OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Feur-emglev Étaples

Feur-emglev Étaples a voe sinet en Étaples (hanternoz Bro-C'hall), d'an 3 a viz Du 1492, etre Charlez VIII, roue Bro-C'hall, hag Herri VII, roue Bro-Saoz.
Talvezout a reas ar feur-emglev-se da lakaat fin d'ar brezel etre Bro-Saoz ha Bro-C'hall, kroget abalamour ma oa bet roet skoazell gant ar C'hallaoued da b-Perkin Warbeck a glaske tapout kurunenn Bro-Saoz. Asantiñ a reas roue Bro-C'hall da skarzhañ Warbeck diouzh e vro ha da baeañ un digoll 159 000 lur da roue Bro-Saoz.
Dre an emglev a-hend-all, ar Saozon a leze roue Bro-C'hall da vezañ mestr war dugelezh Breizh. Gant teñzor ar rouantelezh c'hall e voe paeet ivez dle Breizh da Vro-Saoz, hag a save da 620 000 kurunenn aour, mui un digoll 125 000 kurunenn, dre baeadennoù 50 000 kurunenn bep bloaz. Evel-se e voe kresket kalz madoù ar roue Herri VII.
Evit ar Saozon e oa un trec'h bras. Breizh avat a oa koll : dilezet e oa gant Herri VII, pa oa bet skoazellet gant Bro-Saoz e-pad pell, ha dizanavezet e oa feur-emglev Roazhon gant Herri VII. Tostaat a reas ar rouantelezhioù gall ha saoz ha padout a reas an emglev-se a-hed ren Herri VII.
# Feur-emglev Xanten

Feur-emglev Xanten (alamaneg : Vertrag von Xanten) a voe sinet e Xanten d'an 12 a viz Du 1614 etre Wolfgang Wilhelm, dug Pfalz-Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund. Kannaded a Vro-Saoz hag a Vro-C'hall a voe lakaet da hanterourien.
Dre ar feur-emglev-se e voe lakaet un termen da vrezel-hêrezh Jülich ha d'an emgannoù etre Wolfgang Wilhelm ha Johann Sigismund. Er feur-emglev e voe roet broioù Jülich, Berg ha Ravenstein da Wolfgang Wilhelm. Broioù Kleve-Mark ha Ravensberg a voe roet da Johann Sigismund. Ar re-se e voe ar re gentañ e-touez ar broioù tost d'ar Roen a voe perc'hennet gant an tiegezh Hohenzollern ; diwarno e voe savet Rheinprovinz diwezhatoc'h.

## Notennoù

* ↑ Hayden, p. 22.

## Mammenn

* Hayden, Michael J. Continuity in the France of Henry IV and Louis XIII: French Foreign Policy, 1598-1615. Journal of Modern History, Vol. 45, No. 1 (March 1973), pp. 1-23.

## Liamm diavaez

* Jülich e lec'hienn britannica.com
# Feur-emglev Utrecht (1713)

Feur-emglev Utrecht (distaget /y.tʁɛɣt/) a zo, e gwirionez, daou feur-emglev sinet en Utrecht en Izelvroioù e 1713, hag a lakaas fin da Brezel Hêrezh Spagn.
* An hini kentañ a voe sinet d'an 11 a viz Ebrel entre Rouantelezh Bro-C'hall ha Rouantelezh Breizh-Veur.
* An eil a voe sinet d'an 13 a viz Gouhere entre Rouantelezh Spagn ha hini Breizh-Veur.

## Brezel Hêrezh Spagn

* Gwelout ar pennad Brezel Hêrezh Spagn.
Brezel Hêrezh Spagn, etre 1700 ha 1714, a savas goude marv Carlos II, roue Spagn, manet dibennhêr. Goude ar brezel e voe laket ur Bourbon da roue Spagn. Hennezh a oa ur mab-bihan d'ar roue gall Loeiz XIV, hag anvet e voe Felipe V; ha setu ganet tiegezh Bourboned Spagn, bepred o ren er vro hiriv.

