OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hemixos flavala

Hemixos flavala :
| Hemixos flavala, luc'hskeudennet e Thailand. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Genad : | Hemixos |
| Anv skiantel ||
| Hemixos flavala Blyth, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemixos flavala a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pycnonotidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ en Azia ar Gevred hag en Iskevandir India :
* Hemixos flavala bourdellei, Delacour, 1926, e kreisteiz Sina, reter Thailand, hanternoz ha kreiz Laos,
* H. f. davisoni, Hume, 1877, e gevred Myanmar ha mervent Thailand,
* H. f. flavala, Blyth,1845, e reter menezioù Himalaya, biz Bangladesh, gwalarn Myanmar ha kreisteiz Sina,
* H. f. hildebrandi, Hume, 1874, e reter Myanmar ha gwalarn Thailand,
* H. f. remotus, (Deignan, 1957), e kreisteiz Indez-Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Hemixos flavala el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Hemixos flavala e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Hemixos flavala.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hemon

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Hemon zo skrivadur galleg an anv Haimon e mojennoù Hellaz kozh
* Haimon (mab Kreon), priñs eus Thebai, danvez-pried Antigone
* Haimon (mab Pelasgos), tad Thessalos.

## E Breizh
### Tud

* Hemon, breur Hoel Iañ, a savas e niz bastard Yezekael Naoned.
* Roparz Hemon (1900-1978), skrivagner brezhonek.
E galleg e kaver ar stumm Hémon:
* Louis Hémon (1880-1913), skrivagner gallek, oberour Maria Chapdelaine.

### Un oberenn

* Ar Pevar mab Hemon pe ar Pevar Mab Emon, deuet eus an anv gallek Aymon.

## Broioù all

* Aleksandar Hemon (ganet e 1964 en Sarajevo), skrivagner stadunanat.
# Hemiphaga novaeseelandiae

Hemiphaga novaeseelandiae :
| Hemiphaga novaeseelandiae. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Hemiphaga |
| Anv skiantel ||
| Hemiphaga novaeseelandiae (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemiphaga novaeseelandiae a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba novae Seelandiae da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e koadegi Zeland-Nevez ; an isspesad kozh Hemiphaga novaeseelandiae spadicea a veve en enez Norfolk a zo aet da get.

## Liammoù diavaez

* Hemiphaga novaeseelandiae war al lec'hienn BirdLife International.
* Hemiphaga novaeseelandiae war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Hemiphaga novaeseelandiae war al lec'hienn Avibase.
# Hemitriccus

Hemitriccus :
| Hemitriccus nidipendulus, luc'hskeudennet e Brazil. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Hemitriccus Cabanis & Heine, 1860 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phylloscartes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1860 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* Hemitriccus cinnamomeipectus,
* Hemitriccus cohnhafti,
* Hemitriccus diops,
* Hemitriccus flammulatus
** H. f. flammulatus hag olivascens,
* Hemitriccus furcatus,
* Hemitriccus granadensis
** H. g. andinus, caesius, federalis, granadensis, intensus, lehmanni ha pyrrhops,
* Hemitriccus griseipectus
** H. g. griseipectus ha naumburgae,
* Hemitriccus inornatus,
* Hemitriccus iohannis,
* Hemitriccus josephinae,
* Hemitriccus kaempferi,
* Hemitriccus margaritaceiventer
** H. m. auyantepui, breweri, chiribiquetensis, duidae, impiger, margaritaceiventer, rufipes, septentrionalis ha wuchereri,
* Hemitriccus minimus,
* Hemitriccus minor
** H. m. minor, pallens ha snethlageae,
* Hemitriccus mirandae,
* Hemitriccus nidipendulus
** H. n. nidipendulus ha paulistus,
* Hemitriccus obsoletus
** H. o. obsoletus ha zimmeri,
* Hemitriccus orbitatus,
* Hemitriccus rufigularis,
* Hemitriccus spodiops,
* Hemitriccus striaticollis
** H. s. griseiceps ha striaticollis,
* Hemitriccus zosterops
** H. z. flaviviridis ha zosterops.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, un isspesad ha tregon (31) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Hemitriccus (lennet e-barzh d'an 29 a viz Mezheven 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hemispingus

