OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Imprudence (Maupassant)

Imprudence (Dievezh) zo un danevell gant Guy de Maupassant, en 1885.

## Istor

Da gentañ e voe embannet er gazetenn Gil Blas, d'ar 15 a viz Gwengolo 1885. Adembannet e voe er bloaz-se en-eeun en dastumad Monsieur Parent gant an embanner Paul Ollendorff.

## Liammoù diavaez

* Imprudence (1885) e Wikisource

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ An destenn orin el lec'hienn Gil Blas - Gallica - BnF.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Imre

Imre zo un anv-badez hungarek roet d'ar baotred.

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv germanek Heimrich, pe Emmerich.

## Yezhoù all

* Americus, e latin
* Amerigo, en italianeg.
* Aymeri e galleg

## Tud
### Sant

** Sant Imre Hungaria, (war-dro 1000-1007 - 1031), priñs ha sant katolik

### Tud all

* Imre Ámos (1907-1944/45), livour
* Imre Antal (1935-2008), pianoour
* Imre Bródy (1891-1944), fizikour
* Imre Cseszneky (1804 - ?), emsaver
* Imre Csiszár (b. 1938), matematikour
* Imre Hollai (b. 1925), diplomat,
* Imre Kertész (b. 1929), skrivagner ha Priz Nobel al Lennegezh e 2002
* Imre Nagy (1896-1958), politikour, krouget gant ar stalinourien,
* Imre Hungaria, anv daou zen:
** Sant Imre,(war-dro 1000-1007 - 1031), priñs ha sant katolik
** Imre Hungaria (roue) (1174-1204), roue Hungaria
* Imre Pozsgay (b. 1933), politikour
* Imre Thököly (1657-1705), Priñs Transylvania

## Traoù

* Imre: A Memorandum, ur romant e 1906 gant Edward Irenaeus Prime-Stevenson
* Imre (stêr), e kontelezh Cluj, Roumania
# Johanna Maria van der Gheynst

Johanna Maria van der Gheynsta oa merc'h da Gilles Johan van der Gheynst, kouer pe mab kouerien, ha d'e bried Johanna van der Caye van Cocambi, a oa matezh.
Matezh e oa e ti gouarnour Oudenaarde, Charles de Lalaing (†1525). Un deiz e tegouezhas an impalaer Karl V en ti. Evezh a daolas ouzh ar vatezh. Louzoù da gousket a voe roet dezhi. Dougerez en em gavas. Kuitaat a reas Johanna ti Lalaing, da vont da di kerent a-berzh he mamm, e-maez kêr Oudenaarde.
En miz Gouhere 1522 e c'hanas ur verc'h hag a voe badezet en iliz Pamele (nl) (bremañ enteuzet e kumun Oudenaarde) hag anvet Margaretha (Marc'harid) evel moereb an impalaer a-berzh e dad, c'hoar da Fulup ar C'haer, ha gouarnerez an Izelvroioù.
Daou vloaz goude e voe dimezet Johanna da Jehan van den Dijcke, aotrou Santvliet. Eizh bugel o doe. He merc'h henañ, merc'h d'an Impalaer, a voe savet e ti André Douvrin, hag anavezet e voe diwezhatoc'h evel Marc'harid Parma.
# Johanna Sinisalo

Johanna Sinisalo zo ur skrivagnerez finlandat ganet e 1958 e hanternoz Finland.
Skrivañ a ra evit ar skinwel goude bezañ bet o labourat e bed ar bruderezh hag ar c'hazetennerezh.
En he romant kentañ Ennen päivänlaskua ei voi (Morse kent ar c'huzh-heol) e vesk ar mojennoù hengounel hag ar vuhez a-vremañ e Finland o kontañ istor ur paotr a ro bod d'un troll.
# Johannes Althusius

Johannes Althusius (kemeret evel anv-pluenn gant Johann Althaus) (1563-1638) ganet e Diesdenhausen (Nordrhein-Westfalen), a zo bet ur c'helenner alaman, ur skrivagner ha penn politikel ur riez bihan e Emden (Alamagn). Anavezet eo evel prederour ar c'humuniezhoù politikel hag ar gevreadelouriezh. Levezonet eo gant preder politikel Aristoteles ha Tomaz Akwino.