## Kendalc'h Utrecht

Digoret e voe Kendalc'h Utrecht d'an 29 a viz Genver 1712.

## Danvez ar feur-emglev
### Kollet he renk gant Spagn

Spagn an hini a oa koll. Tennet e voe diganti e douaroù e pevar c'horn Europa:
* en Italia, Dugelezh Milano ha Sikilia, roet da Dugelezh Savoia,
* an Izelvroioù spagnol (Belgia hiriv), rouantelezh Naplez ha Sardigna roet da Aostria.
* ouzhpenn-se e kollas Gibraltar ha Minorqua, roet da Vreizh-Veur.
# Feur-emglev Verdun

Feur-emglev Verdun a voe sinet e miz Eost 843 gant tri mab an impalaer Loeiz an Deol, mab da Garl Veur. Dre un emglev e asantas an tri breur e vije rannet Impalaeriezh ar C'hornôg etre teir rouantelezh, unan da bep hini anezhe. Echuiñ a reas ar brezel diabarzh a rae he reuz etre ar Garolingidi abaoe tri bloaz.

## Kenarroud istorel

Ar c'hiz heuliet gant ar Franked a oa lodenniñ an tiriad dalc'het gant ur aotroù etre e holl vibien goude e varv. Kontrol e oa d'an hengoun roman ma ne veze ket rannet an impalaeriezh. Loeiz Deol en devoa klasket kavout un hent etre da viret unvaniezh e impalaeriezh. Kurunet e oa e vab henañ, Lotar, kenimpalaer gant ar pab Paskal Iañ d'ar 5 a viz Ebrel 823 Disklêriet e oa bet ivez an Ordinatio Imperii a rae anezhañ hêr nemetañ an impalaer. E vreudeur a reseve ul lodenn eus an impalaeriezh met ret e oa dezhe sujañ dezhañ. Adlodennet e voe an impalaeriezh goude ganedigezh ur pevare mab (Karl) hag ar stourmoù etre an impalaer hag e vibien.
Pa varvas Loeiz Deol e 840, e vab henañ, Lotar Iañ, a c'houlennas bezañ anavet aotroù war rouantelezhioù e vreudeur hag harpañ a reas goulenn e niz Pepin II da vezañ roue Akitania. Goude ma voa faezhet e arme gant e vreudeur Loeiz ar German ha Karl Voal en emgann Fontenay e 841 ha ma oa skoulmet o c'hevredad gant Leoù Strasbourg e 842, Lotar a asantas klask un emglev e-lec'h derc'hel da vrezeliñ ha sinet e voe Feur-emglev Verdun.

## Ar ranniñ

* gant Lotar Iañ ez eas "Frankia greiz" (Francia mediana), eus aodoù Mor an Hanternoz betek kreisteiz Italia
* gant Loeiz ar German, an Impalaer nevez, ez eas Frankia ar Reter (Francia orientalis)
* gant Karl II (lesanvet Karl Voal) ez eas Frankia ar C'hornôg (Francia occidentalis), eus Flandrez betek ar Pireneoù

## Un heuliad

Frankia greiz a yeas buan da netra met Reter Frankia da lavaret eo Germania a zeuas da vezañ Alamagn war-lerc'h ha Kornôg Frankia a zeuas da vezañ Bro-C'hall.
# Feur-emglev Westfalen

Feur-emglev Westfalen, pe welloc'h Feurioù-emglev Westfalen, pe Peoc'h Westfalen a zo feurioù-emglev a voe lakaet fin gante d'ar Brezel Tregont Vloaz ha d'ar Brezel pevar-ugent vloaz d'ar 24 a viz Here 1648. Warne eo diazezet ar « sistem westfalian », troienn savet a-c'houdevezh da ober anv eus ar sistem etrevroadel a oa bet savet diwar ar feurioù-emglev-se.
# Castello del Matese

Castello del Matese zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Castello di Cisterna

Castello di Cisterna zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Castellucchio

