OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 175

928 Ab Urbe Condita = 175 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Marcus Aurelius (Marcus Ælius Aurelius Verus), (07.03.161 / ??.02.168 / 17.03.180)
* Koñsuled : Lucius Calpurnius Piso & Publius Salvius Iulianus.
* 7 Gouere : Kommod a zo roet dezhañ titl caesar ha toga gour, e Sirmium, e Pannonia Izellañ.
* Marcus Aurelius a zo trec'h war ar Jaziged.
* E miz Mae, Avidius Cassius, gouarner rannvroioù ar Reter, klevet gantañ e oa marv Marcus Aurelius, en em embann impalaer. Drouklazhet eo triz miz war lec'h.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Eleutherius (174 - 189)

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* 1 2 François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
# 1751

Diwar-benn bloavezh 1751 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn an nikel gant ar c'himiour svedat Baron Axel Fredrik Cronstedt.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* an 13 a viz Ebrel e Felger : Armand Tuffin ar Roueri († 1793)
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1751

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1751

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1751
# 1752

Diwar-benn bloavezh 1752 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Embannet eo an Dictionnaire de la Langue bretonne où l'on voit son antiquité, son affinité avec les anciennes langues, avec l'étymologie de plusieurs mots des autres langues, savet gant Loeiz ar Pelleter.
* Embannadur kentañ Buez ar Sænt, savet gant an Aotrou Glaoda Marigo.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* Ar beleg hag istorour guatemalat Domingo Juarros (1752-1820).
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1752

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1752
# 1750

Diwar-benn bloavezh 1750 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1750

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1750

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1750
# 1753

Diwar-benn bloavezh 1753 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Carl von Linné a embann Species plantarum (Spesadoù plant)

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1753
* Louis Guillaume Otto, a ijinas an anv Révolution industrielle

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1753
* 14 a viz Genver : George Berkeley, eskob ha prederour iwerzhonat

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1753
# 1747

Diwar-benn bloavezh 1747 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sonerezh

* Judas Maccabaeus, un oratorio gant George Frideric Handel

#### Lennegezh
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1747

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1747

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 1747
# 2 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1187 : kemeret eo Jeruzalem gant luioù Saladin.
* 1370 : Beltram Gwesklin anvet da gonestabl Bro-C'hall.
* 1535 : kavet eo enezenn Montreal gant ar moraer breizhat Jakez Karter.
* 1799 : Emgann Alkmaar.
* 1944 : dibenn Emsavadeg Varsovia.
* 1985 : krouidigezh Fun Radio.

## Sportoù

* 1988 :
** Pierre Durand, marc'heg gall, a ya da gampion olimpek al lamm-skoilhoù gant e varc'h Jappeloup e Seoul.
** klozadur ar Patrom:XXIVvet C'hoarioù Olimpek hañv e Seoul gant Juan Antonio Samaranch Torelló, prezidant spagn ar Poellgor etrebroadel olimpek.
* 2009 : dilennet eo Rio de Janeiro gant ar Poellgor etrebroadel olimpek evit degemer ar C'hoarioù Olimpek hañv e 2016.

## Ganedigezhioù

* 1452 : Richarzh III (Bro-Saoz), roue Bro-Saoz hag Aotrou Iwerzhon adalek 1483 betek e varv (1485)
* 1749 : Jacques Cambry, kronikour, politikour ha tudoniour, diazezer an Akademiezh keltiek
* 1847 : Paul von Hindenburg, milour ha den-stad alaman
* 1852 : Sir William Ramsay, kimiour breizhveuriat, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1904
* 1869 : Mohandas Karamchand Gandhi, prederour ha politikour indian
* 1890 : Groucho Marx, aktour stadunanat
* 1896 : Jacques Duclos, politikour komunour gall
* 1898 : Herri Poisson, beleg katolik hag istorour breizhat
* 1904 : Graham Greene, skrivagner breizhveuriat
* 1950 : Mike Rutherford, soner gitar-boud saoz, unan eus pemp krouer ar strollad Genesis
* 1951 : Sting, aktour, kaner-sonaozer ha soner saoz, unan eus tri c'hrouer ar strollad The Police
* 1954 : Eran Riklis, filmaozer israelat
* 1971 : Tiffany Darwish
* 1987 : Ruan Lufei, mestrc'hoarierez echedoù sinaat

