OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kastell Caerffili

Kastell Caerffili zo ur c’hastell e Caerffili, e kreisteiz Kembre, savet etre 1268 ha 1271. Ar c’hastell brasañ eo e Kembre, hag an eil brasañ e Breizh-Veur goude Kastell Windsor.

## Istor

Ne voe ket savet kastell Caerffili gant ar roue saoz Edouarzh Iañ evel ur bern kestell all savet e Kembre en XIII$^{vet}$ kantved, met gant Gilbert de Clare, aotrou Morgannwg, a glaske difenn e zouaroù diouzh ar priñs Llywelyn ap Gruffudd. Pa voe aloubet priñselezh Llywelyn gant armeoù Edouarzh Iañ, e kollas kastell Caerffili un tamm eus e bouez. Peoc’hus a-walc’h e voe ar c’horn-bro e-pad ur c’hantved pe war-dro, war-bouez un dagadenn gant Kembreiz Llywelyn Bren e 1316.
Soudarded Owain Glyndŵr a aloubas ar c’hastell e 1403, hag adarre e 1405.
Ne c’houzañvas ket kalz ar c’hastell e-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz (1642-1648). Met tamm-ha-tamm ez eas e stad da fall goude-se, betek an XVIII$^{vet}$ kantved pa voe adkempennet gant e berc’henn, Markiz Bute.
E 1950 e voe roet gant e berc’henn, 5vet Markiz Bute, da c’houarnamant Breizh-Veur. Bremañ e vez graet war e dro gant Cadw, an aozadur a ra war-dro savadurioù istorel Kembre.

## Savouriezh

Daou rummad mogerioù kengreizek a gaver e kastell Caerffili. Kelc’hiet eo gant fozioù dour. En em astenn a ra ar c’hastell en holl war 120 000 m² ha gant se ez eo unan eus kestell brasañ Europa. Savet e voe e-pad pevar bloaz hepken, ha ne voe ket degaset kalz a gemmoù dezhañ war-lerc’h.
# Kastell Boutavent

Kastell Boutavent :
| Anv gallek | Château-fort de Boutavent |
| Marevezh pe stil | Krennamzer |
| Doare kastell | Kastell-kreñv |
| Savidigezh | e-tro XI$^{vet}$ kantved |
| Perc'henn kentañ | Aotrou a Voñforzh |
| Implij orin | Kreñvlec'h |
| Perc'henn a-vremañ | kumun Ilfentig |
| Implij a-vremañ | Dismantroù |
| Gwarez | IGPN, renabl n° IA35029662 |
| Lec'hiadur ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 04′ 29″ N, 2° 03′ 04″ K |
| Bro | Breizh |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Bro hengounel | Bro-Sant-Maloù |
| Kumun | Ilfentig |
| kemmañ |
Kastell Boutavent a vez graet eus dismantroù ur c'hastell e kumun Ilfentig, e Bro-Sant-Maloù hag en Il-ha-Gwilen, er biz da Goad Pempont hag er c'hornôg da Roazhon.

## Skeudennoù

* Stank a-dreñv ar c'hastell
* Un darzhell
* Ar porzh kozh.

## Pennad kar

* Listenn kestell Breizh
# Kastell Bronllys

Kastell Bronllys zo ur voudenn-gastell e kumuniezh Bronllys, e Powys e reter Kembre. Emañ ar c'hastell er c'hreisteiz da gêriadenn Bronllys.
Soñjal a reer e voe savet ar c'hastell kentañ e dibenn an XI$^{vet}$ pe e deroù an XII$^{vet}$ kantved. Adkempennet e voe er XV$^{vet}$ kantved, goude emsavadeg Owain Glyndŵr. Eus an XIII$^{vet}$ kantved eo an tour bras a weler bremañ.
Gant an aozadur Cadw e vez graet war-dro an aspadennoù. Digor e vez d'an dud etre miz Ebrel ha miz Here.

