OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hans-Ulrich Rudel

Hans-Ulrich Rudel, lesanvet "Erer Talbenn ar Reter" (2 a viz Gouere 1916-18 a viz Du 1982) a oa ur blenier kirri-nij alaman bombezer gant ur Stuka el Luftwaffe hag un ezel eus an NSDAP. Skrivagner ez eo bet ivez adal e skiant-prenet brezelour. Bet eo ar soudard alaman ar muiañ enoret e-kerzh an Eil Brezel-bed. Kaset en deus da benn tro 2530 nij-brezel ha distrujet en deus muioc'h 'vit 2000 a siblennoù pe gwennoù war-zouar, war-vor ha war-nij:
* 800 mekanik a bep seurt
* 519 tank
* 150 kanol
* 70 karr-nij war-zouar
* 9 c'harr-nij
* 4 zren hobregonet
* 5 hobregoner pounner, ar vag-brezel soviedel Marat en o zouez.
Gwelet ez eo evel un As padal n'en deus tizhet 9 karr-nij enebour nemetken.

## Tro-dro da Hans-Ulrich Rudel

* Ur ger-stur a oa gant Hans-Ulrich Rudel: « Verloren ist nur, wer sich selbst aufgibt » (« N'eo kollet nemet an hini a dro-kein »)
* Stalin a brofe 100 000 roubl d'an hini a zegasfe Hans-Ulrich Rudel etrezek prizoniad dezhañ.
* Sikouret en deus Rudel da sevel ar c'harr-nij Fairchild A-10 Thunderbolt

## Skridoù Hans-Ulrich Rudel

* Wir Frontsoldaten zur Wiederaufrüstung (Ni soudarded an talbenn hag hor soñj war adamarmaouiñ Alamagn), Hans Ulrich Rudel, (levrig), embannadur prevezh, Buenos Aires, 1951
* Dolchstoß oder Legende (Daggerthrust or Legend), Hans Ulrich Rudel, (levrig), embannadur prevezh, Buenos Aires, 1951
* Trotzdem, Hans-Ulrich Rudel, Dürer-Verlag, Buenos Aires, (1949) 1. Auflage (1.-5. Tausend); gant sikour Plesse Verl. Schütz; Auflage: 8. Aufl. (1950) embannadur kuzh en Alamagn bloavezh 1953
* Stuka Pilot, Hans Ulrich Rudel, adembannadur kempennet d'eus al levr Trotzdem
* Stuka Pilot (Brezel ha kadourien), Hans-Ulrich Rudel, Lejion ar re Manet bev evit ar Frankiz (miz here 1987)
* Mein Kriegstagebuch: Aufzeichnungen eines Stukafliegers (Va zeiz-levr brezel: notennoù gant ur blenier kirri-nij bombezer), Hans-Ulrich Rudel,(Wiesbaden : Limes, c1983).
* Mein Leben in Krieg und Frieden ( Va buhez er brezel hag er peoc'h), Hans-Ulrich Rudel, (Rosenheim : Deutsche Verlagsgesellschaft, c1994).

## Liammoù diavaez

* Filmig diell Hans-Ulrich Rudel
* Hans-Ulrich Rudel war lec'hienn Ciel De Gloire

## Levrlennadur

* (de) Hans-Ulrich Rudel, Mein Kriegstagebuch, Aufzeichnungen eines Stukafliegers, Wiesbaden, Limes, c1983
* (en) Patrom:Lien, Patrom:Lien : German Nationalism Since 1945, embannadurioù skol-veur Wesleyenne, 1967.
* (en) Philip Rees, Biographical Dictionary of the Extreme Right Since 1890, New York, embanner Simon & Schuster, 1990, (ISBN 0130893013)
# Kambaeg

Ur yezh direnk komzet e gwechall e Brazil e Mato Grosso del Sul, e-kichen Corumbá e oa ar c'hambaeg. Eus Kolombia e oa bet teuet ar meuriad ha spagnoleg e komz e izili hiziv. Posupl eo e oa bet perc'hennet d'ar familh doupiek.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Kambiwaeg

Ur yezh direnk komzet gwechall e Brazil, e Pernambuco, e oa ar c'hambiwaeg. Portugaleg e komz izili ar meuriad bremañ.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Kambr

Ar gambr (ivez kambr-gousket, kambr-wele) eo ar pezh eus an ti ma kousk an dud. Meur a gambr a vez en tier a vremañ, gwechall ne veze alies nemet unan, rannet gant armelioù a-wechoù.

