OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kengevread ar Sistemoù Dizalc'h

Kengevread ar Sistemoù Dizalc'h pe KSD a zo ur c'hengevread strolladoù ha planedennoù mennet da guitaat ar Republik Kozh e bed ijinet Star Wars

## Istor Kengevread ar Sistemoù Dizalc'h
##### Araok brezel ar c'hlonoù

Kengevread ar Sistemoù Dizalc'h a zo bet krouet gant an Aotrou Kont Dooku (an Aotrou Sith Dark Tyranus) hag a oa deskard Palpatine (Aotrou teñval ar re Sith Dark Sidious). Pal an aozadur-se a oa plantañ bec'h war ar Republik Kozh a-benn digeriñ an hent war-zu krouidigezh un Impalaeriezh Galaktek gant Palpatin en e benn.
Adal ur c'hounar savet adal tailhoù nevez war an hentoù kenwerzh etre stered votet gant Sened Galaktek ar Republik Kozh, e oa an embregerezhioù bras hag ar strolladoù greantel meur prest da zifenn groñs o interestoù. Palpatine dre e zeskard Dooku a implijas ar c'hounnar-se evit lakaat an holl aktourien ekonomikel kounnaret da vont gant mennozh kuitaat ar Republik Kozh.
Penn politikel ar c'hengevread e oa an Aotrou kont Dooku hag ar penn soudardel e oa ar jeneral Grievous
Meur a strollad a c'halled kavout er c'hengevread:
* Kevredad ar c'henwerzh en e benn Nut Gunray
* Gilde ar c'henwerzh en e benn Shu Mai
* An Tekno-Sindikad pe Unvaniezh Teknologel en e benn Wat Tambor
* Klan etregalaktek an tiez bank en e benn San Hill
* Emglev an etrekouch en e benn Passel Argente ha Denaria Kee

##### E-pad brezel ar c'hlonoù

Kengevread ar sistemoù dizalc'h a badas e-pad lajad amzer Brezel ar c'hlonoù, tri bloavezh, eus d'an 22 betek an 19 araok Emgann Yavin.

##### Dibenn Kengevread ar Sistemoù dizalc'h

Dibenn Kengevread ar Sistemoù Dizalc'h a erruo ur wech ma ne vezo ket ezhomm ken anezhañ hervez steuñv Palpatine a-benn krouiñ an Impalaeriezh Galaktek.
Ur wech tizhet pep pazenn eus ar steuñv e teue ar c'hengevread da vezañ ur skoilh ; neuze e vo kinniget d'an holl pennoù bras kaout emgav war ar blanedenn Mustafar gant Palpatin. Ne vezo ket Palpatine / Dark Sidious oc'h erruout d'an emgav met Anakin Skywalker e zeskard Sith hag a vuntras an holl.
Dre ma oa dibennet an aozadur ez eas da get.
# Mandjakeg

Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù mandjakouek-papelek eo ar mandjakeg (mandjak) komzet gant tro-dro da 151.250 den e Ginea Bissau (1998).

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Mandinka

Ar bobl mandinka ( pe mandinga, mandinka, malinké, mandé) zo ur bobl eus Kornogafrika, a orin eus an dachennad douar a zo bremañ e Mali. Hiziv ez eus 13 milion anezho hag o c'havout a reer e Senegal, Mali, Aod an Olifant, Gambia, en Ginea, Ginea-Bissau, Sierra Leone, Liberia, Burkina Faso ha Maoritania.
O yezhoù zo ur skourr a-ziforc'h eus tiegezh yezhoù Níger-Congo, ar mandinkeg.

