OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bianca Maria Sforza

Bianca Maria Sforza a oa ur briñsez italian ganet e Pavia d'ar 5 a viz Ebrel 1472. Merc'h e oa da Galeazzo Maria Sforza, dug Milano, ha d'e wreg Bona di Savoia.

## Prometet da zimeziñ meur a wech

Meur a wech e voe prometet da zimeziñ da briñsed a veur a vro, hervez ma troe politikerezh he zad.
A-boan e oa ganet e oa kaoz d'he dimeziñ da Philibert Ier de Savoie, a varvas da 17 vloaz en 1482, a-raok an eured. Goude e voe tro Yann, mab bastard Mathias Corvin, a oa da vezañ roue Hungaria. Met Ladislas Bohemia an hini a savas war ar gador-roue, ha ne voe ket graet an eured.
E 1494, pa oa 22 vloaz, e voe roet da zimeziñ gant hec'h eontr Ludovico Sforza d'an impalaer santel Masimilian Iañ an Impalaeriezh Santel (1459-1519), a oa intañv abaoe ur pennad ha koshoc'h egeti. 300 000 dugad a voe roet evel argouroù , ha 100 000 ouzhpenn evel taos war hec'h anvidigezh da impalaerez. Ludovico en doa c'hoant da vezañ anvet da zug Milano gant Masimilian, hag an Impalaer a glaske bezañ mestr war Italia an Hanternoz ha kaout ur feunteun a arc'hant da baeañ e vrezelioù.
Goude un eured war an ton bras, sede ar plac'h nevez kuit da Dirol, gant he lez, gwazed ha dimezelled, hag en o zouez Leonardo da Vinci, en deus skrivet petra a soñje pa oa o treuziñ ar Valtellina : ehanañ a reas ar bodad beajourion e Como, Bellagio, Gravedona, Morbegno, Sondrio ha Bormio, ha tremen ode ar Stelvio.

## Un dimeziñ hep levenez

Masimilian a voe impalaer eus 1493 betek 1519, a oa bet dimezet da gentañ da Marie de Bourgogne, pennhêrez Bourgogn hag an Izelvroioù bourgognat anezhi, merc'h nemeti Charlez. Un dimeziñ evurus e voe, ha daou vugel da heul: Fulub ar C'haer ha Marc'harid Aostria. Berr avat e voe, rak mervel a eure mari e 1482, kouezhet diwar he marc'h.

## He marv

Klañv e oa Bianca Maria Sforza war-dro fin he buhez. Mervel a eure d'an 31 a viz Kerzu 1510 ha beziet e voe en abati Stams, e Tirol, e traonienn uhelañ an Inn.

## Liammoù diavaez

* (en) Bianca Maria Sforza en aeiou Encyclopedia
* (en) Poltred Bianca Maria Sforza en National Gallery of Art
# Bianco (Italia)

Bianco zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Bianca di Napoli

Bianca di Napoli (1283 – 1310), pe Blanca d'Anjou e katalaneg, a oa ur briñsez eus naplez, ha rouanez Aragon goude hec'h eured da Jaume II, roue Aragon.
Mervel a eure e Barcelona e 1310
# Biancavilla

Biancavilla zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Aseneg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an aseneg (asen).

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
* Yezhoù kwaek
# Asciano

Asciano zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Ascoli Piceno

Ascoli Piceno a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Ascoli Satriano

Ascoli Satriano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Ascension

Enez Ascension (Ascension Island e saozneg) a zo un enezenn er Meurvor Atlantel ar Su, war-dro 1 600 km diouzh aodoù Afrika ha 2 250 km diouzh aodoù Amerika ar Su, hag ivez unan eus an teir lodenn, kevatal o galloud, hag a ya d'ober Tiriad tramor Saint Helena, Ascension ha Tristan da Cunha e dalc'h ar Rouantelezh-Unanet.
Emañ Ascension 1 300 km er gwalarn da Saint Helena enezenn bennañ an tiriad. Georgetown eo anv ar gêr-benn, ha war-dro 880 den en holl a zo o vevañ war an enez a zo 88 km² dindani. Anvet eo Ascencion dre ma oa bet kavet deiz Yaou-Bask pe "Asañsion" e 1503 gant ar merdead portugalat Alfonso de Albuquerque.
| Enez Ascension | Banniel Ascension, ofisiel abaoe 2013. |

