OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Capelle-Fermont

Kumunioù Frañs :
| Anv | Capelle-Fermont |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Capelle-Fermont e Kanton Aubigny-en-Artois hag en Arondisamant Arras | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Atrébatie |
| Kanton | Aubigny-en-Artois |
| Kod INSEE | 62211 |
| Kod post | 62690 |
| Maer | Jean Desfrancois |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,96 km² |
| Led | 50° 21' 10" Norzh |
| Hed | 02° 37' 01" Reter |
| Uhelder kreiz | 88 m |
| Uhelder bihanañ | 82 m |
| Uhelder brasañ | 122 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 184 (2007) |
| Stankter | 62 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Capelle-Fermont a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Capelle Fermont
# Capergnanica

Capergnanica a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Capel Uchaf

Capel Uchaf zo ur gêriadenn vihan e kreisteiz Powys, e Kembre. E kontelezh kozh Sir Frycheiniog emañ, ouzh tor Mynydd Epynt ha war lez an Afon Honddu, un adstêr d'ar Wysg.
Emañ ar gêriadenn er c'hreisteiz da gêr Aberhonddu. En-dro dezhi emañ kêriadennoù Merthyr Cynog, er gornaoueg, ha Castell Madog, Capel Isaf, Pwllgloyw ha Llandefaelog Fach er c'hreisteiz. En hanternoz emañ Pentref Dolau Honddu.
# Capelle (Norzh)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Capelle |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Capelle en Arondisamant Cambrai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Cambrai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Pays Solesmois |
| Kanton | Solesmes |
| Kod INSEE | 59127 |
| Kod-post | 59213 |
| Maer | Jean-Claude Vanesse |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,07 km² |
| Led | 50° 14' 19" Norzh |
| Hed | 03° 32' 55" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 57 m |
| Uhelder brasañ | 116 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 165 (2007) |
| Stankter | 32 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Capelle |
Capelle a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel bed kentañ:
* Tapet eo Capelle gant an 3vet Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet e dibenn miz Here 1918.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bered ar C'hommonwealth: Apelle-Beaudignies Road Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 55 |
| Hollad | 55 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Digoret e voe gant an 3vet Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet. Implijet e voe e-pad un nebeud deizioù hepken e mizioù Here ha Du 1918.

## Armerzh

* Labour-douar ha sevel kezeg.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 1989 | Meurzh 2014 | Jean-Claude Vanesse | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Écaillon emañ Capelle.

## Dave ha notennoù

* 1 2 WW1 Cemeteries
* ↑ Capelle
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Caperucita roja

Caperucita roja ("Kabellig Ruz") zo ur varzhoneg spagnolek gant Gabriela Mistral (1889-1957) diwar ar gontadenn Kabellig Ruz.

## Liammoù diavaez

* Ar varzhoneg

## Pennad kar

* Caperucita y Roja, film spagnolek sevenet gant Aitor Goirocelaya ha Luis Revenga e 1977.
# Capelle-lès-Hesdin

Kumunioù Frañs :
| Anv | Capelle-lès-Hesdin |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Hesdinois |
| Kanton | Hesdin |
| Kod INSEE | 62212 |
| Kod post | 62140 |
| Maer | Michel Baron |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,56 km² |
| Led | 50° 20' 32" Norzh |
| Hed | 01° 59' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 102 m |
| Uhelder bihanañ | 65 m |
| Uhelder brasañ | 131 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 449 (2007) |
| Stankter | 80 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Capelle-lès-Hesdin a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

Mammenn : Cassini hag EBSSA
# Capiago Intimiano

Capiago Intimiano zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# BPitch Control

BPitch Control a zo un ti-embann pladennoù sonerezh elektronek bet savet e Berlin e e 1999 gant Ellen Allien. E 1992 e teuas da vezañ DJ e Tresor, un toull-noz lec'hiet e Potsdamer Platz. Er memes koulz e stagas gant un abadenn skignet gant ar skingomz Kiss-FM hag e krouas he zi-embann pladennoù. An abadenn hag an ti-embann a oa anvet Braincandy d'ar mare-se, hag an anv Bpitch Control a zibabas e 1999. Hiziv an deiz ez eo staliet en Oranienburger Straße, 91, 10178 Berlin.

