠌ ʾĀ̊rgā̊rīzəm; hebraeg tiberian הַר גְּרִזִים Har Gərīzīm, hebraeg הַר גְּרִיזִים Har Gərizim; arabeg جَبَل جَرِزِيم‎ Jabal Jarizīm pe جبل الطور‎ Jabal et Tur) zo ur menez nepell diouzh Nablous hag a zo sakr d'ar Samaritaned evel al lec'h dibabet gant Doue evit sevel un Templ kentoc'h eget e Jeruzalem.
# Menez Fruji

Ar Menez Fruji zo un dorgenn e karter Lokmaria, war glann gleiz ar stêr Oded e Kemper.
Abalamour d'ar menez-se eo e voe anvet Kemper « Montagne sur Odet » gant an dispac'herien da vare an Dispac'h gall, e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved.
Gant korventenn veur ar 15 a viz Here 1987 e voe diskaret faou ar menez.
# Menez Herzl

Menez Herzl (Hebraeg: הר הרצל‎) anvet ivez Har HaZikaron (Hebraeg: הר הזכרון‎ / Menez an derc'hel soñj). Bez' eo ul lec'h-koun ofisiel evit an Holokost hag ur vered vroadel evit stad Israel. Staliet eo e tu kornôk kêr Jeruzalem e-tal-kichen koad Jeruzalem. Anv ar menez a zo deuet diwar hini krouer ar sionegezh Theodor Herzl.

## Lec'hioù koun Menez Herzl

Eno e kaver lec'hioù-koun( Yad Vashem...) , lec'hioù deskadurezh, bered vroadel ar re marvet e-pad ar brezel, listenn Ar Re Reizh dre vroadoù.

## Ur sell war Menez Herzl

* Sell kornôg Menez Herzl
* Bez Yitzhak Rabin
* Lec'h koun d'ar yuzevien muntret dre sponterien
* Liorzh Missing in Action
* Bez Binyamin Ze’ev Herzl
* Mount Herzl Plaza
* Menorah nes d'an enkerzh pennañ
* Kev-bered bet kavet er rann 1948
* An tremen da Yad Vashem
* The Visitors Trail
* Displegadennoù er Visitors Trail

## Liammoù diavaez

* Mirdi ar Menez Herzl
* Israel Menez Herzl
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Menez Horeb

Ar Menez Horeb eo ar menez ma vije bet roet an Dek Gourc'hemenn gant Doue d'ar profed Moizez, hervez a gonter en Testamant Kozh (Ermaeziadeg, III, 1 ha Rouaned I, XIX, 8).
# Menez Hua

Menez Hua, (华山 Huashan e sinaeg) zo unan eus "pemp menez santel Sina". E proviñs Shaanxi emañ. Brudet eo bet Menez Hua a-gozh evit bezañ ur greizenn ma pleustred war an arzoù emgannañ sinaat. Eno e oa diazezet meur a vanati taoour zo bet bras o levezon speredel.

## Liammoù diavaez

Mt. Manati taoour Hua
# Menez Ida (Kreta)

Menez Ida, anvet hiziv Menez Psiloritis (gresianeg Ψηλορείτης, "menez uhel"), eo menez uhelañ Kreta. Eno e oa bet desavet an doue Zeus gant an nimfenn Ida.
Ur menez Ida all a oa e Troia.
# Menez Gilboa

Menez Gilboa (en hebreeg : הר הגלבוע Har haGilboa), zo ur menez e hanternoz Israel.

## Bibl

Eno eo, hervez an Tanac'h, e voe lazhet Shaoul hag e vibien Yonatan, Avinadav ha Malkishoua gant ar Felishtiz. (1S 31).
# Menez Fuji

Menez Fuji :
| Da darzh-an-deiz, gwelet eus Lenn Kawaguchiko ||
| Anv er vro | 富士山 (Fujisan e japaneg) |
| Douaroniezh ||
| Lec'h ar menez Fuji ||
| Uhelder | 3 777,24±0,99 metr |
| Ledred | 35°21'45"N |
| Hedred | 138°43'50"E |
| Lec'h uhelañ | pikern Kengamine |
| Melestradurezh ||
| Bro | Japan |
| Rannvro | Chūbu |
| Isrann | Shizuoka ha Yamanashi |
| Hent kern ar menez ||
| Pignet da gentañ | gant ar manac'h boudaat En no Gyōja e 663 |
| Hent aesañ | Hentoù Kawaguchiko, Subashiri, Gotenba ha Fujinomiya adalek ar pempvet arsav |
| Geologiezh ||
| Mein | Bazalt, pikrobazalt |
| Seurt | Menez-tan subduktadur |
| Morfologiezh | Menez-tan gweleadek |
| Oberiantiz | oberiant |
| Tarzhadenn diwezhañ | "Tarzhadenn vras Hōei Eus ar 16 a viz Kerzu 1707 betek an 22 a viz Genver 1708 |
| Arsellva | Volcano Research Center |
| kemmañ |
Menez Fuji (japaneg : 富士山, Fuji-san, distaget IPA : [ɸɯꜜdʑisaɴ]) eo menez uhelañ Japan.
Emañ en Enez-Honshu, ur c'hant kilometr bennak er mervent da Dokyo. Ur menez-tan bev 3 776,24 m e uhelder eo, ha pennlein Japan.
Deuet eo Fuji-san ("Aotrou Fuji") da vezañ unan eus arouezioù Japan. Lakaet eo war roll Glad bedel an Unesco abaoe 2013.
* Gwelet diwar-laez
* Gwelet eus Tōkyō
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kensonenn rotek

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn rotek (saoz.: rhotic consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus c'hensonennoù linkus nann a-gostez, da lâret eo kensonennoù "r"-heñvel.
Daoust ha m'eo damheñvel o son ez eo lies-tre doare distagañ ar c'hensonennoù rotek implijet gant yezhoù ar bed, o vont eus kensonennoù dre daravat, dre dostaat hantervogalennek pe get betek kensonennoù dre serriñ zoken.
Peurliesañ e vez implijet an arouezenn /r/ evit treuzskrivañ an holl kensonennoù rotek nemet pa vez ezhomm resisaat o doare hag o lec'h distagañ resis.
Setu roll ar c'hensonennoù rotek pennañ implijet gant yezhoù ar bed:

## Gwelet ivez:

* Kensonenn
# Kensonenn staon

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn staon (saoz.: palatal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti ar staon da lec'h distagañ pennañ, da lâret eo e stok pe e tosta korf an teod ouzh ar staon.
Setu ar c'hensonennoù staon pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| | staon dre fri (mouezhiet) | galleg | agneau | [aɲo] | "oan" |
| | staon dre serriñ divouezh | hungareg | hattyú | [hɒcːuː] | "alarc'h" |
| | staon dre serriñ mouezhiet | galizeg | filla | [f:ɟa] | "merc'h" |
| | staon dre daravat divouezh | alamaneg | nicht | [nɪçt] | "(ne) ket" |
| | staon dre daravat mouezhiet | spagnoleg | yema | [ʝema] | "melen-vi" |
| | staon dre dostaat (mouezhiet) | saozneg | yes | [jɛs] | "ya" |
| | staon dre dostaat a-gostez (mouezhiet) | italianeg | gli | [ʎi] | ger-mell strizh (gourel liester) |
| | staon dre entarzhañ mouezhiet | swahilieg | hujambo | [huʄambo] | "demat" |

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn