OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Enez Vaodez

Enez Vaodez :
| Anv(ioù) all | Maodez |
| Anv gallek | Île Maudez pe Modez |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Enezeg Briad |
| Lec'hiadur | Mor Breizh (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 51′ 43″ N, 3° 02′ 18″ K |
| Gorread | 0,17 km² |
| Lein uhelañ | 17 m |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Lanvaodez |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+1 |
| kemmañ |
Enez Vaodez, pe Maodez nemetken, a zo un enezenn er c'hornôg da Enezeg Briad, dispartiet diouti gant Kanol an Trev. Lodek eo an enez e kumun Lanvaodez, e Treger eta.
Eno eo e teuas sant Maodez da benitiañ. Gant Budog (pe Beuzeg) e savas un ti-pediñ, ha chom a ra un toullad dismantroù, en o zouez un dra a vez graet Forn Vaodez gant an dud.
Naered a-leizh a oa en enez evit doare, hag argaset e voent gant pedennoù ar sant hervez ar vojenn.
Hiziv eo bet prenet an enez gant ur mondian hag a chom kuzh e anv. Goude ma'z eo difennet groñs sevel tier eno, hervez al lezenn a warez an arvor, en deus graet, ha goloet al labour dindan lienoù bras. Hervez kazetennoù ar c'hornad ez eus bet savet meur a di ha poull-neuial. N'ouzer ket ha n'eo ket bet distrujet gantañ Forn Vaodez .

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Enez Vaodez" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)

## Liammoù diavaez

* Ann Dornier, db an enez, en Annales de Bretagne, e 1978 : http://www.persee.fr/doc/abpo_0399-0826_1978_num_85_1_2920
* Ti da feurmiñ en enez : https://www.abritel.fr/location-vacances/p1220682
# Enez Velon

Enez Velon :
| Un daol-vaen en Enez Velon. ||
| Anv gallek | Île Melon, Île de Melon |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Mor Keltiek (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 29′ 07″ N, 4° 46′ 38″ K |
| Lein uhelañ | 15 m |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Leon |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Kumunioù | Porspoder |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez Velon zo un enezenn vihan, didud, dirak aod kumun Porspoder, e Bro-Leon hag e Penn-ar-Bed, nepell diouzh an Aber-Ildud hag a-vaez da Enez Sant-Laorañs. Gallout a reer mont di war droad d'an dazre.
Greunvaen zo ouzh hec’h ober (evel e pep lec'h en-dro d'an Aber-Ildud) hag e-pad pell e voe eztennet maen anezhi, betek kreiz an XX$^{vet}$ kantved.
Meur a beulvan hag a daol-vaen zo en enezenn. Darbet e voe d’ar peulvan brasañ bezañ distrujet gant mengleuzierien war dreuzoù an XX$^{vet}$ kantved. Diskaret e voe da vat gant an arme alaman e-pad an Eil Brezel-bed, war zigarez e c'hallfe talvezout da verk da vigi estren pe e c'hallfe lakaat diaes an tennoù trema ar mor adalek an douar-bras.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Skeudennoù eus meurvein enez Velon
* La saga des granites de l’Aber-Ildut, gant Louis Chauris

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Les mégalithes de l’arrondissement de Brest, Yohan Sparfell hag Yvan Pailler, embannet gant Centre régional d'archéologie d'Alet ha Skol-Uhel ar Vro, 2009
# Enez Varker

Enez Varker :
| Anv(ioù) all | Marker |
| Anv gallek | Île Marquer |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Bugelez |
| Lec'hiadur | Mor Breizh, (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 50′ 43″ N, 3° 16′ 51″ K |
| Gorread | 0,037 km² |
| Lein uhelañ | 18 m |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Perwenan |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez Varker zo un enezenn e kumun Perwenan, e Bro-Dreger hag en Aodoù-an-Arvor, e Breizh.
Emañ an enezenn en Inizi Bugelez, a-vaez da gêriadenn Bugelez. Un tammig ouzhpenn eget 3 hektar zo dezhi hag he lein uhelañ a dizh 18 m. Stag eo ouzh an Enez Vihan dre ur chaoser.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Enez-Varker" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Enez Veur

