OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# James St Clair

James St Clair (1688 – 1762), a oa ur jeneral ha politikour skosat whig.
E penn armeoù Breizh-Veur e oa e Flandrez e 1745. E 1746 e oa bet lakaet e penn 6000 soudard da vont arsailhat kêr Québec. A-benn ar fin ez eas da arsailhat kêr an Oriant, un arsailhadeg ma kemeras perzh ar prederour David Hume. Distruj a reas mogerioù-kreñv e-tal Kiberen.
Anvet e voe da gannad evit ur bastell-vro skosat.

## Lec'h

Diwar e anv eo bet anvet kêr St. Clair, Minnesota, e SUA.
# James Stewart of the Glen

James Stewart of the Glen, Seumas a' Ghlinne e gouezeleg Skos (war-dro 1698 – 8 a viz Du 1752), anavezet ivez evel James of the Glens, a oa ur Skosad a voe tamallet ha krouget en afer anvet Muntr Appin.
Colin Roy Campbell, lesanvet The Red Fox ("Al Louarn Ruz"), a voe lazhet en ur c'hoad e-kichen Appin. Hennezh a ziberc'henne ar Jakobited lakaet da dreitourien goude Emsavadeg 1745.

## E varv

D'an 8 a viz Du 1752, p'edo o sevel war ar chalfod, e pedas Seamus a' Ghlinne :
   False witnesses rose; to my charge things I not knew they laid. They, to the spoiling of my soul, me ill for good repaid."
   "Falstestoù a savas ; em bec'h traoù n'anaven ket a lakajont. Int, evit louzadur ma ene, o deus paeet din ar mad gant an droug."
Tra ma ne zouje ket mervel evit e gredennoù, e klemme e c'hallje an dud diwezhatoc'h soñjal e oa gouest d'ober ur muntr ken barbar.
Goude e varv e voe laosket korf Seamus a-ispilh e-pad triwec'h miz, dindan an amzer, evel gourdrouz d'ar c'hlannoù all a garje en em sevel. Evit mirout outañ da vont e tammoù e veze dalc'het gant orjal ha chadennoù.

## Digablus

Klasket e vez gant lod dilemel kondaonidigezh James of the Glen. En 2008 e voe studiet an afer gant ar Scottish Criminal Cases Review Commission, met diarbennet e voe dre ma oa re gozh an afer.

## Levrlennadur

E meur a levr eo meneget Seumas a' Ghlinne, pe James Stewart of the Glen, pe James of the Glens.
* Kidnapped, romant gant Robert Louis Stevenson, e 1886.
* The Appin Murder and the Trial of James Stewart, William J. MacArthur, 1960
* The Appin Murder: The Killing of the Red Fox, Seamus Carney, 1989
* Grass will not Grow on My Grave: The Story of the Appin Murder, Mary McGrigor, 2001
* The Appin Murder: In Their Own Words, Rosemary M. Gibson, 2003
* Ancient Animosity: The Appin Murder and the End of Scottish Rebellion, Lee Holcombe, 2004
* Walking with Murder: On the 'Kidnapped' Trail, Ian Nimmo, 2005

## Notennoù

* ↑ Ar Bibl, Salm 35, e Levr ar Salmoù.
# James Spader

James Todd Spader, ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1960, zo un aktour stadunanat. Brudet eo evit rolloù istrogelled evel en drama Sex, Lies, and Videotape (1989), ar film skiant-faltazi Stargate (1994), ar thriller Crash (1996), hag ar film erotek-karantez Secretary (2002).
Brudet mat eo ivez er skinwel evel an alvokad Alan Shore er stirad The Practice hag er spin-off Boston Legal (enoret eo bet gant tri Emmy Awards), ha Robert California er gomedienn-mockumentary The Office. C'hoari a ra an torfedour a sikour an FBI Raymond "Red" Reddington er stirad skinwel polis war NBC The Blacklist. Evit ar roll-se eo bet lakaet e anv div wech evit ur Golden Globe.
# James Stagg

Sir James Martin Stagg, bet ganet d'an 30 a viz Mezheven 1920 e Dail Chè (Meadhan Lodainn, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Mezheven 1975, a oa koronal (Group Captain e saozneg) en aerlu breizhveuriat (Royal Air Force) etre 1943 ha 1945.
E-pad an Eil Brezel-bed e oa bet lakaet da bennkenurzhier an tri servij meteorologel — Met Office, Royal Navy hag United States Army Air Forces — a rae war-dro ar rakweladoù amzer evit an Oberiadenn Overlord.
Eñ an hini eo a gendrec'has ar jeneral stadunanat Eisenhower da zaleañ deiziad dilestradeg ar Gevredidi war draezhennoù Normandi eus ar 5 d'ar 6 a viz Mezheven 1944.
Noplaet e voe e 1954 gant ar rouanez Elesbed II.
# James Wan

