OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pierre Le Sann

Pierre Le Sann, ganet d'ar 4 a viz Gouere 1834 e Kastell-Paol, marvet d'an 20 a viz Even 1893 e Banaleg, a oa beleg ha troour brezhonek.

## Troidigezhioù

* Augustin Berthe, Istoriou tennet euz ar skritur sakr (diwar Récits bibliques, 1887) :
   * Kenta leorik : Adam ha Noe, Banaleg, Imprimerie Régionale, 1892
   * Eil leorik : Abraham, idem
   * Trived leorik : Joseph, idem
   * Pevare leorik : Moizes, idem
   * Pemped leorik : Job, Neuville-sous-Montreuil, Imprimerie Notre-Dame des Prés, 1892
   * C'houec'hved leorik : Josue, idem
   * Seizved leorik : Jedeon ha Samson, idem
   * Eizved leorik : Saül, Neuville-sous-Montreuil, idem
   * Unnekved leorik : Elias hag Elisee, Neuville-sous-Montreuil, Imprimerie Notre-Dame des Prés, 1894
   * Triouec'hved leorik : Bugel Bethleem, Banaleg, Imprimerie Régionale, 1892
   * Naontekved leorik : Profed Nazareth, Neuville-sous-Montreuil, Imprimerie Notre-Dame des Prés, 1892
   * Ugentved leorik : Ar Pharizianed en hem zavet a enep ar messias, idem
   * Leorik unan var'n ugent : Prosez hor zalver Jezus-Krist, idem
   * Eil var n'ugent leorik : Hent ar C'halvar, idem
* Amand-Joseph Fava, Kenteliou katekis divar-benn ar politik, Dumont, 1891
* Levrik Breuriez ar Famill Zantel, Imp. de Kerangall, Kemper
* Miz Mari an eskob dall, ha kantikou miz Mari an aotrou Guillou, Imp. de Kerangall, Kemper, 1891
# Pierre Le Sausse

Pierre Le Sausse, Pier ar Saoz e brezhoneg (Sant-Karadeg-Tregonvael 28 a viz Here 1899 -Gwened Kerzu 1980), a oa ur skrivagner hag un troour brezhonek. Meur a anv-pluenn en doa, Bleu Benal an hini brudetañ, ha Karadeg Treglomel. Kemer a reas perzh e Dihunamb pa oa yaouank-flamm. Skrivañ a rae ur pennad sizhuniek brezhonek, "Etrezomp e brezhoneg", e-barzh La Liberté du Morbihan, a-bep-eil gant Job Jaffre.

## Troidigezh

* Jeanne de Lias, Pecherel an Evnetaour (diwar Pécherel l'empailleur), moullet a-rannoù war ar gazetenn Arvor e 1942.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ El lodenn eus ar gumun a zeuas da vout kumun Kernaskledenn e 195.
# Pierre Larousse

Pierre Larousse, bet ganet d'an 23 a viz Here 1817 e Toucy (Yonne) hag aet da Anaon d'an 3 a viz Genver 1875 e Pariz, a oa un holloueziadurour, ur geriadurour hag un embanner gall.
E 1856 e voe savet hag embannet an Nouveau Dictionnaire de la langue française gantañ, skoazellet gant François Pillon. Mil anavezet eo en abeg d'an holl c'heriadurioù o deus douget e anv, Le Petit Larousse en o zouez.
# Pleistosen

