OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kobayashi Issa

Kobayashi Issa (e japaneg 小林 一茶) oa ur barzh japanat ; ezel oa eus ar sektenn voudaek Jōdo Shinshū ha brudet-kaer evit e haiku.
Ganet eo bet d'ar 15 a viz Mezheven 1763. Aet eo da Anaon d'ar 5 a viz Genver 1828 pe d'an 19 a viz Du 1827 hervez ar mammennoù ha marteze an doare da azasaat an deiziadur japanat) en e c'hêriadenn c'henidik. Anvet eo dre an anv a Issa (e anv-pluenn a dalvez kement a "tasad te"). Gwelet eo evel unan eus pevar mestr meur an haiku asambles gant Bashō, Buson ha Shiki.
War ar marilhoù e oa e anv Kobayashi Nobuyuki ha douget en deus an anv a Kobayashi Yatarō (小林 弥太郎) e-pad e vugaleaj. Mab henañ ur familh a gouerien eus Kashiwabara ( bremañ ul lodenn eus Shinano) e rannvro Shinano (bremañ Prefeti Nagano).
Kollet en deus e vamm pa oa tri bloaz. Addimeziñ a reas e dad pemp bloaz goude. Start eo bet e vugaleaj.Ur bugel en e-unan e oa ha ne blije ket d'e lezvamm. Kaset e voe da Edo evit gounit e vara. N'ouzer ket kalz tra a-zivout ar bloavezhioù-se. Lavaret a reer e voe e darempred gant Kobayashi Chikua eus skol haiku Nirokuan hep bezañ sur. Bet eo bet o kantren dre Japan. Bet en deus bet da ober prosez d'e lezvamm a-zivout hêrezh e dad aet da Anaon e 1801. Skrivet en deus un deiz-levr war a prantad-se. Gellout a reas kaout hanter madoù e dad ha distreiñ da vevañ en e vro c'henidik d'an oad a 49 bloaz. Dimeziñ a reas met dont a reas en-dro ar gwalleurioù. E vugale a varvas ez vihan (awenet eo bet haiku zo gant an darvoudoù-se) ha koll a reas e wreg Kiku e 1823.
Addimeziñ a reas div wech goude.
E keit-se e krouas oberennoù niverus.
Distrujet e voe e di gant un tan-gwall d'ar 24 a viz Gouere 1827 ha tremen a reas e zevezhioù diwezhañ en ur c'hrañj (miret eo bet a savadur).
Skrivet en deus ouzhpenn 20 000 haiku. Lennet e vez e oberennoù bepred. Daoust dezhañ bezañ brudet bras e voe burutellet eeunded e oberennoù. Implij a rae troiniennoù rannyezhel ha komz a rae eus ar plant hag an anevaled munut. Skrivet en deus 54 haiku a-zivout ar melc'hwed, 15 a-zivout an touseg ha war-dreo, 200 a-zivout gleskered, re all a-zivout pikerezed, kelien pe c'hwen... Kemeret en deus Issa un hent disheñvel diouzh hengoun doare Bashō, o lakaat muioc'h a drivliadoù personel en e oberennoù.
Brudet oa ivez evit e livadurioù a yae alies gant e haiku.
# Kob krouzell wenn

Kob krouzell wenn :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Reduncinae |
| Genad : | Kobus |
| Anv skiantel ||
| Kobus ellipsiprymnus (Ogilby, 1833) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hob krouzell wenn (Kobus ellipsiprymnus) a zo ur bronneg daskirier hag a vev en Afrika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kobra egiptat

Ar c'hobra egiptat (Naja haje) a zo ur spesad naered binimus hag a vev en Afrika an Hanternoz hag er Reter-Kreiz.
En Afrika an Hanternoz, en Egipt dreist-holl, ec'h implijer an anv Aspic evit ober anv eus an Naja haje, prim evel ul luc'hedenn ha marvus e vinim.
Hervez ar vojenn, Kleopatra he dije en em bersekutet o lezel un hevelep loen da zantañ anezhi. A-hervez he dije lakaet anezhañ da gregiñ en he bronn, met hervez mammennoù zo ez eo gwirheñveloc'h e vije bet flemmet en he brec'h.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kobra