Castellucchio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia. Ur 5100 a dud zo enni o chom.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Castello di Annone

Castello di Annone (Castel d'Anon e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# Castellote

Castellote zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 678 (2023).
# Castello d'Argile

Castello d'Argile a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Castello di Godego

Castello di Godego zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Castellon

Castellón pe Castellon a zo:

## Lec'hioù

* Castellón de la Plana, kêrbenn proviñs Castellón, e Valencia, Spagn
* Castellón (proviñs), ur proviñs e Valencia, Spagn

## Tud

* Francisco Castellon, prezidant Nicaragua e-kerzh ar brezel-diabarzh e 1854-1856
* Federico Castellon (ganet e 1914), livour stadunanat
* José Rizo Castellón (ganet e 1944), politikour nicaragwaiat
* Blanca Castellón (ganet e 1958), barzhez nicaragwaiat

## Sport

* Club Deportivo Castellón, ur skipailh mell-droad
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Castello dell'Acqua

Castello dell'Acqua zo ur gumun eus Italia, e proviñs Sondrio e Lombardia.
# Castello di Brianza

Castello di Brianza zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Garbagnate Monastero

Garbagnate Monastero zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Garciaz

Garciaz zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 687 (2023).
# García Iañ León

García Iañ León (war-dro 870—914) a voe kentañ roue León entre 910 y 914. Mab e oa da Alfonso III, lesanvet el Magno, roue Asturiez, ha d'ar rouanez Jimena Asturiez.
Breur e oa d'ar rouaned Ordoño II ha Fruela II, roue León, a voe rouaned León goude e varv, pa n'en doe mab ebet.
# García

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
García, Garcia, Garcí pe Garci zo un anv-den spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh hag anv-lec'h.

## Anv-tud

* García, anv-den, a orin euskarat moarvat, hag anv kalz uhelidi, en o zouez meur a roue e ledenez Spagn
* García, anv-badez spagnolek, o vont da get

## Tud
### Anv-den

* Garci Ximénez (roue Sobrarbe) (s.VII-758), roue mojennel Sobrarbe
* García Iañ Vasconia (VIIIvet kantved-819), dug Vasconia
* García Galíndez (IXvet kantved -833), kont Aragon
* García Íñiguez Pamplona (c. 810-c.881), roue Pamplona adal 852
* García Jiménez Pamplona (835-p. 885), aotrou e rouantelezh Pamplona
* García II Vasconia (s. 850-930), dug Vasconia
* García Iañ León (c. 870-914), kentañ roue León (910-914)
* García Sánchez Iañ Pamplona (c. 919/22-970), roue Pamplona (925-970)
* García Fernández (c.938a-995) kont Kastilha
* García Sánchez II Pamplona (p.958-c.1000), roue Pamplona (994-1004)
* García Ramírez Viguera (c.1005-c.1030), trede ha diwezhañ roue Viguera
* García Sánchez Kastilha (1009-1029), kont Kastilha entre 1017 ha 1029
* García Gómez (s.X-1017), kont León
* García Sánchez III Pamplona (c.1012-1054), roue Pamplona (1035-1054)
* García (sant) (f. c. 1073) sant a Gastilha
* García Rodrigues da Fonseca, (c. 1080 - s. XII), uhelad galizat, aotrou Honra de Fonseca
* García de Galicia (1042-1090), roue Galiza (1065-1071 y 1072-1073)
* García Ordóñez (c. 1062-1108)
* García de Valdés y Osorio (c.1600-1652), uhelwad spagnol ha gouarnour Indez ar C'hornôg
* García de San Francisco (1602-1673), beleg fransiskan

### Anv-badez

* García Benito (1891-1981), tresour spagnol
* Gabriel García Márquez (1927-2014), skrivagner kolombian
* Arnaldo Díaz García (1930-), dispac'her kuban
* José Luis Garci (1944-),skrivagner spagnol
* Alan García (1949-2019), prezidant Perou (1985-1990 ha 2006-2011)
* Charly García (1951-), arzour arc'hantinat

## Lec'hioù
### Mec'hiko

* García, kumun e Nuevo León, e Mec'hiko

### Spagn
#### Kumunioù

* García, e Katalonia, e komark Ribera de Ebro
* Gil García
* Quintanilla San García,e proviñs Burgos
* Vilagarcía de Arousa, e Galiza‎

#### Ranngumunioù

* Val de San García, e Cifuentes, e proviñs Guadalajara.