## Kambroù ha tud

Kambroù pe kambreier a vez en tier eta: kambr tad ha mamm, ha kambroù ar vugale peurvuiañ. Un nor hag ur prenestr a vez da bep hini.
Evit treuziñ ar mogerioù pe ar speurennoù a zo tro-dro d'ar gambr e vez un nor peurvuiañ, div pe muioc'h a-wechoù, ha prenestroù da reiñ gouloù hag aer fresk.

## Kambr ha pezh

Trepasoù a zo kambroù hir ha strizh a vez implijet evit digor an tremen betek kambroù all.
Roet e vez anvioù da gambroù 'zo hervez an obererezh ma rener eno peurvuiañ. Sevel raktres ar c'hambroù, rakwelout o implijoù ha kinklañ anezho a zo ur skourr d'ar savouriezh.
Diwar levezon ar galleg e vez intentet kambr evel al lec'h m'eo kustum an dud da chom da gousket, met ledanoc'h eo ar ster e brezhoneg pa c'heller deskrivañ kambreier an ilizoù : an nev, an tenn-kroaz, ar chantele... Sellout ouzh ar ger gallek chambre evit kambroù ar palezioù justis.

## Kambroù an ti

* Burev pe kambr-studi,
* Kambr-gousket
* Kegin
* Sal-debriñ
* Sal-dour (sal gibellañ, kambr-emwalc'hiñ)
* Saloñs

## Lennegezh

* Xavier de Maistre, Voyage autour de ma chambre, Chambéry,1794 - Paris, 1862.

## Levrlennadur

* Michelle Perrot, Histoire de chambres, Priz Femina an arnodskridoù e 2009.

## Pennadoù kar

* pod-kambr
* kambrelan
* gwele
* kavell
# Kambateg

Ur yezh kouchitek ar reter eus isskourr ar yezhoù an Uheldiroù eo ar c'hambateg (kambaata, kambatta, kambara pe donga) komzet gant 606 241 den evel yezh kentañ ha gant 83 750 den all evel eil yezh e mervent Gurage, Kambaata ha Hadiyya en Etiopia (1998).
Tost a-walc'h eo d'an alabeg.
Teir rannyezh a zo:
* Tambaroeg (tambaro)
* Timbaroeg (timba(a)ro pe timbara)
* Kebeneg (qebena pe kebena): disheñvel a-walc'h diouzh ar rannyezhoù all ma vez renket evel ur yezh eus he fart gant tud zo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Kambon

Kambon :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallaouek | Caunbon |
| Anv gallek (ofisiel) | Campbon |
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Sant-Nazer |
| Kanton | Savenneg betek 2015, Blaen abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44025 |
| Kod post | 44750 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Louis Thauvin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù an Aber hag an Erv |
| Bro velestradurel | hini ebet |
| Lec'hienn Web | www.campbon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 949 ann. (2020) |
| Stankter | 79 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 24′ 46″ Norzh 1° 58′ 03″ Kornôg / 47.4127777778, -1.9675 |
| Uhelderioù | bihanañ 3 m — brasañ 80 m |
| Gorread | 49,82 km² |
| Kambon ||
| kemmañ |
Kambon a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Anv

* Stummoù kozh ː Cambidonno, VI$^{vet}$; Cambun, XV$^{vet}$; Chambon, 1630; Cambon, 1709

## Ardamezioù

En gul e deir zreustell wezboellek etre argant ha glazur ; e vevenn en erminoù

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Kambon e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Kambon hag e Bann Savenneg. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. E 1801 e voe lakaet e Kanton Savenneg.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Santez-Anna