## Pennadoù kar

* Timbroù Ascension

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ascrea

Ascrea zo ur gumun en Italia, e proviñs Rieti ha rannvro Lazio.
# Asdrubale de' Medici

Asdrubale de' Medici (... – Malta 1565) a oa condottiero italian, mab bastard d'ar c'hardinal Ippolito de' Medici (1511 – 1535), eus Firenze, ha da Giulia Gonzaga, a oa bet skoazellet gant ar c'hardinal pa dec'has rak ar morlaer Barbarossa pa oa o klask skrapañ anezhi.
Yaouank e oa pan eas da varc'heg gant Urzh Malta ha kabiten e voe en enezenn. E 1554 e tec'has kuit eus Malta gant tud all eus Firenze, hag alese da Porto Ercole da vont da servij en armeoù gall evit klask distroadañ e genderv Cosimo Iañ de' Medici, nevez anvet dug Firenze ha war-nes bout anvet kentañ dug-meur Toskana.
Etre 1555 ha 1557 e kemeras perzh e difenn Republik Siena diouzh c'hoant-kreskiñ Cosimo ha diskleriet e voe evel enebour gant e genderv.
Mervel a reas Asdrubale de' Medici e Malta, e 1565.
# Asgard (krater)

Asgard eo an eil krater brasañ war Gallisto, unan eus loarennoù Yaou. 1 600 km treuz eo ha tennañ a ra e anv eus hini rouantelezh an Doueed er vitologiezh norzhek.

## Notennoù

* ↑ Greeley, R., Klemaszewski, J. E.; Wagner, L.; et al. (2000). "Galileo views of the geology of Callisto". Planetary and Space Science 48: pp. 829-853
# Ardea alba modesta

Ardea alba modesta :
| Ardea alba modesta. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardea |
| Spesad : | A. alba |
| Isspesad : | A. a. modesta |
| Anv skiantel ||
| Ardea alba modesta J. E.Gray, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ardea alba modesta a zo un isspesad d'ar spesad evned Ardea alba, e kerentiad an Ardeidae.

## Annez

Kavout a reer an isspesad en un takad hag a ya eus Azia ar gevred da Indonezia, Aostralia ha Zeland-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Ardea modesta war al lec'hienn Avibase.
# Ardauli

Ardauli zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Ardea (genad)

Ardea :
| Ardea goliath, luc'hskeudennet e-kichen Lenn Baringo (Kenya). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Anv skiantel ||
| Ardea Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ardea a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ kerc'heized hag un herlegon, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daouzek spesad a ya d'ober ar genad :
* Ardea alba (herlegon bras)
** A. a. alba, egretta, melanorhynchos ha modesta,
* Ardea cinerea (kerc'heiz louet)
** A. c. cinerea, firasa, jouyi ha monicae,
* Ardea cocoi,
* Ardea goliath,
* Ardea herodias (kerc'heiz vras Amerika)
** A. h. cognata, fannini, herodias, occidentalis ha wardi,
* Ardea humbloti (kerc'heiz Madagaskar),
* Ardea insignis (kerc'heiz Himalaya),
* Ardea intermedia
** A. i. brachyrhyncha, intermedia ha plumifera,
* Ardea melanocephala (kerc'heiz penn du),
* Ardea pacifica (kerc'heiz gouzoug gwenn),
* Ardea purpurea (kerc'heiz rous)
** A. p. bournei, madagascariensis, manilensis ha purpurea,
* Ardea sumatrana.
Ugent (20) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ardeidae/Ardea (lennet e-barzh d'an 10 a viz Ebrel 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ardea cocoi

Ardea cocoi :
| Ardea cocoi, lennoù Iberá (Corrientes). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardea (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ardea cocoi Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ardea cocoi a zo ur spesad evned e-touez kerentiad an Ardeidae.