James Wan, ganet d'ar 26 a viz C'hwevrer 1977, zo ur filmaozour aostralian. Labouret en eus dreist-holl war filmoù spont evel kengrouer ar franchiz Saw hag Insidious hag evel krouer bed The Conjuring. Wan eo ivez krouer an embregerezh produiñ filmoù ha skinwel Atomic Monster.

## Buhez personel

Dimezet eo gant Ingrid Bisu abaoe 2019.
# James Watt

James Watt a oa bet ganet d'an 19 a viz Genver 1736 e Greenock (Skos), ha marvet d'an 25 a viz Eost 1819 e Handsworth (Bro-Saoz).
Matematikour hag ijinour skosat.

## E vuhez

E dad a oa ur shipwright, perc’hen war ur vag ha embregerer, pa oa e vamm, Agnus Muirhead, eus ur familh a renk uhel ha desket mat. An daou a oa presbiterian ha covenantaires forts[réf. nécessaire]. James Watt a zo bet skoliataet en un doare dizingal. Desket eo bet kentoc’h e ti e dud gant e vamm. Barrek tre e oa gant e zaouarn, barrek war ar matematik ivez, ha padal e oa displijet gant al latin hag ar gresianeg.
# James Skivring Smith

James Skivring Smith (26 a viz C'hwevrer 1825 - war-dro 1892) a oa ur politikour eus Liberia, bet prezidant ar vro.
Ganet e oa bet e Charleston (South Carolina), er Stadoù-Unanet). E familh a zivroas da Liberia e 1833 hag e dud a varvas bloaz goude gant ar malaria. Distreiñ a reas Smith da SUA ma tapas un diplom war ar medisinerezh e 1848. Mont a reas en-dro da Liberia ma voe mezeg ha sekretour-Stad. Besprezidant e oa pa voe tennet e garg digant Edward James Roye e miz Here 1871 ha Smith a voe e penn ar Stad evit an daou viz a chome betek termen ar prantad, da lâret eo betek ar 1añ a viz Genver 1872. Goude se ec'h eas da verour-meur kontelezh Grand Bassa eus 1874 da 1884.
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# James Spriggs Payne

James Spriggs Payne (19 a viz Kerzu 1819 - 31 a viz Genver 1882) a oa ur politikour, bet prezidant Liberia.
Ganet e oa bet e Richmond (Virginia, Stadoù-Unanet). E dud, sklaved digabestr anezhe, a zivroas da Liberia e 1829. Desachet e oa Payne gant ar politikerezh, an ekonomiezh hag ar relijion. Dilennet e voe da brezidant Liberia e 1868, evit daou vloaz. Labourat a reas evit gwellaat an darempredoù etre ar gouarnamant hag an henvroidi. Addilennet e voe e 1876, evit daou vloaz adarre, d'ur mare ma wanae ar vro abalamour d'un enkadenn ekonomikel.
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# Klujar-Spagn

Klujar-Spagn :
| Numida meleagris, luc'hskeudennet e Park broadel Etosha (gwalarn Namibia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hlujiri-Spagn$^,$ eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Numididae, termenet e 1842 gant ar politikour ha skiantour belgiat Edmond de Sélys Longchamps (1813-1900).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a pevar genad klujiri-Spagn d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Agelastes - Bonaparte, 1850 (2 spesad),
* Numida - Linnaeus, 1764 (1 spesad),
* Guttera - Wagler, 1832 (2 spesad),
* Acryllium - G.R.Gray, 1840 (1 spesad).

## Annezva

O c'havout a reer holl en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : klujar-Spagn | f. | klujiri-Spagn | pintade (étudié).
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1025b.
* ↑ (en) Numididae: Guineafowl de Selys Longchamps, 1842.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Galliformes/Numididae (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Mezheven 2022).
# Klujar

Klujiri :
| Ur glujar ruz ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hlujiri zo evned krenndev eus ar c'herentiad Phasianidae.

