OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tryfil

Tryfil zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Bodffordd, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 218.7 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Truttemer-le-Petit

Truttemer-le-Petit :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Vire |
| Kod kumun | 14718 |
| Kod post | 14500 |
| Maer Amzer gefridi | Fernand Chénel 2014-2015 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 229 m — brasañ 310 m |
| Gorread | 5,28 km² |
| kemmañ |
Truttemer-le-Petit a oa ur gumun eus departamant gall Calvados.
Bodet e oa gant seizh kumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Vire-Normandie.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 31 Kerzu 2015
* ↑ EBSSA
# Vladivostok

Vladivostok (rusianeg: Владивосто́к; distaget: [vlədʲɪvɐˈstok]; sinaeg: 海参崴) a zo ur gêr eus Reter-Pellañ Rusia, lec'hiet war an aod, nepell diouzh an harzoù gant Sina ha Norzhkorea. Porzh brasañ Rusia war ar Meurvor Habask eo hag eno eo diazezet Lestraz Rusian ar Meurvor Habask (morlu). 605 049 a dud a oa o vevañ eno e 2019.
E 1859 e oa diazezet evel bon evit ar morlu. Treugiet eo gant Moskou hag Europa e 1903 gant an tren. Difennet eo d'an estrañjourien etre 1958 ha 1990. E 2012 e tegemer Emvod-uhel Takad Ekonomikel ar Meurvor Habask.
Tostoc'h emañ eus Seoul (744 km), Tokyo (1 067 km) ha Beijing (1 339 km) eget Moskou (6 434 km). Seizh gwerzhid-eur zo etrezo (UTC+11:00).

## Kêrioù gevellet gant Vladivostok

Gevellet eo gant
| Akita, Japan Busan, Sukorea Dalian, Sina Hakodate, Japan Harbin, Sina Kêr Ho-Chi-Minh, Viêt Nam | Incheon, Sukorea Juneau, Alaska, Stadoù-Unanet Kota Kinabalu, Malaysia Manta, Ecuador Niigata, Japan | Pohang, Sukorea San Diego, Kalifornia, Stadoù-Unanet Tacoma, stad Washington, Stadoù-Unanet Vladikavkaz, Rusia Wonsan, Korea an Norzh Yanbian, Sina |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Город Владивосток. Kavet : 28 June 2016.
* ↑ Города-побратимы (ru). Vladivostok. Kavet : 2020-02-01.
# Vlagtwedde

Vlagtwedde :
| Kumun en Izelvroioù ||
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Vlagtwedde e proviñs Groningen hag en Izelvroioù | |
| Proviñs | Groningen |
| Kod post | 9540-9564 |
| Maer | Leontien Kompier (PvdA) |
| Gorread | 170,51 km² |
| douar | 167,67 km² |
| dour | 2,84 km2 |
| Hed | 7° 9' .." Reter |
| Led | 52° 56' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs | 16 238 (31.05.2009) |
| Piramidenn hervez an oad | (01.2009) |
| Stankter | 97 ann./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.vlagtwedde.nl |
Vlagtwedde (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Groningen en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun: Abeltjeshuis, Bakovensmee, Barnflair, Borgertange, Borgerveld, Bourtange, Burgemeester Beinsdorp, De Bruil, Ellersinghuizen, Hanetange, Harpel, Hasseberg, Hebrecht, 't Heem, Jipsingboermussel, Jipsingboertange, Jipsinghuizen, Lammerweg, Laude, Lauderbeetse, Laudermarke, Lauderzwarteveen, Leemdobben, Maten, Munnekemoer, Over de Dijk, Overdiep, Pallert, Plaggenborg, Poldert, Renneborg, Rhederveld, Rijsdam, Roelage, 't Schot, Sellingen, Sellingerbeetse, Sellingerzwarteveen, Slegge, Stakenborg, Stobben, Ter Apel, Ter Apelkanaal, Ter Borg, Ter Haar, Ter Walslage, Ter Wisch, Veele, Veerste Veldhuis, Vlagtwedde, Vlagtwedder-Barlage, Vlagtwedder-Veldhuis, Weende, Weenderveld, Weite, Wessingtange, Wollingboermarke, Wollinghuizen, Zandberg ha Zuidveld.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Vlagtwedde ez eus 17 dileuriad :
* PvdA : 6 dileuriad
* GemeenteBelangen : 4 dileuriad
* CDA : 3 dileuriad
* VVD : 2 zileuriad
* GroenLinks : 1 dileuriad
* ChristenUnie : 1 dileuriad
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Øystein Lønn