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Enez Veur eo an anv brezhonek a reer eus al lec'hioù-mañ :
* Enez-Veur, ur gumun e Bro-Zol (Lillemer e galleg).
* Enez-Veur, un enezenn e kumun Pleuveur-Bodoù, e Treger.
* Enez-Veur Douar an Tan e Suamerika, rannet etre div vro, Chile er c'hornôg hag Arc'hantina er reter.
# Doroña

Doroña zo un anv-lec'h galizek.
* Doroña, e Vilarmaior, e proviñs A Coruña,
* Doroña e parrez Castañeda e kumun Arzúa.

## Pennad kar

* Trasdoroña
# Dorset

Dorset :
| Banniel Dorset | |
| Gorread | 2,653 km² |
| Poblañs | 710,500 |
| Stankted ar boblañs | 265 annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Weymouth ha Portland Kornôg Dorset Norzh Dorset Purbeck Reter Dorset Christchurch Bournemouth (Amaezherezh unvan) Poole (Amaezherezh unvan) ||
Ur gontelezh e Mervent Bro-Saoz, dezhi da bennlec'h Dorchester, eo Dorset. Er rannvro Mervent eo enframmet.
Amparet eo ar gontelezh amaezhel gant 6 distrig :
* Weymouth ha Portland
* Kornôg Dorset
* Norzh Dorset
* Purbeck
* Reter Dorset
* Christchurch
* Bournemouth (Amaezherezh unvan)
* Poole (Amaezherezh unvan)
Abaoe ar 1añ Ebrel 1997 ez eo disrannet diouzh ar gontelezh amaezhel Bournemouth (7) ha Poole (8), a chom e kontelezh lidel Dorset avat.
* Dorset
* Dorset
* Sherborne Abbey
* Sherborne Abbey
* Sherborne Castle
* Kingston Lacey
* Athelhampton
* Athelhampton
* Forde Abbey

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kuzul Kontelezh Dorset
# Dorset Street (Spitalfields)

Dorset Street a oa ur straed e-kreiz karter Spitalfields en East End e Londrez, e Bro-Saoz. Arabat eo kemmeskañ ar c'harter-se gant an hent gant ar memes anv e Marylebone, el lodenn eus Londrez anvet West End.
Brudet e oa bet evel "the worst street in London (gwashañ straed Londrez)". Eno e voe lazhet Mary Jane Kelly gant ar muntrer brudet Jack the Ripper d'an 9 a viz Du 1888. Ar muntr euzhus a voe sevenet e lojeiz ar vaouez a oa lec'hiet en Niverenn 13, e Miller's Court, un hent tremen etre ar 26 hag ar 27, Dorset Street.

## Istor

Savet e voe e 1674 hag anvet 'Datchet Street' (kazi sur diwar anv William Wheler of Datchet, perc'henn an douaroù) ; nebeut amzer goude e voe adanvet Dorset Street. Evit an annezidi e oa anavezet evel "Dosset Street" pe "Dossen Street", marteze dre ma oa re ziaes da zistagañ gant an enbroidi pe dre ma oa kalz tiez doare doss-house.
Un alez Little Paternoster Row a oa liammet gant Dorset Street ha Brushfield Street. E-kreiz an XIXvet kantved, un den anvet John Miller en devoa savet ranndioù el liorzhoù a-dreñv perc'hennet gantañ er 26 ha 27, e kostez norzh Dorset Street. Evit mont en dachenn vihan-se e oa ret dont dre ur strizhenn etre ar 26 hag ar 27, anvet neuze Miller's Court. En Niverenn 13 e Miller's Court e voe lazhet Mary Jane Kelly, el lodenn a-dreñv eus ar savadurioù er 26 Dorset Street.
# Doroña (Vilarmaior)

Doroña zo ur barrez e kumun Vilarmaior, e Proviñs A Coruña, e Galiza. E 2019 e oa 294 a dud.
E Doroña, e Breanca, e c'hoarvez ar romant Cartas de Inverno.