## Buhez

Ne oa ket pinvidik e dud ha studiañ a reas ar brederouriezh e Wittgenstein gant harp kont Yann a Nassau. Degemeret en deus ar brotestantiezh ar c'hont ha kemmañ a reas Althusius d'ar relijion nevez dindan ar stumm prezegennet gant Jean Calvin. Studiet en deus e Kologn hag e Pariz hag ez eas da studiañ ar gwir roman e Jeneva . Degemeret evel doktor war ar gwir-iliz ha lik e oe e 1586 e Basel hag e c'helennas e Akademiezh Herborn ar gwir roman, ar brederouriezh hag an doueoniezh. E 1603 ec'h embannas e oberenn bennañ Politica methodice digesta (e latin), adembannet ha reizhet meur a wech betek an embannadur peurechuet e 1614. E 1615 e asantas bezañ anvet pennbarner ar gêr damemren Emden (Friz ar Reter) hag eno e chomas betek e varv e 1638.

## Preder politikel

Ar symbiosis (kedvevañ) eo ar meizad pennañ. Termenañ a ra ar bolitikerezh evel "an arzh a bled gant staliañ, diorreañ ha mirout ar pezh a zo ret evit sevel ur vuhez kevredigezhel unvan etre an dud". Pep den a zo ezel ur "consociatio symbiotica" (kumuniezh genvevañ) ken eo ar gevredigezh ar bennaenn gentañ ha n'eo ket ar gevredigezh savet diouzh samm an hiniennoù. Pep a gumuniezh a dlee bezañ doujet outi, met labourat a ra ma vo bastaet d'an ezhommoù ha na c'hellont bezañ bastaet gant obererezh liveoù a-is dezhi. Setu perak eo bet gwelet Althusius, goude Tomas Akwino, evel prederour ar subsidiaritouriezh.

## Oberennoù

* Civilis conversationnis libri duo, 1601.
* Politica, methodice digesta et exemplis sacris et profanis illustrata... (Politikerezh eztaolet gant urzh ha displeget gant skouerioù sakr ha lik). 1614 (stumm embann diwezhañ).

## Daveoù

* Johannes Althusius, Politica, Frederick Smith Carney (kempenner), Liberty Fund, 1997. E saozneg. Diglok.
# Johannes Brahms

Johannes Brahms (7 a viz mae 1833 - 3 a viz ebrel 1897) a oa ur sonaozour alaman eus ar skol romantek.

## Liammoù diavaez

* Oberennoù Brahms
* Classic Cat - Brahms mp3où
# Johannes Cuba

Johann Wonnecke von Kaub, lesanvet Johann[es] Dronnecke, pe Johannes de Cuba e latin, ha Jehan Cuba pe Jean de Cuba e galleg, ganet war-dro 1430 ha marvet war-dro 1503-1504, a oa ur medisin ha louzaouer alaman hag a savas ar c'hentañ levr istor naturel en ur yezh estreget latin, anvet Der Ghenocklicke Gharde der Suntheit, hag a voe brudet bras.
# Johanna Wolf