* Krouet e voe kumun Santez-Anna-Kambon e 1875 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Kambon.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 162 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavareteo 4,98% eus he foblañs e 1911.
* Monumant ar re varv e Plasenn an Iliz, luc’hskeudenn.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas dek den eus ar gumun hervez monumant ar re varv.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Blaen pa voe diskaret Kanton Savenneg e 2014.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Tour an Ifern.
* Ar c'hastell, XI$^{vet}$ kantved, damrivinet.
* Iliz katolik Sant Viktor.
* Monumant ar re varv.

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

* Baye
* Aotrounez Coislin
* En gul e deir zruellad en argant karget pep hini gant pemp brizhenn erminig en sabel.
* de Bessac ː En aour, e leon en sabel, eilet gan div steredenn en glazur.

## Pennad kar

* Santez-Anna-ar-Brived.

## Levrlennadur

* Henri Quilgars, Géographie historique du pays de Guérande du VIe au Xe siècle, Sant-Brieg, R. Prud'homme, 1911, 60 p.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes de Loire-Atlantique. Froger SA. 1996.
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Kambon
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn Santez-Anna-ar-Brived
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* ↑ Pol Potier de Courcy
* ↑ Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
# Kamboteg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo ar c'hamboteg (kambot, ap ma pe botin) komzet gant tro-dro da 7 000 den (1990) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù ramouek
# Kambr-degemer

Ur gambr-degemer zo ur gambr ma vez lojet un den e ti tud all evit arc'hant. An ostizien a vez laret eus an dud a zegemer, an ostizidi eus an dud degemeret. Peurvuiañ e vez roet lein diouzh ar beure d'an dud degemeret ivez. E saozneg e vez graet gant ar gerioù « Bed and Breakfast » (gwele ha lein), skrivet « B&B » peurvuiañ, a vez troet alies gant « bod ha boued ».

## Notennoù

* ↑ E Geriadur Ménard. E Termbret : kambr ostizien ; koulskoude an ostizien ne gouskont ket er gambr a feurmont d'an ostizidi.
# Koadyar-Sina

Koadyar-Sina :
| Tetrastes sewerzowi, tresadenn (1876). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Tetrastes |
| Anv skiantel ||
| Tetrastes sewerzowi Przewalski, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar goadyar-Sina (liester : koadyer-Sina) a zo ur spesad evned, Tetrastes sewerzowi an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Heñvel-tre eo e feson ouzh hini ar goadyar-Eurazia, war-bouez ur vandenn wenn war he chouk hag e he fenn.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Sina :
* Tetrastes sewerzowi secundus, e su-kreiz ar vro,
* T. s. sewerzowi, e norzh-kreiz ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Bonasa sewerzowi el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Bonasa sewerzowi e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, "Anvioù laboused Europa, Pennad 4, eus an Tetraonidae betek an Otididae", hor YEZH, 1993, niv. 196, pajenn 62.
* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : koadyar-Sina | f. | koadyer-Sina | gelinotte de Severtzow | Bonasa severzowi (= Tetrastes severzowi) (étudié).
* ↑ Savet diwar anv Nikolay Alekseyevitch Severtsov, ergerzhour ha naturour rusian anezhañ.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tetrastes sewerzowi.
# Koan

Koan eo pred diwezhañ an devezh.

## Gerdarzh

Dont a ra ar ger eus an anv latin cena, "pred an abardaez".

## Boued

Kemmañ a ra ar boued hervez ar broioù ha renk an dud er gevredigezh. Soubenn pe yod a veze alies e Breizh-Izel war ar maez gwechall. Ne veze ket debret kig, boued ar re binvidik, nemet kig moc'h a-wechoù.

## Koanioù

* Pa veze echu an eost e veze debret koan vras e kornioù zo, peurzorn e lec'hioù all.
* Da Nedeleg e vez debret adkoan.
* D'ar Yaou-Gamblit e c'hoarvezas Koan Diwezhañ Jezuz.