## Skeudennoù

* Iliz Doroña.
* Breanca. Ti Alvarella.
# Dorres

Dorres :
| Ar vourc'h. ||
| Anv katalanek | Dorres |
| Anv gallek (ofisiel) | Dorres |
| Bro | Katalonia Cerdanya |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Languedoc-Roussillon |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Prada |
| Kanton | Sallagosa |
| Kod kumun | 66062 |
| Kod post | 66760 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Colomer 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Pyrénées Cerdagne |
| Lec'hienn web | http://www.dorres66.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 171 ann. (2020) |
| Stankter | 7 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1332 m — brasañ 2827 m |
| Gorread | 24,77 km² |
| kemmañ |
Dorres (distaget ['dorəs] e katalaneg ha [dɔʁ] e galleg) zo ur gumun eus departamant Pireneoù-ar-Reter, e bro Cerdanya, e Katalonia an Norzh.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Dorrit Willumsen

Dorrit Willumsen :
| Ganedigezh | 31 a viz Eost 1940 e Nørrebro (Kopenhagen) |
| Yezh skrivañ | daneg |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 1997 gant he romant Bang: en roman om Herman Bang. |
| kemmañ |
Dorrit Willumsen (31 a viz Eost 1940 e Nørrebro e Kopenhagen) a zo ur skrivagnerez danat. E 1965 e voe embannet he levr kentañ, un dastumad danevelloù titlet Knagen.

## Hec'h oberenn

* 1965 Knagen
* 1967 Stranden, romant
* 1968 Da, romant
* 1970 The, krydderi, acryl, salær, græshopper, romant
* 1973 Modellen Coppelia
* 1974 En værtindes smil
* 1976 Kontakter,
* 1976 Neonhaven, romant
* 1978 Hvis det virkelig var en film
* 1980 Danske fortællinger
* 1980 Manden som påskud
* 1982 Programmeret til kærlighed
* 1983 Umage par
* 1984 Marie: en roman om Marie Tussauds liv
* 1985 Caroline, skuespill
* 1988 Suk hjerte, romant
* 1989 Glemslens forår,
* 1995 Klædt i purpur, romant istorel
* 1997 Bang: en roman om Herman Bang
* 1997 De kattens feriedage
* 2000 Koras stemme, romant
* 2001 Tøs: et hundeliv
* 2003 Bruden fra Gent, romant
* 2005 Den dag jeg blev Honey Hotwing
* 2008 Dage med slave, romant

## Notenn

* ↑ http://www.norden.org/nr/pris/lit_pris/uk/arkiv.asp?&lang=&p_id=542 Roll loreidi Priz lennegezh Kuzul an Norzh
# Dortmund

Hed ha treuz: 944) 51°31′N 7°28′E
Dortmund :
| Bro | Alamagn |
| Stad kevredet | Nordrhein-Westfalen |
| Rannvro velestradurel | Arnsberg |
| Bannoù | bann kêrel |
| Poblañs | 575 944 pop_dens = 2,097 (2013) |
| Gorread | 280.3 km² |
| Uhelder | 50-254 m |
| hed ha led | 944) 51°31′ N 7°28′ E |
| Kod-post | 44001–44388 |
| Kod-kelc'hiad | 0231, 02304 (e Schwerte) |
| Kod plakenn-varilh | DO |
| Maer | - |
| Lec'hienn | dortmund.de |
Dortmund a zo ur gêr alaman lec'hiet er Bundesland Nordrhein-Westfalen, e rannvro ar Ruhr. Gant ur boblañs a 575 944 a annezidi (e 2013) eo ar seizhvet kêr vrasañ eus Bro-Alamagn hag ar 37vet en Unaniezh Europa.
# Dortrig

