OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mar

    Evit implijoù all, gwelet Mar (disheñvelout).
Mar (n'eus liester ebet) a zo un meizad a endalc'h un ober pe ur perzh a ne c'hell ket kaout fiziañs ennañ. Pa n'eo ket sur ar pezh a zo ar gaoz warnañ e tegas mar en e unan pe adstaget da gerioù zo an douetañs pe ar martezeañ pe an disteraat. Kavet e vez e-barzh meur a droienn implijet stank, met erlec'hiet e vez a-wechoù gant gerioù gallek o orin evel "dañjer", an "diasurded" ha "douetañs".

## Talvoudegezh

An douetañs hag ar martezeañ eo ar ster pennañ pa vez implijet mar evel un anv-kadarn. Sellet ouzh skouer kentañ er pennad mar e-barzh Geriadur brezhoneg An Here : Den n'en dije kredet sevel an disterañ mar war-se. Ar martezeañ vez gwelet en droienn "war var da..." evit diskouez ma c'hellfe dont un darvoud bennak. P'eo saviad an nen war gostezenn an diasur e c'hell kouezhañ en ur dañjer warnañ hag e c'hell bezañ war var (kement ha bezañ en dañjer). Er brederouriezh hag er skiant (sell ouzh pennaenn ar mar) ez eus kaoz eus ar mar evel meizad ar pezh ne c'heller ket sevel un diviz sklaer diwarnañ.

## Ar mar er brederouriezh

Meizad ar mar a zo boutin etre ar brederourien, ar vatematikourien ha ar fizikourien. Koulskoude ul liamm a zo ivez gant ar relijion hag ar metafizik pa z eus un tech dezho evit klask ar menozhioù diarvar, da lavaret eo ar c'hredennoù. E mare an Henc'hres en doa savet ar brederourien evel Sokrates un hentenn brederiañ evit lakaat en arvar an doxa, ar mennozh boutin, ha chom hep bezañ tapet gant didroelloù an arguzennoù. Er XVI$^{vet}$ kantved, René Descartes ha gant mennozhioù nevez ar steredoniourien europat o deus degaset anaoudegezhioù dic'hortoz war an neñvioù e-lec'h ma veze gwelet sez Doue hag an aelez enno. Lakaat en arvar pep a fenomenn fizikel koulz ha pep a veizad prederouriezhel en deus roet ul lañs divent d'ar skiantoù rik.
Er XX$^{vet}$ kantved en doa embannet ar fizikour alaman Werner Karl Heisenberg (1901-1976) an digevaltaderioù Heisenberg evit termenañ pennaenn ar mar ha dre-se e tiskoueze ne oa ket posupl kaout un anaoudegezh rik eus perzhioù un draezhenn kwantek war e lusk.
# Mar (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mar zo ur ger a gaver e brezhoneg hag e yezhoù all.

## Yezhoù keltiek

* E gouezeleg : kontelezh Mar e Bro-Skos

### Mar e brezhoneg :

* un anv-kadarn a dalvez douetañs pe dañjer. Kavet e vez e gerioù zo (arvar, marteze) pe e troiennoù zo : hep mar, war var, en entremar. Sellet ouzh ar pennadoù mar (prederouriezh) ha mar war wikiriadur
* stagell isurzhiañ ar martezeañ, gwelout mar
* ur rakger disteraat (marboan, marsoñj) pe greñvaat (marnaon). An eil rakger a c'hell bezañ ar wrizienn hengeltiek : sellet a-is.
* anv ur spesad gwez, Sorbus aucuparia, sellet ouzh mar (gwez). Gwezenn-var hag ar furm unan marenn a vez lavaret ivez.