### Venezuela

* García, kumun e Nueva Esparta, Venezuela
* Diego García, enez e meurvor Indez, perc'hennet gant Breizh-Veur

## Traoù all

* Garcia, ggenad plant
# Garbanion ap Coel

Garbanion ap Coel, pe Garbaniawn, Germanianus e latin, a oa roue mojennel Bryneich. Mab e vije da g-Coel Hen ha digant e dad e tegemeras ar vro ma savas e rouantelezh. Ne ouzer netra diwar e benn, met krediñ a reer e rankas implijout goprsoudarded angl da stourm ouzh ar Bikted. Hervez an hengoun en em stalias an Angled war-dro ar palez roueel e Din-Guardi
| En e raok: Coel Hen roue Preden an hanternoz | Roue Bryneich ) war-dro 420 | War e lerc'h: Dyfnwal Moelmud |
Dyfnwal Moelmud · Cyngar ap Dyfnwal · Bran Hen · Morgan Bulc · Coledauc ·
# García Galiza

García Galiza pe García II (1042–1090), a voe roue Galiza div wech: etre 1065 ha 1071 da gentañ, hag etre 1072 ha 1073 goude.
Trede mab Fernando Iañ, roue León, hag e bried ar rouanez Sancha de León e oa. E vamm a oa merc'h da Alfonso V León. Breur yaouankoc'h e oa d'an daou roue, Sancho II Kastilha el Fuerte hag Alfonso VI León el Bravo. Div c'hoar o doa ivez: an infantezed Elvira de Toro hag Urraca Zamora. Prizoniet e oa bet gant e vreur Alfonso, ha mervel a reas er vac'h e kastell Luna, er bloaz 1090.
# Garbiñe

Garbiñe (eus garbi (« glan ») ha -ñe (« lostger gwregel ») zo un anv-badez euskarek, roet d'ar merc'hed.

## Tud

* Garbiñe Muguruza, tenniserez venezuelat
* Garbiñe Elizegi Narbarte, maerez kumun Baztan
* Garbiñe Ubeda, skrivagnerez euskarek
* Garbiñe Abasolo, Miss Spagn e 1983
# Garcelles-Secqueville

Kumunioù Frañs :
| Anv | Garcelles-Secqueville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Garcelles-Secqueville e Kanton Bourguébus hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Plaine Sud de Caen |
| Kanton | Bourguébus |
| Kod INSEE | 14294 |
| Kod post | 14540 |
| Maer | David Jeanne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,64 km² |
| Led | 49° 05' 57" Norzh |
| Hed | 00° 17' 19" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 57 m |
| Uhelder brasañ | 105 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 709 (2006) |
| Stankter | 126 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Garcelles-Secqueville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen yaouank nann-soudard abalamour d'ar brezel e Garcelles-Secqueville e miz Gwenholon 1945; lazhet e voent gant ur vinenn.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# García Iañ

García Iañ zo anv meur a roue.
* García Iañ León, war-dro 870—914, kentañ roue León (910 - 914);
* García Iañ Galíndez, el Malo (?—833), kont Aragon (820-833);
* García Galiza pe García II (1042—1090), roue Galiza (div wech : etre 1065 ha 1071, hag etre 1072 ha 1073);
* García Fernández, paotr an daouan gwenn (Burgos 938 — Córdoba 995). kont Kastilha hag Álava adal 970 betek 995.
* García Íñiguez Pamplona (c. 805—870), Roue Pamplona, rejant adal 842.
* García Sánchez Iañ Pamplona, roue Pamplona ha kont Aragón entre 925 ha 970.