## Liamm diavaez

* Kastell Bronllys e lec'hienn Cadw
# Kastell Brennieg

Kastell Brennieg zo ur c’hastell eus ar XV$^{vet}$ ha XVI$^{vet}$ kantved, war douar kumun Sant-Gwioñvarc'h, e Bro-Gwened.
Savet e voe e-kreiz Lannegi Lanvaoz, dreist ar stêr Klez, un adstêr d’an Aer. Kastell an tiegezh Brennieg e voe da gentañ, er XV$^{vet}$ kantved, a-raok tremen e daouarn meur a familh all hag en em gavout gant an tiegezh Talhoet er XVII$^{vet}$ kantved. Kentañ aotrou ar c'hastell, Pêr Brennieg, a oa gwaz feal an dug Frañsez II hag e verc'h Anna. Tro en devoe da vont da gestell Amboise ha Bleaz, ha da-heul e klaskas gwellaat e gastell kozh. En tour-meur ez eus ur viñs da vont d’an estajoù ha lenn a reer warnañ « Fait par P. de Brignac et Péronnelle de Robien, l'an 1509 ». Korf an ti zo bet adsavet a-dreñv an tour. En XVIII$^{vet}$ kantved e voe ouzhpennet ur gazel a-skouer gantañ.
Annezet eo ar c’hastell c’hoazh. E 1975 e oa bet lakaet da vonumant istorel.

## Liammoù diavaez

* Lec’hienn Topic Topos
* Skeudennoù
* Fichenn en diaz Mérimée
# Priñselezh Piemonte

Priñselezh Piemonte a oa unan eus Stadoù Savoia.

## Istor

E 1418 e varvas dibennhêr Ludovico di Savoia-Acaia (1364-1418), anezhañ diwezhañ ezel eus e diegezh Savoia-Acaia. Pried e oa da Vona di Savoia (1388-1432), c'hoar da Amedeo VIII (1383-1451), kont ha goude dug Savoia, a zegouezhas aotrouniezh Piemonte gantañ neuze.
E 1424 e reas ur briñselezh e Piemonte, hag e anvas e vab henañ Amedeo (1412-1431) da briñs Piemonte. Chom a reas an titl en implij a-hed istor rouantelezh Sardigna, ha hini rouantelezh Italia.
D'an 2 a viz Mezheven 1946 e voe aozet ar referendom ma tibabas pobl Italia sevel ur republik e-lec'h ur vonarkiezh. Adal neuze e oa echu gant ar briñselezh hag an titl a briñs, ha lakaet e voe Piemonte d'ur rannvro eus Italia.

## Liammoù diavaez

* (fr) Principauté du Piémont (États de la maison de Savoie; 1416-1720) – BnF
# Priñselezh Saks

Priñselezh Saks pe Sachsen (pe Kurfürstentum Sachsen, pe Kursachsen en alamaneg), pe Saks Uhel a-wechoù, a oa ur stad eus an Impalaeriezh Santel Roman, eus 1356 da 1806. Goude e teuas da vezañ rouantelezh Sachsen.

## Istor

Diazezet e oa bet gant an Impalaer Karl IV pa voe savet dugelezh Sachsen-Wittenberg da Priñselezh-Dilenner gant Builh Aour 1356.
E 1806 e teuas da vout Rouantelezh Sachsen.

## Liamm diavaez

* Testennoù diwar-benn Priñselezh Saks er wikimammenn alamanek
# Priñselezh Teodoros

Priñselezh Teodoros (Gresianeg Θεοδόρο), Gothia (Gresianeg Γοτθία) a oa ur vro vihan e mervent Krimea etre an XII$^{vet}$ kantved hag ar XV$^{vet}$ kantved. Doros (Mangup hiziv) a oa e gêr-benn. Ouzh Impalaeriezh Trebizond e oa kevreet en un doare start. Ar familh roueel, liammet dre euredoù ouzh tiegezh ar Megaloi Komnenoi, a oa anvet Gabras e gresianeg pe Chowra e turkeg. Armeniat e oa a orin, war a seblant, hag ur skourr eus ar familh a zivroas da Voskov e diwezh ar XIV$^{vet}$ kantved. Eno e tiazezjont ar manati Simonov. An tiegezh Khovrin, evel ma oa anvet neuze, a oa en he c'herz ar garg teñzorer Moskovia dre hêrezh. O anv a gemmjont da C'holovin er XVI$^{vet}$ kantved.
E miz Mae 1475 e voe kemeret Kafa gant Gedik Ahmet Pasha. Sezizañ a reas Mangup hag e fin ar bloaz, goude pemp miz seziz, e kodianas ar gêr. Dibennet e voe ar priñs diwezhañ ha da Harem ar Sultan e voe kaset e wreg hag e verc'h. Tra ma chome ar pep brasañ eus Krimea dindan Khanad Krimea, a oa deut he rener da vezañ gwaz an Ottomaned, douaroù Teodoros ha kreisteiz Krimea a oa meret war-eeun gant an Nor Uhel.

