OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dryobates scalaris

Dryobates scalaris :
| Ur par Dryobates scalaris, luc'hskeudennet en Albuquerque (New Mexico, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryobates |
| Anv skiantel ||
| Dryobates scalaris (Wagler, 1829) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryobates scalaris (Picoides scalaris kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus scalaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1829) gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned hag al larvenned anezhe dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
* Dryobates scalaris cactophilus, eus mervent Stadoù-Unanet Amerika (SUA) da greiz ha reter Mec'hiko,
* D. s. eremicus, e hanternoz stad Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* D. s. graysoni, en Islas Marías (er-maez da gornôg Mec'hiko),
* D. s. leucoptilurus, eus Belize da hanternoz Nicaragua,
* D. s. lucasanus, e kreisteiz Kalifornia-Izel (Mec'hiko),
* D. s. parvus, e hanternoz stad Yucatán ha Cozumel (gevred Mec'hiko),
* D. s. scalaris, e kreisteiz Mec'hiko,
* D. s. sinaloensis, e kornôg Mec'hiko,
* D. s. soulei, en Enez Jacques Cousteau.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Picoides kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Dryobates scalaris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryobates scalaris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryobates scalaris.
# Dryocopus

Dryocopus :
| Ur par Dryocopus pileatus, luc'hskeudennet e West Linn (Oregon, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Anv skiantel ||
| Dryocopus Boie, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryocopus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad a ya d'ober ar genad :
* Dryocopus hodgei,
* Dryocopus javensis
** D. j. cebuensis (†), D. j. confusus, D. j. esthloterus, D. j. feddeni, D. j. forresti, D. j. hargitti, D. j. hodgsonii, D. j. javensis, D. j. mindorensis, D. j. multilunatus, D. j. parvus, D. j. pectoralis, D. j. philippinensis, D. j. richardsi ha D. j. suluensis,
* Dryocopus lineatus
** D. l. erythrops, D. l. fuscipennis, D. l. lineatus, D. l. scapularis ha D. l. similis,
* ar speg du (Dryocopus martius)
** D. m. khamensis ha D. m. martius,
* Dryocopus pileatus
** D. p. abieticola ha D. p. pileatus,
* Dryocopus schulzii.
Tri isspesad warn-ugent (23) en holl hiziv an deiz hag unan aet da get.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Picidae/Dryocopus (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Drymophila

Drymophila :
| Ur c'houblad Drymophila malura, tresadenn (1838) gant Huet & Prêtre. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Anv skiantel ||
| Drymophila Swainson, 1824 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Drymophila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1824 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Drymophila caudata,
* Drymophila devillei
** D. d. devillei ha subochracea,
* Drymophila ferruginea,
* Drymophila genei,
* Drymophila hellmayri,
* Drymophila klagesi,
* Drymophila malura,
* Drymophila ochropyga,
* Drymophila rubricollis,
* Drymophila squamata
** D. s. squamata ha stictocorypha,
* Drymophila striaticeps.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thamnophilidae/Drymophila (lennet e-barzh d'an 19 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Dryocopus lineatus

Dryocopus lineatus :
| Dryocopus lineatus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryocopus |
| Anv skiantel ||
| Dryocopus lineatus (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryocopus lineatus (Hylatomus lineatus kent) a zo ur spesad evned bras-kenañ eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus lineatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl (c'hwiled ha merien en o zouez) ha kemer greun, frouezh, had, hugennoù ha kraoñ ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika :
* Dryocopus lineatus erythrops, e gevred Brazil, reter Paraguay ha biz Arc'hantina,
* D. l. fuscipennis, e kornôg Ecuador ha gwalarn Perou,
* D. l. lineatus, eus reter Costa Rica da reter Perou, hanternoz Paraguay, reter Brazil hag ar Gwianaoù‎,
* D. l. scapularis, e kornôg Mec'hiko,
* D. l. similis, eus reter Mec'hiko da walarn Costa Rica.