| Reizhad/ Marevezh | Heuliad/ prantad | Live/ oadvezh | Oad (Ma) | Oad (Ma) |
| Pevare oadvezh | Pleistosen | Gelasian | yaouankoc'h | yaouankoc'h |
| Neogenel | Pliosen | Piacenzian | 2,58 | 3,600 |
| Neogenel | Pliosen | Zanklean | 3,600 | 5,333 |
| Neogenel | Miosen | Messinian | 5,333 | 7,246 |
| Neogenel | Miosen | Tortonian | 7,246 | 11,63 |
| Neogenel | Miosen | Serravallian | 11,63 | 13,82 |
| Neogenel | Miosen | Langhian | 13,82 | 15,97 |
| Neogenel | Miosen | Burdigalian | 15,97 | 20,44 |
| Neogenel | Miosen | Aquitanian | 20,44 | 23,03 |
| Paleogenel | Oligosen | Chattian | koshoc'h | koshoc'h |
| Isrannoù an Neogenel hervez an ICS, adalek 2017. |||||
Bez’ ez eo ar Pleistosen ar c’hentañ prantad en amzer a-vremañ, pe ar Pevare Oalad. Padet eo eus talek 1 800 000 vloaz ‘zo betek bremañ pe dost. Fin an Henoalad a ziskouez ar Pleistosen bezañ.
E-pad ar Pleistosen ez eus bet pevar marevezh skorn en Alpoù, o tougen anvioù adstêrioù an Danav : hini Günz (eus 1,2 milion a vloavezhioù da 700 000 vloaz), hini Mindel (eus 650 000 vloaz da 350 000 vloaz), hini Riss (eus 300 000 da 120 000 vloaz), ha hini Würm (eus 80 000 da 10 000 vloaz). Etrezo ez eus bet prantadoù hep skorn anvet prantadoù etreskornel.
Pa vez ur marevezh skorn e vez mui-oc’h-mui a skorn o c’holoiñ ar voull douar dre ma vez nebeutoc’h a heoliadur, hervez tezenn Milankovic. Tapet e vez an dour gant ar skorn ha setu perak ec’h izela live ar morioù betek 100 m. Pa deuzas ar skorneier adarre e teuzas 50 milion a km3 a skorn. Abalamour da se e voe goloet adarre tost da 2 viliard a hektaradoù douar, setu penaos e voe krouet fjordoù Skandinavia hag aberioù Breizh.

## Notennoù

* ↑ ICS Timescale Chart.
# Plektrudis

Plektrudis (Plectrude e galleg), ganet war-dro 650 ha marvet en 717, a oa ur briñsez frank, deuet da vezañ gwreg Pepin Herstal, maer ar palez en Aostrazia.
Merc'h e oa d'ar c'hont Hugobert, senechal Klovis IV, ha Irmina Oeren, konted ha perc'henned vras etre Köln ha Trier, war lez ar Roen.

## Dimeziñ

War-dro 670/675 e timezas da Pepin Herstal, lesanvet Pepin Dev, ha daou vab o doe:
* Drogon, a voe kont Champagn,
* ha Grimoald a voe maer ar palez e Neustria, tad da d-Teodoald.
Ur bern madoù a zegasas d'he fried, ar pezh a voe ur skoazell vras dezhañ en e vrezelioù ouzh Franked Neustria
Ur serc'h avat en doa Pepin, Alpaida hec'h anv, ha daou vab he do ivez:
* Karl, brudet evel Karl Martel,
* Childebrand, kont Bourgogn ha dug Provañs.
Klask a reas lakaat he bugale ha bugale-vihan da vezañ hêred Pepin. Asantiñ a reas Pepin da legadiñ e garg d'o mab-bihan Teudoald.

## Marv Pepin

Pa varvas Pepin Herstal, e miz Kerzu 714 eta, e lammas Plektrudis war ar galloud, hag e lakaas bac'hañ e vab bastard Karl e Köln, p'edo o klask mont da vaer ar palez en Aostrazia. Ober a reas war-dro ar roue yaouank Dagobert III hag e viras outañ da emellout ouzh politikerezh. Fellout a rae dezhañ envel Ragenfred da vaer ar palez e Neustria, met hi a lakas envel he mab-bihan Teodoald en e lec'h. Mervel a reas ar roue yaouank en 715 da 16 vloaz.
E 716 e teuas Chilperig II, roue ar Franked, ha Ragenfrid, e vaer ar palez, da aloubiñ Aostrazia. Kentañ a voe graet gante eo mont d'en em gannañ gant Karl a oa o paouez tec'hel eus e vac'h. Pa voe faezhet gante e trojont war-zu Köln ma oa repuet Plektrudis, ha kemeret e voe kêr ha skrapet an teñzor gante. Anavezet e voe Chilperig evel roue ha Ragenfrid evel maer. Adal neuze e troas mat an traoù gant Karl Martel.
En 717 e voe trec'h en Amblève hag e Vincy e kasas kuit roue ha maer betek Pariz, a-raok distreiñ da g-Köln, da ober he stal da Blektrudis. Kemeret e voe kêr gantañ. Kollet e oa he levezon gant Plektrudis ha mervel a eure er bloaz-se end-eeun e Köln e-lec'h ma voe beziet.
# Pleins pouvoirs (arnodskrid)

