OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Teruel

Teruel (distaget [teˈɾwel] e spagnoleg) zo ur gêr eus Aragon, e Spagn, ha kêr-benn Proviñs Teruel. E 2014 e oa 35 675 a dud o vevañ enni.
Kalet eo an hin er c'horn-se eus Spagn, yen-sklas an amzer er goañv ha tomm-gor en hañv. Anavezet eo Teruel evel "kêr ar mudéjar" abalamour d'an tiez e-leizh a zo bet savet er c'hiz-se, hervez savouriezh Muzulmaned Al-Andalus. Lakaet eo bet an hollad savadurioù-se, e Teruel ha kêrioù all en Aragon, war roll lec'hiennoù glad ar bed gant UNESCO.
Emañ Teruel en ur rannvro veneziek, e 915 metr uhelder, ha digenvez a-walc'h. E-touez kêrioù-penn proviñsoù Spagn ez eo Teruel an hini vihanañ er vro hag an hini nemeti ha n'eo ket liammet ouzh Madrid gant un hent-houarn.

## Notennoù

* ↑ Instituto Nacional de Estadística, Cifras oficiales de población resultantes de la revisión del Padrón municipal a 1 de enero de 2014, Resumen por Capitales de provincias

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Ayuntamiento de Teruel (es)
* Mudejar Architecture of Aragon - UNESCO (en) (fr)
# Tersina viridis

Tersina viridis :
| Ur par Tersina viridis, luc'hskeudennet e Registro (stad São Paulo, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Tersina |
| Anv skiantel ||
| Tersina Vieillot, 1819 ||
| Anv skiantel ||
| Tersina viridis (Illiger, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tersina viridis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Hirundo viridis (kentanv) da gentañ-penn (e 1811) gant an evnoniour alaman Johann Karl Wilhelm Illiger (1775-1813). Ar spesad nemetañ er genad Tersina an hini eo.

## Doareoù pennañ

Diskouel a ra ar spesad un dimorfegezh revel dre m'eo melen-gwer pluñv ar barez ha glas-emrodenn hini ar par, du e zremm ha gwenn e gof.

## Boued

Bevañ a ra diwar artropoded ha frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* Tersina viridis grisescens, e hanternoz Kolombia,
* T. v. occidentalis, eus reter Panamá ha Kolombia (nemet hanternoz) da Gwianaoù ha hanternoz Brazil ha da vBolivia (nemet gevred) ha gwalarn Arc'hantina,
* T. v. viridis, e reter ha kreisteiz Brazil, gevred Bolivia, Paraguay ha biz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Tersina viridis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tersina viridis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Tersina viridis el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tersina viridis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tertullianus

Quintus Septimius Florens Tertullianus (ganet etre 150 ha 160 e Kartada ha marvet war-dro 240) a oa ur skrivagner latin, hag eñ deuet eus ur familh Berbered. Treiñ a reas ouzh ar gristeniezh e dibenn an Eil kantved ha dont da vezañ doktor an Iliz hag unan eus doueoniourien vras Kartada.

## Skridoù

* Apologeticum
* (war ar stern)

## Levrlennadur

* Jean-Pierre Waltzing & Albert Severyns : Tertullien. Apologétique. Belles Lettres. Paris. 1971
# Terry Spencer

Terry Spencer (18 Meurzh 1918 – 8 C'hwevrer 2009) a oa ul luc'hskeudenner stadunanat.
E-pad an Eil brezel bed e oa loman er Royal Air Force.
Da c'houde eo bet ul luc'hskeudenner brudet : e-pad 20 vloaz en deus labouret evit ar gelaouenn Life. Heuliet en deus ar strollad The Beatles hag un toullad brezelioù en Afrika, Azia hag ar Reter-Nesañ.
# Tertenia

Tertenia zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Terruggia

Terruggia zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Terry Gilliam

Terence Vance Gilliam, lesanvet Terry Gilliam, zo ur filmaozour hag aktour saoz, ganet d'an 22 a viz Du 1940 e Minneapolis. Unan eus izili ar strollad saoz Monty Python eo bet. Sevenet en deus 12 film, en o zouez Time Bandits, Brazil, The Adventures of Baron Munchausen, 12 Monkeys, ha The Imaginarium of Doctor Parnassus. Goude ma ne oa ket ganet e Breizh-Veur, e teuas da vezañ ur c'heodedour breizhveurat e 1968. E 2006 e tilezas ar geodedouriezh stadunanat.