Dortrig eo an anv a vez graet eus ur rouantelezh vrezhon vartezeüs lec'hiet e kontelezh Dorset hiziv-an-deiz, tro-dro da gCaer Dunac (Dorchester hiziv) pe Wareham. Ne ouzer netra diwar he fenn ha n'eo ket sur e vije bet anezhi.
Ha pa vije bet anezhi ne badas ket pell Dortrig. Peuraloubet e voe ar rannvro er c'hwec'hvet kantved gant ar Saksoned a savas rouantelezh Wessex enni.

## Gwelet ivez

* Rouantelezhioù brezhon
* Caer Gwynntguig
* Wessex
# Dandong

Dandong (丹东) a zo ur gêr e Republik Pobl Sina e proviñs Liaoning. Poblet eo gant 2 390 000 a dud (e 2001).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Daneg

An daneg zo ur yezh germanek eus skourr ar yezhoù skandinavek. Kar eo d'an norvegeg ha d'ar svedeg. Ur statud yezh ofisiel en deus e Danmark hag en Inizi Faero hag e Greunland (a-gevret gant yezh vroadel pep hini eus an div vro-se). Ur statud ofisiel en deus ivez e Schleswig-Holstein en Alamagn, ma vez komzet gant 50 000 den.
Skrivet e vez an daneg gant al lizherenneg latin gant teir lizherenn ispisial ouzhpenn : Æ, æ ; Ø, ø, Å, å. Pa ne c’heller ket skrivañ al lizherennoù-se e reer en o flas gant ae, oe hag aa.
An daneg eo ar yezh skandinavek zo pellaet ar muiañ diouzh an norseg kozh, dre m’eo bet eeunaet kalz e yezhadur ha dre m’eo emdroet kalzik e fonologiezh. Daoust m’eo bihan Danmark e oa diforc’hioù rannyezhel bras dre ar vro betek nevez zo (gant tri strollad rannyezhoù : østdansk, daneg ar reter, ømål pe ødansk, daneg an inizi, ha jysk, yezh Jutland). Hiziv an deiz koulskoude eo ledet yezh Kopenhagen dre ar vro a-bezh hag alies ne chom nemet arlivioù rannyezhel war ar parlantoù.

## Un nebeud gerioù

* Danad: dansk
* Demat: godmorgen, godaften
* Kenavo: farvel
* Degemer mat: velkommen
* Trugarez: tak
* Ya: ja
* Nann: nej

## Liammoù diavaez

* Présentation du danois (Ministrerezh an Aferioù Estren) (fr)
* Grammaire danoise (fr)
* List of online Danish-language related resources (en)
* Danish in Germany (en)
# Danevelloù kozh danvez Breizh

Danevelloù kozh danvez Breizh zo un dastumad skridoù krennamzerel troet gant Roparz Hemon hag embannet gant Hor Yezh e 1992.

## Danvez al levr

* Raklavar, gant Pêr Denez
* Ar skridoù
* Breizh ha marvailhoù Arzhur
* Hunvre ar Gontell
* Gaovan hag an Den gwer
* An dimezell Etard
* Yoneg
* Arzhur er c'hoad du
* Itron Kastell an Igromañs
* Alan Rebrit
* Danevell ar Franklin
# Dangaleateg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter B.1 eo an dangaleateg (dangal(éat) pe dangla) komzet gant tro-dro da 45.000 den e kreiz Tchad (1999).
Teir rannyezh ez eus:
* Dangaleateg ar c'hornôg (korbo pe karbo)
* Dangaleateg ar c'hreiz
* Dangaleateg ar reter
Diaezet e kav an dud a gomz rannyezh ar reter da gompren ar re a gomz hini ar c'hornôg met komprenet e vez mat rannyezh ar c'hreiz gant an holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Dandadan

Dandadan (ダンダダン) zo ur manga japanat skrivet ha treset gant Yukinobu Tatsu. Kroget eo bet an embann dre an aplikadur Shōnen Jump+ hag al lec'hienn internet Shueisha abaoe Ebrel 2021. Goude-se eo bet embannet e stumm tankōbon. Ur stirad tresadennoù-bev japanat produet gant Science Saru a vo embannet e miz Here 2024.

