OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grootegast

Grootegast (distagañ ) a zo ur gumun hag ur gêriadenn e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Doezum, Enumatil, Faan, Grootegast, Kornhorn, Lutjegast, Niekerk, Oldekerk, Opende ha Sebaldeburen.

## Kêriadenn Grootegast

Grootegast eo kêriadenn bennañ ar gumun. Dont a ra hec'h anv eus ar ger 'gast' pe 'gaast', da laavret eo ur beg traezhek en un takad geuniek. Groot a dalvez bras. E Grootegast e voe ganet an doueoniour Cornelius Van Til.

## Lutjegast

E Lutjegast e voe ganet Abel Tasman. N'eus ket mui eus e di, met ur monumant hag ur blakenn a zo, hag e anv a zo bet roet d'ur straed ivez.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Grootegast 15 dileuriad :
* CDA : 5 dileuriad
* PvdA : 3 dileuriad
* VZ2000 : 3 dileuriad
* ChristenUnie : 3 dileuriad
* VVD : 1 dileuriad
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Groove Boys

Groove Boys a zo anv ur strollad breizhat ennañ 14 pe 15 soner (6 bombard, 3 pe 4 binioù, ur saksofon, div drompilh, taboulinoù tredan hag ar groove box), krouet eo bet en hañvezh 2002. Meskañ a reont sonerezh ar bloavezhioù 1980 gant sonerezh Breizh (bombard ha binioù). Embannet o deus un albom live anvet C'est quoi ton machin ? gant 18 ton.
Kemeret o deus perzh e meur a abadenn, war Europe 2 gant Arthur, er skinwel war France 3 ha TV Breizh. Bet int en ur radio er Republik Tchek zoken. Sonet o deus e meur a festival bras ivez, e 2004 en Erer Kozh gant ar Fabulous Trobadors, e 2006 hag e 2007 e Festival des Terre Neuvas e Bowidel, e 2008 e Brest 2008 hag er Celtival du Don etzeterra, e 2009 en Emvod ar Gelted hag e Gouel Kan ar Vartoloded.

## Pladennrolladur

* Groove noz 3, 4 zon a zo warni (Le Jerk, Gimme Gimme Gimme, Partenaire particulier, La soupe aux choux) hag ur video c'hlip ouzhpenn (Medley Boney M Megamix)
* 2009 : C'est quoi ton machin ? , un albom live enrollet e-pad div abadenn (er Forest-Fouenant hag e Gwipavaz).

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Gropparello

Gropparello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
# Groombridge 34

Groombridge 34 a zo ur c'houpl a gorrezed ruz gant ur c'helc'htro hogozik kelc'hiek, war-dro 147 UA etrezo. Tarzhadegoù o-deus o-taoù hag evel steredennoù kemmus e vezont renket.

## Gwelet ivez

Roll ar stered tostañ

## Liammoù diaveaz

Solstation
# Dremomys

Dremomys :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Callosciurinae |
| Genad : | Dremomys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Dremomys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered.

## Spesadoù

* Dremomys everetti
* Dremomys gularis
* Dremomys lokriah
* Dremomys pernyi
* Dremomys pyrrhomerus
* Dremomys rufigenis
# Dremmwel eus an darvoudoù

Er relativelezh hollek, dremmwel an darvoudoù zo un anv hollek evit ur vevenn en egoramzer, termenet e-keñver ar seller. En tu all d'an dremmwel-se, an darvoudoù n'hallont ket tizhout ar seller. Ar gouloù skignet diouzh diabarzh (pe diouzh tu all) an dremmwel n'hall ket tizhout ar seller, ha kement tra a dremen dre an dremmwel diouzh tu ar seller ne vez ket gwelet ken morse. Da skouer e vez gronnet an toulloù du gant un dremmwel eus an darvoudoù.
E-touez ar seurtoù dremmwel disheñvel e kaver an dremmwel klok hag an dremmwel anat, kenstag met disheñvel, a vez en-dro en-dro d'un toull du. Kavout a reer ivez Dremmwel Cauchy ha Dremmwel Killing; ar sferenn foton hag an ergosferenn eus diskoulm Reissner-Nordström; an dremmwel rannig hag an dremmwel kosmologek a denn d'ar gosmologiezh; hag a-bouez eo an dremmwel digenvez hag an dremmwel oberiant e studi an toulloù du.