## Sonerien o fladennoù embannet gant Bpitch Control

| Ellen Allien Tomas Andersson Alex Amoon Arwid Apparat Autotune Nora Below Mark Broom | Chaim Andre Crom Damero Eedio Housemeister Fritz Zander Fuckpony Juho Kahilainen | Kero Ben Klock Kiki Larsson Sylvie Marks Mochipet Moderat Modeselektor | Mr. Statik Paul Nazca Paul Kalkbrenner Samson Sascha Funke Smash TV The MFA Thomas Muller | Timtim Trike We Love White Dolomite Zander VT |

## Un dibab eus ar pladennoù embannet gant Bpitch Control

* Various Berlin 2000 (BPC006, 2000)
* Ellen Allien Stadtkind (BPC021, 2001)
* Various Flieg Mit Ellen Allien (BPC027, 2001)
* Various Berlin 2001 (BPC031, 2001)
* Various Ellen Allien - Weiss.Mix (BPC047, 2002)
* Various 2002 Gemeinsam (BPC055, 2002)
* Ellen Allien Berlinette (BPC065, 2003)
* Sascha Funke Bravo (BPC075, 2003)
* Various Ellen Allien - My Parade (BPC094, 2004)
* Kiki Run With Me (BPC095, 2004)
* Sylvie Marks & Hal9000 Krazeee (BPC098, 2004)
* Various Camping (BPC101, 2005)
* Ellen Allien Thrills (BPC106, 2005)
* Modeselektor Hello Mom! (BPC115, 2005)
* Various Camping 2 (BPC117, 2005)
* Various Boogybytes Vol. 1 - Mixed by Kiki (BPC120, 2006)
* Ellen Allien & Apparat Orchestra Of Bubbles (BPC125, 2006)
* Various Boogbytes Vol. 2 - Mixed by Sascha Funke (BPC128, 2006)
* Various Camping 3 (BPC148, 2007)
* Various Boogybytes Vol. 3 - Mixed by Modeselektor (BPC151, 2007)
* Modeselektor Happy Birthday! (BPC159, 2007)
* Telefon Tel Aviv Immolate Yourself (BPC188, 2009)
* Moderat Moderat (BPC200, 2009)

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Ba Gua Zhang

Ar Ba Gua Zhang (Peotramant Bāguà zhăng pe Pa Kua (Chang)) zo un arz-emgannañ a Sina. Evel an Tai Chi hag an Xingyi ez eo ar Ba Gua Zhang un arz-emgannañ "diabarzh" (enebet ouzh an arzoù-emgannañ "diavaez" evel an Hung Gar pe ar Wing Chun). Luskoù kelc'hiek niverus a ranker pleustriñ pa reer Ba Gua Zhang hag e meur a geñver e tenn d'an aikido japanat.
# Baadur Jobava

Baadur Jobava (jorjieg: ბაადურ ჯობავა) a zo bet ganet d'an 26 a viz Du 1983 e Jorjia.
Mestrc'hoarier echedoù jorjian.
2650 eo e renk Elo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* Baadur Jobava e Chessgames
* Lec'hiadennoù a-bouez ag e bartiennoù
# BMX

BMX redadeg pe « bicross »

## Ar BMX race (bicross)

Ar BMX redadeg, pe « bicross » a zo ur sport diaes ha bamus. Ar pal a zo echuiñ ar redadeg ar buanañ posupl. 8 reder a zo war ar roudenn. Ment ar roudenn a zo etre 340 ha 400 metrad ha bez ez eus kalz skoilhoù evel lammoù hag all. Ar BMX a zo ur sport ouesk. Un amprou bicross a oa er c'hoarioù olimpek e Pekin.
Ar marc’h-houarn bicross a zo ur marc’h-houarn bihan-tre aveit mont buan-kenañ.

## Teir doare BMX a zo:

- Ar BMX race pe “bicross” a zo ur redadeg BMX war ur pisT ispisial get skoilhoù.
-Ar BMX dirt: ar pal a zo lamm hag ober ar muiañ a dremmet-ker posupl war ur pist ispisial get kalz a tra aveit lammat.
-Ar BMX freestyle: ar pal a zo ober ar spontusañ dremmet-ker met nompas war ur pist met e-barzh ur gêr war tout an dra o peus c’hoant.
# Baa, Baa, Black Sheep

Baa, Baa, Black Sheep zo ur rimadell saoznek a oa bet embannet da gentañ en Tommy Thumb's Pretty Song Book, war-dro 1744, anezhañ ar c'hoshañ dastumad rimadelloù bugale saoznek. Kanet e vez war ton ar ganaouenn c'hallek Ah ! vous dirai-je, maman‎, eus 1761, pe gentoc'h hervez un doare anezhi.