Johanna Wolf (1añ a viz Even 1900 e München - 5 a viz Even 1985 e München) a voe unan eus sekretourezed Hitler.
E 1929 e voe degemeret evel bizskriverez gant Hitler, ha war-un-dro e teuas da vezañ ezel eus ar strollad nazi. Pa voe anvet Hitler da gañseller e miz Genver 1933 e teuas-hi da vezañ sekretourez kentañ ar c'hañsellerezh. Dont a reas neuze da vezañ unan eus an dud a oa tost ouzh Hitler. E-touez ar re az eas da repuiñ er Führerbunker e-pad emgann Berlin e voe ivez.
D'an 22 a viz Ebrel 1945 e tivizas Hitler chom e Berlin hag en em zistruj. Goulenn a reas gant Wolf ha Christa Schroeder mont betek e di e Berchtesgaden e Bavaria; dezho da gavout ha da zistruj an dielloù a oa eno a-raok m'en en gavje an Amerikaned. Wolf ha Schroeder a voe tapet en deiz war-lerc'h e Bad Tölz, pa oa an Amerikaned oc'h aloubiñ Berchtesgaden. Dieubet e voent d'ar 14 a viz Genver 1948.
Goude-se e tilojas da Gaufbeuren hag e varvas e München e 1985.
Sekretourezed zo evel Schroeder pe Traudl Junge a asantas komz diwar-benn o labour pe diwar-benn Hitler. Wolf a nac'has en ober a-hed he buhez. Er bloavezhioù 1970 e voe kinniget ur sammad argant bras dezhi evit ma skrivfe hec'h eñvorennoù, met nac'hañ a reas hag e lavaras ne oa nemet ur sekretourez prevez.
# Johannes Heinecke

Johannes Heinecke zo ur yezhoniour alaman en deus labouret e skol-veur Heidelberg hag e ti France Télécom e Lannuon.

## Levrlennadur

* Heinecke, J. 1999. Temporal Deixis in Welsh and Breton, tezenn, Anglistische Forschungen 272, Heidelberg: Winter.

## Traoù all

* Lec'hienn Internet en alamaneg, kembraeg, saozneg ha galleg, gant pennadoù da bellgargañ
# Johannes

Johannes zo un anv-badez alamanek ha nederlandek a gaver e meur a vro e Norzh Europa. Klotañ a ra gant an anv brezhonek Yann.

## Adstummoù

* Johann, Hannes, Hans en alamaneg
* Jens e daneg
* Jan e nederlandeg

## Tud

* Johannes Althusius (1563-1638), prederour alaman, tad ar gevreadelouriezh a-vremañ
* Johannes Brahms‎ (1833-1897), sonaozour alaman
* Johannes Eckhart von Hoccheim (war-dro 1260 - war-dro 1328), doueoniour alaman
* Johannes Gutenberg (war-dro 1400 - 1468), orfebour ha mouller alaman
* Johannes Kepler‎ (1571-1630), steredoniour alaman
* Johannes Rau (1931-2006), prezidant Republik Kevreadel Alamagn
* Johannes Tauler‎ (war-dro 1300-1361), doueoniour elzasat
* Johannes Vermeer‎ (1632-1675), livour izelvroat
* Johannes Vilhelm Jensen (1873-1950), skrivagner danat

## Anvioù-lec'h

* Johannesburg, kêr vrasañ Republik Suafrika.
# Johanna Rolland

Johanna Rolland, ganet d'an 11 a viz Mae 1979 e Naoned, zo ur bolitikourez vreizhat, ezel eus ar Strollad Sokialour.
Skoliet e voe e Gwerzhav (skolaj Jean Monnet) hag e Naoned (lise ar Bourdonnières), ma tapas he bachelouriezh en 1997. Daou vloavezh studioù uhel a reas el lise Gabriel-Guist'hau a-raok mont d'an Ensavadur ar studioù politikel e Lille ma voe diplomet en 2001. Goude e reas ur master « diorren lec'hel ar C'hêr » e skol-veur Pierre Mendès-France e Grenoble .
Maerez kêr Naoned (Liger-Atlantel) eo abaoe ar 4 a viz Ebrel 2014. 135vet maer Naoned eo. Ar vaerez kentañ eo.
Goude dilennadegoù ti-kêr 2020, ma voe trec'h, eo bet lakaet ganti banniel Breizh war talbenn ti-kêr Naoned. Embannet he deus nebeut goude e vo savet ur referendom gant ar Stad gall diwar-benn adunvaniezh Breizh, hag e vo votet a-enep ganti.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) « Mairie de Nantes. La liste des conseillers », Ouest-France, 4 a viz Ebrel 2014.
# Johannes Gutenberg

Johannes Gensfleisch zur Laden zum Gutenberg (war-dro 1400 - 3 a viz C'hwevrer 1468) a oa un orfebour hag un ijinour alaman. Brudet eo evit bezañ ijinet ar moullañ dre arouezennoù lem-laka en Europa$^,$.