## Istor

Etre ar XVI$^{vet}$ ha XVII$^{vet}$ kantved e voe karget betek 1/3 eus ar boblañs mandinka war listri Europa da vont da sklaved da Amerika. Geriennoù eus o yezh a gaver en un nebeud kanaouennoù spagnolek eus Kuba.
# Mandela (Italia)

Mandela (Italia) zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Mandello Vitta

Mandello Vitta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
# Mandello del Lario

Mandello del Lario zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Mandinkeg

Ur yezh mandeek eus skourr ar yezhoù mandingek eo ar mandinkeg (mandinka) komzet gant tro-dro da 1,2 milion a dud e Senegal, Gambia hag e Ginea-Bissau.
Yezh pennañ Gambia an hini eo e-keñver an niver a dud a ra ganti.
Tost a-walc'h eo ar yezh-mañ d'ar bambareg dre vras.
Skrivet e vez ken alies all gant al lizherenneg arabek ha gant al lizherenneg latin. Implijet e vez a-wechoù ivez un doare-skrivañ ispisial anvet ar skritur nkoek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mandingek

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn gant dafar diwar-benn ar wolofeg hag ar mandinkeg
# Mandeg

Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù ar su-kreiz eo ar mandeg (manda) komzet en Orissa en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù dravidek
# Licciana Nardi

Licciana Nardi a zo ur gumun eus Italia , e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
# Lichmera

Lichmera :
| Lichmera indistincta melvillensis, e Tiriad an Norzh (Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Lichmera Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lichmera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Lichmera alboauricularis
** L. a. alboauricularis hag olivacea,
* Lichmera argentauris,
* Lichmera deningeri,
* Lichmera flavicans,
* Lichmera incana
** L. i. flavotincta, griseoviridis, incana, mareensis ha poliotis,
* Lichmera indistincta
** L. i. indistincta, limbata, melvillensis, nupta hag ocularis,
* Lichmera monticola,
* Lichmera notabilis,
* Lichmera squamata.
O c'havout a reer en Aostralazia, daouzek (12) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur

Betek 2022 e veze renket ar spesad kozh lombokia er genad kent mont d'ober hini Sugomel, evel Sugomel lombokius.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Lichmera (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Meurzh 2022).
# Licata

Licata zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
# Libya (merc'h Epafos)

Libya (henc'hresianeg : Λιβύα, Libya, pe Λιβύη, Libye) a oa merc'h Epafos. Gant an doue Poseidon he doe tri mab : Belos, Leleks hag Agenor.
# Lichtenberg

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lichtenberg zo un anv-lec'h alamanek.

## Lec'hioù
### Alamagn

* Berlin-Lichtenberg, karter e Berlin
* Lichtenberg (Bezirk), arondismant e Berlin
* Lichtenberg (Bavaria), e Bavaria
* Lichtenberg (Bautzen), e Saks
* Lichtenberg/Erzgeb., e Saks

### Aostria

* Lichtenberg, kumun en Aostria-Uhel

### Bro-C'hall

* Lichtenberg (Bas-Rhin), kumun e Bas-Rhin

### Izelvroioù

* Lichtenberg, e kumun Rijssen-Holten, en Overijssel
* Lichtenberg, e kumun Landgraaf, en Limburg (Izelvroioù)

## Istor

* Priñselezh Lichtenberg

## Tud

* Bernhard Lichtenberg, beleg katolik ha doueoniour alaman
* Byron Kurt Lichtenberg, astaer stadunanat
* Georg Christoph Lichtenberg, prederour ha skrivagner alaman
# Lichfield

Lichfield (distaget [ˈlɪtʃfiːld] e saozneg) zo ur gêr eus Bro-Saoz, e Staffordshire. Emañ 26 km en norzh da v-Birmingham. E 2011 e oa 32 219 a dud o chom enni.
Brudet eo an iliz-veur eus ar Grennamzer, gant he zeir c'hloc'hdi. Brudet eo Lichfield ivez dre m'eo er gêr-se e voe ganet Samuel Johnson, an hini a savas ur geriadur bras anvet A Dictionary of the English Language. E Lichfield e voe savet un eskopti gant Sant Chad, eskob kentañ Mercia, er bloavezh 669. E 2009 e oa bet kavet ur pezh teñzor aour hag arc'hant eus mare an Angled-ha-Saozon e-kichen Lichfield.
E barr he brud e voe kêr en XVIII$^{vet}$ kantved hag o chom enni e oa kalz skrivagnerien anavezet evel Samuel Johnson, David Garrick, Erasmus Darwin hag Anna Seward. Hervez Johnson e-unan e oa Lichfield neuze "kêr ar brederourien".
Bremañ eo pouezus ar gêr c'hoazh, evel sez un eskopti anglikan. Tiez kozh a-leizh zo e kreiz kêr, hag a zedenn touristed.

