OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Skipailh mell-droad merc'hed ar Stadoù-Unanet

Skipailh mell-droad merc'hed ar Stadoù-Unanet (saozneg: United States women's national soccer team pe USWNT), lesanvet The Yanks pe The Stars and Stripes, eo skipailh ar merc'hed a c'hoari e anv ar Stadoù-Unanet e kenstrivadegoù etrevroadel ar vell-droad evel: Kib vell-droad merc'hed ar bed, C'hoarioù Olimpek an hañv, Kampionad merc'hed ar c'hCONCACAF hag an Algarve Cup. Meret eo ar skipailh gant Kengevredigezh mell-droad ar Stadoù-Unanet (USSF).
Sellet e vez ouzh an USWNT evel unan eus ar gwellañ skipailhoù broadel ar bed, peogwir eo ar skipailh a zo aet ar maout gantañ ar muiañ e kenstrivadegoù etrevroadel: pevar zrec'h e kib mell-droad ar bed e 1991, 1999, 2015 ha 2019, pevar medalenn aour er C'hoarioù Olimpek e 1996, 2004, 2008 ha 2012, nav C'hampionad ar c'hCONCACAF gounezet e 1991, 1993, 1994, 2000, 2002, 2006, 2014, 2018 ha 2022 ha dek trec'h e Kib Algarve e 2000, 2003, 2004, 2005, 2007, 2008, 2010, 2011, 2013 ha 2015. En em gavout a ra ar skipailh e kentañ plas renkadur FIFA ar bed.

## Notennoù

* ↑ Classement mondial FIFA/COCA-COLA > Classement Féminin, renkadur ofisiel war fifa.com
# Sklentenn

Ur sklentenn zo un daolennig evit skrivañ warni. Graet e vez gant un pezh tanav eus un danvez kalet ha plaen, e sklent peurliesañ pe en ur c'hevanaozad (ar merk Velleda da skouer). Sterniet e vez gant koad pe vezell.
En implij e oa ar sklentennoù kerkent hag ar Grennamzer. Dont a rejont war-lerc'h tablezennoù koar an Henamzer. Benveg kentañ ar skolidi e teujont da vezañ eus an XIX$^{vet}$ kantved betek kreiz an XX$^{vet}$ kantved evit ober poelladennoù skrivañ, jediñ ha tresañ, en amzer ma oa ker ar paper c'hoazh. Skolidi ar c'hentañ derez a ra ganto c'hoazh hiziv.
Gant un tamm kleiz e reer evit skrivañ warni, e gwenn an aliesañ, pe gant stiloioù feltr war ur sklentenn e kevanaozad. Diverkañ a reer aes gant ur bilhenn, ur spoueenn c'hleb pe ur broust.
Implijet e vez ar sklentennoù gant an oadourien ivez, er stalioù hag er pretioù evit diskouez roll-meuzioù an deiz. Sklentennoù e kevanaozad e vez implijet ivez gant ar splujerien evit kehentiñ kenetrezo en dour.
* Ar skoliadez gant Karl Hermann Schellbach (1850-1921)
* Ur sklentenn gant he spoueenn (war-dro 1950)
* Taol-skrivañ kozh ur skoliad, e sklentenn lakaet warni

## Gwelet ivez

* Sklent
* Taolenn zu
* Tablezenn goar
# Skism Kornôg-Reter

Ar Skism Kornôg-Reter pe Skism Meur ar C'hornôg a reer eus an troc'h a zo bet etre an Iliz ortodoks hag an Iliz katolik roman er bloaz 1054.
"Skism ortodoks" ha "skism katolik" a vez graet anezhañ hervez ar savboent a gemerer. Daoust ma tonaas an troc'h etre an div Iliz kerkent hag adalek ar VI$^{vet}$ kantved e vez lakaet da 1054 ar bloaz m'eo bet kadarnaet.
# Sklaverezh

Ar sklaverezh zo ur reizhiad armerzhel ha kevredigezhel ma vez lakaet tud, sklaved anezho, da labourat dic'hopr evit ur mestr a zo perc'henn warno. Ret e vez d'ar sklaved sentiñ ouzh o mestr, ne vern petra eo e urzhioù. Perc'henniezh eo ar sklaved, tennet pep frankiz diganto. Gwir o deus ar vistri d'o frenañ, gwerzhañ, feurmiñ hag eskemmañ evel n'eus forzh petore madoù all. Disheñvel eo ar sklaverezh istorel diouzh reizhad korvoiñ ar brizonidi dre ma veze reoliet gant lezennoù. Hiriv n'eus bro ebet hag a aotre ar sklaverezh, met daoust da se e c'hall mistri ar sklaved bezañ gwarezet gant al lezennoù.
E meur a vro eo lakaet ar sklaverezh da "dorfed ouzh an denelezh".

