OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# De-Bretagne

-de-Bretagne, pe de Bretagne zo un dibenn-anv a gaver en anv gallek meur a gêr eus Breizh.

## Lec'hioù
### E Kerne

* Callac-de-Bretagne, pe Kallag
* Mur-de-Bretagne, pe Mur

### E Bro-Zol ha Roazhon

* Dol-de-Bretagne, pe Dol;
* La Guerche-de-Bretagne, pe Gwerc'h-Breizh
* Le Sel-de-Bretagne, pe Ar Sal;
* Montauban-de-Bretagne, pe Menezalban
* Parthenay-de-Bretagne, pe Parzheneg.
* Sens-de-Bretagne, pe Sen;

### E Bro-Naoned

* Fay-de-Bretagne, a zo Faouell e brezhoneg;
* La Meilleraye-de-Bretagne
* Le Temple-de-Bretagne, Templ-Breizh e brezhoneg;
* Montoir-de-Bretagne
* Sainte-Reine-de-Bretagne
* Vigneux-de-Bretagne, Gwinieg-Breizh, e brezhoneg.
Hag ivez:
* Le Sillon de Bretagne', a zo Erv Breizh e brezhoneg.

## A bep seurt

* Banque de Bretagne
* Brasserie de Bretagne
* Crédit Mutuel de Bretagne, anv ur bank ha ne gaver e Bro-Naoned
* Fine de Bretagne

## Pennad kar

* Bretagne
# DeLisle Stewart

DeLisle Stewart (16 a viz Meurzh 1870 – 2 a viz C'hwevrer 1941) a oa ur steredoniour amerikan.
E 1896 e teuas da vezañ implijiad en arsellva Skol-veur Harvard ; etre 1898 ha 1901 e labouras en e savlec'h en Arequipa e Perou. Goude-se e labouras en arsellva Cincinnati betek 1910, ha krouiñ a reas kevredad steredoniezh Cincinnati.
Dizoloiñ a reas an asteroidenn 475 Ocllo, ar c'halaksienn droellennek stouet IC 4501 ha nivlennad al Luc'hsae.

## Daveoù

* ↑ (en) 'DeLisle Stewart'. klima-luft.
# Daşkəsən

Daşkəsən zo ur rayon eus Azerbaidjan, e kornôg ar vro. Krouet e oa bet e 1930 hag anvet Rayon Dəstəfur betek 1956.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Douar-Nevez (ki)

Ur ouenn chas, a orin eus enezenn an Douar-Nevez zo anvez Douar-Nevez, pe NewFoundland pe Newfie, hervez o anvioù saoznek, pe Terre-Neuve diwar o anv gallek.
# Douar Franz-Josef

Douar Franz-Josef (pe Inizi Franz-Josef) (rusianeg: Земля Франца-Иосифа, Zemlya Frantsa-Iosifa) a zo un enezeg e norzh pellañ Rusia. Emañ er Meurvor Arktek, en norzh da Novaya Zemlya hag er reter da Svalbard. Meret eo gant Oblast Arc'hangelsk. 191 enezenn a ya d'ober an enezeg, dindan un hollad 16 134 km². Didud int.

## Istor

Dizoloet e oant bet e 1873 gant ur bagad ergerzherien eus Impalaeriezh Aostria-Hungaria hag anvet en enor d'an impalaer Franz Joseph Iañ. Staget eo bet an inizi ouzh Rusia e 1926.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Douar-Nevez

Douar-Nevez pe an Douar-Nevez (saozneg : Newfoundland, distaget : ['njuw fən 'lænd] ; galleg : Terre-Neuve ; iwerzhoneg Talamh an Éisc ; Ktaqamk e mikmakeg), a zo un enezenn eus Reter Kanada er Meurvor Atlantel. Un darn eo eus proviñs Douar-Nevez ha Labrador. 115 220 km² a zo d'an enez ha 470 000 a dud a oa o chom enni e 2000. Saint John's eo ar gêr-benn. Er “Bed Nevez” eo al lec'h anavezet da gentañ gant an Europeaned, ha diwar-se e teu hec'h anv.