Øystein Lønn :
| Ganedigezh | 12 a viz Ebrel 1936 e Kristiansand |
| Enorioù | Priz lennegezh brutellerien Norvegia 1993 gant Thranes metode og andre noveller Priz Dobloug 1992 Priz Brage (Brageprisen) 1993 Priz lennegezh Kuzul an Norzh 1996 gant Hva skal vi gjøre i dag og andre noveller |
| kemmañ |
Øystein Lønn (12 a viz Ebrel 1936 e Kristiansand) a zo ur skrivagner norvegiat. E 1966 e voe embannet e levr kentañ, un dastumad danevelloù titlet Prosesjonen, hag e romant Kontinentene a voe embannet e 1967. Er bloavezhioù 1990 e teuas da vezañ brudet, pa voe roet meur a briz lennegel dezhañ.

## Notenn

* ↑ Terje Mosnes: "Hvorfor er «Thranes metode og andre noveller» noe av vår tids beste litteratur?" – Dagbladet
# Úna

Úna zo un anv-badez iwerzhonek roet d'ar merc'hed. Gallout a rafe dont eus uan, a zo oan. Skrivet e vez ivez Oona pe Oonagh.

## Tud

* Úna O'Connor (ganet e 1938), sportourez iwerzhonat,
* Úna O'Donoghue (ganet e 1981), sportourez iwerzhonat,
* Úna MacLochlainn (ganet e 1987), kanerez iwerzhonat,

## Notennoù

* ↑ Behind the Name: Úna
# Ürümqi

Ürümqi (ئۈرۈمچى e ouigoureg, distaget [yrymˈʧi] ; 乌鲁木齐 e sinaeg eeunaet, 烏魯木齊 e sinaeg hengounel, Wūlǔmùqí e pinyin) eo kêr-benn rannvro emren Xinjiang e Republik Pobl Sina. Enni ez eus ouzhpenn 2 vilion a annezidi. Dont a ra an anv eus gerioù a dalvez “peurvan gaer”.
Betek n'eus ket pell e oa poblet gant Ouigoured dreist-holl, met abaoe dibenn an XX$^{vet}$ kantved e teu kalz a Sinaiz Han d'ober o annez e Xinjiang, ha dreist-holl en Ürümqi, ha bremañ e reont an darn-vuiañ eus annezidi kêr, e-kichen minorelezhioù ouigour, hui ha kazak, dreist-holl. Dre Ürümqi e tremene Hent ar seiz gwechall, ha bremañ c'hoazh ez eo ur greizenn genwerzhel a bouez evit Kreiz Azia.
Betek 1954 e veze graet Díhuà (迪化) eus ar gêr-se. En-dro da Ürümqi e kaver gwiskadoù tireoul, karbon hag arc'hant. E-touez greanterezhioù kêr e c'haller menegiñ purerezhioù tireoul ha labouradegoù ma reer simant, gwiadoù ha mekanikoù evit al labour-douar.

## Douaroniezh

Ar gêr vrasañ eo e kornôg Republik Pobl Sina. Bez' eo ivez unan eus kêrioù ar bed en em gav ar pellañ diouzh ar mor (war-hed ouzhpenn 2.500 kilometr emañ ar mor tostañ).
Un hin dezerzhel he deus, yen e vez ar goañv ha tomm an hañv.

## Gevellerezh

Kêr Ourumtsi zo gevellet gant :
* Almaty (Kazakhstan) abaoe 1991,
* Douchanbe (Tadjikistan) abaoe an 31 a viz Eost 1997.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Ürümqi travel guide war Wikivoyage
* (zh) Lec'hienn ar gouarnamant
# Úbeda

Úbeda zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Jaén.
# Úrsula Heinze

Úrsula Heinze de Lorenzo, ganet e Köln, en Alamagn, en 1941, zo ur skrivagnerez hag ur varzhez c'halizek.