## Bed Terry Gilliam

Gwazhwelour ha kriz e vez bed filmoù Terry Gilliam alies, diskouez a reont perzhioù divalavañ hor c'hevredigezh en un doare flemmus. Un doare dreistgwirvoudel a vez gant e filmoù ivez, abalamour d'ur stil dibar. Pledet e vez enno gant ar gevredigezh bevezañ, an deknologiezh. En holl filmoù e kaver un dave d'an tec'h war-zu ur bed gwelloc'h, unan huñvreet, pe e vefe gant an ijin (The Adventures of Baron Munchausen, The Brothers Grimm), dre an deknologiezh (Twelve Monkeys, The Zero Theorem) pe an drammoù (Fear and Loathing in Las Vegas, Tideland).

## E filmoù

* Monty Python and the Holy Grail (1975, kensevenet gant Terry Jones)
* Jabberwocky (1977)
* Time Bandits (1981)
* Brazil (1985)
* The Adventures of Baron Munchausen (1988)
* The Fisher King (1991)
* 12 Monkeys (1995)
* Fear and Loathing in Las Vegas (1998)
* The Brothers Grimm (2005)
* Tideland (2005)
* The Imaginarium of Doctor Parnassus (2009)
* The Zero Theorem (2013)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tervuren

Tervuren zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
# Tal-Coat

Tal-Coat pe Pierre Tal-Coat (Pierre Jacob e anv en ti-kêr), bet ganet e Kloar-Karnoed d'an 12 a viz Kerzu 1905 hag aet d'an Anaon e Saint-Pierre-de-Bailleul (Eure) d'an 11 a viz Even 1985, a oa ul livour breizhat.

## Un nebeud oberennoù

* "Lazhadegoù" (Massacres) (a-enep da vBrezel Spagn), 1936

## Un nebeud diskouezedagoù
### Diwar e benn

* Grand Palais, 1976

## Prizioù

* Grand Prix National des Arts, 1968

## Levrlennadur

* Pierre Tal'Coat, Peintures et Dessins, 1946-1985, Florian Rodari, J.P Leger, Somogy, Coédition Musées, 2011, ISBN 9782757204603
* Aux déserts que l'histoire accable, L'art de Tal-Coat, Henri Maldiney, Cerf, 2013, ISBN 9782204100335

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Tal-y-bont

Tal-y-bont, pe Talybont (Tal ar Pont, e brezhoneg) zo un anv-lec'h boutin a-walc'h e Kembre..
* Ur c'hombod kozh:
** Tal-y-bont, unan eus an daou gombod a oa e kantrev kozh Meirionnydd, e kreisteiz Gwynedd
* Kêriadennoù:
** Tal-y-bont (Ceredigion)
** Tal-y-bont (Conwy),
** Talybont (Bangor), e Gwynedd
** Talybont (Abermaw), e Gwynedd
** Tal-y-bont ar Wysg, e Powys
Kavout a reer ivez:
* Argae Talybont
* Neuadd Breswyl Llys Talybont, Maendy, Caerdydd
# Tal-y-Llyn (Enez Mon)

Tal-y-Llyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Aberffraw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 213 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Tal-y-bont (Ceredigion)

