OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 15 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1099 : e-pad ar Groaziadeg Kentañ e teu a-benn ar groazidi gristen da gemer iliz ar Bez Santel e Jeruzalem, goude un hir a seziz.
* 1410 : Polonia ha Dugelezh Veur Lithuania a faezh Urzh ar Varc'heien deutonek en Emgann Grunwald.
* 1482 : kurunennet eo Muhammad XII, roue diwezhañ Emirelezh Granada.

## Sportoù

* 1936 : aet 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Grenoble (Isère) ha Briançon (Hautes-Alpes) gant ar Breizhad Jean-Marie Goasmat.
* 1939 : loc'hañ a ra 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 1954 : loc'hañ a ra 4$^{re}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Gwened war-du Añje (Maine-et-Loire).
* 1991 : 10vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Roazhon ha Kemper ; trec'h eo Phil Anderson (Aostralia).
* 1998 : loc'hañ a ra 4$^{re}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Ploue war-du Cholet (Maine-et-Loire).
* 2002 : 9vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lannarstêr hag An Oriant (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Santiago Botero (Kolombia).

## Ganedigezhioù

* Rembrandt van Rijn
* 1606 : Rembrandt, engravour, livour ha tresour izelvroat.
* 1810 : Johann Löwenthal, mestrc'hoarier echedoù hungarat.
* 1837 : Stephanie von Hohenzollern, priñsez alaman, gwreg Pêr V Portugal.
* 1867 : Jean-Baptiste Charcot, mezeg hag ergerzher gall.
* 1899 : Seán Lemass, 4vet Taoiseach Iwerzhon (1959-1966).
* 1911 : Edward Shackleton, beajour saoz.
* 1919 : Iris Murdoch, skrivagnerez iwerzhonat.
* 1939 : Aníbal Cavaco Silva, prezidant republik Portugal (2006-2016).
* 1947 : Jean-Louis Jossic, kaner-sonaozer ha soner breizhat, unan eus tri c'hrouer ar strollad Tri Yann an Naoned.
* 1949 : Carl Bildt, politikour ha 39vet Statsminister Sveden (1991-1994).
* 1954 : Mario Kempes, melldroader etrebroadel ha gourdoner arc'hantinat.
* 1956 : Ian Curtis, kaner ha soner saoz.

## Marvioù

* Anton Tchec'hov.
* 1796 : Domenico Ponziani, mestrc'hoarier ha saver studiadennoù echedoù italian.
* 1879 : Johann Friedrich von Brandt, naturour, mezeg, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1904 : Anton Tchec'hov, skrivagner rusian.
* 1919 : Hermann Emil Fischer, kimiour alaman, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1902.
* 1923 : Semyon Alapin, mestrc'hoarier echedoù lituaniat.
* 1927 :
** Constance Markievicz, broadelourez hag emsaverez da vare dispac'h Iwerzhon.
** Beniamino Vergani, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1958 : Julia Lennon, mamm John Lennon.

## Lidoù

* Katoligiezh:
** Sant an deiz : Sant Riwal.
# 15 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1533 : kemeret eo Cuzco (Impalaeriezh Inka d'ar mare-se) gant lu spagnol Francisco Pizarro.
* 1853 : Pêr V a ya da roue Portugal.
* 1863 : Kristian IX (Danmark) a ya da roue Danmark.
* 1884 : deroù Kuzuliadeg Berlin.
* 1889 : goude un taol-stad a-enep an impalaer Pedro II e teu Brazil da vezañ ur republik.
* 1971 : lakaet e gwerzh kentañ mikroprosesor, Intel 4004 an anv anezhañ.
* 1989 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev The Little Mermaid e Stadoù-Unanet Amerika.
* 1999 : embannet eo al lezenn niverenn 99/944 a laka e pleustr an Emglev keodedel a gengred (PACS e galleg).
* 2003 : marv 12 Breton war chanterioù Sant-Nazer e-pad gweladeg kentañ ar familhoù pa oa bet nevez-echuet sevel ar mordreizher Queen Elisabeth 2.
* 2017 : unan eus listri-spluj Morlu Arc'hantina, an ARA San Juan (S-42), a ya diwar wel er Meurvor Atlantel.