## Daveoù

* The Universe in a Nutshell gant Stephen Hawking
* Kip Thorne Black Holes and Time Warps, W. W. Norton, 1994
# Drena

Drena zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Drenchia

Drenchia zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
# Drenewydd Gelli-farch

Drenewydd Gelli-farch zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Fynwy, e Kembre.
E 2011 e oa poblet gant 1 145 a dud, ha 76 anezho (6,8%) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011, Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol, The Office For National Statistics
# Drenthe

Drenthe zo unan eus proviñsoù an Izelvroioù.

## Kumunioù proviñs Drenthe

* Aa en Hunze
* Assen
* Borger-Odoorn
* Coevorden
* Emmen
* Hoogeveen
* Meppel
* Midden-Drenthe
* Noordenveld
* Tynaarlo
* Westerveld
* De Wolden
# Dreolan-Tenerife

Dreolan-Tenerife :
| Un dreolan-Tenerife. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Regulidae |
| Genad : | Regulus |
| Anv skiantel ||
| Regulus teneriffae Seebohm, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dreolan-Tenerife a zo un evn amprevanetaer, Regulus teneriffae (pe Regulus regulus teneriffae dre ma vez lakaet a-wechoù evel un isspesad d'an dreolan kabell aour) an anv skiantel anezhañ.
# Dremmwel (fizik)

An dremmwel eo al linenn a weler er pelloù etre an oabl hag an douar, pe ar mor.
Dirak ur c'horreenn blaen (ar mor da skouer), un arseller lec'hiet en uhelder U a welo an dremmwel war-hed H dioutañ, hervez ar formulenn :
H = 3.57 ${\sqrt {U}}$ (U e metradoù, H e kilometradoù)
Setu un nebeud disoc'hoù :
| U = Uhelder | H = Hed-gwel |
| 50 cm | 2.5 km |
| 1 m | 3.6 km |
| 1.5 m | 4.4 km |
| 1.75 m | 4.7 km |
| 2 m | 5 km |
| 5 m | 8 km |
| 10 m | 11.3 km |
| 20 m | 16 km |
| 50 m | 25 km |
| 100 m | 36 km |
| 250 m | 56 km |
| 500 m | 80 km |
| 750 m | 98 km |
| 1000 m | 113 km |
| 1500 m | 138 km |
| 2000 m | 160 km |
| 3000 m | 196 km |
| 4000 m | 226 km |
| 5000 | 252 km |

## Pennad kar

* Horizon
# Dremmwel (sonerien)

Dremmwel a zo anv ur strollad sonerien vreizhat savet e 1986, pemp soner eus ar Vro C'hlazig ennañ. Klevet e vezont, Louise Ebrel o kanañ en o zouez a-wechoù, e-barzh festoù-noz, sonadegoù ha festivalioù, e Breizh hag e lec'h all (Europa, SUA). E 2011 e lidont 25 bloaz ar strollad en ur embann o zrede albom.

## Sonerien

* Daniel Cadiou: gitar
* Fabrice Carré: taboulinoù
* Dominique Le Guichaoua: akordeoñs, binioù-kozh
* Marin Lhopiteau: telenn, violoñs
* René Marchand: bombard, beuz

## Pladennoù

* 2011: Troioù kaer, Keltia Musique
* 2005: Lañs, Coop Breizh
* 1996: Glazik, Coop Breizh

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Dremmwel
* myspace Dremmwel
# Dreolan