## Oberennoù
### Romantoù

* O soño perdido de Elvira M., 1982
* Anaiansi, 1989
* Culpable de asasinato, 1994

### Lennegezh-vugale

* O buzón dos nenos, 1985
* Sempre Cristina, 1986
* A casa abandonada, 1987
* Máis alá de Galicia, 1989
* A nena de ouro, 1991
* Nace un campión, 1992
* Quérote, 1994

### Arnodskridoù

* Arredor da muller en 18 mundos (1985)
* Mulleres, (1991)
* As chamadas linguas e literatura minoritarias (1991)
* Literatura galega contemporánea (1993)
* Fronteiras da Alofonía, do alemán ó galego (1993).
* Xente coma min, 1998

### Danevelloù

* Catro contos de Reis, 1991
* Confidencias, 1992
* Polas rúas de Padrón, 1994
* Remuíños en coiro, 1984

### Barzhoniezh

* Versos de terras distantes, 1995
* Credo : Gedichte = Poemas, 1999
* Torso : Gedichte = Poemas, 2002
* Nadir : Gedichte = Poemas, 2005
* Skyline, 2008

### Troidigezhioù

* Y no dijo una sola palabra gant Heinrich Böll, 1972
* As galiñas de vento gant Günter Grass, 2000
* O ponche dos desexos gant Michael Ende, 1991
* Terra, mar e lume. Poesía de Bosnia-Herzegovina, Bulgaria, Croacia, Eslovenia, Macedonia, Montenegro e Serbia, 1996.

## Prizioù

* Premio Merlín (1986)
* Premio Blanco Amor (1993)
* Premio Losada Diéguez (1994)
* II Premio PEN Clube (2005)
# Ühaitza

Ar stêr Ühaitza, pe Uhaitzandi (eus Uhaitz Handia, ar mell froud) (Le Saison, pe gave de Mauléon e galleg), zo ur stêr hag a red dre Zuberoa, e reter Euskal Herria, hag e Bearn, en Okitania.

## Red

C'hoarvezout a ra e Ligi-Atherei, e kanton Tardets-Sorholus, eus kengej al Larraineko ühaitza (Gave de Larrau e galleg) hag ar Santa Graziko ühaitza. Diskenn a ra eus ar Pireneoù ha treuziñ kanton Maule-Lextarre ha kêr Maule. Goude ez a etrezek Bearn. Kemberiñ a ra gant ar Gave d'Oloron e-kichen Sauvatèrra.

## An anvioù

* An anv lec'hel Uhaitz Handia (Uhaitzandi pe Uhaitza hep mui ) a dalv kement ha «froud veur » .
* An anv gallek Saison a c'hallfe dont eus Gaison, deuet eus ugaitz hag eus uhaitz.

## Adstêrioù

* Apʰanize eo anv an adstêrioù e Berorize (Apʰanize) ha Hauze (Apʰanixe) ;
* Apʰahura a ro : Apʰaura (Aroue /Apʰurra en Altzai), hag Arrast /Apʰuhura en Altzürükü.

## Dre belec'h e tremen

* Autevielle-Saint-Martin-Bideren
* Berogaine-Lahüntze
* Xarra
* Sarrikotapea
* Sohüta
* Ezpeize-Ündüreine
* Azpilda
* Garindaine
* Jeztaze
* Gotaine-Irabarne
* Ginarte-Parenties
* Idauze-Mendi
* Lixoze
* Maule
* Mendikota
* Nabarzi
* Urdiñarbe
* Ozaze-Zühara
* Ozaraine-Erribareita
* Rivehaute
* Saint-Gladie-Arrive-Munein
* Zalgize-Doneztebe
* Tabaille-Usquain
* Iruri
* Bildoze-Onizepea

## Notennoù

* ↑ Euskaltzaindia: 166. araua: Euskal Herriko ibaiak.
# Ürrüstoi-Larrabile

Ürrüstoi-Larrabile (Arrast-Larrebiu en okitaneg; Arrast-Larrebieu e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
# Østfold

Østfold zo ur gontelezh e gevred Norvegia. En-dro dezhi emañ kontelezh Akershus ha mervent Sveden (Västra Götaland ha Värmland), tra m'emañ kontelezhioù Buskerud ha Vestfold en tu all da Oslofjord. E miz Genver 2016 e oa 289 867 a dud o vevañ enni. En em astenn a ra war 4 180 km². Sarpsborg eo ar gêr-benn velestradurel.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Úrbel del Castillo