## Spesadoù

E-touez ar c'hlujiri emañ :
* ar glujar gakelik (Alectoris barbara)
* ar glujar choukar (Alectoris chukar)
* ar glujar-roc'h (Alectoris graeca)
* ar glujar ruz (Alectoris rufa)
* ar glujar c'hris (Perdix perdix)
N'emañ ket ar glujar-Spagn asambles gant ar c'hlujiri all. Renket eo er c'herentiad Numididae.
# Klub

Klub pe Kleub a vez lavaret eus tud kevredet, pe eus ur c'hevredad, pa vez bodet un toullad tud abalamour ma o deus soñjoù pe c'hoantoù heñvel pe war dachennoù arzel pe sportel pe bolitikel pe ne vern pe dachenn all.
# Klotennad ar silabenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen klotennad ar silabenn (saoz.: syllable rime) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus kraoñell ar silabenn mui lost ar silabenn mar bez anezhañ.
E sinaeg eo ar c'hlotennad (韵母, pinyin: yùnmǔ) unan eus elfennoù diazez ar silabenn, a-gevret gant ar penn kentoc'h evit dielfennañ ar silabenn evel ma reer gant yezhoù all evel ar brezhoneg e teir elfenn diazez posupl, da lâre eo ar penn, ar graoñell hag al lost.

## Gwelit ivez

* Silabenn
* Penn ar silabenn
* Kraoñell ar silabenn
* Lost ar silabenn
# Klotenn

Ur glotenn zo graet gant ur son, pe ur soniad, a zo heñvel e dibenn daou c'her disheñvel, a lakaer e diwezh gwerzennoù : a-wechoù div werzenn, a-wechoù muioc'h. An testennoù gant klotennoù a vez renket er gennad lennegel a reer ar varzhoniezh anezhi. Ar c'hlotennerezh eo a vez graet eus an doare da sevel klotennoù.
Skouer: teir gwerzenn gant ur glotenn.
Mab ar c'hadour a lavare A lavare d'e dad ur beure Marc'hegerien war-lein ar bre Barzaz Breiz, gant Kervarker.
Klotennoù a gaver
* er c'hanaouennoù
* e testennoù lennegel 'zo ha dreist-holl e meur a seurt barzhoniezh.
Diazez ar werzaouriezh (pe ar gwerzaouiñ) eo bet ar glotenn, el lennegezh vrezhonek koulz hag e hini yezhoù ar broioù nes da Vreizh en amzerioù modern. E penn ar Grennamzer e veze dalc'het da stumm latin ha gresianek ar werzaouriezh diazezet war bepeiladur ar soniadoù hir hag ar sonioù berr. Ar varzhoniezh latin e Breizh (Marbod ha Maronad Yezekael, da skouer) a zo skouerioù an hengoun-se.

## Barzhoniezh hep klotennoù

En XX$^{vet}$ kantved avat ez eus bet diorroet ur varzhoniezh ha n'eo ket diazezet war ar c'hlotennoù e dibenn pep gwerzenn. Zavier Langleiz an hini a zo bet da gentañ oc'h arnodiñ an doare nevez-se.

## Klotennerezh brezhonek a-vremañ

Ur vogalenn heñvelson d'an nebeutañ a ranker klevet e dibenn div werzenn a lakaer da glotañ. Skouer: Ma c'halon a zo frailhet dre nerzh ma enkrezioù Ma daoulagad entanet n'o deus mui a zaeloù. Diazezet eo klotenn an div werzenn-mañ, gant Prosper Proux, war ar vogalenn [u].
Peurvuiañ e vez un tammig pinvidikoc'h ar glotenn, gant ur vogalenn hag ur gensonenn: da skouer e ha d. Skouer:
Ha hep dale, siwazh, e vo ar Vretoned
Henvel eus tud Bro-C'hall pe eus an Normanted.
Ral eo gwelout klotennoù diazezet war div silabenn:
Petra a c'hoarvezo? ... O Breizh ma bro garet,
Ma c'halon a zo trist ha meurbet glac'haret !
Evel a weler e gwerzennoù Proux pe re Fañch an Uhel da-c'houde, n'eo ket trawalc'h ar c'hlotennoù d'ober barzhoniezh.

## Klotennerezh brezhonek kozh

Er varzhoniezh kembraek koulz hag er varzhoniezh brezhonek e kaver ur boaz kozh da sevel ar c'hlotennoù a vez graet klotennoù diabarzh anezho. An doare kozh-se a oa bet dilezet el lennegezh vrezhonek da vare diwezh ar XVIIvet kantved abalamour d'an diaez ma oa he sevel. Abaoe deroù an XXvet kantved avat ez eus bet savet barzhonegoù nevez oc'h implijout ar glotennerezh brezhonek kozh.