## Ar skrid

Setu an doare a-vremañ:
    Baa, baa, black sheep,
    Have you any wool?
    Yes, sir, yes, sir,
    Three bags full;
    One for the master,
    And one for the dame,
    And one for the little boy
    Who lives down the lane.

## Doare kentañ

Peuzheñvel e oa gerioù ar rimadell ouzh ar re a ganer hiziv c'hoazh:
    Bah, Bah a black Sheep,
    Have you any Wool?
    Yes merry have I,
    Three Bags full,
    One for my master,
    One for my Dame,
    One for the little Boy
    That lives down the lane.
Adalek Mother Goose's Melody, war-dro 1765, e voe kemmet al linennoù diwezhañ, ha lakaet "But none for the little boy who cries in the lane".

## Liammoù diavaez

* http://www.youtube.com/watch?v=gBEHFFnV3RY
# BMEzine

BME, pe BMEzine, pe Body Modification Ezine zo unan eus lec'hiennoù-brudañ an doullerien-groc'hen a vicher. Enni e kinnigont skeudennoù korfoù toullet hag ar stalikerezh ha marc'hadourezh a ya da-heul, bravigoù hag all.
Kaoz a vez a-wechoù gante eus istor an toullañ-kroc'hen, hervez ma vez gwelet gante.
Kavet e vez ivez pennadoù savet gant tud da ganañ meuleudi d'an toullgorfañ, e doare ar bruderezh a gaver e kazetennoù zo (da werzhañ mein pe louzoù burzhudus).
Diwar al lec'hienn-se eo savet an darn vrasañ eus pennadoù ar wikipedia saoznek war an toullañ-kroc'hen, hag ar re-se eo mammennoù ar re all. Ouzhpenn-se eo liammet tost kement pennad savet diwar-benn an toullañ-kroc'hen ouzh BMEzine

## Bec'h

Bec'h o deus bet tud BMEzine gant al lezenn en Alamagn hag e SUA abalamour d'ar bruderezh a glaskent ober war-du ar yaouankiz. Diskleriet eo bet dañjet evit ar yaouankiz gant ar Bundesprüfstelle für jugendgefährdende Medien (pe BPjM) ar Rann Gevredadel evit ar Media Noazus d'ar Yaouankiz e 1999.

## Rannoù kuzh

Rannoù kuzh zo bet savet gant daou "embreger kanadian" : Oliver "ding dong" Gingras ha Jean-Michel "houla-hoop" Beaudin.
Serret eo ar rannoù-se eus al lec'hienn evit diwall ar vugale evit doare, abalamour d'ar skeudennoù eus oberoù a vazoc'hegezh reizhel a zo ar penndanvez anezho.

## Levrlennadur

* Neil Buhrich "The association of erotic piercing with homosexuality, sadomasochism, bondage, fetishism, and tattoos" Archives of Sexual Behavior Volume 12, Number 2 / April, 1983. p. 167-171 DOI 10.1007/BF01541560 Abstract

## Liammoù diavaez

* Pajennad bruderezh eus toullerien-gorfoù BMEzine, ma weler o labour:
* BMEzine.com
* BMEvideo.com
* ModBlog.BMEzine.com
* The BME Encyclopedia (wiki based)
* Interview with Shannon Larratt of BMEzine - small WORLD Podcast 2006
# BOAC Flight 777