## Annez

Kavout a reer al labous e Suamerika$^,$ ma plij dezhañ daremprediñ ar geunioù, al lennoù hag ar stêrioù o pesketa.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Ardea cocoi war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Ardea goliath

Ardea goliath :
| Ardea goliath. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ardea (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ardea goliath Cretzschmar, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ardea goliath a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Ardeidae.

## Doareoù pennañ

Brasañ kerc'heiz ar bed an hini eo dre ma c'hall he ment tizhout betek 152 cm a uhelder.

## Boued

Bevañ a ra diwar besked dreist-holl ha degouezhout dezhañ kemer amprevaned, bronneged bihan, glazarded, raned ha gagnoù zoken.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika issahara, e takadoù 'zo eus Iran hag Irak da India.

## Liammoù diavaez

* (en) Ardea goliath war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ardea goliath war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ardea goliath.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ardara (Sardigna)

Ardara zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Ardea

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ardea a c'hall bezañ :
* Ardea (genad), ur genad evned
* Ardea (Lazio), ur gumun en Italia, e proviñs Lazio
* Ardea (kelaouenn), ur gelaouenn evnoniezh en Izelvroioù
# Ardea (Lazio)

Ardea zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Ardana

An Ardana (Ardenne pe Ardennes e galleg) zo ur stêr eus Bro-Roazhon, 22,9 km dezhi. Eienañ a ra e Radenez, stok ouzh an harzoù etre Breizh hag Anjev, e Koad Gwerc'h, e l’Abbaye. Kent dezhi monet e-maez ar gumun er c'hreisteiz d'ar Rimbaudières, e tegouezh dezhi gwazhioù Monboury, ar Chauminette hag ar Pas du Bœuf. Treuziñ ar c'hanton a ra neuze war-du ar c'hornôg, ha hini Rester da-heul, betek stankoù Marc'helleg-Roperzh ma'n em daol da gejañ gant ar Sec'h.

## Liamm diavaez

* Sandre (fr)

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ofis ar Brezhoneg, Kartenn Breizh 1/250 000vedenn, Blay Foldex, 2003.
# Anna ar Beg

Anna ar Beg, ganet e Kemper d'an 30 a viz Ebrel 1942, zo un emsaverez evit ar yezh.
Abaoe pell e labour war-dro KEAV, Mouladurioù Hor Yezh (sekretourez), Kevre Breizh (sekretourez).
Labouret he deus ivez war-dro Kuzul ar Brezhoneg (prezidantez eo bet) ha sekretourez UGB.
# Anna de' Medici

Anna de' Medici zo anv meur a vaouez eus an Tiegezh Medici:
* Anna de' Medici (Firenze, 19 a viz Meurzh 1553 – Firenze, 1 a viz Eost 1553), merc'h da Cosimo Iañ de' Medici, dug-meur Toskana, ha da Eleonora di Toledo, marvet da bevar miz;
* Anna de' Medici (1569-1584), merc'h da Francesco I de' Medici ha da Janed Aostria;
* Anna de' Medici (1616-1676), merc'h da Cosimo II de' Medici, dug-meur Toskana, ha da Maria Magdalena Aostria (1589-1631) , dimezet da Ferdinand Karl (Aostria-Tirol).
* Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743), merc'h da Cosimo III de' Medici, ha da Marguerite Louise d'Orléans, nizez d'ar roue gall Loeiz XIII .
# Anna selbdritt

Anna selbdritt zo un droienn alamanek a vez graet eus oberennoù en arz kristen hag a ziskouez Santez Anna gant he merc'h, ar Werc'hez Vari, hag he mab-bihan, ar Mabig Jezuz. Brudet e oa ar seurt oberennoù en Alamagn abaoe ar XIV$^{vet}$ kantved.