## Pennad kar

* García
# Colli Verdi

Colli Verdi zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Colli a Volturno

Colli a Volturno zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Colli del Tronto

Colli del Tronto a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Colline Hill

Colline Hill pe Blandine Coulet hec'h anv en ti-kêr, bet ganet d'an 31 a viz Eost 1980 e Pluveleg, a zo ur ganerez-c'hitarourez vreizhat ha saverez kanaouennoù saoznek folk. Goude bet o chom ur pennad en iwerzhon emañ bremañ o chom e Liège.

## Un nebeud pladennoù
### Albom verr

2009: Cause I Love, Akamusic
* Cause I Love
* She Believes In Me
* By You

### Albomoù studio

* 2012: Wishes, Akamusic
* Someone Left Before Me
* Autumn Girl
* She Believes In Me
* From Now
* No More, No Less
* Rassure-Toi
* By You
* Cause I love
* When You Joined The Sky
* Where You Are
* 2015: Skimmed, Hill & Lake Productions, Priz bras Le Télégramme
* Oh Hey Was
* But in My Days
* Back Again
* To Die Like a King
* For the Last Time
* Old Friend
* Wish You Were Here
* The Greatest
* Random Skies (I'm Afraid of Dying)
* And the Sirens

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Colli sul Velino

Colli sul Velino zo ur gumun en Italia, e proviñs Rieti ha rannvro Lazio.
# Colliano

Colliano zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Colline-Beaumont

Kumunioù Frañs :
| Anv | Colline-Beaumont |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Opale Sud |
| Kanton | Berck |
| Kod INSEE | 62231 |
| Kod post | 62180 |
| Maer | Gérard Jégou |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,6 km² |
| Led | 50° 20' 25" Norzh |
| Hed | 01° 40' 57" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 42 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 141 (2007) |
| Stankter | 30 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Colline-Beaumont a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Collinas

Collinas zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
# Colli al Metauro

Colli al Metauro zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche, war lez ar stêr Metauro.
# Collines

Collines zo un departamant eus Benin, e kreiz ar vro, etre Togo ha Nijeria.
g • ka • ke Departamantoù Benin :
| Departamantoù | Alibori · Atakora · Atlantique · Borgou · Collines · Donga · Kouffo · Littoral · Mono · Ouémé · Plateau · Zou |
# Guadalupe River (Kalifornia)

Ar Guadalupe River (e saozneg), anavezet ivez e spagnoleg evel El Río de Nuestra Señora de Guadalupe pe Río de San José, hag e "Muwekma Ohlone" evel Thámien Rúmmey, zo ur stêr vihan a 30 km hed, e norzh Kalifornia e SUA. Eieniñ a ra e Menezioù Santa Cruz ha redek dre San José da aberiñ e Bae San Francisco tostik da Alviso, San José, Kalifornia.
Eoged zo, met difennet eo o fesketa dre ma tremen ar stêr dre tachennoù zo bet kleuziet da glask arc'hant-bev.
# Guadalupe River (Texas)

Ar Guadalupe River zo ur stêr eus Texas hag a ya da aberiñ e Bae San Antonio, e pleg-mor Mec'hiko.
# Guadalupe Victoria

Guadalupe Victoria (1786-1843), pe José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix diouzh e anv gwir, a oa kentañ prezidant Mec'hiko, adalek 1824 betek 1829.