Dreolaned :
| Un dreolan kabell flamm. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dreolaned a zo evned bihan eus ar c'herentiadoù Aegithalidae ha Regulidae.
Evned bihanañ Europa eo an dreolaned Regulidae.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù dreolaned emañ :
* Regulidae
** an dreolan kabell flamm (Regulus ignicapillus)
** an dreolan kabell aour (Regulus regulus)
** an dreolan-Tenerife (Regulus teneriffae)
** an dreolan-Formoza (Regulus goodfellowi)
** an dreolan kabell melen (Regulus satrapa)
** an dreolan kabell ruz (Corthylio calendula)
* Aegithalidae
** an dreolan glas (Leptopoecile sophiae)
** an dreolan tek (Leptopoecile elegans)
# FN FNP

An FN FNP zo ur bistolenn damaotomatek un-ober/daou-ober bet produet etre 2003 ha 2011 gant an FN Herstal (e Belgia) evit ar marc'had european ha gant an FNH USA, rann stadunanat an embregerezh, evit ar marc'had amerikan.

## Deskrivadur

Pimpatromoù kentañ an FNP-9 (he stumm e 9 mm Parabellum) a oa prest e 2001, met ne grogas ar produiñ da vat nemet e 2003. Daou stumm all (FNP-357 hag FNP-40) a zo heñvel war-bouez o c'halibr. Ar stumm FNP-45, kambret e .45 ACP, a zo un tammig disheñvel abalamour dezhañ bezañ bet savet evit ezhommoù arme ar Stadoù-Unanet : kemmet eo bet e gouch, pouez-loc'hañ e zraen, ha gellet a raer implijout anezhañ e mod daouzehouiat.
Gwerzhet ez eus bet ur stumm sivil eus an FNP-9 anvet Browning PRO-9. Ar rummad FNX en deus kemeret plas an FNP war gatalog an FN Herstal adalek 2009.

## Daveennoù

* 1 2 (en) FNP-9 / Browning PRO-9 pistol (Belgium / USA) (diellet) war World Guns (lennet d'an 03/09/2024)
* ↑ (en) VANDERLINDEN Anthony, Inside The Pistols Of FNH USA, American Rifleman, 29/07/2010 (lennet d'an 03/09/2024)
# FLN

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a emsav dieubidigezh zo bet anvet "Talbenn dieubidigezh broadel" (Fronts de libération national e galleg) pe FLN.
* En Aljeria
** An FLN (Jabhat al-Taḩrīr al-Waţanī en arabeg) zo ur strollad politikel sokialour aljerian.
* E Korsika
** An FLNC
** An FLNC kanol istorel
** FLNC ar 5 a viz Mae
** An FLNC UC
** An FLNC-kanol boaz
** FLNC an 22 a viz Here
* E Kaledonia-nevez
** An FLNKS (Kaledonia-nevez), ("Front de libération nationale kanak et socialiste" e galleg) zo un emsav politikel a vod meur a strollad politikel hag a zo bet krouet e-pad ar c'hendalc'h en deus divodet an Talbenn dizalc'hour d'an 22 a viz Gwengolo 1984.
Gallout a reer menegiñ ivez gant un tamm fent :
# FLN (Aljeria)

An FLN (Front de Libération Nationale) zo anvet ivez Jabhat al-Taḩrīr al-Waţanī en arabeg (جبهة التحرير الوطني).

### Petra eo an FLN ?

Krouet eo bet an FLN, Front de Libération National, d'an 10 a viz Here 1954 en Aljeria. Dont a reas an FLN war wel ar 1añ a viz Du 1954 evit kregiñ gant ur stourm dieubidigezh broadel a-enep ar « Frañs drevadennel », hag evit krouidigezh ur stad aljerian demokratel ha poblek. Deuet eo da vezañ ul luskad politikel. Renet en deus un dispac’h a-enep an drevadennerien etre 1957 ha 1962.
Evit unaniñ ar strolladoù politikel hag armet o doa c’hoant da gaout ur stad aljerian frank ha dizalc’h eo bet krouet an FLN.
Ar c’hentañ a viz Du e tisklêrias an FLN e brogramm politikel. Ennañ e kaver palioù an FLN.
E 2005 e teuas Abdelaziz Bouteflika, prezidant Aljeria, da vezañ prezidant ar FLN.

