OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Timbroù Afrika ar C'hornaoueg C'hall

Ur c’hevredad broioù eo bet Afrika ar C'hornaoueg C'hall (e galleg : « Afrique Occidentale Française » pe AOF), o vodañ dindan aotrouniezh ar Frañs eizh tiriad ar c’hevandir : Maouritania, Senegal, Soudan c'hall (ar Mali hiriv), Ginea, Aod an Olifant, Niger, Volta-Uhel (Burkina Faso hiriv) ha Dahomey (Benin bremañ).
Krouet d’ar 16 a viz Even 1895 ez eus roet un dermen d’ar c’hevredad e miz Gwengolo 1958 pa voe toullet an hent a gaso trevadennoù afrikan Bro-C’hall war-zu an dieubidigezh.
Daoust d’an timbroù bezañ skrivet warno « AFRIQUE OCCIDENTALE FRANÇAISE » ne deuler e kont amañ nemet ar re ha n’eo ket skrivet gant lizherennoù bras anv an drevadenn e-kichen. Ar re all a vo lakaet e rann timbroù ar Senegal, an Dahomey, Maouritania…
E 1944 eta e vez lakaet er-maez timbroù a-ratozh evit tiriadoù Afrika ar C'hornaoueg C'hall : unan eus ar rummad « Entraide » (poltred Marianna), ha da-heul, timbroù savet e Londrez, gouestlet da stourmerien afrikan an Impalaeriezh c’hall. War an holl anezho e weler splann ar pennlizherennoù RF.
Ar rummad a 19 timbr embannet e 1947 a ginnig arvestoù ar vuhez bemdez ha savadurioù heverk. Anv an drevadenn zo skrivet en traoñ, gant lizherennoù bihan. Un eil rummad embannet e 1956 (rummad F.I.D.E.S.*) a ro deomp da anaout lec’hioù brav pe labourioù e Maouritania, Ginea, Volta-Uhel, hag all.
An timbr diwezhañ dindan anv « AFRIQUE OCCIDENTALE FRANÇAISE » ha « RF » zo embannet evit enoriñ Gwirioù Mab-Den. An diwezhañ tout (21 a viz Meurzh 1959) zo moullet hep anv ar c’hevredad (Devezh an Timbroù), hogen gant "CF" ("Communauté Française") e-kichen « Dakar-Abidjan ».
* Rummad Londrez – 1945
* Gwirioù Mab-Den – 1958
# Timbroù Afrika ar Reter italian

An anv "Afrika ar Reter Italian" a voe roet d’un drevadenn italian etre 1936 ha 1941. Savet e voe dre gendeuziñ trevadennoù Etiopia, Eritrea ha Somalia italian a baouez neuze o velestradurezh postel emren.
E-tro da 150 timbr zo bet embannet gant ar velestradurezh italian e-pad ar prantad amzer, warno ar meneg "AFRICA ORIENTALE ITALIANA".
Danvez skeudenn an timbroù a ro da c’houzout peseurt temz-spered e oa hini an alouberien italian er vro : hini un trevadennour, pell-pell diouzh sevenadur ar broioù afrikan-mañ. Arvestet e vez loened gouez met dreist-holl darvoudoù ha poltredoù pennoù-bras Italia : ar roue Vittorio Emanuele III, Mussolini ha Hitler kichen-ha-kichen, soudarded al Lejion...
Aloubet e veo ar vro gant arme ar Rouantelezh-Unanet e 1941, alese e voe soulgarget timbroù gant ar gerioù "BRITISH OCCUPATION". Timbroù breizhveuriat a voe graet gante war-lerc’h.
E fin an Eil Brezel-bed ec’h adkavas Etiopia he frankiz, met Eritrea a voe staget outi betek 1993. Somalia italian ha Somaliland breizheuriat ac'h eas d’ober Republik Kevreadel Somalia e 1960.