## Sevel gwerzioù

Embannet e oa bet gant Al Liamm ul levrig anvet Diazez ar sevel gwerzioù, gant Frañsez Kervella (embannet da gentañ er gelaouenn Al Liamm).

## Pennad kar

* Geriadur klotennoù
# Kloued

Ur gloued zo un aozadur koad pe mein lakaet en-dro d'un dachenn, da verkañ harzoù ur berc'henniezh alies, ha da virout ouzh tud pe loened da vont enni.
Meur a seurt klouedoù zo, hervez ma vezont en-dro d'un ti hag ul liorzh, pe en-dro d'ur park pe d'un dachenn vras.

## Pennad kar

* peulgae
# Kluisbergen

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kluisbergen a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Reter-Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 30,63 km²
* Poblañs (2022) : 6 791 a dud
* Stankter : 222 zen/km²
# Klotho

Klotho (henc'hresianeg : Κλωθώ) a oa unan eus an teir Moira. E karg e oa eus dibun buhez mab-den, arouezet gant un neudenn, e mojennoù Hellaz kozh.
Merc'h e oa da Zeus ha Themis.
# Kostann

Kostann :
| Anv gallek | Les Costans |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Jentilez |
| Lec'hiadur | Aod ar Vein Ruz, Mor Breizh |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 53′ 29″ N, 3° 29′ 13″ K |
| Gorread | 0,09 km² |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Perroz-Gireg |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+1 |
| kemmañ |
Kostann a zo unan eus enezennoù ar Jentilez e-tal aodoù Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor. En norzh da Vonno emañ.
Un enez roc'hellek eo Kostann hag a zo e gwarezva natur ar Jentilez.
# Kota Bharu

Kota Bharu (Jawieg:كوت بهارو; Kota Baharu a-wezhioù) a zo ur gêr e Malaysia; kêr-benn ha kêr roueel stad Kelantan eo.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: e Pantai Sabak, un dek kilometr bennak eus Kota Bharu, e tilestras ar Japaniz d'an 8 a viz Kerzu 1941 pa voe aloubet Malezia gante diwar goust ar Rouantelezh-Unanet; kregiñ a rejont gant tennoù-kanol da 1 eur 15 (eur Tokyo), da lâret eo div euriad ha pemzek munutenn a-raok o zagadenn e Pearl Harbor.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Louis Garros, La guerre aéro-navale dans le Pacifique, e Les grandes batailles de la Deuxième Guerre Mondiale, Embannadurioù Historama, Pariz, 1975
# Kotcheg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù kotchek eo ar c'hotcheg (koch pe kochboli) komzet gant tro-dro da 23 000 den en India (1997) ha gant 10 000 den e Bangladesh (1973).
Pemp rannyezh a zo:
* Banaieg (banai)
* Harigayeg (harigaya)
* Satpariyeg (satpariya)
* Tintekiyeg (tintekiya)
* Wanangeg (wanang)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
# Kostas Varnalis

Ur barzh gresianek e oa Kostas Varnalis (gresianeg: Κώστας Βάρναλης; bulgareg: Костас Варналис).

## E vuhez

Ganet e oa bet Varnalais e Burgas e Bulgaria e 1884 hag evel ma tiskwel e anv-familh e oa e familh a orin eus Varna.
Kas a reas da benn e studioù eil-derez e skolioù gresianek Plovdiv ha labourat a reas e-pad un nebeud bloavezhioù evel kelenner e Burgas.
Diwezhatoc'h en em stalias en Aten ma plegas gant e studioù war al lennegezh e Skol-Veur Broadel ha Kapodistrek Aten.
Tapout a reas e aotreegezh eno e 1980 ha stagañ da gelenn adarre.
E 1919 ec'h eas gantañ ur yalc'had-studi ha beajiñ a reas da Bariz ma studias filosofiezh, lennegezh ha sokiologiezh.
E-keit e brantad-studi an hini e oa m'en droas gant ar varskouriezh hag adwelet a reas neuze e vennozhioù diwar-benn ar teorienn hag ober ar varzhoniezh.
Abalamour d'e gredennoù politikel e oa bet difennet outañ labourat evit ar Stad, zoken en deskadurezh, ha stagañ a reas gant e vicher a gazetenner ha kenderc'hel a reas ganti betek fin e vuhez.