## Istor

Unan eus lezennaouegoù koshañ ar bed eo hini Hammourabi (roue Babilon, 1793-1750 KJK), ma embann lakaat kastiz ar marv e pleustr hervez Lezenn an Talion : neb a lazh a zle bezañ lazhet, mar lazh un den mab e amezeg e vo lazhet e vab dezhañ. Evit a sell ouzh ar sklaved avat ez eo disheñvel ar barn : neb a lazh unan eus sklaved e amezeg a rank pourchas unan nevez, ar pezh a ziskouez e oa rannet ar gevredigezh e strolladoù ma oa disheñvel talvoudegezh ar vuhez. En Henc'hres, da veno Aristoteles (384-322 KJK), e oa ar sklaved binvioù bev.

## Liammoù diavaez

* (fr) Comité national pour la mémoire et l’histoire de l’esclavage (CNMHE)

## Notennoù

* ↑ Aristoteles, ἠθικὰ Νικομάχεια, ēthiká Nikomácheia ("Buhezegezh evit Nikomac'hos"), VI / 8-13.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Skipailh mell-droad merc'hed Norvegia

Skipailh mell-droad merc'hed Norvegia zo ur skipailh a c'hoari en anv Norvegia e kevezadegoù etrebroadel mell-droad merc'hed. Lâret a reer ez eo unan eus gwellañ skipailhoù ar bed.
# Skipailh mell-droad merc'hed Zeland-Nevez

Skipailh mell-droad merc'hed Zeland-Nevez eo dibab gwellañ c'hoarierezed mell-droad hag a c'hoari e anv Zeland-Nevez. Krouet eo bet e 1975 hag ez eo gwellañ skipailh Oseania.
# Skizhad (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen skizhad (saoz.: segment) evit komz eus an unanenn fonologel pe fonetikel bihanañ, da lâret eo ur vogalenn, ur gensonenn. Er c'hontrol, n'heller ket sellet ouzh an ton pe an taol-mouezh e-giz unanennoù kemm-digemm ; lavaret e vez int fedoù dreistskizhadel (en: ''suprasegmental'').

## Gwelit ivez

* Fonenn
* Fonem
* Kronem
# Yezhoù jinpoek-louechek

Un isskourr eus ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek eo ar yezhoù jinpoek-louechek, komzet e Myanmar hag en India.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-henn:
* Yezhoù jingpoek
* Yezhoù louechek

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù kabilek

Un is-skourr eus yezhoù berberek an norzh eo ar yezhoù kabilek, ennañ ur yezh komzet en Aljeria:

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù berberek
# Yezhoù iwamek

Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù iwamek, ennañ div yezh:
* Sepikeg iwamek
* Amaleg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek
# Yezhoù jebelek ar reter

Un isskourr eus ar yezhoù nilez-saharek eo yezhoù jebelek ar reter (anvet ivez yezhoù tabiek) komzet e Proviñs An Nil al Azraq e reter Soudan.
Peder yezh a zo en isskourr-mañ:
* Gameg: ar yezh tabiek muiañ komzet
* Akaeg (damvarv)
* Keloeg (damvarv)
* Moloeg (damvarv)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù jebelek
# Yezhoù kadoek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù kadoek (saozneg: Caddoan), ennañ 5 yezh komzet e Norzhamerika, er Stadoù-Unanet.
Marv eo an darn vrasañ eus ar yezhoù er familh-mañ.
Setu penaos e vez renket ar yezhoù er familh-mañ:
* Yezhoù kadoek an norzh
** Yezhoù pawniek-kitsaek
*** Yezhoù kitsaek
**** Kitsaeg
*** Yezhoù pawniek
**** Arikareg
**** Pawnieg
** Yezhoù witchitek
*** Witchiteg
* Yezhoù kadoek ar su
** Kadoeg
# Yezhoù japanek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù japanek sañset bet diorroet diwar ur yezh kent-japanek boutin.
Renket e vez ar ar yezhoù japanek e-touez ar Sprachbund yezhoù reter Azia.
Setu penaos e vez renket ar yezhoù hag ar rannyezhoù japanek:

