OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Er (Katalonia)

Er :
| Ar chapel hag an iliz. ||
| Anv katalanek | Er |
| Anv gallek (ofisiel) | Err |
| Bro | Katalonia Cerdanya |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Languedoc-Roussillon |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Prada |
| Kanton | Sallagosa |
| Kod kumun | 66067 |
| Kod post | 66800 |
| Maer Amzer gefridi | Raymond Pouget 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Pyrénées Cerdagne |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 683 ann. (2020) |
| Stankter | 26 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1309 m — brasañ 2911 m |
| Gorread | 25,92 km² |
| kemmañ |
Er zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Epsilon (lizherenn)

Pempvet lizherenn al lizherenneg c’hresianek eo epsilon (εψιλόν; Ε, ε pe ϵ) hag a dalvez 5 hervez ar sistem niverenniñ gresianek.
Distaget e vez LFE [ε] ken e gresianeg klasel hag e gresianeg a-vremañ.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn fenisek he . War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherennoù latin E ha kirillek Э ([e]), E ([je]) hag Ë ([jo]) diwar al lizherenn c'hresianek-mañ d'he zro.

## Gwelet ivez

* Lizherenneg ar gresianeg
* Treuzlizherennadur gresianek
# Gerd von Rundstedt

Karl Rudolf Gerd von Rundstedt (12 a viz Kerzu 1875 – 24 a viz C'hwevrer 1953) a oa un ofiser a renk uhel d'al lu Alaman Generalfeldmarschall e-pad an Eil Brezel-bed.
Ganet e oa bet e Prusia en ur familh gant un hengoun milourel kreñv hag hir. Rundstedt a vez degemeret e Lu impaleriel Alamagn e 1892. Pignat a raio ar renkoù soudard e-pad ar C'hentañ Brezel-bed, bez e voe ofiser er burevioù penn. E-pad ar bloavezhioù etre an div brezel bed e gandalc'ho gant an hent soudard, tizhout a raio ar rank a Koronal jeneral (Generaloberst) a-raok mont war e leve e 1938.
Galvet eo a nevez e-penn kentañ an Eil Brezel-bed evel penn ar Strollad lu Su e-pad brezeliadenn Polonia. E-penn ar Strollad Lu A e voe e-pad brezeliadenn ar Frañs. Er bloavezh 1940 ez eo enoret d'ar rank a feldmarschall. E-pad Oberiadur brezel Barbarossa, tagadenn an URSS e miz Even 1941 e voe penn d'ar Stollad Lu Su. Dont a raio a-benn gant e strollad lu da seveniñ brasañ enkelc'hiadenn milourel istor mab-den e-pad Emgann Kiev.
Roet e voe e sac'h dezhañ gant Adolf Hitler e miz Kerzu 1941, dres goude kiladenn an Alamanted e Rostov, galvet e voe hag-un-dro e 1942 gant ar garg Penn-uhelañ talbenn ar C'hornôg.
Skarhzet eo adarre eus e bost goude trec'h ar Gevredidi war an nerzhioù Alaman e Normandi e Gouhere 1944, met galvet e voe adarre gant ar garg Penn-uhelañ talbenn ar C'hornôg e miz Gwengolo. Chom a raio gant ar post-se betek ma vefe skarzhet gant Hitler evit ar wech ziwezhañ e miz Meurzh 1945.
Rundstedt a anaveze darn an iriennoù a-enp Hitler met biken ne gemero perzh. Goude ar brezel, e voe tamallet dezhañ torfedoù-brezel met ne voe ket barnet biken na kondaonet. Daou abeg penn a zo d'ar fed-se, doare ofisiel dre ma oa war an oad ha klañvidik, nann ofisiel dre ma oa ezhomm gant ar Gevridi eus al lu alaman hag eus harp ar familhioù bras e-pad ar Brezel Yen a oa o kregiñ a-benn talañ ouzh bloc'had broioù ar reter.
Dieubet e voe e 1949, aet eo da Anaon e Hannover e 1953.