## Chas

Ur ouenn chas, a orin eus an enezenn zo anvet Douar-Nevez, pe NewFoundland pe Newfie, hervez o anvioù saoznek, pe Terre-Neuve diwar o anv gallek. Gwelout Douar-Nevez (ki).
# Douar (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Douar a vez lavaret e brezhoneg eus meur a dra.
Da gentañ penn eo ar blanedenn m'emañ an denelezh o vevañ warni: an Douar.

## Douaroniezh

* douar, ar materi zo war c'horre ar blanedenn end-eeun, pa ne vez ket dour
* An douar-bras, gwelet eus un enezenn

## Labour-douar

An douar a vez labouret, aret, gant al labourerien-douar :
* Komzet e vez eus douar mat ha fall, hervez ar gounidoù hag an eostoù
* An douar-bev eo an douar nevez-aret

## Relijion

* An Douar, bed ar re vev, e-skoaz an Neñv, bed ar re varv. Gwelout baradoz, ifern.

## Gwir

E Gwir ar geodedourelezh e komzer eus gwir an douar ha gwir ar gwad.

## Lec'hanvadurezh

* An Douar Santel e Palestina
* An Douar-Nevez e Kanada
* Douar an Tan e su pellañ Amerika ar Su

## Traoù all

* douar a c'hall ober dave d'un takad er Maghreb,
* "1 Douar", un albom sonerezh gant Alan Stivell,
* "Douar Nevez", albom kentañ Dan ar Braz e 1977.
# Douar Adélie

Douar Adélie (galleg: Terre Adélie) a zo un dachenn arc'het gant ar Frañs en Antarktika. Eviti eo unan eus pemp distrig Douaroù Aostral hag Antarktikel Frañs met ne zegouezh ket kement-se gant feur-emglev Antarktika (1961).

## Gerdarzh

Diwar an anv Adélie, anv pried ar moraer gall Dumont d'Urville.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Douar-Nevez ha Labrador

Douar-Nevez ha Labrador :
| Melestradurezh ||
| Bro | Kanada |
| Geografiezh ||
| Gorread | km² |
| Douar | km² |
| Dour | km² ( %) |
| Lein uhelañ | m |
| Poblañs ||
| Poblañs | ann. ([]) |
| Stankter | ann./km² |
| Titouroù all ||
| kemmañ |
Douar-Nevez ha Labrador (saozneg: Newfoundland and Labrador, galleg: Terre-Neuve-et-Labrador, iwerzhoneg Talamh an Éisc agus Labradóir, latin Terra Nova), a zo ur broviñs eus Kanada, an dekvet hini hag a zo aet er C'hengevread. Div rann vras a zo gant ar broviñs: diouzh un tu emañ Enez an Douar-Nevez ha diouzh an tu all, war an douar bras, emañ Labrador, war aod Meurvor Atlantel Kanada. E 1949, pa oa bet ebarzhet ar broviñs, e oa an Douar-Nevez anv ar broviñs a-bezh, met ent-ofisiel eo deuet da vezañ Douar-Nevez ha Labrador d'ar 6 a viz Kerzu 2001 da-geñver un adweladenn a-ratozh eus bonreizh Kanada.
Saozneg eo ar yezh a vez komzet ar muiañ, met galleg a vez komzet ivez.
# Douar-bras

An douar-bras eo an douar ha n'eo ket un enezenn, ha n'eo ket gronnet gant ar mor. Pa reer gant ar ger-se e weler an enezenn evel un douar bihan e-skoaz an hini bras.
E gwirionez e vez lavaret "douar-bras" eus douar un enezenn vras ivez : Enez Mon eo an douar-bras pa vezer en Ynys Badrig, Kembre an douar-bras pa vezer e Mon.

