OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vanessa

Vanessa zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed. Ijinet e vefe bet gant ar skrivagner iwerzhonat Jonathan Swift diwar Van, eus anv e vignonez Esther Vanhomrigh (1688-1723) hag he berranv Essa, un hipokoristek eus Esther. Moulet e voe an anv Vanessa evit ar werch kentañ e 1726 e barzhoneg Swift "Cadenus and Vanessa", ur varzhoneg emvuhezskridel skrivet e 1713 ha moulet tri bloaz goude marv Esther Vanhomrigh hepken.
Ar 7vet anv merc'hed ar muiañ roet e oa Vanessa en Alamagn er bloavezhioù 1990. An 71vet ar muiañ roet eo bet er Stadoù-Unanet e 2007.

## Adstumm

* Venessa
* Nessa ha kalz berranvioù all e saozneg

## Tud

* Vanessa Bell (1879-1961), livourez saoz, c'hoar da Virginia Woolf.
* Vanessa Redgrave, ganet e 1937, aktourez saoz.
* Vanessa Paradis, ganet e 1972, kanerez c'hall.
* Vanessa da Mata, ganet e 1976, kanerez ha skrivagnerez vrazilian.
* Vanessa Incontrada, ganet e 1978, aktourez italian.
* Vanessa Ferlito, ganet e 1980, aktourez stadunanat.
* Vanessa Minnillo, ganet e 1980, aktourez stadunanat.
* Vanessa Mai, ganet e 1992, kanerez alaman.
* Vanessa-Mae (g. e 1978), biolinourez saoz.

## Amprevan

* Vanessa, ur genad balafenn anvet gant al loenoniour danat Johan Christian Fabricius e 1807.

## Oberennoù

C'hoarigan :
* Vanessa, gant Samuel Barber.
Film :
* Vanessa, gant René Cardona Jr.
Taolenn :
* Vanessa, un daolenn e 1868 gant John Everett Millais, mennet da poltrediñ Esther Vanhomrigh, mignonez da Jonathan Swift a ijinas an anv Vanessa eviti.

## Notennoù

* ↑ Lettres de conseils à un jeune poète gant Jonathan Swift, troet e galleg gant Simon Le Fournis, embannadurioù la Part Commune, Roazhon, 2006, 79 pajenn, pajenn 10.
* ↑ Sudley House, Vanessa.
# Vanessa Hessler

Vanessa Hessler, ganet d'an 21 a viz Genver 1988, zo un aktourez ha top model italian-stadunanat. Un top model eo abaoe he 15 vloaz ha gwelet eo bet e meur a vruderezh en Italia, Alamagn ha Bro-C'hall.

## Buhez personel

Dimezet eo gant Gianni Nunnari

## Liammoù diavaez

* Vanessa Hessler war IMDb
# Vanellus chilensis

Vanellus chilensis :
| Vanellus chilensis lampronotus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Vanellus |
| Anv skiantel ||
| Vanellus chilensis (Molina, 1782) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Valellus chilensis a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hCharadriidae. Evn broadel Uruguay eo.
Anvet e voe Parra chilensis da gentañ-penn (e 1782) gant ar skiantour chilean Juan Ignacio Molina (1740-1829).

## Boued

Bevañ a ra diwar divellkeineged ha pesked bihan hag a dap el lec'hid, met ivez diwar artropoded ha blotviled-douar.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* Vanellus chilensis cayennensis, e hanternoz Suamerika,
* Vanellus chilensis chilensis, e Chile (eus Antofagasta da Isla de Chiloé), Arc'hantina (eus kornôg Mendoza da Neuquén),
* Vanellus chilensis fretensis, e kreisteiz Arc'hantina ha kreisteiz Chile,
* Vanellus chilensis lampronotus, eus kreisteiz Amazonia ha reter Andoù da greisteiz Uruguay, kreiz Arc'hantina (La Pampa, kreisteiz Buenos Aires).