## Brud goude e varv

Doare difenn Rundstedt, e-pad an Eil Brezel-bed ha goude-se, a oa diazezet war ar soñj e oa rediet evel soudard da sentiñ ouzh urzhioù ar gouarnamant reizheg, ne ra forzh piv a oa, ne ra forzh peseurt uzhioù a oa roet. Gant ar soñj-se e vefe bet a-du kren gant frazenn brudet Erich von Manstein diskleriet da Rudolf von Gersdorff: "Preussische Feldmarschälle meutern nicht!" ("Ar re feldmarschall Prusian ne gillbennont ket!")
# Gerda Christian

Gerda Christian (ganet Gerda Daranowski, 13 a viz Kerzu 1913 e Berlin – 14 a viz Ebrel 1997 e Düsseldorf) a voe unan eus teir sekretourez Adolf Hitler e-pad an Eil Brezel-bed. Hitler a rae Dara anezhi. Labourat a reas ivez evit Elizabeth Arden.
Gerda Christian a grogas da labourat evit ar Führer e 1937, peogwir e klemme an div sekretourez all (Johanna Wolf et Christa Schroeder) dre ma oant beuzet gant al labour. Er penn-kentañ ne felle ket da Hitler kaout un trede sekretourez, peogwir e oa boas da labourat gant Wolf ha Schroeder. A-benn ar fin e tegemeras anezhi.
E miz C'hwevrer 1943 e timezas gant ar Marineoffizier Eckhard Christian hag e chomas a-sav gant he labour. Traudl Junge eo a gemeras he flas, a-raok ma tistrofe Christian da labourat evit Hitler e-kerzh ar bloavezh 1943.
Gerda Christian a voe e-touez annezidi diwezhañ ar Führerbunker. Klask a reas kuitaat anezhañ d'ar 1añ a viz Mae 1945, e-pad emgann Berlin. Asambles ganti e oa ur strolladig tud kaset gant ar Brigadeführer Wilhelm Mohnke. Meur a vaouez (Junge, Krüger ha Manziarly) a oa er strolladig-se. En deiz war-lerc'h e voent dizoloet en ur c'hev er Schönhauser Allee. Gwallet e voe gant soudarded eus an Arme Ruz en ur c'hoad e-kichen Berlin.
Goude ar brezel edo o chom e Düsseldorf, ma labouras en ostaleri Eden. Mignonez e oa da Werner Naumann (bet o labourat e ministrerezh propaganda an Trede Reich ha bet e penn ur strollad neveznazi).

## Gerda Christian e filmoù

Gerda Christian a weler e meur a film diwar-benn an Trede Reich :
* Hitler: The Last Ten Days (Rouantelezh-Unanet, 1973). An aktorez Sheila Gish eo a c'hoari he ferzh.
* The Death of Adolf Hitler (Rouantelezh-Unanet, 1973). An aktorez Mitzi Rogers eo a c'hoari he ferzh.
* Der Untergang (Alamagn, 2004). An aktorez Birgit Minichmayr eo a c'hoari he ferzh.

## Notennoù

* ↑ Traudl Junge, Voices from the Bunker, 1989
* ↑ James P. O'Donnell, The Bunker, De Capo Press, 2001
# Gerena

Gerena zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Gerenzago

Gerenzago zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Gerenzano

Gerenzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Gerhard Berger

Gerhard Berger (bet ganet d'ar 27 a viz Eost 1958) a zo ur blenier redadegoù kirri a Aostria en deus redet e Formulenn 1 etre 1984 ha 1997, o trec'hiñ 10 gwezh. Perc'hennet en deus ivez an hanter eus ar skipailh Scuderia Toro Rosso, asambles gant Red Bull Racing, etre 2006 ha 2008, da vare trec'h Sebastian Vettel.
Unan eus ar vlenierien pennañ eo eus e varevezh, gant 210 Priz Bras redet, ha redet en deus evit ar skipailhoù brudetañ, Ferrari, McLaren e lec'h ma oa mignon da Ayrton Senna, ha Benetton a zo ar blenier kentañ ha diwezhañ er memes koulz en deus trec'het gantañ, 11 vloaz etre an daou drec'h-se.
# Gerfalc'hun

Gerfalc'hun :
| Ur gerfalc'hun, luc'hskeudennet en Island. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Falconiformes |
| Kerentiad : | Falconidae |
| Genad : | Falco |
| Anv skiantel ||
| Falco rusticolus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gerfalc'hun (liester : gerfalc'huned) a zo ur spesad evned-preizh, Falco rusticolus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar ar preizhoù a gav el lec'h m'emañ o chom : bronneged bihan, brugyer, evned-mor en o zouez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad er menezioù hag en toundra en hanternoz d'an ekorannved palearktikel hag e hanternoz Norzhamerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Falco rusticolus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Falco rusticolus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 636b.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Falco rusticolus war al lec'hienn Avibase.
# Gergei

Gergei zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
# Gergovia

Gergovia e oa oppidom an Arverned, kêr-benn ar bobl-se hervez Julius Caesar.
Hervez henoniourien zo ne vefe deuet Gergovia da vezañ oppidom an Arverned nemet goude Brezel Galia. Buan a-walc'h en em gavas ar galloud politikel en Augustonemetum.
Un emgann brudet a c'hoarvezas e Gergovia e-kerzh Brezel Galia, e 52 kent J.-K..
# Gerhard

Gerhard zo un anv-badez alamanek.