## Yezhoù iberek

Er yezhoù iberek (kastilhaneg, katalaneg ha portugaleg) e talvez kement ha mor. Ma karer kavout ul listenn eus anvioù morioù ar bed e spagnoleg e vo kavet amañ : es:Anexo:Lista de los mares del mundo (situación)
Evel-just e vo kavet e kalz lec'hanvioù evel :
* Lloret de Mar (Katalonia ha Spagn)
* Lucila del Mar en Arc'hantina
* Mar del Plata, en Arc'hantina
* Mar Vermelho, kumun e Brazil
* Miramar (Tal-ar-Mor), karter ar binvideien e La Habana (Kuba)
* Oropesa del Mar en Spagn
* Pinamar, en Arc'hantina
* Premiá de Mar, e proviñs Barcelona e Katalonia
* Roquetas de Mar
* Serra do Mar : aradennad venezioù war aodoù Su Brazil
* Santa Clara del Mar en Arc'hantina
* Santa María del Mar, un iliz c'hotek e Barcelona
* Santillana del Mar, e Spagn e Cantabria
* Valeria del Mar en Arc'hantina
* Viña del Mar (Chile)
Mennegomp ivez : - María del Mar, un anv-badez, - MAR: Movimiento de Acción Revolucionaria, e Mec'hiko.

## A bep seurt

* Ar marateg hervez ar c'hod ISO 639-2
# Mar del Plata

Mar del Plata a zo unan eus kêrioù bras Arc’hantina, e proviñs Buenos Aires, 404 km er gevred da gêr Buenos Aires, war aod ar Meurvor Atlantel. 625 605 a dud a oa enni en 2009. Pedervet brasañ kêr ar vro eo war-lerc'h Buenos Aires, Córdoba ha Rosario.
Ur gêr douristel eo, hag en hañv e kresk ar boblañs betek 311%, a lavarer. Dre an autovía 2 e reer ar 404 km zo ac'hano da gêr Buenos Aires, hag an 365 km da La Plata.

## Douaroniezh

79,48 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 614 350 a dud a zo o chom eno e 2010.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn ofisiel
# Mapouched

Ar Mapouched (mapoudoungouneg : Mapuche) zo ur bobl henvroidi hag a vev e Patagonia, e su Chile hag e mervent Arc'hantina.
# Mapello

Mapello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Mapoyoeg

Ur yezh karibek eo ar mapoyoeg (mapoyo, mapayo, mapoye, mopoi, nepoye, wanai) eus is-skourr yezhoù kornôg Gwiana.
Ur yezh damvarv an hini eo dre ma ne vez komzet nemet gant un 3 den bennak e Venezuela (2000).
Ur yezh ergativel an hini eo, tost a-walc'h d'ar yabaraneg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
# Mapoudoungouneg

Yezh ar Vapoutched eo ar mapoudoungouneg (mapudungun diwar mapu 'douar' ha dungun 'komz').
Renket e vez evel ur yezh araokanek ha komzet e vez gant 440.000 a dud e Chile ha gant 40.000 all e Patagonia en Arc'hantina. Implijet e vez da yezh voas gant tro-dro da 200.000 a dud.
Meur a rannyezh zo.

## Liammoù diavaez

* (es) Geriaoueg spagnoleg mapoudoungouneg
* (es) Geriadur mapoudoungouneg-spagnoleg
* (es) Geriadur mapoutcheg-spagnoleg
# Mappano

Mappano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Montechiaro d'Acqui

Montechiaro d'Acqui zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Montecilfone

Montecilfone zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
# Montecincla

Montecincla :
| Montecincla meridionalis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Leiothrichidae |
| Anv skiantel ||
| Montecincla Robin et alii, 2017 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Montecincla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2017 gant ar skiantour indezat V.V. Robin hag e genlabourerien.

## Spesadoù

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Montecincla cachinnans,
* Montecincla fairbanki,
* Montecincla jerdoni,
* Montecincla meridionalis.

## Annezva

Brosezat int e mervent India (Ghat).

## Rummatadur

Renket e vezent er genad Trochalopteron kent : ar pevar isspesad eus Trochalopteron cachinnans (T. c. cachinnans ha jerdoni) ha Trochalopteron fairbanki (T. f. fairbanki ha meridionale) a yeas d'ober ar genad nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robin VV, CK Vishnudas, P Gupta, FE Rheindt, DM Hooper, U Ramakrishnan & S Reddy. 2017. Two new genera of songbirds represent endemic radiations from the shola sky islands of the Western Ghats, India. BMC Evolutionary Biology 17: 31. DOI 10.1186/s12862-017-0882-6.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Leiothrichidae/Montecicla (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Meurzh 2022).
# Montecopiolo

Montecopiolo zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
# Montecorvino

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Montecorvino zo anv italianek meur a lec'h en italia.