## Ganedigezhioù

* 1708 : William Pitt an Henañ, den-stad saoz ha kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1738 : William Herschel, steredoniour alaman, dizoloer ar blanedenn Sadorn.
* 1793 : Michel Chasles, matematikour gall.
* 1881 : Liam Mac Piarais pe William Pearse, breur Padraig Pearse, broadelour iwerzhonat (lakaet d'ar marv d'ar 4 a viz Mae 1916).
* 1886 : René Guénon pe ’Abd al-Wâhid Yahyâ c'hoazh, metafizikour gall broadet ejiptat.
* 1891 : Erwin Rommel, marichal alaman e-pad an Eil Brezel-bed.

## Marvioù

* Johannes Kepler
* 565 : Justinian I, Impalaer Bizantion (527-565).
* 1630 : Johannes Kepler, steredoniour alaman.
* 1787 : Christoph Willibald Gluck, sonaozer c'hoarigan alaman.
* 1839 : William Murdoch, ijiner skosat.
* 1916 : Henryk Sienkiewicz, skrivagner eus Polonia, tapet Priz Nobel al Lennegezh gantañ e 1903.
* 1919 : Alfred Werner, kimiour suis, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1913.
* 1864 : Frank Michler Chapman, evnoniour ha naturour stadunanat.
* 1945 : Gérard Verdeau, krouer ar gevredigezh Breiz Santel e 1952.
* 1976 : Jean Gabin, aktour gall.
* 2017 : Françoise Héritier, denoniourez, gwregelouriez ha tudoniourez gall.

## Lidoù

* Iliz katolik roman:
** Sant Maloù, eskob-abad kembread dre orin ha deuet da Aled e kostez Sant Aaron, penitiour (649);
** Sant Alberzh Veur, dominikan ha doueoniour alaman (1280).
# 1596

Diwar-benn bloavezh 1596 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh bizeost o kregiñ gant ul Lun, hag echuiñ gant ur Meurzh.

## Darvoudoù
### Azia
#### Reter-nesañ
#### Reter-pellañ

* Degouezhout a ra tri lestr spagnol, kaset gant ur plac'h, Doña Isabel de Barreto, intañvez Mendana, en enezenn Guam, en inizi Mariana.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* Johannes Kepler : Mysterium Cosmographicum
* Sir Walter Raleigh : The Discoverie of the Large, Rich and Beautiful Empyre of Guiana

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* René Descartes, prederour.

## Marvioù

* Francis Drake, moraer
# 15 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1450: Emgann Formigny.
* 1755 : embannadur ar geriadur hollsaoznek bras kentañ gant Samuel Johnson, A Dictionary of the English Language.
* 1877 : kentañ nij ur viñsaskell gant an ijinour italian Enrico Forlanini.
* 1896 : dibenn ar C'hoarioù Olimpek kentañ en Aten.
* 1912 : peñse ar mordreizher Titanic.
* 1941 : bombezadeg Béal Feirste, e Norzhiwerzhon, gant kirri-nij al Luftwaffe : mil den lazhet ha 56 000 ti distrujet.
* 1955 : digoradur ar preti McDonald's kentañ e Des Plaines e Stadoù Unanet Amerika.
* 1989 : deroù emsavadeg ar blasenn Tiananmen e Republik Pobl Sina.
* 2019 : un tan-gwall a zistruj iliz-veur Notre-Dame Pariz

