OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Carpineto

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Carpineto zo un anv-lec'h italianek e div vro.

## Korsika

* Carpineto (Korsika)

## Italia
### Kumunioù

* Carpineto della Nora e Proviñs Pescara, e rannvro Abruzzo
* Carpineto Romano, e Meurgêr Roma
* Carpineto Sinello, e proviñs Chieti

### Ranngumunioù pe frazioni

* Carpineto, e Fisciano e proviñs Salerno
* Carpineto, e Rivello e proviñs Potenza
* Carpineto, en Albisola Superiore e proviñs Savona
* Carpineto, e Sovicille e proviñs Siena
# Carpino (Italia)

Carpino a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Chrysophlegma miniaceum

Chrysophlegma miniaceum :
| Chrysophlegma miniaceum. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Chrysophlegma |
| Anv skiantel ||
| Chrysophlegma miniaceum (Pennant, 1769) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysophlegma miniaceum a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus miniaceus (kentanv) da gentañ-penn (e 1769) gant an naturour breizhveuriat Thomas Pennant (1726-1798).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Chrysophlegma miniaceum malaccense, e Malezia, Sumatera, Borneo, Bangka ha Belitung,
* C. m. miniaceum, e Jawa,
* C. m. niasense, en Enez Nias (er-maez da walarn Sumatera),
* C. m. perlutum, e kreisteiz Myanmar ha Thailand ar Su.

## Liammoù diavaez

* (en) Chrysophlegma miniaceum war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Chrysophlegma miniaceum war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Chrysophlegma miniaceum war al lec'hienn Avibase.
# Chrysothlypis

Chrysothlypis :
| Chrysothlypis salmoni, tresadenn gant Smit (1886). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Chrysothlypis Berlepsch, 1912 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysothlypis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1912 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Chrysothlypis chrysomelas
** C. c. chrysomelas, ocularis ha titanota,
* Chrysothlypis salmoni.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Chrysothlypis (lennet e-barzh d'an 22 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chrzanów

Chrzanów zo ur gêr e rannvro Małopolska (Polonia vihan), e Polonia.

## Tud brudet

* Ewa Krzyżewska, aktourez (1939-2003 )
* Leszek Nowak, soner (1964)
* Zbigniew Wąsiel, kizeller (1966)

## Gevellerezh

* Nyékládháza — Hungaria
* Harnes — Frañs
* Ivano-Frankivsk — Ukraina

## Liammoù diavaez

* Chrzanovia Patria Parva (e poloneg, saozneg)
* Chrzanów (e poloneg, saozneg)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chrétien

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Chrétien zo un anv-badez hag un anv-tiegezh gallek, hag a dalv kement ha kristen e brezhoneg.

## Gwiraourien, politikourien ha tud an arme

Gant an anv bihan :
* Chrétien de Lamoignon (1567-1636), reizhaouer gall Parlamant Paris
* Chrétien François Antoine Faure de Gière (1769-1813), jeneral gall
* Chrétien François de Lamoignon de Bâville (1735-1789), reizhaouer ha den a Stad gall
* Chrétien Guillaume de Lamoignon de Malesherbes (1721-1794), gwiraour ha den a Stad gall
* Chrétien Joseph Ernest Grégoire de Lannoy lesanvet « Delannoy » (1731-1822), den a Stad gall
Gant an anv familh :
* Paul Chrétien (1862-1948), jeneral gall
* Jean Chrétien (1934), bet ministr kentañ Kanada
* Raymond Chrétien (1942), breutaer ha diplomat kanadian.

## Arzourien

Gant an anv bihan:
* Chrétien de Troyes (tro-dro 1135), skrivagner gall eus ar Grennamzer
* François-Michel-Chrétien Deschamps (1683-1747) dramaour gall, ganet e-kichen Troyes
* Chrétien Urhan, badezet « Christian Urhan » (1790-1845), soner ha sonaozour
Gant an anv familh :
* Gilles-Louis Chrétien (1754-1811), kavadenner ha soner violoñsell
* Jean-Louis Chrétien (1952), prederour ha barzh gall

## Skiantourien

* Henri Chrétien (1879-1956), steredoniour, kelenner ha kavadenner gall
* Jean-Loup Chrétien (1938), egoraer breizhat
* Jean-Pierre Chrétien (1937), istorour gall diouzh Afrika al Lennoù Braz
* Michel Chrétien (1936), kelenner war an neuroenborc'hadouriezh