Hemispingus :
| Hemispingus superciliaris, luc'hskeudennnet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Hemispingus Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemispingus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemzek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hemispingus atropileus,
* Hemispingus auricularis,
* Hemispingus calophrys,
* Hemispingus frontalis
** H. f. flavidorsalis, frontalis, hanieli, ignobilis hag iteratus,
* Hemispingus goeringi,
* Hemispingus melanotis
** H. m. berlepschi, castaneicollis ha melanotis,
* Hemispingus ochraceus,
* Hemispingus parodii,
* Hemispingus piurae
** H. p. macrophrys ha piurae,
* Hemispingus reyi,
* Hemispingus rufosuperciliaris,
* Hemispingus superciliaris
** H. s. chrysophrys, insignis, leucogastrus, maculifrons, nigrifrons, superciliaris hag urubambae,
* Hemispingus trifasciatus,
* Hemispingus verticalis,
* Hemispingus xanthophthalmus.
Seitek (17) isspesad en holl : o c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Hemispingus (lennet e-barzh d'ar 15 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hemithraupis

Hemithraupis :
| Hemithraupis flavicollis (ur barez), luc'hskeudennet e Manaus (stad, Amazonas, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Hemithraupis Cabanis, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemithraupis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hemithraupis flavicollis
** H. f. albigularis, aurigularis, centralis, flavicollis, hellmayri, insignis, melanoxantha, obidensis, ornata, peruana ha sororia,
* Hemithraupis guira
** H. g. amazonica, boliviana, fosteri, guira, guirina, huambina, nigrigula ha roraimae,
* Hemithraupis ruficapilla
** H. r. bahiae ha ruficapilla.
Un isspesad warn-ugent (21) en holl : o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Hemithraupis (lennet e-barzh d'an 20 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hemixos

Hemixos :
| Hemixos flavala, luc'hskeudennet e Singapour o tebriñ un hugenn. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Hemixos Blyth, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemixos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
* Hemixos castanonotus
** H. c. canipennis ha castanonotus,
* Hemixos cinereus
** H. c. cinereus ha connectens,
* Hemixos flavala
** H. f. bourdellei, davisoni, flavala, hildebrandi ha remotus.
Nav (9) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Hemixos (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hen

Hen, kozh, zo ur ger hag a gaver e lec'hanvadurezh Breizh ha Kembre.

## Breizh
### Bro-Wened

* Henbont

### Treger

* Hengoad

### Kernev

* Henvoustoer

### Bro-Sant-Maloù

* An Hengleuz

### Bro-Naoned

* Henwinieg

### Bro-Leon

* Henvig

### Bro-Zol

* Henwiel

### Bro-Sant-Brieg

* Henon

### Bro-Roazhon

* Henwig-ar-C'houenon
Anv meur a lec'h eo Le Hindré e Breizh-Uhel, diwar Hendre.
Hervez Albert Deshayes e vije ret gwelout ar wrizienn hen en anv-tiegezh Hingant ivez.

## Kembre

* Hen Bentref‎ (kêriadenn gozh)
* Hendre (trev gozh), anv meur a lec'h
** Hendregadredd
** Hendrerwydd
** Capel Hendre
** Yr Hendre (Mynwy)
* Hendy (ti kozh), anv meur a lec'h
* Heneglwys (iliz kozh)
* Henfenyw (maouez kozh)
* Hengoed (koad kozh)
* Hengwrt (kourt kozh)
* Henllan (lan gozh)
* Henllys (lez kozh), anv meur a lec'h

## Bro-Saoz

* Henffordd, anv kembraek kêr Hereford

## Tud

* Coel Hen, roue brezhon
* Llywarch Hen, barzh brezhon

## Traoù all

Ouzhpenn-se en e gaver e gerioù a denn
-d'an istor
* Henamzer
* Henc'hres
* Henroma
* Hen Ogledd
-d'ar yezhoù
* henvrezhoneg
* henc'hresianeg
# Hurtumpascual

Hurtumpascual zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
# Hussard noir

Hussard noir a oa ul lesanv implijet evit ober anv eus ar skolaerien bublik e-pad an IIIe Republik c'hall goude ma voe votet al lezennoù war ar skol pe "Lezennoù Jules Ferry" ha votet al lezenn war an disparti etre an Iliz hag ar Stad e 1905.