## Gwelet ivez

* Japaneg

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù jingpoek-konyakek-bodoek

Ur skourr eus ar yezhoù sinek-tibetek eo ar yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek komzet e Myanmar, India ha Bangladech.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
* Yezhoù jinpoek-louechek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù jingpoek

Un isskourr eus ar yezhoù jinpoek-louechek eo ar yezhoù jingpoek (jingpho) komzet en Myanmar hag en India, ennañ teir yezh:
* ar jinpoeg
* ar singpoeg
* an tamaneg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek
# Yezhoù kadoek an norzh

Ur skourr eus ar yezhoù kadoek eo yezhoù kadoek an norzh ennañ 4 yezh komzet e Norzhamerika, er Stadoù-Unanet.
Setu penaos e vez renket ar yezhoù er familh-mañ:
* Yezhoù pawniek-kitsaek
* Yezhoù witchitek
# White Christmas

White Christmas zo ur ganaouenn Nedeleg savet e 1941 gant ar sonaozer stadunanat Irving Berlin, ha brudet gant Bing Crosby. Deuet eo da vout ur standard hollvedel, kanet hag enrollet gant kantadoù a dud, ha klevet e pep lec'h da vare Nedeleg.

## Kanerien

* E saozneg : Bing Crosby, Frank Sinatra ... Pink Martini ...
* E yezhoù all:
** e galleg : Tino Rossi, Eddy Mitchell ...
# Whitechapel

Whitechapel zo ul lodenn eus ranngêr Tower Hamlets e Londrez (Bro-Saoz). Lec'hiet eo 5,5 kilometrad er reter da Charing Cross ha, dre vras, bevennet gant Bishopsgate er c'hornôg, Hanbury Street en norzh, Brady Street ha Cavell Street er reter ha Commercial Road er su. Dont a ra anv Whitechapel eus ur chapel vihan da Santez Vari e-tal kichen Whitechapel Road.
Aze e c'hoarvezas e 1888 torfedoù an hini a raed Yann an Toullgofer anezhañ.
# Whitefield

Whitefield zo un anv-lec'h saoznek.

## Pennad kar

* Whitfield
# Whitelash

Whitelash zo ur ger-malizenn saoznek nevez-c'hoveliet diwar an termenoù white "gwenn" ha backlash "astaol", "astos", evit komz eus un astaol a-berzh an dud wenn da geñver ar minorelezhioù all e Stadoù-Unanet Amerika. Gant Anthony Kapel "Van" Jones (* 20 a viz Gwengolo 1968), unan eus kuzulerien Barack Obama, e voe distaget d'an 8 a viz Du 2016 e-kerzh un tabut war CNN e oa e bal dielfennañ votadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika 2016 ma voe dilennet Donald Trump da brezidant SUA. Hervez Van Jones ez eo ar whitelash ar fed ma mouezhias tud wenn SUA evit Donald Trump evit difenn urzh kozh ar gevredigezh, evel ma oa a-raok stourm ar gwirioù gant ar minorelezhioù ha dilennadenn Barack Obama da brezidant SUA. Hervezañ, an dud wenn a votas evit Donald Trump a glask talañ ouzh nerzh ha pouez brasoc'h-brasañ ar minorelezhioù en o c'heñver er gevredigezh stadunanat.
   This was a whitelash against a changing country. It was a whitelash against a black president, in part, and that's the part where the pain comes. And Donald Trump has a responsibility tonight to come out and reassure people that he is going to be the president of all the people who he insulted and offended and brushed aside. "Ur whitelash enep ur vro o kemmañ eo bet kement-mañ [i.e. Donald Trump dilennet]. Ur whitelash eo bet enep ur prezidant du, evit ul lodenn, hag al lodenn-se eo an hini boanius. Ha fenoz ez eo atebegezh Donald Trump anataat ha diogelañ emañ o vont da vezañ prezident an holl dud a oa bet kunujennet, feuket ha lakaet a-gostez gantañ."