### Istor an FLN

E-touez diazezerien istorel ar strollad ez eus : Krim Belkacem, Mostefa Ben Boulaïd, Larbi Ben M'Hidi, Mohamed Boudiaf, Rabah Bitat ha Didouche Mourad.
Ar c'hentañ gwech ez eus bet klevet komz eus an FLN e oa bet taget aozadurioù publik arme Frañs en Aorez hag e Kabilia. An FLN a oa ar c'hentañ luskad broadel oc’h implijout ar feulster e-giz kentañ obererezh. E miz Mae 1955, ec’h erruas Ferhat Abbas e-barzh an FLN peogwir e oa o stourm ivez evit an dizalc'hidigezh. Tagadennoù a zo bet aozet gant an FLN a-enep an drevadennerien europat eus Aljeria. An armoù hag a oa gant an FLN a errue eus Bro-Egipt ha kaset da Varoko pe da Dunizia. E 1958, o doa tud an FLN a-walc'h a armoù hag kreñv a-walc'h e oant da gas en-dro ur brezel. Gwall-daolioù an FLN a reas er bobl sivil 19 166 den lazhet ( en o zouez 2788 Europad ha 16 378 Aljerian ) hag 21 151 den gloazet ( 7541 Europad ha 13 610 Aljerian ) . D'an 18 a viz Meurzh 1962 e sinas Bro-Frañs « emglev Evian » da gaout un emglev harz-tennañ gant an FLN. E- miz Gouere 1962, e votas pobl Aljeria evit an dizalc'hidigezh ha peurwiriekaat emglev Evian hag a rakwele ur c’henlabour ekonomikel ha sokial etre an div vro.
# FN 303

An FN 303 zo ur fuzuilh dre aer gwasket produet gant an embregerezh armoù-tan belgiat FN Herstal abaoe 2003. Un arm izel e varvusted eo hervez e saver. Soñjet eo bet evit bezañ implijet gant ar polis. Tennañ a ra bannadelloù damsferek disheñvel o danvez hervez o implij (pleustriñ, merkañ dilhad tud gant livaj en ur mod padus pe get, mirout un den da c'hellet fiñval). Implijet e vez gant nerzhioù polis broioù a bep seurt evel Belgia, Portugal, Turkia, Bulgaria, pe Arc'hantina. Un nebeud armeoù a ra ganti ivez, en o zouez hini Stadoù-Unanet Amerika.

## Daveennoù

* ↑ (en) FN 303 war lec'hienn an FN Herstal (lennet d'an 20/09/2024)
* ↑ (en) FN 303 Projectiles war lec'hienn an FN Herstal (lennet d'an 20/09/2024)
* ↑ (fr) GROSJEAN Gaspard, Nos polices s'équipent du FN-303, l'arme qui ne tue pas (diellet), La Meuse, 26/06/2013 (lennet d'an 20/09/2024)
* ↑ (en) MARLOWE Tom, Peacekeeping and Policing, Special Operations Technology (diellet), 2008 (lennet d'an 22/09/2024)
# Ducula aenea

Ducula aenea :
| Ducula aenea. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Ducula |
| Anv skiantel ||
| Ducula aenea (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ducula aenea a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba ænea da gentañ-penn (e 1766) gant ar skiantour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar fiez dreist-holl, met ivez diwar frouezh (kraoñ-muskadez peurgetket) ha hugennoù.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an daouzek isspesad anezhañ :
* Ducula aenea [aenea pe polia], D. a. pusilla, D. a. [sylvatica pe andamanica], D. a. consobrina (babiensis), D. a. consobrina (consobrina), D. a. consobrina (mista), D. a. consobrina (vicina), D. a. fugaensis, D. a. nuchalis, D. a. oenothorax, D. a. palawanensis, D. a. paulina.
e takadoù trovanel Azia ar Gevred (eus India da Indonezia), ma plij ar geunioù, ar janglennoù, ar c'hoadegi gleborek hag ar mangrovennoù dezhañ.