## Priñsed Teodoros

* Demetrios (goude 1362 — kent 1368)
* Bazil
* Stefan, mab Basil, (?—1402)
* Alexios Iañ, mab Stefan, (1402—1434)
* Alexios II, mab Alexios I, (1434—1444)
* Yann (Olubey), mab Alexios I, (1444—1460)
* Izaag, mab Alexios I, (1471—1474)
* Aleksandr, mab Alexios II, (even — Du 1475)
# Priñselezh Orange

Priñselezh Orange (diwar an anv gallek Orange), pe Principat d'Aurenja (diwar an anv okitanek Aurenja), a oa ur briñselezh dizalc'h, gronnet gant Comtat Venaissin, ha kêr Aurenja he c'hêrbenn, hag a zo aet d'ober un darn eus an departamant Vaucluse, en Bro-C'hall.

## Priñsed Orange

Brudet e voe an anv Gwilherm Orange gant ar romant Guillaume d'Orange, eus an IXvet kantved, pa voe kemeret kêr Aurenja, gant Guillaume Corb Noz, pe Gwilherm an Deol (752-812), dug Akitania.
Brudetañ priñs Orange eo Willem Iañ von Nassau, pe Willem van Oranje, lesanvet an Tavedeg. Er XVIvet kantved e reas emglev gant ar brotestanted c'hall, da goulz ar brezelioù relijion, pa gemeras penn an emsavadeg en Izelvroioù, a oa brasoc'hik eget rouantelezhioù an Izelvroioù ha Belgia a hiriv) a-enep da Felipe II, roue Spagn, a venne disteraat gwirioù ar broioù-se da stourm ouzh araokadennoù ar brotestantiezh.
Hiriv e vez graet priñsez Orange eus Catharina-Amalia an Izelvroioù, eus an tiegezh Oranje-Nassau.

## Ar briñselezh

Ur 180 km2 a oa dindani, 19 km hed ha 15 km led, adal ar stêr Ron betek an Dentelles de Montmirail. Douaroù all a oa e-kreiz Daofinez.
Enni e oa ar c'humuniezhioù-mañ :
* Bouchet (adal an XIIIvet kantved betek ar XIVvet kantved hepken);
* Causans (hiriv e Jonquières) ;
* Châteauneuf-de-Redortier (hiriv e Suzette) ;
* Condorcet (enclave en Daofinez)
* Courthézon ;
* Derboux (hitiv e Mondragon) ;
* Gigondas ;
* Jonquières ;
* Monbrison$^,$ (enclave de la Principauté d'Orange e Daofinez, tostik da Comtat Venaissin)
* Montmirail ;
* Montréal-les-Sources
* Montségur betek ma voe staget ouzh Kontelezh Grignan, e Provañs
* Orange ;
* Saint-Blaise, hiriv stag ouzh Bollène (il y subsiste un donjon ruiné hag ur chapel roman)
* Suze-la-Rousse
* Suzette ;
* Saint-André-de-Ramières (rann eus Gigondas hiriv ) ;
* Tulette, adal an XIIvet kantved betek ar XVIvet kantved, pa voe staget ouzh an Dauphiné;
* Villebois-les-Pins (enclave en Daofinez), où, en 1256, il y avait un hommage du seigneur Guillaume des Baux, Priñs Orange, au senesal Provañs
* Violès.

## Notennoù

* ↑ Patrom:Ouvrage
* ↑ Patrom:Ouvrage
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=62303
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=62304
* 1 2 3 Patrom:Ouvrage
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=10793
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=62306
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=15480
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=17888
* 1 2 3 4 5 Patrom:Ouvrage
* 1 2 http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=25645
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=36948
* ↑ http://cassini.ehess.fr/cassini/fr/html/fiche.php?select_resultat=40788
# Priñselezh Schaumburg-Lippe

Priñselezh Schaumburg-Lippe a oa ur stad vihan alaman eus an Impalaeriezh Santel, krouet e 1647 hag a badas betek 1946. Perzh a gemeras e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Douaroniezh

Bückeburg e oa ar gêr-benn.