Pleins pouvoirs zo un arnodskrid e 1939 gant ar skrivagner gall Jean Giraudoux, ma skriv an oberour a-enep ar yuzevien ha ma embann e garantez ouzh Hitler.
   Concluons. Dans l'équipe toujours remarquable des hommes d'Etat qui prétendent à la conduite de la France, le seul qui aura compris, celui auquel il conviendra de tresser plus tard des couronnes aussi belles qu'au ministre de la paix, sera le ministre de la race (...). Qu'importe que les frontières du pays soient intactes, si les frontières de la race se rétrécissent et si la peau de chagrin française est le Français ! (...) Le pays ne sera sauvé que provisoirement par les seules frontières armées : il ne peut l'être définitivement que par la race française, et nous sommes pleinement d'accord avec Hitler pour proclamer qu'une politique n'atteint sa forme supérieure que si elle est raciale, car c'était aussi la pensée de Colbert et de Richelieu.

## Levrlennadur

* Pierre Vidal-Naquet : Les Juifs, la mémoire et le présent – Réflexions sur le génocide, Seuil, 1995 (ISBN 978-2-02-020526-9)
* Léon Poliakov : Histoire de l’antisémitisme (1945-1993), Seuil, 1994 (ISBN 978-2-02-014138-3) • e-book : 2018 (ISBN 978-2-02-140579-8)

## Liamm diavaez

* J. L. Body : Lettre ouverte à Michel Onfray, 22 Even 2011, evit difenn J. Giraudoux
# Pleitos colombinos

Ar Pleitos colombinos ("prosezioù kolombat") zo un heuliad klemmoù graet gant hêred Kristof Kolomb ouzh kurunenn Kastilha ha León da zifenn an dreistwirioù gounezet gant Kolomb goude dizoloiñ ar Bed Nevez. Etre 1508 ha 1536 dreist-holl e c'hoarvezas ar c'hlemmoù-se.
# Plelann

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Plelann zo un anv-lec'h brezhonek a gaver
* e Plelann-Vihan
* e Plelann-Veur
# Motilleja

Motilleja zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Motouneg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar motouneg (motuna pe siwai) komzet gant tro-dro da 6 600 den e Bougainville.
# Motilla del Palancar

Motilla del Palancar zo ur gumun eus proviñs Cuenca e Spagn.
# Motmot korr

Motmot korr :
| Hylomanes momotula, luc'hskeudennet e Park broadel Darién (Panamá). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Momotidae |
| Genad : | Hylomanes |
| Anv skiantel ||
| Hylomanes Lichtenstein, 1839 ||
| Anv skiantel ||
| Hylomanes momotula Lichtenstein, 1839 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar motmot korr a zo ur spesad evned, Hylomanes momotula an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Hylomanes.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Hylomanes momotula chiapensis : war aodoù kreisteiz Mec'hiko (Chiapas),
* H. m. momotula : eus kreisteiz Mec'hiko (Veracruz) da Honduras,
* H. m. obscurus : eus gwalarn Costa Rica da walarn-pellañ Kolombia.

## Liammoù diavaez

* (en) Hylomanes momotula war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Hylomanes momotula war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hylomanes momotula war al lec'hienn Avibase.
# Motocultor Festival

Ar Motocultor Festival a zo ur festival sonerezh metal hag a vez bep bloaz, abaoe 2007, e-pad tri devezh, e Sant-Nolf, e Bro Wened.
# Mother Earth

Mother Earth a oa ur gazetenn anarkour hag en em ziskrive evel "A Monthly Magazine Devoted to Social Science and Literature". Da gentañ e oa bet embannet gant Emma Goldman.
Ar c'hentañ niverenn a oa bet embannet e Meurzh 1906, hag an niverenn ziwezhañ e miz Eost 1917 goude 6 niverenn nemetken.
# Motmot jave glas

Motmot jave glas :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Momotidae |
| Genad : | Aspatha |
| Anv skiantel ||
| Aspatha Sharpe, 1892 ||
| Anv skiantel ||
| Aspatha gularis (Lafresnaye, 1840) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar motmot jave glas a zo ur spesad evned, Aspatha gularis an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ eo er genad Aspatha.
Anvet e voe Prionites gularis (kentanv) da gentañ-penn (e 1840) gant an evnoniour gall Frédéric de Lafresnaye (1783-1861).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus douaroù uhel kreisteiz Mec'hiko (Oaxaca) da Honduras.