## Liammoù diavaez

* Ducula aenea war al lec'hienn BirdLife International.
* Ducula aenea war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Ducula aenea war al lec'hienn Avibase
# Dudeegezh

An Dudeegezh (Dudeism e saozneg) zo un doare relijion savet dre fent e 2005 e Stadoù-Unanet Amerika gant ur c'hazetenner eus Los Angeles anvet Oliver Benjamin. The church of the Latter-Day Dude ("Iliz Truchon an devezh Diwezhañ" eo anv ofisiel an aozadur.
Pal al luskad-se eo herouezañ prederouriezh ha stil bevañ tudenn bennañ ar film The Big Lebowski gant ar vreudeur Joel hag Ethan Coen (1998) ; Jeffrey Lebowski, lesanvet The Dude ("An Truchon"), a zo ur c'holl-boued dilabour na vourr nemet o c'hoari 'r bouloù. E gwirionez n'eo an « dudeegezh » nemet un doare taoegezh lakaet da glotañ gant hon amzer.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel (en)
* The Dudespaper, kelaouenn ofisiel an Dudeegezh.
# Dudley

Ur gêr ha distrig deuet da vezañ er pleustr ur Velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Kornôg Midlands e 1986, eo Dudley.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Kêr Dudley
# Ducula galeata

Ducula galeata :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Ducula |
| Anv skiantel ||
| Ducula galeata (Bonaparte, 1855) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ducula galeata a zo un evn.

## Annez

Bevañ a ra al labous enez Nuku Hiva en Inizi Markiz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Duduk

An duduk, doudouk, duduki, doudoug pe dadouk a zo ur benveg-seniñ eus Armenia, eus familh ar binvioù dre c'hwezhañ, a orin eus familh ar « c'hoadhuelennoù » (oboell). E 2005 eo bet lakaet an duduk hag e sonerezh war roll glad sevenadurel dizanvezel an denelezh gant an UNESCO.
# Duerme Negrito

Duerme Negrito (Kousk Morianig e brezhoneg) zo ul luskellerez hengounel spagnolek bet chomet dianav ar c'hrouer anezhi.
Kanet e oa bet, evit ar wech kentañ, gant ar c'haner arc'hantinat Atahualpa Yupanqui en devoa he dastumet tra m'edo o veajiñ tro-war-dro an harzoù etre Kolombia ha Venezuela.

## An Danvez

Mamm ur c'hrouadur an hini eo a gan : goulenn a ra gantañ ma kousko tra m'emañ-hi o kordañ gant al labour er maezioù ([...]que tu mamá está en el campo[...]). E-giz-se e c'hello degas traoù mat da zebriñ dezhañ — koailhed, frouezh saourus, kig moc'h — ha traoù all. Ha ma ne van ket kousket e teuio an diaoul gwenn (diablo blanco) da zebriñ e zornig/c'harig (patita).

## Kanerien all

Adkemeret e oa bet gant un toullad a ganerien ha strolladoù da c'houde, Víctor Jara, Silvana Kane, Los Machucambos, Mercedes Sosa, Quilapayún, Daniel Viglietti, Alfredo Zitarrosa en o zouez.

## Listen

Duerme Negrito
Vocal arrangement Emiglio Solé
Camerata Ars Musica - Jayme Amatnecks

## Liammoù diavaez

* Duerme Negrito kanet ha displeget gant Atahualpa Yupanqui

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Canción de cuna pe nana e spagnoleg.
# Ducula zoeae

Ducula zoeae :
| Ducula zoeae. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Ducula |
| Anv skiantel ||
| Ducula zoeae (Lesson, 1826) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ducula zoeae a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba Zoeae da gentañ-penn (e 1826) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) : dougen a ra unan eus anvioù-bihan Jeanne Zoé Massiou (1799-1819), gwreg kentañ Lesson.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadegi doaroù izel Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

* Ducula zoeae war al lec'hienn BirdLife International.
* Ducula zoeae war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ E-barzh Edward C. Dickinson, Murray D. Bruce & Normand David, A review of the authorship and dates of publication of birds newly described from the ʺVoyage de la Coquilleʺ (1822‐1825) with comments on some spellings., Zoological Bibliography 2015 3(5).
* ↑ Ducula zoeae war al lec'hienn Avibase
# Ducy

Ducy zo un anv-lec'h gallek, deuet eus un anv latin, Doccius pe Dussius.

