# Porzh-Loeiz

Porzh-Loeiz :
| Ar wikadell. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Port-Louis |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | an Oriant |
| Kanton | Henbont |
| Kod kumun | 56181 |
| Kod post | 56290 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Martin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | An Oriant tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro an Oriant |
| Lec'hienn Web | http://www.ville-portlouis.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 672 ann. (2020) |
| Stankter | 2 497 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 42′ 26″ Norzh 3° 21′ 07″ Kornôg / 47.7072222222, -3.35194444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 5 m bihanañ 0 m — brasañ 14 m |
| Gorread | 1,07 km² |
| Porzh-Loeiz ||
| kemmañ |
Porzh-Loeiz a zo ur gumun eus Breizh e departamant ar Mor-Bihan. Pennlec'h kanton Porzh-Loeiz e oa betek 2015.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Locpezran, 1423; Loperan, 1466; Loperran, 1636

## Ardamezioù

"en glazur, e eor en arc'hant, heuliet ouzh kab gant teir flourdilizenn en aour treustellet"

## Istor
### Henamzer

* Un hent roman a gase eus Vorgium (Karaez bremañ) da v-Blabia (Porzh-Loeiz bremañ).

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Porzh-Loeiz e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Porzh-Loeiz da benn ur c'hanton, hini Porzh-Loeiz (peder c'humun a oa ennañ: Groe, Pleheneg, Porzh-Loeiz ha Rianteg); e Bann Henbont e oa. Gant Bonreizh Bloaz III (22 a viz Eost 1795) e voe lamet ar bannoù ha bodet e veze kuzulioù-kanton, ne chome tamm emrenerezh ebet gant kumunioù ar c'hanton. Brasaet e voe Kanton Porzh-Loeiz e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet en Arondisamant an Oriant krouet e 1800.
* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant an eizh beleg katolik eus Porzh-Loeiz.

### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ
* 133 gwaz a Borzh-Loeiz da nebeutañ a varvas abalamour d'ar brezel, d.l.e. 3,30 % eus he foblañs e 1911; pevar milour a varvas e-pad Emgann Diksmuide e 1914.
* 43 milour a varvas e 1915.
* 14 bag-pesketa eus Porzh-Loeiz, dundeeed dreist-holl, a voe kaset d'ar strad gant al listri-spluj alaman.
Eil Brezel-bed
* D'an 30 a viz Kerzu 1942 e kouezhas un nijerez B-17, eus aerlu SUA (United States Army Air Forces) er mor, nepell eus Porzh-Loeiz; lazhet e voe nav nijour eus he laz, an dekvet hini a voe serret gant an Alamaned.
* E Sankenn an Oriant edo ar gumun; dieubet e voe Porzh-Loeiz d'an 10 a viz Mae 1945 goude emzaskoridigezh an Alamaned.
* D'an 23 a viz Mae 1945 e voe kavet korfoù marv 69 ezel eus ar Rezistañs bet boureviet ha fuzuilhet gant al lu alaman; c'hwec'h anezhe, gant ur vaouez marteze en o mesk, a chomas dianv$^,$; kavet e voe relegoù unan arall, ur vaouez, diwezhatoc'h.
* Mervel a reas 34 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel, unan anezhe, ur vaouez, e kamp-bac'h Auschwitz (Polonia) e 1943 dre m'he doa kemeret perzh er Rezistañs, hag un archer en Hamburg en Alamagn d'an 8 a viz Mae 1945, evit an hevelep abeg.
Trevadennoù
* Ur milour a varvas e Maroko e 1917 hag unan arall e Brezel Indez-Sina e 1949.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Savadurioù relijiel katolik

* Chapel Sant-Pêr.
* Iliz Intron-Varia-Gorroidigezh
* Chapel Sant Pêr, 1859.
* Iliz Intron-Varia-Gorroidigezh, XVII$^{vet}$ kantved, adsavet e 1918-1921 goude bout bet distrujet gant an tan d'ar 1añ a viz Mae 1918.

### Gwikadell Porzh-Loeiz
## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* An ti-kêr.

## Tud brudet

* Julien-Marie Crozet, ofiser a vor er morlu gall, bet ganet e Porzh-Loeiz e 1728.
* Pierre-Jean Ronarc'h (1892 - 1960), amiral er morlu gall, a zo douaret e Porzh-Loeiz.

### Ardamezeg ar familhoù

| Aubert ur c'habiten- lestr e 1727, komandant e Porzh-Loeiz | "en aour e dri penn gadgi en sabel". |
| Barrère, ul letanant ar Roue e 1717 | "En glazur e c'hadgi en argant gwakoliek en aour, en e goazez war ur savenn geotet, savet e bav dehoù hag o sellout ouzh ur steredenn en argant ouzh kab dehoù; e gab gwezboellet etre aour ha gul a deir rezenn" |

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ti-kêr Porzh-Loeiz

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Henri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, h.d., (e galleg), pajenn 16
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 299
* ↑ Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 36
* ↑ Jean-Louis Debauve, La Justice révolutionnaire dans le Morbihan, e ti an aozer, Pariz, 1965, pajenn 187
* ↑ Cassini - EHESS - Porzh-Loeiz - Fichenn ar gumun
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 299
* ↑ André Maurey, Philippe Lapresle, Anne-Marie Pernel ha Claire Duval, Caudan-Lanester en Révolution (1789-1795), 1991, pajenn 74
* ↑ L'Histoire du Pays du Port-Louis
* ↑ Le Télégramme, d'an 12 a viz Kerzu 2015
* ↑ L'Histoire du Pays du Port-Louis
* ↑ Pertes USAAF
* ↑ Roger Leroux, Le Morbihan en guerre 1939-1945, Imprimerie de la Manutention, Mayenne, 1991, pajenn 620
* ↑ René Le Guénic, Morbihan - Mémorial de la Résistance, 1998, pajennoù 315-316
* ↑ Info Bretagne.com
* ↑ memorialgenweb – Fichenn hiniennel
* ↑ memorialgenweb – Fichenn hiniennel
* ↑ memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ Histoire de Port-Louis