## Kevandir

Kevandir a vez lavaret ivez, met en un doare skiantel, ur ger deuet eus ar c'hembraeg cyfandir dre SADED e dibenn an XX$^{vet}$ kantved, hag implijet el levrioù-skol a-vremañ.
# Douar-ar-C'hreiz

Douar-ar-C'hreiz zo ur bed faltaziek savet gant ar skrivagner J. R. R. Tolkien, lec'h ma tremen an darn vrasañ eus e istorioù. E saozneg e vez graet "Middle-Earth" anezhañ, un termenadur a c'hall bout keñveriet gant ar ger Miðgarðr e Gwengelouriezh lec'hlennat, ha Middangeard en oberennoù hensaoznek, evel Beowulf. Middle-earth zo ur c'hevandir e kreiz an Douar (anvet Arda) en un amzer pell a-raok hon istor anavezet. Oberennoù brudetañ Tolkien, evel An Hobbit hag Aotrou ar Gwalinier, zo diazezet warnañ. Hiriv e vez implijet ar ger "Middle-earth" evit taolennañ legendarium Tolkien, da lavaret eo an hollved tro-dro e romantoù.
Danavelloù Tolkien a c'hoarvez e gwalarn ar c'hevandir. Al lodenn-se a c'hall bout keñveriet gant Europa hag emañ e gwalarn ar bed kozh, gant tiriad ar c'hontre (the Shire e yezh an oberour) hag a zo heñvel ouzh maezioù bro-Saoz, pe Kornôg Midlands en un doare resisoc'h. Ar gêr e kreiz, Hobbiton, zo war an hevelep ledred hag Oxford.
Douar-ar-C'hreiz n'eo ket annezet gant mab-den nemetken, mes gant Elved, Korrien, Ented, hag Hobbided ivez, ha gant euzhviled a bep gouenn evel erevent, Trolled, pe Orged. A-hed an amzer ez eas da get an holl ouennoù nemet hini Mab-den hag a chomas war Arda betek hon oadvezh.
# Douar Bras Kergelenn

Grande Terre, pe Douar Bras Kergelenn, eo anv ar vrasañ eus an Inizi Kergelenn.
# Dilec'hiadur ar c'hevandiroù

Teorienn skiantel bet brudet gant ar skiantour alaman Alfred Wegener a zisklêr ez eus bet fiñverezh gant ar c'hevandiroù a-hed an amzerioù geologel hag ez eus c'hoazh anezhe. Gallout a reer lavarout emañ an deorienn-mañ o tont da vezañ lakaet da wirionez skiantel gant an niverus ez eo ar prouennoù hag an displegadurioù a zeu d'he gwiriekaat. Pe e vefe dre ar geofizik, dre ar baleontologiezh pe c'hoazh dre studi strad ar morioù dre ar bed ez a an holl fedoù harp ouzh an deorienn-mañ. Abaoe kreiz ar bloavezhioù 1960 eo e krogas ar skiantourien holl d'he degemer evel gwirionez skiantel. Bremañ e vez kelennet er skolioù ha skolajoù ar bed a-bezh. Un hanter-kant vloaz bennak e vezer bet o klask prouennoù evelkent.
# Dilennadeg Kuzul Kernev-Veur, 2009

D'ar Yaou 4 Mezheven 2009 e voe dilennet evit ar wezh kentañ Kuzul Kernev-Veur.
Abaoe 2005 e veze renet Kuzul Kontelezh Kernev-Veur gant ar Strollad Frankizour-Demokrat, en doa ar muianiver dreistel. Kollet eo bet ar muianiver gant ar strollad-se, pa zeue gant ar Strollad mirour ar muianiver keñverel. Ar Strollad Labour, daoust dezhañ bezañ e penn ar Rouantelezh Unanet, n'en deus paket sez ebet.
Evel-se eo dasparzhet 123 sez ar C'huzul :
* Strollad mirour : 50
* Strollad frankizour-demokrat : 38
* Re zizalc'h : 32
* Mebyon Kernow : 3
# Dilennadegoù evit Parlamant Europa 2024 e Bro-C'hall