## Liammoù diavaez

* Mirdi Gutenberg

## Notennoù

* ↑ (fr) Michael Twyman (2007) : L'imprimerie, histoire et techniques, ENS Éditions (ISBN 978-2-84788-103-5)
* ↑ (fr) Yves Perrousseaux (2006) : Histoire de l'écriture typographique - De Gutenberg au XVIIe siècle, Atelier Perrousseaux, (ISBN 978-2-911220-13-5)
# Jacqueline Favreau

Jacqueline Favreau zo ganet d’ar 7 a viz Kerzu 1930 e Plozeved, e Kerne-Izel (Penn-ar-Bed) ha skoliataet eo bet e Naoned e-lec’h m’he deus labouret evel skolaerez ha kuzulierez war ar bedagogïezh. Goude bezañ bet desket he micher dezhi er Skol Normal Uhel, e voe anvet da guzulierez e Penn-ar-Bed, ha da echuiñ he buhez-labour e kelennas e skol ar c’helenn IUFM Kemper e-lec’h ma rae war-dro ober skol d’ar vugale vihan. Skrivet he deus levrioù ha pennadoù war ar c’helenn, hag ur wech erru war he leve en em lakaas da skrivañ romantoù evit ar vugale hag an dud yaouank ma kaver enne alïes danvez Breizh hag istor ar vro. Daou levr a voe troet e brezhoneg : Anna Vreizh ha Pilhaouaer ha Boned Ruz.

## Oberennoù

* L’ogre et le chat botté ou Georges Cadoudal et Napoléon Bonaparte, Studiadenn, Emb. Pluenn, 12/04/2012
* Main blanche, main noire, Edition bilingue français-corse Manu bjanca, manu negra, Jacqueline Favreau (Auteur), Reine Berthelot (auteur), Album jeunesse dès 3 ans, strolladenn, Embannadurioù L'harmattan, 02/06/2004
* Main blanche, main noire, Edition bilingue français-arabe « Dorn gwenn, dorn du », Jacqueline Favreau (skrivagnerez), Reine Berthelot (tresadennoù), Teul evit ar yaouankiz, strolladenn, Embannadurioù L'harmattan, 01/02/2004
* Anna Vreizh, geriadur ha geriadur a ouiziegezh, strolladenn, Deliou, 22/11/2005
* Anne de Bretagne, Roman, broché, Editeur Deliou, 22/11/2005
* Le trésor du vaisseau, Liv'editions, 01/04/1997
* Kement ha lavaret, geriadur ha geriadur a ouiziegezh, broché, Editeur Deliou, 13/12/2006. Troidigezh gant Mich Beyer. Albomoù da lenn ha da selaou. Istorioù o tisplegañ plijadurioù hag ivez poanioù ar vugale a vremañ. Ne vez tav war danvez ebet, gant ma 'n em gavo kaer ar gerioù gant an trivliadennoù. Skeudennoù leun a fent tro-dro d'un doare skrivañ skañv…
* Pilhaouer ha Boned Ruz (Chiffonnier et Bonnets rouges), romant yaouankiz, strolladenn, An Here Eds, 22/10/2002. Troidigezh gant Cédric Sinou. Troioù-kaer ur pilhaouaer yaouank da vare emsavadeg ar bonedoù ruz. E 1675 emaomp. Kouerien Breizh-Izel, aet skuizh gant an tailhoù pounner a rankont paeañ d'ar roue, en em sav a-enep an noblañs hag ar veleien. Lod anezho a vez ur boned ruz en o fenn, alese o lesanv. Yann-Loeiz, ur pilhaouaer yaouank, a gemer perzh en emsavadeg-mañ. E istor dezhañ eo a zo kontet el levr-mañ.
# Jacqueline Mirande

Jacqueline Mirande a zo ur skrivagnerez c'hallek ganet e 1925 e-kichen Bourdel.
Goude bezañ studiet an istor e Pariz, e timez gant ur martolod ha beajiñ a ra kalz: Stadoù Unanet Amerika, Aostralia, Japan... Kregiñ a ra da ijinañ istorioù evit ar blijadur. Pa zistro da Bariz e skriv anezho. Kavet e vez en o zouez: Étranger d'où viens tu ? (skrivet asambles gant he breur ha skignet er skinwel), Meurtres à L'abbaye pe c'hoazh Crime à Hautefage diazezet diwar fedoù istorel gwirion.