## Ganedigezhioù

* 1452 : Leonardo da Vinci, arzour hag ijinour italian.
* 1469 : Gourou Nanak Dev, saver ar relijion sikh.
* 1684 : Katelin Iañ, impalaerez Rusia, eil gwreg an tsar Pêr ar Bras.
* 1707 : Leonhard Euler, matematikour suis.
* 1772 : Étienne Geoffroy Saint-Hilaire, bevoniour gall.
* 1797 : Adolphe Thiers, alvokad, istorour, kazetenner ha den-stad gall.
* 1806 : Emile Souvestre, skrivagner gallek a Vreizh.
* 1831 : Eugène Poubelle, prefet Pariz.
* 1901 : René Pleven, politikour a Vreizh.
* 1906 : Denis Marion, skrivagnour gallek, breutaer, kelennour skol-veur ha mestrc'hoarier echedoù belgiat.
* 1910 : Miguel Najdorf, mestrc'hoarier echedoù poloniat-arc'hantinat.
* 1912 : Kim Il Sung, politikour Korea.
* 1920 : Richard von Weizsäcker, politiker alaman, Prezidant Alamagn.
* 1936 : Raymond Poulidor, marc'hhouarner gall. Aet ar maout gantañ da-geñver Tro Bro-Spagn e 1964.
* 1959 : Emma Thompson, aktorez saoz.

## Marvioù

* 1865 : Abraham Lincoln, prezidant Stadoù Unanet Amerika (1861-1865).
* 1969 : Victoria Eugenia de Battenberg, rouanez kenseurt Spagn.
* 1980 : Jean-Paul Sartre, skrivagner ha prederour gall, kinniget dezhañ Priz Nobel al Lennegezh (nac'het gantañ).
* 1986 : Jean Genet, barzh, dramaour ha skrivagner gall.
* 1989 : Madeleine Lagadeg, Breizhadez, lazhet gant soudarded en El Salvador.
* 1989 : Charles Vanel, aktour ha sevener gall.
* 1990 : Greta Garbo, aktorez svedat.
* 1998 : Pol Pot, diktatour Kambodja.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : XVII ante calendas Maias / Fordicidia / Ludi Ceriales IV = XVII$^{vet}$ deiz kent I$^n$ Mae; Arberzh ur vuoc'h leun; Pevarvet devezh c'hoarioù gouestlet da gCeres.
# Aimophila

Aimophila :
| Aimophila ruficeps, luc'hskeudennet e Texas (Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Anv skiantel ||
| Aimophila Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Aimophila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Aimophila notosticta,
* Aimophila rufescens
** A. r. antonensis, discolor, hypaethra, mcleodii, pectoralis, pyrgitoides ha rufescens,
* Aimophila ruficeps
** A. r. australis, boucardi, canescens, duponti, eremoeca, extima, fusca, laybournae, obscura, pallidissima, phillipsi, ruficeps, sanctorum, scottii, simulans, sororia ha suttoni.
O c'havout a reer e kreisteiz Stadoù-Unanet Amerika, Mec'hiko ha Kreizamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passerellidae/Aimophila (lennet e-barzh d'an 28 a viz Ebrel 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ain (departamant)

Ain :
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Arvern Ron-Alpoù |
| Pennlec'h (prefeti) | Bourg-en-Bresse |
| Isprefetioù | Belley Gex Nantua |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Jean Deguerry (LR) |
| Prefed | Arnaud Cochet |
| Kod EBSSA | 01 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-01 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR711 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 657 856 ann. (2020) |
| Stankter | 114 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 46° 05′ 00″ Norzh 5° 20′ 00″ Reter / 46.0833, 5.33333 |
| Gorread | 5 762 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 4 |
| Pastelloù-bro | 5 |
| Kantonioù | 23 |
| Etrekumuniezhioù | 29 |
| Kumunioù | 419 |
| kemmañ |
An Ain (distaget:), En en arpitaneg, a zo un departamant, er rannvro Arvern Ron-Alpoù, e reter Bro-C'hall, tost da harzoù Bro-Suis. Dont a ra e anv eus ar stêr Ain a dremen drezañ. Bourg-en-Bresse eo ar pennlec'h.

## Istor

Savet eo bet diwar tammoù eus ar Bresse, ar Bugey dreist-holl, hag ivez eus an Dombes, ar Pays de Gex, ar Gontelezh-Frank hag ar Franc-Lyonnais.

