OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Le Loup (Maupassant)

Le Loup zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883 en dastumad Clair de lune.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Loup

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Le Loup zo anv meur a dra.

## Skridoù

* Le Loup (Maupassant), danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883 en dastumad Clair de lune.
* Le Loup Blanc, romant gant Paul Féval, lakaet e brezhoneg ha deuet da vout Ar Bleiz Gwenn.

## Tud

* Jean-le-Loup, tisavour gall eus an XIII$^{vet}$ kantved.
* Remacle Le Loup (1694-1746), treser eus Priñselezh Liège.
* Yvon Le Loup (1871-1926), pe Paul Sédir hervez e anv-pluenn, aozer meur a levr war an ezoteregezh.

## Pennad kar

* Loup
* Saint-Loup
# Le Locle

Le Locle :
| Gwel eus kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Neuchâtel |
| Distrig | Région Montagnes |
| Yezh ofisiel | galleg |
| Niv. OFS | 6436 |
| Kod post | 2400 |
| Maer | Cédric Dupraz |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | http://www.lelocle.ch |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 10 433 ann. |
| Stankter | 451 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 03′ 25″ Norzh 6° 44′ 55″ Reter / 47.05695, 6.748624 |
| Uhelder | 1 047 metr, 971 metr |
| Gorread | 23,14 km² |
| Kumunioù stok | Les Planchettes, La Chaux-de-Fonds, La Sagne, Les Ponts-de-Martel, La Chaux-du-Milieu, Le Cerneux-Péquignot, Villers-le-Lac |
| kemmañ |
Le Locle a zo ur gêr a Suis, e kanton Neuchâtel, e rannvro ar Jura. 10 148 annezad (2008).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Gwipri-Mezeg

Gwipri-Mezeg :
| Porzh Gwipri-Mezeg gwelet eus an oabl. ||
| Anv gallaouek | Gipri-Meczac |
| Anv gallek (ofisiel) | Guipry-Messac |
| Bro istorel | Bro Sant-Maloù (Gwipri) Bro Roazhon (Mezeg) |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Redon |
| Kanton | Redon |
| Kod kumun | 35176 |
| Kod post | 35480 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Beaujouan 2016-2026 |
| Etrekumuniezh | Kampoullennoù Breizh-Uhel Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Traoñiennoù ar Gwilen |
| Lec'hienn Web | http://guipry-messac.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 181 ann. (2020) |
| Stankter | 78 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 49′ 32″ Norzh 1° 50′ 29″ Kornôg / 47.8255555556, -1.84138888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 39 m bihanañ 3 m — brasañ 115 m |
| Gorread | 91,99 km² |
| Gwipri-Mezeg ||
| kemmañ |
Gwipri-Mezeg zo ur gumun eus Breizh e kanton Redon e departamant Il-ha-Gwilen. Krouet e oa bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, pa oa bet bodet kumunioù Gwipri ha Mezeg.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Gwilen emañ ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gwipri.
* Ar pont war ar stêr Gwilen.
* Iliz katolik Mezeg.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 8 Genver 2016 | → bremañ | Thierry Beaujouan | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Pennadoù kar

* Gwipri,
* Mezeg.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)« Guipry-Messac. La nouvelle commune a élu son maire, vendredi », Ouest-France, 10 Genver 2016.
# Gwiproñvel

Gwiproñvel :
| Monumant ar re varv (Brezel Bras) ||
| Anv gallek (ofisiel) | Guipronvel |
| Bro istorel | Bro Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lokournan |
| Kod kumun | 29076 |
| Kod post | 29290 |
| Maer Amzer gefridi | Monique Le Gall 2014-2016 |
| Etrekumuniezh | KK Bro an Hirwazh |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 787 ann. (2014) |
| Stankter | 549 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 29′ 28″ Norzh 4° 34′ 23″ Kornôg / 48.491111, -4.573056 |
| Uhelderioù | bihanañ 26 m — brasañ 89 m |
| Gorread | 8,39 km² |
| Gwiproñvel ||
| kemmañ |
Gwiproñvel (distaget) a oa ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.
Kendeuzet e oa bet gant Milizag d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez : Milizag-Gwiproñvel.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant François Loscun, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 21 gwaz eus ar gumun, eleze 4,90% eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun d'an 23 a viz Gwengolo 1940 abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, bet savet er vered goude ar Brezel-bed kentañ, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Gwiproñvel war lec'hienn Geobreizh
* InfoBretagne