## Kumunioù

Peder c'humun
* Montecorvino Pugliano, e proviñs Salerno
* Montecorvino Rovella, e proviñs Salerno
* Motta Montecorvino, e proviñs Foggia
* Pietramontecorvino, e proviñs Foggia

## Tud

* Pietra Montecorvino, kanerez italian
# Montechiaro d'Asti

Montechiaro d'Asti a zo ur gumun eus Italia e proviñs Asti, hag e rannvro Piemonte.
# Montechiarugolo

Montechiarugolo zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Montecorice

Montecorice zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# Montecorvino Pugliano

Montecorvino Pugliano zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# Montecorvino Rovella

Montecorvino Rovella zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# LVT

Landing Vehicle Tracked berraet gant ar stumm LVT a oa ur mekanik brezel dilestrañ bihan doare dour ha douar. Implijt ez eo bet da gentañ gant ar United States Navy, implijet ez eo bet da c'houde gant an USMC (Marine Corps) hag an Douarlu Amerikan e-pad an Eil Brezel-bed.
Pal orin ar re LVT a oa an dezougen dafar adal bigi brezel doare oberiantiz ship to shore, buan a-walc'h e vezint implijet en oberiadurioù-brezel evit dezougen ar soudarded etrezek an aodoù ha klask difenn an dilestradegoù. Meur a zoare a vezo anezho gant anvioù lies evel amphtrack, amtrak, amtrac ... an holl anezho o vezañ traktourien.
An anv LVt a zo stag ouzh emgannioù brudet ha drastus e toare emgann Saipan, emgann Iwo Jima pe emgann Okinawa. Inti a sikouro kalz evit ma vefe trec'h an Amerikaned war Lu Impalaeriezh Japan.
* Alligator I kentañ taol aesa an heuliad LVT
* Alligator V Gwelet e vez ez eo sklaeroc'h-sklaerañ an testoù abaoe an Alligator I
* Taol aesa bloavezh 1940
* Goude an taolioù aesa, ar brezel. Amañ emgann Saipan 1944
# La Adrada

La Adrada zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# LR

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Liberia, hervez an norm ISO 3166-1 alpha-2 (roll ar c'hodoù Stadoù)
* Lacsa (Lineas Aéreas Costarricenses S.A) (Costa Rica), hervez Roll kodoù AITA ar c'hompagnunezhioù karr-nij.

## Traoù all

* .22 LR, ur seurt kartouchenn evit armoù-tan.
* An dielfennadur LR (Left to right, Rightmost derivation), un elfenn eus damkan ar yezhoù, er stlenneg.
* LR, berradur ar strollad politikel gall Les Républicains.
* Lr, arouez kimiek al lawrensiom.
# L (sifr roman)

L zo ur sifr roman hag arouez an niver 50.
* Al lizherenn I (1) lakaet en tu kleiz da L zo evit dilemel 1 : IL zo 49.
* Al lizherennoù lakaet en tu dehoù zo evit an niveroù ouzhpennet, da skouer : LI (51), LII (2), LIII (53), LV (55), LX (60), LXII (62), LXX (70), LXXV (75), LXXXI (81).
# La

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a dra eo la pe La, pe c'hoazh LA :
* la, un notenn sonerezh ;
* Lá ("deiz") , ur gazetenn ouezelek ;
* la (ꦭ), ul lizherenn e javaeg ;
* L.A. (distaget [ɛ'lɛj]), berradur saoznek Los Angeles, kêr vrasañ Kalifornia ;
* La, arouez kimiek al lantanom ;
* .la, kod internet Laos ;
* la, kod al latin hervez ar reol ISO 639.
# LH 95

LH 95 a zo un druilhad stered, da gelc'htreiñ ar Hent Sant Jakez, lec'hiet e steredeg an Aouredenn .
# LaTeX