An anv kobra a ya da envel meur a spesad naeron binimus, eus ar genad, Naja peurgetget pe, aliesoc'h c'hoazh, ur spesad eus an Indez, an naer-lunedek. Homañ ziwezhañ an hini eo a vez liammet ouzh micher ar fakired chalmerien naered, e spered an dud.
Ar c'hobraed zo izili eus an Elapidae.
Gouest eo ar c'hobraed da c'hwezañ o gouzoug pa vez droug enne. Hemañ zo un tun a dalvez dezhañ da seblantout kalz brasoc'h. d'ar c'houlz-se an hini e vez gwelet al « lunedoù» ar muiañ.
Er c'hontrol eus ar mojennoù spredet e spered an dud, gant Levr ar janglenn dreist-holl, a ra eus ar vibinell e enebour pennañ, hemañ ne dag ket nemeur ar c'hobraed, nemet ar re yaouank e vefe, ha ne ra peurliesañ ken preizhañ an neizhioù a-benn plaouiañ ar vioù.
O binim zo pistrius-kenañ. Diskar a ra e breizh gant e vinim, pe ouzh e deurel ouzh ar muqueuses pe o flemmañ anezhañ. Ur binim neurotoksek a laka ar c'higennoù da seizañ, ar re a dalvez da analat peurgetket. Gallout a ra lazhañ un den e korf div pe dek eurvezh. Lod eus ar spesadoù a c'hall tizhout tri pe pevar metrad hirder, pe muioc'h.

## Spesadoù

* kobra tufer du — Naja nigricollis
* kobra tufer an trovanoù - Naja Sumatrana
* kobra ar C'hap — Naja nivea
* kobra egiptat — Naja haje
* kobra dour — Boulengerina annulata stormsi
* kobra ar c'hoadoù — Psuedohaje goldi
* kobra India — Naja naja
* kobra roueel — Ophiophagus hannah
* kobra eus Mozambik — Naja mossabica pallida
# Milagro

Milagro, un anv spagnolek a denn d'ar relijion, milagros el liester, a zo:
* ar ger burzhud e spagnoleg,
* un anv-lec'h.

## Lec'hanvadurezh
### Spagn

* ar stêr Milagro (stêr Spagn), e menezioù Toledo, e Spagn;
* ur gumun Milagro, e Nafarroa;

### Kreisteizamerika

* ur gêr en Arc'hantina Milagro, e departamant General Ocampo e proviñs La Rioja;
* an distrig El Milagro e proviñs Utcubamba e departamant Amazonas e Perou.

#### Ecuador

* ur gêr, Milagro, pe San Francisco de Milagro, en Ecuador;
* ar stêr Milagro (stêr Ecuador), a dremen dre San Francisco de Milagro

## Milagros

Lec'hioù all zo ivez hag a zo anvet Milagros (burzhudoù).
* kumun Milagros, e proviñs Burgos;
* kumun Milagros, Masbate, er Filipinez.

## Milagros, anv-badez

Un anv-badez eo ivez Milagros, n'eo ket diwar anv El Señor de los Milagros (Aotrou ar Burzhudoù), anv ar C'hrist en ilizoù zo, met hini Nuestra Señora de los Miraglos (Itron Varia ar Burzhudoù), ha ne vez roet nemet d'ar merc'hed . Gallout a reer keñveriañ gant anvioù all el liester roet evel anvioù-badez d'ar merc'hed, evel Dolores, ha Mercedes.