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Gwir (lezenn)

Un hollad reolennoù evit ar gundu diavaez savet gant an dud eo ar gwir. Da staliañ an darempredoù sokial ha kendelc'her anezho dre ur sistem kastizadurioù foran e servij ar gwir. Kinnig ar gastizadur foran ma n'eo ket pleget d'ar reolenn publik, setu ar pezh a ya d'ober ur reolenn gwirel ha ne weler ket an dra-mañ evit reolennoù all evel re ar vuhezegezh hag ar sevended. E kevredigezhioù ma reer gant ar skritur e embanner ar reolennoù gwirel dre skrid a reer lezennoù eus outo. En Europa, awennoù ar gwir a zo o tont eus ar Gwir Roman, Gresian, ha german.
# Gwioñvarc'h (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwioñvarc'h eo skrivadur brezhonek un anv a gaver treuzskrivet e meur a zoare gant ar pennadurezhioù: Guyonvarc'h, Guyomard, Guyomar...
* Gwioñvarc'h, ur penn brezhon eus an IX$^{vet}$ kantved
* Gwioñvarc'h, anv meur a gont hag a veskont eus Bro-Leon
* Sant-Gwioñvarc'h, ur gumun e Breizh

## Pennadoù kar

* Mélanie Guyomard, bet Miss Breizh ha Bretonez ar bloaz
* Christian Guyonvarc'h, politikour
* Christian-J. Guyonvarc'h, keltiegour

## Pennadoù all

* Guiomar, un anv-badez portugalek
* Gwivarc'h
# Gwir Vretoned

Gwir Vretoned zo ur meulgan da Vreizh ha d'ar Vretoned savet gant Paotr Treoure war don Seziz Gwengamp (evit an diskan hepken) a gaver e Barzaz Breiz, hag a zo bet brudet-kenañ e Bro-Leon.
Tost e vije an ton d'ur ganaouenn gozh e kembraeg, Rhyfelgyrch Gwŷr Harlech ("Kan-bale Gwazed Harlech").
Kanet e veze er skolioù ha sonet gant ar bagadoù kentañ, gwechall dreist-holl, ha kanet e vez gant lazoù-kanañ$^,$.

## Pozioù

| O va Breizh gant da dourioù brudet Da vor glas ha da venezioù Da vrug ruz ha da lann alaouret Te zo koant dreist an holl vroioù diskan : Gwir Vretoned, tud a galon war-sav Da ganañ gloar da Vreizh hor bro Ha da ziwall teñzor he yaouankiz Ar yezh, ar peoc'h, ar frankiz War-sav, war-sav ! Da ganañ 'bouez-penn Breizh da virviken, Breizh da virviken ! | N'ez eus ket 'vel e-touez hor c'herreg A dud vat seder ha nerzhus N'ez eus ket 'vel en hor brezhoneg Sonioù drant, gwerzhioù dudius (diskan) | Hon tud-kozh, tud leal ha santel Start evel an derv kalet A ouezas mirout da Vreizh-Izel He brud vat, he nerzh, he c'hened (diskan) | Bretoned, savomp hor c'halonoù Ha touomp e talc'himp atav Da vale war roudoù hon tadoù 'Keit ha ma'z ay ar bed en-dro ! (diskan) |

## Pladennoù

* Pladenn "Kanomp Uhel", embannadur Coop Breizh

## Levrlennadur

* Yann-Vari Perrot : Sonioù Feiz ha Breiz, embannet e 1930.
* Kanomp uhel !, dastumad embannet gant Coop Breizh, 1996 (ISBN 978-2-909924-38-0)