LaTeX zo ul lavar merkañ hag ul lavar programmiñ, diazezet war TeX, krouet e 1983 gant Leslie Lamport. Reiñ a ra an tu da skrivañ aes formulennoù matematikel ha da ober gant arouezioù fizikel, kimiek ha teknologel.
# La Acebeda

La Acebeda zo ur gumun e Spagn e proviñs Madrid.
# La Alameda de Gardón

La Alameda de Gardón zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Martín de Yeltes

Martín de Yeltes zo ur gumun e Spagn e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Martín del Río

Martín del Río zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 370 (2023).
# Martínez (Ávila)

Martínez zo ur gumun e Spagn, en proviñs Ávila, e kumuniezh emren Castilla y León.
# Martín de la Jara

Martín de la Jara zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia. E 2020 e oa 2.665 a dud enni o chom.
# Martín Scelzo

Martín Scelzo a zo ur rugbier arc'hantinat ganet e Buenos Aires (Arc'hantina) d'ar 5 a viz C'hwevrer 1976. C'hoari a ra er renk gentañ evit ASM Clermont Auvergne abaoe 2004.

## Klub

* 1999-2000. Northampton Saints
* 2000-2004. RC Narbonne
* 2004-2011. ASM Clermont Auvergne
# Martínez

Martínez zo un anv-tiegezh spagnolek, diwar an anv-badez Martín, deuet ivez da vezañ anv-lec'h.

## Tud

* Roque Carrión Martínez (1916-1995),
* Serafín Martínez‎ (1984), marc'hhouarner galizat

## Lec'hanvadurezh
### Stadoù-Unanet

* Martinez (California)
* Martinez (Georgia)
* Martinez (Texas)

### Arc'hantina

* Martínez (Buenos Aires)
* Coronel Martínez de Hoz, Proviñs Buenos Aires
* Villa Martínez de Hoz, Proviñs Buenos Aires
* Martínez del Tineo, Salta

### Spagn

* Martínez (Ávila)

## Pennadoù kar

* Marzhin
* Martin
* Martins
* Martino
# Marum

Marum (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Boerakker, Jonkersvaart, Lucaswolde, Marum, Niebert, Noordwijk, Nuis ha De Wilp.

## Kuzul-kêr

Sed disoc'hoù dilennadeg kuzul-kêr Marum bet d'ar 7 a viz Meurzh 2006, keñveriet gant re dilennadeg 2002. 4743 annezad (62,94 %) a gemeras perzh e votadeg 2006, padal e oa bet 4546 anezho (61,26%) o kemer perzh e 2002.
| | Mouezhioù 2006 | Dilennidi 2006 | Mouezhioù 2002 | Dilennidi 2002 |
| PvdA | 2004 | 6 | 1437 | 5 |
| CDA | 1249 | 4 | 1373 | 5 |
| VVD | 1062 | 4 | 1302 | 4 |
| ChristenUnie | 402 | 1 | 423 | 1 |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marudo

Marudo zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Maruggio

Maruggio zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# Maruri-Jatabe

Maruri-Jatabe zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Nahoum

Nahoum (Nahum e latin hag e troidigezh Gwilh ar C'hoad, נַחוּם, "frealzidigezh" en hebraeg) a zo unan eus daouzek profed "bihan" an Tanac'h.
"Ne ouier netra diwar-benn Nahoum, nemet e oa eus Elkosh, ur gêr dianav ivez. Diouzh danvez e ziouganoù e c'heller tennañ e prezegas goude ma voe kouezhet No-Amon (661) etre daouarn Ashour-Bani-Pal, roue Ashour, ha marteze betek marv ar roue-mañ (612)."

