OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# L'ancien Vers breton

L'ancien Vers breton zo ul levr gallek, pajennadoù brezhonek ennañ, savet gant Emile Ernault diwar-benn ar gwerzaouerezh brezhonek er Grennammzer, hag embannet e 1912.

## Al levr

Niverennet eo pajennoù ar skrid (nemet ar bajenn 5) adalek 6 betek 77.

### Taolenn al levr

    I - Les éléments du vers breton, ma z'eo kinniget an div glotenn : ar glotenn-dibenn hag ar glotenn diabarzh
    II - La séparation des vers
    III - Vers sans césure fixe
    IV - Les vers à césure fixe
   * Er rann-mañ e lenner un displegadur eus ar skrid gallek La chanson des chênes (ur varzhoneg gant Anatole Le braz, tennet eus e zastumad La Chanson de la Bretagne), un droidigezh krennvrezhonek, unan e brezhoneg Leon hag unan e brezhoneg Gwened.
    V - Quelques vers suivant les deux systèmes : trois formes bretonnes de La chanson des chênes
    VI - Deux autres poésies : L'Elégie de Gray ; À la mémoire de Marguerite Philippe
   * E gwirionez ez eo teir zroidigezh vrezhonek eus klemmgan ar barzh saoz Thomas Gray (1716-1771) a zo e lodenn gentañ ar rann-mañ : unan e krennvrezhoneg (adal ar bajenn 50 betek 62), e gwerzennoù ; unan e galleg (adal ar bajenn 51 betek 63) ; unan e brezhoneg a-vremañ (adal ar bajenn 64), e gwerzennoù.
   * En eil lodenn e kaver ur varzhoneg vrezhonek, troet e galleg : Kanerez koz Pluned, gouestlet da Varc'harid Fulup ; daouzeksilabennek eo ar gwerzennoù, strollet teir-ha-teir. Setu amañ an teir linenn gentañ anezhi :
       Dirag ar volz kaer-mañ kizellet en eñvor
       Da Varc'harid Fulup, pen-kanerez Arvor
       E tassono ive ma zelenn 'n hec'h enor.
# L'aubade

L'aubade zo un daolenn livet gant Pablo Picasso e 1942, anezhi un eoullivadur war lien, cm 195 x 265, ha miret er Centre Pompidou e Pariz. Chom a ra al lagad da heuliañ al linennoù da glask gouzout petra eo ar stummoù. A-benn ar fin e weler div vaouez, an eil en he gourvez war ur bank eben en he c'hoazez o terc'hel ur vandolinenn.

## Liammoù diavaez

* (en) Amañ e c'haller gwelet an daolenn
# L'infinitamente piccolo

L'infinitamente piccolo zo un albom gant ar c'haner italian Angelo Branduardi e 2000. Gouestlet eo da vuhez ar sant katolik Francesco d'Assisi da geñver ar Giubileo.

## Kanaouennoù

Savet eo komzoù an holl ganaouennoù gant Luisa Zappa, pried ar c'haner, diwar danvez a denn da vuhez ar sant.
* Il cantico delle creature - 3:35
* Il sultano di Babilonia e la prostituta (kanet Franco Battiato) - 5:25
* Il lupo di Gubbio - 3:58 -Diwar-benn mojenn bleiz Gubbio.
* Audite poverelle (gant Nuova Compagnia di Canto Popolare) - 3:06
* Divina Commedia, Paradiso, Canto XI - 4:42
* Il trattato dei miracoli - 4:02
* Nelle paludi di Venezia Francesco si fermò per pregare e tutto tacque (gant Madredeus) - 3:49
* La regola - 3:30
* La predica della perfetta letizia - 4:33
* La morte di Francesco (gant I Muvrini) - 5:35
* Salmo (renet gant Ennio Morricone) - 3:14

## Pennad kar

* Pladennoù Angelo Branduardi
# L'Ultima Cena (Crespi)

L'Ultima Cena zo un daolenn gant Daniele Crespi, a weler er Pinacoteca di Brera e Milano.
# L'Ordonnance

L'Ordonnance zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1887.

## Istor

Kentañ ma voe embannet a voe d'an 31 a viz Mae 1887 er pemdezieg Gil Blas.
E 1889 e voe adembannet en dastumad La Main gauche.

## An danevell

Bet eo ar c'horonal en obidoù e wreg yaouank.