## Liammoù diavaez

* Sellet er Wikimammenn : Gwir Vretoned.
* Son ha ton : ar pozioù hag ar sonerezh skrivet
* Feuilles volantes: selaou an ton

## Pennadoù kar

* Gwir Vretoned (levrig), dastumad kanaouennoù.
* Kenavo deoc'h, gwir Vretoned

## Notennoù

* ↑ Gant ul laz
* ↑ Gant un daouad
# Gwir

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwir a c'hell bezañ :
1. Un anv-gwan evit ar c'homzoù pe an darvoudoù a c'heller degemer kuit a var. Kreñvaet e vez a-wechoù gerioù evel an troioù-lavar-mañ : gwir-bater, gwir-bev, gwir-diarvar.
2. Un anv-kadarn (liester gwirioù) hag e talvez ivez ez eo da zegemer hep mar ebet. Tro-lavar : ar gwir a zo ganit. A-wechoù e talvez abeg ivez. Sellet ivez ouzh gwirionez.
3. Hollad al lezennoù hag ar reolennoù ez eus etre izili ur gevredigezh : sell ouzh Gwir (lezenn)
4. Gwirioù a zo ivez hollad ar frankizoù dleet pe anavezet (d'un den pe d'ur strollad pe d'ur vro), da skouer :
* gwir emvodañ
* gwir ar pobloù
* gwir al labour
* gwir perc'hennañ
* gwir aozer
5. Ur sammad arc'hant evit implij ur servij pe ac'hubiñ ul lec'h da vezañ paeet d'un aotrouniezh : ar pevar wir
# Gwir Iliz Jezuz

Gwir Iliz Jezuz pe Iliz ar Gwir Jezuz (sinaeg: 真耶穌教會 pinyin: Zhēnyēsū Jiàohuì) zo anv un Iliz kristen dizalc'h bet diazezet e Beijing e 1917. Sellet a ra outi hec'h-unan evel ur skourr eus ar gristeniezh prostestant deuet war wel e Sina er bloavezhioù 1900. Embann a ra bodañ en-dro dezhi 1.5 milion a feizidi. En XX$^{vet}$ kantved e veze gwelet an holl vroioù kristen europat evel ar Gristeniezh enebet ouzh ar broioù e Reter hag e Su Azia, Norzhamerika, Oseania, Afrika.
E penn an Iliz (prezidant) emañ bremañ Yung-Ji Lin a embann bezañ prezegenner. Dilennet eo bet gant bodadeg etrebroadel Gwir Iliz Jezuz. Krediñ a ra an Iliz en doueoniezh pantekostour, un reolenn diazezet war gras ar Spered Santel.
Diazezet eo an iliz kristen war dudenn Jezuz-Krist. Ar pezh a zo boutin d'an holl gristenien eo e kredont:
* er Spered Santel (fr:Glossolalie).
* e sakramant ar Vadeziant da vezan diwallet diouzh ar pec'hed-orin ha dont-tre e familh Doue, an Iliz.
* e Sakramant an aoter, ar sakramant a dalvez da zerc'hel koun eus marv Jezus-Krist.
* ez eo Jezuz-Krist gwir Zoue ha gwir zen, deuet da vevañ ur vuhez den da ziskouez piv eo Doue d'an dud, da lavaret eo ar garantez.
* er Bibl (An Testamant Kozh, An Testamant Nevez).

## Notennoù

* ↑ E saozneg True Jesus Church. An anv ofisiel disklêriet e Bro-C'hall eo Véritable Jésus Église, troet ger-ha-ger diouzh ar sinaeg, da lâret eo La véritable église de Jésus e galleg flour.
* ↑ Daoust da lec'hienn an Iliz e Los Angeles da embann unniver a 1,5 milion, mammennoù en Iliz e Sina a lavar e vefe tostoc'h da 2,4 - 3 milion a dud enni e Sina. S.o. Allan Anderson, An introduction to Pentecostalism: global charismatic Christianity, p.133-4.
* ↑ Sinaeg : 林永基
# Iomaí