## E varzhoniezh

Embann a reas e varzhoneg kentañ dindan an anv-pluenn "Φηγεύς" (Figefs) en ur bemdezieg eus Plovdiv.
Embannet e oa bet evit ar wezh kentañ e Gres er gelaouenn "Νουμάς" (Noumas) dindan e wir anv.
Embannet e oa bet e dastumadenn gentañ en Aten e 1905 dindan an titl "Κηρύθρες" (Kirithres).
E 1922 e embannas e eil dastumadenn dindan an titl Ar sklerijenn hag a dev ("Το φως που καίει").
Roet e oa bet dezhañ Priz Lenin ar Peoc'h e 1959.
# Kostanoeg

Ur yezh penoutiek eus ar is-skourr yezhoù kostanoek eo an c'hostanoeg (costanoan pe ohlone), komzet gwechall e norzh-kreiz Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get er bloavezhioù 1950.
Daou vloc'had yezh pennañ ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek
* Yezhoù outiek
* Yezhoù yokek-outiek
# Kostezenn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn gostez pe kostezenn (saoz. : lateral consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn heñvel he son e mod pe vod ouzh hini al lizherenn 'l', produet dre serriñ ar genoù en ul lec'h bennak a-hed an teod en ur leuskel an aer o tont eus ar skevent da redek ha da vont kuit dre ar c'hostezioù eus an teod pe dre ur c'hostez eus an teod nemetken.
Peurliesañ e vez serret ar genoù en un tu bennak dre stekiñ penn an teod ouzh an dent (gw. kensonenn dent) pe ouzh al logigoù (gw. kensonenn logigoù).
Kensonennoù dre dostaat eo an darn vrasañ eus ar c'hensonennoù kostez. Renket e vez ar c'hensonennoù kostez e rummad ar c'hensonennoù linkus.
Kemmañ a ra kalz an niver a gensonennoù implijet gant pep yezh resis, o vont eus unan nemetken e japaneg pe e pachtoueg, betek seitek e !xóõ.
Setu ur roll klok a-walc'h eus ar c'hensonennoù kostez kavet e yezhoù ar bed gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
* [l] kensonenn gostez logigoù dre dostaat (mouezhiet), d.s. bzhg. lemm
* [ɫ] kensonenn gostez logigoù dre dostaat hogedet (mouezhiet), d.s. port. europek mil ([miɫ]; "mil")
* [ɭ] kensonenn gostez kilbleg dre dostaat (mouezhiet), d.s. nor. farlig ("dañjerus")
* [ʎ] kensonenn gostez staon dre dostaat (mouezhiet), d.s. bzhg. boutailh
* [ʟ] kensonenn gostez ouel dre dostaat (mouezhiet), d.s. melpaeg
* [ɬ] ruzenn gostez logigoù divouezh, d.s. kemb. llaeth ("laezh")
* [ɮ] ruzenn gostez logigoù mouezhiet, d.s. zoulou. dlala ([ˈɮaːla]; "c'hoari")
* [ɬ̢] ruzenn gostez kilbleg divouezh, d.s. todaeg
* [ʎ̥] ruzenn gostez staon divouezh, d.s. dahaloeg
* [ʟ̝̊] ruzenn gostez drek-logigoù divouezh, d.s. artchieg
* [ɺ] kensonenn gostez logigoù dre $flap (mouezhiet), d.s. japaneg
* [ɺ̢] kensonenn gostez kilbleg dre $flap (mouezhiet), d.s. tamileg
* [tɬ] kensonenn gostez logigoù dre fic'hal divouezh, d.s. navac'hoeg
* [tɬʰ] kensonenn gostez logigoù dre fic'hal divouezh c'hwezhet, d.s. navac'hoeg
* [tɬʼ] kensonenn gostez logigoù dre strakal divouezh, d.s. navac'hoeg
* [dɮ] kensonenn gostez logigoù dre fic'hal mouezhiet, d.s. tlingiteg
* [tʎ̥] kensonenn gostez staon dre fic'hal divouezh, d.s. hadzaeg
* [tʎ̥ʼ] kensonenn strakal gostez staon dre fic'hal (divouezh), d.s. dahaloeg
* [kʟ̝̊ʼ] kensonenn strakal gostez ouel dre daravat (divouezh), d.s. zouloueg
Implijet e vez arouezennoù ad hoc all a-wezhioù ivez evit treuzskrivañ ruzennoù kostez kilbleg, staon ha gouel divouezh en ur c'hoût n'int ket bet degemeret ez-ofisiel gant LFE.