## Pennad kar

* Koan Diwezhañ
# Koan Diwezhañ

Ar Goan Diwezhañ, pe Ar Goan Ziwezhañ (Ultima Cena e latin hag en italianeg), eo ar goan a voe debret gant Jezuz hag e zaouzek abostol a-raok dezhañ bezañ harzet ha kaset d'ar marv, hervez a zo kontet en Aviel. En ul lec'h anvet cenaculum (cenacolo en italianeg) eo e c'hoarvezas ar pred, a seblant bezañ ul lec'h ma en em gavas an dud-se ouzhpenn ur wech.

## En Aviel

Meneget eo ar goan-se en Aviel:
* en Aviel Mazhev (26, 26-28)
* en Aviel Yann :
* Er pevar Aviel ez eus anv eus disklêriadur Jezuz a embann e vo trubardet gant un diskibl dezhañ.

## Ar goan

E-kerzh ar goan-se ez eus anv eus kemer bara ha gwin hag eus Jezuz en dije lavaret Grit kement-se e koun din-me. Hervez an Ilizoù eo neuze e voe savet sakramant an Eukaristiezh.
Ar c'halir santel a vez lavaret abaoe eus ar c'hib ma voe evet gwin, hag aze emañ gwrizienn ar mojennoù diwar-benn ar Graal Santel.
Krouet ha savet e oa Sakramant an Aoter en nozvezh-se. Prederiet e vez war ar grouidigezh hag ar savidigezh-se gant ar Misterioù Goulaouus.

## Lid

Eñvoret e vez ar Goan Diwezhañ gant ar pab hag an dud a Iliz da Yaou Gamblid, pa vezont o walc'hiñ treid tud paour (trizek a-wechoù) hag o servij koan dezho.

## Ar Goan Diwezhañ en Arzoù

* Gwelout ar pennad: Ar Goan Diwezhañ (arz)
Livet eo bet an darvoud gant kalz arzourien adalek dibenn ar Grennamzer. Livañ ar Goan Diwezhañ a veze graet evit kelenn an dud ha stourm ouzh an disivouderien a zistaole sakramant an aoter. Adalek an Azginivelezh e teuas da vout unan eus sujedoù pennañ al livourien. Peurvuiañ e weler an daouzek abostol, ha Yann an Avielour en e gichen. Alies e c'haller anavezout Judaz ivez.
* Il Cenacolo, Ar Goan Diwezhañ (1494-1498) Leonardo da Vinci (1452-1519)Tempera war blastr, 460 × 880 cm Iliz Santa Maria delle Grazie, Milano, Italia
# Koan en Emmaus

Koan en Emmaus zo anv daou eoullivadur gant Caravaggio hag a ziskouez Jezuz, goude savet a varv da vev, o koaniañ gant diskibien en Emmaus (Lukaz, XXIV, 13-35).

### An daolenn gentañ

Un daolenn gentañ 195 x 139 cm he mentoù a voe graet gant al livour e 1601-1602 evit un ao. Ciriaco Mattei ; e National Gallery Londrez (R-U) emañ hiziv. Daou waz zo ouzh taol gant Jezuz, hag un trede en e sav e-kichen skoaz dehoù ar c'houviad.
* 1601-02
* 1606

### Taolenn 1606

An eil taolenn (141 x 175 cm) livet e 1606 zo miret er Pinacoteca di Brera e Milano, en Italia. En un aergelc'h teñvaloc'h e weler ivez daou waz ouzh taol gant ar C'hrist ; div vaouez zo en o sav en tu kleiz dezhañ.
Graet e voe an daolenn er bloaz ma rankas Caravaggio tec'hout eus Roma, goude lazhet gantañ un den, Ranuccio Tomassoni e anv, en ur gann er straed. Prenet e voe al livadur gant ar markiz Costanzo Patrizi, dre hanterouriezh, a greder, ar banker Ottavio Costa.
# Koailh

Koailh :
| Ur goailh. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Coturnix |
| Anv skiantel ||
| Coturnix coturnix Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar goailh (liester : koailhed), koailh-soul ent-strizh evit he disheñvelout diouzh ar c'hoailhed all, a zo un evn kuilh, Coturnix coturnix an anv skiantel anezhañ.
Gallout a ra ar goailh bezañ maget evit he vioù hag he c'hig.