Iomaí pe Iomaigh (Omey Island e saozneg zo un enezenn war aod Conamara e kornaoueg Iwerzhon.
Tost d'an douar-bras emañ an enezenn ha d'an daere e c'haller mont war droad betek enni. Ul lenn dour dous zo en he c'hreiz.
A-raok Naonegezh Vras Iwerzhon e oa tost da 400 den o vevañ en Iomaí. Ha betek ar bloavezhioù 1970 e oa ur skol eno. Bremañ eo didud avat.
Dismantroù un iliz, Teampall Féichín, a c'haller gwelet, abaoe m'int bet eztennet eus an traezh o goloe. Ur feunteun sakr zo ivez nepell diouzh an iliz. Krediñ a reer e oa ur manati eno, savet gant sant Féichín.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# Ion (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
E fizik hag e kimiezh e vez graet ion eus hamboudoù kimiek 'zo.
Ion a c'hell bezañ ivez :

### Henc'hres

* Ion (diviz), un diviz gant Platon, etre Sokrates hag Ion, un dibuner barzhonegoù harozel.
* Ion (mitologiezh), haroz an Ionaned.
* Ion (pezh-c'hoari), ur pezh-c'hoari gant Euripides diwar-benn an darempredoù etre an dud hag an doueed, e lec'h m'eo Ion unan eus tudennoù ar pezh.
* Ion eus C'hios, ur skrivagner hag ur prederour.
# Ion Druță

Ion Druţă (ganet d'an 3 a viz Gwengolo 1928 e Horodişte, e Rouantelezh Roumania d'ar mare-se, e Republik Moldova bremañ) zo ur skrivagner, ur barzh hag un istorour eus Moldova. Abaoe 1969 emañ o chom e Moskov, e Rusia.
Embannet e voe e skridoù kentañ er bloavezhioù 1950. Da gentañ en doa skrivet e roumaneg, abaoe ar bloavezhioù 1960 e skriv ivez e rusianeg. Abaoe 1987 ez eo prezidant a enor Unaniezh Skrivagnerien Moldova. Ezel a enor eo eus Akademiezh Roumania ivez.
# Iolo Goch

Barzh e oa Iolo Goch (war-dro 1320 - 1398/1400) e lez Owain Glyndŵr. Mignon e oa da Llywelyn Goch ap Meurig Hen.

## Levrlennadur

Skridoù ar barzh:
* D. R. Johnston (gol.), Gwaith Iolo Goch (Caerdydd, 1988). Y golygiad safonol diweddaraf o waith y bardd, gyda rhagymadrodd a nodiadau.
* Henry Lewis, Thomas Roberts ac Ifor Williams (gol.), Cywyddau Iolo Goch ac Eraill, 1350-1450 (Bangor, 1925; ail arg. Caerdydd, 1937)
Studiennoù diwar e benn:
* Dafydd Johnston, Iolo Goch (Caerdydd, 1989). Arolwg o waith Iolo yn y gyfres Llên y Llenor.

## Liammoù diavaez

* (cy) Buhezskrid
# Iolu Abil

Iolu Abil (ganet e 1942) zo ur politikour eus Vanuatu ha prezidant ar vro abaoe an 2 a viz Gwengolo 2009.
Dilennet eo bet e trede tro ar vouezhiadeg, gant 41 vouezh diwar an 58 a oa er c'holaj dilenn.
g • ka • kePrezidanted Vanuatu :
* Ati George Sokomanu · Frederick Karlomuana Timakata · Ati George Sokomanu · Onneyn Tahi · Frederick Karlomuana Timakata · Alfred Maseng · Jean Marie Leye Lenelgau · Edward Natapei · John Bani · Roger Abiut · Alfred Maseng · Josias Moli · Kalkot Mataskelekele · Maxime Carlot Korman · Iolu Abil
# Iomys

Iomys :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Sciurinae |
| Genad : | Iomys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Iomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 spesad gwiñvered-nij eus gevred Azia a zo ennañ:
* gwiñver-nij Java (Iomys horsfieldii)
* gwiñver-nij Mentawai (Iomys sipora)
# Lascar