An dilennadegoù evit Parlamant Europa 2024 e Bro-C'hall zo bet dalc'het d'an 8 ha 9 a viz Even 2024 evit dilenn 81 c'hannad europat evit Frañs e Parlamant Europa a-douez un hollad a 720 hag a za d'ober ar parlamant ; 38 listenn a zo bet kinniget d'ar voterien.
Ur wech anavezet an disoc'hoù ez eus bet gwelet ur c'holl bras gant tu ar prezidant Emmanuel Macron. Ouzhpenn se ez eus bet merzet anat un niver bras a vouezhioù evit an tu dehoù pellañ, betek e Breizh, ar pezh a zo bet lakaet da istorel. Prezidant Frañs en deus embannet e vefe divodet ar Vodadenn Vroadel ha galvet d'an dilennadegoù.

## Kenarroud

En Unaniezh Europa, Ursula von der Leyen zo bet penn Kengor Europa abaoe 5 bloaz. E-kerzh he resped eo c'hoarvezet ar Bedreuziad COVID-19 ; broioù an Unvaniezh o doa prenet pareoù ha staliet ur Steuñv adlañsiñ Europa boutin. Bez' ez eus bet ivez Aloubadeg Ukraina gant Rusia, en deus krouet un aergelc'h drastus gant pignidigezh priz an energiezh, distro ar monc'hwezh kement hag ur c'hoant da adsevel nerzhioù difenn evit Europa. Ukraina zo bet aotreet da gaout ar statud kandidad evit bezañ degemeret en dazont en Unvaniezh Europa, evel Moldova ha Jorjia.

## Disoc'h

    Pennad pennañ: dilennadeg kannaded Bro-C'hall 2024
Tro un eurvezh goude ma vije bet embannet ent-ofisiel an disoc'hoù evit dilennadegoù Parlamant Europa ha ma oa bet gwelet ar strollad Renaissance o vezañ trec'het gant an Rassemblement National, Emmanuel Macron en doa galvet da zivodañ ar Vodadenn Vroadel ha gervel d'an dilennadegoù kannaded d'an 30 a viz Even ha d'ar 7 a viz Gouhere. Diskleriet en deus ar prezidant gall, da-heul an disoc'h-se en dilennadegoù europat, e oa ar vroadelouriezh hag an tu dehoù pellañ o kreskiñ er vro hag e oa un dañjer evit Frañs kement hag evit Unaniezh Europa.
# Dilbeek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Dilbeek zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 41,48 km²
* Poblañs (2022) : 44 095 a dud
* Stankter : 1 063 den/km²
# Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall e 2022

Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall 2022 a vo e miz Ebrel 2022 evit dilenn prezidant ar Republik c'hall evit pemp bloaz dre ar votadeg unanv gant div dro.
Daouzekvet dilennadeg ar prezidant eo er Pempvet Republik c'hall. D'an 10 a viz Ebrel 2022 e oa an dro gentañ, hag aozet a vo an eil tro etre an daou zen erruet da gentañ d'ar 24 a viz Ebrel 2022. Goude an dilennadeg-se e vo aozet dilennadegoù ar gannaded e miz Even.

## A-raok an dilennadeg

Emmanuel Macron (LREM) eo ar prezidant kimiader, mont a ra war ar renk evit un eil leuriadur, hervez m’eo aotreet gant ar Vonreizh. Daouzek den zo war ar renk.