## Liammoù diavaez

* (en) Hylatomus lineatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Hylatomus lineatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryocopus lineatus.
# Dryobates

Dryobates :
| Dryobates pubescens, luc'hskeudennet e Carpentersville (Illinois, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Anv skiantel ||
| Dryobates Boie, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryobates a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* Dryobates cathpharius
** D. c. cathpharius, D. c. innixus, D. c. ludlowi, D. c. pernyii, D. c. pyrrhothorax ha D. c. tenebrosus,
* ar speg brizh bihan (Dryobates minor),
** D. m. amurensis, D. m. buturlini, D. m. colchicus, D. m. comminutus, D. m. danfordi, D. m. hortorum, D. m. hyrcanus, D. m. immaculatus, D. m. kamtschatkensis, D. m. ledouci, D. m. minor, D. m. morgani ha D. m. quadrifasciatus,
* Dryobates nuttallii,
* Dryobates pubescens
** D. p. fumidus, D. p. gairdnerii, D. p. glacialis, D. p. leucurus, D. p. medianus, D. p. pubescens ha D. p. turati,
* Dryobates scalaris
** D. s. cactophilus, D. s. eremicus, D. s. graysoni, D. s. leucoptilurus, D. s. lucasanus, D. s. parvus, D. s. scalaris, D. s. sinaloensis ha D. s. soulei.
Pemp isspesad ha tregont (35) en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesadoù cathpharius ha minor er genad Dendrocopos ha reoù nuttallii, pubescens ha scalaris er genad Picoides kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Picidae/Dryobates (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mezheven 2016).
* ↑ Jérôme Fuchs ha Jean-Marc Pons, A new classification of the Pied Woodpeckers assemblage (Dendropicini, Picidae) based on a comprehensive multi-locus phylogeny. Molecular Phylogenetics and Evolution, miz Gouere 2015, 88:28-37.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Dryobates nuttallii

Dryobates nuttallii :
| Dryobates nuttallii, luc'hskeudennet e Morro Bay (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryobates |
| Anv skiantel ||
| Dryobates nuttallii (Gambel, 1843) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryobates nuttallii (Picoides nuttallii kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Nuttalii (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an naturour stadunanat William Gambel (1823-1849) : dougen a ra anv al louzawour ha loenoniour saoz Thomas Nuttall (1786-1859).

## Boued

Bevañ a ra diwar larvenned amprevaned dreist-holl.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Kalifornia (Stadoù-Unanet Amerika).

## Rummatadur

Renket e veze er genad Picoides kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Dryobates nuttallii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryobates nuttallii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryobates nuttallii.
# Dryocopus hodgei

Dryocopus hodgei :
| Dryocopus hodgei. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryocopus |
| Anv skiantel ||
| Dryocopus hodgei (Blyth, 1860) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryocopus hodgei a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Mulleripicus Hodgei (kentanv) da gentañ-penn (e 1860) gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873) : dougen a ra anv an ofiser a vor saoz S. Hodge (1792-1876) a oa e karg e Port Blair (kêr-benn Inizi Andaman ha Nikobar).

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Inizi Andaman (Inizi Andaman ha Nikobar).

## Liammoù diavaez

* (en) Dryocopus hodgei war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryocopus hodgei war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Dryocopus hodgei war al lec'hienn Avibase.
# Dryobates pubescens

Dryobates pubescens :
| Ur par Dryobates pubescens, luc'hskeudennet e North Carolina (Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryobates |
| Anv skiantel ||
| Dryobates pubescens (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryobates pubescens (Picoides pubescens kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus pubescens (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha kemer greun, had ha hugennoù ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ el lodenn vrasañ eus Norzhamerika :
* Dryobates pubescens fumidus, e mervent Kanada ha kornôg Washington (Stadoù-Unanet Amerika (SUA)),
* D. p. gairdnerii, eus kornôg Oregon da walarn Kalifornia (SUA),
* D. p. glacialis, e gevred Alaska (SUA),
* D. p. leucurus, er Menezioù Roc'hellek (eus gevred Alaska da vervent SUA),
* D. p. medianus, eus kreiz Alaska da reter Kanada ha kreiz ha reter SUA,
* D. p. pubescens, e gevred SUA,
* D. p. turati, eus kreiz Washington da greiz Kalifornia (SUA).

## Rummatadur

Renket e veze er genad Picoides kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Dryobates pubescens war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryobates pubescens war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryobates pubescens.
# Dryocopus javensis