An Nijadenn BOAC 777-A a oa hini un nijerez DC-3 eus an embregerezh saoz British Overseas Airways Corporation, etre aerborzh Portela e Lisbon, e Portugal, hag aerborzh Whitchurch nepell diouzh Bristol, e Bro-Saoz, d'ar 1añ a viz Even 1943. Eizh karr-nij brezel alaman Junkers Ju 88s o devoa taget ar c'harr-nij saoz war e hent ha tizhet anezhañ betek ma kouezhfe e Pleg-mor Gwaskogn. Lazhet e oa bet ar 17 den a oa e bourzh. En o zouez e oa tud brudet evel an aktour Leslie Howard.
Meur a zisplegadenn a zo bet roet d'an dagadenn. Unan anezho a embann e voe taget gant an Alamanted, rak krediñ a raent e oa ar c'hentañ ministr Winston Churchill er c'harr-nij Douglas DC-3. Hervez unan all e oa leun an DC-3 a spierien saoz, evel an aktour Howard. E-pad an Eil Brezel-bed, kirri-nij trevourien saoz hag alaman a loc'he eus Portela hag a oa evezhiet gant sperien eus an Ahel pe reoù Kevredidi. An hent-nij Lisbon–Whitchurch a veze implijet alies gant spierien pe prizonidi-brezel tec'het da vont etrezek Bro-Saoz.
# Ba

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ba zo
* un anv-lec'h
** Stêr Ba, div stêr
** Ba (Fidji), ur gêr en Inizi Fidji
* ur ger brezhoneg, en droienn Ne oar na bu na ba.
* arouez kimiek ar bariom.

## Pennadoù kar

* ab
* da, fa, ka, la, ma, na, pa, ra, va, ya
# Black Friday (shopping)

E Stadoù-Unanet Amerika hag e Kanada e vez graet Black Friday (Gwener du) eus an deiz war-lerc'h Thanksgiving, ur Gouel istorel stadunanat.
Er broioù-se e verk an deiz-se penn-kentañ distaolioù ramzel fin ar bloaz, pa stager d'ober prenadennoù Nedeleg. Goustadik e emled ar Black Friday-se war-zu Europa dre emglev ar stalioù bras a fell dezho levezoniñ doareoù-bevañ ha prenañ an dud.
E 2014, 50,9 miliard a zollarioù a oa bet dispignet e-pad dibenn sizhun ar Black Friday er Stadoù-Unanet. 11 % nebeutoc'h evit ar bloavezh a-raok. Tro 133,7 milion a guzumerien stadunanat o devoa prenet traoù er stalioù d'ar mare-se, 5,2 % nebeutoc'h evit er bloavezh 2013.
# Black Mirror

Black Mirror (Melezour du) zo ur stirad skinwel skiant-faltazi saoz krouet gant Charlie Brooker, gant Charlie Brooker hag Annabel Jones evel produourien. Ar stirad a zo unan oc'h implij kalz ar fent du, o vurutellañ ar gevredigezh a-vremañ dre sell an teknologiezhoù nevez. Pep lodenn a zo distag, hag a dremen pe en amzer vremañ pe en un dazont tost. Ar wech kentañ ma voe skignet ar stirad er skinwel a voe war Channel 4, e miz Kerzu 2011. E miz Gwengolo 2015, Netflix a brene ar stirad, koumanantet e oa bet 12 lodenn met a-benn ar fin e voe rannet an 12 a div heuliad 6 lodenn. Ar pevare heuliad a voe embannet d'an 29 a viz Kerzu 2017.
Black Mirror a oa bet awenet gant ar stiradoù doare antologiezhoù evel The Twilight Zone, ar re-se a oa deuet a-benn da gaout ur sell burutellus hag a-vremañ, hep bezañ c'hwennet. Brooker en devoa savet Black Mirror evit lakat war-wel penaos e oa deuet Mab-den da vezañ e-dalc'h ouzh an teknologiezhoù, o sevel istorioù mennet gant ar soñj "the way we live now – and the way we might be living in 10 minutes' time if we're clumsy."
Ar stirad a zo bet degemeret mat hag a zo deuet a-benn da dreuziñ harzoù ar Rouantelezh-Unanet evit tizhout ar bed, dreist-holl Stadoù-Unanet Amerika goude bezañ bet ouzhpennet war Netflix e miz Kerzu 2014. E 2017, an teir lodenn "San Junipero" o devoa degaset un enor d'ar stirad Black Mirror ur primetime Emmy Award, evit un "Outstanding Television Movie and Outstanding Writing for a Limited Series, Movie, or Dramatic Special" evit Brooker.
# Black Order (Strollad satanist)

