# Tiegezh Habsburg

An Habsbourged (alamaneg: Habsburger) pe Tiegezh Habsburg, a oa unan eus lignezoù galloudusañ Europa. Ren a raent war an Impalaeriezh santel roman german eus 1438 betek 1806, war Spagn eus 1504 betek 1700, war Portugal eus 1556 betek 1640, war Impalaeriezh Aostria eus 1804 betek 1867, war Brazil eus 1822 betek 1826, war Mec'hiko eus 1864 betek 1867, war Aostria-Hungaria eus 1867 betek 1918 ha war meur a vro italian en XVIII$^{vet}$ kantved hag en XIX$^{vet}$ kantved.
Eus Elzas e oa deuet ar familh. En un daolenn-gerentiezh skrivet e 1160 (an Acta Murensia) e vez graet "hendad an Habsbourged" eus Gountram ar Pinvidik († 973), kont Breisgau hag Elzas. War-dro 1020 e voe savet Kastell Habsbourg e Suis gant Radbot, mab-bihan da C'hountram. E 1100 e tegemeras Otto, kont Habsbourg († 1111), anv ar c'hastell evel hini al lignez.
Goude bezañ bet trec'h war Ottokar II Přemysl Bohemia e c'hounezas Rudolf Habsbourg Aostria ha Stiria. Divroañ a reas da Vienna e 1278. Eus 1438 betek 1806 e renas an Habsbourged war an Impalaeriezh, ha ne oa nemet un impalaer eus ul lignez all e-pad ar prantad-se (Karl VII Wittelsbac'h, a renas eus 1742 betek 1745).
E 1804 e tegemeras Franz II, rener diwezhañ an Impalaeriezh Roman ha German, an titl a Impalaer Aostria hag e 1806 e tilezas an tron alaman da vat. E 1918, kollet ar brezel bed kentañ gant Aostria-Hungaria, e voe diazezet Republik Aostria ha lakaet an Habsbourged da guitaat ar vro.

## Genealogiezh
### Hendadoù

* Gountram ar Pinvidik († 973)
* Lanzelin Altenburg († 991)
* Radbot (* 985, † 1045), dimezet gant Ita Loren
* Werner I (* 1030, † 1096)
* Otto, kont Habsbourg († 1111)

### Roueed alaman hag impalaerien roman ha german eus lignez Habsbourg

* Rudolf Iañ, roue 1273, † 1291
* Albrecht Iañ, roue 1298, † 1308
* Friedrich ar Brav, roue 1314, † 1330
* Albrecht II, roue 1438, † 1439
* Friedrich III, roue 1440, impalaer 1452, † 1493
* Masimilian Iañ, roue 1486, impalaer 1508, † 1519
* Karl V, roue 1519, impalaer 1520, dilezet e dron gantañ e 1556, † 1558
* Ferdinand Iañ, roue 1531, impalaer 1556, † 1564
* Masimilian II, roue 1562, impalaer 1564, † 1576
* Rudolf II, roue 1575, impalaer 1576, † 1612
* Matthias, roue hag impalaer 1612, † 1619
* Ferdinand II, roue hag impalaer 1619, † 1637
* Ferdinand III, roue 1636, impalaer 1637, † 1657
* Ferdinand IV, roue 1653, † 1654
* Leopold Iañ, roue hag impalaer 1658, † 1705
* Joseph I, roue 1690, impalaer 1705, † 1711
* Karl VI, roue hag impalaer 1711, † 1740

### Roueed alaman hag impalaerien roman ha german eus lignez Habsbourg-Loren

* Franz Iañ Stephan Loren, roue hag impalaer 1745, † 1765, dimezet gant Maria Theresia Habsbourg
* Joseph II, roue 1764, impalaer 1765, † 1790
* Leopold II, roue hag impalaer 1790, † 1792
* Franz II, roue hag impalaer 1792, dilezet e dron gantañ e 1806, † 1835

### Impalaerien Aostria eus lignez Habsbourg-Loren

* Franz Iañ, impalaer 1804, † 1835 (=Franz II, roue alaman hag impalaer roman ha german)
* Ferdinand I, impalaer 1835, dilezet e dron gantañ e 1848, † 1875
* Franz Joseph Iañ, impalaer 1848, † 1916
* Karl Iañ, impalaer 1916, dilezet e dron gantañ e 1918, † 1922

### Roueed Spagn eus lignez Habsbourg ("Casa de Austria")

* Felipe I ar Brav, 1504-1506 (roue Kastilha)
* Carlos Iañ, 1516-1556 (= Karl V, roue alaman hag impalaer Roman ha German)
* Felipe II, 1556-1598
* Felipe III, 1598-1621
* Felipe IV, 1621-1665
* Carlos II, 1665-1700

### Duged-veur Toskana eus lignez Habsbourg-Loren

* Francesco Stefano, 1737-1765
* Leopoldo I, 1765-1790 (=Leopold II, roue alaman hag impalaer roman ha german)
* Ferdinando III, 1790-1800, 1814-1824
* Leopoldo II, 1824-1849, 1849-1859
* Ferdinando IV, 1859

### Duged Modena eus lignez Habsbourg-Loren

* Francesco IV, 1814-1831, 1831-1846
* Francesco V, 1846-1848, 1849-1859

### Dugez Parma eus lignez Habsbourg-Loren

* Maria Luisa, 1814-1847

### Impalaerez Brazil eus lignez Habsbourg-Loren

* Leopoldina d'Austria, 1822-1826

### Impalaer Mec'hiko eus lignez Habsbourg-Loren

* Masimilian Iañ, 1863-1867

## Liammoù diavaez

* Taolenn gerentiezh an Habsbourged betek Maria-Theresia