## E vuhez

Ganet e oa e Tamazula, hiriv e Stad Durango. José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix e oa e anv, met e 1811 e kemeras an anv « Guadalupe Victoria » : Guadalupe en enor da Nuestra Señora de Guadalupe, anv ar Werc'hez e Mec'hiko goude ma vije emziskouezet ar Werc'hez Vari eno, ha Victoria dre ma talvez "trec'h".
Ar gwir a studias e Colegio de San Ildefonso. E 1811 ez eas d'ober an dispac'h gant Miguel Hidalgo hag en em gannañ a reas skoaz-ouzh-skoaz gant José María Morelos y Pavón. Goude tapet Morelos ha lakaet d'ar marv en em gannas en Oaxaca ha Veracruz.
Goude bout bet trec'het e-kichen Palmillas, e Stad Veracruz bremañ, ez eas da guzhat er menezioù betek ma voe embannet Raktres Iguala d'ar 24 a viz C'hwevrer 1821 gant Agustín de Iturbide ha Vicente Guerrero ; goulenn a rae ar Raktres ma vije Mec'hiko ur Stad dizalc'h renet gant ur vonarkiezh vonreizhel. D'an 21 a viz Gouere 1822 e voe kurunennet Agustín de Iturbide gant an anv Agustín Iañ, impalaer bonreizhel Mec'hiko. Dre ma oa Guadalupe Victoria ur republikan gounezet e savas a-du gant Antonio López de Santa Anna hag e sinas Raktre Casa Mata e miz Kerzu 1822, en sell da ziskar an impalaer Iturbide, a zilezas ar galloud d'an 19 a viz Meurzh 1823.

## Pennadoù kar

* Guadalupe
* Victoria
# Guadiana

Ar Guadiana (e spagnoleg hag e portugaleg) zo ur stêr a red e kreisteiz Spagn hag e Portugal hag a ra an harzoù etre an div vro-se, etre Extremadura hag Andalouzia en un tu hag Alentejo hag Algarve en tu all, betek en em deurel er Meurvor Atlantel. 742 km eo he hed.
Gant ar Romaned e oa anvet Flumen Anas, stêr an houidi. Pa voe aloubet ar vro gant muzulmaned deuet eus Norzhafrika e voe arabekaet an anv ha graet e voe anezhi Wadi Ana (diwar ar ger "wadi" a dalvez kement ha "stêr" en arabeg) ; goude-se e tremenas an anv e portugaleg hag e spagnoleg evel "Oadiana" hag e emdroas goude betek reiñ "Guadiana" e spagnoleg, evel en anvioù meur a stêr all e kreisteiz Spagn gant an elfenn guad en o deroù.
Eieniñ a ra ar Guadiana e Villarrubia de los Ojos, e proviñs Ciudad Real, en ul lec'h anvet Ojos del Guadiana ("lagadoù ar Guadiana", d. l. e. eien ar Guadiana), e 608 m uhelder. Redek a ra war-du ar gornaoueg, e rannvro Extremadura ha war-du ar c'hreisteiz goude, a-hed ar vevenn etre Spagn ha Portugal, hag e Portugal e-pad ur pennad, betek Pleg-mor Cádiz m'en em daol er mor, etre Vila Real de Santo António e Portugal hag Ayamonte e Spagn.
Bageal a c'haller warni etre ar mor ha Mértola, en Alentejo, a-hed 68 km. En aber ar stêr ez eus mirvaoù natur en em astenn war 2 089 hektar en holl : ar Marismas de Isla Cristina e Spagn hag ar Reserva Natural do Sapal de Castro Marim e Vila Real de Santo António e Portugal.

## Adstêrioù

Setu amañ adstêrioù pennañ ar Guadiana :
* Záncara (lez Dehoù)
* Cigüela (D)
* Guadiana Alto (lez Kleiz)
* Azuer (K)
* Jabalón (K)
* Bullaque (D)
* Zújar (K)
* Matachel (K)
* Ardila (K)
* Chança (K)
# Guagnano

Guagnano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Guadix

Guadix zo ur gumun eus Andalouzia, en proviñs Granada.
En-dro dezhi emañ kumunioù Benalúa, Fonelas, Villanueva de las Torres, Gorafe, Freila, Baza, Gor, Valle del Zalabí, Albuñán, Cogollos de Guadix, Lugros, Beas de Guadix, Marchal, Purullena, Huélago y Darro.
# Guadalupe River

Guadalupe River zo anv teir stêr e Stadoù Unanet Amerika.
* Guadalupe River (Kalifornia), hag en em daol e Bae San Francisco ;
* Guadalupe River (Texas), hag en em daol e Bae San Antonio, e Pleg-mor Mec'hiko.
* Rio Guadalupe (New Mexico), adstêr d'ar Jemez River e New Mexico.