## Tro gentañ

35 923 727 den o deus votet diwar 48 747 876 (26,31% a zo chomet hep votiñ).
| Anv | Strollad politikel | Luc’hskeudenn | Titouroù | Disoc’h | Disoc’h | Disoc’h |
| Anv | Strollad politikel | Luc’hskeudenn | Titouroù | mouezhioù | % enskrivet | % eztaolet |
| Emmanuel Macron | La République En Marche ! | | Prezidant ar Republik c’hall abaoe 2017 | 9 784 985 | 20,07 | 27,85 |
| Marine Le Pen | Rassemblement National | | Diazezerez ar Rassemblement national. Aet d’an eil tro e dilennadeg 2017. | 8 135 456 | 16,69 | 23,15 |
| Jean-Luc Mélenchon | La France insoumise | | Diazezer La France insoumise. | 7 714 574 | 15,83 | 21,95 |
| Éric Zemmour | Reconquête | | Diazezer Reconquête. | 2 485 757 | 5,10 | 7,07 |
| Valérie Pécresse | Ar Republikaned | | Prezidantez rannvro Enez-Frañs | 1 679 359 | 3,44 | 4,78 |
| Yannick Jadot | Europa Ekologiezh Ar Re C'hlas | | Dilezet en doa an dilennadeg e 2017 da skoazellañ Benoît Hamon | 1 628 249 | 3,34 | 4,63 |
| Jean Lassalle | Résistons | | Diazezer Résistons | 1 101 643 | 2,26 | 3,13 |
| Fabien Roussel | Strollad Komunour Gall | | Sekretour broadel ar Strollad Komunour Gall | 802 588 | 1,65 | 2,28 |
| Nicolas Dupont-Aignan | Debout la France | | Diazezer Debout la France. Dibabet evel kentañ ministr gant Marine Le Pen e 2017 goude an dro gentañ. | 725 305 | 1,49 | 2,06 |
| Anne Hidalgo | Strollad sokialour | | Maerez Pariz | 616 614 | 1,26 | 1,75 |
| Philippe Poutou | Strollad nevez enepkevalaour | | Aet a oa 1,09% eus ar mouezhioù gantañ e 2017 | 268 965 | 0,55 | 0,77 |
| Nathalie Arthaud | Stourm Micherour | | Mouezh aotreet Stourm Micherour | 197 141 | 0,40 | 0,56 |

## Eil tro

Addilennet a voe Emmanuel Macron (58,54% eus ar mouezhioù eztaolet) a-enep Marine Le Pen (41,46% eus ar mouezhioù eztaolet). 28,01% eus an dud a zo chomet hep votiñ.

## Daveoù

* 1 2 3 (fr) Élection présidentielle 2022. Ministrerezh an Diabarzh (Ebrel 2022).
# Dilennadeg prezidant ar Republik c'hall

Gant dilennadeg prezidant ar Republik C'hall e vez dibabet an den a vo anvet da brezidant ar Republik C'hall e-pad pemp bloaz. Seizh vloaz e pade ar garg a-raok ar bloaz 2000.

## Istor

Ar prezidant kentañ e oa Louis-Napoléon Bonaparte e miz Kerzu 1848 ; adalek miz Kerzu 1852 e voe "Impalaer ar C'hallaoued" gant an anv "Napoleon III".

## Trede Republik c'hall

Dilennet e veze ar prezidant gant ar muiañ-niver er Parlamant.
* 1873 : Patrice de Mac Mahon (65 bloaz)
* 1879 : Jules Grévy (72 vloaz)
* 1885 : Jules Grévy (78 vloaz)
* 1887 : Sadi Carnot (50 vloaz)
* 1894 : Jean Casimir-Perier (47 vloaz)
* 1895 : Félix Faure (54 bloaz)
* 1899 : Émile Loubet (61 bloaz)
* 1906 : Armand Fallières (65 bloaz)
* 1913 : Raymond Poincaré (53 bloaz)
* Genver 1920 : Paul Deschanel (65 bloaz)
* Gwengolo 1920 : Alexandre Millerand (51 bloaz)
* 1924 : Gaston Doumergue (61 bloaz)
* 1931 : Paul Doumer (74 vloaz)
* 1932 : Albert Lebrun (61 bloaz)
* 1939 : Albert Lebrun (68 vloaz)