### Tud

* Milagros Leal (1902-1975), aktourez spagnol.
* Milagros Ortiz Bosch, politikourez dominikan
* Milagro Sala, politikourez arc'hantinat, e penn an Organización Barrial Tupac Amaru.
* Milagros Schmoll, dougerez dilhad arc'hantinat a orin alaman
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Mikstekeg Yucuañe

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Yucuañe eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 515 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Yutanduchi

Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Yutanduchi eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1 800 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikuláš Kadaň

Mikuláš Kadaň (tchekeg: Mikuláš z Kadaně) a oa un horolajer. Gantañ e voe ijinet Horolaj steredoniel Praha, asambles gant Jan Šindel e-tro 1410 (Wenceslas IV a oa impalaer d'ar mare-se). Kemmet e voe an Horolaj gant Mestr Hanuš, ha diwar se e fazias Alois Jirásek pa embannas e oa bet savet an Horolaj gant Hanuš.
# Mikve

Mikve pe Mikvah ((he) מִקְוֶה / מקווה, Modern : mikve, Tiberian : miqweh, liester mikva'ot, mikvoth, mikvot, pe (yi) mikves, ger-ha-ger, "un dastumadeg") eo ur gibell implijet er Yuzevegezh evit ar c'hibellañ relijiel evit en em c'hlannañ.
# Mikstekeg Yosondúa

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Yosondúa eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5 000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Milad

Ar milad, Asphodelus eus o anv skiantel, zo louzoù a vez gounezet kalz el liorzhoù evit o bleuñv. En Henc'hres e oant liammet ouzh bed ar re varv.

## Pennad kar

* Pradoù ar Milad
# Milafranga

Milafranga :
| Iliz Sant Bartolome (XVII$^{vet}$ kantved) ||
| Anv okitaneg | Vièlafranca |
| Anv gallek (ofisiel) | Villefranque |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Hiriburu |
| Kod kumun | 64558 |
| Kod post | 64990 |
| Maer Amzer gefridi | Robert Dufourcq 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Nive-Adour |
| Lec'hienn web | www.villefranque.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 836 ann. (2020) |
| Stankter | 165 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 131 m |
| Gorread | 17,17 km² |
| kemmañ |
Milafranga (Vièlafranca pe Vilafranca en okitaneg; Villefranque e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Lapurdi, e kanton Hiriburu, en Iparralde Euskal Herria, treuzet gant ar stêr Errobi.

## Kumunioù amezek

En hanternoz emañ Baiona, er c'huzh-heol Basusarri, er c'hreisteiz Uztaritze ha Jatsu, er sav-heol Hiriburu ha Mugerre.

## Istor

Saint-Martin-de-Basters e oa anv kozh al lec'h e galleg, hag ur salvetat en eskopti Baiona e oa en XI$^{vet}$ kantved. D'ar 24 a viz Eost 1343, da goulz fest ar gêriadenn, e c'hourc'hemennas maer Baiona stagañ pemp denjentil eus Lapurdi ouzh pilerioù pont Proudines, e traoñ kastell Miotz, ma voent beuzet gant al lanv. Meneget eo ar vojenn gant Taine en e levr Voyage aux Pyrénées, skeudennaouet gant Gustave Doré.
Ur pennadig e voe kendeuzet gant Hiriburu, hag adanvet Tricolore e-pad an Dispac'h gall (1794-1795).
Emgannoù a voe en amzer Napoleon entre soudarded ar jeneral saoz Wellington ha re ar jeneral gall Soult a ziwalle an hent e Milafranga rak ar Saozon a oa o klask mont betek Baiona, ha dekmiliadoù a soudarded a voe oc'h en em gannañ.
Ar soudarded saoz (Spagnoled ha Portugaliz a oa ivez) a savas ur pont war an Errobo, d'o rejimantoù da dreuziñ. E Milafranga, d'an 9 a viz Kerzu 1813 e voe trec'h ar Saozon, dindan ar jeneral Hill, war arme c'hall Drouet d'Erlon. Goude e voent trec'h adarre en Hiriburu.

## Tud

Eno e voe ganet Jean Saint-Pierre (1884-1951), skrivagner euskarek

## Skeudennoù

* Ar polotva
* Ar polotva
* Ti-kêr
* Maen-bez e-kichen iliz Sant Bartolome
* Maen-bez
* Maen-bez

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Llanymddyfri

Llanymddyfri (Llandovery e saozneg) zo ur gêr vihan eus kreisteiz Bro-Gembre, e Sir Gaerfyrddin, war lez ar stêr Tywi.