#### Daveoù

* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, Levrenn 3, 1983, p 235
# Nahouatleg

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù aztekek eo an nahouatleg (nahouatleg: nāhuatl, mexìcatlàtōlli pe mācēhuallàtōlli) komzet gant tro-dro da 1,5 milion a dud e Mec'hiko.
E-touez an holl yezhoù komzet gant pobloù-orin en Amerika ez eo an nahouatleg unan eus ar re muiañ komzet hervez an niver a dud a ra gantañ.
Ul liamm familh zo etre an nahouatleg hag ar yezhoù aztekek all evel ar c'homantcheg, an hopieg pe c'hoazh ar pipileg komzet pell alese en El Salvador.
Ur yezh daspegel ha liessintezel pe c'hoazh oligosintezel eo an nahouatleg hag hir-spontus e c'hell bezañ ar gerioù kevrennek savet er mod-se.
A-raok ma tegouezhas Spagnoled eno e veze skrivet an nahouatleg gant ur skritur diazezet war dresadennoù dreist-holl.
War-lerc'h e oa bet degaset al lizherenneg latin gant Spagnoled hag homañ an hini eo a vez implijet c'hoazh evit ober gant ar yezh dre skrid, o cheñch an doare-skrivañ resis avat a rannyezh da rannyezh.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù aztekek ledan

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
* Roll dafar evit deskiñ nahouatleg
* Yezhadur berr an nahouatleg
* Yezhadur berr ha geriadur nahouatleg-galleg
* Geriadur an Nahouatleg klasel
# Nago-Torbole

Nago-Torbole zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Nagorno-Karabac'h

Nagorno-Karabac'h (Armenieg : Լեռնային Ղարաբաղ, Lernayin Gharabagh; azerbaidjaneg: Dağlıq Qarabağ pe Yuxarı Qarabağ; ruseg: Нагорный Карабах, Nagorniy Karabac'h, "Karabac'h-Uhel" pe "Republik Nagorno-Karabac'h") a zo ur rannvro, 4 400 km² he gorread, en Azerbaidjan abaoe an didammerezh a oa bet graet gant gouarnamant Jozef Stalin d'ar mare ma oa bet savet Republik Soviedel Azerbaidjan e 1936. Poblet eo gant Armeniz hag un enklozadur emren e oa dindan ar galloud soviedel, anvet Oblast emren Nagorno-Karabac'h. Aloubet e voe gant lu Republik Armenia ha chomet emren e 1994. Ur Stad dizalc'h eo, met n'eo ket anavezet na gant ar Gumuniezh etrebroadel, na gant Republik Armenia a ro sikour dezhi koulskoude.

## Istor

E 1922 ez aloubas Lu Ruz an Unvaniezh Soviedel nevez ar C'haokaz ha gouarnamant kreiz an URSS a savas ar Republik treuzkaokaziat. Lakaet e voe un nebeud pastelloù-bro poblet gant Armenianed e-barzh harzoù Republik soviedel Azerbaidjan, Karabac'h uhel en o zouez, ur vro meneziek-kenañ. E 1923 e voe savet Karabac'h-Uhel, evel ur rannvro (oblast e rusianeg) emren a voe savet evit an Armenianed a oa o vevañ eno. E 1936 e tivizas URSS rannañ ar Republik treuzkaokaziat e teir Stad : Armenia, Azerbaidjan ha Jorjia hep kemmañ statud an oblast emren. D'an 10 a viz Kerzu 1991, d'ar mare ma oa URSS o vont war ziskar, e voe aozet ur referendom e Nagorno-Karabac'h hag e pastell-vro Sahumian a zo nes dezhañ. Pa voe asantet gant ar muianiver eus an annezidi e tisklêrias Republik Nagorno-Karabac'h he dishualded diouzh Azerbaidjan. Brezel Nagorno-Karabac'h a darzhas etre nerzhioù milourel Nagorno-Karabac'h, harpet gant lu Armenia, ha lu Azerbaidjan. Rannvroioù Azerbaidjan etre Armenia ha Nagorno-Karabac'h zo bet aloubet gant Armeniz ha skarzhet ar boblañs azeri dioute kuit na vefe enklozet ken ar republik dianavezet.
Abaoe 1994, en tu-hont d'ar pep brasañ eus tachenn Nagorno-Karabac'h ez eus e dalc'h homañ 9% pe war-dro eus gorread Azerbaidjan. Homañ ziwezhañ a zalc'h tammoùigoù eus Nagorno-Karabac'h.
# Nagoviseg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo an nagoviseg (nagovisi pe sibbe) komzet gant tro-dro da 5 000 den (1975) e Bougainville.
# Nagoya

Nagoya (名古屋 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Chūbu, e prefeti Aichi.