## Liammoù diavaez

* Vanellus chilensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Vanellus chilensis war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Vanessa Veracruz

Vanessa Veracruz, ganet e traoñienn San Fernando, e Kalifornia, d'ar 6 a viz Kerzu 1987, zo un aktourez pornografek stadunanat.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Vanessa Incontrada

Vanessa Incontrada, ganet d'ar 24 a viz Du 1978 e Barcelona zo un aktourez, top model ha kinnigerez skinwel italian a orin katalan. Italian eo he zad ha katalan he mamm, dont a ra da chom e Milano da 17 vloaz evit labourat evit merkoù ha kazetennoù giz.
C'hoariet he deus bet e 10 film sinema betek-henn, hag e kalz abadennoù skinwell. Gwelet eo bet er film Il cuore altrove, a voe degemeret e Festival Cannes 2003. Kemeret he deus perzh e eil koulzad an abadenn Celebrity Hunted e 2021.

## Filmoù

| Bloavezh | Titl | Renet gant | Roll |
| 2003 | Il cuore altrove | Pupi Avati | Angela |
| 2004 | A/R Andata + Ritorno | Marco Ponti | Nina |
| 2006 | Quale amore | Maurizio Sciarra | Antonia |
| 2007 | La cena per farli conoscere | Pupi Avati | Clara Lanza |
| | Tutte le donne della mia vita | Simona Izzo | Monica |
| | Todos estamos invitados | Manuel Gutiérrez Aragón | Francesca |
| 2009 | Aspettando il sole | Ago Panini | Kitty |
| 2013 | Mi rifaccio vivo | | Sandra Bianchetti |
| 2014 | Ti sposo ma non troppo | | Andrea |
| 2015 | Tutte le vogliono | | Chiara |
| 2017 | Non c'è campo | | Laura Basile |

## Skinwel

* 1998 - Super • Super estate
* 1999 - Super • Millennium
* 2000 - Super* 2000 • Subbuglio • Nonsolomoda
* 2001 - Sanremo giovani
* 2002 - Galà dello sport
* 2004 - Zelig Circus
* 2005 - Festivalbar • Zelig Circus
* 2006 - Zelig Circus
* 2007 - Telegatti • Zelig Circus
* 2010 - Un Paradiso Per Due renet gant Pier Belloni, roll : Alice
* ha kalz re all...

## C'hoariva

* 2007 : Alta società - Il musical, renet gant Massimo Romeo Piparo (it:Massimo Romeo Piparo)
* 2011 : Miles Gloriosus, renet gant Cristiano Roccamo
* 2014 : Mi piaci perché sei così, renet gant Gabriele Pignotta (it:Gabriele Pignotta)

## Liammoù diavaez

* Vanessa Incontrada war IMDB
* (it) Lec'hienn ofisiel Vanessa Incontrada
# Vanessa da Mata

Vanessa Sigiane da Mata Ferreira (Alto Garças, Mato Grosso- 1976) zo ur ganerez ha skrivagnerez vrazilian. Ur Priz Grammy he deus bet. Pevar albom he deus graet.
E-touez he c'hanaouennoù e c'haller menegiñ "Ai, Ai, Ai", "Boa Sorte/Good Luck" hag "Amado" a zo bet savet da vout niverennoù 1 e Brazil.

## Liamm diavaez

* Vanessa da Mata Não Me Deixe Só - e YouTube
# Vallepietra

Vallepietra zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Vallerotonda

Vallerotonda a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
# Valles

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Valles zo ur ger hag a dalv traoñiennoù. Kavet e vez en anvioù-lec'h hag evel anv-tiegezh e katalaneg, spagnoleg hag okitaneg.

## Anvioù-lec'h

* Vallès, ur rannvro istorel e Katalonia,
* Vallés, ur gêr vihan e Kumuniezh València.

## Tud

* Jules Vallès pe Vallez (1832-1885), skrivagner, kazetenner ha politikour gall
* Adrián Vallés, blenier kirri spagnol

## Gwelout ivez

* Valls
* Vallée
# Vallestàvia

Vallestàvia :
| Vallestàvia ||
| Anv katalanek | Vallestàvia |
| Anv gallek (ofisiel) | Baillestavy |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Prades |
| Kanton | Canigou |
| Kod kumun | 66013 |
| Kod post | 66320 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Taurinya 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Conflent-Canigó |
| Lec'hienn web | http://www.baillestavy.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 118 ann. (2020) |
| Stankter | 7 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 468 m — brasañ 1720 m |
| Gorread | 17,89 km² |
| kemmañ |
Vallestàvia (Baillestavy e galleg) zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Conflent. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.