## Kêrioù gevellet

Liammoù he deus Lichfield gant ar c'hêrioù-mañ :
* Limburg an der Lahn (Alamagn)
* Sainte-Foy-lès-Lyon (Bro-C'hall)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lichfiled City Council (en)
* Lichfield Cathedral (en)
# Lichenostomus

Lichenostomus :
| Lichenostomus cratitius, tresadenn (1890) gant Brojnowski. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Lichenostomus Cabanis, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lichenostomus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1851 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Lichenostomus cratitius
** L. c. cratitius hag occidentalis,
* Lichenostomus melanops
** L. m. cassidix, gippslandicus, melanops ha meltoni.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, c'hwec'h (6) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur

Un nebeud spesadoù kozh a oa bet lakaet e genadoù all. :
* frenatus ha hindwoodi er genad Bolemoreus,
* chrysops, obscurus ha subfrenatus er genad Caligavis,
* fasciogularis, versicolor ha virescens er genad Gavicalis,
* flavicollis ha leucotis er genad Nesoptilotis,
* flavescens, fuscus, keartlandi, ornatus, penicillatus ha plumulus er genad Ptilotula,
* flavus hag unicolor er genad Stomiopera.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Lichenostomus (lennet e-barzh d'ar 24 a viz Meurzh 2022).
* ↑ (en) Nyári AS & L Joseph. 2011. "Systematic dismantlement of Lichenostomus improves the basis for understanding relationships within the honeyeaters (Meliphagidae) and the historical development of Australo-Papuan communities". In : Emu - Austral Ornitholoy 111: 202–211. Kavet : 1 Ebr 2022.
# Licenza (Italia)

Licenza zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Madruzzo

Madruzzo zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Madrigal de la Vera

Madrigal de la Vera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Madrigalejo

Madrigalejo zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 1 712 (2023).
# Madrigalejo del Monte

Madrigalejo del Monte zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Madroñera

Madroñera zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 2 357 (2023).
# Madrigal de las Altas Torres

Madrigal de las Altas Torres zo ur gumun e Spagn e Proviñs Ávila.
# Madrigal del Monte

Ciruelos de Cervera zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Madrigueras

Madrigueras zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Madre de Dios

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Madre de Dios (Mamm Doue e spagnoleg) zo un anv-lec'h dre ar bed.

## Relijion

* Theotokos (Madre de Dios)
* Unan eus anvioù Mari (mamm Jezuz)

### Savadurioù

A bep seurt chapelioù hag ilizoù zo en anv-mañ.

## Lec'hanvioù
### Bolivia

* Proviñs Madre de Dios, en departamant de Pando, Bolivia

### Chile

* Enez Madre de Dios, en rannvro Magallanes
* Mengleuz Madre de Dios, aourvengleuz en Máfil

### Perou

* Río Madre de Dios, en Perou ha Bolivia
* Departamant Madre de Dios
* Distrig Madre de Dios

## Sonerezh

* Madre de Dios (albom) (2001), gant Dozer

## Istor

* Madre de Dios (lestr), lestr portugalat kemeret en 1592 gant ar Saozon o tistreiñ eus an Indez.
# Madrid

Madrid eo kêr-benn Spagn ha brasañ kêr ar vro. War-dro 3.3 milion a dud a zo o chom enni, ha gant he zolpad-kêr eo war-dro 6.3 milion a dud eo a zo. Kêr-benn uhelañ Europa eo (665 m.) hag e-kreiz ar vro emañ.

## Tud ganet eno

* José Bergamín Gutiérrez, skrivagner spagnol, d'an 30 a viz Kerzu 1895.