## A bep seurt

* Michaël Chrétien (1984), c'hoarier melldroad gall-ha-marokat
# Chrysophlegma

Chrysophlegma :
| Ur barez Chrysophlegma miniaceum, luc'hskeudennet e Johor Bahru (Johor, Malaysia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Anv skiantel ||
| Chrysophlegma Gould, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysophlegma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Chrysophlegma flavinucha
** C. f. flavinucha, C. f. korinchi, C. f. kumaonens, C. f. mystacale, C. f. pierrei, C. f. ricketti, C. f. styani ha C. f. wrayi,
* Chrysophlegma mentale
** C. m. humii ha C. m. mentale,
* Chrysophlegma miniaceum
** C. m. malaccense, C. m. miniaceum, C. m. niasense ha C. m. perlutum.
Pevarzek (14) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Azia ar gevred.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Picidae/Chrysophlegma (lennet e-barzh d'an 11 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chrysophlegma mentale

Chrysophlegma mentale :
| Chrysophlegma mentale. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Chrysophlegma |
| Anv skiantel ||
| Chrysophlegma mentale (Temminck, 1826) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysophlegma mentale a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus mentalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1826) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Azia ar Gevred :
* Chrysophlegma mentale humii, eus kreisteiz Myanmar ha kreisteiz Thailand ar Su da Sumatera, Borneo ha Bangka,
* C. m. mentale, e koadegi kornôg Jawa.

## Liammoù diavaez

* (en) Chrysophlegma mentale war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Chrysophlegma mentale war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Chrysophlegma mentale war al lec'hienn Avibase.
# Chrétien de Troyes

Chrestien de Troyes, pe Chrétien de Troyes (~1130 - ~1185) zo ur skrivagner gallek eus dibenn an XII$^{vet}$ kantved hag en deus skrivet diwar-benn mojennoù An Daol Grenn ; gantañ e vije bet krouet an haroz Lanselod, hervez ar vrud, met roud eus ar marc'heg-se a gaver koulskoude e skridoù koshoc'h. Bez' ez eo unan eus ar c'hentañ skrivagnerien c'hallek anavezet hag eus oberourien romantoù marc'hegerion.
Kloareg e oa e lez Champagn, en amzer Herri Iañ Champagn hag e bried Mari Bro-C'hall (1145–1198), merc'h henañ ar roue gall Loeiz VII hag e bried kentañ Eleanora Akitania. Dont a c'hallfe e anv eus e relijion, rak brudet e oa Rachi de Troyes, ur rabin yuzev.

## Oberennoù
### Troidigezhioù diwar Ovidius

* Les Commandemanz Ovide (kollet), diwar Remèdes à l'amour
* L'Art d'amors (kollet), diwar An Arz da garout
* Le mors de l'épaule (kollet), diwar istor skoaz Pelops debret gant Demeter, e levrenn VI ar Metamorfozoù
* La Muance de la hupe, de l'aronde et del rossignol, anavezet ivez evel Philomena, diwar metamorfozenn Térée, Philomèle et Procné, e levrenn VI ar Metamorfozoù

### Romant eus danvez Breizh

* Ur romant del roi Marc et d'Ysalt la blonde (diwar-benn mojenn Tristan hag Izold, (kollet)

### Romantoù arzhuriek

* Érec et Énide, war-dro 1170
* Cligès ou la Fausse morte, war-dro 1176
* Lancelot ou le Chevalier de la charrette, romant diwar-benn Lanselod, war-dro 1175-1181 (echuet gant Godefroiz de Leigni)
* Yvain ou le Chevalier au lion, roman diwar-benn Yvain, war-dro 1175-1181
* Perceval ou le Conte du Graal pe roman de Perceval, war-dro 1182-1185 (diechu)

## Liammoù diavaez

* Skrid ar pemp romant arzhuriek
# Chrysomma altirostre

Chrysomma altirostre :
| Chrysomma altirostre. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Sylviidae |
| Genad : | Chrysomma |
| Anv skiantel ||
| Chrysomma altirostre Jerdon, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysomma altirostre a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Sylviidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Chrysomma altirostre altirostre, e Myanmar,
* C. a. griseigulare, (Hume, 1877), e kreisteiz Nepal ha biz India,
* C. a. scindicum, e Pakistan.