## Liammoù diavaez

* (en) Lodenn eus abadenn CNN
* (en) Romper

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Independent.
# White trash

White trash a zo ur ger amerikanek disprizus ha ur gunujenn gouennel implijet evit komz eus an dud paour gwenn resisoc'h evit an dud o vevañ war ar maezioù paour e su ar Stadoù-Unanet. Pa vez kaoz eus White trash e vez kaoz eus klasoù sokial a-live izel o vevañ er baourentez. An termenadur a zo bet implijet da gentañ evit komz eus fleñchoù an urzh sokial, gwelet evel dañjerus dre ma c'hellont bezañ torfedourien, n'oufed ket rakwelet, hag o kaout kas diouzh ar beli politikel, lezennel pe a-vat. An termenadur White trash a zo a-voaz ur gunujenn gouennel, met a c'hell bezañ implijet ivez gant tud evit komz gant fent eus o orinoù pe eus o doare bevañ.

## White trash vis-a-vis cracker, hillbilly, Okie, ha redneck

An implij boaz eus "White trash" a zo dammheñvel ouzh ar ster gant "cracker" (e-kostez Georgia ha Florida), "hillbilly" (e-kostez an Appalachoù), "Okie" (evit tud a orin eus Oklahoma), ha "redneck" evit ur ster ledan. Un diforc'h a zo etre "redneck," "cracker", "Okie", hag "hillbilly" hag a lak war-raok ar fed ma z'eo un den paour, hep deskamant, hag o tont eus ar vro a-dreñv gant nebeut keloù eus ar bed vodern gant "White trash" a lak war-raok ar fed ma z'eo c'hwitet da vat buhez un den.
# Whitley Stokes

Whitley Stokes (28 C'hwevrer 1830 - 13 Ebrel 1909) zo ur yezhoniour genidik eus Iwerzhon hag en deus labouret war dachenn ar yezhoù keltiek, an iwerzhoneg hag ar c'herneveg dreist-holl.

## Buhez

Mab e oa da William Stokes, a oa medisin ha kelenner e skol-veur Dulenn. Studioù a reas e Trinity College e Dulenn ha mont da alvokad e 1855.
E 1862 ez eas da labourat da Indez, m'en devoe kargoù er velestradurezh saoz. E 1877 e voe anvet da guzulier e-kichen besroue Indez. Neuze e voe karget da sevel skridoù lezennoù. E 1879 e voe anvet e penn ar Bodad war lezennoù Indez, a-raok distreiñ da Vreizh-Veur e 1882. E 1887 e tapas meur a ziplom er skolioù-meur hag anvet e voe da ezel er British Academy koulz hag en Institut de France.
Labouret en deus Whitley Stokes war ar yezhoù keltiek, en Indez hag e Bro-Saoz. Studiañ hag embann a reas testennoù kozh en heniwerzhoneg, krenniwerzhoneg ha kerneveureg. Kalz eus e studiadennoù a voe embannet e-barzh kelaouennoù evel ar Revue Celtique pe an Archiv für celtische Lexicographie ha kelaouennoù all c'hoazh hag a blede gant ar studioù keltiek.

## Oberenn

* Three Irish Glossaries (1862) (ISBN 978-5-518-45444-6)
* Gwreans an Bys: the Creation of the World Pezh-c'hoari kernevek eus ar bloaz 1611 (1864)
* Three Middle-Irish Homilies (1877)
* Old Irish Glosses at Merzburg and Carlsruhe (1887)
* Irische Texte embannet e Leipzig (1880-1900), e kenlabour gant Ernst Windisch
* The Anglo-Indian Codes (1887).
* Lives of Saints from the Book of Lismore (1890)
* Urkeltischer Sprachschatz (1894), asambles gant Adalbert Bezzenberger
* Thesaurus Palaeohibernicus (1901–1903), asambles gant John Strachan
# White

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
White zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha gwenn, hag a zo aet da ober un anv-lec'h, hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
### Zeland-Nevez

* White Island

### Stadoù-Unanet

* White, Georgia,
* White, South Dakota,
* White Plains , anv meur a gêr
* White River, stêr e Colorado
* kontelezh White, anv meur a gontelezh
* Enez White, en Enezeg Ross

### Anvioù kevrennek

* Whitchurch
* Whitefield
* White Chapel
* Whitehall

## Tud

* Edward White
* Ethel Lina White
* Gilbert White
* Jason White, rugbier skosat
* Jules White
* Leo White
* Patrick White, skrivagner aostralian

## Oberennoù

* The Woman in White, romant saoznek gant Wilkie Collins e 1859.
* White romant gallek gant Marie Darrieussecq e 2003