## Pennadoù kar

* Ar Werc'hez hag ar Mabig Jezuz gant Santez Anna (Leonardo da Vinci)
* Gwerc'hez ha Mabig Jezuz gant Santez Anna (Masaccio)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Gallery
# Anna von Kleve (1495-1567)

Anna von Kleve-Mark, ganet e 1495 ha marvet e 1567, a oa ur briñsez alaman, merc'h da Johann II von Kleve (1458-1521) ha Mechthild von Hessen-Marburg (1473-1505).
Dimezet e oa da Philipp III von Waldeck-Eisenberg (1486-1539).
# Anna von Jülich-Kleve-Berg

Anne of Cleves, anv saoznek Anna von Jülich-Kleve-Berg (Anna van Kleef en izelvroeg) (Düsseldorf, 22 a viz Gwengolo / 28 a viz Mezheven 1515 – Kastell Richmond House, Whitehall, Londrez, 16 a viz Gouere 1557), a oa ur briñsez alaman
Merc'h e oa da Johann III, dug Kleve ha kont Marck ha Ravensberg, ha d'e bried Marie de Juliers-Berg.
Pedervet gwreg ar roue saoz Herri VIII (1491-1547) e voe. Torret e voe an dimeziñ goude un toullad mizioù, met chom a reas Anna e Bro-Saoz.
Addimeziñ a reas Herri da Gatherine Howard, a voe dibennet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Anna de' Medici (1569-1584)

Anna de' Medici (1569-1584), a oa merc'h da Francesco I de' Medici, dug-meur Toskana, ha d'e bried Janed Aostria.

## Buhez

Seizh bugel o doa he zud. C'hoar e oa Anna da Eleonora de' Medici (1566- 1611), dimezet da Vincenzo Iañ Gonzaga, Dug Mantova (1582–1612), ha da Maria de' Medici (1573–1642) a zimezas e 1600 da Herri IV, roue Bro-C'hall, hag a voe mamm d'ar roue gall Loeiz XIII.
He mamm a varvas e 1578. Addimeziñ a reas he zad neuze d'e serc'h Bianca Cappello e 1579.
Anna a varvas e miz C'hwevrer 1584, a-raok he 15 vloaz.
He zad hag he lezvamm a varvas diwar gontamm e 1587.
# Anna de' Medici (1616-1676)

Anna de' Medici (1616-1676) a oa ur briñsez italian, merc'h da Cosimo II de' Medici, dug-meur Toskana, ha da Maria Magdalena Aostria (1589-1631).

## He buhez

Dimezet e voe Anna d'he c'henderv Ferdinand Karl (Aostria-Tirol), hervez politikerezh he zad.

## Bugale

Div verc'h o doe:
* Claudia Felicita (1653 - 1676), a voe eil pried an Impalaer santel Leopold Iañ, hag a varvas da 23 bloaz, daou vloaz goude hec'h eured;
* Maria Maddalena (1656 - 1669), marvet da drizek vloaz.

## Liamm diavaez

* (en) Db an Tiegezh Medici
# Anna von Jülich-Kleve-Berg (1552-1632)

Anna von Jülich-Kleve-Berg (Kleve 1añ a viz Meurzh 1552-16 a viz Here 1632 Höchstädt an der Donau) a oa ur briñsez alaman.
Merc'h e oa da Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg ha d'e bried Maria von Habsburg, ur verc'h d'an Impalaer santel Ferdinant Iañ .
# Anna von Brandenburg

Anna von Brandenburg zo anv meur a briñsez alaman.