## Liammoù diavaez

* (en) Chrysomma altirostre war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Chrysomma altirostre war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Chrysomma altirostre.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chrysophlegma flavinucha

Chrysophlegma flavinucha :
| Chrysophlegma flavinucha, luc'hskeudennet e Phetchaburi (Thailand). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Chrysophlegma |
| Anv skiantel ||
| Chrysophlegma flavinucha (Gould, 1834) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysophlegma flavinucha a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus flavinucha (kentanv) da gentañ-penn (e 1834) gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ :
* Chrysophlegma flavinucha flavinucha, eus biz ha reter India da vMyanmar, kornôg Thailand, kreisteiz Sina, hanternoz Laos ha gwalarn Viêt Nam,
* C. f. korinchi, e kreisteiz Sumatera,
* C. f. kumaonense, e kreiz menezioù Himalaya,
* C. f. mystacale, e hanternoz Sumatera,
* C. f. pierrei, eus gevred Thailand da greisteiz Viêt Nam,
* C. f. ricketti, e gevred Sina ha takad Tonkin e hanternoz Viêt Nam,
* C. f. styani, e Hainan ha gevred tost Sina,
* C. f. wrayi, e Malezia.

## Liammoù diavaez

* (en) Chrysophlegma flavinucha war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Chrysophlegma flavinucha war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Chrysophlegma flavinucha.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chrysomus

Chrysomus :
| Chrysomus icterocephalus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Icteridae |
| Anv skiantel ||
| Chrysomus Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chrysomus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Chrysomus icterocephalus
** C. i. bogotensis ha C. i. icterocephalus,
* Chrysomus ruficapillus
** C. r. frontalis ha C. r. ruficapillus.
O c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Icteridae/Chrysomus (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Ebrel 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Britannia Inferior

Britannia Inferior a oa ur rann eus proviñs Britannia savet war-dro 214 gant an impalaer Caracalla, mab da Septimius Severus. Edo en hanternoz ar pezh zo bremañ Bro-Saoz, en-dro da gêr Eboracum (York bremañ), hag ul lejion a oa annezet er gêr-se, kêr-benn ar broviñs. Padout a reas ar broviñs-se, gant he harzoù, betek ma voe adaozet an impalaeriezh gant Diokletian e 296.
Talvezout a rae an anv Britannia Inferior da verkañ e oa pell diouzh Roma, e-skoaz Britannia Superior a oa e kreisteiz Bro-Saoz, en-dro da Londinium (Londrez), tostoc'h da gêr-benn an Impalaeriezh.

## Notennoù

* ↑ The Cambridge Ancient History, Volume XII, London: Cambridge University Press, 1970: p.706
# Britannia (skeudenn)

Britannia eo an anv latin implijet da envel ar vaouez a faltazi a zo lakaet da skeudenniñ Breizh-Veur, da gentañ, ar Rouantelezh-Unanet goude, hag Impalaeriezh Breizh-Veur goude, evel ma lakaer Marianne da skeudenniñ ar Republik c'hall ha Columbia evit SUA.

## Orin

Dont a ra an anv-se eus Britannia, anv latin an enez a weler e skridoù an Henamzer, re Julius Caesar da skouer, diwar anv ar bobl Pretanī, Prettanike pe Brettaniai e henc'hresianeg. E kembraeg eo Prydain anv an enez.

## Istor

Er Iañ kantved kent JK e oa Britannia an anv stag ouzh Breizh-Veur. Goude an aloubadeg roman er bloaz 43 e talveze Britannia kement ha Breizh roman, ur broviñs adal kreisteiz Kaledonia (dre vras Bro-Skos hiriv)). E 197 e voe rannet ar broviñs roman e peder froviñs, ha div anezho e oa Britannia Superior ha Britannia Inferior.
E II$^{vet}$ kantved e teuas Britannia roman da vezañ un doueez, armet gant un tridant hag ur skoed, un tokarn war he fenn. Chom a reas an anv Britannia goude diskar an impalaeriezh roman en Enez Vreizh er V$^{vet}$ kantved.
Advuhezet e voe an anv latin Britannia e-pad an English Renaissance evel ur merk a identelezh vroadel vreizhveuriat, ha dreist-holl goude an Acts of Union e 1707, pa voe unanet rouantelezhioù Bro-Skos ha Bro-Saoz. Talvoudus e voe er c'helaouennoù da skeudenniñ politikerezh Breizh-Veur er skeudennoù flemmus.
Hiziv e reer an anv Britannia eus an enez hag eus ar skeudenn.
* 1803 : Britannia o skourjezañ ar mic'hieg Napoleon
* An Emglev tridoubl : Britannia en tu dehoù d'ar skeudenn, Marianne c'hall en tu kleiz
* E 1918
* Britannia evel ur vaouez o skubañ al listri alaman kuit eus ar Meurvor Habask e-kerzh ar Brezel-bed kentañ