## Pennadoù kar

* Timbroù Somalia italian
* Timbroù Joubaland
* Timbroù Somalia
# य

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo य, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [j] treuzskrivet peurliesañ y.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਯ
* Skritur goudjaratek: ય
* Skritur banglaek (bengali): য
* Skritur oriyek: ଯ
# र

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo र, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [r] .
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਰ
* Skritur goudjaratek: ર
* Skritur banglaek (bengali): র
* Skritur oriyek: ର
# श

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo श, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɕ] treuzskrivet peurliesañ ś.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: -
* Skritur goudjaratek: શ
* Skritur banglaek (bengali): শ
* Skritur oriyek: ଣ
# ब

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ब, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [b].
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਬ
* Skritur goudjaratek: બ
* Skritur banglaek (bengali): ব
* Skritur oriyek: ବ
# म

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo म, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [m].
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਮ
* Skritur goudjaratek: મ
* Skritur banglaek (bengali): ম
* Skritur oriyek: ମ
# व

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo व, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ʋ] treuzskrivet peurliesañ v.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਵ
* Skritur goudjaratek: વ
* Skritur banglaek (bengali): -
* Skritur oriyek: -
# भ

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo भ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [bh].
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਭ
* Skritur goudjaratek: ભ
* Skritur banglaek (bengali): ভ
* Skritur oriyek: ଭ
# ल

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ल, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [l].
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਲ
* Skritur goudjaratek: લ
* Skritur banglaek (bengali): ল
* Skritur oriyek: ଲ
# ळ

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ळ, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ɭ] treuzskrivet peurliesañ ḷ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: ਲ਼
* Skritur goudjaratek: -
* Skritur banglaek (bengali): -
* Skritur oriyek: ଳ
# ष

Unan eus lizherennoù pennañ al lizherenneg devanagari eo ष, implijet evit skrivañ ar son kensonennel [ʂ] treuzskrivet peurliesañ ṣ.
Diorroet er penn-kentañ evit skrivañ ar sañskriteg e vez implijet bremañ al lizherenneg-mañ evit skrivañ meur a yezh vev all, en o zouez an hindeg (hindi)
Diorroet e oa bet diwar ar skritur bramiek (brahmi) ha kevatal d'al lizherennoù-mañ da heul e meur a abjad all implijet evit skrivañ yezhoù India dreist-holl, en o zouez:
* Skritur panjabek: -
* Skritur goudjaratek: ષ
* Skritur banglaek (bengali): ষ
* Skritur oriyek: ଷ
# Verbadurezh

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verbadurezh (saoz: verbification pe verbing) evit komz eus un argerezh deveradurezhel a dalvez da lakaat un anv-kadarn, un anv-gwan pe ur ger nann-verbel all da vezañ implijet evel ur verb.
Ur c'hemm arc'hwel eo ar verbadurezh neuze ha gallout a ra bezañ merket gant ur morfem resis pe amverk

## Verbadurezh merket

Pa deu ur ger, eus ur rummenn yezhadurel all, da vezañ implijet evel verb e vez merket ar c'hemm arc'hwel-se a-drugarez da argerzhadurioù deveradurezhel vorfologel, da lâret eo a-drugarez da implij kengerioù, da skouer:
* e brezhoneg (lostger "-aat"):
    "teñval" → "teñvalaat"
* e japaneg (lostger "-aat"):
    赤い (akai; "ruz") → 赤らむ (akaramu; "rusaat")
* en arabeg (rakger):
    "أحمر" ("ruz") → "يُحمِّر" ("rusaat")
* en esperanteg (lostgerioù "-i" hag "-iĝi"):
    "bel-" (gwriz. "brav") → "beli" ("bezañ brav") → "beliĝi" ("bravaat")
* e saozneg (lostgerioù "-(i)fy" hag "-en"):
    "specific" ("resis; spis") → "to specify" ("resisaat; spisaat")
    "white" ("gwenn") → "to whitenn" ("gwennaat")

