OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ruzizi

Ar Ruzizi, pe Rusizi, zo ur stêr e kreiz Afrika hag a ya eus lenn Kivu da lenn Tanganyika.
117 km a hed zo dezhi hag un harz naturel eo eus Republik Demokratel Kongo diouzh Rwanda ha Burundi. Div stankell zo bet savet warni : Ruzizi I e 1958 ha Ruzizi II e 1989.
# Rwanda

Rwanda zo ur vro e-kreiz Afrika. Harzoù he deus gant Ouganda en norzh, Burundi er su, Tanzania er reter ha Republik Demokratel Kongo er c’hornôg (al lenn Kivu eo a ra ar vevenn gant ar vro-se, dreist-holl). Poblet-stank eo, gant 9 milion a dud, ha bez eo unan eus ar broioù pobletañ en Afrika, a-fet stankter. Lesanvet eo "Bro ar Mil Torgenn", abalamour d’he zorosennadur (Pays des Mille Collines e galleg, Igihugu cy'Imisozi Igihumbi e kinyarwanda).
Ezel eo eus an ABU, eus Unaniezh Afrika, eus Kumuniezh Afrika ar Reter, eus Aozadur Etrebroadel ar Frankofoniezh hag eus Kenglad ar Broadoù.
Gwallvrudet eo bet Rwanda abalamour d’ar boblazhadeg a oa bet eno e 1994.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Ryazan

Ryazan (ruseg: Ряза́нь) a zo ur gêr e Rusia. Poblet eo gant 528 599a dud e 2021.
# Ruzenn staon mouezhiet

| LFE – niverenn | 139 |
| LFE – unicode | ʝ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | j\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn staon mouezhiet treuzskrivet [ʝ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 139.
Ral a-wezh e vez kavet ar fonenn-mañ evel alofonenn e-touez yezhoù ar bed, ha raloc'h kalz e talvez da fonem, implijet gant seizh yezh nemetken diwar ar 317 a gaver e diaz roadennoù UPSID. Ouzhpenn-se, ne vez kavet gant ar fonenn divouezh par ([ç]) evel fonemoù enebiet an eil ouzh egile nemet e div yezh: ar c'homieg hag ar margieg, sur-mat peogwir e c'hell bezañ diorroet [ʝ] dre greñvaat ar gensonenn staon dre dostaat mouezhiet [j] keit ha ma n'eus kensonenn staon dre dostaat divouezh ebet par outi ma c'hellfe bezañ diorroet ar ruzenn staon divouezh [ç] diwarni.

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Gresianeg | γεια | [ʝa] | 'salut' |
| Kabileg | cceǥ | | 'risklañ' |
| Spagnoleg | yeísmo | | align="center" |
| Svedeg | jord | [ʝuːɖ] | 'doaur' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn mouezhiet
* Ruzenn
# Ruzinieg

Ruzinieg :
| Ar vourc'h. ||
| Bro istorel | Bro Naoned Bro Vez |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Kastell-Briant-Ankiniz |
| Kanton | Kastell-Briant |
| Kod kumun | 44148 |
| Kod post | 44660 |
| Maer Amzer gefridi | Louis Simoneau 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Kastell-Briant - Derwal |
| Bro velestradurel | Bro Kastell-Briant |
| Lec'hienn Web | cc-castelbriantais.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 705 ann. (2020) |
| Stankter | 21 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 45′ 28″ Norzh 1° 29′ 32″ Kornôg / 47.7577777778, -1.49222222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 65,5 m bihanañ 33 m — brasañ 98 m |
| Gorread | 33,63 km² |
| Ruzinieg ||
| kemmañ |
Ruzinieg (Ruffigné e galleg ofisiel) a zo ur gumun a Vreizh e Kanton Kastell-Briant, e Liger-Atlantel, e reter ar vro.

## Ragistor

* Kavet e voe bouc'hili en arem eus an VIIIvet kantved - VIIvet kantved KJK, er Mirdi Thomas Dobrée e Naoned e vezont miret.