## Ar vaered

| Anv | Mare |
| Joseph Carboneill | 1815 - ?? |
| Jean Guerre | 193? - 1959 |
| Remy Maler | 1959 - 1971 |
| Alain Taurinya | 1971 - 1989 |
| Claude Maynéris | 1989 - 2001 |
| Jacques Taurinya | 2001 - |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Fabricio Cardenas, Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, Baillestavy, le 8 juin 1815, 20.01.2014
# Valles de Palenzuela

Valles de Palenzuela zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Vallespir

Vallespir zo ur saonenn hag ur rannvro istorel e Katalonia an Norzh, e departamant gall Pireneoù-ar-Reter. Staget e voe ouzh Bro-C'hall dre feur-emglev ar Pireneoù e 1659.
Dre vras e klot gant saonenn an Tec, adal an eienenn betek Ceret, ar gêr-benn ma'z eus un drederenn eus ar boblañs o vezañ o chom enni. Ar c'humunioù pennañ all eo Els Banys i Palaldà, Arles de Tec ha Prats de Molló i la Presta.
* Pont an Diaoul e Ceret, dreist an Tec, XIV$^{vet}$ kantved, daskemmet en XVIII$^{vet}$ kantved
* Prats de Molló
* El Pertús
# Valleruela de Pedraza

Valleruela de Pedraza zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Segovia, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Vallerano

Vallerano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Valleruela de Sepúlveda

Valleruela de Sepúlveda zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Segovia, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Vallesaccarda

Vallesaccarda zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Washington (stad)

    Evit implijoù all, gwelet Washington.
Washington (distagadur IPA: [ˈwɑʃɪŋtən]) a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e gwalarn ar vro, war lez ar Meurvor Habask.
Olympia eo ar gêrbenn, ha Seattle ar gêr vrasañ.

## An anv

Dont a ra anv ar stad eus hini George Washington, kentañ prezidant ar Stadoù-Unanet. N'eus stad all ebet a vije anvet war-lerc'h ur prezidant.
Stad Washington a vez graet Washington State pe The state of Washington anezhi, abalamour d'he disheñvelout diouzh Washington, D.C., kêrbenn ar Stadoù Unanet.

## Istor

Washington a voe stummet diwar lodenn gornôk Washington Territory ha degemeret en Unvaniezh evel an 42vet ezel e 1889.

## Poblañs

E 2006 e oa bet kontet 6,395,798 a dud. "Washingtonians" a vez graet anezho.

## Kêrioù Washington

| 1 | Seattle | 608,660 |
| 2 | Spokane | 208,916 |
| 3 | Tacoma | 198,397 |
| 4 | Vancouver | 161,791 |
| 5 | Bellevue | 122,363 |
| 6 | Olympia | 46,478 |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Washington Irving