Dryocopus javensis :
| D. javensis, luc'hskeudennet e Park broadel Mudumalai (Tamil Nadu, India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Dryocopus |
| Anv skiantel ||
| Dryocopus javensis (Horsfield, 1821) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dryocopus javentis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Javensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1821) gant an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha frouezh gwech ha gwech all.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevarzek isspesad anezhañ en Azia, en un takad hag a ya eus India, dre Sina ha Korea, da Filipinez hag Indonezia :
* (†) Dryocopus javensis cebuensis, e Cebu (kreiz Filipinez) (aet da get),
* D. j. confusus, e kreiz ha kreisteiz Luzon (hanternoz Filipinez),
* D. j. esthloterus, e hanternoz Luzon (hanternoz Filipinez),
* D. j. feddeni, e Myanmar, Thailand ha kreisteiz Indez-Sina,
* D. j. forresti, e hanternoz Myanmar ha mervent Sina,
* D. j. hargitti, e Palawan (kornôg Filipinez),
* D. j. hodgsonii, en India,
* D. j. javensis, e kreiz ha kreisteiz Malezia, enezennoù Sunda brasañ hag inizi tost,
* D. j. mindorensis, e Mindoro (kornôg-kreiz Filipinez),
* D. j. multilunatus, en inizi Basilan, Dinagat, Mindanao (kreisteiz Filipinez),
* D. j. parvus, e Simeulue (er-maez da walarn Sumatera),
* D. j. pectoralis, en inizi Bohol, Leyte, Samar (reter-kreiz Filipinez),
* D. j. philippinensis, en inizi Guimaras, Masbate, Negros, Panay (kornôg-kreiz Filipinez),
* D. j. richardsi, e Korea,
* D. j. suluensis, en enezeg Sulu (mervent Filipinez).

## Liammoù diavaez

* (en) Dryocopus javensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Dryocopus javensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Dryocopus javensis.
# Betanzos

Betanzos zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Kêrioù gevellet

* Pont-'n-Abad (Breizh)
* Collepasso (Puglia), Italia
# Betek an trec'h

Betek an trec'h a zo ur ganaouenn vrezhonek war ur sonerezh salsa kanet gant ar strollad Penn Salsardin (Marine Lavigne, Aude Moalic ha Sterenn Le Guillou) ha skrivet gant Marine Lavigne evit Redadeg 2018.
Enrollet e oa bet gant sonerien eus bro Douarnenez evel Brendan De Roeck (daouad Bobby & Sue). Choazet e oa bet gant 3 500 den war Internet evit bezañ kanaouenn ofisiel ar Redadeg e miz Mae 2018.

## Daveoù

* ↑ https://www.letelegramme.fr/culture-loisirs/musique/redadeg-2018-la-salsa-des-douarnenistes-70302.php

## Liammoù diavaez

* Video war Youtube
* Klip ofisiel Ar Redadeg
# Betelu

Betelu zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Beta Crucis

Mimosa (β Cru / β Crucis / Beta Crucis) eo an eil steredenn skedusañ e steredeg Kroaz ar Su hag unan eus ar steredennoù skedusañ eus an oabl. N'eo gwelus Mimosa nemet er da su da Drovan ar C'hrank ha n'he deus anv kozh ebet. Un anv nevez eo Mimosa, choazet abalamour d'he liv. 十字架三 (Trede Steredenn ar Groaz) eo anvet e sinaeg.
Lec'hiet emañ Beta Crucis 325 bloavezh-gouloù diouzh an Heol. Ur steredenn daouel spektroskopek eo hag a zo hec'h elfennoù re dost an eil ouzh eben evit bezañ disheñvelet gant un teleskop.
# Beta Israel

Beta Israel ((he) בֵּיתֶא יִשְׂרָאֵל, Beyte Yisra'el; geuzeg ቤተ እስራኤል, Beta ʾƏsrāʾel, modern Bēte 'Isrā'ēl, EAE: Betä Ǝsraʾel, "Ti Israel" pe "Kumuniezh Israel"), anavezet ivez evel Yuzevien Etiopia ((he) יְהוּדֵי אֶתְיוֹפְּיָה: Yehudey Etyopyah; geuzeg : የኢትዮጵያ አይሁድዊ, ye-Ityoppya Ayhudi) zo ur gumuniezh yuzev eus Etiopia. Bevet o doa e-pad kantvedoù e Rouantelezh Aksoum hag en Impalaeriezh Etiopian, e rannvroioù modern Amhara ha Tigrae. Ar brasañ eus ar gumuniezh a oa divroet da Israel e dibenn an XXvet kantved.
Bevañ a raent e norzh hag e biz Ethiopia, strewet e 500 kêriadennig war un tiriad ledan e-kichen pobladoù muzulman ha kristen. O doare Yuzevegezh zo anvet Haymanot, ur relijion israelit disheñvel diouzh ar Yuzevegezh rabinek. Evit doare e oant bet dispartiet eus ar c'humuniezhoù yuzev all er bed abaoe ur milved da nebeutañ. Doareoù disheñvel o deus da lakaat o relijion e pleustr e-keñver ar peurrest eus ar Yuzevegezh met klotañ a ra ouzh Yuzevegezh an eil Templ. Gouzañv a rejont heskinerezh relijiel hag un darn vras anezho a oa bet rediet da dreiñ ouzh ar Gristeniezh e-kerzh an XIXvet hag an XXvet kantved. Ar re droet a oa bet anvet Falash Mura. Ar gumuniezh kristen Beta Abraham, o dez kustumoù dam-israelit, o doa liammoù a-gozh ouzh ar Beta Israel moarvat.
Skoulmet e oa bet darempredoù en-dro ouzh ar Yuzevien all e-kerzh an XXvet kantved, ar pezh a lakaas dizemglev e metoù ar rabined evit gouzout hag-eñ e oant yuzevien pe get, dreist-holl pa oa bet krouet Israel e 1948 : breud a savas neuze war an halac'ha kenkoulz ha war Bonreizh Israel. E 1977 e voe divizet e talvezje Lezenn an Distro evito ivez hag ez eas forzhig a dud Beta Israel da Israel gant sikour ar stad-se hag ar Stadoù-Unanet. E 2008 e oa tro-dro 119 300 a vBeta Israel er vro, 81 000 bet ganet en Etiopia ha 38 500 bet ganet en Israel.
# Betafeg