## Pevare Republik c'hall

Dilennet e veze ar prezidant gant ar muiañ-niver er Parlamant.
* 1947 : Vincent Auriol (63 bloaz)
* 1953 : René Coty (71 vloaz)

## Pempvet Republik c'hall

E 1958 e oa bet dilennet ar prezidant gant ar muiañ-niver en ur bodad dilenn.
* 1958 : Charles de Gaulle (68 vloaz)
Goude 1962 e vez dilennet ar prezidant gant muiañ-niver an holl voterien.
* 1965 : Charles de Gaulle (75 vloaz) ; François Mitterrand a oa chomet e-tal dezhañ goude an dro gentañ.
* 1969 : Georges Pompidou (58 vloaz) ; Alain Poher a oa chomet e-tal dezhañ.
* 1974 : Valéry Giscard d'Estaing (48 vloaz) ; F. Mitterrand a oa chomet e-tal dezhañ.
* 1981 : François Mitterrand (65 bloaz) ; V. Giscard d'Estaing a oa chomet e-tal dezhañ.
* 1988 : François Mitterrand (72 vloaz) ; Jacques Chirac a oa chomet e-tal dezhañ.
* 1995 : Jacques Chirac (63 bloaz) ; Lionel Jospin a oa chomet e-tal dezhañ.
* 2002 : Jacques Chirac (70 vloaz) ; Jean-Marie Le Pen a oa chomet e-tal dezhañ.
* 2007 : Nicolas Sarkozy (52 vloaz) ; Ségolène Royal a oa chomet e-tal dezhañ.
* 2012 : François Hollande (58 vloaz) ; N. Sarkozy a oa chomet e-tal dezhañ.
* 2017 : Emmanuel Macron (39 bloaz) ; Marine Le Pen a oa chomet e-tal dezhañ.
* 2022 : Emmanuel Macron (44 bloaz) ; Marine Le Pen a oa chomet e-tal dezhañ.
# Diktys (mab Magnes)

Diktys a oa ur pesketaer breur d'ar roue Polydektes eus Serifos, mibien o-daou da Vagnes ha d'un Naiadenn, pe da Beristhenes hag Androthoe, pe da Boseidon ha Kerebia Eñ an hini a gavas Danae ha Perseüs en un arc'h peñseet war an aod pe tapet en e roued. Brav a reas dezho ha sevel a reas Perseüs evel e vab. Goude ma voe lazhet Medousa gant Perseüs ha saveteet Andromeda, ha diskouezet penn Medousa da Bolydektes ha ma voe troet e maen, e lakaas Diktys da roue. Diktys hag e bried Klymene o devoa un aoter en un neved da Berseüs en Aten..

## Notennoù

* ↑ Hyginus, Fabulae, 63
* ↑ Pseudo-Apollodoros, Bibliotheke, 1. 9. 6
* 1 2 Scholia db Apollonios Rodos, Argonautika, 4. 1091
* ↑ Tzetzes db Lykofron, 838
* ↑ Pseudo-Apollodoros, Bibliotheke, 2. 4. 1 - 3
* ↑ Paosanias, Deskrivadur Hellaz, 2. 18. 1
# Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020

Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020 eo an 59vet hini en istor ar vro. Dalc'het eo bet d'ar Meurzh 3 a viz Du 2020. Ar voterien o devoa da choaz an dilennerien brezidantel a voto-int evit an danvez-prezidant d'ar 14 a viz Kerzu 2020. An daou skipailh da vezañ dilennet zo eus tu ar Republikaned ar prezidant Donald Trump gant ar besprezidant Mike Pence, hag evit ar Strollad Demokratel eo Joe Biden ha Kamala Harris.
Trec'her dilennadeg 2020 zo da vezañ kadoriet d'an 20 a viz Genver 2021. Dilennet eo bet Biden o tont da vezañ ar prezidant koshañ en istor ar vro, o vezañ 78 vloaz da zevezh ar c'hadoriadur. Ar c'hentañ kevezer e vefe ivez o vezañ bet trec'het ur prezidant abaoe 28 vloaz. Ouzhpenn-se dre ma z'eo bet dilennet eo bet ar wech kentañ o welet ur vaouez o vezañ besprezidantez en istor ar vro.
Biden hag Harris a zo bet kadoriet d'an 20 a viz Genver 2021. Trump hag e harperien a zo savet a-enep disoc'hoù an dilennadeg, oc'h embann e oa bet trucherezh ha savet e oa bet klemmoù lies gant alvokadoù skipailh Trump a-enep an doare ma voe votet ha kontet ar mouezhioù.
# Dido

Dido eo stumm latin an anv Didon, rouanez Kartada, c'hoar Pumayyaton, roue Tir, hag hec'h anv e saozneg ivez.

## Yezhoù all

* Didon, e brezhoneg ha galleg
* Didone, en italianeg

## Tud

* Dido Elizabeth Belle (1761-1804), Saozez ha merc'h ur sklavez
* Dido Florian Cloud de Bounevialle O'Malley Armstrong, kanerez saoz

## Oberennoù
### C'hoariva

* Dido, Queen of Carthage, gant Christopher Marlowe

### C'hoariganoù

* Dido and Aeneas, c'hoarigan saoznek gant Henry Purcell
* Dido, Queen of Carthage, c'hoarigan gant Stephen Storace
# Didone abbandonata

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Didone abbandonata (Didon dilezet) zo anv meur a c'hoarigan italianek, awenet gant mojenn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎, roue Tir.
* Didone abbandonata (Albinoni)
* Didone abbandonata (Metastasio)
* Didone abbandonata (Mercadante)
* Didone abbandonata (Sarti)
* Didone abbandonata (Sarro)
* Didone abbandonata (Scarlatti)

## Pennadoù kar

* Didone
* Didon
* Dido
# Didone abbandonata (Albinoni)

Didone abbandonata zo ur c'hoarigan italianek, e tri arvest, gant Tomaso Albinoni (1671-1751), al libretto gant ar barzh Metastasio, diwar-benn ar rouanez Didon, rouanez Kartada, c'hoar da b-Pygmalion‎, roue Tir. Kentañ ma voe c'hoariet a oa en Teatro San Cassiano e Venezia, d'ar 26 a viz Kerzu 1724.
# Dido building Carthage

Dido building Carthage, pe, en e hed, Dido building Carthage, or The Rise of the Carthaginian Empire (Didon o sevel Kartada, pe Savidigezh Impalaeriezh Kartada) zo un eoullivadur gant al livour saoz William Turner e 1815, hag a zo war ziskouez en National Gallery Londrez. Unan eus pouezusañ taolennoù Turner eo, levezonet gant gwelvaoù klasel Claude Gellée, hag awenet gant mojenn ar rouanez Didon hag orin Kartada. Turner a lare e oa e bennoberenn.

## Taolennoù all

* Claude Gellée : L'Embarquement de la reine de Saba (Rouanez Saba o vont da lestrañ), 1648
* Claude Gellée : Landscape with the Marriage of Isaac and Rebecca (Gwelva hag eured Izaag ha Rebekka), 1648
* William Turner Sun Rising through Vapour, Fishermen Cleaning and Selling Fish, 1807
* William Turner : Crossing the Brook, 1815
* William Turner : The Decline of the Carthaginian Empire, 1817
# Didone (Mantegna)

Didone zo un daolenn gant al livour italian Andrea Mantegna (1495-1506), anezhi poltred Didon, rouanez vojennel Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎‎‎‎, roue Tir, e Fenikia.
Miret eo er Montreal Museum of Fine Arts, e Kanada.