## Pennadoù kar

* Río Guadalupe, anv meur a stêr
* Guadalope, adstêr d'an Ebro e Spagn.
# Guadalupe Pineda

Guadalupe Pineda, ganet e 1955, zo ur ganerez vec'hikan. Brudet e voe e 1984 gant ar ganaouenn "Yolanda" (anavezet ivez evel "Te amo"), savet gant ar C'huban Pablo Milanés.

## Liammoù diavaez

* Con los trios del siglo, kanet gant Guadalupe Pineda - YouTube
# Guadiana (Badajoz)

Guadiana zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura. 285 a dud a oa eno o chom e 2022.
# Guadiato

Guadiato zo ur stêr en Andalouzia, 118 km dezhi, e kreisteiz Spagn, adstêr d'ar Guadalquivir, hag a red dre broviñs Córdoba.
Dont a ra an anv spagnolek eus an anv arabek oued, evel kalzik a anvioù stêrioù all en Andalouzia.
Eieniñ a ra er Cerro de la Calaveruela, e kreisteiz ar gêriadenn La Coronada, e kumun Fuente Obejuna, ur 500 m diouzh ar Fuente de La Santanilla, ma eien ar Zújar, en proviñs Córdoba ivez.
Kemberiñ a ra gant ar Guadalquivir, entre Almodóvar del Río ha Posadas.
# Diazad doureier

Un diazad doureier a zo ur gorread douar a vez dastumet an dourioù kouezhet ennañ (glav, erc'h, kazarc'h, ha kement zo) gant un dourredenn hag e adstêrioù, pe gant ur gorread dour all.
Bevennet e vez en diamont gant ul linenn disparti eus an doureier a glot alies, met pas dalc'hmat, gant ul linenn uhelennoù. Diverañ a ra an dourioù glav a bep tu d'al linenn-se etrezek lec'hioù disheñvel en ur gas gante an elfennoù dileizhet pe en arlug evel ar gouelezennoù hag ar saotradur.
Bevennet e vez an diazad doureier en ardraoñ ivez gant lec'h kemberañ an dourredennoù anvet lec'h diskargañ : ur c'hemberadur gant un dourredenn all, ur genoù a sko war ul lenn, ur mor pe ur meurvor.
Pep diazad doureeier a c'haller rannañ en un serten niver a ziazadoù bihanoc'h (anvet a-wezhioù « isdiazadoù doureier ») a glot gant ar gorread a zegas dourioù da bep hini eus an adstêrioù en em daol en dourredenn bennañ.
Un diazad doureier a vent vras a sko e-barzh ar mor dre ur genoù nemetken zo un diazad hidrografek
# Diaoul Tasmania

Diaoul Tasmania :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Sarcophilus |
| Anv skiantel ||
| Sarcophilus harrisii Boitard, 1841 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Diaoul Tasmania (Sarcophilus harrisii) a zo ur godelleg kigdebrer hag a vev en Enez-Tasmania.

## Doareoù pennañ

Abaoe m'eo aet tigr Tasmania da get eo diaoul Tasmania ar c'higdebrer godellek brasañ. Chaseal a ra diouzh an noz preizhoù a bep seurt mentoù. Debriñ a ra gagnoù ivez. En e-unan e vev nemet e c'hoarvez a-wechoù e vefe meur a ziaoul o tifretañ war an hevelep gagn.
Du eo feur an diaoul, gant tarchoù gwenn war e vruched hag e benn a-dreñv. Etre 50 ha 80 cm eo hirder e gorf ha war-dro 30 cm eo e lost. Etre 4 ha 12 kg eo e bouez.
Ganet e vez ar c'helin goude un dougen 30 devezh.

## Rummatadur

Ar spesad bev nemetañ eus ar genad Sarcophilus eo.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.