## Verbadurezh amverk

Bez' e c'hell ar c'hemm rummenn yezhadurel bezañ amverk avat, da lâret eo e yezhoù 'zo e c'hell bezañ implijet ur ger eus ur rummenn yezhadurel all evel verb war-eeun hep degas kemm morfologel ebet. Un doare tregemmerezh boutin-tre e saozneg an hini eo, da skouer:
* e saozneg:
    "file" ("livn"/"diell") → "(to) file" ("livnañ"/"diellaouiñ")
* e galleg:
    "froid" ("yen") → "(le) froid" ("(ar) yenijenn")

## Gwelit ivez:

* Antimeria
* Deveradurezh
* Kemm arc'hwel
* Tregemmerezh
# Verbania

Verbania zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Verb rannus

War dachenn ar yezhoniezh ec'h implijer an termen verb rannus (e saozneg: separable verb) evit komz eus verb kevrennek dezhañ div lodenn: ur c'helf verbel hag ur c'henger rannus.
E degouezhioù kevreadurezhel resis e vez implijet ar c'helf a-gevret gant ar c'henger hag en degouehzioù all e vez disrannet ar c'henger diouzh ar c'helf.
Implijet e vez seurt verboù dreist-holl gant Yezhoù germanek ar c'hornôg evel an alamaneg hag an izelvroeg hag ivez gant ar an hungareg, ur yezh finnek-ougrek.
Da skouer:
E saozneg eo rannus ivez mont-en-dro meur a verb frazennek, da skouer:

## Gwelit ivez

* Verb
* Verb frazennek
* Rannig
* Kenger
* Rakverb
# Verb skañv

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb skañv (diwar light verb pe vector verb e saozneg) evit komz eus ur verb a dalvez da sevel verboù kevrennek. Kentoc'h evit reiñ titour semantikel, e talvez ar verboù skañv da verkañ perzhioù yezhadurel, da skouer an amzer hag an arvez yezhadurel. Da skouer:
    sohbæt ("kaoz") → sohbæt kærdæn ("kaoz ober" = "kaozeal")
    ānā ("dont") → ā jānā ("dont mont" = "degouezhout")
Renket e c'hell bezañ ar verboù gwan neuze, hervez o arc'hwel, evel un doare verb skoazell.
Diorroet e vez ar verboù skañv diwar verboù "pounner" a-hed ar wezh, kollet gante tamm-ha-tamm o "liv" semantikel hag alies e vezont gwelet evel un ailhedenn en un dereziadenn (saoz. cline):
    verb (pounner) → verb skañv → verb skoazell → stagadenn → kenger → displegadur
A-wezhoù e vez graet verboù gwan (saoz. (semantically) weak verb) anezhe, met disheñvel int diouzh ar verboù gwan kavet e meur a yezh c'hermanek.

## Gwelit ivez:

* Verb skoazell
* Verb kevrennek
* Reuziad verboù
# Verbicaro

Verbicaro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Verb kreñv

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
War dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur e vez implijet an termen verb kreñv evit komz eus meur a doare verb disheñvel:
* heñvelster kevatal da verb tre pe verb tranzitivel
* displegadur kreñv dre vras
* verboù amreizh, dreistholl:
** verboù amreizh ar yezhoù germanek

## Gwelit ivez:

* Verb gwan
# Verb tranzitivel-amdranzitivel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb tranzitivel-amdranzitivel (saozneg :ambitransitive verb) evit komz eus ur verb a c'hell bezañ implijet koulz evel ur verb tranzitivel hag evel ur verb amdranzitivel war-eeun hep kemm morfologel, da skouer : ar verb lenn :
* Amdranzitivel : O lenn emaon.
* Tranzitivel: O lenn ul levr emaon.
Kavet e vez stank verboù tranzitivel-amdranzitivel e yezhoù zo keit ha ma vezont implijet nemeur gant yezhoù all ma rank ur verb reiss bezañ implijet gant ur fiz resis atav, da lavaret eo ez eo tranzitivel pe amdranzitivel.