## Pennad kar

* Danevelloù Guy de Maupassant

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# L'Ultima Cena (Leonardo)

Il Cenacolo, pe Ultima cena, a vez lavaret en italianeg eus taolenn Ar Goan Diwezhañ gant Leonardo da Vinci

## Pennadoù kar

* Koan Diwezhañ
* Ultima Cena
# Longvilliers (Pas-de-Calais)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Longvilliers |
| Skoed | |
| Lec'hiadur e Kanton Étaples hag en Arondisamant Montreuil-sur-Mer | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Mer et Terres d'Opale |
| Kanton | Étaples |
| Kod INSEE | 62527 |
| Kod post | 62630 |
| Maer | Yves Martel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,99 km² |
| Led | 50° 34' 00" Norzh |
| Hed | 01° 36' 52" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 19 m |
| Uhelder brasañ | 120 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 229 (2007) |
| Stankter | 20 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Lec'hienn ar gumun |
Longvilliers (Longvillers betek 1997) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Longuenesse

Kumunioù Frañs :
| Anv | Longuenesse |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Saint-Omer |
| Kanton | Saint-Omer-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 62525 |
| Kod post | 62219 |
| Maer | Jean-Marie Barbier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,4 km² |
| Led | 50° 44' 11" Norzh |
| Hed | 02° 14' 18" Reter |
| Uhelder kreiz | 75 m |
| Uhelder bihanañ | 3 m |
| Uhelder brasañ | 79 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 12 518 (1999) |
| Stankter | 1 490 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | ville-longuenesse |
Longuenesse a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Quentin, XIX$^{vet}$ kantved.
* Feunteun Saint-Quentin
* Dismantroù ur peniti bet savet e 1298.

### Bered ar C'hommonwealth: Longuenesse (Saint-Omer) Souvenir Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Afrika ar Su | 24 |
| Aostralia | 155 |
| Alamagn | 187 |
| Frañs | 10 |
| Indez | 6 |
| Kanada | 150 |
| Rouantelezh-Unanet | 2 486 |
| Zeland-Nevez | 53 |
| Hollad | 3 096 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Pennkarter al luioù eus ar Rouantelezh-Unanet er c'hevandir e oa Saint-Omer adalek miz Here 1914 betek miz Meurzh 1916. Meur a ospital hag a Clearing-Station a oa diazezet e Saint-Omer. Taget e voe ar gêr gant an aerlu alaman e mizioù Du 1917 ha Mae 1918, pezh a lazhas kalz a dud. Pemp soudard bet barnet da varv ha fuzuilhet a zo douaret er vered: pevar anezhe, unan eus Kanada ha tri eus ar Rouantelezh-Unanet evit bout dizetet, an hini all, eus ar Rouantelezh-Unanet, evit bout nac'het sentiñ .

## Dave ha notennoù

* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ EBSSA
# Longvilliers

Longvilliers zo anv meur a lec'h :
* Longvilliers (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Longvilliers (Yvelines), kumun en departamant Yvelines

## Gwelet ivez

* Longvillers
# Longueville

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Longueville zo anv meur a lec'h ha meur a zen.

## Lec'hioù

* Longueville (Calvados), kumun en departamant Calvados)
* Longueville (Manche), kumun en departamant Manche
* Longueville (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Longueville (Seine-et-Marne), kumun en departamant Seine-et-Marne
* Longueville-sur-Aube, kumun en departamant Aube
* Longueville-sur-Scie, kumun en departamant Seine-Maritime
* La Chapelle-Longueville, kumun en departamant Eure
* Kontelezh Longueville, aet da zugelezh diwezhatoc'h
* Longueville (New South Wales), en Aostralia

## Tud

* Charles Longueville (1829-goude 1882), livour hag ofiser a vor gall
* Michel Longueville, (1946-), c'hoarier basket-ball gall
# Longueville (Pas-de-Calais)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Longueville |
| Skoed | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de la Faïence de Desvres |
| Kanton | Desvres |
| Kod INSEE | 62526 |
| Kod post | 62142 |
| Maer | André Baheux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,49 km² |
| Led | 50° 43' 58" Norzh |
| Hed | 01° 52' 53" Reter |
| Uhelder kreiz | 111 m |
| Uhelder bihanañ | 59 m |
| Uhelder brasañ | 200 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 140 (2007) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Longueville a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lezireg tri biz