## Pezhioù

Kentañ ma voe implijet he skeudenn war gein ur pezh a voe war un as a ziskoueze dremm Antoninus. Ar pezh kentañ ma voe gwelet Britannia goude an amzervezh roman avat a voe e 1672. He skeudenn a weler war ar pezhioù : ar pezh 50 pence betek 2008; ar pezh 2 lur abaoe 2015.
* As, gant dremm Antoninus, ha skeudenn Britannia
* Pezh e 1736
* Pezh e 1936
* Medalenn BEM

## Timbroù

* Timbr eus 1913, gant penn George V
* Timbr e 1922, gant siell Stad Iwerzhon.

## Liammoù diabarzh

* Britannia
* Rule Britannia

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Britannia Superior

Britannia Superior a oa ur rann eus proviñs Britannia savet war-dro 214 gant an impalaer Caracalla, mab da Septimius Severus. Edo e kreisteiz ar pezh zo bremañ Bro-Saoz, en-dro da gêr Londinium (Londrez bremañ), hag ul lejion a oa annezet er gêr-se, kêr-benn ar broviñs. Padout a reas ar broviñs-se, gant he harzoù, betek ma voe adaozet an impalaeriezh gant Diokletian e 296.
Talvezout a rae an anv Britannia Superior da verkañ e oa tostoc'h diouzh Roma, kêr-benn an Impalaeriezh, eget Britannia Inferior, a oa e hanternoz Bro-Saoz, en-dro da Eburacum (York).

## Notennoù

* ↑ The Cambridge Ancient History, Volume XII, London: Cambridge University Press, 1970: p.706
# Britannicus (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Britannicus zo ul lesanv latin roet:
* d'an impalaer roman Tiberius Claudius Caesar Augustus Germanicus, anavezetoc'h evel Glaoda Iañ, gant Sened Roma er Iañ kantved abalamour d'e drec'h war ar Vrezhoned en Enez Vreizh; nac'het e voe an enor-se gant Claudius, met degemeret e voe evit e vab;
* d'e vab Tiberius Claudius Caesar Germanicus, lesanvet Britannicus, marvet da 14 vloaz, lazhet gant e vreur Neron marteze ;
# Brithdir

Brithdir zo anv div gêriadenn e Kembre:
* Brithdir (Caerffili), e gevred ar vro
* Brithdir (Gwynedd), e gwalarn ar vro
** Caer Rufeinig Brithdir, krugell roman
** Ysgol Brithdir, skol kentañ derez
* Brithdir a Llanfachreth, kumuniezh e Gwynedd, unanaet enni kêriadennoù Brithdir (Gwynedd) ha Llanfachreth.
* Brithdir (Powys), e reter-gevred ar vro
* Brithdir Mawr, e Trefdraeth (Sir Benfro).
* Brithdir (Pen-y-bont), e-kichen Pen-y-bont ar Ogwr
# Brithdir (Ceredigion)

Brithdir zo ur gêriadennig e kumuniezh Penbryn, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 110,1 km eus Kêrdiz.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Britannia Major

Hennezh eo an anv latin a veze graet eus Breizh-Veur, e-lec'h Britannia hepmui, evit chom hep bezañ komprenet a-dreuz, rak gant Britannia e c'haller kompren pe Breizh Veur pe Breizh. Da neuze e reer Britannia Minor eus Breizh.
# Britannia reges habet, sed tyrannos

Britannia reges habet, sed tyrannos zo ur frazenn latin hag a dalv kement hag (Enez) Breizh he deus rouaned, hogen tiranted int. Tennet eo eus De excidio Britanniae, oberenn Sant Gweltaz (war-dro 500 – 570).
Diskuliañ ar rouaned fall na sentent ket ouzh reolennoù ar vuhezegezh kristen a felle da Weltaz ober: Constantine eus Dumnonia, Aurelius Caninus, Vortiporius eus an Demetae, Cuneglasus eus ul lec'h a anvas Ker an Arzh (marteze - Dinarth e Llandrillo-yn-Rhos e-kichen Llandudno), ha Maelgwn Gwynedd. An holl anezho zo meneget evel tud c'harv, divarrek ha pec'herien.
# Britannicus

Tiberius Claudius Caesar Germanicus, lesanvet Britannicus, ganet e 41, a oa mab d'an Impalaer roman Claudius Iañ ha d'e bried Valeria Messalina.
Dont a rae e lesanv eus ar perzh kemeret gant e dad e brezelioù Enez Vreizh. E 43 e voe roet an anv Britannicus gant Sened Roma ma teuas e anv da vezañ Tiberius Claudius Cæsar Augustus Germanicus Britannicus. Claudius ne gemeras ket an anv-se e-unan, met e reiñ a reas d'e vab.

