# Babilonia

Babilonia a oa ur Stad e su Mezopotamia, e Irak modern, a oa dindani tachennoù Sumer hag Akkad. Gallout a reer kavout ar c'hentañ meneg eus kêr Babilon en un dablezenn eus ren Sargon Akkad, bloaziadet eus an Patrom:XXIIIvet kantved kent J.-K..

## Istor

Akkadiz, ur bobl semitek, a oa deuet abred a-benn da vestroniañ ar vro en-dro da gêr Kish — gant Babilon ha al lodennoù eus Mezopotamia just en norzh da Sumer. Levezoniñ a reas kalz ar sevenadurioù-se hini Akkad. An tolead-se a oa kanouc'hellet stank, hag edo en ul lec'h strategel e-keñver an hentoù koñvers. Gourdrouzet e oa alies gant diavaezidi a-hed hec'h istor.
Da vare ar prantad "nevezsumerian", pe prantad Ur-III, e oa deuet Babilonia da vezañ un dachenn annezet stank gant an Amorited divroet eus kornôg an Eufratez o doa graet o annez e norzh Sumer. An Amorited a oa anezho ur bobl semitek all, a oa sellet outañ da gentañ evel maesaerien gantreat hag hep sevenadur gant Akkadiz.

### Prantad kozh Babilon

War-dro 2000 kent J.-K., da-heul drouziwezh tierniezh "Ur-III" faezhet gant an Elamited, Amorrited kornôg an Eufratez a lakas o c'hrabanoù war Vezopotamia, e lec'h ma savjont rouantelezhioù bihan. E-doug a c'hentañ kantved eus ar pezh a anver "Prantad an Amorited", ar geoded-Stad c'halloudusañ e oa Isin, daoust ma teuas Shamshi-Adad I tost da unvaniñ ar broioù ar muiañ en norzh. Unan eus an tierniezhioù amoritat-se a oa diazezet e keoded-Stad Babilon, a deufe a-benn en diwezh da gemer e greñv war ar re all ha da ziazezañ ar c'hentañ impalaeriezh babilonat, e-pad ar pezh zo anvet Prantad kozh Babilon.
Kêr Babilon a c'hounezas an hegemoniezh war Mezopotamia dindan c'hwec'h rener, Hammurabi (1780 - 1750 kent J.-K.; deiziadoù diasur-kenañ). Ur rener efedus-kenañ e oa. Skrivañ a reas ur c'hod lezennoù anvet Kod Hammurabi ha degas ar stabilded d'ar vro goude ur prantad reuz.
Hervez kredennoù Babilonia, ar roue a oa dileuriad Marduk, ha kêr Babilon a oa ur "gêr santel" e lec'h ma tlee bezañ kurunennet kement rener reizh eus Mezopotamia. Diorroen a reas ar vurevkratiezh, gant telloù hag ur gouarnamant kreizennet, evit harpañ galloud ar roue.

## Levrlennadur

* Ascalone, Enrico. Mesopotamia: Assyrians, Sumerians, Babylonians (Dictionaries of Civilizations; 1). Berkeley: University of California Press, 2007 {{ISBN 0-520-25266-7}}.
* Bryant, Tamera. The Life and Times of Hammurabi.
* Eves, Howard. An Introduction to the History of Mathematics.
* King, Leonard William. Babylonian Religion and Mythology.
* Leick, Gwendolyn. The Babylonians: An Introduction.
* Leick, Gwendolyn. Mesopotamia.
* Lloyd, Seton. The Archaeology of Mesopotamia: From the Old Stone Age to the Persian Conquest.
* Mieroop, Marc Van de. King Hammurabi Of Babylon: A Biography.
* Nemet-Nejat, Karen Rhea. Daily Life in Ancient Mesopotamia.
* Oates, Joan. Babylon.
* Oppenheim, A. Leo. Ancient Mesopotamia : Portrait of a Dead Civilization.
* Pallis, Svend Aage. The Antiquity of Iraq.
* Roux, Georges. Ancient Iraq.
* Saggs, Henry Babylonians.
* Saggs, Henry The Greatness That Was Babylon.
* Schomp, Virginia. Ancient Mesopotamia: The Sumerians, Babylonians, And Assyrians.
* Spence, Lewis. Myths and Legends of Babylonia and Assyria.

## Liammoù diavaez

* Ar matematik e Babilon
* An niveroù e Babilon
* Babylonian steredouriezh/steredoniezh
* Levrlennadur eus steredouriezh ha steredoniezh Babilon
* The Religion of Babylonia and Assyria gant Theophilus G. Pinches (kalz anvioù doueed zo lennet mod all bremañ, met an oberenn eus 1906 zo un oberenn glasel)
* Kronologiezh Babilonia hag Asiria
* The History Files Mezopotamia gozh
* Mojennoù Babilon hag Egipt liammet ouzh an hengoun Hebraek, gant Leonard W. King, 1918 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & stumm PDF)
* Mojennoù babiloniat ar c'heneliezh hag ar c'hann etre Bel hag an aerouant, evel m'en danevell tablezennoù asirian eus Nineveh, 1921 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & Stumm PDF)
* The civilisations of Babylonia and Assyria; it remains, language, history, religion, commerce, law, art, and literature, gant Morris Jastrow, Jr. ... gant kartennoù ha 164 skeudenn, 1915 (ur facsimile e levraouegoù skol-veur Georgia; DjVu & Stumm PDF)