Washington Irving :
| Dagerreotip eus Washington Irving ||
| Anv pluenn | Geoffrey Crayon Dietrich Knickerbocker Jonathan Oldstyle |
| Obererezh | Daneveller, skridarnodour, buhezskridour |
| Ganedigezh | d'an 3 a viz Ebrel 1783 e New York |
| Marv | d'an 28 a viz Du 1859 e Tarrytown, New York |
| Yezh skrivañ | saozneg |
| Sinadur | |
| kemmañ |
Washington Irving (3 a viz Ebrel 1783 e New York - 28 a viz Du 1859 e Tarrytown, New York) a oa ur skrivagner stadunanat.
Mab da genwerzhourien e oa ha studioù gwir a reas a-raok mont da alvokad. Meur a wech e veajas da Europa ; bevañ a reas en Izelvroioù, e Londrez, e Pariz, e Spagn. Kannadour ar Stadoù Unanet e Spagn e voe etre 1842 ha 1846.
Kregiñ a reas da skrivañ e 1802, pa gasas pennadoù d’ar gazetenn Morning Chronicle, sinet gant an anv-pluenn Jonathan Oldstyle. Brud a dapas goude pa voe embannet The Sketch Book of Geoffrey Crayon, Gent, e 1819-1820. Derc’hel a reas da skrivañ ha da embann a-hed e vuhez hag echuiñ a reas skrivañ buhez George Washington, e pemp levrenn, un nebeud mizioù a-raok e varv, d’an oad a 76 vloaz. Gant e skridoù flemmus diwar-benn ar vuhez en Europa hag er Stadoù Unanet, ouzhpenn buhezskridoù tud anavezet evel Mohammed pe Kristol Goulm, e voe ar skrivagner stadunanat kentañ o tapout brud dre ar bed a-bezh. Broudañ a reas skrivagnerien all eus ar Stadoù Unanet da genderc’hel da skrivañ, evel Nathaniel Hawthorne, Herman Melville, Henry Wadsworth Longfellow pe Edgar Allan Poe. Anavezout a reas skrivagnerien eus Europa, evel Walter Scott, Lord Byron, Thomas Campbell, Francis Jeffrey ha Charles Dickens. Dickens a reas Irving anaoudegezh gantañ pan eas d'ober e veaj da SUA, ha goude en em weljont ivez e Londrez. Klask a reas Irving ober eus ar skrivañ ur gwir vicher ha goulenn a reas ma vije lezennoù strishoc’h da wareziñ gwirioù ar skrivagnerien, evel ma c'houlenne ivez e vignon Dickens.

## Un nebeud oberennoù

* A History of New York, from the Beginning of the World to the End of the Dutch Dynasty (1809)
* The Sketch Book of Geoffrey Crayon (1819/1820)
* The Legend of Sleepy Hollow (1820)
* Bracebridge Hall (1822)
* Tales of a Traveller (1824)
* The Conquest of Granada (1829)
* An eured er bed all, danevell troet gant Roparz Hemon, Al Liamm, niv. 128, Mae-Mezheven 1968.
* Un hir a gousk, danevell troet gant Erel Keralban, Gwalarn, niv. 52/53, 1933

## Liamm diavaez

* Oberennoù Washington Irving er Wikimammenn saoznek.
# Waskoeg-wichrameg

Ur yezh penoutiek eus skourr yezhoù tchinoukek eo ar waskoeg-wichrameg (wasco-wishram) komzet gant tro-dro da 69 den (diwar 750 den en holl) e norzh-kreiz Oregon ha su Washington er Stadoù-Unanet (1977).
Ur yezh en arvar da vopnt da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
# Washington Luís Pereira de Sousa

Washington Luís Pereira de Sousa (Macaé, 26 a viz Here 1869 — São Paulo, 4 a viz Eost 1957) a oa un istorour hag ur politikour braziliat, prezidant stad São Paulo ha 13vet prezidant Brazil, ha diwezhañ prezidant ar Republik Kozh.
Diskaret e voe d'ar 24 a viz Here 1930, 21 deiz a-raok e dermen, gant un unvaniezh soudarded ha politikourion renet gant Getúlio Vargas, er pezh a anver Dispac'h 1930.
# Wasquehal

Kumunioù Frañs :
| Anv | Wasquehal |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Wasquehal e Kanton Roubaix-Kornôg hag en Arondisamant Lille | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lille |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Kanton | Roubaix-Kornôg |
| Kod INSEE | 59646 |
| Kod-post | 59290 |
| Maer | Gérad Vignoble |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,86 km² |
| Led | 50° 40' 10" Norzh |
| Hed | 03° 07' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 18 m |
| Uhelder brasañ | 47 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 18 989 (2007) |
| Stankter | 2 768 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Wasquehal a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| 1871 | 1890 | Célestin Droulers | |
| 1891 | 1892 | Désiré Delsalle | |
| 1892 | 1896 | Victor Delourme | |
| 1896 | 1901 | Désiré Delsalle | |
| 1901 | 1919 | Lejeune-Mullier | Sokialour |
| 1919 | 1921 | Charles Lepers | |
| 1921 | 1944 | Henri Destailleur | |
| 1944 | 1945 | Paul Marquilly | |
| 1945 | 1953 | Ernest Dujardin | |
| 1953 | 1965 | Gaston Heurtematte | |
| 1965 | 1968 | Victor Honoré | |
| 1968 | 1977 | Pierre Herman | Tu-dehoù |
| 1977 | | Gérard Vignoble | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Wasoueg