## Istor
### Krennamzer

* Krouet e voe ur gouent e 1428 e Koad Tilheg.

### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Ruzinieg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Hezin hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant. Lakaet e voe e Kanton Kastell-Briant e 1801 pa voe dilamet Kanton Hezin.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 54 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,71% eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 21 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Tri ostaj (Henri Barthélémy, Émile David ha Désiré Granet) diwar ar 27 gouestlad bet fuzuilhet gant an Alamaned e Kastell-Briant d'an 22 a viz Here 1941 a voe douaret e bered ar gumun e-pad ur prantadig.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’an 23 a viz Ebrel 1960 hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Varzhin,1898-1902 luc'hskeudennoù$^,$.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. Savet e voe er vered ha dioueliet e voe d’an 26 a viz Meurzh 1922; abalamour d’e stad fall e voe divizet sevel ur monumant nevez d’an 3 a viz Du 1946.
* Plakenn e koun tri ostaj (Henri Barthélémy, Émile David ha Désiré Granet) bet fuzuilhet gant an Alamaned e Kastell-Briant d'an 22 a viz Here 1941 hag a voe douaret e bered ar gumun e-pad ur prantadig.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Ar maerdi.
Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Joseph Jardin | - | - |
| Meurzh 2008 | maer a-vremañ | Louis Simoneau | - | - |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Ruzinieg
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ry Cooder

Ry Cooder (Ryland Peter Cooder) bet ganet d'ar 15 a viz Meurzh 1947 e Los Angeles a zo ur gitarour, ur c'haner hag ur produour amerikan.
Kroget en deus gant ar vicher evel sonour studio evit Randy Newman hag ar Rolling Stones. Kemeret en deus perzh er strollad Taj Mahal hag e-barzh ar strollad Captain Beefheart's Magic Band.
Brud vat en deus bet a-drugarez d'e sonerezh evit ar film Paris Texas, savet gant Wim Wenders. Brudetoc'h eo bet c'hoazh p'en doa roet lañs da Ibrahim Ferrer asambles gant Compay Segundo hag o sonerezh kuban. Produet en deus ivez pladennoù ar Buena Vista Social Club (laz). Troet war-zu ar sonerezhioù hengounel, en deus savet pladennoù a veske sonerezh blues gant sonerezh Mec'hiko pe c'hoazh Afrikan da skouer (gant Ali Farka Toure)

## Pladennoù

* Ry Cooder, 1970
* Into the Purple Valley, 1972
* Boomer's Story, 1972
* Paradise and Lunch, 1974
* Chicken Skin Music, 1976
* Show Time, 1977
* Jazz, 1978
* Bop till You Drop, 1979
* Borderline, 1980
* The Slide Area, 1982
* Why don't you try me tonight, 1986
* Get Rhythm, 1987
* Paris, Texas
* Little Village (album), 1992
* Chávez Ravine, 2005
# Ryder Cup

Ar Ryder Cup a zo ur gevezadeg golf daouvloaziek etre Europa hag ar Stadoù-Unanet.
# Ryes

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Ryes |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Ryes e Kanton Ryes hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Bayeux Intercom |
| Kanton | Pennlec'h Kanton Ryes |
| Kod INSEE | 14552 |
| Kod post | 14400 |
| Maer | Françoise Marie |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,59 km² |
| Led | 49° 18' 45" Norzh |
| Hed | 00° 37' 21" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 15 m |
| Uhelder brasañ | 59 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 485 (2008) |
| Stankter | 51 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ryes a zo ur gumun eus Bro-C'hall e Normandi. Pennlec'h Kanton Ryes eo.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
# Sergio Pérez

Sergio Pérez zo ur bleiner kirri mec'hikan, bet ganet d'ar 26 a viz Genver 1990 e Guadalajara, a red e Formulenn 1 abaoe 2011. Ur blenier Force India eo e 2014. Graet en doa e bodiom kentañ e 2012 e-pad Priz Bras Malaysia en ur c'hoari an trec'h gant Fernando Alonso. Bet eo bet blenier McLaren e 2013.