## Gevellerezh

* Beograd (Serbia)
* Berlin (Alamagn)
* Bogotá (Kolombia)
* Bourdel (Republik Frañs)
* Brusel (Belgia)
* Buenos Aires (Arc'hantina)
* Caracas (Venezuela )
* La Habana (Kuba)
* Lisbon (Portugal)
* Managua (Nicaragua)
* Kêr-Vec'hiko (Mec'hiko)
* Montevideo (Uruguay)
* Moskov (Rusia)
* Móstoles (Spagn)
* Kêr New York (Stadoù-Unanet)
* Nouakchott (Maoritania)
* Panamá (kêr) (Panamá)
* Beijing (Republik Pobl Sina)
* Quito (Ecuador)
* Rabat (Maroko)
* San José (Costa Rica)
* Santo Domingo (Republik Dominikan)
* Tripoli (Libia) (Libia)
* Varsovia (Polonia)
# Kurdeg

Ar c'hurdeg (kurdeg : کوردی kurdî) zo ur yezh indezeuropek eus skourr yezhoù iranek ar gwalarn (isskourr yezhoù iranek ar gwalarn). Komzet eo gant ar Gurded (war-dro 30 million a dud) a vev en un takad rannet etre Turkia (kreiz ha reter ar vro), Iran (kornôg ar vro-mañ), Irak (hanternoz) ha Siria (hanternoz ar vro-mañ). Bout ez eus kumuniezhoù kurdek e Kenglad ar Stadoù Dizalc'h, Armenia, Azerbaidjan hag e kêrioù pennañ ar Reter-Kreiz. Adalek dibenn ar bloavezhioù 60 ez eus staliet un diaspora ouzhpenn 400 000 Kurd en Europa, en Alamagn peurgetket, er SUA, e Kanada hag en Aostralia.

## Ar rannyezhoù

Abalamour d’an darvoudoù istorel ha da douaroniezh Kurdistan (taolead meneziek) eo chomet rannyezhet ar c’hurdeg. Kurdeg an hanternoz, ar c’hurmandjeg, a vez komzet gant al lodenn vrasañ a Gurded Turkia, re Siria, ar c’hKSD ha gant ul lod a Gurded a zo en Irak hag en Iran, da lavaret eo gant war-dro 60% eus an holl Gurded. Ar c’hurdeg kreiz, ar soranieg, a vez komzet gant al lod bras a Gurded Irak hag Iran, da lavaret eo gant 30% ag ar Gurded. Kurdeg ar c’hornôg, ar zazakeg, a gomzer dreist-holl e Kurdistan Turkia. Kurdeg ar reter, ar goranieg, a gomzer e su takadoù kurd eus Irak hag Iran. Evit an hevelep abegoù (istorel ha politikel) e skriver kurdeg gant teir lizherenneg disheñvel: al lizherenneg latin (Kurded Turkia), al lizherenneg kirillek (Kurded an ez-URSS) hag ar lizherenneg arabek (Kurded ar broioù arab ha re Iran).
Lakaet e vez ar rannyezhoù-se da yezhoù alies-mat.

## Statud ofisiel

Yezh ofisiel rannvro emren Kurdistan en Irak eo ar c'hurdeg, a-gevret gant an arabeg.

## Istor ar c'hurdeg

En em c'houlenn a ra ar yezhoniourion perak kement a ziforc'hioù etre ar yezhoù kurdek (pe etre rannyezhoù ar c'hurdeg, diouzh ar savboent), hag etre int hag ar yezhoù iranek arall ar c'hornôg (ar farsieg, bet yezh Impalaeriezh Persia koulskoude). Sur a-walc'h ez eo abalamour d'an torosennadur ha da zoare bevañ ar Gurded a zo ur bobl damgantreat.
Ur yezh a-lorc'h eo bet ar gouranieg e-pad pell (emañ en arvar hiriv an deiz). Kollet en deus e statud gant savidigezh Stadoù broadel er Reter-Kreiz goude ar Brezel Bed Kentañ.
Diskoachet ez eus bet n'eus ket pell ur yezh, treuzskrivet el linenneg A e Kreta vinoan (hanterenn gentañ an eil milved kent JK), hag a vefe indezeuropek ha tost e meur a geñver douzh ar gouranieg (yezhadur, soniadoniezh, geriaoueg).
Hervez ur vartezeadenn e vije bet an hengurdeg tost douzh ar medeg, yezh ar Veded, ur yezh indeziranek arall. Neoazh, ar yezhoniourion a soñj dezhe ez eo bet ar c'hurdeg levezonet gant yezhoù anindezeuropek ar rannved-mañ (yezhoù kaokazek).