## Istor

Momo Ayase zo ul liseadez a gred en tasmantoù met ket er boudoù maez douarel, padal en he c'hlas emañ Okarun hag a gred ar c'hontrol mik. An daou zo o vont da lakaat klaoustre evit gouzout gant piv emañ ar wirionez. Pep hini zo o vont diouzh e du da welet ul lec'h sañset bezañ satanazet evit Okarun ha sañset ul lec'h skrapadenn gant boudoù maez douarel evit Ayase. Pep hini a erru el lec'h choazet ha pep hini a gompren ez eus eus an tasmantoù kement ha boudoù arallved.

## Degemer

E miz Du 2023, ar manga Dandadan a oa bet gwerzhet 3,2 milion a gopiennoù anezhañ hag ouzhpenn 360 milion a weladenn a oa bet eus outañ war ar savenn Shōnen Jump+.
# Danelaw

An Danelaw pe Danelagh (Dena lagu en hensaozneg, Denelage e krennsaozneg, Danelagen e daneg bremañ) a oa ul lodenn eus Enez Vreizh ma rene lezenn (law) an Daned (Dane), peogwir e oa bet aloubet gant Vikinged deuet eus Danmark, dreist-holl, hag eus Norvegia ivez, en IX$^{vet}$ kantved. Er vro-se e voe lakaet lezenn an Daned da dalvezout e-lec'h lezennoù an Angled-ha-Saozon.
En em astenn a rae an Danelaw e reter ha norzh Bro-Saoz, war douaroù bet kemeret digant Rouantelezh Northumbria, aloubet en 867, Rouantelezh East Anglia, aloubet en 869, ha Mercia, aloubet en 874. Sinet e voe feurioù-emglev etre ar roue saoz Alfred Veur hag ar roue danat Guthrum, goude emgann Ethandun 878, ma voe kannet an Daned ha ma voe lazhet Guthrum. Un nebeud bloavezhioù diwezhatoc'h, en 886, e voe lakaet sklaer ar vevenn etre an div rouantelezh ha klasket lakaat divizoù evit ma ve peoc'h etrezo.
Al lezenn danat a rene eta, el lodenn su eus Northumbria, en Anglia ar reter, hag e bro ar Pemp Kêr (Leicester, Nottingham, Derby, Stamford ha Lincoln).
Peoc'h ha finborte a rene en Danelaw, dreist-holl e rouantelezh Jórvik, en-dro da gêr York ha kement-se a roe c'hoant hag avi da alouberien viking all. Gwanaet e oa an Danelaw ivez gant ar brezelioù dibaouez a-enep Wessex ha Mercia hag a-benn ar fin e tibabas e renerien sujañ da c'halloud ar roue saoz Edouarzh an Henañ, evit bezañ gwarezet gantañ. En X$^{vet}$ kantved e klaskas meur a roue eus Danmark na Norvegia adkemer ar galloud e bro York met c'hwitañ a rejont bep taol. Goude dibenn an X$^{vet}$ kantved ne voe ket klasket aloubiñ Bro-Saoz gant an Daned ken.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Danestal

Danestal :
| An iliz. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Dozulé |
| Kod kumun | 14218 |
| Kod post | 14430 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Marié 2008-2014 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Auge dozuléen |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-danestal.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 404 ann. (2020) |
| Stankter | 63 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 33 m — brasañ 150 m |
| Gorread | 6,38 km² |
| kemmañ |
Danestal a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: lazhet e voe ur gwaz nann-soudard e Danestal gant ur vindrailhadeg e dibenn miz Gouere.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Jermen.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2011