## Priz

* White Ravens

## Pennadoù kar

* Whyte
* Wight
* Gwenn
* Black
# White Anglo-Saxon Protestant

White Anglo-Saxon Protestant zo un doare amspis, a-wechoù disprizus, da envel ur strollad tud Amerikan a live uhel gwenn gant orinoù Saoz Protestant. An termenadur a vez implijet war ur strollad tud hag a zo mistri bed an arc'hant, ar politikerezh hag ar galloudoù sokial er Stadoù-Unanet.
Hervez ar studiadennoù skolveuriek ez eo aet war wanaat galloud ar strollad tud-se abaoe fin an Eil Brezel-bed, o welet plas ar strolladoù pe kumuniezhoù a orinoù all. Implijet e vez ivez an termeniñ-se e Aostralia pe er C'hanada gant ur menneg dammheñvel o termeniñ tud a galloud. An termenadur a vez implijet a-wechoù gant sokiologourien evit strollañ an holl dud eus Norzh-Amerika gant orinoù eus Europa hep ma gemerfe e kont o live er gevredigezh nag o live binvidigezh. Ral eo gwelet tud gervel o-unan WASP nemet evit ar fent pe pa vez anv eus strolladoù dreistbeliour gwenn Amerika.
Gant ur sell istorel, an termeniñ "Angl-ha-Saoz" a veze implijet evit envel an annezidi eus Bro-Saoz a-raok 1150 hag a-raok al levezoni Norman ha Breton goude 1066.
# White Knight

White Knight zo ur varrenn chokoladet aostralian.
# Île Ronde

Île Ronde zo un anv-lec'h gallek.

## Antarktika

* l’île Ronde, nepell diouzh Antarktika ;

## Breizh

* L’île Ronde, anv gallek an Enez Krenn, e-kichen Brest.

## Bro-C'hall

* île Ronde, en Inizi Kergelenn ;

## Moris

* île Ronde

## Sechelez

* l’île Ronde

## Kebek

* île Ronde, enez gwechall e-tal Montréal ;
* île Ronde, e Saint-Sulpice (Lanaudière), er stêr Saint-Laurent ;

## Pennadoù kar

* Isla Redonda
* Round Island
# Ñico Saquito

Ñico Saquito, pe Benito Antonio Fernández Ortiz, ganet e Santiago de Cuba d'ar 17 a viz Genver 1901 ha marvet e La Habana d'ar 4 a viz Eost 1982, a oa ur soner eus Kuba. Anavezet eo evel gitarour en trova ha saver meur a ganaouenn brudet.
Da 15 vloaz en doa tapet un tamm brud gant un toullad kanaouennoù ma tilezas ar baseball da gregiñ ur vuhez a d-trovador. Er bloavezhioù 1920 en devoa bodet un tamm laz-seniñ en-dro dezhañ, goude-se ez eas gant ar c'h-Cuarteto Castillo, hag er bloavezhioù 1930 edo o foetañ henchoù Cuba gant e sonerien. Goude-se e tistroas da Santiago ma savas Los Guaracheros de Oriente, a sonas e kement parrez a zo e Cuba. E 1950 ez ejont betek Puerto Rico ha Venezuela. Chom a rejont er broioù estren betek war-dro 1960. Neuze e voe ret da bep hini ober e soñj: c'hoarvezet e oa Dispac'h Kuba, kemeret e oa bet ar galloud gant Fidel Castro, distreiñ pe na zistreiñ da Guba? Ñico a zistroas, ar re all ne rejont ket. Ur pennad mat eo bet o son en ostaleri vrudet La Bodeguita del Medio, e La Habana.

## E oberenn

Savet en deus tonioù guaracha gant komzoù skañv, fentus peurliesañ. Met brudet bras ivez eo ar guajira, Al vaivén de mi carreta, ur son drist diwar-benn buhez kalet ar gouerien e Cuba.
Lesanvet e oa El guarachero de Oriente, abalamour da anv e laz-seniñ, hag ivez Compay Gato, abalamour d'ar ganaouenn Adios compay gato. E 1982 e reas ur bladenn evit ar gompagnunezh Egrem gant al lazoù Cuarteto Patria hag El Duo Cubano.
Brudet eo ar re-mañ dreist ar re all:
* Cuidado compay gallo,
* María Cristina me quiere gobernar,
* Al vaivén de mi carreta,
* Adios compay gato, kanet ivez gant Eliades Ochoa a ganas diwezhatoc'h el laz Cuarteto Patria
* Fuerza de voluntad, kanet ivez gant ar Vieja Trova Santiaguera.
* Amarrao con fe ; La negra Leonor ; Estoy Hecho Tierra
Adkanet eo bet e ganaouennoù brudetañ gant Eliades Ochoa, ur blijadur o selaou.