## Liammoù diavaez

* (en) Aspatha gularis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aspatha gularis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Aspatha gularis war al lec'hienn Avibase.
# Puebla de Alcocer

Puebla de Alcocer zo ur gumun e Spagn e proviñs Badajoz.
# Puebla de Azaba

Puebla de Azaba zo ur gumun eus Proviñs Salamanca e Spagn.
# Puebla (stad)

Puebla zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e kreisteiz ar vro.
Puebla de Zaragoza eo ar gêr-benn.
# Puebla de Almenara

Puebla de Almenara zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Puducherry

Puducherry (stumm ofisiel; Pondichéry e galleg, Pondicherry e saozneg), berraet e Pondy alies, a zo ur gêr eus gevred India, ha kêr-benn tiriad Puducherry. 654 392 a dud a oa o vevañ en tolpad-kêr e 2011.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Puducherry (tiriad)

Tiriad Puducherry (Union Territory of Puducherry e saozneg) a zo un tiriad eus India hag a vod pevar distrig strewet a-hed aodoù ar su. Ar peder lodenn-se a oa diazezoù dalc'het gant ar Frañs en Indez, ha setu perak e chom ar galleg yezh ofisiel eno, e-skoaz an telougoueg, ar malayalameg hag an tamileg.
* Puducherry (Pondichéry e galleg), enklozet e stad Tamil Nadu
* Karaikal, enklozet ivez e Tamil Nadu
* Mahe, enklozet e Kerala
* Yanam, enklozet en Andhra Pradesh
# Puebla de Beleña

Puebla de Beleña zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
# Pudask pavioù du

Pudask pavioù du :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Mustelidae |
| Iskerentiad : | Mustelinae |
| Genad : | Mustela |
| Anv skiantel ||
| Mustela nigripes Audubon & Bachman, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pudask pavioù du (Mustela nigripes) zo ur c'higdebrer bihan a vev en Amerika an Norzh. Kar eo da pudask ar stepennoù.
Aet e oa da get e Kanada e 1937 hag e 1980 ne chome nemet ur boblañs ouez, dizoloet dre zegouezh e Wyoming. Paket e oa bet evit he gwareziñ kent na yafe da get. Un nebeud loened maget er gwarezva a oa bet lezet da vont goude-se met ar poblañsoù a chom bihan.

## Doareoù penanñ

War-dro 45 cm eo e hirder hag 1 kg e bouez. Ul lost blevek 15 cm en deus ivez. Evel izili all e gerentiad eo moan ha hir e gorf ha berr e bavioù. Gwenn eo e vlevenn dre vras nemet e bavioù, e c'houzoug ha penn e lost hag a zo du. Ne gemm ket e liv diouzh an amzer.

## Emzalc'h

Ur c'higdebrer oberiant diouzh an noz eo. Chas-pradenn a zebront dreist-holl ha ne c'hellont ket treuzvevañ hepto. Kuzhat a reont en un douarenn diouzh an deiz.

## Gwarez

Distruj ar pradennoù, digresk ar poblañsoù chas-pradenn hag efedoù drastus kleñvedoù evel kinomoz pe bosenn ar c'hoadegoù (heñvel a-walc'h ouzh ar vosenn) a voe abegoù diskar poblañs ar pudasked pavioù du. Aet e oant kazi da get e-pad an XIX$^{vet}$ hag an XX$^{vet}$ kantved.
Anavezet e voent evel ur spesad distag e 1851 hepken, goude embannadur ul levr gant John James Audubon ha John Bachman.
E 1981 e tizoljod ur boblañs vihan 130 hinienn enni e-kichen Meeteetse, Wyoming. War zigresk ez eas abred abalamour d'ar c'hleñved hag e 1986 e tapas ar Wyoming Game and Fish Department an 18 loen a chome d'o gwareziñ. D'ar poent-se na oa nemet 50 pudask pavioù du ken er bed.
E 1991 e teraoujod da lezel pudasked pavioù du da vont en natur en dro. Krediñ a reer e oa war-dro 400 penn er bed.