## Industriezh

* kreizenn nukleel Bugey e Saint-Vulbas, 19 kkm eus Ambérieu-en-Bugey.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)
* Touristañ en Ain

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Ain (stêr)

Ur stêr eus Bro-C'hall eo an Ain (distaget), unan eus adstêrioù ar Ron war e lez dehoù, ha dezhi 195 km hed. Treuziñ a ra un departamant anvet heñvel, an Ain.
# Aimé Césaire

Aimé Césaire, ganet d'ar 26 a viz Even 1913 e Basse-Pointe (Martinik) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Ebrel 2008 e Fort-de-France (Martinik), a oa ur skrivagner, politikour, barzh, dramaour martinikat.
Krouer ha penn luskad lennegel ar morianegezh — gant Léopold Sédar Senghor ha Léon-Gontran Damas —, enep trevadenner daonet, boulc'hañ a ra ouzhpenn-se ur vuhez politikel evel kannad Martinik ha maer Fort-de-France e-pad 56 vloaz diouzh renk, etre 1945 ha 2001.

## Kargoù politikel

* 1945 - 2001 : maer Fort-de-France
* 1945 - 1993 : kannad Martinik
* 1983 - 1986 : prezidant Kuzul rannvro Martinik
* 1945 - 1949 ha 1955 - 1970 : kuzulier meur Fort-de-France

## Oberennoù
### Barzhoniezh

* 1939 Cahier d'un retour au pays natal, Kelaouenn Volontés Niverenn 20, 1939, Molina, La Habana, troidigezh spagnolek gant Lydia Cabrera, skrid digeriñ gant Benjamin Péret ha skeudennoù gant Wifredo Lam, 1943, Pierre Bordas, Pariz et Brentano's, New York, embannadur divyezhek, 1947, Présence africaine, Pariz, 1956.
* 1946 Les Armes miraculeuses, 1946, Gallimard, Pariz, 1970
* 1947 Soleil cou coupé, 1947, Embannadurioù K., Pariz, 1948
* 1950 Corps perdu (engravadurioù gant Picasso), Embannadurioù Fragrance, Pariz, 1950
* 1960 Ferrements, Seuil, Pariz, 1960, 1991
* 1961 Cadastre, Seuil, Pariz, 1961
* 1976 Œuvres complètes (tri levr), Desormeaux, Fort-de-France, 1976
* 1982 Moi, laminaire, Seuil, Pariz, 1982
* 1994 La Poésie, Seuil, Pariz, 1994 (el levrenn e adkaver holl varzhonegoù an oberour, lakaet e oa bet e program an agregadur lihziri modern etre 2009 ha 2011, evit an tem lennegel keñveriet Permanence de la poésie épique au XXème siècle).
* 2010 Sept poèmes reniés heuliet gant La Voix de la Martinique, Embannadurioù Bibliophilique (David Alliot éditeur), Pariz, 2010
# Aimée

Aimée zo un anv-badez gallek roet d'ar merc'hed, savet diwar an anv gourel Aimé.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger latin amatus (karet), ret kompren amatus Dei, karet gant Doue, da dostaat ouzh anvioù evel Amédée, Désiré ha Desideratus, Deodat, ha Théophile. Dre ar ster eo kar d'an anv David.

## Yezhoù all

* Aimee, e saozneg, doare saoznek an anv gallek
* Amy, un anv saoznek, deuet diwar Aimée.

## Tud
### Aostralia

* Aimée Rene Horne; kanerez hag aktourez

### Belgia

* Aimée Bologne-Lemaire, stourmerez enepnazi, difennerez ar waloneg

### Bro-C'hall

* Aimée du Buc de Rivéry
* Aimée Antoinette Camus, louzawourez

### Bro-Saoz

* Aimee Osbourne, kanerez

### Estonia

* Aimée Beekman, skrivagnerez

### Kembre

* Aimee Duffy, kanerez saoznek, ha kembraegerez
* Aimee-Ffion Edwards, aktourez, saoznek ha kembraek

### Kuba

* Aimeé Campos, gitarourez ha kanerez el laz Morena Son, eus Santiago de Cuba;
* Aymée Nuviola, ganet e La Habana, pianoourez, kanerez, aktourez, aet da chom da Viami.