## Tud

* Gerhard Berger (ganet e 1959), blenier redadegoù kirri aostriat
* Gerd Müller, (ganet e 1945), gourdoner melldroad etrebroadel alaman
* Gerhard Schröder, bet kañseller Alamagn

### Tud a iliz

* Gerhard von Bevar (* wd 1280; † 1318), eskob Konstanz adal 1307
* Gerhard von Brüssel (Gerardus Bruxellensis e latin), prederour
* Gerhard von Clairvaux (~1120–1177), merzher katolik italian
* Gerhard von Cremona (1114–1187), diagon,
* Gerhard von der Mark (1220–1272), eskob Münster
* Gerhard von Hoya (Verden), eskob Verden etre 1251 ha 1269.
* Gerhard von Ennstal († 1284), eskob Lavant
* Gerhard von Grafschaft († 1249), abad Werden hag Helmstedt adal 1228 betek e varv,
* Gerhard von Malberg (* war-dro 1200–1246), Mestr-Meur an Deutschen Ordens
* Gerhard von Seeon, abad beneadat Manati Seeon
* Gerhard von Steterburg († 1209), Chronist und Propst
* Gerhard von Vianden (1184–1212), 1184 bis 1210 Abad Prüm und ab 1192 auch Abt der Zwillings-Abteien Stavelot-Malmedy
* Meister Gerhard († 1260), Kölner Dombaumeister
* Gerhard Sasso, Kentañ Mestr Urzh Malta (1100–1120)

## Anv-tiegezh

* Wilhelm Gerhard (1780–1858), barzh alaman
* Adele Gerhard (1868–1956), skrivagnerez alaman
* Roberto Gerhard i Ottenwaelder (1896-1970), sonaozour spagnol.
# Gwladus ferch Senana

Gwladus ferch Gruffudd ap Llywelyn, pe Gwladus ferch Senana, a oa merc'h da briñs Gwynedd Gruffudd ap Llywelyn hag e bried Senana, ha c'hoar e oa da Llywelyn ap Gruffudd.
Dimeziñ a reas da Rhys Fechan, eus Ystrad Tywi, ha mervel e 1261. He fried a varvas e 1271.
# Gwobr Glyndŵr

Gwobr Glyndŵr zo ur priz roet bep bloaz d'un arzour e Kembre. Gant Ymddiriedolaeth Tabernacl Machynlleth eo e vez roet. Anvet eo ar priz diwar anv Owain Glyndŵr, a voe anvet da Briñs Kembre e Machynlleth.
Ur vedalenn vras en arc'hant eo Gwobr Glyndŵr, gant un dresadenn ma weler Bae Ceredigion, ar stêr Dyfi, ha Machynlleth en aour kembreat pur 18 ct, eus mengleuz Gwynfynydd , e-kichen Ganllwyd, e Dolgellau, treset gant Kelvin Jenkins e 1995, hag unan nevez a vez graet gantañ bep bloaz.

## Notennoù

* ↑ Kelvin Jenkins Glyndŵr Medal. Accessed 01 August 2014
# Gwobr Mary Vaughan Jones

Gwobr Mary Vaughan Jones zo ur priz ("gopr") a zo bet krouet e Kembre e 1985 e koun ar skrivagnerez Mary Vaughan Jones (1918-1983). Bep tri bloaz e vez deroet da enoriñ ur skrivagner· hag en· deus graet e-pad meur a vloaz war-dro al levrioù evit ar vugale.