## E red-micher
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

| Bloavezh | Skipailh | Kastell-karr | Keflusker | Bandennoù-rod | Niverenn ar PB | Plasoù pol | Trec'hioù | Podiomoù | Troioù gwellañ | Dilezeloù | Poentoù | Renkadur |
| 2011 | Sauber F1 Team | C30 | Ferrari 056 V8 | Pirelli | 18 | 0 | 0 | 0 | 0 | 3 | 14 | 16vet |
| 2012 | Sauber F1 Team | C31 | Ferrari 056 V8 | Pirelli | 20 | 0 | 0 | 3 | 1 | 5 | 66 | 10vet |
| 2013 | Vodafone McLaren Mercedes | MP4-28 | Mercedes V8 | Pirelli | 1 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 0 | 11vet ex aequo |
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Sergius III

Serj III Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Roma |
| Dilennet da bab | 29 a viz Genver 904 |
| Dibenn e baboni | 14 a viz Ebrel 911 |
| En e raok | Leon V |
| War e lerc'h | Anastaz III |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Sergius III (? –† 14 a viz Ebrel 911) a voe pab katolik eus 904 da 911.
Gant dilennidigezh Sergius, kont Tusculum, da bab, e tigor ur marevezh eus istor ar bibien anvet pornokratiezh, abalamour da levezon serc'hed ar bibien war eskibien Roma.
Renet e veze gant Marozia (892-937), merc'h Teofilakt (859-916), a oa bet bountet gant he zud da vezañ serc'h ar pab da 13 vloaz. Ur mab o doe, a voe pab, anvet Yann XI (906-936).
E-kerzh e babelezh eo e klaskas an impalaer Loeiz III, en 905, distreiñ eus e harlu, hag e voe prizoniet ha dallet gant roue Berengar Iañ, a zistroadas anezhañ hag a c'houlennas, en aner, digant ar pab, bezañ kurunennet gantañ evel impalaer nevez.
Aotren a reas pevarvet dimeziñ an impalaer Leon VI ar Fur gant e bried-kleiz Zoe Carbonopsina, a oa mamm e vab nemetañ (a vo impalaer war e lerc'h), ma voe reuz bras en Iliz.
Adsevel a reas iliz-veur Sant Yann Latran a oa bet distrujet gant ur c'hren-douar.
Mervel a reas Sergius III d'ar 14 a viz Ebrel 911.
# Sericossypha albocristata

Sericossypha albocristata :
| Sericossypha albocristata, luc'hskeudennet e Kolombia. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Sericossypha |
| Anv skiantel ||
| Sericossypha Lesson, 1844 ||
| Anv skiantel ||
| Sericossypha albocristata (Lafresnaye, 1843) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sericossypha albocristata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Tangara albocristatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861). Ar spesad nemetañ er genad Sericossypha an hini eo.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus Venezuela da bPerou.

## Liammoù diavaez

* (en) Sericossypha albocristata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sericossypha albocristata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sericossypha albocristata.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sergio Ramos

Sergio Ramos García, ganet d'an 30 a viz Meurzh 1986 e Camas (Andaluzia, Bro-Spagn), a zo ur c'hoarier mell-droad spagnol hag a c'hoari er Real Madrid hag e skipailh Bro-Spagn. Ramos zo difenner er Real Madrid.
# Sergipe

Sergipe zo unan eus stadoù kevreet Brazil, 21 910,3 km² dezhi, er rannvro anvet Nordeste, war ribl ar Meurvor Atlantel, etre stadoù Alagoas, en norzh, ha Bahia er su. A-vent eo gant El Salvador, ha stad vihanañ Brazil a zo anezhi. Aracaju eo ar gêr-benn.