## Marvioù

* 1264 : Urban IV, pab gall
* 1496 : Charlez (Bro-C'hall), pevare bugel Anna Vreizh ha Charlez VIII
* 1853 : François Arago, fizikour, steredoniour ha den-stad gall
* 1892 : Ernest Renan, istorour, prederour ha skrivagner gall
* 1980 : Louis Daquin, filmaozer ha saver senario gall
* 1915 : Jean-Bertrand Pégot-Ogier, arzour breizhat
* 1927 : Svante Arrhenius, fizikour ha kimiour svedat, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1903
* 1941 : Karel Treybal, mestrc'hoarier echedoù tchek

## Lidoù
### • Iliz katolik roman

* Sant an deiz : Sant Sulio
* An Aeled vat, krouadurioù speredel lakaet gant Doue da wareziñ pep den gwitibunan
* Sant Eleuter, merzher lazhet e Nikomedia (Armenia gozh - Turkia hiziv) (✝ IIIvet kantved)
# 2 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1804 : Napoléon Bonaparte zo lakaet da Impalaer ar C'hallaoued en iliz-veur Itron Varia Bariz.
* 1805 : trec'h lu Napoléon Bonaparte war reoù Aostria ha Rusia da geñver Emgann Austerlitz (Slavkov u Brna, er Republik Tchek a-vremañ).
* 1942 : kentañ pil atomek gant ar fizikour italian Enrico Fermi e Chicago.
* 1975 : e Laos eo kemeret ar galloud gant ar Pathet Lao, diskaret ar rouantelezh hag embannet republik demokratel ar Bobl Lao.

## Ganedigezhioù

| Pierre Waldeck-Rousseau | Les Poseuses livet gant Georges Seurat | Maria Callas e 1958 Britney Spears]] |
* 1710 : Carlo Antonio Bertinazzi (Carlin e anv-teatr), dramaour ha komedian italian.
* 1825 : Pedro II, impalaer Brazil.
* 1830 : Yann-Vari Gwilhoù, beleg, saver meur a gantik e brezhoneg (Patronez dous ar Folgoad en o zouez).
* 1846 : Pierre Waldeck-Rousseau politikour gall.
* 1859 : Georges Seurat, livour gall.
* 1901 : Jacques Daniel-Norman, filmaozer ha saver senario gall.
* 1923 : Maria Callas, kanourez c'hresian.
* 1952 : Peter Kingsbery, soner ha kaner-sonaozer stadunanat.
* 1962 : Victor Angel Bolzoni, mestrc'hoarier echedoù belgiat.
* 1981 : Britney Spears, kanerez stadunanat.

## Marvioù

* 1594 : Gerardus Mercator, douaroniour ha kartennour eus Flandrez.
* 1814 : Donatien Alphonse François de Sade, skrivagner gall.
* 1849 : Yann ar Gwenn pe Dall-ar-Gwenn, kaner ha saver sonioù.
* 1918 : Edmond Rostand, dramaour ha skrivagner gall.
* 1952 : Louis Page, barzh brezhonek.
* 1969 : Kliment Vorochilov, politikour ha milour soviedat.
* 1977 : Ernest ar Barzhig, mestr-skol ha skrivagner brezhonek.
* 1980 : Angèle Vannier, barzhez vreizhat.
* 1993 : Pablo Escobar, torfedour kolombian.
* 2020 : Valéry Giscard d'Estaing, politiker, prezidant ar Republik C'hall.

## Lidoù

* Katoligiezh, sant an deiz : Sant Tudeg.
# 2nd Infantry Division (SUA)

Ar 2nd Infantry Division ("Indianhead"; "2ID," "2nd ID", pe "Second D") zo un unvez vilourel eus an United States Army. Pal diazez an unvez hiziv-an-deiz a zo difenn Korea ar Su diouzh oberiadurioù brezel kentañ un aloubadeg eus ar vro gant Norzhkorea betek ma errufe unvezioù stadunanat all war an dachenn. En holl ez eus tost 17 000 soudard er 2nd Infantry Division, gant 10 000 anezho diazezet e Su Korea. Diwar hollad an nerzhioù stadunanat er vro ez eus 35% anezho a zo soudarded an 2nd Infantry Division.
Ar 2nd Infantry Division a zo un unvez dispar e-touez an holl divizionoù eus lu ar Stadoù Unanet, dre ma vez savet ul lod eus an unvez gant soudarded eus Su Korea. Graet e vez KATUSA (Korean Augmentation to the U.S. Army) anezho. Kroget e oa ar program-se er bloavezhioù 1950 ur wech asantet gant ar c'hentañ prezidant sukorean, Syngman Rhee.
E fin Brezel Korea e oa 27 000 KATUSA e renkoù an nerzhioù stadunanat. E miz Mae 2006, e-tro 1100 soudard KATUSA a oa e servij er 2ID. Kavet e veze ivez e-tro 3000 Izelvroad en divizion etre 1950 ha 1954.
Graet ar 2nd Infantry Division-ROK/U.S. Combined Division (RUCD) anezhi, an divizion a zo brasaet ingal ha ingal gant bagadoù soudarded o treiñ hag o tont eus divizionoù stadunanat all.
# 2 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1675 : peurechuet ha sinet eo ar C'hod peizant gant an dileuridi eus pevarzek parrez ar C'hab Kaval bodet e chapel Intron-Varia Treminou e Ploveur (Emsavadeg ar Bonedoù ruz).
* 1944 : embannet eo niverenn diwezhañ ar gazetenn L'Heure Bretonne.