## Loreidi

| 1985 : Ifor Owen 1988 : Emily Huws | 1991 : T. Llew Jones 1994 : W. J. Jones 1997 : Roger Boore | 2000 : J. Selwyn Lloyd 2003 : Elfyn Pritchard 2006 : Mair Wynn Hughes 2009 : Angharad Tomos | 2012 : Jac Jones 2015 : Siân Lewis 2018 : Gareth F. Williams | 2021 : Menna Lloyd Williams |
# Gwndy

Gwndy (Undy e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur barrez eus Kembre, e Sir Fynwy. Emañ er gornaoueg da Gil-y-coed hag er reter da gêr Casnewydd. E-barzh kumuniezh Magwyr gyda Gwndy emañ.
# Gwrac'h-koad

Gwrac'h-koad :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Polyprionidae |
| Genad : | Polyprion |
| Anv skiantel ||
| Polyprion americanus Bloch & Schneider, 1801 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wrac'h-koad pe pesk-koad (Polyprion americanus) a zo ur pesk mor. Kavet e vez er peñseoù pe dindan koad peñse, ha diwar-se e teu e anv.
# Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn

Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn (merc'h da Llywarch ap Trahaearn) a oa pried kentañ Owain Gwynedd, roue Gwynedd, en hanternoz Kembre.
Daou vab he doe:
* Maelgwn ab Owain Gwynedd
* Iorwerth Drwyndwn, a vo tad Llywelyn Fawr
Addimeziñ a reas Owain da Cristin.

## Pennad kar

* Gwladus
# Gwladus Ddu

Gwladus Ddu, pe Gwladus ferch Llywelyn (marvet e 1251) a oa merc'h da Llywelyn Fawr, roue Gwynedd. Dimezet eo bet da zaou aotrou norman eus ar Mers.
Hervez Brut y Tywysogion e oa marvet e Windsor (Berkshire), e 1251.

## He mamm

Pe e oa merc'h da Siwan pe bastardez da Tangwystl Goch.
A-hervez e vije bet roet douaroù dezhi gant Siwan, diwar se e c'haller krediñ, met n'eo ket trawalc'h da vout sur, e oa Siwan an hini a oa mamm dezhi.
Roet e oa bet dezhi anv he mamm-gozh [Gwladus ferch Llywarch ap Trahaearn]], pried kentañ Owain Gwynedd

## Dimezioù

Div wech e timezas Gwladus.
* He fried kentañ e oa Reginald de Braose, aotrou Brecon (Brycheiniog) hag Abergavenny war-dro 1215, met n'anavezer bugel ebet dezho. Goude marv Reginald e 1228 eo hi moarvat an hini a oa ar c'hoar a oa gant Dafydd ap Llywelyn pan eas da Londrez e 1229.
* Hec'h eil pried e oa Ralph de Mortimer eus Wigmore, en Herefordshire, war-dro 1230. Mervel a eure Ralph e 1246, ma eas an aotrouniezh gant o mab Roger Mortimer.

## Bugale

* Roger Mortimer, 1st Baron Wigmore, in 1247, married Maud de Braose, by whom he had seven children.
* Hugh de Mortimer
* John de Mortimer
* Peter de Mortimer

## Levrlennadur

* Ancestral Roots of Certain American Colonists Who Came to America Before 1700 by Frederick Lewis Weis; Lines 132-C-29, 176B-28
* John Edward Lloyd (1911) A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest (Longmans, Green & Co.)

## Pennad kar

* Gwladus
# Fuentespalda

Fuentespalda zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Fuentespreadas

'Fuentespreadas zo ur gumun e proviñs Zamora.
# Fuentidueña (Segovia)

Fuentidueña zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Fuentidueña de Tajo

Fuentidueña de Tajo zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
# Fuentesoto

{databox}}
Fuentesoto zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Fuentespina

Fuentespina zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Fuentesaúco de Fuentidueña

Fuentesaúco de Fuentidueña zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Fuentesecas

'Fuentesecas zo ur gumun e proviñs Zamora.
# Fuentestrún

Fuentestrún zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Fuentidueña

Fuentidueña zo anv meur a gumun e Spagn.

## e Proviñs Segovia

* Fuentidueña (Segovia)
* Fuentesaúco de Fuentidueña
# Feisoglio

Feisoglio (Feisseu e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Feiz

Ar feiz eo kredenn an dud en un doue bennak, en ur relijion, pe en ur gelennadurezh. Komz a reer eus feiz kristen, ha mervel a rae ar verzherien gristen evit o feiz.

## Vertuz

Ar feiz zo ivez unan eus an teir vertuz kristen, gant an Esperañs hag ar Garitez.

## Troioù lavar

* A feiz vat, a zo bona fide e latin

## E yezhoù all

* Faith e saozneg
* Fede en italianeg
* Fe e spagnoleg, Fé e portugaleg
* Vera er yezhoù slavek.