Ar Black Order pe Black Order of Pan Europa zo ur strollad satanour diazezet e Zeland-Nevez. Hervez ar skiantourien bolitikel Jeffrey Kaplan ha Leonard Weinberg ez eo "un Iliz broadelour-sokialour satanour". En desped da se, hervez labourioù enklask kaset gant al luskad enep-faskour Searchlight e 1995, ne vefe an urzh-se nemet ul lodenn eus ur c'hengevread strolladoù kuzh neveznazi.
Liammet eo ar Black Order ouzh an iliz ha strollad sponterezh Order of Nine Angles.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar Black Order
# Black Guerrilla Family

Ar Black Guerilla Family, pe BGF (anvet ivez Black Family pe Black Vanguard) zo ur gang straed ha toull-bac'h afro-amerikan savet e 1966 gant George Jackson ha W.L. Nolen pad ma oant toullbac'het e prizon Stad San Quentin e Kontelezh Marin e Kalifornia.

## Mennozhioù

Un aozadur dreistbeliour zu eo ar gang-se. Awenet gant Marcus Garvey, ar Black Guerilla Family (BGF) a oa bet diazezet evel ur strollad awenet gant al luskad Afro-Amerikan marksour-leninour. E-penn kentañ an aozadur en em wele evel unan reveulzier gant izili toull-bac'het. Palioù pennañ diazez an aozadur a oa da reiñ lamm d'ar gouennelouriezh, bevañ gant bri en toull-bac'h, ha diskar ar gouarnamant stadunanat.

## Istor

Ar Black Guerrilla Family a oa bet savet gant George Jackson e San Quentin State Prison e-pad mare al luskad Black Power. Gant an amzer e oa deuet an aozadur da vezañ anzavet evel un aozadur torfedourien pe gang er Stadoù-Unanet. Hervez lod istorourien e vefe awen an Aryan Brotherhood da glask gant krouidigezh ar Black Guerrila Family er memes toull-bac'h, an aozadur dreistbeliour wenn a vefe un enep a-gren d'an aozadur dreistbeliour zu. Pa voe kemmesket ar brizonidi hep derc'hel kont eus o orinoù e oant en em strollet hervez al livioù kroc'hen. Ar re zu er Black Guerrilla Family hag ar re wenn en Aryan Brotherhood.

## Izili brudet

* Tavon White: Penn uhel d'an aozadur toull-bac'het e Kreizenn-dalc'h kêr Baltimore, peder gwardez anezhañ a voe dougerez ha pemp bugel a voe ganet.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Gangs and Gang Crime gant Michael Newton (pajenn 58)
* ↑ (en) http://rollingout.com/2015/07/14/meet-4-female-prison-guards-impregnated-black-guerrilla-family-inmate-tavon-white/
# Black Panther Party

Ar Black Panther Party (Strollad ar Banterenn Zu), pe BPP, a veze graet anezhañ Black Panther Party for Self-Defense e penn kentañ, hag anavezet evel ar Black Panthers, a oa ur strollad politikel dispac'hel afroamerikan eus SUA, krouet en Oakland, e Kalifornia, e miz Here 1966 gant Huey P. Newton, Bobby Seale ha David Hilliard. Awenet e oant gant menozioù Malcolm X met tostoc'h e oant d'an tu-kleiz pellañ hag ar varksouriezh, ha ne oa ket dedennet ar strollad gant ar relijion.
En e varr edo ar Black Panther Party e 1970, 68 burev en devoa e kêr, ha milieroù a izili. Goustadik e oa kroget da vont da get memestra en dek bloavezh da-heul. Da gentañ e oa bet kroget pennoù bras ar strollad da vezañ louzet gant ar mediaioù brasniver, goude-se e oa aet da get, koulz lavarout, harp an dud. A-benn ar fin e oa en em gavet e unan ar strollad hep harp. Savet e oa bet cheu e-touez pennoù ar strollad, awenet dreist-holl gant an oberiadur polis COINTELPRO, aozet gant an FBI. Spurjet e oa bet izili ha lod all e oa bet dic'hoanaget. Da get ez eas ar strollad abalamour d'an disemglevioù diabarzh ha d'al labour graet gant ar FBI evit e zistrujañ o plantañ reuz ennañ a-drugarez da ditourerien ha poliserien e-touesk ar Black Panthers.