Ur yezh direnk komzet en Alagoas e oa ar Wasoueg. Erlec'hiet eo bet gant ar portugaleg.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Wasieg

Ur yezh kouchitek eus isskourr yezhoù kouchitek ar su eo ar wasieg (alagwase, wasi, chasi, uwassi pe asi) komzet gant tro-dro da 10 000 den e Kondoa e kreiz Tanzania (1989).

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Wasnes-au-Bac

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Wasnes-au-Bac |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Wasnes-au-Bac en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de la Porte du Hainaut |
| Kanton | Bouchain |
| Kod INSEE | 59645 |
| Kod-post | 59252 |
| Maer | Annie Ave-Delattre |
| Amzer-gefridi | 2014-2020 |
| Gorread | 5,19 km² |
| Led | 50° 16' 17" Norzh |
| Hed | 03° 15' 36" Reter |
| Uhelder kreiz | 38 m |
| Uhelder bihanañ | 32 m |
| Uhelder brasañ | 63 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 578 (2011) |
| Stankter | 111 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Wasnes-au-Bac a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1922.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik bet savet e 1776.

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Ebrel 2014 | → bremañ | Annie Ave-Delattre |
| 1989 | 2014 | Jules Cornet |
| | 1989 | Gilbert Cachera |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Yann Derrien

Yann Derrien, war marilh an ti-kêr eo Jean Derrien, a zo ganet e Ploubêr e 1920 ha marvet e Louaneg e 2007. Setu amañ ur gwir ganer pobl, unan a zo bet e-touez ar re wellañ a oa gant Strollad Beilhadegoù Treger Maria Prad.

## Buhez hag oberoù

Ganet e oa bet en un tiegezh menajerien e 1920 e Ploubêr. E Nantouar e Louaneg ez eo bet o vevañ abaoe 1948 pa dimezas. Amunuzer eo bet eus e vicher. E 1959 e kemeras perzh e Beilhadegoù Treger. Da gentañ en doa desket son ouzh an akordeoñs a bep seurt tonioù eus ar c’hiz. A-benn ar fin e oa kroget da skrivañ kanaouennoù nevez pa ne droe ket kanaouennoù a oa eus ar c’hiz er bloavezhioù 1960. Karet e oa e ganaouennoù dre ma oa douster, karantez ha fent enne, e gwirionez gwir spered Tregeriz. En e ganaouennoù en deus klasket komz bepred eus ar mor, ar pesketaerezh, evel e ganaouenn vrudetañ «Paotr ar Yeoded»
Marvet eo e 2007.

### Kanaouennoù brezhonek

* Paotr ar Yeoded
* Kan ar martolod

## Levrioù

Dastumet eo bet e holl ganaouennoù e-barzh al levr « Kanouennoù Jean Derrien », embannet gant Emgleo Breiz.
# Yann Goasdoue

Yann Goasdoue, ganet e Perroz-Gireg d'an 3 a viz Kerzu 1939, a zo ur soner hag un emsaver en deus pledet kalz gant sevenadur Breizh.

