OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll ar Pennoù Stad e 770

Pennoù Stad ar bloaz 769 - Darvoudoù ar bloaz 770 - Pennoù Stad ar bloaz 771 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Makuria ?
* Nekor - Sa'id I ibn Idris, Roue Nekor (760-803)

## Amerika

* Copán - Yax-Pasaj Chan Yoaat, (763-goude.810)
* Tikal - Yax Nuun Ayiin II, (768-790)

## Azia

* Sina (Tiernelezh Tang) - Daizong, Impalaer Sina (762-779)
* Japan (Marevezh Nara) -
** Shōtoku, (764-770)
** Kōnin, Impalaer Japan (770-781)
* Silla - Hyegong, Roue Silla (765-780)
* Balhae - Da Qinmao/Dae Heung-mu (737-793)
* Pallava - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* Impalaeriezh Palla -
** Gopala (750-770)
** Dharmapala (770-781)
* Tibet - Impalaer Tibet
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)
** Mu-ne btsan-po, (762-786)
** Mu-tig btsan-po, (764-817)

## Europa

* Rouantelezh Asturia - Roue Asturia
** Aurelio, (768-774)
* Bulgars - Telerig, Roue Bulgaria (768-777)
* Impalaeriezh Bizañs - Konstantinos V Copronymus, Impalaer Bizañs (743-775)
* Cordoba - Abd-ar-rahman I Kalif Cordoba(756-788)
* Dál Riata - Áed Find, Roue Dál Riata (739-778)
* East Anglia - Aethelred, Roue East-Anglia (c.758-779)
* Essex - Roue Essex Sigeric (758-798)
* Franked Karl-Veur, Roue ar Franked (768-814)
* Gwynedd - Caradog ap Meirion Roue Gwynedd (c.754-c.798)
* Iwerzhon - Donnchadh, Pennroue Iwerzhon (766-792)
** Connacht - Roue Connacht Donn Cothaid, (768-773)
** Hy-Many - Dunchadh Ua Daimhine, Roue Hy-Many (767-780)
** Laighin - Cellach mac Dunchad, Roue Laighin (760-776)
** Mide - Donnchad Midi mac Domnaill, Roue Mide (766-797)
** Ulaid - Fiachna, Roue Ulaid (749-785)
* Lombarded - Desiderius, Roue al Lombarded (756-774)
* Kent - Egbert II, Roue Kent (764-c.784)
* Klarjeti - Adarnase, Duk eus Klarjeti (742-779)
* Mercia - Offa, Roue Mercia (757-796)
* Northumbria - Roue Nothumbria Ealchred, (765-774)
* Pikted - Ciniod mac Uuredech, Roue ar Bikted (763-775)
* Serbia - Ratimir, Roue Serbia (700-730)
* Strathclyde - Eugein II Alt Clut, roue Strathclyde (760-c.780)
* Venezia - Maurizio Galbaio, Doj Venezia (764-787)
* Wessex - Cynewulf, Roue Wessex (757-786)
** Rouantelezh Sussex - Ealdwulf Roue Sussex (c.772-c.791)

## Reter-kreiz

* Caliphat - al-Mansur, Kalif Damascus (754-775)
# Roll ar Pennoù Stad e 749

Pennoù stad e 748 - Bloavezh 749 - Pennoù stad e 750 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Makuria - ?
* Nekor
** Salih I ibn Mansur, (710-749)
** al-Mu'tasim ibn Salih, (749-?)

## Amerika

* Copán
** K'ac Joplaj Chan K'awiil, (738-749)
** K'ac Yipyaj Chna K'awiil, (749-763)
* Tikal - Yik'in Chan Kawil, (734-766)

## Azia

* Sina (Tiernelezh Tang Dynasty) - Suzong, Impalaer Sina(756-762)
* Japan (Marevezh Nar)
* Shōmu, Impalaerezh Japan (724-749)
* Kōken, Impalaerezh Japan (749-758)
* Korea - Balhae ha Silla
** Silla - Gyeongdeok, Roue Silla (742-765)
** Balhae - Da Qinmao/Dae Heung-mu, (737-793)
* Pallava - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* Tibet -Khri-srong lDe-btsan, Impalaer Tibet (730-785)
* Impalaeriezh Pala - Gopala (750-770)

## Europa

* Rouantelezh Asturia - Alfonso I, Roue Asturia (739-757)
* Bulgars - Sevar, Roue Bulgaria (738-753)
* Impalaeriezh Bizantion - Constantinos V Copronymus, Impalaer Roman (743-775)
* East Anglia - Roue East-Anglia
** Aelfwald, (c.713-749)
** Hun, (749-?)
** Beorna, (749-c.758)
** Alberht, (749-?)
* Essex Svvithred - Roue Essex
* Franked
** Childeric III, Roue ar Franked (742-751)
** Pippin III, Maer an ti-meur (747-751)
*** Aquitaine - Waifer, Dug Akitania (748-767)
* Gwynedd - Rhodri Molwynog ap Idwal Roue Gwynedd (748-767)
* Iwerzhon - Domhnall, Pennroue Iwerzhon (739-758)
** Connacht - Fergus mac Cellach, Roue Connacht (742-756)
** Hy-Many - Roue Hy-Many
*** Ailello h-ui Daimine, (745-749)
*** Inreachtach mac Dluthach, (749-750)
** Laighin - Muiredach mac Murchad, Roue Laighin (738-760)
** Ulaid - roue Ulaid
*** Cathasach, (733-749)
*** Fiachna, (749-785)
* Lombarded - Roue al Lombarded
** Ratchis, (744-749)
** Aistulf, (749-756)
* Kent - Roue Kent
** Æthelbert II, (725-762)
** Eardwulf, (c.747-c.765)
* Klarjeti - Adarnase, Dug eus Klarjeti (742-779)
* Mercia - Offa, Roue Mercia (716-757)
* Northumbria - Roue Nothumbria Eadberht, (737-758)
* Pikted - Onuist mac Urguist, Roue ar Bikted (729-761)
* Saksoned - Widukind Roue ar Saksoned (743-807)
* Strathclyde - Teudebur, roue Strathclyde (722-752)
* Venezia - Teodato Ipato, DDj Venezia (742-755)
* Wessex - Cuthred, Roue Wessex (740-756)
** Rouantelezh Sussex - Roue Sussex
*** Aethelbert (725-750)