## Buhez

Berr e voe e vuhez, rak da zerc'hent e 14vet deiz-ha-bloaz e voe lazhet gant e vreur Neron, hervez skridoù an istorourien roman Tacitusha Suetonius.
* Sesters Spes Augusta evit lidañ ganedigezh "Britannicus"

## Lennegezh

* Gant e dremenvan e voe awenet an dramaour gall Jean Racine pa skrivas e drajedienn Britannicus (1669).

## Notennoù

* ↑ (la) Annales - Liber XIII
* ↑ (la) Vita divi Claudi
# Britannia Prima

Britannia Prima a oa unan eus proviñsoù Enez Vreizh adalek ar bloaz 312 . Cirencester e oa ar gêrbenn, hag enni e oa douaroù zo hiziv e Kembre hag e kreisteiz Bro-Saoz.
Krouet e voe moarvat gant ar c'hempenn graet er velestradurezh gant an impalaer Diocletianus, goude ma voe trec'het ha lazhet ar jeneral emsavet Allectus gant Constantius Chlorus e 296.
En IIIde kantved e voe krouet Britannia Superior gant ar Romaned, da zispartiañ kreisteiz an enezenn diouzh an hanternoz, ma oa niverusoc'h o soudarded.

## Rannet

Kant vloaz goude e voe disrannet ar rannvro e peder all : Britannia Prima (Kembre hag ar C'hornôg), Britannia Secunda, Flavia Caesariensis, ha Maxima Caesariensis.

## Levrlennadur

* Frere, Sheppard (1967). Brittania: A History of Roman Britain. Cambridge: Harvard University Press.
* Mattingly, David (2006). An Imperial Possession: Britain in the Roman Province. London: Penguin.
* Creighton, John (2006). Britannia: The Creation of a Roman Province. London and New York: Routledge.
* Braund, David (1996). Ruling Roman Britain. London and New York: Routledge.
* Johnson, Stephen (1947). Later Roman Britain. London and Henley: Routledge & Kegan Paul.
# Dispac'h Gall 1848

Dispac'h Gall 1848, anvet a-wechoù « dispac'h C'hwevrer », a vez graet eus an trede dispac'h gall goude Dispac'h Gall 1789 hag hini 1830. E Pariz e oa bet an darvoudoù etre an 22 hag ar 25 a viz C'hwevrer 1848.
Diwar atiz ar frankizourien hag ar republikaned, ul lodenn eus pobl Pariz (e-tro 3 000 den a-ziwar 1 milion a annezidi), en em sav a-enep ar rouantelezh er gêr-benn. Louis-Philippe, a nac'h lakaat tennañ warno. Rediet e voe da reiñ e zilez evit e vab-bihan, Philippe d'Orléans, d'ar 24 a viz C'hwevrer 1848.
Ar memes devezh, da 3 eur goude merenn, e oa embannet an Eil Republik gant Alphonse de Lamartine, ha reveulzierien Pariz. War-dro 8 eur noz, ur gouarnamant da c'hortoz a zo e penn ar vro. Fin Monarkiezh Gouere eo.

## Nac'hañ ar banniel ruz

D'ar 25 a viz C'hwevrer 1848, eus an 11 ezel eus ar gouarnamant Lamartine e-unan a raio prezeg dirak ur mor a dud o embann perak e nac'he degemer ar banniel ruz evel hini Bro-C'hall:: « Le drapeau rouge que vous nous rapportez n’a jamais fait que le tour du Champ de Mars, traîné dans le sang du peuple en 91 et 93, et le drapeau tricolore a fait le tour du monde avec le nom, la gloire et la liberté de la patrie ! »

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.histoire-en-citations.fr/citations/lamartine-l-enthousiasme-fanatique-et-double
# Dislonkañ

Dislonkañ, pe disteurel, pe c'hwediñ, a zo kement ha kas kuit eus ar poull-kalon ar boued a zo bet debret.

## Pennad-kar

* regofad
a vo kavet e Wikimedia Commons.