## Buhez

Martolod a vrezel a vicher oa e dad.
Daremprediñ a reas abred Bagad Perroz hag e teuas da vezañ ur soner eus ar c'hentañ.
Daoust d'e dud bezañ brezhonegerien n'o doa ket desket ar yezh dezhañ.
Emouestlañ a reas en arme vor e 1957 da seitek vloaz. E Toulon edo. Klasker listri-spluj oa. Beajiñ a reas kalz. "Piper" e oa war vourzh.
Ezel e oa eus ar gevredigezh Amicale des Bretons de Toulon ha daremprediñ a reas kelc'h sevenadurel Ti-Breizh Marsilha adalek 1958. Pennsoner ar bagad e voe.
Da 22 vloaz, echu gant e gontrad en arme, e teuas da vezañ beajour-kenwerzh evit produoù a Vreizh e Provañs.
Emezelañ a reas er MOB en nevezhañv 1959. Kemer a reas perzh er c'homite lec'hel gant Yannig Baron.
E miz Mezheven 1970 e yeas d'en em staliañ gant e wreg e Maner Menez-Kamm e Speied evit ober war-dro kreizenn ar Gevredigezh Vreizhat a Sevenadur ("Association bretonne de culture") renet gant Pierre Lemoine. Yannig Baron hag e wreg a oa ganto. Stajoù hag abadennoù a-bep seurt a zo bet aozet eno.
E 1972 e savas un embregerezh skignañ levrioù ha pladennoù a Vreizh Diffusion bretonne. Kreskiñ a reas ar c'hatalog. Kreskiñ a reas ar skipailh ivez pa erruas Yoran Delacour. Mont a rejont e-barzh framm Coop Breizh bet krouet gant Kendalc'h.
Anvet e voe Yann Goasdoue da rener kenwerzhel Coop Breizh e 1977 ha rener-meur goude. Chomet eo e Coop Breizh e-pad un tregont vloaz bennak. Mont a reas war e leve e 2000.
Asantiñ a reas bezañ rener Bretagne Hebdo.
Gant un toullad mignoned e krouas ar strollad sonerezh Diaouled ar Menez e 1972.
Kanet en deus el laz-kanañ "Mouezh Paotred Breizh".
Sikouret en deus da sevel Gouel al Levrioù e Karaez.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2004.

## Pladennoù

* gant Diaouled ar Menez, gwelet roll pladennoù ar pennad-se;
* war un nebeud pladennoù gant Glenmor, evel "Princes, entendez bien".

## Skridoù

* 50 ans de Coop Breizh (1957-2007), 2007
* Yann Goasdoué : diffuser la culture bretonne, ArMen, n°52, miz Gouere 1993, p. 32-37

## Liammoù diavaez

* Kinnig an den war lec'hienn Skol-Uhel ar Vro

## Mammennoù

* Dictionnaire biographique du mouvement breton gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013
* Wikipedia gallek
# Yann Diarc'hen

Sant Yann Diarc'hen (pe sant Yann Divoutoù pe ar Santig Du) a oa ur manac'h frañsezad bet ganet e-tro 1279 e Sant-Nouga (Bro-Leon, Penn-ar-Bed) ha marvet e Kemper (Kerne, Penn-ar-Bed) e 1349. Biskoazh evit gwir n'eo bet lakaet da sant gant an Iliz katolik, pa n'eus bet den o c'houlenn ma vije, met chomet eo e vrud e koun Kemperiz.

## Buhez

Dre ma oa paour e dud ha dre ma oa chomet emzivad ez-yaouank e teskas bezañ mañsoner ha kalvez e ti un eontr pe ur c'henderv dezhañ. Goude e labour e plije dezhañ sevel kroazioù er c'hroashentoù ha pontoùigoù war ar gwazhioù ivez. Evit mont da veleg ez eas d'ober e studi da gloerdi Roazhon hag e 1303 e voe beleget. Anvet e voe da berson Sant-Gregor en norzh da Roazhon. Eno e vevas gant nebeut a dra pa glaske reiñ hogos e holl beadra d'ar beorien. Goude 13 vloaz e kavas dezhañ e oa re zous e vuhez e Sant-Gregor hag e c'houlennas bezañ kaset da unan eus kouentoù nevez ar Frañsezidi. E-pad 33 bloaz e chomas e kouent ar Gordennerien (lesanv ar Frañsezidi) e Kemper. Yuniñ a rae alies ha ne grede ket gwiskañ botoù, ken e voe lesanvet an Divoutoù pe an Diarc'hen e brezhoneg, discalceatus e latin.
E servij ar beorien e veze ha skoazellañ an dud a reas pa voe sezizet Kemper gant lu Charlez Bleaz e 1344 ha 1345. Pa zeuas an naonegezh vras e 1346 e reas war-dro dastum an aluzenoù e Kerne a-bezh.
E diwezh ar bloaz 1349 e varvas gant ar vosenn dre m'en doa klasket pareañ an dud ha graet war-dro sebeliañ ar re varv. Beziet e voe e kouent ar Gordennerien hag ul lec'h pirc'hirinañ e oa a-raok ma voe serret da vare an Dispac'h gall. Lesanvet eo bet Santig Du ha chomet eo bev e azeulerezh. En iliz-veur Kemper, tost d'ur releg dezhañ, e vez lakaet bara war ur plankenn gant lod tud da vezañ roet d'an dud paour. Un delwenn hag ur werenn-livet nevez zo ivez. Ur Straed Santig Du zo e Kemper.
D'ar 15 a viz Kerzu e vez lidet Santig Du hervez an deiziadurioù brezhon.