## He romantoù

* Victoire
* Isabel de la dérision
* Au risque de vivre
* A l'ouest,un cavalier
* Étranger
* Le cavalier
* Un château pour Mahaut
* Sarah
* La dame des émirats Arc en ciel
* Bel-Abri
* Marceau des Marais
* Contes et légendes du pays d’Oc
* Marine, je me souviendrai de toi
* Julie-Egalité
* Le perroquet de Timothée
* Le mystère de la maison rouge
* Scheid
* Samara
* Le charmeur de vent
* Sans nom ni blason
* Les batisseurs de Notre-Dame
* Double meurtre à l'abbaye
* Contes et légendes du Moyen Âge
* Contes et légendes des chevaliers de la Table ronde d'après Chrétien de Troyes
# Jacqueline Rivière

Jacqueline Rivière a oa anv-pluenn Jeanne Joséphine Spallarossa (Brive 1851 - Pariz 1920), pennskriverez ar gelaouenn c'hallek La Semaine de Suzette, embannet evit merc'hedigoù ar gevredigezh uhel adalek 1905, kronikerez ar Veillées des Chaumières evel Tante Jacqueline.

## Istor

Ganet e oa e Brive, e 1851. He zad, Jean Baptiste Spallarossa, genidik a Gorsika, a oa un ofiser en arme c'hall hag a zimezas d'ur vaouez a renk uhel, Elisabeth Marie Martine de Gilibert de Merlhiac, kar d'an tiegezh La Tour d'Auvergne, brudet gant ar brezelour Turenne (1611-1675). Daou vreur ha div c'hoar he doa Jeanne Joséphine.
He zad-kozh a-berzh mamm, Marie Martin Guillaume de Gilibert de Merlhiac, a oa ofiser er morlu, met kuitaat a reas micher an armoù da skrivañ. Eñ marteze an hini a roas c'hoant dezhi da skrivañ diwezhatoc'h.
Dimezet e voe da 22 vloaz, en 1877, da Alexandre Bernhardt. Met a-raok-se o doa bevet a-gevret ha bet ur verc'h anvet Suzanne. Kregiñ a reas Jeanne da skrivañ ha da gentañ e reas gant an anvioù-pluenn Bernard La Roche, ha Bernard de Laroche, pa embannas romantoù, ur pemzek bennak, etre 1878 ha 1900. Torret e voe an dimeziñ en 1899, hag adal 1902 e reas gant an anv-pluenn Jacqueline Rivière.
En 1905 e voe anvet da bennskriverez ur gelaouenn nevez, La Semaine de Suzette, ma sine Tante Jacqueline. Ur vatezh a Vreizh he doa, ha hi a voe patrom istorioù Bécassine, a veze treset gant Joseph Pinchon.

## Liamm diavaez

* http://www.letteraturadimenticata.it/BIBLdeSUZETTE/riviereJ.htm
# Jacques-Bénigne Bossuet

Jacques-Bénigne Bossuet (1627 -1704) a oa eskob, sarmoner ha skrivagner gall.
Eskob Meaux e oa bet etre 1681 ha 1704. « Erer Meaux » e oa bet lesanvet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jacqueline Giladorni