## An niveroù eus 1 da 10

(e kurmandjeg)
yek, du, şê, çar, pênc, şeş, heft, heşt, neh, deh.
# Kurdistan Iran

Kurdistan Iran (Kurdistana Îranê e kurdeg) pe Kurdistan ar reter (Kurdistana Rojhilat pe Rojhilatê Kurdistan e kurdeg) eo an anv a reer eus an tammoù eus Iran zo annezet gant Kurded, war harzoù Irak ha Turkia. Meur a broviñs eus Iran a gaver eno : lodennoù bras eus Azerbaidjan ar C'hornôg, Proviñs Kordestan, Proviñs Kermanshah, Proviñs Ilam ha tammoù eus Proviñs Lorestan. Poblet eo ar vro-se gant Kurded dreist-holl, ur seizh million hanter bennak anezho. Al lodenn reterañ eus an tachennoù annezet gant Kurded eo: abalamour da se e vez anvet Kurdistan ar reter gant lod.
Arabat kemmeskañ Kurdistan Iran gant proviñs Kordestan, pa n’eo homañ nemet unan eus ar proviñsoù annezet gant Kurded en Iran.

## Gwelet ivez

* Kurdistan

## Liammoù diavaez

* Civaka Aştî û Peşveçûna Kurdistanê / Kurdistan Peace and Development Society
* Democratic Party of Iranian Kurdistan
# Kurdistan Siria

Kurdistan Siria (Kurdistana Sûriyê e kurdeg), pe Kurdistan ar C'hornôg (Kurdistana Rojava, Rojavayê Kurdistanê e kurdeg), ent-berr Rojava ("kornôg"), eo an anv a roer d’ar rannoù eus Siria a zo annezet gant Kurded, e hanternoz hag e biz ar stad-se, war harzoù Turkia.
A-gozh eo annezet ar c’hornadoù-se gant Kurded ha lakaet e voent e-barzh Siria, pa voe savet ar stad-se e dibenn ar Brezel-bed Kentañ, tra ma oant en Impalaeriezh Otoman diagent. Ul lodenn eo Kurdistan Siria eus un hollad brasoc’h, Kurdistan, hag en em astenn war meur a stad eus ar Reter-Nesañ : Turkia, Irak hag Iran. Etre ur milion ha tri milion a dud zo o chom e Kurdistan Siria, war ur gorread etre 12 000 ha 15 000 km². Efrîn (Afrin), Kobanê (Ayn al-Arab) ha Qamişlo (Qamishli) eo ar c’hêrioù brasañ en toleadoù-se. Kurded a gaver ivez e kêrioù bras all eus Siria, evel Damask.
Abaoe 2012 ha deroù ar brezel diabarzh e Siria ez eus un darn eus Kurdistan Siria etre daouarn strolladoù kurd armet, met da dalañ o deus ouzh ar Stad Islamek.
* Kurdistan Siria, 2014
* Kurdistan Siria, 2015
* Kurdistan Siria, 2016

## Gwelet ivez

* Kurdistan

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Amitiés kurdes de Bretagne, pennad, 26/08/2013
* ↑ Les Kurdes de Syrie, Université Laval, Québec
* ↑ Ar Gurded o staliañ o emrenerezh, Ya !, 18/01/2013 ; Bremañ, Gouere-Eost 2013, p. 6.
# Kupeornis

Kupeornis :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Leiothrichidae |
| Anv skiantel ||
| Kupeornis Serle, 1949 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kupeornis a oa ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1949 gant an evnoniour skosat William Serle (1912-1992).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a yae d'ober ar genad :
* Kupeornis chapini, gwelout Turdoides chapini,
* Kupeornis gilberti, gwelout Turdoides gilberti,
* Kupeornis rufocinctus, gwelout Turdoides rufocinctus.
Diblaset e oant bet er genad Turdoides.