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn greiz

## Notennoù ha daveoù

* 1 2 An termenoù 'kostez' ha 'kostezenn' a gaver e-barzh : Studi fonologel brezhoneg Lanijen, Erwan Evenou, tezenn renet gant Per Denez, 1987.
# Kosmologiezh

Ar gosmologiezh, pe ar vedoniezh zo ur skourr eus an astrofizik hag a studi orin, natur, framm hag emdroadur an hollved.
* Kosmologiezh Sumer
* Kosmologiezh an Inkaed

## Notennoù

* ↑ Geriadur Ménard p. 320-a.
# Kostaerez

Kostaerez :
| An enez hag he c'hastell. ||
| Anv gallek | Île de Costaérès |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Aod ar Vein Ruz, Mor Breizh |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 50′ 07″ N, 3° 29′ 33″ K |
| Gorread | 0,01 km² |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Tregastell |
| Statud | Enez prevez |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+1 |
| kemmañ |
Kostaerez zo un enezenn e kumun Tregastell, e-tal aodoù Bro-Dreger hag Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Emañ e-tal traezhenn Sant-Gireg, e Bae Santez-Anna, etre Enez Rennod ha beg Tour-tan Ploumanac'h, war Aod ar Vein Ruz.
Eno emañ Kastell Kostaerez.
Gwarezet eo an enezig e-barzh an takad Natura 2000 anvet Aod ar Vein Ruz-Jentilez.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Kostaerez" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ (fr) FR5300009 - Côte de Granit rose-Sept-Îles, Renabl broadel ar glad naturel.
# Kostezenn

Ur gostezenn, pe kostenn, zo un askorn hir ha kromm. Daouzek kostezenn zo a bep tu da gest-bruched an den, a zo serret gant peder c'hostezenn warn-ugent eta. Un nebeudig tud o devez div gostezenn ouzhpenn pe div nebeutoc'h.

## Deskrivadur

* Ar seizh re gostezennoù kentañ, anvet kostezennoù rik, zo stag diouzh tu ar c'hein ouzh gwalenn ar c'hein, ouzh ar glerenn dre vigorn diouzh tu ar brusk.
Disheñvel int diouzh ar re all dre m'int plat ha berr, hag un tamm anezhe a c'hell bezañ a-us live an trebezioù-skoaz.
* An tri re gostezennoù izeloc'h, anvet falskostezennoù : daou anezhe zo stag ouzh ar glerenn dre ar memes liamm migornek. Distag diouzh ar glerenn eo an trede re falskostezennoù.
* An daou re gostezennoù diwezhañ, anvet kostezennoù distag, zo stag ouzh al livenn-gein hepken, hep liamm ebet gant ar glerenn.
Lod tud n'o devez nemet ur re gostezennoù distag ha tud all tri re.
Roll ar c'hostezennoù eo gwareziñ an organoù a zo er brusk, evel ar galon pe ar skevent.
Kement-se a voe lakaet anat gant ar mezeg flandrezat Andreas Vesalius (1514-1564) e 1543 dre skeledenn Basel.

## E loened all

En naered eo ar c'horf a-bezh hag a zo dalc'het ha gwarezet gant ar c'hostezennoù.

## Notennoù

* ↑ (fr) André Vésale & Jacqueline Vons, Stéphane Velut : Résumé de ses livres sur "La fabrique du corps humain", Les Belles lettres, 2008 (ISBN 978-2-251-34510-9)
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Kerzu 2010 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2009 e Breizh - 2010 e Breizh - 2011 e Breizh
2010 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù

* 12 a viz Kerzu : bodadeg veur ar Mouvement Bretagne et Progrès, ul luskad politikel nevez-savet en-dro da Gristian Troadeg.
* 29 a viz Kerzu : e Solesmes, er Sarthe, ez eus bet laeret panelloù-hent warno anv ar gumun. Embannet en deus Stourm ar Brezhoneg e oa bet graet an taol gantañ evit sevel a-enep politikerezh gouarnamant François Fillon e-keñver ar brezhoneg.
# Kerzu 2011 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2010 e Breizh - 2011 e Breizh - 2012 e Breizh
2011 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù

* Gwener 16: ar sammlestr TK Bremen a sko war traezhenn Kerminic'hi en Ardeven.