## Orin al lesanv

Lod tud a ya da glask orin al lesanv dre ar ger hungarek « huszár », a oa ur c'horfad marc'hegerien reut ha dibleg krouet er XV$^{vet}$ kantved en Hungaria.
Evit Christian Bouyer e oa bet implijet al lesanv-se gant « Péguy o keñveriañ, gant e spered bugel, al lifre-se (re an "normaliens") ouzh hini marc'hegerien Saumur ». Liv du lifreoù ar re-se a oa bet choazet e-pad ren ar roue Loeiz-Fulup Iañ.
# Huskarl

An Huskarled (norseg húskarlar) a oa gwarded-korf ar rouaned hag an dudjentil skandinavat.
Ar ger a za eus hús (ti) ha karl (den gour, dishual), "Gour an ti". Peurvuiañ an Huskarled e-touesk an Angled-ha-Saozon a veze anvet Hirth ("nerzh an ti") ivez. Diwezhatoc'h e veze graet huskarl eus an holl soudarded a-vicher gopret gant un tiegezh. Ar soudarded all, hag a oa kouerien peurvuiañ, a veze anvet Fyrd, engouestlet dre heg pe paeet evel goprsoudarded. An niver a huskarled a c'halle sevel betek war-dro 2000 soudard en ur rouantelezh.
# Husky Rescue

Husky Rescue a zo ur strollad sonerien eus Helsinki, Finland. Sonerezh ambient-pop a vez graet ganto.

## Istor

Savet e voe ar strollad gant Marko Nyberg hag eñ kroget da sonaozañ gant an anv Husky Rescue ken abred hag e 2002. Lakaet en doa da bal sevel tonioù levezonet gant filmoù, livadurioù ha luc'hskeudennoù. Husky Rescue a zo ivez ur strollad sonerezh ennañ pemp den pa sonont war al leurenn : Marko Nyberg (gitar boud), Reeta-Leena Korhola (kan), Ville Riippa (kenaozerien), Anssi Sopanen (taboulinoù) ha Miika Colliander (gitar). O fladenn Country Falls a voe embannet gant an ti-embann pladennoù Catskills Records e miz Here 2004.

## Pladennoù
### Pladennoù bras

* Country Falls (Catskills, 2004)
* Ghost Is Not Real (Catskills, 2007)
* Other World: Remixes and Rarities (Catskills, 2007)
* Ship Of Light (Catskills, 2010)

### Pladennoù single

* Summertime Cowboy (2004)
* New Light Of Tomorrow (2004)
* Sleep Tight Tiger (2004)
* City Lights (2004)
* My Home Ghost (2006)
* Diamonds In The Sky (2006)
* Nightless Night (2007)
* Caravan (2007)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Husky Rescue
* "New Light of Tomorrow" artist commentary
* Atersadenn, miz Even 2008 Webcuts
# Husum

Husum (distaget [ˈhuːzʊm] en alamaneg ; Hüsem e frizeg) zo ur gêr en hanternoz Alamagn, e Kreis Nordfriesland, e Schleswig-Holstein. Er gêr-se e voe ganet ar skrivagner Theodor Storm, hag a rae anezhi "graue Stadt am Meer“ (kêr louet e-kichen ar mor).
Evel kêrioù all war ribl Mor an Hanternoz he deus bet Husum da c'houzañv meur a wech diwar barradoù tourmant. E 1362 e voe beuzet kêr gant un taol-reverzhi hag a reas kalz a zistruj er vro a-bezh, ar "Grote Mandrenke" anvet ivez "liñvadenn sant Marcellus". Abaoe ez eo Husum ur porzh, pa oa pellik diouzh ribl ar mor a-raok.
Darempredet e vez Husum gant touristed, dre ma'z eo ar porzh da vont da inizi Friz an Hanternoz.

## Monumantoù ha savadurioù

* Ti Theodor Storm (Theodor-Storm-Haus) hag a zo bet graet ur mirdi anezhañ.
* Kastell Husum

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Husum gant ar c'hêrioù-mañ :
| Gentofte (Danmark) Heilbad Heiligenstadt (Alamagn) | Kidderminster (Bro-Saoz) Trzcianka (Polonia) |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Hutia

Hutiaed :
| Capromys pilorides ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Capromyidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An hutiaed eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Capromyidae.
Bevañ a reont en inizi ar mor Karib.