## Tud

* Fede Galizia

## Lec'hanvadurezh

En un nebeud yezhoù e kaver anvioù-lec'hioù savet diwar anv ur santez roman, a zo Fides e latin:
* Sainte Foy, e galleg
* Santa Fe, e spagnoleg
# Feings (Loir-et-Cher)

Feings a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e kanton Bleaz-3, en arondisamant Bleaz, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz (XVvet kantved)

## Douaroniezh

16,52 km² eo gorread Feings.

## Poblañs

War-dro 720 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh

E 2014 e voe addilennet Karine Michot da vaerez.

## Tud

Thomas de Mahy de Favras , bet ganet e Kastell Favras, soudard a-vicher, roueelour e-kerzh an Dispac'h Gall ha bet krouget e Pariz d'an 19 a viz C'hwevrer 1790.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Feings

Feings a c'hell bezañ :
* Feings (Loir-et-Cher) e rannvro Centre-Val de Loire
* Feings (Orne) e rannvro Normandi
# Grana (Italia)

Grana zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# Granada

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Granada zo un anv-lec'h spagnolek hag okitanek.

## Europa
### Spagn
#### Andalouzia

* Granada, kêr-benn Proviñs Granada,
* Proviñs Granada, hag enni:
** Alhama de Granada,
** Beas de Granada,
** Playa Granada, e kumun Motril,
** Vega de Granada, komark,
* karter Granada, e kumun Alicante, en proviñs Alicante,
* La Granada de Río-Tinto, kumun e proviñs Huelva,

#### E kumuniezhioù arall

* Senda de Granada, e kumun Murcia, e Rannvro Murcia.

### Bro-C'hall

Granada eo anv okitanek div gumun:
* Granada en departamant Haute-Garonne.
* Granada, pe Grenade-sur-l'Adour, en departamant Landes.

### Euskal Herria

* Stêr Granada, stêr e Bizkaia

### Katalonia

* La Granada, kumun e proviñs Barcelona,
* Font Granada, e kumun Bigues i Riells, en proviñs Barcelona.

## Amerika

* Granada, anv spagnolek Grenada, enezenn ha stad eus ar Mor Karib

### Kolombia

* Granada, e departamant Antioquia,
* Granada, e departamant Cundinamarca,
* Granada, e departamant Meta.

### Mec'hiko

* Granada, bourk e stad Yucatán.

### Nicaragua

* Granada, kêr-benn departamant Granada.
* departamant Granada.

### Stadoù-Unanet

* Granada, kêr e kontelezh Siskiyou (California),
* Granada, kêr e kontelezh Prowers (Colorado),
* Granada, kêr e kontelezh Martin (Minnesota),
* Granada, kêr e kontelezh Granada (Mississippi),
* kontelezh Granada, kontelezh e Misisipi,
* Granada Hills, distrig e kêr Los Angeles (California).

### Perou

* Distrig Granada, e proviñs Chachapoyas.

## Istor

* Rouantelezh Granada, er Grennamzer e kreisteiz Spagn ;
* Besrouantelezh Granada Nevez, besrouantelezh kozh e Kreisteizamerika, gwelout Granada Nevez.

## Tud

* Nicolás Granada, ofiser arc'hantinat en XIX$^{vet}$ kantved.

#### Sonerezh

* «Granada», kanaouenn gant Agustín Lara,
* Granada, laz-seniñ spagnol aus Andalouzia.

## Traoù all

* Granada Television, ur skinwel saoz
* Ford Granada, karr-tan
* 1159 Granada, asteroidenn
# Granada (Spagn)