## Liammoù diavaez

Ar pudask pavioù du war Animal diversity web
# Puebla de Albortón

Puebla de Albortón zo ur gumun e Spagn e proviñs Zaragoza.
# Port Numbay

Port Numbay eo anv orin kêr-benn Papoua ar C'hornaoueg, e bae Humbold. War-dro 200 000 a annezidi a oa e 2002.
Meur a anv ofisiel he deus bet:
* Hollandia etre 1910 ha 1962 pa oa ar vro e dalc'h an Izelvroioù;
* Hollandia/Kota Baru e 1962 pa oa bet lakaet ar vro dindan aotrouniezh ABU;
* Kota Baru ("kêr nevez") e 1963 pa oa bet aloubet ar vro ha staget ouzh Indonezia;
* Sukarnopura diwar anv Prezidant Indonezia Sukarno, buan a-walc'h war-lerc'h e 1963;
* Kota Jayapura pe Jayapura ent-berr eus 1968 betek 2010, un anv sañskritek, hag a dalvez kement ha "kêr an trec'h" (jaya trec'h, pura kêr, kota a dalvez kêr en indonezeg).
* Port Numbay abaoe miz Meurzh 2010 (Graet e veze betek neuze mui-ouzh-mui gant an anvadur-se, dreist-holl gant ar Bapoued).
# Port Sgioba

Port Sgioba zo ur gêriadenn e Na Roinn Ileach, war lez Loch an Dàla, en Enez Ìle, unan eus Inizi Gall Bro-Skos. E 1828 e voe diazezet. Port Charlotte eo an anv saoznek, deuet diwar anv pried Lord Frederick Campbell. Savet e oa bet an tier, livet e gwenn hiriv, evit labourerien strilherezh wiski Lochindaal, a zo bet serret e 1929. Lod eus ar savadurioù zo aet d'ober un ti-lojañ d'ar veajerien yaouank (Youth Hostel and Wildlife Centre). Lod all zo aet d'ober ur c'harrdi, ha kaoz zo da zigeriñ ur strilherezh nevez ennañ. Lod all c'hoazh zo implijet gant strilherezh Bruichladdich a zlee digeriñ strilherezh Port Sgioba e miz Meurzh 2007. Ur mirdi zo bremañ en iliz kozh.

## Pennad kar

* Ìle
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Port de bras (barrez)

Er varrez klasel e implijer ar termen port de bras evit deskrivañ an doare ma vez kaset an divvrec'h a emstumm da emstumm.
Gant ar port de bras diazez e kemmer emstumm an divvrec'h adalek bras bas betek an eil emstumm o tremen dre ar c'hentañ emstumm a-raok achuiñ gant an emstumm bras bas adarre.
Gant ar port de bras leun e kaser an divvrec'h betek ar pempvet emstumm a-us d'ar penn a-raok o c'has d'an traoñ.

## Liammoù diavaez:

* Video
# Port Láirge

Port Láirge a zo ur gêr vras (46 747 den o chom e kêr e 2011; 51 519 gant ar fabourzhioù) eus kreisteiz Iwerzhon, anavezet dindan an anv Waterford e saozneg.

## Gevelliñ

Gevellet eo gant Sant-Ervlan e Bro-Naoned.
# Port Vila

Port Vila (distaget) eo kêr-benn ha brasañ kêr Vanuatu, ur stad dizalc'h eus ar Meurvor Habask. E 2009 e oa 44 040 a dud o vevañ enni. War aod su Enez-Etafe emañ. Kalz a zistruj a voe e miz Meurzh 2015 abalamour d'ar gelc'hwidenn "Pam".

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Port Talbot

Port Talbot (gwechall Aberafan e kembraeg) zo ur gêr a c'hreanterezh e Kembre e kontelezh Gorllewin Morgannwg, er reter da Vae Abertawe, en aber ar stêr Afan. 37 276 a dud zo o chom eno (2011). Port Talbot zo hiziv e kontelezh Castell-nedd Port Talbot (Bwrdeistref sirol).
Labouradeg dir Margam e-kichenik, zo unan eus an div diwezhañ zo e Kembre.