## Doareoù verboù tranzitivel-amdranzitivel

Rummataet e c'hell bezañ ar verboù e daou zoare pennañ hervez al liamm etre arc'hwel kevreadurezhel hag arc'hwel semantikel bep o arguzenn yezhadurel : verboù amergativel ha verboù amakuzativel.

## Brizhemobererezh

Implijet e vez stank pe stankoc'h verboù tranzitivel-amdranzitivel e yezhoù zo, en o zouez ar saozneg da skouer. Yezhoù all avat, en o zouez ar yezhoù romanek, a ra gante ral a wezh, implijet en o lec'h frammadurioù kevreadurezhel all diazezet war ar brizhemobererezh, da skouer e spagnoleg :
* La ventana se rompió ("En em derriñ a reas ar prenestr" = "Terriñ a reas ar prenestr").
Ur verb tranzitivel eo romper ("terriñ") ha n'hall ket bezañ implijet evel verb amdranzitivel war-eun (dalavaret eo n'eo ket ur verb tranzitivel-amdranzitivel). Evit gallout e implijout evel verb amdranzitivel e ranker implijout ur raganv brizhemober stag (se er skouer-mañ) evit lakaat renadenn eeun ar verb tranzitivel da vezañ rener ar verb amzdranzitivel.

## Liammoù diavaez:

* Changing valency: Case studies in transitivity (edited by R. M. W. Dixon & A. Y. Aikhenvald, Research Centre for Linguistic Typology, La Trobe University, Melbourne)

## Gwelit ivez:

* Verb tranzitivel
* Verb amdranzitivel
* Verb ergativel
* Verb amergativel
* Verb amakuzativel
* Verb akuzativel
# Verb tranzitivel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen verb tranzitivel pe verb tre evit komz eus ur verb a rank kaout d'an nebeutañ ur renadenn ouzhpenn ar rener.
Isrannet e vez ar verboù tranzitivel e daou rummad pennañ:
* Verboù unandranzitivel, da skouer:
* "Mari a lenn ul levr"
    ("Mari" = rener; "ul levr" = renadenn eeun ar verb "lenn")
* Verboù daoudranzitivel, da skouer:
* "Mari a ro ul levr da Yann"
    ("Mari" = rener; "ul levr" = renadenn eeun/gouzañver; "Yann" = resever/renadenn dieeunar verb "reiñ")

## An tu-gouzañv

Pa vez treuzfeurmet ur frazenn enni ur verb tranzitivel en tu-gouzañv e teu da vezañ ur verb amdranzitivel dre ma teu ar renadenn eeun da gemer plas ar rener er frazenn en tu-gouzañv.

## Verb tranzitivel-amdranzitivel

E yezhoù 'zo e kaver ivez verboù tranzitivel-amdranzitivel a c'hell bezañ implijet evel verboù tranzitivel pe evel verboù amdranzitivel, da skouer:
* "Lenn"
    Amdranzitivel: "O lenn emaon"
    Tranzitivel: "O lenn ul levr emaon"
E yezhoù all a vat e ranker implijout verboù disheñvel hervez ma vezont implijet en un doare tranzitivel pe amdranzitivel. E japaneg ez eus meur a bar verboù diforc'het evel-hen hervez o zranzitivelezh, da skouer:
* Amdranzitivel (hajimaru: "kregiñ")
    授業が始まる。
    Jugyō ga hajimaru.
    ("Kregiñ a ra ar ar gentel")
* Tranzitivel (hajimeru: "kregiñ")
    先生が授業を始める。
    Sensei ga jugyō o hajimeru.
    ("Kregiñ a ra ar c'helenner ar gentel")

## Gwelit ivez:

* Tranzitivelezh
* Verb amdranzitivel
* Verb
* Verb tranzitivel-amdranzitivel
* Fiz
* Steudadur morfologel-kevreadurezhel
* Arguzenn ar verb
* Verb kreñv
# Verb unandranzitivel