## Gwelet ivez

* Listenn kumunioù Sergipe

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (pt) Lec'hienn ofisiel gouarnamant Sergipe
# Sergius Iañ

Sergius Iañ Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 650, Palermo, Sikilia, Impalaeriezh Bizañs |
| Dilennet da bab | 15 a viz Kerzu 687 |
| Dibenn e baboni | 8 a viz Gwengolo 701 |
| En e raok | Konon |
| War e lerc'h | Yann VI |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Sergius Iañ a voe pab eus 687 da 701. Ganet e oa e kêr Antakia, e Siria, hag aet e oa e dud da chom da Balermo goude.
D'ar 15 a viz Kerzu 687 e voe anvet da bab.
D'an 10 a viz Ebrel 689 e vadezas ar roue saoz Caedwalla, roue Wessex, a varvas dek devezh war-lerc'h.
Evel an darn vrasañ eus ar bibien gentañ e voe anvet da sant, Sant Sergius.

## Pennadoù kar

* Sergius
* Sant Sergius
# Sergnano

Sergnano a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Seriate

Seriate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Vikings (stirad skinwel)

Vikings 'zo ur stirad skinwel doare drama istorel krouet ha skrivet gant Michael Hirst evit ar chadenn skinwel History. Troet en Iwerzhon, ar c'hentañ lodenn a zo bet skignet d'an 3 a viz Meurzh 2013 er C'hanada.
Vikings a zo awenet gant mojennoù ar Viking Ragnarr Loðbrók, unan eus tudennoù brudetañ ar vitologiezh nordek. Brudet e voe ivez evit bezañ ur gwalenn evit Bro-Saoz ha Frankia. Ar stirad a gont troioù kaer Ragnar pa oa ur peizant betek e skrapadennoù e Bro-Saoz ha penaos e oa deuet a-benn da dizhout ar renk a roue Skandinavia. Harpet eo gant e vreur Hrólfr, e vab Bjǫrn Járnsíða, hag e wragez ar skjaldmær Lathgertha hag ar briñsez Aslög.
Vikings a zo erruet d'ar bevare koulzad, ur pemvet hini a zo prientet.

## Aktourien

* Travis Fimmel evit Ragnarr Loðbrók
* Clive Standen evit Rollo.
* Gustaf Skarsgård evit Floki.
* Alexander Ludwig evit Björn Järnsida.
* Peter Franzén evit Harald Hårfagre.
* Jonathan Rhys-Meyers evit Heahmund
# Viktor Bologan

Viktor Viorel Bologan a zo bet ganet d'ar 14 a viz Kerzu 1971 e Chişinău (Moldova).
Mestrc'hoarier echedoù moldovat.
2 686 edo e renk Elo eus miz Gouere 2008: 37 vet c'hoarier ag ar bed eo. Gwellañ c'hoarier Moldova eo.
E wellañ disoc'h a oa bet e drec'h e Tournamant Dortmund (Alamagn) e 2003 Sparkassen 2003 Tournament, dirak mestrc'hoarierion evel Vladimir Kramnik, Viswanathan Anand ha Péter Lékó.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE ;
* E bartiennoù e Chessgames.
# Vijayawada

Vijayawada (విజయవాడ) zo ur gêr veur e stad Andhra Pradesh en India. Poblet eo gant 2 557 000 a dud (e 2008).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vikel

Vikel zo un titl relijiel katolik.
* Ur vikel abostolek zo un eskob hag a ren tiriad an Iliz n’eus ket c’hoazh un eskopti.
* Ur vikel-bras zo ur beleg anvet gant un eskob evit skoazellañ anezhañ da verañ an eskopti a-bezh.
* Vikel-barner zo an titl roet hiziv d’an ofisial.
* Ur vikel-eskob zo ur beleg anvet gant an eskob evit merañ ul lodenn eus an eskopti, pe lod eus an aferioù (vicaire épiscopal e galleg).
Arabat kemmeskañ ar ger-se vikel gant ar ger kure, da lavaret skoazeller person ar barrez.
# Vikinged