## Tud

* Twm Siôn Cati, ul laer er XVI$^{vet}$ kantved.
* William Williams, kantikour.

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Breizh | Pluguen | 1984 |
# Llanystumdwy

Llanystumdwy zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e korn-bro Eifionydd, e kontelezh Gwynedd. Emañ etre Cricieth ha Pwllheli, war ribloù an Afon Dwyfor. Talvezout a ra an anv-lec’h Llanystumdwy kement hag "an iliz e kildroenn ar stêr Dwy".
Brudet eo Llanystumdwy evel lec’h ganedigezh David Lloyd George a voe kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet. Er gêriadenn e tremenas ar paotr Lloyd George e vugaleaj, betek an oad a 15 vloaz, gant e eontr Richard Lloyd. Enni ivez e varvas hag enni e voe douaret.
Un toullad tiez kozh eus ar XVII$^{vet}$ hag an XVIII$^{vet}$ kantved zo e Llanystumdwy, savet gant mein eus ar c’hornad. Ur pont eus ar XVII$^{vet}$ kantved zo ivez, dreist ar stêr Dwyfor pe Dwyfawr.

## Tud brudet

* Owen Gruffydd (war-dro 1643-1730), barzh hag hendraour.
* Robert Jones, Rhoslan (1745 - 1829), skrivagner, aozer al levr Drych yr Amseroedd (1820).
* David Owen (Dewi Wyn o Eifion) (1784-1841), barzh.
* Morris Williams (Nicander), barzh.
* David Lloyd George, kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
* William Samuel Jones ("Wil Sam"), skrivagner kembraek.

## Savadurioù

* Ur mirdi diwar-benn buhez ha labour Lloyd George. Emañ e vez, treset gant an tisavour Clough Williams-Ellis (Portmeirion), e-maez ar gêriadenn, en tu all d’ar pont kozh.
* Tŷ Newydd, ul lec’h ma vez desket skrivañ da zanvez skrivagnerien gembraek ha saoznek.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec’hienn Llanystumdwy (cy) (en)
# Llech

Llech zo ur ger kembraek hag a dalv kement ha sklent, hag a gaver e lec'hanvadurezh kembraek.

## Lec'hioù

* Llech Gronw war lez ar stêr Cynfal
* Llechog
* Llechfaen
* Llechwedd, anv meur a venez
* Trelech, anv meur a lec'h
# Llanycil

Llanycil zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre.
# Llanymawddwy

Llanymawddwy zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz da Dinas Mawddwy, etre Dinas Mawddwy ha Llanuwchllyn, nepell diouzh Bwlch y Groes. Savet eo an anv diwar anv ar c'hombod kozh Mawddwy.
Tost alese e tarzh ar stêr Dyfi, en Aran Fawddwy.

## Iliz

Un iliz zo da sant Tydecho, ha stag outi giz kozh ar matinezoù.

## Tud

E Llanymawddwy e oa ganet Alfred George Edwards, a voe kentañ Arc'heskob Kembre.
Eno e voe person ar geriadurour Daniel Silvan Evans.

## Liammoù diavaez

* www.geograph.co.uk : skeudennnoù eus Llanymawddwy ha tro-war-dro
# Llanynghenedl

Llanynghenedl zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Y Fali, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 222 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llanynys

Llanynys zo ur gêriadenn, ur barrez hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 247 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 738 a dud, ha 353 anezho (47,8%) a oa kembraegerien.
Brudet eo an iliz, iliz Sant Saeran, ur savadur eus an XIII$^{vet}$ kantved, gant murlivadurioù kaer.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Llanyrafon

Llanyrafon zo ur gumuniezh e kontelezh Torfaen, Kembre, 21,8 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 3 156 a dud, ha 321 anezho (10,2 %) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Llechcynfarwy

Llechcynfarwy zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tref Alaw, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 219,7 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llanymynech

Llanymynech zo ur gêriadenn e biz kontelezh Powys, war an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz. Emañ hanter-hent etre Oswestry (Croesoswallt) hag Y Trallwng, e-kichen ar stêr Efyrnwy. Ul lodenn eus ar gêriadenn zo e kumuniezh Carreghwfa e Powys, hag al lodenn reter zo e Shropshire, e Bro-Saoz.
# Mineg an norzh