Ar verboù unandranzitivel (saoz. monotransitive) o devez un arguzenn hepken a reer ar renadenn eeun anezhi, da skouer:
    Hi a zebras an aval
    Kaozeal brezhoneg a ra ar vrezhonegerion

## Gwelet ivez:

* Verb tranzitivel
* Verb daoudranzitivel
* Renadenn
* Renadenn eeun
# Wilhelm Prusia

Wilhelm Prusia, pe Wilhelm von Preußen hervez an anv alamanek a orin, zo bet anv meur a zen.
* Friedrich Wilhelm Karl von Preußen (1783–1851), jeneral, mab da Friedrich Wilhelm II, roue Prusia ;
* Wilhelm Iañ (Alamagn) (1797–1888), Roue Prusia e 1861, Impalaer Alamagn e 1871 ;
* Wilhelm von Preußen pe Wilhelm II (Alamagn), Impalaer Alamagn,
** Wilhelm von Preußen pe Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen (1882–1951), an diwezhañ Kronprinz, mab da Wilhelm II Alamagn.
*** e vab Wilhelm Friedrich Franz Joseph Christian Olaf von Preußen (1906–1940).

## Pennadoù kar

* Wilhelm
* Friedrich Wilhelm
* Preußen
# Wilhelm II

Wilhelm II zo anv meur a briñs alaman.

## Impalaer

* Wilhelm von Preußen, pe Wilhelm II Alamagn (1859-1941), Impalaer Alamagn (1888–1918).

## Rouaned

* Wilhelm II von Württemberg (1848-1921), diwezhañ Roue Württemberg (1891–1918)

## Duged

* Wilhelm II (Weimar), der Große, Dug Thüringen (1002–1003)
* Wilhelm II (Jülich), Kont (1176–1207)
* Wilhelm II (Meißen), der Reiche, Markgraf (1371–1425)
* Wilhelm II (Berg), Dug (1380–1408)
* Wilhelm II (Bayern), Dug (1404–1417)
* Wilhelm II von Henneberg,
* Wilhelm II (Braunschweig-Calenberg-Göttingen), Dug (1482–1491)
* Wilhelm II (Hessen), der Mittlere, Landgraf (1493–1509)
* Wilhelm II von Bayern, Aotrou (Freiherr) († 1657)
* Wilhelm II von Hessen-Kassel (1821–1847)

## Pennadoù kar

* Wilhelm II (Holland), pe Wilhelm von Holland
* Wilhelm II von Jülich, pe Wilhelm (Jülich-Geldern)

## Mont da welout

* Gwilherm II
* Wilhelm Iañ
# Wilhelm Keitel

Wilhelm Bodewin Johann Gustav Keitel (ganet d'an 22 Gwengolo 1882 e Helmscherode; marvet d'ar 16 Here 1946 e Nürnberg) a oa ur jeneral alaman (Generalfeldmarschall adal 1940) ha penn an Oberkommandos der Wehrmacht etre 1938 ha 1945. Barnet e voe d'ar 24 e Prosez Nürnberg evel torfedour-brezel dirak al Lez-varn Arme Etrevroadel d'ar 1añ a viz Here 1946. Kondaonet e voe d'ar marv ha krouget gant nav den kondaonet all d'ar 16 a viz Here 1946.
# Wilhelm Prusia (1783–1851)

Wilhelm Prusia, pe Wilhelm von Preußen, pe Friedrich Wilhelm Karl von Preußen (1783–1851) en alamaneg, a oa ur jeneral prusian.
Mab e oa da Friedrich Wilhelm II, roue Prusia.