Lezireg tri biz :
| Ul lezireg tri biz plouzet Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Xenarthra |
| Urzhad : | Pilosa |
| Kerentiad : | Bradypodidae |
| Genad : | Bradypus |
| Anv skiantel ||
| Bradypus tridactylus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al lezireg tri biz (Bradypus tridactylus) a zo ur bronneg hag a vev en Amerika ar Su.
# Leztad

Gwaz nevez ar vamm eo al leztad, war-lerc'h marv an tad , Pa addimez un intañvez e teu he fried nevez da vezañ leztad he bugale. Er gevredigezh kozh en doa galloud un tad war bugale e wreg.
Hiriv an deiz, en ur gevredigezh ma'z eo boutin an torr-dimeziñ, e c'hall ur wreg addimeziñ, ha bev he gwaz kentañ, tad he bugale. Hogen gwir ebet n'en deus al leztad war bugale e wreg.

## Brud vad, brud fall

Brud vat en doa leztad gwechall, brokus ha sikourus ouzh e lezvibien ha lezverc'hed .
E gwirionez e oa kentoc'h divrud a-walc'h, dre ma ne oa ket ken niverus al leztadoù hag al lezvammoù: dre ma varve stank ar gwragez yaouank er gwentloù, e oa stankoc'h an intañvien eget an intañvezed, hag ar wazed eo o deveze tro da addimeziñ. Marventez ar merc'hed an hini a oa kaoz da se eta.
Kement-se avat a veze kemmet da vareoù ar brezelioù bras, re Napoleon da gentañ, ar brezelioù bed war-lerc'h, pa veze falc'het buan remziadoù gwazed.
N'eo ket heñvel er gevredigezh a hiriv, addimeziñ kement ha kement a ra gwazed ha gwragez, hag echu eo ar bezelioù bras evel re an XXvet kantved. Ma'z eo deuet skeudenn al leztad drouk da gemer lec'h skeudenn al lezvamm drouk er gevredigezh a vremañ, ha brudet e vez torfedoù al leztadoù o devez gwallet bugale o gwreg dre ar c'hazetennoù hag ar skinwel evel ma veze brudet torfedoù al lezvammoù er c'hontadennoù kozh.

## Kennlavar

* Krennlavar portugalek: "Deus é pai, não é padrasto" (Doue zo tad, leztad n'eo ket).</ref>
* tad • mamm • gwaz • gwreg • pried • ozhac'h • breur • c'hoar •
* mab • merc'h • emzivad • emzivadez • minor • minorez • dalif • dalifez • pennhêr • pennhêrez •
* tad-kozh • mamm-gozh • mab-bihan • douaren • merc'h-vihan • tad-kuñv • mamm-guñv •
* eontr • moereb • kenderv • keniterv • ni • niz • nizez •
* tad-kaer • mamm-gaer • mab-kaer • deuñv • merc'h-kaer • breur-kaer • c'hoar-gaer•
•tadeg • mammeg • mabeg • merc'heg • breureg • c'hoareg
* leztad • lezvamm • lezvab • lezverc'h • lezvreur • lezc'hoar •
Gwelout ivez : • kar - kerentiezh - tud • eured - dimeziñ - priedelezh - bugel - intañv
* ↑ A Parentalidade em Contexto de Recomposição Familiar: O Caso do Padrasto. Instituto de Ciências Sociais da Universidade de Lisboa, 2011. Pág. 277
# Lezuza

Lezuza zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Lezvab

Al lezvab eo mab un intañv pe un intañvez addimezet, eus savboent e bried pe he fried nevez.

## Lezvibien brudet

* Hippolytos, mab Theseüs, karet gant e lezvamm Faidra, hervez ar vojenn gozh ha pezh-c'hoari Jean Racine.
* Ugo d'Este , a garas he lezvamm Parisina Malatesta, hag an daou a voe dibennet e 1425.
* Hamlet, lezvab Claudius, e pezh Shakespeare.
# Lezverc'h

Merc'h ur wreg addimezet, bet e-kerzh un dimeziñ kent, a zo lezverc'h d'he gwaz nevez, ha merc'h ur gwaz addimezet, bet e-kerzh un dimeziñ kent, a zo lezverc'h d'e wreg nevez.