Ur yezh direnk komzet gant 500 a dud war aod norzh Papoua ar C'hornaoueg eo ar betafeg. Ne oa ket bet studiet mat c'hoazh ar yezh ha direnk eo barnet c'hoazh

## Gwelet ivez

* Yezhoù direnk
# Betania

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bethania, pe Betania, hervez an doare brezhonekaet, zo un anv-lec'h hebreek, deuet diwar an Testamant Nevez, hag a gaver e meur a vro.

## Yezhoù all

* Bethany, e saozneg
* Béthanie, e galleg

## Lec'h orin

* Betania pe Al-Eizariya, kêr e-kichen Jeruzalem, en Israel bremañ.

## Lec'hioù all
### Aostralia

* Bethania, Queensland, karter e Brisbane

### Kembre

* Bethania (Ceredigion)
* Bethania (Gwynedd)
* Capel Bethania, pe Bethania Capel y Bedyddwyr Aberteifi, chapel brotestant en Aberteifi.

### Stadoù-Unanet

* Bethania, North Carolina, krouet e 1759

## Tud

* Mari Betania, santez, Iañ kantved
* Maria Bethânia, kanerez vrazilian, XXvet kantved
# Beteeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezh krouek eo an beteeg (bété) komzet e gevred Aod an Olifant.
Tost a-walc'h eo d'an dideg ha d'an nyabweg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Beterabez

Ar beterabez (e latin Beta vulgaris subsp. vulgaris) zo plant eus kerentiad an Amaranthaceae. Unan eus tri isspesad ar Beta vulgaris int. Gounezet e vezont evit o gwrizioù, da zebriñ pe d'ober sukr ganto. Implijet e vezont ivez da reiñ d'an anevaled da zebriñ ha d'ober trelosk.
# Betelgeuse

Betelgeuse (α Orionis) zo ur ramzsteredenn ruz a steredeg Orion. Gellout a ra bout envel Mabon ivez e brezhoneg. 9vet steredenn lugernusañ an oabl eo. Neoazh, daoust mah eo anvet alpha e dezanvadur Bayer, n'eo nemet an eil e steredeg Orion, goude Rigel. Unan a vegoù tric'horn ar Gouiañv eo, a-gevret get Sirius ha Procyon.

## Anv

Donet a ra hec'h anv ag an arabeg ragislamek يد الجوزا, yad al-jawzāʾ, ar pezh a dalv « dorn al-jawzāʾ». Hogen, displann eo ha da gentañ e veze graet getañ evit komz a steredeg Orion en he fezh. Treuzskrivet fall e vije bet e-korf ar Grennamzer en Europa e "Bedalgeuze".
E brezhoneg ez eo bet kenniget an anv Mabon é tonet ag ar vitologiezh kelt evit envel Betelgeuse.

## Pellder

E 2013, a-drugarez d'an teleskop-egor Herschel ez eus bet jedet e oa 500 blead-gouloù douzh an Douar.