## XVIvet kantved

* Anna von Brandenburg-Ansbach-Kulmbach (1487–1539), dugez Teschen
* Anna von Brandenburg (1487–1514), dugez Schleswig-Holstein-Gottorf
* Anna von Brandenburg (1507–1567), dugez Mecklenburg
* Anna Maria von Brandenburg (1526–1589), dugez Pommern
* Anna Sophia von Preußen (1527–1591), dugez Mecklenburg.
* Anna Katharina von Brandenburg (1575–1612), rouanez Danmark ha Norge
* Anna von Preußen (1576–1625), Dilennourez Brandenburg
* Anna Sophia von Brandenburg (1598–1659), dugez Braunschweig-Wolfenbüttel-Calenberg

## XVIIIvet kantved

* Anna Sophie Charlotte von Brandenburg-Schwedt (1706–1775), dugez Sachsen-Eisenach
* Anna Elisabeth Luise von Brandenburg-Schwedt (1738–1820), priñsez prusian

## Pennadoù kar

* Anna
* Brandenburg
# Aude (stêr)

An Aude (stumm gallek, katalanek, okitanek) zo ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall. Tremen a ra dre Carcassonne.

## Departamant

Diwar anv ar stêr e 1790, e voe anvet un departamant gall, an Aude. Carcassonne eo ar penn-kêr anezhañ.
# Aude (departamant)

Aude :
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Pennlec'h (prefeti) | Carcassona |
| Isprefetioù | Limós Narbona |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | André Viola |
| Prefed | Sophie Elizéon |
| Kod EBSSA | 11 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-11 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR811 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 375 217 ann. (2020) |
| Stankter | 61 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 43° 04′ 59″ Norzh 2° 25′ 01″ Reter / 43.083, 2.417 |
| Gorread | 6 139 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 3 |
| Pastelloù-bro | 3 |
| Kantonioù | 19 |
| Etrekumuniezhioù | 8 |
| Kumunioù | 433 |
| kemmañ |
An departamant Aude (okitaneg, ha galleg ent-ofisiel) zo un departamant gall e kreisteiz ar vro, e rannvro Okitania. Carcassona eo ar pennlec'h anezhañ.

## Douaroniezh

Bevennet eo er reter gant ar Mor Kreizdouar, hag er c'hreisteiz gant departamant katalan ar Pireneoù-Atlantel.

## Istor

Savet e oa bet da heul an Dispac'h gall d'ar 4 a viz Meurzh 1790, hag anvet, hervez ar c'hiz c'hall, war-lerc'h ur stêr eus ar c'hornad, an Aude.
* Torosennadur an departamant
* Ar stêr Aude e-harz mogerioù Carcassonne.

## Arondisamantoù an Aude

* Carcassona
* Limós
* Narbona

## Broioù an Aude

E diabarzh an departamant emañ ar broioù bihan-mañ:
| Broioù an Aude‎ Lauragués Montanha Negra Carcassés Rasés Menerbés Corbièras Narbonés | 1 - Lauragués 2 - Montanha Negra 3 - Cabardés 4 - Carcassés 5 - Rasés 6 - Quercòrb 7 - País de Saut Lengadocian 8 - Menerbés 9 - Corbièras 10 - Narbonés |

## Gwin

Anavet eo gwin an Aude (dre anvioù Corbières, Cabardès, Minervois) met pell eo a gaout brud ur gwin dreist. Alies ez eus bet klevet kaoz eus gwiniegourion oc'h ober trouz abalamour d'o stad reuzus.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Audembert

Kumunioù Frañs :
| Anv | Audembert |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Terre des Deux Caps |
| Kanton | Marquise |
| Kod INSEE | 62052 |
| Kod post | 62250 |
| Maer | Reynald Nardini |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,5 km² |
| Led | 50° 51' 42" Norzh |
| Hed | 01° 41' 36" Reter |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 13 m |
| Uhelder brasañ | 162 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 357 (1999) |
| Stankter | 47 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Audembert a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Douaroniezh
### Kumunioù stok ouzh Audembert

Bazinghen, Audresselles, Beuvrequen, Wimereux, Wimille.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Audignies