## New Black Panther Party

Krouet eo bet e 1989 ur Black Panther Party nevez (New Black Panther Party), diwar Nation of Islam, dekvloaziadoù war-lerc'h e oa aet ar strollad kentañ da get. Neoazh e voe lavaret gant Black Panthers kozh n'en deus ar strollad-se netra da welout gant Black Panther Party orin. Oberiant e seblant bezañ ar strollad nevez en Europa. Stellio Capo Chichi, graet anezhañ Kemi Seba, eo da skouer e « vinistr galleger » e Frañs.
# Black History Month

Ar Black History Month, pe African-American History Month er Stadoù-Unanet Amerika, zo ul lid bloaziek a gaver e Kanada, Iwerzhon, an Izelvroioù, ar Rouantelezh-Unanet hag e Stadoù-Unanet Amerika. Kroget e oa evel un doare da zerc'hel soñj eus an dud pe darvoudoù pouezus en diaspora afrikan. Lidet e vez bep bloaz er Stadoù-Unanet hag e Kanada e miz C'hwevrer. Er Rouantelezh-Unanet, en Izelvroioù hag e Republik Iwerzhon e vez lidet e miz Here.

## Negro History Week (1926)

Mammenn ar Black History Month a zo da glask e 1926 e Stadoù-Unanet Amerika. An istorour Carter G. Woodson hag ar gevredigezh Association for the Study of Negro Life and History o devoa embannet e oa eil sizhun miz C'hwevrer da vezañ an "Negro History Week". Ar sizhun-se a oa bet choazet dre ma oa hini ganedigezh Abraham Lincoln, d'an 12 a viz C'hwevrer, ha hini Frederick Douglass, d'ar 14 a viz C'hwevrer. An daou zeiziad-se a oa bet lidet gant an Afro-amerikaned abaoe fin an XIX$^{vet}$ kantved .

## Burutelladennoù

An aktour ha sevener filmoù Morgan Freeman hag an aktourez Stacey Dash o deus burutellet kreñv ar mennozh a embann ez eus ur miz resis evit lidañ istor ar re zu. Freeman en deus embannet, "I don't want a Black history month. Black history is American history." (Ne 'm eus ket c'hoant da gaout ur miz evit istor ar re zu. An istor amerikan eo istor ar re Zu.)
# Black Magic Woman

Black Magic Woman zo ur ganaouenn skrivet gant Peter Green (1946-2020) hag a voe kanet da gentañ gant e strollad Fleetwood Mac e 1968. Muioc'h a vrud a dapas pa voe kanet gant Carlos Santana e 1970.

## Liamm diavaez

* Black Magic Woman kanet gant Santana - YouTube
# Alexander Schmorell

Alexander Schmorell a oa ur stourmer enepnazi alaman, ezel eus strollad ar Rozenn Wenn (alamaneg : die Weiße Rose), bet ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1917 en Orenburg (Rusia), ha dibennet d'an 13 a viz Gouere 1943 e toull-bac'h Stadelheim (München).
Kejañ a reas gant Hans Scholl e-keit ma oa o studiañ e München e-pad ar goañv 1940. Asambles e savjont pevar zrakt kentañ ar Rozenn Wenn.
E miz Kerzu 1942 ez eas e darempred gant ar c'helenner Kurt Huber. E miz Genver 1943 e skrivas pempvet trakt ar Rozenn Wenn, anvet "Galv d'an holl Alamaned". "Frankiz" pe c'hoazh "Hitler d'an traoñ" a skrivas ouzh mogerioù savadurioù München.
D'ar 24 a viz C'hwevrer 1943 e voe harzet, barnet d'an 19 a viz Ebrel gant ar Volksgerichtshof (lez-varn ar bobl) e-pad Eil prosez ar Rozenn Wenn. Lakaet d'ar marv dre ar Guillotine d'an 13 a viz Gouere gant Kurt Huber e Toull-bac'h Stadelheim.
# Alexander Skarsgård

Alexander Skarsgård, bet ganet d'ar 26 a viz Eost 1976 e Stockholm, a zo un aktour svedat.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Alexander Skarsgård
# Alexander Van der Bellen

Alexander Van der Bellen (ganet d'an 18 a viz Genver 1944) zo un armerzhour hag ur politiker eus Aostria. D'an 23 a viz Mae 2016 eo bet dilennet da brezidant republik Aostria.