## Istor

Mantegna, a oa deuet da vout livour e lez an tiegezh Gonzaga, e Mantova, ma livas taolennoù awenet gant an Henamzer evit studiolo Isabella d'Este.

## Lennadur

* Mauro Lucco (a cura di), Mantegna a Mantova 1460-1506, katalog an diskouezadeg, Skira Milano, 2006
# Didone

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Didone eo doare italianek an anv Didon, rouanez vojennel Kartada, c'hoar da b-Pumayyaton‎‎, roue Tir, e Fenikia.
Un toullad oberennoù a zoug an anv.

## Liverezh

* Didone (Mantegna), un daolenn gant Andrea Mantegna.

## Sonerezh

* La Didone, c'hoarigan gant Francesco Cavalli
* Didone abbandonata, anv un toullad mat c'hoariganoù italianek.

## Pennadoù kar

* Dido
# Dido Elizabeth Belle

Dido Elizabeth Belle (1761-1804) a oa ur sklavez saoz. He mamm, Maria Belle (pe Bell), a oa ur sklavez afrikan er British West Indies hag he zad a oa Sir John Lindsay, un ofiser er morlu saoz, komandant ar fourgadenn HMS Trent en Antilhez, a gemeras perzh e kemeridigezh La Habana en 1762 hag a voe anvet goude da amiral.
Gant Belle ez eas Lindsay da Vro-Saoz e 1765, ha desavet e voe eno gant hec'h eontr William Murray, Kont Mansfield hag e bried Elizabeth Murray, Kontez Mansfield. Desavet ha skoliet e voe Belle evel ur vaouez en he frankiz, e Kenwood House, gant o nizez, Lady Elizabeth Murray, a oa marvet he mamm.
E-pad tregont vloaz e chomas Belle eno. He zad, Lord Mansfield, a reas e destamant e 1793, a gadarnaas e oa-hi dieub, hag a laoskas un tamm mat a arc'hant ganti.
# Didjob Divungi Di Ndinge

Didjob Divungi Di Ndinge (ganet d'ar 5 a viz Mae 1946) zo ur politikour gabonat, besprezidant Gabon etre 1997 ha 2009.
Goude marv Edith Lucie Bongo, gwreg Omar Bongo, ec'h embannas ar prezidant e tileze e garg e-pad ur mare a-benn adkavout nerzh ha diskuizhañ. Divungi Di Ndinge a gemeras neuze ar brezidantelezh d'ar 6 a viz Mae 2009. Omar Bongo a varvas d'an 8 a viz Even ha Rose Francine Rogombé, prezidantez ar Sened, a voe lakaet d'he zro da brezidantez en etrekarg d'an 10 a viz Even.
g • ka • kePrezidanted Gabon :
* Léon M'ba · Omar Bongo · Didjob Divungi Di Ndinge · Rose Francine Rogombé · Ali Bongo Ondimba
# Dido and Aeneas

Dido and Aeneas zo ur c'hoarigan saoznek savet gant Henry Purcell, libretto gant Nahum Tate (1652-1715). Awenet eo gant karantez ar rouanez Didon, c'hoar Pygmalion, roue Tir, ouzh an Troian Aeneas.
# Grethe

Grethe zo un anv-badez danek ha norgeek, savet diwar an anv Margrethe.

## Tud

* Grethe Fossli (1954-), politikourez norgeat
* Grethe Holmer (1924-2004), aktourez danat
* Grethe Ingmann, kanerez danat, priz an Eurovision e 1963
* Grethe Kausland, kanerez norgeat
* May Grethe Lerum (1965-), romantourez norgeat
* Grethe Rask (1930-1977), mezegez danat e Zaire
* Grethe Sønck (1929-2010), kanerez danat
* Grethe Thordahl (1926-2004), aktourez danat
* Grethe Weiser (1903-1970), aktourez alaman

## Pennadoù kar

* Grete
* Greta
* Gretha