## Istor

C'hoarvezout a ra priñselezh Schaumburg-Lippe eus rannidigezh kontelezh Schaumburg e 1647. Priñselezh e teuas da vezañ e 1807, ha stad dieub adal 1918, betek 1946. Hiriv eo ebarzhet e stad Niedersachsen.
# Priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt

Priñselezh Schwarzburg-Rudolstadt a oa ur stad alaman en Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Istor

C'hoarvezout a rae ar briñselezh eus rannidigezh Kontelezh Schwartzburg e 1599. Goude marv ar c'hont Günther XL e voe rannet ar gontelezh entre an daou vab. D'ar yaouankañ, Albert VII, e tegouezhas 'Schwarzburg-Rudolstadt, ha d'an henañ, Johann Günther von Schwarzburg-Sondershausen e tegouezhas Schwarzburg-Sondershausen, uhelaet da briñselezhioù en 1697.
Da gentañ edo ar gêr-benn e Schwarzburg, pan edo kastell an tiegezh eno, met goude e voe lakaet e Rudolstadt. En 1905 e oa d'ar briñselezh ur gorread a 940 km2 ha kement ha 97 000 a dud o chom enni.
En 1906, pa ne oa pennhêr ebet d'ar skourr Sondershausen e voe unanet an div stad, hag anvet priñselezh Schwarzburg. E 1918 e teuas da vout ur republik . E 1920 e voe ebarzhet e Stad Dieub Thüringen.

### Skeudennoù

* Kastell Schwarzburg.
* Schwarzburg eus an oabl.
* Heidecksburg, e Rudolstadt.
# Priñselezh Schwarzburg-Sondershausen

Prinselezh Schwarzburg-Sondershausen a oa ur stad alaman eus an Impalaeriezh Santel, e Kengevread ar Roen, er C'hengevread alaman, hag en Impalaeriezh alaman.

## Istor

C'hoarvezout a rae eus rannidigezh Kontelezh Schwartzburg e 1599 entre kontelezhioù Schwarzburg-Rudolstadt ha Schwarzburg-Sondershausen, uhelaet da briñselezh en 1697.
Sondershausen e oa ar gêr-benn hag Arnstadt, Gehren, Langewiesen, Großbreitenbach, Ebeleben, Großenehrich, Greußen ha Plaue e oa ar c'hêrioù bras all.
En 1909, marvet dibennhêr priñs skourr Sondershausen, e voe adunanet an div briñselezh evel priñselezh Schwarzburg ha Rudolstadt a oa ar gêr-benn. Kaset e voe ar briñselezh da republik en 1918, hag ebarzhet en 1920 en Stad dieub Thüringen (Freistaat Thüringen).

## Douaroniezh

En ur gorread a 862 km2 e oa 85 000 a dud o chom en 1905.
# Priñselezh Stavelot-Malmedy

Priñselezh Stavelot-Malmedy a oa ur briñselezh abatiel en Impalaeriezh santel roman. En he fenn e oa ur priñs hag a oa abad manatioù Stavelot ha Malmedy, diazezet o-daou e 651. Gant dugelezh Bouillon ha Priñselezh Liège e oa unan eus an tri douar ha n'int ket bet biskoazh en Izelvroioù spagnol pe en Izelvroioù aostrian diwezhatoc'h.
Evel priñs-abad en devoa abad Stavelot-Malmedy ur sez e Dieta an Impalaeriezh evel ar briñsed-eskibien.
E 1795 e voe diskaret ar briñselezh gant an Dispac'h gall ha staget ouzh an departamant gall Ourthe. E 1815, gant Kendalc'h Vienna, e voe roet Stavelot da Rouantelezh an Izelvroioù, ha Malmedy a voe ul lodenn eus an distrig prusian Eupen ha Malmedy.
Gant Dispac'h belgiat 1830 evit Stavelot ha feur-emglev Versailhez e 1919 evit Malmedy, int bet bodet e rouantelezh Belgia .
# Priñselezh Regensburg

Priñselezh Regensburg (alamaneg : Fürstentum Regensburg) a oa ur stad vihan en Alamagn. Etre 1803 ha 1806 e oa ur briñselezh eus an Impalaeriezh Santel, eus 1806 da 1810 e oa unan eus stadoù Kengevread ar Roen.
E Bavaria emañ hiziv.