## Douaroniezh

326,43 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 2 283 289 a dud a zo o chom eno e 2015.
# Nahuel Pérez Biscayart

Nahuel Pérez Biscayart a zo un aktour arc'hantinat. Ganet eo d'ar 6 a viz Meurzh 1986 e Buenos Aires. Gwelet eo bet e meur a film gall (evel 120 battements par minute, enoret gant priz meur Festival Cannes e 2017, pe Au revoir là-haut). Troet en deus bet ivez e filmoù arc'hantinat, alaman, belgiat ha suis.

## Buhez

Arc'hantinat eo, e familh a zo a orin eus bro Euskadi.
# Naginata

An naginata a zo un arm japanat, stumm ur goaf gantañ. An arz gourenerezh a vez graet naginatajutsu anezhañ.
Implijet e oa an arm-se evit troc'hañ pavioù ar c'hezeg a-benn talañ ouzh o red-arsailh war an tachennoù emgann japanat. Gellet a rae bezañ implijet a-enep an droadegiezh evit difenn dezhe mont war-raok pe bountañ warno.
Goude ar bloavezh 1542 ha donedigezh an armoù-tan war an tachennoù emgann e krogas da vont war zigresk e implij, evel ar sabrennoù.
Abaoe ar XVIIvet kantved ez eo an arm gourenerezh implijetañ gant merc'hed Japan.

## Istor an Naginata

Ganet ez eo an naginata e-kerzh mare Tengyō (938–947). Brasoc'h eo evit ur c'hleze. Abalamour da se e oa dedennus an naginata dre ma roe an tu da dizhout an enebour en ur chom pell dioutañ. An naginata a zo un doare sabrenn bet ouzhpennet ur vazh hir dezhi.
Ar sinoù japanaat o reiñ d'e anavezout a c'haller treiñ gant "sabrenn hir" .

## Tro-dro d'an naginata

* Tomoe Gozen, ar vaouez samourai a stourme gant un naginata.
* Ikkaku Madarame, un dudenn deus ar manga Bleach, ne implij nemet un arm naginata.

## Liammoù diavaez

* Filmig dibenn 4re Kampionad Naginata
# Naheulband

Strollad Naheulbeuk : an Naheulband ! Evit ger-stur "C'est bien beau les trucs sur Internet mais... est-ce qu'on peut en avoir en live ?"
E oberenn : an Tourell Naheulbeuk. Ur saga MP3 e galleg, an hini brudetañ koulz lavaret, ha tu vefe lavar eo an hini kentañ eus ar seurt... E ijiner : Pen Of Chaos (anvet eo peurviañ gant e lizherennoù kentañ, pe neuze "POC"). Hemañ eo diazezer "Tourell Naheulbeuk" pe "le Donjon de Naheulbeuk" en e yezh orin.

## Penn Kentañ an "Naheulband"

POC a grou neuze e strollad, dirak perzh e kanaouennoù doare « rolistichaotique », da lavaret eo e liamm bras gant ar saga Naheulbeuk, ur seurt "deverad" (dérivé) eus emañ, war sonerezh adimplijet, pe ijinet penn-da-benn (sonerezh elektrek 'zo ivez). Vechoù 'zo e oa memes ijinet war ar prim ar c'homzoù gant POC e-pad e sonadegoù.
Strollañ a raio tro-dro dezhañ sonerien a bep seurt, o krouiñ evit a wech kentañ an Naheulband evit ar "Monde du Jeu" e Paris e 2002. Krouet e vo ur CD, ur frapadig amzer goude, anvet "Machin de Taverne". D'ar mare mañ e oa ar strollad savet diwar Pen of Chaos, Knarf, Lady fae of Chaos, Tony Beaufils, Ghislain Morel ha Dimitri Halby1.