Ur bobl eus Skandinavia gwechall e oa ar Vikinged, a reer anezho ivez Normaned, Daned pe Lec’hlenniz a-wechoù. Anavezet int bet dre Europa a-bezh, evel moraerien da gentañ penn, hag evel alouberien tachennoù bras war an aodoù. Gwelet int bet alies evel preizherien ha tud kriz.
Aloubet e voe ganto douaroù e-leizh en Europa : un darn vras eus Bro-Saoz, lec’hioù zo en arvorioù Bro-Skos hag Iwerzhon, lodennoù zo eus hanternoz Bro-C'hall (en em ziazezañ a rejont en ur vro anavezet bremañ dindan an anv Normandi), Sikilia ha su Italia, dreist-holl. E Breizh e voe lod anezho o’n em staliañ en aber al Liger, en-dro da Naoned, hag en aber ar Renk, en-dro da Sant-Maloù ha Dinan. Mont a reas lod anezho pelloc’h ivez, betek Island ha Greunland ha Vikinged eo an dud kentañ eus Europa a yeas war vag betek Amerika. E-touez ar re anavezetañ anezho e c’heller menegiñ Erik ar Ruz ha Leifr Eiríksson.

## Pobloù viking

En abeg d’an hin a rene en o broioù ha d’an diouer a hentoù mat en amzer-se, e voe implijet stank hentoù ar morioù hag ar stêrioù gant ar Vikinged.
Gellout a reer digemmañ tri rummad bras anezho :
* an Daned: brezelourien urzhiet-mat e oant, ha skrapañ a raent ganto madoù ar pobloù all d’o laerezh. Ar re niverusañ e oant ivez e-touez ar pobloù viking. Int eo dreist-holl a zeuas war aodoù Breizh ha setu perak e reer alies Daned eus ar Vikinged dre vras, er skridoù brezhonek. O vevañ e oant e gourinizi Jutland ha Skania hag en inizi a zo etrezo, etre ar Mor Baltel ha Mor an Hanternoz. Diwar al lec'hioù strategel-se e oant mistri war hentoù mor pleustret evit ar c’henwerzh.
    E Danmark e kaver aspadennoù kreñvlec’hioù eus dibenn mare ar Vikinged, ma veze gellet bodañ brezelourien niverus. Diskouez a ra ar c’hreñvlec’hioù-se e oant tud varrek war ar gêraozouriezh hag ar ventoniezh.
* Norvegiz a grogas da vont war vor ha war ar stêrioù evit ober kenwerzh. N’eo nemet diwezhatoc'h e krogjont da skrapañ kêrioù evel an Daned ha war-lerc’h d’o aloubiñ. Brudet e oant da vezañ moraerien akuit hag e Norvegia eo e voe miret ar gwellañ hengoun ar bageal.
    Mistri e oant war Mor an Hanternoz, ganto e voe treuzet ar Meurvor Atlantel ha bras e voe o levezon ivez er Mor Kreizdouar, ma kevezent ouzh an Arabed.
* Svediz a reas beajoù bras etre an VIIIvet hag an XIvet kantved. Mont a rejon a-hed hag a-dreuz Europa, dreist-holl war-zu ar reter hag ar su, ha sevel ar vro a reer anezhi bremañ Rusia.

## Levrlennadur

* (en) Ferguson, Robert. The Vikings: A History. New York : Penguin Books, 2010 (ISBN 978-0-14-311801-5)
* (fr) B. Renoult, Les Vikings en Bretagne, Bretland, 1984
* (fr) J. Renaud, Les Vikings et les Celtes, Embannadurioù Ouest-France, 1992
* (fr) J.C. Cassard, Le siècle des Vikings en Bretagne, Gissserot, 1996

## Liammoù diavaez

* Les Vikings à l'assaut de l'Europe
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vik Muniz

Vik Muniz (ganet Vicente José de Oliviera Muniz, d'an 20 a viz Kerzu 1961 e São Paulo, e Brazil) zo un arzour brazilian. Neuzour eo.
# Vijil
## Orin ar ger

Vijil pe Vijilez, a zeu diouzh ar ger beilhañ. Ober a ra dave d'al lid a veze e Liderezh an Eurioù da zerc'hent ar gouelioù bras. Klotañ a ra en amzer hiziv gant Ofis al lennadennoù abred diouzh ar beure, pa sav ar venec'h e kreiz an noz da bediñ, gant salmoù ha lennadennoù hir a-walc'h.