Kumunioù Frañs :
| Anv | Audignies |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Audignies en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Bavaisis |
| Kanton | Kanton Bavay |
| Kod INSEE | 59031 |
| Kod-post | 59570 |
| Maer | Edmond Carpentier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,66 km² |
| Led | 50° 17' 16" Norzh |
| Hed | 03° 48' 46" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 129 m |
| Uhelder brasañ | 159 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 281 (2006) |
| Stankter | 77 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Audignies a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell, XV$^{vet}$ kantved.
# Aude Biannic

Aude Biannic, ganet d'ar 27 a viz Meurzh 1991 e Landerne, zo ur varc'houarnerez vreizhat. Kampionez Bro-C'hall war hent e voe e 2018 hag erruet e oa da zekvet e kampionad ar bed e 2011.
# Aude Extrémo

Aude Extrémo a zo ur ganerez mezzo soprano c'hall eus Bourdel.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Musiques en fête aux Chorégies d'Orange 2017 32:46 e Carmen (opera)
# Aude

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Aude (okitaneg: Aude; galleg/stumm ofisiel nemetañ: Aude) zo :
* ur stêr eus kreisteiz Bro-C'hall, an Aude ;
* abaoe 1790, un departamant gall, e kreisteiz Bro-C'hall, an Aude. Carcassonne eo ar penn-kêr anezhañ.
* Aude (anv-badez), un anv-badez gallek.
# Blatobulgium

Blatobulgium a oa ur c'hreñvlec'h roman, el lec'h anvet Birrens bremañ, e Dumfriesshire, e Bro-Skos.

## Anv

* Itinerarium Antonini 467$_1$ (Iter II) : BLATOBULGIO
Savet marteze diwar *blato (= bleuñv) ha *bolgo (= sac'h), da lavarout eo ur run, pe un draonienn, pe ur blaenenn vleuniek
# Blavezh

Unan eus stêrioù pennañ Breizh eo ar Blavezh. Tost d'an harzoù etre Kerne ha Treger, e Boulvriag emañ hec'h andon. Skeiñ a ra war-du lenn ar Blavezh e Bulad-Pestivien hag etre Gwareg ha Pondi e furm un darn eus ar Ganol eus Naoned da Vrest, ha war-lerc'h Pondi e tilez ar ganol.
Etre Gwareg ha Pondi ivez e kresk ar Blavezh da furmiñ Lenn Gwerledan, ul lenn artifisiel savet e 1930 evit produiñ tredan. Abalamour da stankell Gwerledan, n'eus ket mui a vageerezh war ar ganol.
Bageal a c'haller war ar Blavezh etre Pondi hag ar mor avat. E Lannarstêr e vesk e zour gant hini ar Skorf.

## Orin an anv

Hervez Léon Fleuriot e teufe eus ur ger rakkeltiek blau- = glaz hag e talvezfe evit geuniek rak e Dornskrid Leiden e weler an henvrezhoneg blavati spisc'heriet evet latin paludati.

## Adstêrioù

* Daoulaz
* Sulon
* Faoudell
* Sar
* Brandifoud
* Dore
* Poullank
* Evel
* Skorf
* Ter

## Skeudennoù

* Ar Blavezh en Henbont
* Bered ar bigi war ribl ar Blavezh e Lannarstêr
* Ar Blavezh e Lannarstêr

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Bleaz (anv-badez)

Bleaz zo un anv-badez brezhonek, deuet diwar an anv gallek Blaise, a deu eus ar ger latin "blaesus" a dalvez gak.
A-wechoù e vez kemmesket gant ar ger bleiz, nebeutoc'h gant anv kêr Bleaz, e Bro-C'hall.