## Genadoù

* Capromys
* Geocapromys
* Mesocapromys
* Mysateles
* Hexolobodon, aet da get
* Isolobodon, aet da get
* Plagiodontia
* Rhizoplagiodontia, aet da get

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hutia Kuba

Hutia Kuba :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Capromyidae |
| Genad : | Capromys |
| Anv skiantel ||
| Capromys pilorides Say, 1822 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hutia Kuba (Capromys pilorides) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Kuba hag en inizi tro-dro. Ar spesad nemetañ eo er genad Capromys.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hutteridi

An Hutteridi a zo ur rummad etno-relijiel skourr eus an advadezouriezh a gav e wriziennoù en Adreizhadur Krenn ar XVIvet kantved evel an Amished hag ar Vennonidi. Abaoe marv o diazezer Jakob Hutter e 1536 o deus renket e-pad kantvedoù mont a vro da vro abalamour d'o c'hredennoù (lakaat boutin ar madoù ha peoc'hgarouriezh krenn peurgetket). Ne oa tost hini anezho ebet ken war-dro fin an XVIIIvet ha deroù an XIXvet kantved met kavet o deus un annez nevez en Amerika an Norzh. Abaoe ouzhpenn 125 bloaz eo kresket o niver eus 400 d'un 42.000 bennak. Bevañ a ra an darn vrasañ anezho hirie e kornôg Kanada hag e norzh Plaenennoù Bras ar Stadoù-Unanet.
# Francesco Albani

Francesco Albani a oa ul livour italian barok eus ar XVIIvet kantved, ganet e Bologna e 1578, ha marvet eno ivez e 1660.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## E vuhez

Ganet e oa Bologna, e ti ur marc'hadour seiz. Deskiñ ar vicher a eure en e gêr c'henidik, gant ar Flamank Denijs Calvaert, ha goude-se mont da Roma. Eno e studias e ti Carracci hag e labouras e stal Andrea del Verrocchio. Ur c'hevezer da Domenichino ha Guido Reni e teuas da vezañ.
A-hervez e timezas d'ur gaer a wreg ha daouzek bugel en doe diganti, kaer pe gaeroc'h an holl anezho. Setu ma oant patromoù eus ar c'hentañ, ha marc'had-mat, dezhañ.
Kelenner eo bet da Giovanni Maria Galli da Bibiena ha Girolamo Bonini

## Doare da livañ

Klasel ha skañv eo e zoare da livañ, gantañ e vez nimfezed hag aelezigoù noazh e-leizh (putti), o vousc'hoarzhin e-kreiz ur vro gaer, e taolennoù o deus levezonet betek livourien an XVIII$^{vet}$ kantved.

## Oberennoù

Ar re wellañ eo :
* Karantezioù Gwener hag Adonis, engravet gant Audran ;
* Kibelladenn ha trec'h Gwener ;
* Ar Peder Elfenn ;
* Europa war an tarv.

#### Oberennoù all

* Jezuz hag ar Samaritanez e-tal ar feunteun
* Salmacis a bok da Hermafrodit
* An nimfenn Salmacis a wel Hermafrofit
* Dañs ar Gupidoned
* Skrapidigezh Europa
* Gwener o kouronkañ
* Mari-Madalen o penediñ
* Gwener e govel Vulkan
* Akteon troet en karv (1625-1630), Gemäldegalerie, Dresden
* Gwener ha nimfezed hag amourigoù en-dro dezhi., Mirdi ar Prado, Madrid
* Annonciation, Mirdi ar Peniti, Sant-Petersbourg
* An Tiegezh Santel (1630-1635), Galeria Palatina, Palez Pitti, Firenze
* Badeziant Jezuz
* Danse des amours, Pinacoteca di Brera, Milano
* Nevezamzer, Hañv', Diskar-amzer, Goañv, Gwener o kouronkañ (~1618), Galleria Borghese, Roma
* Diskuizh Gwener ha Vulkan (1621-1633), Mirdi al Louvre, Pariz

## Levrlennadur

* A. Bolognini Amorini, Vita del celebre pittore Francesco Albani, Bologna (1837)
# Francesco Borgia

Francesco Borgia, pe Francisco de Borja y Aragón, anavezet ivez evel San Francisco de Borja (Gandía, Valencia, 1510-1572 Roma), a voe ur beleg jezuist, anvet da IIIde Jeneral ar Jezuisted, ha lakaet da sant. Ouzhpenn e oa anezhañ IVvet dug Gandía, Iañ markiz Lombay, Grande de España, ha Besroue Katalonia.
Mab e oa da Juan de Borja y Enríquez de Luna, IIIde dug Gandía, ha da Juana de Aragón y Gurrea, ur vastardez da Alonso de Aragón, besroue Aragón, bastard da Fernando II Aragon hag Ana de Gurrea, beskontez Evol. A-berzh e dad e oa niz d'ar pab Alesant VI.