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo mineg an norzh (min bei) komzet gant tro-dro da 10 294 000 den en holl, dreist-holl e norzh Fujian e Sina (10.290.000 den e 1984) ha gant 4 000 den e Singapour (1985).
Ur rannyezh pennañ a zo:

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
* Mineg
# Mineg ar c'hreiz

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar mineg ar c'hreiz (min zhong) komzet e Fujian e Sina.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
* Mineg
# Mineg ar reter

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo mineg ar reter (min dong) komzet gant tro-dro da 9.103.157 den en holl, an darn vrasañ dioute e Fujian e Sina (8.820.252 den e 2000), met ivez e Brunei (6.566 den e 2000), Indonezia (Java ha Bali: 20.000 den e 1982), Malaysia (222.185 den e 2000), Singapour (34.154 den e 2000) ha Tailand.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
* Mineg
# Mineg ar su

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo mineg ar su, komzet gant tro-dro da 40 000 000 a dud (1990) e Republik Pobl Sina ha Taiwan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
* Mineg
# Mineko Oba

Mineko Oba :
| Mineko Hirano e 1937 ||
| Anv badez | 大場峯子 (Mineko Hirano) |
| Deiziad ganedigezh | 1912 |
| Aet da anaon | 1992 (80 bloaz) Gamagori, Aichi |
| Lec'h ganedigezh | Gamagori, Japan |
| Bro | Impalaeriezh Japan |
| kemmañ |
Mineko Hirano, ganet e 1912 hag aet da anaon e 1978, e Gamagori Aichi, e Japan, a oa ur Japanadez anavezet dreist-holl evel gwreg ar c'habiten Sakae Oba.

## A-raok an Eil-Brezel bed

Dimezet ez eo Mineko Hirano gant Sakae Oba e 1933 a-raok ma zafe da engouestlañ e Lu Impalaeriezh Japan en 18vet rejimant douarlu Impalaeriezh Japan.
Ganet ez eo ur mab Hisamitsu Oba e 1937, dres a-raok ma vefe kaset ar c'habiten da vrezeliñ da Sina gant e rejimant.

## E-pad ar Brezel

Chomet ez eo he etre 1937 ha 1945 e-unan penn gant ur bugel yaouank flamm pad ma oa e gwaz o vrezeliñ. Deuet ez eo a-benn da zesevel ar bugel ha da genderc'hel da grakvevañ paneveken aergelc'h ar brezel o vont war fallaat evit Impalaeriezh Japan.

## Goude ar Brezel

Ur wech dieubet he gwaz gant an Amerikaned e tistroio eñ da Japan hag adkavout e familh.
Mont a rae gant he gwaz da welladenniñ e gamaraded ez-soudarded betek mont da welladenniñ e enebourien a-gozh Amerikaned, er Stadoù-Unanet.

## Mineko Oba hiziv-an-deiz

Gant kresk brud he gwaz ez eo deuet war wel Mineko Oba, taolenniñ a rae ar strivoù bet graet gant maouezed Japan e-pad an Eil brezel-bed. Tra ma vefe evit an tu dehou pellañ oc'h huñvreal d'an Impalaeriezh kozh pe evit an dud difennerien tu ar merc'hed.
E-pad ar brezel ez eus bet eskemmet 1200 pajennoù lizhiri pe kartennoù-post etre Mineko Oba hag he gwaz. An darn a oa bet eskemmet etre 1937 ha 1941 ul lod raloc'h a ya betek fin ar bloavezh 1944. Embannet ez eo bet ur choaz anezho dre c'hoant o mab Hisamitsu Oba er bloavezh 2010.

## Tro-spered Mineko Hirano

Dedennet bras e oa he gant arz ar bleunioù hag an dañsoù hengounel japanaat.