## Annez

Bevañ a ra en Afrika hag Eurazia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Koadyar-Eurazia

Koadyar-Eurazia :
| Ur goadyar-Eurazia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Tetrastes |
| Anv skiantel ||
| Tetrastes bonasia (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar goadyar-Eurazia (liester : koadyer-Eurazia) a zo ur spesad evned, Tetrastes bonasia an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao Bonasia (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez hag isspesadoù

| Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ en Eurazia : Tetrastes bonasia amurensis, eus biz Sina da norzh Korea, T. b. bonasia, eus kornôg, su Skandinavia ha kreiz Polonia da venezioù Oural (Rusia), T. b. griseonota, e norzh Sveden, T. b. kolymensis, e reter Sibiria, T. b. rhenanus, e biz Frañs, Luksembourg, Belgia ha kornôg Alamagn, T. b. rupestris, e su Alamagn ha Republik Tchek, T. b. schiebeli, er Balkanioù, T. b. sibiricus, e biz Rusia, norzh, kreizh Sibiria ha norzh Mongolia, T. b. styriacus, en Alpoù, eus su Polonia da Hungaria, T. b. vicinitas, en Hokkaido (Japan), T. b. yamashinai, en enez Sac'halin (Rusia). | ██ Tiriad Tetrastes bonasia (2012). |

## Liammoù diavaez

* (en) Bonasa bonasia el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Bonasa bonasia e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, "Anvioù laboused Europa, Pennad 4, eus an Tetraonidae betek an Otididae", hor YEZH, 1993, niv. 196, pajenn 61.
* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : koadyar-Eurazia | f. | koadyer-Eurazia | gelinotte des bois | Bonasa bonasia (= Tetrastes bonasia) (étudié).
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tetrastes bonasia.
# Koadyar frezennek

Koadyar frezennek :
| Ur goadyar frezennek. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Bonasa |
| Anv skiantel ||
| Bonasa umbellus (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar goadyar frezennek (liester : koadyer frezennek) a zo ur spesad evned, Bonasa umbellus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Bonasa an hini eo.
Anvet e voe Tetrao umbellus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an trizek isspesad anezhañ e Norzhamerika :
* Bonasa umbellus brunnescens, en Enez Vancouver (Kanada),
* B. u. castanea, e Ledenez Olimpek (Stadoù-Unanet Amerika (SUA)),
* B. u. incana, eus gevred Idaho da greiz Utah (SUA),
* B. u. labradorensis, e Ledenez Labrador (Kanada),
* B. u. mediana, e norzh-kreiz SUA,
* B. u. monticola, e kreiz, reter-kreiz SUA,
* B. u. obscura, e norzh Ontario (Kanada),
* B. u. phaios, eus gevred British Columbia (Kanada) da su-kreiz Idaho ha reter Oregon (SUA),
* B. u. sabini, e kornôg aodoù Kanada ha SUA,
* B. u. togata, e norzh-kreiz, biz SUA ha gevred Kanada,
* B. u. umbelloides, eus gevred Alaska (SUA), dre greiz Kanada, da greiz Oregon ha gwalarn Wyoming (SUA),
* B. u. umbellus, e reter-kreiz SUA,
* B. u. yukonensis, en Alaska (SUA) ha gwalarn Kanada.

## Liammoù diavaez

* (en) Bonasa umbellus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Bonasa umbellus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, "Anvioù laboused Europa, Pennad 4, eus an Tetraonidae betek an Otididae", hor YEZH, 1993, niv. 196, pajenn 62.
* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : koadyar frezennek | f. | koadyer frezennek | gelinotte à fraise | Bonasa umbellus (= Tetrastes umbellus) (étudié).
* ↑ Stephens, 1819.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Bonasa umbellus.
# Koailh Japan

Koailh Japan :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Coturnix |
| Anv skiantel ||
| Coturnix japonica Temminck & Schlegel, 1849 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Koailh Japan (Coturnix japonica) a zo un evn eus kerentiad ar Phasianidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Japan ha Boutan, Manchouria, Sac'halin, reter Mongolia ha gevred Rusia$^,$.