## Sportoù

* 1914 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Emile Engel.
* 1921 : loc'hañ a ra 4$^{re}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
* 1926 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
* 1929 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Dinan ; trec'h eo Omer Taverne (Belgia).
* 1931 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo ar Breizhad Léon Le Calvez.
* 1948 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Naoned ; trec'h eo Guy Lapébie.
* 1958 : 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg ha Brest ; trec'h eo Brian Robinson (Bro-Saoz).
* 1960 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus An Oriant war-du Añje (Maine-et-Loire).
* 1968 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Bagnoles-de-l'Orne (Orne) ha Dinarzh ; trec'h eo Jean Dumont.
* 1972 : 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Cyrille Guimard.
* 1985 : loc'hañ a ra 4$^{re}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Felger war-du Pont-Audemer (Eure).
* 1990 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Poitiers (Vienne) ha Naoned ; trec'h eo Moreno Argentin (Italia).
* 1995 : 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Lannuon ; trec'h eo Fabio Baldato (Italia).
* 2000 : skipailh gall ar vell-droad (paotred), a ya da gampion Europa evit an eil gwech, e Rotterdam.

## Ganedigezhioù

* 1714 : Christoph Willibald Gluck (Christoph Willibald Ritter von Gluck e anv gwir), sonaozour c'hoarigan alaman.
* 1737 : Michel Gérard, kouer ha kannad breizhat.
* 1850 : Robert Ridgway, evnoniour stadunanat, hag eñ barrek war ar rummataouriezh.
* 1877 : Hermann Hesse, skrivagner alamanek, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh.
* 1895 : Gen Paul, arzour gall.

## Marvioù

| Joseph Chamberlain | Jean-Jacques Rousseau |
| Ernest Hemingway | Amelia Earhart |
* 1566 : Nostradamus.
* 1778 : Jean-Jacques Rousseau, prederour eus Suis.
* 1904 : Gustave Toudouze, skrivagner gallek.
* 1914 : Joseph Chamberlain, den-Stad saoz.
* 1936 : Yann ar Floc'h, skrivagner brezhonek.
* 1937 : Amelia Earhart, nijerez stadunanat.
* 1961 : Ernest Hemingway, skrivagner stadunanat.
* 1989 : Andrei Gromyko, den-Stad soviedat.
* 2000 : Georgi Tringov, mestrc'hoarier echedoù.
* 2016 :
** Michael Cimino, den a sinema ha skrivagner stadunanat.
** Michel Rocard, politikour sokialour gall.
# 2 Gwengolo

← Gwengolo → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* -31 : Emgann Actium war vor.
* 1192 : gant un emglev etre ar Sultan Saladin ha Richarzh Kalon Leon ez eus lakaet fin d’an Trede kroaziadeg.
* 1666 : Tan-gwall bras Londrez a bad tri devezh ha distrujet ez eus 10 000 savadur e kêr-benn Bro-Saoz.
* 1807 : morlu Breizh-Veur a dag Kopenhagen evit mirout ouzh Danmark da godianañ gant Napoléon Bonaparte.
* 1866 : emsavadeg e Kreta a-enep yev an Durked.
* 1870 : en Emgann Sedan eo trec’h ar Brusianed ha prizoniet eo an impalaer gall Napoleon III gant 100 000 eus e soudarded.
* 1903 : Emgann El-Moungar e Maroko.
* 1944 : dieubet eo Sezambr, un enezenn e-tal Sant-Maloù, diouzh an alamaned.
* 1945 :
** diskleriadur dizalc’hidigezh Viêt Nam, e stumm Republik demokratel Viêt Nam.
** sinadur kodianidigezh Japan e bae Tokyo.
* 1981 : digoradur kentañ kendalc’h Solidarność e Polonia.