### Izelvroioù

* Aimée Orange-Nassau, van Vollenhoven-Söhngen (ganet e 1977), anv ofisiel Aimee Songhen abaoe dimezet

### Kanada

* Aimee Chan, Miss Hong-Kong 2006

### Stadoù-Unanet

* Aimee Bender, romantourez
* Aimee Echo, kanerez
* Aimee Garcia (ganet e 1978), aktourez
* Aimee Mann (ganet e 1960), kanerez ha gitarourez
* Aimee Mullins, atletourez hag aktourez, troc'het he divesker outi
* Aimee Nezhukumatathil (ganet e 1974), barzhez
* Aimee Phan, skrivagnerez
* Aimee Semple McPherson, avielourez
* Aimee Sweet (ganet e 1977), aktourez
* Aimee Teegarden (ganet e 1989), aktourez
* Aimee Garcia
* Aimee Mullins e 2008
* Aimee Teegarden
* Aimee Mann

### Anv-tiegezh

* Françoise Sorya Dreyfus, anavezet evel Anouk Aimée (ganet e 1932), aktourez c'hall
* Janique Aimée, maouez en un heuliad filmoù-skinwel gallek er bloavezhioù 1960.

## Lennegezh

* Aimée & Jaguar, romant istorel alamanek, gant Erica Fischer, e 1997. Ur film zo bet savet diwar al levr.

## Film

* Aimée und Jaguar, ur film alamanek

## Skinwel

* Aimee Montes de Oca (pe Aimeé pe Aimée, n'eo ket gwall sklaer), e-barzh an telenovela Corazón salvaje (2009), c'hoariet gant Aracely Arámbula.

## Pennadoù kar

* Aime
* Amado
* Amato
# Aimé

Aimé zo un anv-badez gallek roet d'ar baotred, hag Aimée eo ar stumm gwregel anezhañ.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger latin amatus (karet), ret kompren amatus Dei, karet gant Doue, da dostaat ouzh anvioù evel Amédée, Désiré ha Desideratus, Deodat, ha Théophile. Dre ar ster eo kar d'an anv David.

## Yezhoù all

* Aimee, e saozneg, doare saoznek an anv gallek
* Amy, un anv saoznek, deuet diwar Aimée.
* Amado, e portugaleg ha spagnoleg
* Amato, en italianeg

## Tud
### Sent

Daou sant zo anavezet
* Aimé de Remiremont
* Aimé de Sion

### Arc'hantina

* Aimé Paine, kanerez (un anv mapuche eo Aimé).

### Belgia

* Bernard Aimé Léonard du Bus de Gisignies, evnoniour

### Breizh

* Aimé Le Breton, lesanvet "Breton bihan", beleg hag emsaver, bet person Gwanac'h, bet bac'het war zigarez ma vije bet en FLB er bloavezhioù 1970.
* Aimé Picquet du Boisguy, jeneral chouan, ganet e Felger, a stourmas ouzh ar Republik c'hall e Breizh-Uhel.

### Bro-C'hall

* Aimé Barelli, penn-laz-seniñ ;
* Aimé Auguste Cotton, fizikour
* Aimé Césaire, barzh martinikat
* Aimé Jacquet, melldroader ha gourdoner
* Aimé Millet, kizeller

## Pennadoù kar

* Aimée
* Aime
* Amado
* Amato
# Aimoleg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo an aimoleg (aimol) komzet gant tro-dro da 1.862 den (1981) en Assam ha Manipour en India.
Ur rannyezh ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Aimée du Buc de Rivéry

Aimée du Buc de Rivéry (ganet d'an 19 a viz Kerzu 1776, marvet e 1817) a oa ur bennhêrez c'hall, keniterv da Joséphine de Beauharnais, impalaerez ar C'hallaoued.
Da 31 vloaz ez eas da goll war vor. Hervez ur vojenn e vije bet prizoniet gant morlaeron Barbaria, gwerzhet da vout serc'h en un harem, ha hi e vije Naksh-i-Dil Haseki, ar Valide Sultan eus an impalaeriezh otoman, goude ma n'eus tamm prouenn ebet a gement-se.