## Rummatadur

Renket e veze ar genad er c'herentiad Timaliidae kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Alström P, A Cibois, M Irestedt, D Zuccon, M Gelang, J Fjeldså, MJ Andersen, RG Moyle, E Pasquet & U Olsson. 2018a. Comprehensive molecular phylogeny of the grassbirds and allies (Locustellidae) reveals extensive non-monophyly of traditional genera, and a proposal for a new classification. Molecular Phylogenetics and Evolution 127: 367–375. doi: https://doi.org/10.1016/j.ympev.2018.03.029.
# Kurdistan

Kurdistan (e kurdeg: Kurdistan/كوردستان) eo an anv a roer d’ar vro poblet gant Kurded, er Reter-Kreiz. En em astenn a ra Kurdistan war lodennoù bras pe vrasoc’h eus Turkia, Irak, Iran ha Siria, war ur gorread a ya deus 190 000 km$^2$ hervez lod ha betek 392 000 km$^2$ hervez lod all.
Etre 30 milion ha 45 milion a dud zo o chom e Kurdistan. Gant ar Gurded e vez kaozeet kurdeg, ur yezh kar d'an iranek a zo meur a stumm dezhi (kurmancî, gorani...).
E Kurdistan Irak ez eus bremañ ur gouarmant emren diouzh galloud kreiz Irak, hervez bonreizh 2005. Er stadoù all avat ne anveer ket gwirioù broadel dibar ar Gurded ha kement-se zo en abeg d’ar bec’h a vez etrezo hag ar gouarnamantoù kreiz. E Turkia ez eus brezel zoken etre nerzhioù ar stad (polis, arme) hag an emsaverien gurd bodet er PKK.

## Gwelit ivez

* Kurdistan Turkia
* Kurdistan Irak
* Kurdistan Iran
* Kurdistan Siria

## Liammoù diavaez

* Kurdistan Regional Government (KRG) keleier e saozneg eus gouarnamant emren Kurdistan Irak.
* Institut Kurde de Paris keleier e galleg diwar-benn an holl lodennoù eus Kurdistan.
* The Encyclopedia of Kurdistan
* Keneildedoù kurd Breizh
* AKIN Kurded ar Stadoù Unanet, e saozneg
* ↑ Encyclopaedia Britannica
* ↑ Encyclopaedia of Islam
# Kupidon en e gousk

Kupidon en e gousk (Amorino dormiente en italianeg) zo ul livadur graet gant al livour italian Caravaggio.
Evit ur wech gant al livour e ouzomp pegoulz e voe graet. Goulennet e oa bet gant Fra Francesco dell'Antella, eus Firenze, sekretour Alof de Wignacourt, Mestr Meur Marc'heien Malta, hag un enskrivadur zo war gein an daolenn, a ziskuilh e voe livet e Malta e 1608.
Diskouez Kupidon o kousket, torret kordenn e wareg ha saezhoù gantañ a-strew, a veze graet da aroueziañ dilez plijadurezhioù ar bed, ha kement-se ne oa ket dell'Antella hep gouzout, hag evel beleg e ranke treiñ kein ouzh ar c'hig p'en doa graet le da chom glan.
# Liutberga