## Lec'hioù

* Ducy-Sainte-Marguerite‎
* Sainte-Honorine-de-Ducy
# Due Carrare

Due Carrare (Do Carare e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Gualdo (Marche)

Gualdo zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia.
# Gualdo

Gualdo zo un anv-lec'h en hanternoz Italia ha hini meur a gumun.

## Orin

Dont a rafe eus ar ger germanek Wald (koad)

## Kumunioù

* Gualdo (Marche), e proviñs Macerata e rannvro ar Marche.
* Gualdo Cattaneo, e proviñs Perugia
* Gualdo Tadino, e proviñs Perugia

## Ranngumunioù, pe frazioni

* Gualdo, e Narni e proviñs Terni
* Gualdo, e Massarosa e proviñs Lucca
* Gualdo, e Castelsantangelo sul Nera e proviñs Macerata
* Gualdo, e Voghiera e proviñs Ferrara
* Gualdo, e Pratovecchio Stia e proviñs Arezzo
* Gualdo, e Roncofreddo e proviñs Forlì-Cesena
* Gualdo, e frazion Ricò, e Meldola, e proviñs Forlì-Cesena
Lec'hioù all zo c'hoazh e proviñsoù Arezzo, Foggia e Lucca.
# Gualdo Cattaneo

Gualdo Cattaneo zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Gualdo Tadino

Gualdo Tadino zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Guajira

La Guajira zo un departamant eus Kolombia.
Guajira zo un doare kanaouenn hengounel eus reter Enez Kuba. Dont a ra an anv eus ar ger guajiro a dalv kement ha kouer en Enez Kuba. Buhez kouerien Kuba eo dodenn ar guajiras peurliesañ.
Kanaouennoù e 4/4 eo ar guajiras, kanet goustad, eilet gant ar gitar, tost d'ur son. Espinelas eo ar c'homzoù, da lavaret eo pozioù dek gwerzenn eizh silabenn enno, savet diwar-benn buhez ar guajiras – ar gourerezed kuban.
Jorge Anckermann (La Habana 1877-1941) a vez lakaet da dad ar Guajira a-c'houde e ganaouenn El arroyo que murmura ("Hiboud ar wazh-dour", ha "hiboud tud ar straedoù" ivez)$^,$. Guantanamera, savet e 1928 gant Joseíto Fernández, eo ar guajira brudetañ e-maez Kuba.

## Brud

Gant Guillermo Portabales, kaner ha gitarour, eo bet brudet ar guajira. E zoare kran da ganañ zo deuet da vezañ anvet guajira de salón. Kanet en deus e ganaouennoù dre Amerika, traoñ ha krec'h, adalek ar bloavezhioù 1930 betek 1970, pa varvas en ur gwallzarvoud e Puerto Rico.

## Un nebeud guajiras

* El carretero, ar gwellañ skouer eus an doare. Savet gant Guillermo Portabales, ha kanet gant kalz a dud, Eliades Ochoa en o zouez.
* Chan-Chan, brudet dre film Wim Wenders, Buena Vista Social Club.
Un doare guajira a vez sonet e New York abaoe ar bloavezhioù 1960, gant elfennoù cha-cha-cha e-barzh, evel El ratón ("Al logodenn") kanet gant Cheo Feliciano.