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas e Berlin e Genver 1804 da Maria Anna Amalie von Hessen-Homburg (1785–1846), merc'h d'al landgrav Friedrich V von Hessen-Homburg

## Bugale

* Friederike (1805–1806)
* Irene (*/† 1806)
* Tassilo (1811–1813)
* Adalbert von Preußen (1811–1873)
** dimezet e 1850 da Therese Elßler (1808–1884)
* Tassilo (1813−1814)
* Elisabeth von Preußen (1815–1885)
** dimezet e 1836 da Karl von Hessen-Darmstadt (1809–1877)
* Waldemar von Preußen (1817–1849)
* Marie Friederike Franziska Hedwig von Preußen (1825–1889)
** dimezet e 1842 da Maximilian II von Bayern (1811–1864), roue Bavaria, mamm d'ar rouaned Ludwig II von Bayern hag Otto von Bayern.
# Wilhelm Rediess

Friedrich Wilhelm Rediess ganet d'an 10 a viz Here 1900 hag emlazhet d'an 8 a viz Mae 1945 a oa un ofiser SS ha polis e-pad dalc'hidigezh alaman Norvegia e-pad an Eil Brezel-bed. Penn an holl unvezioù SS e oa en Norvegia, etre an 22 a viz Even 1940 betek e varv e 1945. Kiriek eo bet da veur a dorfed brezel (lazhadeg yuzevien ha prizonidi).
# Wilhelm Röntgen

Wilhelm Conrad Röntgen (ganet d'an 27 Meurzh 1845, Remscheid, Alamagn- marvet d'an 9 C'hwevrer 1923, München) a oa ur fizikour alaman. Tapout a reas ur priz Nobel e 1902 gant e labour diwar-benn ar skinoù X, a voe anvet skinoù Röntgen da gentañ.

## Liammoù diavaez

* Buhez Wilhelm Röntgen (en)
# Wilhelm Schirmer

Arabat eo droukveskañ gant Johann Wilhelm Schirmer
August Wilhelm Ferdinand Schirmer (Berlin, 6 a viz Mae 1802 – Nyon, 8 a viz Mezheven 1866) a oa ul livour alaman.
Ur gweledvaour e oa, a gelenne en Düsseldorfer Malerschule, Skol Livouriezh Düsseldorf, m'en devoe al livour stadunanat James McDougal Hart da skoliad$^,$.

## Buhez

Ul livour bokedoù e oa W. Schirmer e deroù e remzad, e Königlichen Porzellan-Manufaktur ("Labouradeg real porselen") Berlin, ma voe implijet betek 1823. Da weledvaour ec'h eas goude-se, ha gant Peter Joseph Lenné e labouras evit adkempenn park ha kastell Glienicke, a oa d'ar priñs Carl von Preußen.
E 1827 ec'h eas da Italia, ma chomas betek 1831. Goude distroet da Verlin e stalias ur studio eno, a zesachas buan ur strollad bras a studierion. D'ar mare-se e kenlabouras gant ar priñs Hermann von Pückler-Muskau (1785-1871), a oa ul livour ivez, evit skeudennaouiñ e sturlevr a-zivout an terkañ liorzhoù, Andeutungen über Landschaftsgärtnerei ("Notennoù a-zivout an terkañ liorzhoù", 1834).
Er bloaz 1835 e voe anvet W. Schirmer da ezel eus Akademiezh Berlin, ma kelennas al livañ gweledvaoù betek 1839.
Adalek 1847 e labouras evit kinklañ mirdi nevez Berlin, an Neues Museum, ma reas murlivadurioù e sal Henegipt hag e hini Henc'hres.
War an distro eus ur veaj arall da Italia e varvas e Nyon, e Kanton Vaud e Suis, d'an oad a 64 bloaz. E bered kozh St. Matthäus e Schöneberg e voe sebeliet, hogen diskaret eo bet e vez.
   * Dibar eo lec'h Wilhelm Schirmer en Istor an arzoù, pa lakae an aozadur dreist an teknik. Muioc'h eget lakaat war baper ar pezh a wele a reas en Italia : dastum danvez naturel a rae, evit aozañ dre ijin gweledvadoù a vije istorel ha barzhoniel war un dro. Kement-se a lakaas e pleustr pa ginklas mogerioù Neues Museum Berlin.