## Levrlennadur

* Senka no rabu retah (Lizhiri karantez eus tanioù ar brezel), lizhiri choazet, gant Sato Yoshihisa, embannadur Toyohashi Tokai-nichi Nichi-shinbun Publishers, 23 a viz Eost 2010. (ja) (en)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "No Surrender!: Seven Japanese WWII Soldiers Who Refused to Surrender After the War, gant William Webb"
* ↑ https://web.archive.org/web/20151017011632/http://articles.chicagotribune.com/1986-09-15/features/8603080984_1_saipan-japanese-mythic-proportions
* ↑ https://archive.today/20150404095437/http://articles.sun-sentinel.com/1986-08-02/news/8602150263_1_japanese-man-jones-orlando-hyatt-hotel/2
# Minell (bronneg)

Minelled :
| Ur vinell daouliv ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Crocidura |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar minelled a zo bronneged bihan eus ar genad Crocidura.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù minelled emañ:
* ar vinell daouliv (Crocidura leucodon)
* minell an tiez (Crocidura russula)
* minell al liorzhoù (Crocidura suaveolens)
# Minell al liorzhoù

Minell al liorzhoù :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Iskerentiad : | Crocidurinae |
| Genad : | Crocidura |
| Anv skiantel ||
| Crocidura suaveolens (Pallas, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minell al liorzhoù (Crocidura suaveolens) a zo ur bronneg bihan eus Eurazia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mineg

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù sinaek eo ar mineg (min, 閩方言; mandarineg: mǐn fāngyán; mineg: bân hong-giân) komzet gant tro-dro da 49 milion a dud en holl e Fujian dreist-holl hag ivez e Guangdong Hainan, Zhejiang e Sina hag ivez e Malaysia, Singapour ha Taiwan.
Peder yezh minek pennañ ez eus:
* Mineg ar reter
* Mineg an norzh
* Mineg ar c'hreiz
* Mineg ar su
Peurliesañ e vez implijet ar skritur sinaek evit ober gant ar mineg dre skrid gant un nebeud karakterioù ispisial ouzhpenn. A-hendall, e Taiwan e vez implijet ivez a-wechoù ur sistem romanizadur evit gallout skrivañ ar mineg gant al lizherenneg latin anvet POJ.

## Liammoù diavaez

* Renkadur ar rannyezhoù minek
* Ethnologue

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinaek
# Minell an tiez

Minell an tiez :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Crocidura |
| Anv skiantel ||
| Crocidura russula (Hermann, 1780) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minell an tiez (Crocidura russula) a zo ur bronneg bihan eus Europa ha Norzhafrika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Minell daouliv

Minell daouliv :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Iskerentiad : | Crocidurinae |
| Genad : | Crocidura |
| Anv skiantel ||
| Crocidura leucodon (Hermann, 1780) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vinell daouliv (Crocidura leucodon) a zo ur bronneg bihan eus Eurazia.

## Doareoù pennañ

Etre 5 ha 18 cm eo hirder he c'horf ha war-dro 8 cm hini he lost daouliv. He fouez zo etre 6 ha 13 g. He feur a zo gris war he c'hein ha gwenn-melen war he c'hof. Ouzh he moj begek ez euz mourroù hag a servij dezhi da dastornat.
En em vagañ a ra diwar buzhug ha divellkeineged all chaseet ganti diouzh an noz dreist-holl. Pa vez ar pared o c'houlenn parez e vez eztaolet c'hwezhioù kreñv gant gwagrennoù ouzh o c'hostezioù.
Padout a ra an dougen 31 devezh ha ganet e vez etre 2 ha 6 minell vihan. Dizonet e vezont goude 26 devezh.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Maputo

Maputo eo kêr-benn ha kêr vrasañ Mozambik.

## Douaroniezh

E kreisteiz ar vro emañ, war aod Meurvor Indez.

## istor

Savet e voe e 1782 gant trevadennerien eus Portugal, hag anvet Lourenço Marques. Da vare dizalc'hiezh Mozambik e 1975 e oa bet kemmet an anv-se ouzh Maputo. Tremen ur milion a dud zo o chom enni.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kumun Maputo (e portugaleg)
* Portal Maputo (e portugaleg)