Ul laskar (eus ar perseg lashkar, "arme") a oa ur martolod, eus India peurvuiañ, hag eus ar broioù arabek kenkoulz all, eus aodoù ar Meurvor Indian, a laboure war al listri europat etre ar XVI$^{vet}$ kantved ha kreiz an XX$^{vet}$ kantved.
# Lascari

Lascari zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Lasiopodomys

Lasiopodomys :
| Lasiopodomys brandtii ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Cricetidae |
| Iskerentiad : | Arvicolinae |
| Genad : | Lasiopodomys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lasiopodomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ muenned hag a vev en Azia.

## Spesadoù

* Lasiopodomys brandtii
* Lasiopodomys fuscus
* Lasiopodomys mandarinus
# Lasiorhinus

Lasiorhinus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Vombatidae |
| Genad : | Lasiorhinus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lasiorhinus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek.

## Spesadoù

3 spesad wombated a zo ennañ, unan anezho aet da get:
* wombat min blevek an norzh (Lasiorhinus krefftii)
* wombat min blevek ar su (Lasiorhinus latifrons)
* Lasiorhinus angustioens, spesad karrekaet
# Lasagne (toaz)

Al lasagne (liester ar ger italianek benel lasagna), a zo toazennoù a vez graet en Italia, gant bleud ha vioù, troc'het e karrezioù pe hirgarrezioù, da lakaat en ur plad a lakaer er forn. Ur meuz hengounel eo en Emilia, Romagna ha Marche.
Hervez al lezenn italian n'int ket pasta, rak ar pasta (agnolotti, maltagliati, ravioli, spaghetti, tagliatelle, tortellini, etc.), a rank bezañ graet gant greun kalet. Sfoglie a vez lavaret anezhe en Emilia.

## Levrlennadur

* (it) Cristina Ortolani, L'Italia della pasta, Touring Club Italiano, 2006 (ISBN 978-88-365-2933-9)

## Notennoù

* ↑ Eus al latin poblek *lasania, diawar al latin klasel lasănum "ur pod da fardañ boued", diwar ar gresianeg λαζάνων lasánon "pot troadek", "trebez".
# Lasarte-Oria

Lasarte-Oria (anv ofisiel euskarek ha spagnolek), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Lasagne

Lasagne zo ur ger italianek, liester ar ger unan lasagna, lazagn e brezhoneg, hag a roer da veur a dra :
* al lasagne, a zo toazennoù,
* al lasagne al forno, a zo ur meuz gant toazennoù.
* al liorzhañ e lasagna, un doare da liorzhañ.

## Daveoù

* ↑ Hervez Termofis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Alan Monfort, Gerioù evit komz brezhoneg bemdez, eil embannadur, 2001, Hiziv an deiz, p.26; Geriadur ar Geginouriezh, Chantal ha Yann-Baol an Noalleg, Preder, 2011, p.83; Dictionnaire français-breton, Martial Ménard, Palantines, 2012, p.783a; er gelaouenn Ya!: kelaouenn Ya!, Kelaouenn Ya!; er radio: "Jardin lazagn" Radio Breizh, ha skrivet "lasagn" evit lazagn Radio Breizh; war ul lec'hienn vrezhonek (rann gouestlet d'ar boued) ; roll-meuzioù skol ...
# José Ely de Miranda

José Ely de Miranda (pell anavezetoc'h evel Zito), bet ganet d'an 8 a viz Eost 1932 e Roseira (São Paulo, Brazil), a zo bet ur melldroader etrebroadel brazilian. Marvet eo d'ar 14 a viz Mezheven 2015.
Chomet e oa e vicher-pad (1952-1967) da c'hoari evit ar memes kleub : Santos.
C'hwec'h gwech ha daou-ugent en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1955 ha 1966 ha merket tri fal.