Liutberga Lombardia (?-?), a oa ur briñsez lombard en VIIIvet kantved. Merc'h e oa d'ar roue Dider Lombardia hag Ansa, ha c'hoar da z-Desiderata. Dimeziñ a reas da Tassilon III, dug Bavaria, un tamm a-raok 770, da gadarnaat emglev kozh Lombardia ha Bavaria. Meur a vugel o doe.
Dimezet e oa he c'hoar Desiderata gant Karl Veur. Kaset e voe kuit un deiz gant he fried, ma savas droug e Liutberga. Sevel a reas Dider a-enep d'e vab-kaer, hag aloubet e voe Lombardia gant armeoù Karl, faezhet Dider, distrujet rouantelezh al Lombarded, ha bac'het he zud.
Ton a roas d'he fried d'en em sevel a-enep d'e genderv Karl Veur neuze. Fall e troas an afer. Pa glevas Karl e oa bet Tassilo oc'h iriennaén dre guzh gant an Avared, enebourien touet ar Franked, e voe harzet an dug, barnet ha kondaonet d'ar marv. A-benn ar fin e voe lamet e zouaroù digant Tassilon. Touzet e voe e benn, ha pennoù e dud, bugale, gwreg hag all, ha serret an holl e manatioù hervez boaz Karl Veur.

## Pennadoù kar

Gwelout ivez
* an anv lombardek all Liutprand
* Luitgard
*Troet diwar ar wikipedia saoznek.
# Littleton

Littleton zo un anv-lec'h saoznek.

## Gerdarzh

Eus little (bihan) ha ton, evit town, (kêr)

## Lec'hioù
### Bro-Saoz

* Littleton, Cheshire
* Littleton, Hampshire
* Littleton, Somerset
* High Littleton, Somerset
* Littleton, Guildford, Surrey
* Littleton, Spelthorne, Middlesex
* Littleton-upon-Severn, South Gloucestershire
* North and Middle Littleton, Worcestershire
* South Littleton, Worcestershire

### Iwerzhon

* Littleton, County Tipperary

### Stadoù-Unanet

* Littleton (Colorado)
* Littleton, Illinois
* Littleton, Iowa
* Littleton, Maine
* Littleton, Massachusetts
* Littleton (New Hampshire)
* Littleton, North Carolina
* Littleton, West Virginia

## Tud

* Covington Scott Littleton (1933-2010), skrivagner stadunanat.
* John Littleton (1930-1998), kaner.
* Martin W. Littleton (1872-1934), politikour stadunanat.
# Liu Xiaobo

Liu Xiaobo, ganet d'an 28 a viz Kerzu 1955 hag aet da Anaon d'an 13 a viz Gouere 2017, a oa ur skridvarnour, skrivagner, barzh ha stourmer evit gwirioù Mab-Den sinaat. Bet e oa bet enoret gant Priz Nobel ar Peoc'h e 2010. Goulennet e oa bet gantañ ma vije degaset reizhadurioù politikel e Sina, engouestlet e oa bet e meur a gampagn a-enep ar strollad unpenn komunour a ren ar vro.
Toullbac'het e oa bet evel prizoniad politikel ha "disrannour" e Jinzhou (Liaoning). D'ar 26 a viz Mezheven 2017 e voe dieubet evit abegoù yec'hed dre ma oa bet kavet ur c'hrign-bev marvus dezhañ. Marvet eo en ospital d'an oad a 61 bloaz.
* Manifestadegoù o c'houlenn dieubidigezh Liu Xiaobo en Hong Kong
* E 2008
* E 2010
# Liutprand

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Un anv lombardek eo Liutprand, ha tri den en anv-se a zo brudet en istor al Lombarded:
* Liutprand, roue al Lombarded (war-dro 680 - 744)
* Liutprand (dug Benevento) (?-759)
* Liutprand Cremona (920 pe 922 - 972), eskob hag istorour.

## Pennadoù kar

Gwelout ivez :
* an anv lombardek all Liutberga
* Luitgard
# Littoral (Benin)

Littoral zo un departamant eus Benin, e kreisteiz ar vro. Departamant bihanañ ar vro eo.
g • ka • ke Departamantoù Benin :
| Departamantoù | Alibori · Atakora · Atlantique · Borgou · Collines · Donga · Kouffo · Littoral · Mono · Ouémé · Plateau · Zou |