## He buhez

Ganet e oa e Martinik, ha merc'h e oa da berc'henned pinvidik. Kaset e oa bet d'ur gouent da Vro-C'hall da vout skoliet, hag o tistreiñ d'ar gêr e oa e Gouhere pe Eost 1788 pa 'z eas al lestr da goll hep lezel roud ebet.
# Ain

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ain a c'hall bezañ meur a dra :

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Ain (departamant), un departamant gall
* Ain (stêr), ur stêr e reter Bro-C'hall

### Broioù all

* Aín, ur gumun e Kumuniezh València, e Spagn.
* Al Ain en Abu Dhabi, unan eus an Emirelezhioù Arab Unanet.
* Aïn Defla, pe Aïn Témouchent (hervez ar skritur gallek), en Aljeria.

## Tud

    Un anv-badez estonek eo Ain
* Ain Kaalep, skrivagner estonek
* Ain Mere, ofiser
* Ain Sillak pe Alfred Schmidt, sportour
# Bioko

Bioko (gwechall Enez Fernão do Pó) zo un enezenn eus Ginea ar C'heheder, e Pleg-mor Ginea. Enni emañ Malabo, kêr-benn ar vro.

## Douaroniezh

2 017 km² eo he gorread ha 130 000 den zo o chom enni (2005), war-dro 60% anezhe eus ar bobl Bubi. Asambles gant enez Annobón ec'h a d'ober unan eus div rannvro Ginea ar C'heheder. Rannet eo e daou broviñs : Bioko-Norte ha Bioko-Sur.

## Istor

Fernão do Pó a voe an european kentañ o weladenniñ an enezenn e 1472 pa anvas anezhi Formosa Flora pe ilha Formosa. E 1494 e voe advadezet Fernando Pó. Er XVII$^{vet}$ kantved e voe savet enni lec'hiennoù evit ar c'henwerzh sklaved gant Izelvroiz ha Portugaliz. E 1778 e voe roet Bioko, asambles gant Annobón hag an tiriad war ar c'hevandir, gant Portugal da Vro-Spagn.
# Bioko-Norte

Bioko-Norte zo ur proviñs eus Ginea ar C'heheder, er Meurvor Atlantel. Ennañ emañ Malabo, kêrbenn ar vro.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Ginea ar C'heheder :
| Rannvroioù | Mbini · Rannvro an inizi |
| Proviñsoù | Annobón · Bioko-Norte · Bioko-Sur · Centro-Sur · Kié-Ntem · Litoral · Wele-Nzas |
# Bioko-Sur

Bioko-Sur zo ur proviñs eus Ginea ar C'heheder, er Meurvor Atlantel.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Ginea ar C'heheder :
| Rannvroioù | Mbini · Rannvro an inizi |
| Proviñsoù | Annobón · Bioko-Norte · Bioko-Sur · Centro-Sur · Kié-Ntem · Litoral · Wele-Nzas |
# Biokimiezh

Studi respontoù kimiek ar vevien hag ar molekul biologel dre vras eo ar viokimiezh pe ar vevgimiezh.

# Pennad kar

* Trenkenn dezoksiribonukleek
# Biombo

Biombo zo ur rannvro eus Ginea-Bissau.
g • ka • ke Rannvroioù Ginea-Bissau :
| Rannvroioù | Bafatá · Biombo · Bissau · Bolama · Cacheu · Gabú · Oio · Quinara · Tombali |
# Bioglio

Bioglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Bionaz

Bionaz zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Bione

Bione zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Biosferenn

Ar viosferenn a zo darn diabarzh ur blanedenn lec'h ma c'heller kavout buhez hag a c'hell ar vuhez kemm pe treuzfurmiñ. N'anavezer nemet ur blanedenn gant ur viosferenn, a Douar, hag en eo posupl ez eus kalz muioc'h anezho e koskoriad an Heol pe hini steredennoù arall.
# Baglan

Baglan zo anv ur manac'h ha sant brezhon a voe desket, evel kalz a sent eus e amzer, e manati Llanilltud , e kreisteiz Kembre, war-dro ar VIvet kantved.
Lavaret e vez, hep prouenn a gement-se, e oa mab da Ithel Hael, ur priñs brezhon eus an tolead, hag e kuitaas e vanati da vont betek traonienn Nedd. Eno e savas iliz Baglan tra m'edo o vevañ en ul loch e-kichenik.