## Istor

E 739 e oa bet krouet priñselezh Regensburg evit eskob Regensburg, gant Sant Bonifas Mainz.
Savet e voe ar briñselezh nevez gant an douaroù-se, ha re all stag outo, evit digoll arc'heskob Mainz, ar priñs-dilenner Karl Theodor Anton Maria von Dalberg, goude ma oa bet staget e eskopti ouzh Bro-C'hall dre feur-emglev Lunéville e 1801. Ouzhpenn-se e voe staget outi douaroù Donaustauf, Wörth ha Hohenburg, kêr Regensburg, abati Sant-Emmeran, ha re Obermünster ha Niedermünster. Dalberg a voe roet dezhañ ivez priñselezh Aschaffenburg, a-hed ar stêr Main.
E-pad brezel ar Pempvet Kenunaniezh e voe aloubet Regensburg gant an Aostrianed en Ebrel 1809. Kemeret e voe gant ar C'hallaoued tri devezh goude, ha freuz ha reuz a lakajont e kêr. E 1810, dre feur-emglev Pariz e plegas Dalberg da reiñ Regensburg da Rouantelezh Bavaria. En eskemm e resevas Hanau ha Fulda, a stagas ouzh priñselezh Aschaffenburg d'ober dugelezh-veur Frankfurt. Mirout a reas an titl a arc'heskob Regensburg avat, betek e varv e 1817.
# How the Dragon Was Tricked

How the Dragon Was Tricked (Penaos e voe tapet an aerouant) zo ur gontadenn saoznek embannet en dastumad The Pink Fairy Book gant Andrew Lang. Troet e oa diwar ur gontadenn eus Griechische und Albanesische Märchen, ul levr alamanek gant Johann Georg von Hahn.

## An istor

Ur roue a c'houlenn digant ur paotr yaouank fin tapout ur gazeg-nij, ha goude un aerouant.

## Pennadoù kar

* The Juniper Tree
* The Rose-Tree
* Mr Miacca
* Hop o' My Thumb
* Vasilisa Goant
* Smørbukk

## Liamm diavaez

* SurLaLune
# Howard Shore

Howard Leslie Shore (18 a viz Here 1946, Toronto, Ontario) zo ur sonaozour sinema kanadian. Savet en deus sonerezh evit un hanterkant film bennak abaoe 1979. Brudet eo evit e genlabour gant ar sevener kanadian David Cronenberg, boulc'het e 1979 gant The Brood. Kentañ sonskrid Howard Shore evit ar sinema e oa. Savet en deus abaoe sonerezh holl filmoù Cronenberg, war-bouez The Dead Zone (1983).
Galvet e vez alies evit sevel sonerezh teñval, nec'hus a-wechoù, lakaet war wel gant The Silence Of The Lambs (1991), sevenet gant Jonathan Demme da skouer, pe Seven (1995) sevenet gant David Fincher.
Berzh en deus graet Howard Shore e deroù ar bloavezhioù 2000 gant e sonerezh evit ar rummad filmoù The Lord Of The Rings, sevenet gant Peter Jackson diwar romantoù J.R.R. Tolkien. Resevet en deus un Oscar evit sonerezh The Lord Of The Rings: The Fellowship Of The Ring, e 2001. E 2003 eo bet loreet gant daou Oscar hag ur Golden Globe evit sonerezh The Lord Of The Rings: The Return Of The King. Abaoe 2004 e kemer perzh Howard Shore e sonadegoù dre ar bed a-bezh evit kinnig The Lord Of The Rings: Symphony In Six Movements, ur sinfonienn diazezet war sonerezh an tri film.
E 2007 en deus skrivet sonerezh ur c'hoari video en-linenn, Soul Of The Ultimate Nation.
D'an 2 a viz Gouere 2008 e voe kinniget e Théâtre du Châtelet, e Pariz, kentañ abadenn opera The Fly, diwar film 1986 sevenet gant David Cronenberg. Daoust da sonerezh ar film The Fly bezañ bet savet gant Howard Shore ivez, eo disheñvel-krenn hini an opera.
Un niz da Howard Shore, Ryan Shore, zo aet eñ ivez war ar vicher sonaozour sinema.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Howard Shore en imdb
* Howard Shore e lec'hienn Soundtrackguide.net
* Atersadenn Howard Shore e lec'hienn Tracksounds
# How to Stuff a Wild Bikini

How to Stuff a Wild Bikini zo ur film Pathécolor doare beach party stadunanat sevenet hag embannet gant American International Pictures. Ar 6vet film eo en heuliad filmoù (7 en holl). Er film-se e c'haller gwelet Mickey Rooney, Annette Funicello, Dwayne Hickman, Brian Donlevy, ha Beverly Adams. Buan-tre, ha dizanv, e weler ivez Frankie Avalon ha Buster Keaton en unan eus e rolloù diwezhañ.