## Tud

* Richard Burton, aktour, ganet nepell
* Anthony Hopkins, aktour
* Dic Penderyn
# Port Rìgh

Port Rìgh (Portree e saozneg) eo kêr vrasañ An t-Eilean Sgitheanach (Enez Skye e saozneg), en Inizi Gall er c'hornôg da Vro-Skos. Ur porzh-mor eo ha kreizenn ar vuhez kenwerzhel ha sevenadurel war an enez.
Poblet e oa gant 2 491 den e 2001, ha 37,72% anezho a oa gouezelegerien.
Eno emañ skol eil derez nemeti an enez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Port na h-Abhainne

Port na h-Abhainne (Portnahaven e saozneg), zo ur porzhig en Enez Ìle, en Inizi Gall e Bro-Skos.
Un iliz zo, div stal, unan anezho oc'h ober ti-post, hag un davarn "An Tigh Seinnse".
# Port Moresby

Port Moresby (e saozneg), pe Pot Mosbi (e tok pisin) eo kêr vrasañ ha kêr-benn Papoua Ginea-Nevez. 254 158 a dud a oa o chom eno e 2000. War aod gevred an douar-bras emañ.

## Doareoù ar vuhez

Unan eus ar c'hêrioù dañjerusañ eus ar bed eo, renket 138vet war 140 evit a sell doareoù ar vuhez gant The Economist Intelligence Unit e 2015.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Port Omna

Port Omna (Portumna e saozneg) zo ur gêr grenn eus Iwerzhon, e gevred kontelezh Gaillimh, war harzoù kontelezh Tiobraid Árann. Emañ kêr el lec'h ma red ar stêr Sionainn e Loch Deirgeirt. Ul lec'h tremen a bouez eo bet a-hed ar c'hantvedoù. E-kichen kêr emañ kastell Port Omna.

## Notennoù

* ↑ Bunachar Logainmneacha na hÉireann
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Roll rouaned Essex

Amañ e kavor roll rouaned Essex, unan eus ar rouantelezhioù krouet gant ar Saksoned goude aloubidigezh Preden.
Krouet e voe ar rouantelezh war-dro 500 hag e-pad un amzer verr er VII$^{vet}$ kantved e kontrollas Kent met staget e voe an darn vrasañ eus e dachenn ouzh Mercia. E 825, goude faezhidigezh Beornwulf Mercia, e voe staget ouzh Wessex.
| Ren | Amzeriad | Titl | Notennoù |
| 527 da 587 | Aescwine | ÆSCVVINE CENFVSING ESTSEAXNA CYNING ÆSCVVINE REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 587 da ante 604 | Sledda | SLEDDA ÆSCVVINING ESTSEAXNA CYNING SLEDDA REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| ante 604 da 616/7 | Saebert | SÆBRYHT SLEDDING ESTSEAXNA CYNING SÆBRYHT REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 616/7 da 617 | Sexred | SEXRED SÆBRYHTING ESTSEAXNA CYNING SEXRED REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Saeward; lazhet en emgann ouzh Saozon ar C'hornôg |
| 616/7 da 617 | Saeward | SÆVVARD SÆBRYHTING ESTSEAXNA CYNING SÆVVARD REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Sexred; lazhet en un emgann gant Wessex |
| 617 da ante c.653 | Sigeberht I the Little | SIGEBRYHT SÆVVARDING ESTSEAXNA CYNING SIGEBRYHT PARVVS REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| c.653 da 660 | Sigeberht II the Good | SIGEBRYHT SÆVVARDING ESTSEAXNA CYNING SIGEBRYHT SANCTVS REX SAXONVM ORIENTALIVM | Sant Sigeberht; Sant Sebbi |
| 660 da 664 | Swithelm | SVVIÞELM ESTSEAXNA CYNING SVVIÞELM REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 664 da 683 | Sighere | SIGHERE SIGEBRYHTING ESTSEAXNA CYNING SIGHERE REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Sebbi |
| 664 da c.694 | Sebbi | SEBBI ESTSEAXNA CYNING SEBBI REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Sighere; |
| c.694 da c.709 | Sigeheard | SIGEHEARD SEBBING ESTSEAXNA CYNING SIGEHEARD REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant e vab Swaefred |
| c.695 da ante c.709 | Swaefred (Swaebheard) | SVVÆFRED SIGEHEARDING ESTSEAXNA CYNING SVVÆFRED REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant e dad Sigeheard |
| 709 | Offa | OFFA SIGEHERING ESTSEAXNA CYNING OFFA REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| c.709 746 | Saelred (Swebert) | SÆLRED SIGEBRYHTING ESTSEAXNA CYNING SÆLRED REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Swaefbert moarvat |
| c.715 738 | Swaefbert | SVVÆFBRYHT ESTSEAXNA CYNING SVVÆFBRYHT REX SAXONVM ORIENTALIVM | Asambles gant Saelred moarvat |
| 746 da 758 | Svvithred | SVVIÞRED SIGEMVNDING ESTSEAXNA CYNING SVVIÞRED REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 758 798 | Sigeric | SIGERIC ESTSEAXNA CYNING SIGERIC REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 798 da 812 | Sigered | SIGERED SIGERICING ESTSEAXNA CYNING SIGERED REX SAXONVM ORIENTALIVM | |
| 812 825 | Sigered | SIGERED DVX SAXONVM ORIENTALIVM |
# Roll rouaned Eswatini