## Lezverc'hed el lennegezh

* Luduennig, e kontadennoù Charles Perrault hag ar vreudeur Grimm;
* Gwennerc'h, e kontadenn ar vreudeur Grimm;
* Dolores, lezverc'h Humbert Humbert er romant Lolita, gant Vladimir Nabokov.
# Leziregezh

An diegi, pe leziregezh (diwar ar ger lezir, eus ar ger gallek loisir), pe lizidanted, a zo unan eus ar seizh pec'hed kapital hervez an Iliz katolik, eo perzh an hini a nac'h labourat hag ober an traoù ret evit bevañ.
Belfegor eo droukspered al leziregezh.

## Meuleudi d'al leziregezh

Meulet eo bet al leziregezh gant oberourien zo, ha stourmet eviti.

## Gerioù kar dre ar ster

* Techet e vezer hiriv da zroukveskañ leziregezh ha gorregezh, daou dra disheñvel koulskoude.
* Arouaregezh

## Kaozioù

* « Leziregezh: ar boaz da ziskuizhañ a-raok bezañ skuizh. » Jules Renard.
* « (Sant Frañsez Asiz) ne oa ket evit gouzañv an dud lezirek a zo heñvel ouzh ar preñved-se ne [na] reont netra hag a vev diwar c'hwezenn o nesañ. » Buhez ar Sent, 1912, p. 686.

## Levrioù
### E saozneg

* The Right To Be Lazy (1883) (ISBN 1-892355-03-5) (Paul Lafargue, troet diwar ar galleg gant Len Bracken)
* Jerome K. Jerome, Idle Thoughts of an Idle Fellow (1886)
* Bertrand Russell: In Praise of Idleness - And Other Essays, 1935, (ISBN 0-415-32506-4)
* Carl Honore: In Praise of Slowness, 2005, (ISBN 0-06-075051-0)
* Corinne Maier :
       • Hello Laziness! - Why Hard Work Doesn't Pay, 2005, (ISBN 0-7528-7186-2)
       • Bonjour Laziness! - How to Work as Little as Possible (Just Like the French), 2005, (ISBN 0-375-42373-7). Penaos labourat an nebeutañ ar gwellañ evel ar C'hallaoued, hervez an oberourez.

### E galleg

* Paul Lafargue, Le Droit à la paresse (1881). Skrid orin al levr saoznek meneget amañ a-uc'h.
* Jerome K. Jerome, Pensées paresseuses d'un paresseux, Paris, Arléa, 1996. Troidigezh diwar ar saozneg eus al levr meneget amañ a-uc'h.
* Clément Pansaers, L'Apologie de la paresse, Paris, Allia, 1996.
* Kazimir Malévitch, La Paresse comme vérité effective de l'Homme, Paris, Allia, 1997.
* Samuel Johnson, Le Paresseux, Paris, Allia, 2000.
* Corinne Maier, Bonjour paresse - De l'art et la nécessité d'en faire le moins possible en entreprise, 2004, (ISBN 2-84186-231-3)
* Denis de Casabianca, Pourquoi paresser, Lyon, Aléas, 2007 (https://web.archive.org/web/20070909010343/http://www.aleas.fr/).
# Lezo

Lezo zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Kumunioù amezek

* Pasaia, en hanternoz
* Hondarribia, er biz
* Irun, er reter
* Oiartzun, er c'hreisteiz
# Lezvamm

Al lezvamm eo gwreg an tad intañv, en ur gevredigezh ma ne oa ket a dorr-dimeziñ, pe an hini he deus kemeret lec'h ar vamm, hervez savboent ur bugel.
N'eo ket heñvel ouzh ar vamm-gaer eta.

## Istor

Gwechall e teue ur plac'h da lezvamm en un ti pa zimeze gant un intañv. Abaoe m'az eo aotreet an dizimeziñ e teu ar plac'h da lezvamm pa zimez d'ur paotr a zo tad dija.

## Al lezvamm drouk

E mojennoù kozh Hellaz, hini Ino da skouer, evel e kontadennoù ar Grennamzer, pe e gwerzioù Breizh, e vez diskouezet al lezvamm evel ur vaouez drouk, o klask kaout an dizober eus bugale kentañ he fried, pe oc'h ober vil dezho.
En un doare all e weler al lezvamm oc'h orgediñ ouzh he lezvab, evel e mojenn Faedra, pe en istor Parisina Malatesta.
E lec'h al lezvamm drouk e weler hiriv skeudenn al leztad drouk o kemer he lec'h, abalamour d'ar c'hemmoù er gevredigezh.