Úrbel del Castillo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Ý (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ý, ý, da lâret eo y gant un tired lemm, implijet gant ar slovakeg hag an tchekeg evit skrivañ ar son vogalennek [i:].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ƙ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ƙ, ƙ implijet gant ar haosaeg (hausa) evit skrivañ ar son kensonennel dre darzhañ [kʼ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ʋ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ʋ, ʋ, implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù eus Afrika evel an eweeg (ma vez distaget [β]).
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit treuzskrivañ ar gensonenn [ʋ], distaget hanter-hent etre ur v hag ur w, evel en izelvroeg.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ƴ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ƴ, ƴ implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù Afrika evel ar peuleg.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ɣ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ɣ, ɣ implijet evit skrivañ un nebeud yezhoù eus Afrika evel an eweeg hag ar c'habileg.
Implijet e vez ivez al lizherenn vihan gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini al lizherenn c'hresianek gamma (γ).

## Gwelet ivez

* Γ, γ “gamma” (lizherenn c'hresianeg)
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ƨ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ƨ, ƨ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986.
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini ar sifr 2.
Implijet e veze evit merkañ an donenn skrivet [˧] hervez al Lizherenneg fonetikel etrebroadel hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn z en he lec'h.

## Gwelet ivez

* З
* Ч
* Ƽ
* Ƅ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ư (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ư, ư implijet gant ar vietnameg evit skrivañ ar son vogalennek [ɯ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# ƛ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo ƛ bet krouet e 1934 hag implijet er Stadoù-Unanet pa reer diouzh yezhoù genidik ar Nozrh Amerika dre skrid, treuzskrivet [tɬ] hervez al lizherenneg fonetikel etrebroadel
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ɯ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ɯ, ɯ bet implijet evit skrivañ ar djangeg (zhang) etre 1957 ha 1986 hag abaoe 1986 e vez implijet al lizherenn w en he lec'h.
Awenet e oa bet stumm al lizherenn-mañ gant hini al lizherenn m bihan en tu-gin.
Implijet e vez ivez gant ar Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh treuzskrivadennoù fonologel pe fonetikel.

## Gwelet ivez

* З
* Ч
* Ƽ
* Ƅ
* Ƨ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ơ (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Ơ, ơ implijet gant ar vietnameg evit skrivañ ar son vogalennek [ɤ].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ʊ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ʊ, ʊ implijet evit skrivañ an tchoktaweg hag ivez gant al Lizherenneg Fonetikel Etrebroadel evit ober diouzh an hevelep son [ʊ].
E tchoktaweg e c'hell bezañ skrivet U, met neuze e ranker implijout al lizherenn V evit ober diouzh ar son [ʌ], skrivet U peurliesañ.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Apache (arm-dorn)

    Evit implijoù all, gwelet Apache (disheñvelout).
An Apache zo un doare arm-dorn produet e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved, dezhañ un daboulin kambret evit kartouchennoù brochennet, un dorn amerikan hag ur vaionetez vihan plegus.

## Istor

An Apache kentañ a voe brevedet gant Louis Dolne-Bar, armeurer e Liège (Belgia) e 1869 ha 1870. N'eus kanol ebet dezhañ. Ar boledoù a vez tennet eus ar gambr war-eeun. Implijout a ra kartouchennoù brochennet 7 mm. An dornell a zo un dorn amerikan plegus. E penn all an arm e kaver ur gontell, hag a c'haller plegañ ivez. An draen daou-ober nemetken n'eo ket gwarezet gant pontig ebet.
Kopiet e voe kalzig an arm e atalieroù Liège ha Belgia e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved. Stummoù gall a gaver ivez. An hini brudetañ anezhe eo an Apache Delhaxhe, savet diwar ar memes patrom met kambret evit kartouchennoù 6 mm.
Un arm-tan diresis eo, met efedus eo war hedoù-tenn berr-tre. Aes eo da guzhat en ur c'hodell. Savet eo bet evit an emgannoù-straed. Implijet e vije bet gant gangoù gall e dibenn an XIX$^{vet}$ ha deroù an XX$^{vet}$ kantved evel an Apaches e Pariz.