## Er yezhoù all

* alamaneg: Blasius
* galleg: Blaise
* gresianeg: Vlasios
* hungareg: Balázs
* italianeg: Biagio
* katalaneg: Blas
* kroateg: Vlaho
* nederlandeg: Blasius
* poloneg: Błażej
* portugaleg: Brás
* roumaneg: Blasiu, Blaj, Vlasie, Vlas
* ruseg: Vlasü
* saozneg: Blaise
* spagnoleg: Blas
* tchekeg: Blažej

## Tud

* Meur a Sant Bleaz zo.
* Gwelout ivez: Blaise

## Lec'hanvadurezh

* Iliz Sant Bleaz (Ar C'hloastr-Pleiben)
* Sankt Blasius, prioldi roman er C'hoad Du, e Baden-Württemberg.

## Pennad kar

* Blaise
# Blasted

Blasted (brezhoneg : peruzistrujet) a zo titl pezh-c'hoari kentañ ar c'hoarivaourez saoz Sarah Kane. C'hoariet e voe e 1995 er Royal Court Theatre Upstairs e Londrez. Divizoù a savas diwar e benn, ha lod brasañ ar gazetennerien a skrivas a-enep, o lavarout e oa tal-aese ur skrivagnerez yaouank a fell dezhi feukiñ an arvesterien Burutellerien'zo evel Michael Billington (The Guardian) a cheñchas ali goude-se$^,$.

## Ar pezh-c'hoari

Pemp arvest a ya d'ober ar pezh-c'hoari. Ennañ e kont Sarah Kane un istor karantez-kas etre ur c'hazetenner anvet Ian hag ur plac'h yaouank, Cate hec'h anv. En ur gambr en un ostaleri cheuc'h emaint. Kuit ez a Cate dre ar prenestr. E-kreiz an eil arvest e teu ur soudard, hag ez eo distrujet ar gambr. En trede arvest e komz Ian ouzh ar soudard, ha kompren a reer emaint en ur vro ma'z eus brezel. Er pevare arvest e teu Cate en-dro, ur babig marv ganti. Douariñ a ra anezhañ dindan leur ar gambr hag ez a kuit. Er pempvet arvest e tebr Ian ar babig hag e varav goude-se. Dont a ra Cate en-dro.

## C'hoari pezh

E meur a lec'h e voe c'hoariet ar pezh. Sed un dibab :
* 1993 : Lennadeg e skol-veur Birmingham, Birmingham (renet gant Sarah Kane). Lennadeg kentañ ar pezh a zeufe da vezañ Blasted.
* 1995 : Royal Court Theatre Upstairs, Londrez (renet gant James MacDonald). Ar wech kentañ ma voe c'hoariet ar pezh.
* 2001 : Royal Court Theatre Downstairs, Londrez (renet gant James MacDonald)
* 2008 : Queens Hotel, Leeds ( renet gant Felix Mortimer). Leurenniet er gambr ostaleri a oa bet soñjet enni gant Sarah Kane.
* 2008 : Soho Rep, New York ( renet gant Sarah Benson)
* 2010 : GableStage Theater, Coral Gables (renet gant Joseph Adler)

## Notennoù

* ↑ Graham Saunders Sarah Kane and the Theatre of Extremes
* ↑ Simon Hattenstone,"A Sad Hurrah", The Guardian, 1añ a viz Gouere 2000.
* ↑ The Royal Court Theatre / Blasted : Reviews of past productions Blasted by Sarah Kane Jerwood Theatre Downstairs 29 a viz Meurzh - 28 a viz Ebrel 2001, http://www.royalcourttheatre.com : http://www.royalcourttheatre.com/reviews/blasted.html
* ↑ Kane, Sarah, Sarah Kane: Complete Plays. London: Methuen (2001), ISBN 0-413-74260-1

## Levrlennadur

* Kane, Sarah, Sarah Kane: Complete Plays. London: Methuen (2001), ISBN 0-413-74260-1
* Saunders, Graham. Love Me or Kill Me: Sarah Kane and the Theatre of Extremes. Manchester, Eng.: Manchester UP, 2002
* Sierz, Aleks. "Blasted". The Literary Encyclopedia. 3 a viz Even 2004