Savet oa bet e 1961 gant Jacqueline Giladorni "l'Oeuvre D'assistance aux Bêtes d'abattoir" (Oberenn sikour al loened e lazhtiez). Evit difenn d'al loend da c'houzañv ha sikoure gant tud brudet (Edith Piaf, Brigitte Bardot) he doa kabalet a benn kaout ul lezenn a-benn rediañ al lazhtiez d'badaouennin al loened araok diwadañ anezho.
Goude kabalennoù kelaouenniñ gant ar pobl hag ur sinadeg voe aet ar maout-gourenn gant an OABA (OSAL). Rediet voe al lazhtiez da badaouiñ al loened. (dre skein ouzh ar penn pe ar poull-kil (a vechou gant ur bazh-lazhañ) tredan-narkoz pe ahuniñ gant aezh)
D'an 16 a viz Ebrel 1964 vo lezennet (e Bro C'hall) e vo ret d'al loened bezañ diveiz d'ar c'houlz da vezañ diwadet. Bev a chomo al loened memestra a-benn aotraat ar gwad da vont kuit eus kig al loened.
Tri nemeden a zo bet savet: ar sakrifisoù, boserezh an ti feurm a benn aotraat d'ar saverien da zebriñ o loened, hag evit ar boserezh rediet kenañ.
# Jacques-Jean-Pierre Le Mée

Jacques-Jean-Pierre Le Mée zo bet trivet eskob Sant-Brieg goude Emglev 1801, eus an 8 Eost 1841 d'an 31 Gouere 1858.
Ganet e oa e Ilfinieg, sakret e oa bet d'an 8 Eost 1841, en iliz-veur Sant-Brieg.
Er bloaz 1852 e stagas anv Landreger ouzh hini Sant-Brieg, evit adsevel titl eskopti Sant Tual.
Kurunet en devoa Itron-Varia Gwir Sikour Gwengamp.
Aet e oa da Anaon d'an 31 Gouere 1858.

## Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Jacqueline Le Guen

Jacqueline Le Guen, gwreg Patrick Lecaudey, a zo ur Vreizhadez o chom e Poissy, e rannvro Pariz, abaoe 1958. Ganet eo bet e 1948. Gant he gwaz hag o fevar bugel e laka startijenn e Kelc'h Poissy, Mibien ar Mor. E-pad ar vakañsoù e kemeront perzh e Kelc'h Sarzhav. Unan eus a re e karg eus Kendalc'h e Bro-Bariz eo. Merourez stal Coop Breizh Pariz eo abaoe 1973. Resevet he deus Kolier an Erminig e 2014 e Naoned.

#### Mammennoù

* Skol-Uhel ar Vro.
# Jacqueline Gibson

Jacqueline Gibson, bet ganet e 1954 er Baol, zo ur gelennerez skol-veur war ar galleg hag ar brezhoneg hag a voe staget ouzh meur a skol-veur er Rouantelezh-Unanet. Lakaet he deus embann meur a studiadenn war al lennegezh vrezhonek.

## Oberennoù

* (en) The Turn of the Ermine: An Anthology of Breton Literature – Selected and translated by Jacqueline Gibson and Gwyn Griffiths. London : Francis Boutle Publishers, 2005 (ISBN 978-1-903427-28-6)

## Merk a enor

* Priz Roparz Hemon 2004 evit ur studiadenn diwar-benn Pêr Denez.
# Jacques

Jacques zo un anv-badez gallek, o tonet eus an anv hebreek Jakob, ha diwarnañ e teu an anv-badez brezhonek Jakez.

## Berranvioù

Kalzik a verranvioù zo d'an anv-badez-mañ:
* Jacot, Jacquot,
* Jacquou, a gaver ivez e brezhoneg evel Jakou
* Jachet,
* Jacquet, a zo un anv-tiegezh gallek ivez
* Jacky ha Jackie a zo ivez ur berranv kenkoulz gwregel ha gourel er broioù saoznek. Gwregel eo Jackie ha gourel Jacky er broioù gallek. Roet eo bet da Jacqueline Kennedy er SUA ha da Jackie Sardou e Bro-C'hall.

## Stumm gwregel

* Jacqueline, an anv ofisiel, a anavezer ivez dindan ar stumm Jakelina e brezhoneg
* Jacotte, a denn un tamm d'an anv brezhoneg Jaketa
* Jackie e gallek, diwar ar saoznek

## Stummoù kevrennek

An hini brudetañ eo Jean-Jacques, Yann-Jakez e brezhoneg. Kavout a reer ivez Louis-Jacques, Jacques-André, Hervé-Jacques, Jacques-Yves, Jacques-Henri hag all.