## Tro-lavar

Ober vijil a ra dave d'ur reolenn a zo en Iliz da yuniñ un tamm a-raok ar gouelioù bras.
Gourc'hemenn ar yun a zo ur gourc'hemenn, pe gentoc'h un erbedenn a-berzh an Iliz katolik. Gwanaet a galz eo bet gourc'hemenn ar yun abaoe 1966, gant Solgelenn Poenitemini Paol VI : yuniñ a ranker da vihanañ da Verc'her al Ludu, a zo deiz kentañ amzer ar C'horaiz, ha da Wener Ar Groaz, a zo deiz pasion ha marv Jezuz-Krist, ar Salver, hervez ar Gristenion. Ober yun a dalvez chom hep debriñ kig, eveljust hogen ivez debriñ nebeut, ober pinijenn hag aluzon, hervez an oad (etre 14 ha 60 vloaz) ha nerzh pep hini, ha gouestlañ muioc'h a amzer d'ar bedenn. Debriñ mat a-walc'h da greisteiz a c'heller ober eta.
Ober pinijenn. Pa n'eo ket ken diaes ar yun ha gwechall e pouez an Iliz war gourc'hemenn ar binijenn. Gervel a ra eta d'an emziouer ha da genlodañ, e doare ma klasko pep kristen an emziouer a zo mat e degouezh pep hini evit en em dreiñ ouzh Doue, evit adkavout ur frankiz diabarzh, digeriñ o c'halon d'an Aviel, bezañ tostoc'h da Zoue ha d'an nesañ. Ober pinijenn n'eo ket mui eta emzioueriñ kig, ha boued zoken, dre ret.
Emziouriñ kig Chom hep debriñ kig d'ar Gwener (nemet gouel e vefe) hag ober pinijenn (da lavarout eo pediñ, dioueriñ boued un tamm, oberoù a garantez...) d'ar C'horaiz a zo gourc'hemennet ouzhpenn-se hervez ar Gwir kanonek nevez (kanonoù 1250 ha 1251). Erbedet eo c'hoazh gant an Iliz yuniñ hag ober pinijenn, evel chom hep debriñ kig d'ar Gwener, ha zoken e-pad ar C'horaiz, nemet da sul, met ur c'hiz ez eo, ha n'eo ket ur gourc'hemenn eus an Iliz er ster strizh ken. Boas eo kalz a dud c'hoazh da zebriñ estreget kig da Wener. Debret e vez pesked ha vioù e-lec'h kig. N'eus ket ar gwir da zebriñ soubenn, d'an deizioù merket gant an Iliz katolik ( daou zevezh hepken : Merc'her al Ludu ha Gwener ar Groaz) ma vez kig enni. Soubenn vijil a oa soubenn legumaj, hep druzoni.
Sentiñ ouzh ar gourc'hemenn-se eus an Iliz a rank ar gatoliked, ha ma ne reont ket e rankont diskleriañ ar pec'hed-se pa 'z eont da gofes. E predoù ar skolioù kristen e veze sentet rik ouzh ar reolenn gozh gwechall eta. Bremañ ne reer mui kement, pa 'z eo bet frankaet ar reolennoù : goulenn a ra atav an Iliz ma vo yunet (ur pred hepken) da Verc'her al Ludu ha da Wener ar Groaz ha dioueret kig d'ar Gwener hogen ret eo bezañ yac'h ha pevarzek vloaz. Ar spered a zislontegezh a zo bepred e talvoud, avat.

## Krennlavaroù

* Ar Gwener, Devezh peñver.

## Menegoù

* Soubenn besk, soubenn fresk, Soubenn vijil alies, er ganaouenn Kavet 't eus da saout 'ta Yannig.

## Kristengaserezh

Plijadur an dud dizoue hag enepkloer a veze aozañ frikoioù d'an deizioù yun-se hag o brudañ da ziskouez o enebiezh ouzh an Iliz.
# Vikram Chandra

Vikram Chandra (New Delhi, 1961) a zo ur skrivagner indian en deus bet tapet meur a briz ha meleudi ar vurutullerien evit e romantoù hag e zanevelloù. Dimezet eo gant ar skrivagnerez Melanie Abrams. An daou anezho a gelenn ar sevel skridoù faltazi (creative writing) e skol-veur Kalifornia, Berkeley. Chandra a vez o chom etre Mumbai hag Oakland, (Kalifornia).