## Aktourien

* Annette Funicello evit Dee Dee
* Dwayne Hickman evit Ricky
* Brian Donlevy evit B. D. (Big Deal) McPherson
* Harvey Lembeck evit Eric Von Zipper
* Beverly Adams evit Cassandra
* John Ashley evit Johnny
* Jody McCrea evit Bonehead
* Marianne Gaba evit Animal
* Len Lesser evit North Dakota Pete
* Irene Tsu evit Native Girl
* Arthur Julian evit Dr. Melamed
* Bobbi Shaw evit Khola Koku
* The Kingsmen evit Themselves
* Alberta Nelson evit Puss
* Buster Keaton evit Bwana
* Mickey Rooney evit Peachy (J. Peachmont) Keane
* Frankie Avalon evit Frankie
* Michele Carey evit Michele
* Elizabeth Montgomery evit Bwana's daughter

## Liammoù diavaez

* How to Stuff a Wild Bikini war IMDb
# Howard

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Howard zo un anv-badez, un anv-tiegezh hag un anv-lec'h saoznek.

## Anv-badez

Howard zo un anv-badez saoznek hag a zeu eus ar galleg kozh Huard, kar ar germaneg uhel kozh *Hugihard "kalon-kadarn" pe *Hoh-weard, "uhel-difenner"("penndiwaller"). A-wechoù ez eus bet un droukvesk gant an norseg kozh kar Haward, ha gant an anv diheñvel-krenn e orin Hayward. Ral-tre a wech e teu Howard eus ar saozneg kozh eowu hierde, ewe herd hiziv, "maesaer dañvadez".
* Howard Staunton (1810-1874), mestr-c'hoarier ha kazetenner echedoù saoz
* Howard Saunders (1835-1907), den a aferioù hag evnoniour saoz
* Howard Pyle (1853-1911), treser ha skrivagner levrioù evit ar vugale stadunanat
* Howard Phillips Lovecraft (1890-1937), skrivagner stadunanat a lennegezh ar spont
* Howard Hawks (1896-1977), filmaozer ha produer stadunanat
* Howard Hughes (1905–1976), diaraoger en nijerezh ha chevañsour ar sinema
* Howard Shore (g. e 1946), sonaozour sinema kanadian

### Berrstummoù

* Howie
* Ward (en XIX$^{vet}$ kantved dreist-holl)

## Anv-tiegezh

Un anv-tiegezh saoznek eo ivez.
* Catherine Howard (1520-1542), pempet gwreg ar roue saoz Henry VIII
* Daniel Edward Howard (1861-1935), prezidant Liberia
* Robert E. Howard (1906-1936), skrivagner stadunanat
* Ron Howard (g. e 1954), aktour ha sevener filmoù stadunanat
* John Howard (g. e 1939), kentañ ministr Aostralia
* Brittany Howard (g. e 1988), kanerez ha gitarourez stadunanat

## Anv-lec'h

Un anv-lec'h eo ivez.
* Howard, ur gêr e Kansas
* Howard, ur gêr e Pennsylvania
* Howard, ur gêr e South Dakota
* Howard, ur gêr e Wisconsin
* kontelezh Howard, anv meur a gontelezh

## Notennoù

* ↑ (en) Online Etymology Dictionary
# Howard Saunders

Howard Saunders, bet ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1835 e Londrez (Bro-Saoz) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Here 1907, a oa un den a aferioù breizhveuriat.
Dont a reas da vezañ ur brudet a evnoniour, ma veze sellet outañ evel ur arbennigour war laboused ar c'herentiadoù Laridae ha Sternidae.