## Oberennoù ma'z eus kaoz enne eus ul lezvamm

* Kontadennnoù evel Ar Goantenn e Koad ar C'housk, Luduennig, Gwennerc'h.
* Phèdre, trajedienn ar skrivagner gall Jean Racine, diwar mojenn Hellaz kozh
* Er werz Erwanig al Lintier, e Gwerziou Breiz-Izel, ez eus kaoz eus ul lezvamm treitour.

## Liamm diavaez

* Salomon Reinach, Le gendre et la belle-mère, L'Anthropologie (1911).
* tad • mamm • gwaz • gwreg • pried • ozhac'h • breur • c'hoar •
* mab • merc'h • emzivad • emzivadez • minor • minorez • dalif • dalifez • pennhêr • pennhêrez •
* tad-kozh • mamm-gozh • mab-bihan • douaren • merc'h-vihan • tad-kuñv • mamm-guñv •
* eontr • moereb • kenderv • keniterv • ni • niz • nizez •
* tad-kaer • mamm-gaer • mab-kaer • deuñv • merc'h-kaer • breur-kaer • c'hoar-gaer•
•tadeg • mammeg • mabeg • merc'heg • breureg • c'hoareg
* leztad • lezvamm • lezvab • lezverc'h • lezvreur • lezc'hoar •
Gwelout ivez : • kar - kerentiezh - tud • eured - dimeziñ - priedelezh - bugel - intañv
# Lezvreur

Lezvreur pe hantervreur un den eo an hini en deus pe an hevelep tad pe an hevelep mamm hepken.

## Gwarizi

Kaoz eus gwarizi a vez er mojennoù pa vez anv eus lezvreur pe lezc'hoar. Peurvuiañ e weler ar vamm nevez o klask diberc'henniñ ar mab henañ evit he mab.

## Lezvreudeur

* C'hrisippos, lezvreur henañ Tiestes hag Atreüs,lazhet ganto
* Hoel Iañ ha Drogon, en Xvet kantved e Breizh.
# Lezzeno

Lezzeno zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Laura Margherita Mazzarini

Laura Margherita Mazzarini (1608 - 1685) a oa merc'h da Pierre Mazzarini ha d'Ortensia Buffalini, ha c'hoar e oa d'ar c'hardinalJules Mazarin.

## Bugale

Dimeziñ a eure d'ar c'hont Geronimo Martinozzi (ganet e 1610) ha div verc'h o doe:
* Laura (Fano, 27 Mae1639 – Roma, 19 Gouhere 1687);
* Anna Maria (Roma, 1637 – Pariz, 4 C'hwevrer 1672).
# Laura Martinozzi

Laura Martinozzi (war-dro 1635/1640 - 1687) a oa unan eus nizezed ar c'hardinal Jules Mazarin (a veze lesanvet les Mazarinettes) hag a voe dimezet da zug Modena.

## He buhez

Merc'h e oa da Girolamo Martinozzi ha da Laura Margherita Mazzarini (1608 – 1685), c'hoar da Jules Mazarin.

### Dimeziñ ha bugale

E 1656 e timezas da Alfonso IV d'Este, a vo an dug Alfonso IV Modena (1658-1662).
Daou vugel o doe:
* Maria Beatrice (1658-1718), a zimezas en 1673 da Briñs York, a deuio da vout ar roue saoz Jakez II
* ur mab Francesco II d'Este (1660-1694), a voe dug Modena war-lerc'h e dad, hag a varvas divugel. E eontr kardinal, Rinaldo d'Este, pe Rinaldo III Modena, a voe dug war e lerc'h.

## Ren

Kendugez e voe da c'hortoz an oad d'he mab da ren, etre 1662 ha 1678. Mervel a reas en ur gouent e Roma en 1687.
# Laura Prepon

Laura H. Prepon ganet d'ar 7 a viz Meurzh 1980 zo un aktourez eus Stadoù-Unanet Amerika, tomm ouzh ar skiantoniezh.