Ur vourc'h vihan eo Tal-y-bont, e Ceredigion e Kembre, tost da Aberystwyth. Brudet eo abalamour da Y Lolfa (Ar Saloñs), un ti-embann ha ti-moullañ. Brudet eo evel ti-embann kembraek, met embann a ra ivez levrioù saoznek, diwar-benn Kembre dreist-holl.
Brudet eo ivez evel chomlec'h Mihangel Morgan, ur skrivagner kembraek.
Etre Aberystwyth ha Machynlleth, war an A487, emañ. Div stêr zo: Afon Leri hag Afon Ceulan hag un dorgenn, Ceulan Maes-mawr (383m).
Gwechall e oa 15 stal, daou di-bank ha div chapel hag un iliz er vourc'h. Bremañ n'eus nemet div davarn e Tal-y-bont, ar Llew Gwyn hag ar Llew Du. Ur skol gembraek eo Ysgol Gynradd Gymunedol Tal-y-bont gant 100 skoliad etre 4 hag 11 oad. Kazetenn a-youl-vat ar vourc'h eo ar Papur Pawb, e kembraeg penn-da-benn.

## Tud brudet

* J. J. Williams (barzh)
* Ruth Jên, livourez
* Mihangel Morgan

## Liammoù

* Lec'hienn tal-y-bont.org
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Tal-y-bont ar Wysg

Tal-y-bont ar Wysg (Talybont on Usk e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e gevred Powys. Emañ un tammig er c'hornôg d'ar stêr Wysg, war lez ar Ganol etre Aberhonddu hag Y Fenni. Gwechall e oa ur vourc'h a bouez evit kenwerzh ar gloan ; bremañ ez eo an touristerezh an obererezh pennañ er c'hornad.
E 2011 e oa 719 a dud o chom e kumuniezh Tal-y-bont ar Wysg ha 117 anezho a oa kembraegerien (16,8%).

## Tud brudet

* Roland Mathias (1915-2007), skrivagner saoznek.
* Henry Vaughan (1622-1695), skrivagner saoznek, genidik eus Llansantffraed, er gumuniezh.

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Talacharn

Ur gêriadenn eus Sir Gaerfyrddin , e mervent Kembre, eo Talacharn (Laugharne, e saozneg).
# Tal-y-bont (Bangor)

Tal-y-bont zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Bangor.
# Tal-y-bont (Conwy)

Tal-y-Bont zo ur gêriadenn e hanternoz Kembre, e Sir Conwy. E kumuniezh Caerhun emañ. Emañ e gwalarn Dyffryn Conwy, er gornaoueg d'ar stêr Conwy, er c'hreisteiz da gêr Gonwy hag en hanternoz da Llanrwst. Emañ e-kichen kêriadennoù Dolgarrog ha Llanbedr-y-cennin.
Ar pont a gaver meneg en anv ar gêriadenn zo ur pont dreist an Afon Dulyn, un adstêr d'ar stêr Conwy.
Emañ Tal-y-Bont er reter da Bark Broadel Eryri hag alese ez eer da bourmen d'ar menezioù Carneddau, gant Carnedd Llywelyn, an hini uhelañ anezho.
Ur chapel hag ur skol kentañ derez zo e Tal-y-bont, koulz hag un ostaleri ha meur a stal.

## Liamm diavaez

* www.geograph.co.uk : fotoioù eus Tal-y-bont ha tro-dro
# Tal-y-cafn

Tal-y-cafn zo ur gêriadenn eus hanternoz Kembre, e Sir Conwy. Emañ e Dyffryn Conwy, e-kichen ar pont dreist ar stêr Conwy da vont eus Conwy da Llanrwst, un tammig er c'hreisteiz da gêriadenn Llansanffraid Glan Conwy.
N'eus ket kalz tiez met ur gar zo, war linenn Rheilffordd Dyffryn Conwy. Dismantroù ur voudenn-gastell eus ar Grennamzer zo e Bryn Castell.
Emañ Liorzh Bodnant nepell, er reter d'ar gêriadenn.
# Talabarder

Un talabarder zo un den hag a son ar vombard. Peurvuiañ e son en ur bagad sonerien, gant un toullad talabarderien all, pe gant ur biniaouer, da lakaat an dud da zañsal er festoù-noz. A-wechoù e vez un talabarder ivez e-barzh lazoù evel Diaouled ar Menez, Ar Re Yaouank, hag all.