## Taolennaoueg

* Skeudenn evit Andeutungen über Landschaftsgärtnerei
* Blick auf die Porta Angeli
* Potsdam, Römische Bäder von der Pergola des Schlosses Charlottenhof aus
* Ein südliches Tal mit einer Wassermühle
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ (de) Andree, Rolf. Die Düsseldorfer Malerschule. Darmstad : Verlag Phillip von Zabern, 1979, p. 145 (ISBN 978-3-8053-0409-2)
* ↑ (de) Morgen, Sabine. Die Ausstrahlung der Düsseldorfer Schule nach Amerika im 19. Jahrhundert. Göttingen : Edition Rupecht, 2008, p. 384 ha 686 (ISBN 978-3-7675-3059-1)
* ↑ (de) Hermann Fürst von Pückler-Muskau (Stuttgart, 1834). Andeutungen über Landschaftsgärtnerei. Basel : Birkhäuser, 2014 (ISBN 978-3-03821-317-8) • Len en-linenn. Kavet : 14 Here 23.
* ↑ (de) Mende, Hans-Jürgen. Lexikon Berliner Grabstätten. Berlin : Haude & Spener, 2005, p. 308 (ISBN 978-3-7759-0476-6)
* ↑ (en) Chisholm, Hugh. Schirmer, Fiedrich Wilhelm. In : Encyclopædia Britannica, levrenn 24. Cambridge : Cambridge University Press, 1911, p. 327. Kavet : 14 Here 23..
# Wilhelm II Hessen-Kassel

Wilhelm II von Hessen-Kassel, ganet e Hanau, e 1777, ha marvet e Frankfurt am Main, e 1847), a oa eil diwezhañ priñs-dilenner Hessen.

## Dimezioù

* Auguste von Preußen (1780-1841)
# Wilhelm Prusia (1882-1951)

Wilhelm Prusia, eus e anv leun: Friedrich Wilhelm Victor August Ernst von Preußen (1882–1951), a oa mab henañ an impalaer Gwilherm II, anavezet evel ar c'h-Kronprinz, ar priñs pennhêr.
Brudet e oa da vezañ penn-skañv ha merc'hetaer. Harluet e oa bet en Izelvroioù goude Dispac'h Alamagn e 1918. Dont a reas en-dro avat e 1923, ha darempredoù en doe gant an nazied ma voe implijet gante evit o bruderezh.
Goude muntr e vignon kañseller Kurt von Schleicher, da Nozvezh an Hirgontilli e 1934, e paouezas gant ar politikerezh. E zifennerien a lavar n'en doa klasket, eus 1919 da 1934, nemet kavout an tu da brientiñ distro an Tiegezh Hohenzollern er galloud hag e krede dezhañ e vije bet skoazellet gant Hitler.

## Dimeziñ ha bugale

Wilhelm a zimezas da Cecilie von Mecklenburg-Schwerin (1886 – 1954) en Berlin d'ar 6 a Vezheven 1905. Eñ a oa 23 bloaz ha hi 18 vloaz.
C'hwec'h bugel o doe:
* Wilhelm
** dimezet en 1933, da Dorothée von Salviati (1907-1972);
* Louis-Ferdinand (1907-1994),
** dimezet en 1938, da Kira Kirillovna de Russie (1909-1967), merc'h d'an dug-meur Cyrille Vladimirovitch Rusia ha da Victoria Mélita von Sachsen-Coburg-Gotha, ha bugale dezho.
* Hubert (1909-1950),
** dimezet en 1941, d'ar varonez Marie-Anne von Humboldt-Dachrœden (1916-2003)
** goude dizimeziñ en 1943, ec'h addimezas da Madeleine Reuss (1920-2009), ha bugale dezho.
* Friedrich (1911-1966),
** dimezet en 1945, da Lady Brigitte Guiness (1920-1995), ha bugale dezho.
* Alexandrine (1915-1980), tapet gant an drizomiezh 23.
* Cecilie (1917-1975).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.