## Daveennoù

* ↑ Coturnix japonica war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Coturnix japonica war al lec'hienn The IUCN Red List of Threatened Species.
# Koala

Koala :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Phascolarctidae |
| Genad : | Phascolarctos |
| Anv skiantel ||
| Phascolarctos cinereus Goldfuss, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hoala (Phascolarctos cinereus) zo ur bronneg godellek a vev en Aostralia. Ar spesad bev nemetañ eo er c'herentiad Phascolarctidae.

## Doareoù pennañ

War-dro 70-80 cm eo ar c'hoala, gant ur pouez etre 5 ha 15 kg.
Bevañ a ra er c'hoadegoù eukaliptuz. En em vagañ a ra diwar delioù ar gwez-se (war-dro 500g bemnoz), asambles gant douar, grouan ha rusk evit aesaat e goazhadur. Estreget ar chas n'en deus tamm preizher ebet.
Ul lodenn vras eus a amzer a dremen o kouskediñ war ur brank. Daoust d'e feson dous e c'hell ar c'hoala dantañ ha skilfañ.
35 devezh eo an dougen. Goude-se ec'h a ar c'holen nemetañ e godell e vamm ma chomo 6 miz enni.
# Koailh harlikin

Koailh harlikin :
| Coturnix delegorguei, luc'hskeudennet e Park broadel Kruger (proviñsoù Limpopo & Mpumalanga, Suafrika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Coturnix |
| Anv skiantel ||
| Coturnix delegorguei Delegorgue, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar goailh harlikin a zo ur spesad evned, Coturnix delegorguei an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an evnoniour ha naturour gall Adulphe Delegorgue (1814-1850) en devoa e zeskrivet evit ar wech kentañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar c'heot, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Coturnix delegorguei arabica, Bannerman, 1929, e kreisteiz Arabia,
* C. d. delegorguei, en Afrika issahara ha Madagaskar,
* C. d. histrionica, e São Tomé.

## Liammoù diavaez

* (en) Coturnix delegorguei war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Coturnix delegorguei war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Coturnix delegorguei el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Coturnix delegorguei.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Liamone (stêr)

Al Liamone zo ur stêr eus Korsika, 40,9 km hed dezhi. Eieniñ a ra er Monte Cimatella (2 099 m), e kumun Letia. Degouezhout a ra er mor e pleg-mor Sagone, en hanternoz da Aiacciu.
# Lian Tanner

Lian Tanner, ganet e 1951 e Tasmania, zo ur skrivagnerez aostralian evit ar yaouankiz.
Emañ o vont d'echuiñ un heuliad tri levr, anvet The Keepers Trilogy:
* Gant an hini kentañ, Museum of Thieves, he deus bet ar priz Aurealis Award for Children's Fiction e 2010, hag ur White Raven gant an Internationale Jugendbibliothek en München. Embannet eo bet e saozneg en Alamagn, India, SUA. Troet eo bet e bulgareg, portugaleg, sinaeg, turkeg, ha re all.
* City of Lies, zo bet embannet e 2011,
* Path of Beasts, a vo embannet e 2012.

## Liamm diavaez

* Lec’hienn ofisiel
# Liane

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Liane zo un anv-badez gallek.

## Tud

* Liane de Pougy, kourtizanez c'hall
* Liane Berkowitz (1923 - 1943), stourmerez enepnazi alaman,

## Douaroniezh

* Liane, stêr e hanternoz Bro-C'hall, e Hauts-de-France, hag a dremen dre Boulogne-sur-Mer.
# Liao

Al Liao a zo ur stêr, 1 345 km hed dezhi, e Sina.