## Un nebeud talabarderien brudet

* Jean Baron
* Éric Beaumin
* Roland Becker
* Cyrille Bonneau
* Jorj Botuha
* Christophe Caron
* Matilin an Dall
* Erwan Hamon
* Ronan Keryell
* Yann Kermabon
* Claude Le Baron
* Youen Le Bihan
* Daniel Le Féon
* Ronan Le Gourierec
* Ivonig Le Mestre
* André Le Meut
* Fabrice Lothodé
* Thomas Lotout
* David Pasquet
* Serge Riou
* Étienne Rivoallan
* Mathieu Sérot
# Ṕ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ṕ, ṕ implijet evit skrivañ ar c'hlamateg distaget [p'] hervez al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ṟ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ṟ, ṟ implijet evit skrivañ ar pitjantjareg komzet en Aostralia distaget [ɻ] hervez al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ạ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ạ, ạ, implijet a-wechoù gant yezhoù Afrika evit skrivañ ar son vogalennek.
Kavet e vez al lizherenn-mañ ivez e vietnameg ma vez implijet ur pik dindan ul lizherenn evit merkañ an donenn voud anvet nặng.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ẽ

Ẽ (pe ẽ), pe E tilde, zo ur grafem implijet da skrivañ ar yezhoù apalai, guarani, umbundu, ha zarma. Stummet eo gant al lizherenn E gant un dildenn warni.
El Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel e vez implijet an arouez-se evit merkañ distagadur friet ar vogalenn /e/, a gaver e brezhoneg, skrivet eñ peurliesañ.
# Ṉ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ṉ, ṉ implijet evit skrivañ ar sanitcheg (saanich pe senćoŧen), ur yezh salichek, distaget hervez al lziherenneg fonetikel etrebroadel /ŋ/.

## Liammoù diavaez

* Omniglot
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ṣ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ṣ, ṣ' implijet evit skrivañ an odameg, distaget [ʃ] hervez al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ṯ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ṯ, ṯ implijet evit skrivañ ar sanitcheg (saanich pe senćoŧen), ur yezh salichek, distaget hervez al lizherenneg fonetikel etrebroadel /ƛ'/.

## Liammoù diavaez

* Omniglot
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ẹ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ẹ, ẹ, da lâret eo un o gant ur pik dindanañ, implijet gant ar yorubaeg evit skrivañ ar son vogalennek [ε].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Villamanrique (Ciudad Real)

Villamanrique zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Villamanrique de Tajo

Villamanrique de Tajo zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Villamanrique de la Condesa

Villamanrique de la Condesa zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
# Villamartín

Villamartín zo un anv-lec'h spagnolek, hini meur a gumun ha meur a lec'h.

## Kumunioù

* Villamartín, e Proviñs Cádiz
* Villamartín de Campos, e Proviñs Palencia
* Villamartín de Don Sancho, e Proviñs León
* Villamartín de Valdeorras, e Proviñs Ourense.

## Ranngumunioù

* Villamartín de Sotoscueva, e Merindad de Sotoscueva, e Proviñs Burgos.
* Villamartín de Villadiego, e Humada, e Proviñs Burgos.
* Villamartín del Sil, e Páramo del Sil, en León.
# Villamartín (Cádiz)

Villamartín zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Villamanrique

Villamanrique zo un anv-lec'h spagnolek e meur a broviñs eus Spagn. Savet eo diwar Villa hag an anv-tiegezh Manrique.

## Spagn

* Villamanrique (Ciudad Real)
* Villamanrique de la Condesa
* Villamanrique de Tajo
# Villamantilla

Villamantilla zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Villamanta

Villamanta zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Villamanín

Villamanín zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villamar

Villamar zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Medio Campidano.
# Vertus

Vertus :
| An iliz katolik hag ar feunteun. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Marne |
| Arondisamant | Châlons-en-Champagne |
| Kanton | Vertus-Plaine Champenoise (pennlec'h) |
| Kod kumun | 51612 |
| Kod post | 51130 |
| Maer Amzer gefridi | Pascal Perrot 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région de Vertus |
| Lec'hienn web | www.villevertus.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 372 ann. (2015) |
| Stankter | 66 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 98 m — brasañ 247 m |
| Gorread | 35,68 km² |
| kemmañ |
Vertusa oa ur gumun c'hall ha penn-kanton en departamant gall Marne, er rannvro Grand Est.