## Levrlennadur

* Visant Fave, Santig Du, embannet gant parrez Sant-Nouga, 1991.
# Yann Desbordes

Yann Desbordes (1929 - 5 a viz Here 2011) a oa ur c'helenner ha yezhadurour brezhonek. Bevet en doa e-pad pell e Lesneven. Dimezet e oa da Tereza Desbordes ha ganti e reas war-dro Mouladurioù Hor Yezh.

## Levrioù

* Petite grammaire du Breton Moderne, Lesneven, Mouladurioù Hor Yezh, 1983, 1990 (eil embannadur), 1999 (pevare embannadur).
# Yann Elies

Yann Elies a zo ur merdeer breizhat ganet e Sant-Brieg d'an 31 a viz Genver 1974. Chomet eo da vevañ e Sant-Brieg, ha tad a zaou vugel eo. Levier an 60 troatad Imoca Generali eo-eñ, e baeron o vezañ ar c'hoarier mell-droad war e leve Zinedine Zidane.

## Loreadeg
### 2017

* 5vet er redadeg Vendée Globe

### 2007

* 4$^{re}$ en transat B to B (Brazil-Breizh)
* 9vet en transat Jacque Vabre gant Sebastien Audigane
* 5vet er c'h/Calais Round Britain Race
* 8vet er Rolex Fastnet Race

### 2006

* Kampion Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez (war Figaro 2 Beneteau)
* 5vet e redadeg digenvez ar Figaro

### 2005

* Pakañ a ra gant Bruno Peyron an Trophée Jules Verne, lakaat a reont 50 devezh, 16 eurvezh, 20 munutenn ha 4 eilenn d'ober tro ar bed.
* 5vet e redadeg digenvez ar Figaro

### 2004

* Kampion Bro-C'hall redadeg diavaez en digenvez (war Figaro 2 Beneteau)
* 2vet e redadeg digenvez ar Figaro
* 1añ er Generali Solo

### 2003

* Gounid a ra kampionad Bro-C'hall Mumm 30 a-skipailh

### 2002

* Pakañ a ra gant Bruno Peyron an Trophée Jules Verne

### 2001

* 1añ er Generali Solo
* Kemer a ra perzh e The Race war Team Adventure
* 1añ an National Figaro Beneteau a-skipailh

### 1998

* 1añ an National Figaro Beneteau a-skipailh

## Levrlennadur

* (fr) Eliès, Yann & Van den Brink, Denis, Survivant des mers du Sud. Saint-Grégoire : Éditions Mer et Découverte, 2009 (ISBN 978-2-9534078-1-5)
# Yann Gere

Yann Gere, pe an Aotrou Quere pe Barz Kastelfidardo, Jean Quéré e galleg (Plouenan, 15 a viz Meurzh 1825 - Kastellin, 24 a viz Gwengolo 1898) zo ur beleg breizhat hag a oa person e Kastellin en XIX$^{vet}$ kantved.
Skrivañ a reas sonioù brezhonek. Gantañ e voe savet ar ganaouenn hollvrudet Matilin an Dall.
Ur prezeger dispar e oa ha dastumet e voe e sarmonioù gant e gure, Kristof Jezegoù, hag o embannas e 1902 en ul levr anvet Sarmoniou an Aotrou Quere.

## Oberennoù

* Kanaouennou Kerne, 1900
* Sarmoniou an aotrou Quere, dastumet ha renket gant an aotrou Kristof Jezegou, cure e Castellin, 1906
# 1190

Diwar-benn bloavezh 1190 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1190

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1190