## Mojenn

Hervez ar vojenn e oa bet gwelet (gant Cadoc pe Iltud) o tougen tan en e sae manac'h hep deviñ anezhi. Illtud neuze a roas dezhañ ur vazh-eskob hag a lavaras dezhañ mont da sevel un iliz da lec'h ma kavje ur wezenn ha teir frouezhenn enni.
Kavout a eure ur wezenn ma oa gouzer d'ar moc'h, un hed d'ar gwenan, hag un neizh d'ar brini. Koulskoude e kavas gwell ul lec'h plaenoc'h, a zo pe e-lec'h m'emañ iliz Santez Katell hiziv, pe tostoc'h c'hoazh d'ar bae. Pezh a save bemdez a veze pe diskaret bep noz, pe nijet kuit, pe kaset e-harz ar wezenn. Ken skuizh e oa aet a-benn ar fin ma savas e iliz tost d'ar wezenn. Marteze e voe savet un iliz nevez all eno er Grennamzer, evel a c'hoarvezas alies, en enor da Sant Baglan, ha honnezh marteze eo an hini a voe devet e 1954, ha ne chom nemet rivinoù anezhi. A-hervez e voe miret ar vazh-eskob betek ar XVIIvet kantved.

## Baglan all

Ur Baglan all zo anavezet: er VIIvet kantved e voe savet Llanfaglan nepell diouzh Caernarfon, en hanternoz ar vro, e Gwynedd, gant ur sant all, Baglan ap Dingad,

## Pennadoù kar

* Lec'hioù anvet diwar anv ar sant: Baglan, Llanfaglan
* Arabat kemmeskañ gant an anv Baghlan, anv ur gêr en Afganistan.

## Orin ar pennad

Troet diwar bennad ar wikipedia saoznek.

## Notennoù

* ↑ T D Breverton(2000), The Book of Welsh Saints, Glyndwr publishing, pp 67-68, ISBN 1-903529-01-8.
# Bagenaod

Bagenaod :
| Anv gallek | Baguenaud |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Bae Poulgwenn (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 13′ 59″ N, 2° 20′ 57″ K |
| Gorread | 0,002 km² |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Naoned |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Kumunioù | Pornizhan |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Reier Bagenaod zo un enezenn 2,5 km er-maez da aod Pornizhan, e Bro-Naoned hag el Liger-Atlantel. En em gavout a ra ar sabrenn-se dindan ar mor pa vez reverzhi vras.
Stag e oa ouzh ar Poulgwenn gwezhall.

## Pennadoù kar

* Enez ar Maen Toull
* Enez Wenn
* Tour-tan ar C'halvez Meur

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Reier Bagenaod" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Bages (komark)

Bages (el Bages e katalaneg) zo ur c'homark e proviñs Barcelona, e-kreiz Katalonia. Manresa eo ar pennlec'h.

## Kumunioù

35 kumun zo ennañ:
* Aguilar de Segarra
* Artés,
* Avinyó,
* Balsareny,
* Calders,
* Callús,
* Cardona,
* Castellbell i el Vilar,
* Castellfollit del Boix,
* Castellgalí,
* Castellnou de Bages,
* l'Estany,
* Fonollosa,
* Gaià,
* Manresa,
* Marganell (pe Santa Cecília de Montserrat),
* Mura,
* Navarcles,
* Navars,
* Rajadell,
* Rocafort ha Pont de Vilomara,
* Sallent,
* Santa Maria d'Oló,
* Sant Feliu Sasserra,
* Sant Fruitós de Bages,
* Sant Joan de Vilatorrada,
* Sant Mateu de Bages,
* Santpedor,
* Sant Salvador de Guardiola,
* Sant Vicenç de Castellet,
* Súria,
* Talamanca.
# Bagheria

Bagheria zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Bagirmieg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar bagirmieg (ɓarma) komzet gant tro-dro da 44.761 den e Chari Baguirmi e Tchad.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz

## Liammoù diavaez

* Ethnologue