## Listenn al laboused studiet gantañ

* P
    Picus sharpei,
* S
    sparfell-vor MacCormick (Stercorarius maccormicki).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Saunders e metoù al loenoniezh.
# Howard Staunton

Howard Staunton, bet ganet e miz Ebrel 1810 e Londrez (Breizh-Veur) hervez lod, e kontelezh Westmorland hervezañ, ha marvet d'an 22 a viz Mezheven 1874 e Londrez, a oa ur Mestr-c'hoarier ha kazetenner echedoù saoz ag an XIX$^{vet}$ kantved.
Dianav a-walc'h e chom e vuhez a-raok ma teuas da vout ur c'hoarier echedoù brudet. Hervezañ e oa bet ganet e Westmorland eus un tad anvet William. Paour e oa, ne reas ket a studioù pa oa yaouank. Hervezañ c'hoazh e reas c'hoariva pa oa yaouank, c'hoariet Lorenzo gantañ er pezh The Merchant of Venice bet skrivet gant William Shakespeare.
Gwellañ c'hoarier ar bed e voe adalek 1843 betek 1851 ha kampion ar bed (diofisiel). en enor dezhañ ez eo bet anvet Staunton ar pezhioù echedoù bet treset gant Nathaniel Cook e 1842, hag a zo ofisiel en tournamantoù er bed a-bezh. Skrivañ a reas pennadoù a-zivout an echedoù en New Court Gazette, renet gant N. Cook, adalek 1840 hag er British Miscellany ; gantañ e voe krouet ar gazetenn Chess Player's Chronicle.
Brudet eo ivez Howard Staunton evit bout embannet oberennoù klok William Shakespeare gant notennoù. Diamzeriet eo e labourioù hervez an arbennigourion war Shakespeare a-vremañ.
Mervel a reas a-daol-trumm en e levraoueg p'edo o pleustriñ war ul levr nevez.

## Oberennoù skrivet

* The Chess-Player's Handbook, 1847, gant meur ag adembannadur betek 1993
* The Chess-Player's Companion, 1849
* The Chess Tournament (a-zivout Tournamant Londrez 1851), 1852
* Chess Praxis, 1860
* Facsimile a folio Shakespeare 1623, 1864
* Facsimile a Much Ado about Nothing, diwar embannadur 1600, 1864
* Great Schools of England, 1865
* Unsuspected Corruptions of Shakespeare's text, heuliad pennadoù en Athenaeum adalek 1872
* Chess: Theory and Practice, embannet goude e varv gant R.B. Wormald, 1876

## Levrlennadur

* Raymond Dennis Keene ha Richard N. Coles, Howard Staunton, the English world chess champion, British Chess Magazine, 1976 (ISBN 978-0-900846-19-9)

## Liammoù diavaez

* (en) The House of Staunton
* (en) Kudennoù echedoù gant H. Staunton
* (en) The Chess Player's Handbook: A Popular and Scientific Introduction to the Game of Chess
* (en) The Blue Book of Chess
# Hoya-Gonzalo

Hoya-Gonzalo zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Howard Pyle

Howard Pyle (5 a viz Meurzh 1853 – 9 a viz Du 1911) a zo un treser amerikan hag ur skrivagner levrioù evit ar vugale Genidik e oa eus Wilmington (Delaware), fin e vuhez en doa tremenet e Firenze en Italia.
E 1894 e kelennas an tresañ e Drexel Institute of Art, Science and Industry (hiziv an deiz Drexel University). Goude 1900 e savas ur skol, enni e studias Olive Rush ha Newell Convers Wyeth. Kelenn a reas ivez e Brandywine School, e-touez e skolidi e voe Maxfield Parrish, Frank Schoonover, ha Jessie Willcox Smith.
Brudet eo a-drugarez d’e levrioù diwar-benn ar Grennamzer, en o zouez The Merry Adventures of Robin Hood, hag un heuliad peder levrenn diwar-benn ar Roue Arzhur. Pa skeudennas troioù-kaer Robin Hood e kemmas pennadoù zo evit ma klotfent gant oad e lennerien. Da skouer e-barzh Robin Hood's Progress to Nottingham, e tle Robin bezañ lazhet pevarzek koadour peogwir ne felle ket dezhañ paeañ e zle. Pyle a ouzhpennas e oa bet gourdrouzet Robin ganto, ha setu perak en doa ranket en em zifenn.
E 1888 e skrivas Otto of the Silver Hand. Skeudennet en deus kalz testennoù diwar-benn an istor ha romantoù avañturioù e kazetennoù evelHarper's Weekly pe c’hoazh St. Nicholas Magazine. Ur film The Black Shield of Falworth (1954) e ditl, a zo bet savet diwar e oberenn diwar-benn an dud-houarn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Buhez Pyle ha kontadennoù diwar-benn RobinHood
* Oberennoù gant Howard Pyle e Project Gutenberg
* E-testenn Twilightland