## Daveennoù

* 1 2 (en) MC COLLUM Ian, Delhaxhe “Apache”: The Other French Knife-Knuckle-Gun, Forgotten Weapons, 17/01/2022 (lennet d'an 13/09/2024)
* ↑ (en) DOLNE (Apache) war Littlegun.be (lennet d'an 13/09/2024)
* 1 2 (fr) Mc NAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 63
* ↑ (fr) Les armes des apaches parisiens war Gang de Paris, 08/02/2021 (lennet d'an 13/09/2024)
# 998

Diwar-benn bloavezh 998 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 998

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 998
# 9K720 Iskander

An 9K720 Iskander (rusianeg: «Искандер»; Kod NATO SS-26 Stone) a vez graet eus ur misil tenn-berr hedro produet hag implijet gant Nerzhioù lu Rusia. Bliv eo ar misil rak dont a ra a-benn da dizhout un tizh dreistson etre 2100–2600 m/s (Mach 6–7) ha gellout a ra mont d'un uhelder a 50 km hag evit ar pellañ e c'hell tizhout ur pal betek 500 km. Ar sistem misiloù-se (Искандер-М) a oa bet savet evit kemer lec'h an OTR-21 Tochka adalek 2020.
# 999

Diwar-benn bloavezh 999 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 999

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 999
# 9 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1621 : dont a ra Gregor XV da vezañ pab.
* 1861 : dont a ra Jefferson Davis da vezañ prezidant Stadoù Kengevreet Amerika.
* 1943 : dibenn Emgann Guadalcanal etre arme ar Stadoù Unanet hag arme Japan.
* 1961 : seniñ a ra ar strollad The Beatles e Cavern Club Liverpool evit ar wech kentañ.
* 1965 : mont a ra ar c'hentañ soudarded stadunanat da Vietnam.
* 1991 : votiñ a reer a-du gant an dizalc'hiezh e Lituania.

## Ganedigezhioù

* 1060 : Honorius II, pab an Iliz Katolik.
* 1773 : William Henry Harrison, navvet prezidant Stadoù Unanet Amerika.
* 1781 : Johann Baptist von Spix, naturour alaman.
* 1854 : Edward Carson, gwiraour ha politiker eus Hanternoz Iwerzhon.
* 1874 : Erwan ar Moal, Dir-na-Dor e anv-pluenn, oberour Pipi Gonto , skrivagner brezhonek.
* 1910 : Jacques Monod, bevoniour gall, tapet gantañ Priz Nobel ar Fiziologiezh pe ar Medisinerezh e 1965.
* 1912 : Ginette Leclerc, aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
* 1922 : Armel de Wismes, istorour eus Naoned.
* 1923 : Brendan Behan, skrivagner iwerzhonat.
* 1926 : Garret Fitzgerald, pe Gearóid Mac Gearailt, seizhvet Taoiseach Republik Iwerzhon.
* 1945 : Mia Farrow, aktorez stadunanat.

## Marvioù

* 1450 : Agnès Sorel, pried-kleiz ar roue gall Charlez VII.
* 1670 : Frederik III, roue Danmark.
* 1794 : Charles-Marie Le Dall de Kéréon, asagn lestr gall gwilhotinet da vare ar Spont bras, bet roet e anv da Dour-tan Kereon.
* 1867 : Filippo De Filippi, beajour, loenoniour ha mezeg italian.
* 1874 : Jules Michelet, istorour ha skrivagner gall.
* 1874 : Comtesse de Ségur, kontez Ségur, skrivagnerez evit ar vugale.
* 1881 : Fyodor Dostoyevskiy, skrivagner rusianek.
* 1907 : Victor Henry, yezhour gall, bet studiet etimologiezh ar brezhoneg gantañ.
* 1923 : Emil Masson, prederour ha stourmer peoc'hgar, saver ar gelaouenn Brug.
* 1957 : Miklós Horthy, rejant Hungaria.
* 1973 : Markas Luckis, mestrc'hoarier echedoù lituanian.
* 1984 : Yuri Andropov, politiker rusian, bet e penn an Unvaniezh Soviedel.
* 2022 : Erwan Vallerie, emsaver breizhat ha lec'hanvadurour.

## Lidoù

* Sent an deiz e Breizh :
** sant Teliav, pe Telo (VI$^{vet}$ kantved).