## Yezhoù all

* Giacomo, en italianeg
* Jaime, e spagnoleg
* Jakez, e brezhoneg
* Jakob, en alamaneg ha yezhoù all,
* James, e saozneg
* Jaume, e katalaneg.

## Tud brudet
### Belgia

* Jacques Brel (1929-1978), kaner

### Breizh

* Jacques Collebaut (marvet e 1559), sonaozer
* Jacques Cassard (1679-1740), kourser
* Jacques Cambry (1749-1807), skrivagner brezhoneg ha galleg
* Jacques de Thézac (1862-1936), moraer ha tudoniour
* Jacques Vaché (1895-1919), skrivagner
* Jacques Demy (1931-1990), filmaozer
* Jacques Briard (1933-2002), istorour ha hendraour
* Jacques Botherel (g. e 1946), marc'hhouarner
* Jacques Pellen (1957-2020), gitarour ha sonaozer

### Bro-C'hall

* Jacques Offenbach (1819-1880), sonaozour
* Jacques Doriot (1898-1945), politikour komunour ha kenlabourer
* Jacques Prévert (1900-1977), barzh ha senarioour
* Jacques Tati (1907-1982), filmaozer
* Jacques Massu (1908-2002), jeneral
* Jacques Chirac (1932-2019), prezidant ar Republik
* Jacques Tardi (g. e 1946), aozer bannoù-treset

### Kanada

* Jacques Villeneuve (g. e 1971), blenier kirri

### Suis

* Jacques Chessex (1934-2009), skrivagner ha livour

## Anv-tiegezh

Un anv-tiegezh gallek eo Jacques ivez, evel kalz a anvioù-badez.
Anaout a reer ivez an adstumm Jacq, evel en anv ar rezistant Fernand Jacq (1908-1941) hag ar skrivagner brezhonek Yann-Fañch Jacq.

## Lec'hioù

Meur a lec'h zo anvet Saint-Jacques e galleg. Hag ivez :
* Jacque : kumun c'hall e departamant an Hautes-Pyrénées

## Sevenadur

* Frère Jacques, kanaouenn
* Les Frères Jacques, pevarad kanerien
* Jacquot de Nantes, film gant Agnès Varda

## Ger brezhonek

Ar ger jak a deu eus an anv gallek Jacques.
# Garan greskennek

Garan greskennek :
| Ur c'haran greskennek. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Grus |
| Anv skiantel ||
| Grus carunculata (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'haran greskennek (Grus carunculata, gwechall Bugeranus carunculatus, an anv skiantel anezhañ) a zo un evn hirc'harek.

## Annez

Bevañ a ra en Etiopia hag edan ar c'heheder.

## Rummouriezh

Gwechall e oa anvet Bugeranus carunculatus, hag ar spesad nemetañ e oa er genad Bugeranus.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Grus carunculata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Grus carunculata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Grus carunculata war al lec'hienn Avibase.
# Garan roueel

Garan roueel :
| Ur c'haran roueel. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Balearica |
| Anv skiantel ||
| Balearica regulorum (Bennett, 1834) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar c'haran roueel (liester : garaned roueel) a zo ur spesad evned hirc'harek, Balearica regulorum an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea regulorum (kentanv) da gentañ-penn (e 1834) gant al loenoniour saoz Edward Turner Bennett (1797-1836).
Dibabet e oa bet da evn broadel gant Ouganda.

## Annez

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Balearica regulorum gibbericeps, eus kreisteiz Ouganda ha Kenya da hanternoz Zimbabwe ha hanternoz Mozambik,
* B. r. regulorum, eus kreisteiz Angola ha hanternoz Namibia da Zimbabwe ha reter Suafrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Balearica regulorum el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Balearica regulorum e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : garan roueel | f. | garaned roueel | grue royale | Balearica regulorum (étudié).
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Balearica regulorum.
# Garbagna Novarese

Garbagna Novarese zo ur gumun en Italia, e proviñs Novara, e Piemonte.