## Brud

* Lesanvet e oa El guarachero de Oriente ha Compay Gato abalamour d'e ganaouenn Adiós compay gato brudet en holl vroioù spagnolek.
* Er bloavezhioù 1960 e kane en Habana Vieja en ostaleri vrudet La Bodeguita del Medio.
* En 1982 e reas ur bladenn gant an daou laz Cuarteto Patria hag El Duo Cubano.

## Film

* https://www.youtube.com/watch?v=g_-Feaydrl8&list=PL7ROaKRcwR346UdOqbAnlfO5yMXfhtzCj&index=32

## Notennoù

* ↑ Orovio, Helio 2004. Cuban music from A to Z, a biographical dictionary of Cuban music, artists, composers, groups and terms, adwelet gant Sue Steward. ISBN 0822331861 Duke University, Durham NC; Tumi, Bath. p 80
* ↑ Embannet e voe an enrolladurioù dalif e ti World Circuit en 1983 hag anvet Adios compay gato.

## Liamm diavaez

* Ñico Saquito e-barzh Allmusic.com
* Ñico Saquito, deuet kozhik, o kanañ "Maria Cristina me quiere governar" en davarn La Bodeguita del Medio, e La Habana.
# Ñuble

Ñuble zo un anv-lec'h e Chile.
* Stêr Ñuble
* proviñs Ñuble
* rannvro Ñuble
# Íñigo Oña

Sant Íñigo, zo ur sant katolik, a orin mozarab, ganet en Calatayud e deroù an XIvet kantved (war-dro ar bloaz 1000).
En yaouank en em dennas e manati San Juan de la Peña. Pa voe beleget ez eas da guzhat d'ar menezioù, war-dro Tobed, ma vevas evel penitiour. Met brudet e voe e vurzhudoù hag e vertuzioù, ma'z eas roue Navarra, Sancho III, d'e gerc'hat da vont da abad Manati Oña, a renas betek e varv d'an 1 a viz Mezheven 1068.
Kuzulier ar roue Sancho III e voe e Pamplona, kofesour e vab, García Sánchez III, a voe nouet gantañ pa varvas goude Emgann Atapuerca.
# Île Verte

Île Verte zo anv gallek meur a enezenn.

## Inizi
### Breizh

* Île Verte, dirak Nevez, Enez Yeot e brezhoneg
* Île Verte, en Enezeg Briad, Enez C'hlas e brezhoneg

### Bro-C'hall

* Île Verte, dirak La Ciutat
* Île Verte, en aber ar Gironde
* Île Verte, karter e kêr Grenoble
* Île Verte, en enezeg Kergelenn
* Île Verte, en Yvelines
* Île Verte, Douar-Nevez ha Labrador, etre Douar-Nevez ha Saint-Pierre-et-Miquelon
* île Verte, e Gwiana c'hall.
* Île Verte, e Kaledonia Nevez.
# Òc

Òc zo ur gelaouenn lennegel okitanek savet e 1923 e Toloza gant Ismael Girard. Sellet a reer outi evel ur benveg dizalc'h hag a embann lennegezh okitanek nevez. Pennadoù en okitaneg a gaver e-barzh, skrivet en doare-skrivañ klasel, ha pennadoù e katalaneg ivez a-wechoù.
En deroù e oa kelaouenn ar Societat d'Estudis Occitans (SEO) ha levezonet e veze kalz gant an emsav katalanek, betek an Eil Brezel-bed. E-pad ur pennad goude ar brezel eo bet embannet gant an Institut d'Estudis Occitans (IEO) met distag eo dioutañ bremañ. Kalz skrivagnerien anavezet el lennegezh okitanek o deus kenlabouret ganti, evel Max Roqueta pe Bernat Manciet.