## Kib vell-droad ar bed

Kreizer e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Zito e tri dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1958 bet aozet e Sveden ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Brazil evit ar wech kentañ. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Bellini, Nílton Santos, Zito - Orlando Peçanha, Garrincha - Didi, Vavá, Pelé, Mário Zagallo – a c'hounezas (5-2) ar gourfenn ouzh hini Sveden e Råsunda fotbollsstadion (Solna) d'an 29 a viz Mezheven 1958,
* Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Brazil evit an eil gwech. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Mauro, Zózimo, Nílton Santos - Zito, Didi - Garrincha, Vavá, Amarildo, Zagallo – a c'hounezas (3-1) ar gourfenn ouzh hini Tchekoslovakia en Estadio Nacional de Chile (Santiago de Chile) d'ar 17 a viz Mezheven 1962,
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Brazil.
# José Leandro Andrade

José Leandro Andrade (lesanvet La Maravilla Negra), bet ganet d'an 22 a viz Du 1901 e Salto (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Here 1957 e Montevideo (Uruguay), a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (kreizer e bost dezhañ war an dachenn).
Eontr e oa d'ur melldroader uruguayat brudet all, Víctor Rodríguez Andrade a yeas ar maout gantañ da-geñver Kib vell-droad ar bed 1950 (bet aozet e Brazil).
Sed amañ da-heul ar c'hleuboù m'en devoa c'hoariet enne :
* 1918-1921 : Miramar Misiones Montevideo,
* 1921-1925 : Bella Vista Montevideo,
* 1925-1930 : Nacional Montevideo,
* 1930-1935 : Peñarol Montevideo, aet da gampion e 1932,
* 1935-1936 : Atlanta Buenos Aires (Arc'hantina),
* 1936-1937 : CA Lanús (Arc'hantina),
* 1937-1938 : Talleres Córdoba (Arc'hantina),
* 1938-1939 : Montevideo Wanderers.
Peder gwech ha tregont en devoa douget krez La Celeste etre 1923 ha 1930, ha merket ur pal.

## Copa Newton

Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1929 ha 1930.

## Copa América

Aet e oa ar maout gant skipailh Uruguay, hag eñ ezel anezhañ, da-geñver dalc'hioù 1923, 1924, 1926. Tapet e voe an eil plas e 1927 hag an trivet e 1929.
Dilennet e oa bet da wellañ melldroader ar genstrivadeg e 1926.

## C'hoarioù Olimpek hañv

Ezel e oa eus ar skipailh a yeas ar vedalenn aour gantañ da-geñver C'hoarioù Olimpek hañv 1924 (e Pariz, Bro-C'hall) ha C'hoarioù Olimpek hañv 1928 (en Amsterdam, Izelvroioù).

## Kib vell-droad ar bed

Kemeret en devoa perzh José Andrade en un dalc'h hepken :
* Kib vell-droad ar bed 1930 bet aozet en Uruguay ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Uruguay. C'hoariet en devoa ar pevar c'hrogad eus ar genstrivadeg hag ezel e oa eus ar skipailh – Enrique Ballestrero, Ernesto Mascheroni‎, José Nasazzi, José Leandro Andrade, Lorenzo Fernández, Álvaro Gestido, Pablo Dorado, Héctor Scarone, Héctor Castro, José Pedro Cea, Victoriano Santos Iriarte – a c'hounezas (4-2) ar gourfenn ouzh hini Arc'hantina en Estadio Centenario (Montevideo) d'an 30 a viz Gouere 1930.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Uruguay.
# José Feliciano

José Montserrate Feliciano García (pell anavezetoc'h evel José Feliciano), bet ganet d'an 10 a viz Gwengolo 1945 e Lares, Puerto Rico, a zo ur gitarour hag ur c'haner-sonaozer dall stadunanat.
Pakañ brud a reas o kanañ en e zoare pennoberennoù savet gant arzourien all, evel California Dreamin' gant The Mamas & the Papas, Light My Fire gant The Doors pe Susie Q gant Dale Hawkins da skouer.

## Liamm diavaez

* José Feliciano o kanañ Light My Fire (1969)