Granada zo ur gêr eus Spagn, e kumuniezh Andalouzia. Kêr-benn proviñs Granada eo. Emañ e-harz menezioù ar Sierra Nevada, aradennad uhelañ Spagn. E 2009 e oa annezet gant 234 325 a dud, ha tost da 500 000 a dud a oa o chom en tolpad-kêrioù.
Savadur brudetañ Granada eo an Alhambra, ur palez kaer savet er Grennamzer, d’ar mare ma oa rouantelezhioù muzulmat e su Spagn. Abalamour d’an Alhambra ha da savadurioù kaer all e teu e-leizh a douristed da c’h-Granada. Ur skol-veur anavezet eo ivez. A-gozh eo annezet takad Granada, abaoe amzer ar Geltibered d’an nebeutañ. Da vare ar Romaned e veze graet "Illiberis" anezhi. Aloubet e voe gant arme muzulmat Tariq ibn-Ziyad e 711. E 1013 e teuas rannvro Granada da vezañ ur rouantelezh diouti hec’h-unan, renet gant ur sultan, hag adalek 1228 e voe renet gant an tiegezh nasrid. Int eo a lakaas sevel palez an Alhambra.
D’an 2 a viz Genver 1492 e kodianas an emir Mohammed XII, lesanvet Boabdil, dirak arme ar rouaned katolik, Fernando Aragon hag Izabel Kastilha hag echu e voe neuze gant rouantelezh Granada a voe staget ouzh Spagn.
Da vare ar rouantelezh vuzulmat eo an Alhambra, liorzhoù ar Generalife ha karter an Albaicín hag a zo bet lakaet war Roll lec’hiennoù glad ar bed, abaoe 1984.

## Tud brudet

* Leo Africanus, douaroniour ha skrivagner (war-dro 1494 – war-dro 1554)
* Federico García Lorca, skrivagner spagnolek
* Eugenia de Montijo, gwreg Napoleon III, impalaer Bro-C’hall

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Granada gant :
* Ais de Provença (Okitania)
* Belo Horizonte (Brazil)
* Coral Gables (Stadoù Unanet Amerika)
* Freiburg im Breisgau (Alamagn)
* Marrakech (Maroko)
* Tetouan (Maroko)
* Tlemcen (Aljeria)

## Notennoù

* ↑ Ciudades hermanadas

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Ti-kêr Granada
* Lec’hienn ofis touristerezh Granada
# Granarolo dell'Emilia

Granarolo dell'Emilia a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Granatellus

Granatellus :
| Par ha parez Granatellus venustus, tresadenn (1874) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cardinalidae |
| Anv skiantel ||
| Granatellus Bonaparte, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Granatellus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Granatellus pelzelni
** G. p. paraensis ha pelzeni,
* Granatellus sallaei
** G. s. boucardi ha sallaei,
* Granatellus venustus
** G. v. francescae ha venustus.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, c'hwec'h (6) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Parulidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cardinalidae/Granatellus (lennet e-barzh d'an 23 a viz Ebrel 2018).
* ↑ (en) The American Ornithologist's Union : Transfer Granatellus to Cardinalidae (SACC #319) - PASSED.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Granadilla

Granadilla zo un anv-lec'h spagnolek.

## e Proviñs Cáceres, en Extremadura

* Guijo de Granadilla
* Mohedas de Granadilla
* Zarza de Granadilla
# Granadilla de Abona

Granadilla de Abona zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Santa Cruz de Tenerife.
# Formicarius (genad)

Formicarius :
| Formicarius rufipectus, luc'hskeudennet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Formicariidae |
| Anv skiantel ||
| Formicarius Boddaert, 1783 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Formicarius a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1783 gant an evnoniour izelvroat Pieter Boddaert (1733-1795).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Formicarius analis
** F. a. analis, connectens, crissalis, griseoventris, hoffmanni, panamensis, paraensis, saturatus, umbrosus, virescens ha zamorae,
* Formicarius colma
** F. c. amazonicus, colma, nigrifrons ha ruficeps,
* Formicarius moniliger
** F. m. intermedius, moniliger ha pallidus,
* Formicarius nigricapillus
** F. n. destructus ha nigricapillus,
* Formicarius rufifrons,
* Formicarius rufipectus
** F. r. carrikeri, lasallei, rufipectus ha thoracicus.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Formicariidae/Formicarius (lennet e-barzh d'an 3 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Formiche Alto

Formiche Alto zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 159 (2023).
# Formicola

Formicola zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Formigas

An Inizi Formigas, pe Ilhéus das Formigas e portugaleg, zo enezennoùigoù, kenkoulz eo lavarout reier, en enezeg an Azorez, er Meurvor Atlantel. E gevred an enezeg emaint, en hanternoz da Enez Santa Maria.
Un tour-tan zo war an enezennig vrasañ, Formigão.
# Formica di Burano

Formica di Burano zo un enezennig roc'hellek eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre Mor Tirrenia ha Mor Liguria. Emañ dirak al Lago di Burano, er mervent da veg-douar Ansedonia, er reter da gêriadennig Porto Ercole, e kumun Monte Argentario.
Mont a ra splujerien di d'ober o sport.
# Formigara

Formigara a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.