Amañ e kavor ur roll eus pennoù ha rouaned Eswatini, a oa Swaziland betek miz Ebrel 2018.

## Pennoù ar Swazied kent 1745

| Mkhulunkosi Qomizitha Sukuta Madlasomo Ndlovu Ngwekati Mawawa Sidvwabasilutfuli Sukumbili Mbokane Gebase Kunene Nkabingwe | Madlabane Hhili Dulunga Dondobola Sihuba Mlangeni Msimudze Mbhondlo Tembe Sikhulumaloyo Langa Samuketi | 1200–1300 : Nkomo 1300–1355 : Khabako 1355–1400 : Nkosi I 1400–1435 : Ngwane III / Ngwane I 1435–1465 : Dlamini IV / Dlamini I (Matalatala) 1480–1520 : Mswati I 1520–1550 : Ngwane III /Ngwane II 1555–1600 : Dlamini II 1600–1640 : Nkosi II 1645–1680 : Mavuso / Mavuso I 1685–1685 : Magudulela 1685–1715 : Ludvonga I 1720–1744 : Dlamini III Swaziland / Dlamini III |

## Rouaned Swaziland (1745–1903)

* 1745–1780 : Ngwane III — Kentañ roue Swaziland arnevez
* 1780 : LaYaka Ndwandwe (rouanez rejant)
* 1780–1815 : Ndvungunye (Zikodze, Mavuso II)
* 1815 : Lomvula Mndzebele (rouanez rejant)
* 1815–1839 : Sobhuza I (Somhlolo)
* 1836–1840 : Lojiba Simelane (rouanez rejant)
* 1840–1868 : Mswati II (Mavuso III)
* 1868–1875 : Tsandzile Ndwandwe (rouanez rejant)
* Priñs Ludvonga II (Makaleni) – Biskoazh ne voe roue
* 1875–1889 : Dlamini IV (Mbandzeni)
* 1889–1894 : Tibati Nkambule (rouanez rejant)
* 1895–1899 : Ngwane V (Mahlokohla)
* 1899–1903 : Labotsibeni Gwamile Mdluli (rouanez rejant)

## Pennoù Gwarezveliezh Swaziland (1903–1968)

Adal 1906 e voe Swaziland dindan beli ar Rouantelezh-Unanet.
* 1903–1921 : Labotsibeni Gwamile Mdluli (rouanez rejant)
* 1921–1968 : Sobhuza II

## Rouaned Eswatini (adalek 1968)

D'ar 6 Gwengolo 1968 e voe dizalc'h Swaziland diouzh ar Rouantelezh-Unanet.
| Anv | Ren | Lignez | Evezhiadennoù |
| Sobhuza II (1899-1982) | 02/09/1968— 21/08/1982 | Tiegezh Dlamini | Mab Ngwane V |
| Mswati III (1968—) | 25/04/1986 bremañ | Tiegezh Dlamini | Mab Sobhuza II |
* Adalek marv Sobhuza II d'an 21 a viz Eost 1982 ha da c'hortoz ma vije e vab en oad da ren e voe meret ar vro gant ar rouanez rejant Dzeliwe Sozisa Dlamini (21/08/1982 – 09/08/1983) ; d'he heul e voe ar priñs rejant Sozisa Dlamini (09/08/1983 – 18/08/1983) kent ar rouanez rejant Ntfombi Tfwala eus an 18/08/1986 betek ma pignas Mswati III war an tron d'ar 25 Ebrel 1986 d'an oad a 18 vloaz.

## Liammoù diavaez

* (en) Renerion Eswatini
* (en) Istor Eswatini
* (en) Lec'hienn ofisiel roue Eswatini