## Hiziv an deiz

Chomet eo ar strollad evel-se, daoust da Z/Dimitri a vo cheñchet gant Jade de Nazca, ha Lili, e 2004. Ar strollad plijus-mañ a ra sonadegoù e un tamm pep lec'h ma vezont pedet (Breizh, Bro Belgia, Bros Suis, hag ar C'h/Kebek). O vrud 'zo atv o kreskiñ. Un eil album a zo bet savet e 2005 anvet « À poil dans la forêt ». E-barzh, bruderezh faos evit ar an "horzhoù paf" (ar masses paf). Hiziv an deiz eo tost echu gant ar saga MP3-mañ (echuiñ a ra an istor bet rakwellet gant POC), met kenderc'hel a raio troioù-kaer Naheulbeuk dre e vandennoù-treset.
# Naguib Mahfouz

Naguib Mahfouz (Arabeg: نجيب محفوظ) a oa ur skrivagner egiptat a c'hounezas Priz Nobel al Lennegezh e 1988. Ganet eo bet d'an 11 a viz Kerzu 1911 ha marvet d'an 30 a viz Eost 2006. Ar skrivagner-mañ a zo unan eus ar re o doa bremanekaet al lennegezh arabek.

## Liammoù diavaez

* Pennad a-zivout Naguib Mahfouz
# Nigeria

En Afrika ar C'hornôg emañ Republik kevreadel Nigeria, enni 36 stad kevredet hag an tiriad kevreadel tro-dro da Abuja, ar gêr-benn. Eus pleg-mor Ginea betek Lenn Tchad en em led an tiriad, 923 773 km² ennañ. Er c'hornôg dezhi e kaver Republik Benin, en norzh, Republik Niger ha Republik Tchad hag er reter, Republik Kameroun. Bro bobletañ Afrika eo hag ar seizhvet hini eus ar bed gant 158 423 000 a dud e 2010, ar pezh a ra 2.28% eus poblañs ar bed. Lagos eo ar brasañ kêr.

## Istor

Un drevadenn vreizhveuriat e voe etre 1800 ha 1960. Etre 1960 ha 1966 e oa Republik kentañ ar vro, ha goude e oa ar juntenn vilourel e penn ar vro hag ar brezel diabarzh betel 1979. Brezel ar Biafra a voe etre 1967 ha 1970. Skoazellet e voe digevredouriezh ar Biafra gant ar jeneral Salazar eus Portugal, ar jeneral Franco eus Spagn ha dreist-holl ar jeneral De Gaulle eus Bro-C'hall, evit abegoù a denn d'an tireoul (ar gall Elf a-enep ar saoz Shell) ha geopolitikel. Goude ar eil Republik etre 1979 ha 1983 e oa adarre ar juntenn vilourel betel 1999.

## Politikerezh

Ur republik kevreadel eo Nigeria. Daoust d'ar goubrenerezh, da ijinerezh an tireoul ha d'an islamouriezh e norzh ar vro, ez eus un hengoun demokratel, hêrezh d'ar sevenadur angl-ha-saoz. Strolladoù politikel a-leizh a zo, mediaioù dieub hag ur justis dieub awalac'h.
Disklêriet eo bet ar Pevarvet Republik e 1999. Dilennet eo bet Muhammadu Buhari da brezidant ar vro e 2015, a-enep ar prezidant kimiader Goodluck Jonathan. Addilennet eo bet e miz C'hewrer 2019.

## Stadoù Nigeria

Rannet eo Nigeria e 36 stad mui tiriad kevreadel ar gêr-benn, Abuja. :
| Stad Abia Stad Adamawa Stad Akwa Ibom Stad Anambra Stad Bauchi Stad Bayelsa Stad Benue Stad Borno Stad Cross River Stad Delta Stad Ebonyi Stad Edo | Stad Ekiti Stad Enugu Stad Gombe Stad Imo Stad Jigawa Stad Kaduna Stad Kano Stad Katsina Stad Kebbi Stad Kogi Stad Kwara Stad Lagos | Stad Nassarawa Stad Niger Stad Ogun Stad Ondo Stad Osun Stad Oyo Stad Plateau Stad Rivers Stad Sokoto Stad Taraba Stad Yobe Stad Zamfara |

## Liammoù diavaez

* Nigerian names
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Night Flights

Night Flights eo eil romant an heuliad lennegel Mortal Engines Quartet krouet gant Philip Reeve.

## An tudennoù

* Anna Fang

## Liammoù

* Predator Cities
* Philip Reeve