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar maered :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Christian Marié | Ijinour |
| 1995 | 2008 | Daniel Richard | Klañvdiour |
| 1988 | 1995 | Patrice Lange | Hendraour |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Danevelloù Kolima

Danevelloù Kolima a vez lavaret e brezhoneg eus ul levr anvet Колымские рассказы en ruseg, hag anavezetoc'h e Breizh en e anv gallek, Récits de la Kolyma, anezhañ un dastumad danevelloù skrivet gant Varlam Chalamov (1907-1982). Kontañ a ra an oberour e vuhez er goulag sovietek. Skrivet eo bet an danevelloù etre 1954 ha 1973.

## Embannadurioù

* (fr) Récits de la Kolyma, embannadur nevez, rakskrid gant Luba Jurgenson, goudeskrid gant Michel Heller, Verdier, 2003.

## Pennadoù kar

* Goulag
* Enezeg ar Goulag
# Danevell

Un danevell zo ur gontadenn, komzet pe skrivet, a zanevell darvoudoù pe doareoù un den pe meur a hini.

## Danevelloù brudet

Kalz danevelloù zo bet skrivet, met danevellerien zo hag a zo brudet dreist ar re all. Komz a reer evel-se eus danevelloù Maupassant, Edgar Allan Poe, Anton Tchec'hov, en XIXvet kantved, eus re Somerset Maugham, Ernest Hemingway, en XXvet kantved.

## Danevell ha kontadenn

Daoust ma ne vez ket ret implij ar gerioù-se en un doare strizh, e vez graet un tamm kemm etre danevell ha kontadenn
* en un danevell e vo kaoz eus darvoudoù gwir, pe kinniget evel pa vijent gwir, strishoc'h eo ar ster eta,
* en ur gontadenn ne glasker ket atav kontañ darvoudoù gwirheñvel, evel e kontadennoù Andersen, Grimm, pe Fañch an Uhel, met kenkoulz all re Maupassant ivez.
# Dle

An dle eo an arc'hant dleet gant un den da un den all goude un amprest pe ur brenadenn.

## Liamm diabarzh

* Dle Haiti da Vro-C'hall
# Dluzh-mor

Dluzh-mor :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Salmoniformes |
| Kerentiad : | Salmonidae |
| Genad : | Salmo |
| Anv skiantel ||
| Salmo trutta Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dluzh-mor (Salmo trutta) a zo ur pesk mor.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Djoureg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar c'hornôg eo an djoureg (jur pe luwo) komzet gant tro-dro da 80.000 den (1983) e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
# Djourtcheneg

Ur yezh altaek eus ar skourr yezhoù toungousek ar mervent eo an djourtcheneg (jurchen; sinaeg: 女真; pinyin: nǚzhēn), komzet gwechall Manchouria e Sina ha Norzh Korea.
Tost-a-walc'h e oa d'ar manchoueg.
Ur yezh varv an hini eo.
Skrivet e veze gant ur skritur ispisial anvet skritur djourchenek diazezet war ar skritur kitanek (khitan) bet krouet gant Wanyan Xiyin e 1120 en ur implijout meur a sinalun distummet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek
* Yezhoù altaek