## Istor

* Gwechall e oa konted Vertus, hag en o zouez Richarzh Breizh hag e vab Frañsez II, Dug Breizh.

### XXI$^{vet}$ kantved

Kendeuzet e voe ar gumun gant Gionges, Oger ha Voipreux d'ar 1añ a viz Genver 2018 evit ober ur gumun nevez, Blancs-Coteaux.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Porzh Baudet ha magorioù-kreñv.
* An iliz katolik.
* Magorioù-kreñv hag ar Porzh Baudet.
* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Armerzh

* Gwinieg Champagne.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Marne, Niv. 12 quinquies, 22 Kerzu 2017
* ↑ Clochers de France
# Verucchio

Verucchio zo ur gumun en Italia, e proviñs Rimini hag e rannvro Emilia-Romagna.
# Vertemate con Minoprio

Vertemate con Minoprio zo ur gumun eus Italia e Proviñs Como, e Lombardia.
# Verton

Kumunioù Frañs :
| Anv | Verton |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Opale Sud |
| Kanton | Berck |
| Kod INSEE | 62849 |
| Kod post | 62180 |
| Maer | Joël Lemaire |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,06 km² |
| Led | 50° 24' 10" Norzh |
| Hed | 01° 39' 00" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 53 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 272 (2007) |
| Stankter | 205 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Verton a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* 1870: krouet e voe kumun Rang-du-Fliers diwar ul lodenn eus kumun Verton.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Vertonne (Vendée)

Ar Vertonne a zo ur stêr eus Vendée, 26,6 km dezhi, adstêr d'an Auzance, e palud Olonne.
# Vertova

Vertova zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Vertuz kristen

An teir vertuz kristen eo ar Feiz , an Esperañs hag ar Garitez.
# Vertebrata

Mellkeineged :
| Mellkeineged a bep seurt ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Isskourad : | Vertebrata |
| Anv skiantel ||
| Vertebrata Cuvier, 1812 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vertebrata, pe loened mellkeinek, pe mellkeineged, a zo un isskourrad eus riezad al loened. Perzh pennañ al loened mellkeinek eo kaout ur skeledenn askornek pe migornek diabarzh, enni ul livenn-gein evit gwareziñ al lodenn eus ar sistem nervennel kreiz a zo er c'horf bras.
# Verved

Verved :
| Ur verved, luchskeudennet e Park broadel lenn Manyara (Tanzania). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Chlorocebus |
| Anv skiantel ||
| Chlorocebus pygerythrus F. Cuvier, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar verved a zo ur spesad primated eus kerentiad ar Cercopithecidae, Chlorocebus pygerythrus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Hollzebrer eo ar verved petra bennak ma kav gwelloc'h ar frouezh koulskoude.

## Annez hag isspesadoù

Al loen a vev ar pemp isspesad anezhañ :
* Chlorocebus pygerythrus excubutor,
* Chlorocebus pygerythrus hilgerti,
* Chlorocebus pygerythrus nesiotes,
* Chlorocebus pygerythrus nifoviridis,
* Chlorocebus pygerythrus pygerythrus
en Afrika ar Su hag ar Reter, en un takad hag a ya eus Etiopia ha Somalia da Suafrika, hep ankouaat Kenya ha Tanzania ennañ. Gwell eo gantañ dibab e annez e koadegi digor ha savanennoù.
Degaset eo bet e stadoù 'zo eus Stadoù-Unanet Amerika (Alabama, Arizona, Florida, Kalifornia, Louisiana ha Texas) kement hag en enez Ascension, er Bahamas, e Barbados, Bermuda, Jamaika, Kab Glas, Kuba, Nevis, Republik Dominikan, Republik Haiti ha Sant Kitts.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Chlorocebus pygerythrus war al lec'hienn Mammal Species of the World