## Pennadoù kar

* Borgia
* Borja
# Francesco Cossiga

Francesco Cossiga (Sassari, 26 a viz Gouere 1928 – Roma, 17 a viz Eost 2010) a oa ur politikour italian, gwiraour ha kelenner. Eizhvet prezidant Republik Italia e voe, etre 1985 ha 1992. Senedour e voe goude-se.
Eus ar gostezenn Democrazia Cristiana e oa, met tomm e oa ivez ouzh emsav broadel Sardigna.

## Notennoù

* ↑ Er Sened en doa roet harp d'ur raktres lezenn evit emrenerezh Sardigna e 2006, DDL Costituzionale n. 352

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Pajenn diwar-benn F. Cossiga e lec'hienn Sened Italia
# Francesco Farnese

Francesco Farnese (Parma, 1678 – Piacenza, 1727), a voe seizhvet dug Parma, war-lerc'h e dad Ranuccio II Farnese adalek 1694. Ur politikour ampart e voe, hag un ober a bouez en doe en Europa e amzer.

## E vuhez

Mab e oa da Ranuccio II Farnese (1630 – 1694) ha da Maria d'Este. Dug Parma ha Pacienza e voe goude marv e dad, e miz Kerzu 1694, pa ne oa nemet 16 vloaz. Abaf ha gak e oa, hogen lemm e spered ha politikour ampart.
E 1693 e varvas e vreur henañ Odoardo II Farnese hag a oa da ren war-lerc'h o zad. Neuze e ouias e rankje ober war-dro an dugelezh. Ha bloaz goude, e 1694, e varvas an dug kozh. Ha setu Francesco lakaet da zug.
Bloaz goude, e miz Kerzu 1695, e timezas da Dorothea Sophie von der Pfalz, pe Dorothea Sophie von Neuburg (1670-1748), intañvez e vreur henañ, Odoardo II Farnese (Colorno, 1666-1693), da virout outi a gaout hec'h argouroù en-dro. Eizh vloazh koshoc'h egetañ e oa-hi. Bugel ebet n'o doe.
Fall e oa an traoù gant arc'hant ar stad abalamour da heuliadoù feurioù-emglev Torino ha Vigevano, e 1696, rak ret e oa derc'hel armeoù alaman e kreñvlec'hioù ar vro. Ken fall e oa yalc'h an dugelezh ma tivizas krennañ war an dispignoù: kaset e voe kuit an darn vrasañ eus ar servijourien, sonerien, furlukined, korred, hag echuet e voe gant an abadennoù, festoù ha banvezioù a oa niverus el lez en amzer e dad Ranuccio II.

## Brezel Hêrezh Spagn

Mervel a reas roue Spagn, Carlos II, en 1700, hag eñ divugel. Bec'h a savas diwar-ben piv a renje en e c'houde. Emgannoù a voe en Italia etre an div gostezenn. Dont a reas Francesco a-benn da virout ouzh an armeoù estren da zont en e zugelezh, a oa dindan ar pab.

## War e lerc'h

E vreur Antonio Farnese a renas war e lerc'h a voe divugel ivez. Hag echuet e voe gant an Tiegezh Farnese e dugelezh Modena. E 1731 e voe roet ar gurunenn d'un niz dezho, mab henañ rouanez Spagn, Don Carlos.

## Levrlennadur

* Giovanni Drei, I Farnese grandezza e decadenza di una dinastia italiana, La Libreria dello Stato, Roma, 1954.
* Emilio Nasalli Rocca, I Farnese. De l'Oglio, 1969.
# Francesca da Rimini (oberennoù)

Francesca da Rimini, a oa anv ur briñsez italian, kanet gant Dante Alighieri ha hini meur a oberenn.

## Lennegezh

* Francesca da Rimini, pezh-c'hoari gant Gabriele D'Annunzio (1902) .

## Sonerezh

* Francesca da Rimini, sumfonienn gant Piotr Ilitch Tchaikovski (1876) ;
* Francesca da Rimini, c'hoarigan gant Sergueï Vassilievitch Rachmaninov (1900) ;
* Francesca da Rimini, c'hoarigan gant Riccardo Zandonai (1914) ;
* Francesca da Rimini, barrez gant Boris Assafiev (1943).
# Francesco

Francesco zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred, diwar anv ar sant Francesco di Assisi, Frañsez Asiz (1182-1226). Francesca eo ar furm venel anezhañ.