## Ganedigezhioù

* Wilhelm Ostwald (1909).
* 1661 : Georg Böhm, soner alaman.
* 1838 : Liliʻuokalani, rouanez diwezhañ Hawaii (1891-1893).
* 1853 : Wilhelm Ostwald, kimiour alaman, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1909.
* 1877 : Frederick Soddy, skingimiour saoz, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1921.
* 1898 : Pietro Ferrero, pennembreger italian.
* 1900 : René Gaveau, filmaozer, produour, rener ar skeudenniñ ha saver senario gall.
* 1923 : Rene Thom, jedoniour gall.
* 1933 : Mathieu Kérékou, prezidant Benin.
* 1939 : Jack Lang, politikour gall.
* 1952 : Jimmy Connors (lesanvet Jimbo), tennisour stadunanat.
* 1953 : Ahmad Shah Massoud, unan eus pennoù an harzherezh e-eneb an dTalibaned en Afghanistan.

## Marvioù

* 1820 : Jiaqing, Impalaer Sina adalek 1796 betek e varv.
* 1857 : Martin Lichtenstein, ergerzher, loenoniour ha mezeg alaman.
* 1865 : William Rowan Hamilton, matematikour ha fizikour iwerzhonat.
* 1872 : Nikolai Grundtvig, skrivagner ha prederour danat.
* 1891 : August von Pelzeln, evnoniour aostrian.
* 1910 : Henri Rousseau (lesanvet Ar maltouter Rousseau), livour gall.
* 1926 : Jeanne Malivel, arzourez vreizhat.
* 1937 : Pierre de Coubertin, istorour ha pedagogour gall, adsaver ar C'hoarioù Olimpek arnevez.
* 1946 : Yann-Loeiz Rozeg, skrivagner brezhonek.
* 1968 : Ernest Claes, skrivagner flandrezat.
* 1969 : Hô Chi Minh, prezidant Viêt Nam.
* 1973 : J. R. R. Tolkien, skrivagner saoznek.
* 2001 : Christiaan Barnard, surjian suafrikan.
* 2021 : Mikis Theodorakis, sonaozour gresian.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Santez Yaouank
* Vietnam : Devezh ar vro (dizalc’hidigezh diouzh Bro-C'hall e 1945)
# 2 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 455 : kemeret eo kêr Roma gant ar Vandaled.
* 1946 : dre ur referendom e tiviz an Italianed e teuio Italia da vezañ ur republik ha n’eo ket ken ur rouantelezh. Mont a ra ar roue Umberto II (Savoia) en harlu.
* 1953 : kurunet eo ar rouanez Elesbed II en iliz Abati Westminster e Londrez.
* 1960 : Dekred krouiñ ar rannvroioù melestradurel a gadarna dekred Pétain-Darlan 1941 ha troc'h al Liger-Atlantel diouzh ar peurrest eus Breizh.
* 1966 : erruout a ra an ijinenn gentañ war al Loar, kaset gant an Unaniezh Soviedel.
* 1967 : embannadur Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band er Stadoù-Unanet, eizhvet albom gant ar strollad The Beatles.

## Sportoù

* 1921 :
** dilennet eo Pariz gant Poellgor etrebroadel olimpek, bodet e Lausanne, evit degemer an VIII$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e 1924.
** dilennet eo Amsterdam gant Poellgor etrebroadel olimpek, bodet e Lausanne, evit degemer an IX$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e 1928.
* 1973 : aet Kampionad mell-droad Frañs gant Football Kleub Naoned evit an 3$^{de}$ gwech, José Arribas e c'hourdoner d'an ampoent.
* 2012 : aet Kampionad rink hockey Frañs gant Hockey Kleub Dinan Kever evit ar 7vet gwech.
* 2015 : reiñ a ra e zilez ar Suis Sepp Blatter goude bezañ bet addilennet da brezidant Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA) d'an 29 a viz Mae.

## Ganedigezhioù

| Donatien Alphonse François de Sade. | Pi X. |
* 1740 : Donatien Alphonse François de Sade, skrivagner gall.
* 1817 : Jacques Pucheran, loenoniour hag evnoniour gall.
* 1835 : Pi X, 257vet pab.
* 1840 : Thomas Hardy, skrivagner saoznek.
* 1920 : Maurice Quentin, marc'hhouarner.
* 1863 : Beniamino Vergani, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1941 : Charlie Watts, soner taboulin saoz, unan eus krouerien orin ar strollad The Rolling Stones.
* 1965 : Paul Truong, mestrc'hoarier echedoù vietnamat.
* 1971 : Philippe Brinquin, melldroader breizhat.
* 1974 : Gata Kamski, mestrc'hoarier echedoù tatar soviedat hag eus SUA.