## E vuhez

Ganet eo Alexander Van der Bellen e Vienna, d'un tad deuet eus Rusia ha d'ur vamm deuet eus Estonia. E hendadoù eus tu e dad a oa aet eus an Izelvroioù da Rusia.
Er bloavezhioù 1960 en doa graet studioù ekonomiezh e skol-veur Innsbruck. Un doktorelezh a dapas e 1970. Kelenner e voe goude-se e skol-veur Innsbruck hag e Vienna goude.
Oberiant eo bet e-barzh ar gostezenn sokial-demokrat Sozialdemokratische Partei Österreichs (SPÖ) da gentañ hag e kostezenn ar Re C'hlas goude, eus 1992 da 2016. E Kuzul Broadel ar Re C'hlas eo bet etre 1994 ha 2012. Mouezh ar strollad e oa eus 1997 da 2008 ha neuze en doa roet e zilez.
War ar renk eo aet, e nevez-amzer 2016, evit dilennadeg prezidant ar republik, evel un den dizalc'h, met harpet gant kostezenn ar Re C'hlas. En dro gentañ eo erruet da eil, goude paotr an tu dehoù pellañ Norbert Hofer, hag en eil tro eo bet trec'h war hennezh.
Mont a raio da brezidant da vat e miz Gouere 2016.

## Notennoù

* ↑ Austria presidential election result: Alexander Van der Bellen wins over far-right candidate Norbert Hofer. The Independent (23 May 2016).

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alexander Schallenberg

Alexander Georg Nicolas Christoph Wolfgang Tassilo Schallenberg (ganet e Bern d'an 20 a viz Mezheven 1969) zo ur gwiraour hag ur politiker aostrian. Kañseller Aostria eo bet e 2021, eus an 11 a viz Here betek ar 6 a viz Kerzu. Ezel eo eus ar strollad Österreichische Volkspartei (ÖVP). Ministr an Aferioù diavaez e oa bet er gouarnamant kent, etre 2019 ha 2021.
P'en doa ranket Sebastian Kurz reiñ e zilez eus e garg a gañseller, d'an 9 a viz Here 2021, e oa bet anvet Schallenberg da gemer e lec'h.
# Alexander Search

Alexander Search zo unan eus an anvioù-pluenn krouet gant ar skrivagner ha barzh portugalek Fernando Pessoa. E 1899 e voe krouet pa oa studier c'hoazh Pessoa hag o chom e Suafrika (1896-1905), da-heul e vamm hag e leztad a oa diplomat. Gant an anv-se e skrive lizhiri dezhañ e-unan ouzhpenn barzhonegoù e saozneg pe portugaleg e 1903.
Ouzhpenn an anv-pluenn-se e voe krouet kalz a re all gant Pessoa, ha betek hini ur breur da Alexander Search, anvet Charles James Search.
Gallout a reer, goude ma n'ouzer ket pikol tra eus an darn-se eus buhez an oberour, lakaat ar barzhonegoù-mañ war e anv:
* Ao Meu Maior Amigo;
* Fraternidade;
* Piedade? Não!
* O Mundo;
* Mania da Dúvida;
* Quem Sonha Mais?
* Dor Suprema;
* Morte em Vida;
* Sonhos;
* Homens do Presente;
* Soneto de um Céptico;
* Perfeição;
* Perseverança

## Pennad kar

* Fernando Pessoa
# Alexander Whyte

Alexander Whyte, bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1834 e Fothair Chárdain (Siorrachd Obar Dheathain, Bro-Skos) hag aet da Anaon d'an 21 a viz Kerzu 1908 e High Barnet (Londrez-Veur, Bro-Saoz), a oa un ergerzher ha naturour breizhveuriat.
Labourat e reas e Malawi hag Ouganda, eus 1891 da 1904, ma tastumas loened ha plant hag a voe kaset da Liorzhoù-louzawouriezh roueel Kew (Bro-Saoz) ha d'ar British Museum etre 1893 ha 1899.
Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — Crithagra whytii, Stactolaema whytii, Sylvietta whytii — da zougen bri dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hienn Eidgenössische Technische Hochschule Zürich.