## Filmoù

| Bloavezh | Titl | Roll | Notennoù |
| 2001 | Southlander | Seven Equals Five | |
| 2002 | Slackers | Reanna Cass | |
| 2004 | Lightning Bug | Angevin Duvet | Produerezh a-eil ivez |
| 2004 | The Pornographer: A Love Story | | |
| 2006 | Karla | Karla Homolka | |
| 2006 | Come Early Morning | Kim | |
| 2007 | Once Upon a Time | The Witch | Film berr |
| 2007 | The Chosen One | Rachel Cruz (mouezh) | |
| 2012 | Lay the Favorite | Holly | |
| 2012 | The Kitchen | Jennifer | |
| 2016 | The Girl on the Train | Cathy | |
| 2017 | The Hero | Charlotte Dylan | |

## Liammoù diavaez

* Laura Prepon - IMDb
* Instagram Laura Prepon

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ The Pornographer: A Love Story (2 a viz Mae 2004).
# Laura Smet

Laura Smet, ganet d'ar 15 a viz Du 1983 e Neuilly-sur-Seine, zo un aktourez ha kanerez c'hallek, merc'h da Nathalie Baye ha Johnny Hallyday. Hanterc'hoar David Halliday, Jade Smet ha Joy Smet eo. Eddy Mitchell ha Dominique Besnehard eo he faeroned.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Laura de' Dianti

Laura Dianti, pe Laura de'Dianti, anavezet ivez evel Eustochia, ganet war-dro 1480, marvet e 1573, a oa serc'h da Alfonso Iañ d'Este (1476-1534), dug Ferrara, ha marteze e drede pried goude marv an eil, Lucrezia Borgia. Merc'h e oa da Francesco Boccacci Dianti. Anaout a reer anv ur breur dezhi, Bartolomeo, ha gouzout a reer he devoa ur c'hoar leanez e kouent Sant' Agostino e Ferrara.
Goude marv an dugez Lucrezia Borgia, e 1519, e teuas Laura da vout serc'h an dug Alfonso Iañ d'Este : krediñ a reer e krogas o darempred a-raok Here 1524, pa voe roet dezhi douaroù en dugelezh ha savet dezhi ur palez anvet «palazzina della Rosa» ma lavarer ez ae an dug d'he c'haout dre un nor guzh.
Goude marv Alfonso e reas Laura Dianti war-dro he daou vab, a voe desket gant al lenneien Giambattista Giraldi Cinzio ha Pellegrino Morato. Ober a reas ivez war-dro he douar hag he lez ma tegemere tud evel Vincenzo Brusantini, Luigi Grotto, Battista Guarini, Alberto Lollio, hag arzourien evel Tommaso da Carpi, Camillo Filippi hag e vab Bastianino.

## He bugale

Daou vab he doe gant Alfonso:
* Alfonso d'Este, markiz Montecchio (1527-1587);
* Alfonsino d'Este (1530-1547).
Anavezet e voent gant o zad en e destamant savet e 1533, daou viz a-raok e varv. Hec'h anv-hi n'eo ket meneget met pemp deiz a-raok mervel e legadas dezhi ha d'he mibien an Delizia del Verginese, a oa da vezañ roet d'e vab Ercole.

## Notennoù

* ↑ http://www.castelloestense.it/ita/castello/storia/personaggi.html
* ↑ https://web.archive.org/web/20081007035300/http://www.portoinrete.com/la_citta/storia/verginese.php

## Levrlennadur

* Giulio Righini, Due donne nel destino di Casa d’Este: Marchesella degli Adelardi, Laura Dianti, Ferrara, Dep. Prov. Ferrarese di Storia Patria 1964

## Pennadoù kar

* Delizia del Verginese
* Dugelezh Ferrara
* Dugelezh Modena ha Reggio

## Liammoù diavaez

* S. Pellizzer, Dianti, Laura», in «Dizionario Biografico degli Italiani», XXXVIIII, Istituto dell'Enciclopedia italiana, Roma
* Dianti, Laura, detta Eustochia, in «Enciclopedia Treccani», dal sito dell'Istituto dell'Enciclopedia italiana, Roma
* Anonimo, Ritratto di Laura Dianti, Pinacoteca di Ferrara
# Laura Marling

Laura Beatrice Marling zo ur ganerez ha sonaozerez saoz, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1990 e kontelezh Hampshire. Abaoe he bugaleaj e vev er sonerezh, pa'z eo he mamm ur gelennerez war ar sonerezh, ha pa oa he zad perc'henn war ur studio-enrollañ. Eñ eo en deus desket dezhi seniñ ar gitar folk pa oa bihan.
Da 16 vloaz en em stalias Laura Marling e Londrez, ha daremprediñ a ra neuze al leurenn « Nu folk » (New folk, ar "sonerezh folk nevez").