## Notennoù

* ↑ Robèrt Lafont ha Christian Anatole, Història de la literatura occitana, 1973, Dopesa, Barcelona, levrenn 2
* 1 2 Gran Enciclopèdia Catalana

## Liammoù diavaez

* Òc (oc) (fr) (en)
# Íñigo López de Mendoza

Íñigo López de Mendoza zo anv meur a zen uhel e Spagn.
* Íñigo López de Mendoza, a gemeras perzh en emgann Las Navas de Tolosa e 1212.
* Íñigo López de Mendoza (1398-1458), skrivagner anavezet evel markiz Santillana.
* Íñigo López de Mendoza y Figueroa (1419-1479), brezelour, Iañ kont Tendilla, mab da markiz Santillana.
* Íñigo López Carrillo de Mendoza (m. 1491), besroue Cerdeña.
* Íñigo López de Mendoza (1438-1500), IIvet dug an Infantado.
* Íñigo López de Mendoza y Quiñones (1440-1515), brezelour, anavezet evel El Gran Tendilla, Iañ markiz Mondéjar, IIvet kont Tendilla, mab d'ar Iañ kont.
* Íñigo López de Mendoza y Zúñiga (1489-1535), kardinal, mab da IIvet kont Miranda del Castañar.
* Íñigo López de Mendoza y Pimentel (1493-1566), IVvet dug an Infantado.
* Íñigo López de Mendoza y Mendoza (1512-1580), IIIvet markiz Mondéjar, IVvet kont Tendilla, besroue Valencia ha Nápoles.
* Íñigo López de Mendoza de la Vega y Luna (1536-1601), Vvet dug an Infantado.
* Íñigo López de Mendoza y Mendoza (1580-1647), Vvet markiz Mondéjar, VIvet kont Tendilla.
* Íñigo López de Mendoza y Vargas (m. 1656), VIvet markiz Mondéjar, VIIvet kont Tendilla.
# Ðiện Biên Phủ

Ðiện Biên Phủ pe Diên Biên Phu a zo un distrikt eus Norzh Viêt Nam e proviñs Dien Biên en Tonkin uhel, e-kreizh ar vro thaï (bro an tai dam, thaï du). Bez eo ivez kêrbenn ar proviñs. Brudet eo bet al lec'h goude Emgann Điện Biên Phủ, trec'h meur ar Việt Minh a-enep an Unvaniezh C'hall ha fin Brezel Indez-Sina d'ar 7 a viz Mae 1954.

## Oberiadur brezel Castor (1953)

* Pennad spisoc'h: Oberiadur brezel Castor
Er bloavezhioù 1950, ar gêr a zo brudet evit an trafikerezh opiom o talvezout 500 000 000 lur Gall bep bloaz. Brudetoc'h eo c'hoazh eo evit an tabut brezel a voe evit perc'henniñ al lec'h dre ma oa ur vammenn riz meur d'al luskad Việt Minh.
Ar rann-vro a voe kreñvaet e miz Du 1953 gant nerzhioù lu an Unvaniezh C'hall e-pad brasañ oberiadur harzlammerezh Brezel Indez-Sina (1946-1954) anvet oberiadur brezel Castor. Ar pal a oa troc'hañ linennoù pourveziñ ar Việt Minh ha rediañ o nerzhioù lu da zont e Dien Bien Phu evit ma vefe un emgann gwir, ar C'hallaoued o soñjal dezho e oa an tu nemetañ da drec'hiñ kadoniezhoù brezel ar Brezel kuzh.

## Sez Điện Biên Phủ (1954)

* Pennad spisoc'h: Emgann Điện Biên Phủ
E 1954 e voe Emgann Điện Biên Phủ etre ar Việt Minh ( gant e-penn ar jeneral Võ Nguyên Giáp), hag an Unvaniezh C'hall ( gant e-penn ar jeneral Henri Navarre, dazeilad ar jeneral Raoul Salan).
Sez ar gwarnizon a voe ledet war 57 devezh, adal an 13 a viz Meurzh 1954 da 5eur 30 goude merenn betek ar 7 a viz Mae 1954 da 5 eur 30 goude merenn. Al lec'h difenn su "Camp Isabelle" a gendalc'has ar stourm goude an arsav-brezel brezel betek 01:00 mintin. Kroget e oa dija an emvod meur arsav-brezel e Geneva gant Stadoù-Unanet Amerika, ar Rouantelezh Unanet, an Unvaniezh C'hall hag an URSS d'ar 26 a viz Ebrel 1954.
An emgann a voe pouezusoc'h he zisorc'h pelloc'h evit douaroù traoniennoù Điện Biên Phủ. Trec'h Giáp a roas lamm d'an dalc'hidigezh C'hall en Indez Sina hag a voe mammenn da didroc'hañ ar vro etre Su ha Norzh Viet Nam dibabet gant prezegenn Geneva (1954).