## Dezverkoù

Skoaz dehou Orion/Mabon eo.
Ur ramzsteredenn ruz eo hag unan a lugernusañ stered hor galaksienn eo hag unan ag ar re vrasañ ag ar c'horn-mañ ag Hent Sant Jakez. 1 000 gwezh brasoc'h evit an Heol eo ha skinañ a ra èl 10 000 anezhañ.
Emañ Betelgeuse àr he zalaroù ha tarzhañ a ray en ur supernova èl razh stered Orion. Pa darzho, a-benn un toullad miliadoù a vleadoù avamañ, e c'hellor he gwelet ag an Douar e barr an deiz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Joseph Monard, Astronymie et onomastique calendaire celtiques, le ciel et l'année chez les Celtes, Label LN, 2005.
# Ferdinando

Ferdinando zo un anv-badez italianek hag esperantek.

## Adstummoù

* Ferrante

## Yezhoù all

* Erlantz, Errando, Perrando, Pernando, en euskareg
* Ferdinand, en alamaneg, finneg, galleg, izelvroeg, kroateg, roumaneg, saozneg, slovakeg, svedeg, tchekeg
* Ferdinánd, en hungareg
* Ferdynand, e poloneg
* Ferdinandus, e latin
* Fernán, e galizeg ha spagnoleg;
* Fernand, en galleg
* Fernando, en portugaleg, spagnoleg
* Fernão, e portugaleg
* Ferran, Ferrà, e katalaneg
* Hernán, Hernando, e spagnoleg;

## Tud
### Priñsed

* Ferdinando Iañ, anv meur a briñs
* Ferdinando II, anv meur a briñs
* Ferdinando III, anv meur a briñs
* Ferdinando IV, anv meur a briñs
* Ferdinando V
* Ferdinando Gonzaga, anv meur a briñs
* Ferdinando de' Medici, anv meur a briñs
* Ferdinando di Savoia-Genova, anv meur a briñs

### Tud all

* Ferdinando Maria Baccilieri, beleg italian
# Ferdinando III

Ferdinando II zo anv meur a roue pe zug en istor Italia.
* Ferdinando III de' Medici, ne renas ket
* Ferdinando III Naplez, Roue Naplez: titl all Fernando II Aragon
* Ferdinando III Sikilia,
* Ferdinando III Toskana (1769–1824)

## Pennadoù kar

* Ferdinando II
* Ferdinando IV
* Ferdinando
* Ferdinand
# Ferdinando Gonzaga

Ferdinando Gonzaga (Mantova, 1587 – Mantova, 1626) a voe c'hwec'hvet dug Mantova ha Dug Monferrato adal 1612 betek e varv e 1626.

## E vuhez

Mab e oa da Vincenzo Iañ Gonzaga ha da Eleonora de' Medici. Evel eil mab e oa tonket dezhañ mont gant an dud a Iliz. E miz Kerzu 1607, d'e 20 vloaz, e voe anvet da gardinal. Pemp bloaz goude, e 1612, e varvas e vreur, an dug Francesco IV Gonzaga.
Dimeziñ a reas e kuzh, e 1615, da Camilla Faa di Bruno (1589-1662), a voe kaset kuit gantañ en 1616. Ur mab o doa bet, Francesco Giacinto, ganet en 1616, marvet e 1630, da 14 vloaz.
Dimeziñ a reas da Caterina di Ferdinando de' Medici, merc'h da Ferdinando de' Medici, dug-meur Toskana.
Mervel a reas divugel, da 39 bloaz. Distreiñ a reas e intañvez da Doskana, hag e vreur Vincenzo II Gonzaga a renas en e lec'h.
# Ferdinando Gonzaga (disheñvelout)

Ferdinando Gonzaga zo bet anv meur a zen eus an tiegezh Gonzaga, e Mantova dreist-holl.
* Ferrante Iañ Gonzaga, (1507 - 1557), Priñs Molfetta;
* (Ferdinando) Ferrante Gonzaga (1544-1586), kentañ markiz Castiglione delle Stiviere;
* Ferdinando Gonzaga (1587 - 1626), c'hwec'hvet dug Mantova;
* Ferdinando di Gonzaga-Nevers (1610 - 1632), mab da Carlo Iañ Gonzaga-Nevers;
* Ferdinando Tiburzio Gonzaga (1611 - 1672), eskob Mantova;
* Ferdinando Iañ Gonzaga (1614 - 1675), trede markiz Castiglione;
* Ferdinando Gonzaga (1644 - 1672), trede priñs Bozzolo;
* Ferdinando II Gonzaga (1648 - 1723), priñs diwezhañ Castiglione;
* Ferdinando Carlo di Gonzaga-Nevers (1652 - 1708), dekvet ha diwezhañ dug Mantova.