## Marvioù

* Émile Littré
* 1438 : Richarzh Breizh, tad Frañsez II, dug Breizh.
* 1881 : Émile Littré, geriadurour ha prederour gallek.
* 1941 : Lou Gehrig.
* 1943 : Max Dearly, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1882 : Giuseppe Garibaldi, politikour ha dispac'her italian.
# Aberporth

Aberporth pe Aber-porth zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, Kembre, 160,8 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 2 374 a dud, ha 1018 anezho (44,4%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Aberriw

Aberriw (Berriew e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Powys, e Kembre, 157 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1312 a dud, ha 125 anezho (9,5%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Abersoch

Abersoch zo ur gêriadenn e Llŷn, e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre. 11 km er reter da gêr Pwllheli ha 43 km da Gaernarfon. Dont a ra an anv eus aber ar stêr Soch, a dreuz ar gêriadenn.
# Abersychan

Abersychan zo ur gumuniezh e kontelezh Torfaen, Kembre, 28.2 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 6 794 a dud, ha 776 anezho (11.4%) a oa kembraegerien..

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics")
# Abermenai

Abermenai eo anv penn kornôk ar stêr Afon Menai, en Enez Mon, dirak Caer Belan en Arfon. Beg-douar kreisteisañ Mon eo, ha strizh kenañ eo ar Menai el lec'h-se a zigor war Mor Iwerzhon.
Er reter d'ar beg-douar emañ Traeth Abermenai, ha Traeth Melynog,

## Mojenn hag istor

Meneg zo eus Abermenai er Mabinogi, en istor Lleu Llaw Gyffes, er pevare skourr, hini Math fab Mathonwy.
Anv eus Abermenai zo ivez en istor Kembre.
E 1075 e tilestras eno Gruffudd ap Cynan, deuet eus Dulenn ma oa harluet da gemer rouantelezh Gwynedd. E 1144 e tilestras eno Cadwaladr ap Gruffudd, breur Owain Gwynedd. Er bloaz a-raok e oa bet kemeret e zouaroù digantañ gant e vreur, evel kastiz goude dezhañ muntrañ Anarawd ap Gruffudd, priñs Deheubarth.

## Liamm diavaez

* Gwelout a c'haller aber ar Menai gant ur gartenn a gaver e lec'hienn UGB:
# Aberpennar

Aberpennar zo ur gumuniezh e kontelezh Rhondda Cynon Taf, Kembre, 26.6 km er gwalarn da gêr Kerdiz. un tamm er c'hreisteiz da Aberdâr, hag en hanternoz da Penrhiwceiber.
E 2011 e oa poblet gant 7 114 a dud, ha 740 anezho (10,4%) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011, Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics) gwelet d'an 2014-04-09.
# Abermeurig

Ur gêriadenn eus Kembre eo Abermeurig e Kontelezh Ceredigion, e-kichen Llanbedr Pont Steffan.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Abermorddu

Abermorddu zo ur gêriadenn vihan e biz Kembre, e Sir y Fflint. Emañ e-kichen ar vevenn etre Kembre ha Bro-Saoz, nepell diouzh Wrecsam. Nepell ivez emañ kêriadennoù Caergwrle, Yr Hob ha Cefn-y-bedd.
# Abernant

Abernant, pe Aber-nant ("genoù an andon") zo un anv-lec'h kembraek, savet diwar ar gerioù aber ha nant, kar d'ar gerioù brezhonek aber hag ant.

## Lec'hanvioù

* Aber-nant (Sir Gaerfyrddin)
* Abernant (Powys)
* Abernant (Rhondda Cynon Taf)

## Pennadoù kar

* aber
* nant
# Aberogwr

Aberogwr (Ogmore-by-Sea hervez ar saozneg) zo ur gêriadenn en arvor Bro Morgannwg, e kreisteiz Kembre, ur 5 km bennak er c'hreisteiz da gêr Pen-y-bont ar Ogwr, tost da aber ar stêr Ogwr, war aod Mor Havren.
Roc'hellek eo an aod ha dont a ra kraperien da embreger a-wechoù. Fosiloù a gaver er reier a-hervez.
Eus an aod e weler Craig y Sger hag aod Devon ha Somerset en tu all da Vor Havren, pa vez amzer vrav. En tu all d'an aber e weler erinoù Merthyr Mawr.

## Pennad kar

* Ogwr
Llangan • Llansanwyr • Llanilltud Fawr • Llwyneliddon • Llyswyrny • Marcroes • Ogwr • Penarth • Pendeulwyn • Pen-llin • Pennon • Pen-marc •
# Alanus

Alanus zo un anv-badez latin, marteze diwar Alan e brezhoneg. Diwarnañ eo deuet
* Alano en italianeg
* Alain e galleg.

## Tud

* Ar sant Alanus de Rupe.