## Adstummoù italianek

Fran, Franceschino, Franco, Cesco, Cisco, Cecco, Cecchino, Ceccardo, Checco, Chicchino, Chicco, Chino, Ciccillo, Ciccio, Cino.

## E yezhoù all

Troet eo bet an anv en holl yezhoù Europa, gwelout ar pennad Frañsez.

## Tud

Un toullad tud brudet zo bet a-hed an istor, en Italia dreist-holl, en anv Francesco.

### Rouaned ha priñsed

* Francesco Iañ, anv meur a zen
* Francesco II, anv meur a zen
* Francesco an Div Sikilia, anv daou roue eus an Div Sikilia
* Francesco d'Este, anv meur a zen
* Francesco Gonzaga, anv meur a zen
* Francesco de' Medici, anv meur a zen
* Francesco Sforza, anv meur a zen

### XIIvet kantved-XVvet kantved

* Giovanni di Bernadone, brudetoc'h evel Francesco di Assisi, e anv sant, pe Frañsez Asiz (1181-1226), a voe ar c'hentañ den anvet Francesco; diwar al lesanv-se eo e teu an anv-badez italianek.
* Francesco Iañ Ordelaffi (1300–1332), condottiero ha kentañ den brudet anavezet war-lerc'h ar sant.
* Francesco Petrarca ( 1304 – 1374), barzh.
* Francesco di Giorgio Martini (1439-1501), livour hag ijinour

### XVIvet kantved

* Francesco Berni (1497 - 1536) barzh toskan
* Francesco Primaticcio (1504 – 1570) livour
* Francesco Iañ de' Medici (1541-1587)

### XVIIvet kantved-XXvet kantved

* Francesco Albani, livour italian (1578-1660).
* Francesco Furini, livour italian
* Francesco Hayez (1791 -1882), livour
* Francesco Rossi, filmaozer
* Francesco Moser, marc'hhouarner

## Pennadoù kar

* Frañsez ha Frañseza, an anvioù brezhonek deveret,
* François ha Françoise, an anvioù gallek deveret,
* Francisco, an anv spagnolek deveret.
* Franz, an anv alamanek deveret
# Francesco Colonna

Francesco Colonna (1433 pe 1434-1527) a oa ur manac'h dominikan italian ha skrivagner latin, oberour "Hypnerotomachia Poliphili", e anv evel akrostichenn er skrid.
# Francesco Furini

Francesco Furini (war-dro 1600 (pe 1603) – 1646) a oa ul livour italian, eus Firenze.

## E oberennoù

* Cefalo ed Aurora (circa 1624, Museo de Arte, Ponce)
* La Pittura e la Poesia (1626, Firenze, Galleria Palatina)
* Ila e le ninfe, (un tamm a-raok 1633, Galleria Furini, Firenze)
* Fede, (1638, Palazzo Pitti)
* Sant Yann an Avielour, (1630, Musée des Beaux-Arts, Lyon)
* La nascita di Rachele, (Alte Pinakothek, München)
* Giuditta e Oloferne, (1636, Galleria Nazionale d'Arte Antica, Roma)
* Lot hag e verc'hed, (goude 1634, Museo del Prado, Madrid)
* Andromeda, (Mirdi ar Peniti Sant Petersbourg)
* Andromeda, (Mirdi Broadel, Budapest, Hungaria)
* Crocifisso tra due angeli, con la Maddalena, San Bartolomeo e San Giovanni Battista, (Chiesa di San Bartolomeo, Todiano)
* Maddalena penitente
* Affreschi, Salone, Palazzo Pitti (1639-42, Museo degli Argenti)
* An Teir Fulenn, Mirdi ar Peniti
* Sant Sebastian (Palez Schleissheim)

## Taolennoù

* Lot hag e verc'hed Francesco Furini 1630-1640 Mirdi ar Prado, Madrid, Spagn
* Giges e kombod-gwele ar roue Kandaules Museo Castagnino, Rosario, Arc'hantina.
# Francesco Ferrante d'Ávalos

Fernando Francesco d'Ávalos pe Ferrante Francesco d'Ávalos, pe Francisco Fernando de Ávalos e spagnoleg (1489 – 1525) a oa 5vet markiz Pescara, ha condottiero italian a orin spagnol, a vrezelias e Brezelioù Italia.
Prizoniet e voe gant ar C'hallaoued en emgann Ravenna en 1512.
Dimeziñ a reas da Vittoria Colonna.
Gloazet e voe en emgann Pavia (1525), ma voe prizoniet ar roue gall, ha mervel a reas prestik goude.