## Liammoù

* (es) Diwar-benn Jorge Anckermann
* (es) Ur pennad eus cubaencuentro, diwar-benn Estrella Acosta

## Notennoù

* ↑ Diwar doare ar skrivagner ha sonaozer spagnol Vicente Gómez Martínez Espinel (Ronda, Málaga, 28 a viz Kerzu 1550 - Madrid, 4 a viz C'hwevrer 1624.
* ↑ Sonerezh
* ↑ (es)Komzoù]
# Guainía (Kolombia)

Guainía zo unan eus departamantoù Kolombia hag ar reterañ anezhe. Inírida eo ar gêr-benn.
| Amazonas  Antioquia  Arauca  Atlántico  Bolívar  Boyacá | Caldas  Caquetá  Casanare  Cauca  Cesar  Chocó | Córdoba  Cundinamarca  Guainía  La Guajira  Guaviare | Huila  Magdalena  Meta  Nariño  Norte de Sant. | Putumayo  Quindío  Risaralda  San Andrés y P.  Santander | Sucre  Tolima  Valle del Cauca  Vaupés  Vichada |
# Gualtieri

Gualtieri zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
# Gualtieri Sicaminò

Gualtieri Sicaminò (Guateri Sicaminò e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Guaguancó

Ar guaguancó (Spanish pronunciation: [ɡwaɣwaŋˈko]) zo un doare sonerezh eus Kuba, ganet e La Habana e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved, war-dro ar mare va voe lakaet fin d'ar sklavelezh en enez, en 1886. Gwelet e vez evel ur seurt rumba kuban, gant binvioù tosañ, mouezhioù ha dañs. Lavaret e vez ez eus daou zoare guaguancó: hini La Habana ha hini Matanzas, div gêr eus hanternoz an enez.

## Orin

Dont a ra ar guaguancó eus ar rumba. Daou zoare all d'ar rumba eo ar Yambú hag ar c'h-Columbia (rumba).
Sonet e vez gant tri zaboulin anvet konga (pe conga), pe tambó pe tumbadora.

## Pennad kar

* Cienfuegos Tiene Ya Su Guaguancó

## Liamm diavaez

* Guaguancó sabroso, sonet gant laz Arsenio Rodríguez :
* Guaguanco a Todos Los Barrios :
* Pennad
# Emgann Arawe

Emgann Arawe (brudet ivez evel Operation Director) a oa bet stourmet etre nerzhioù lu ar Gevredidi ha re Impalaeriezh Japan e-kerzh Kampagn Preden-nevez e-pad an Eil Brezel-bed. An emgann a oa bet ul lodenn eus an Oberiadur-brezel Cartwheel. Ar pal a oa harpañ, dre sevel un taol diduellañ dres a-raok, an dilestradeg war Cape Gloucester e fin miz Kerzu 1943.
Nerzhioù lu Japan a oa o c'hortoz un dagadenn Gevredet e kornôg Preden-Nevez hag a oa o kreñvaat al lec'h difennerezh pa oa bet dilestradeg ar Gevredidi en Arawe d'ar 15 a viz Kerzu 1943. Goude ur mizvezh emgannoù gant ehanoù lies e oa bet kaset ar Japaniz kuit gant ar Gevredidi.
# Emgann Badajoz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Emgann Badajoz zo anv daou emgann brudet e Badajoz, en Extremadura, e Spagn.
* Emgann Badajoz (1812), e-pad Brezel Dizalc'hted Spagn en 1812.
* Emgann Badajoz (1936), e-pad Brezel Diabarzh Spagn e 1936.
A-wechoù ivez
* Emgann Gévora, dirak kêr Badajoz, e-pad Brezel Dizalc'hted Spagn en 1811.
* Kentañ seziz Badajoz (1811), e-pad Brezel Dizalc'hted Spagn en 1811.
* Eil seziz Badajoz (1811), e-pad Brezel Dizalc'hted Spagn en 1811.
# Emgann Atlixco

Emgann Atlixco a c'hoarvezas d'ar 4 a viz Mae 1862 etre an arme c'hall hag o harperien vec'hikan en un tu, ha republikaned Mec'hiko en tu all.
E penn ar republikaned e oa Tomas O'Horan (1776-1848), a voe lazhet e fin ar brezel. E penn aduidi an impalaer gall e oa Leonardo Marquez, a oa bet o vrezeliñ enep an Amerikaded er brezel hag a oa a-unan gant Miguel Miramón anavezet evel "El Tigre de Tacubaya". Mil soudard a oa e pep a du, ha trec'h e voe ar republikaned.