## E familh

Chandra a zo ganet e New Delhi e 1961. E vamm (Kamna Chandra) he deus skrivet meur a film hindi (en o zouez Prem Rog ha 1942: A Love Story) ha pezhioù-c’hoari ivez. Unan eus e c’hoarezed, Tanuja Chandra, a zo sevenerez filmoù, ha meur a film he deus sevenet, en o zouez Sur ha Sangharsh. Anupama Chopra, ur c’hoar all dezhañ, a zo burutellerez sinema ha skrivañ a ra evit NDTV.

## Deskadurezh

Chandra a zo bet skoliataet e lise Mayo College (Ajmer, Rajasthan), hag e St. Xavier’s College (Mumbai). Pa oa studier ez eas d’ar Stadoù-Unanet, hag e aotregezh a dapas e Pomona College (Claremont, Kalifornia), tapout a reas ivez e aotreegezh saozneg war ar sevel skridoù faltazi gant meneg mat-tre. Chandra a yeas goude-se da skol sinema Columbia University (New York), met chom a reas a-sav gant e studioù evit gellout skrivañ e romant kentañ. E vestroniezh a dapas goude bezañ heuliet stalioù skrivañ (Writing Seminars) e skol-veur Johns Hopkins e 1987.

## E oberenn

* Red Earth and Pouring Rain eo titl romant kentañ Vikram Chandra. Diazezet eo war skridbuhez James Skinner, ur soudard saoz-indian eus an XIXvet kantved.
Meur a vloavezh en deus bet ezhomm Chandra evit e skrivañ, e-keit ma oa e skol-veur Johns Hopkins hag e skol-veur Houston. Diazezet en an titl diwar ur barzhoneg tennet eus Kuruntokai, un dastumadeg barzhonegoù karantez tamoul. Embannet eo bet e 1995 gant Penguin Books (India); Faber and Faber (Rouantelezh-Unanet) ha Little, Brown (Stadoù-Unanet). (Prizioù : the Commonwealth Writers Prize for Best First Book, David Higham Prize for Fiction)
* Love and Longing in Bombay a zo bet embannet e 1997 gant ar memes tiez-embann ha Red Earth and Pouring Rain. Un dastumadeg danevelloù eo.(Priz : the Commonwealth Writers Prize for Best Book)
* E 2000 en deus Vikram Chandra kensinet gant Suketu Mehta ur film doare Bollywood anvet Mission Kashmir. Sevenet eo bet gant e vreur-kaer, Vidhu Vinod Chopra e anv.
* Sacred Games, romant diwezhañ Chandra, a zo bet embannet e 2006. E Mumbai e c’hoarvez an istor, ha heuliañ a reer enklask ar poliser Sartaj Singh, unan eus tudennoù Love and Longing in Bombay.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn Vikram Chandra
# Triora

Triora zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Tripel Karmeliet

Ar bier Tripel Karmeliet zo ur bier alaouret eus Reter-Flandrez Belgia, kreñv an derez alkool ennañ (8,4%), bervet e Buggenhout gant an ti-bresañ Bosteels (Brouwerij Bosteel) abaoe 1996, diwar gwinizh, kerc'h ha heiz.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tripoli (Liban)

    Evit implijoù all, gwelet Tripoli (disheñvelout)
Tripoli (ﻄﺮﺍﺒﻠﻮﺱ,Ṭrāblus en arabeg), eil kêr eus Liban dre he foblañs hag he fouez.

## Liammoù diavaez

* (en) (fr) Destination Lebanon: Tripoli (gant ur gartenn ha luc'hskeudennoù) ;
* (en) Foar Etrebroadel ;
* (en) Tripoli-Lebanon.com (gant savadurioù meur Tripoli) ;
* (en) Tripoli-City.org .