## Liammoù diavaez

* Skritur djourchenek
# Dmitri Zelenin

Dmitry Konstantinovich Zelenin (rusianeg: Дми́трий Константи́нович Зеле́нин ; Lyouk, 21 Here / 2 Du 1878 – Leningrad, 31 Eost 1954) a oa ur yezhour hag un etnografour.
Ganet e oa en ur gêriadenn anvet Udmurt nepell diouzh Sarapul en Oudmourtia, e-lec'h ma oae dad beleg. Mont a reas da skol ar veleien e Vyatka ha da c'houde e Skol-Veur Dorpat. E 1915 e roas kentelioù war an doareoù da gaozeal slaveg e Skol-Veur Petrograd. Diskouezet en deus e oa peder rannyezh e lodenn reter ar slaveg diwar diforc'hioù dister.
E penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved en doa lakaet en e benn dastum marvailhoù ha kontadennoù el lec'h ma oa bet ganet hag e hanternoz ar Menezioù Oural. Vladimir Propp a savas ul levr diwar dastumadegoù D. Zelenin da ziskouez penaos e oant savet. An den kentañ e voe o lavaret petra e oa ster "ar re varv lous" e folklor ar broioù slav.
E 1927 e oa bet embannet, gant Max Vasmer, labour brasañ D. Zelenin : Russische (Ostslavische) Volkskunde.
Bet eo bet o chom e C'harkiv en Ukraina etre 1916 ha 1925 hag o kelenn er skol-veur eno. Sikouret en deus staliañ Mirdi Istor C'harkiv. E 1925 e labouras e Skol-Veur Leningrad hag evit Mirdi Kunstkammer.
# Djourmodoek

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar djourmodoek (jur modo) komzet gant tro-dro da 15.400 den e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Dluzh kanevedenn

Dluzh kanevedenn :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Salmoniformes |
| Kerentiad : | Salmonidae |
| Genad : | Oncorhynchus |
| Anv skiantel ||
| Oncorhynchus mykiss (Walbaum, 1792) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An dluzh kanevedenn (Oncorhynchus mykiss, bet Salmo gairdneri) a zo ur pesk-mor eus Norzhamerika (kavet eus Oregon da Yukon).

## Daveennoù ha notennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Oncorhynchus mykiss e 1792 (Walbaum), kemmet e Salmo gairdneri (Richardson, 1836), ha distroet da Oncorhynchus mykiss e 1989 ; gwelit Cambridge University Press (en).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Dle Haiti da Vro-C'hall

Dle Haiti da Vro-C'hall a vez lavaret eus an arc'hant goulennet gant Bro-C'hall digant Haiti evit paeañ un dle goude berzañ ar sklaverezh. E 1825 e voe sinet ur feur-emglev etre an div vro.

## Istor

War-dro dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved e oa brudet trevadenn Saint-Domingue, lodenn gornôk enez Hispaniola, da vezañ an drevadenn binvidikañ er bed gant un hanter vilion a sklaved afrikan, 792 labouradeg sukr, 2 810 stal-gafe, 3 097 labouradeg indigo ha 705 stal-gotoñs, hag a deue anezho, en 1788, marc'hadourezh hag a dalveze kement ha 239 milion a lurioù, hag a veze kaset da Europa pe da Norzhamerika. Entre 1763 ha 1789 e teuas ac'hano pinvidigezh kêrioù Naoned, Bourdel, Pariz, La Rochelle, Baiona.
En 1791 goude ur marevezh a vrezelioù diabarzh etre ar re wenn en un tu, ar re zu hag an hironed dieub en tu all, ec'h em savas ar sklaved en hanternoz an drevadenn.
En 1793 e voe diskaret ar sklavelezh gant komiserien bolitikel ar Republik c'hall Léger-Félicité Sonthonax (1763-1813) hag Étienne Polverel (1738-1795) e Saint-Domingue.
Adal 1794 e kemeras Toussaint Louverture penn an emsavadeg.
En 1802 e voe kaset un arme gant ar C'honsul Napoleone Buonaparte.
D'ar 1añ a viz Genver 1804 e voe disklêriet dizalc'hted Haïti.

## Goulennoù digoll at C'hallaoued

Pa voe embannet dizalc'hted Haïti ne voe ket anavezet gant kalz a vroioù, ha ne c'halle ket ar vro ober marc'had ; buan goude an dizalc'hted e voe soñjet prenañ an douaroù evel ma voe graet e Louiziana gant Bro-C'hall digant SUA en 1803.