## Reter-kreiz

* Armenia - Achod Bagratuni Priñs Armenia (746-750)
* Caliphat - al-Walid II, Kalif Damascus (744-750)
# Roll ar Pennoù Stad e 763

Pennoù Stad ar bloaz 762 - Darvoudoù ar bloaz 763 - Pennoù Stad ar bloaz 764 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Makuria - ?
* Nekor - Sa'id I ibn Idris, Roue Nekor (760-803)

## Amerika

* Copán -
** K'ac Yipyaj Chna K'awiil, (749-763)
** Yax-Pasaj Chan Yoaat, (763-aft.810)
* Tikal - Yik'in Chan Kawil, (734-766)

## Azia

* Bohai/Balhae - Da Qinmao/Dae Heung-mu, Roue Bohai/Balhae (737-793)
* Sina (Tiernelezh Tang) - Daizong, Impalaer Sina (762-779)
* Japan (Marevezh Nara) - Junnin, Impalaer Japan (758-764)
* Impalaeriezh Pala - Gopala (750-770)
* Pallava - Parameswaran II, Roue Pallava, (710-775)
* Pratihara - ?
* Silla - Gyeongdeok, Roue Silla (742-765)
* Tibet - Emperor of Tibet
** Khri-srong lDe-btsan, (730-785)
** Mu-ne btsan-po, (762-786)

## Europa

* Rouantelezh Asturia - Fruela I, Roue Asturia (757-768)
* Bulgars - Telets, Roue Bulgaria , (762-765)
* Impaeleriezh Bizañs - Konstantinos V Copronymus, Impalaer roman (743-775)
* Córdoba - Abd-ar-rahman I, Emir Córdoba (756-788)
* Dál Riata - Áed Find, Roue Dál Riata (kent 768–778)
* East Anglia - Aethelred, Roue East-Anglia (c.758-779)
* Essex - Sigeric Roue Essex, (758]]-798)
* Franked
** Pippin III, Roue ar Franked (751-768)
*** Aquitaine - Hunald, Dug Akitania (748-767)
* Gwynedd - Caradog ap Meirion Roue Gwynedd (c.754-c.798)
* Iwerzhon - Niall Frosach, Pennroue Iwerzhon (759-765)
** Connacht - Ailill Medraige mac Indrechtaig mac Dúnchado Muirisci, Roue Connacht (756-764)
** Hy-Many - Aedh Ailghin, Roue Hy-Many, (750-767)
** Laighin - Cellach mac Dunchad Roue Laighin (760-776)
** Ulaid - Fiachna, Roue Ulaid (749-785)
* Lombarded - Desiderius, Roue al Lombarded (756-774)
* Kent - Roue Kent
*** Eardwulf, (c.747-c.765)
*** Sigered, (759-c.764)
*** Eanmund, (c.762-764)
* Klarjeti - Adarnase, Dug eus Klarjeti (742-779)
* Mercia - Ethelbald, Roue Mercia (757-796)
* Northumbria - Roue Nothumbria Aethelwald Moll(759-765)
* Pikted - Roue ar Bikted
** Brude mac Urquist, (761-763)
** Ciniod mac Uuredech ar bikted, (763-775)
* Strathclyde - Eugein II Alt Clut, roue Strathclyde (760-c.780)
* Venezia - Domenico Monegario, Doj Venezia (756-764)
* Wessex - Cynewulf, Roue Wessex (757-786)
** Rouantelezh Sussex - Roue Sussex, Osmund (c.758-c.772)

## Reter-kreiz

* Armenia - Sahak Bagratuni, Priñs Armenia(754-771)
* Caliphat - al-Mansur, Kalif Damascus (754-775)
[[Rummad:Rolloù ar Pennoù Stad dre vloaz|Roll ar Pennoù Stad e 763]
# Monteferrante

Monteferrante a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
# Montefino

Montefino zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Montefalcone nel Sannio

Montefalcone nel Sannio zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
# Montefiore

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Montefiore zo un anv-lec'h italianek, hag a zo bet kemeret evel anv-tiegezh gant Yuzevien saoz deuet eus Italia.

## Lec'hioù

Div gumun zo en anv-se en Italia
* Montefiore Conca, en Emilia-Romagna
* Montefiore dell'Aso, er Marche
Hag ivez:
* Montefiore Cemetery, bered yuzev e St. Albans, Queens, New York, SUA;

## Tud

* Moïse Montefiore (1784 - 1885), madoberour saoz
* Claude Montefiore (1858 - 1938), doueoniour saoz.
* Hugh Montefiore, (1920-2005), doueoniour saoz ;
* Alan Montefiore, skrivagner saoz
* Simon Sebag Montefiore (ganet en 1965), istorour saoz, skrivet gantañ diwar-benn Stalin ha Rusia

## Liammoù diavaez

* An anv en Italia
* Idem (e SUA)
# Montefano

Montefano zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Montefelcino

Montefelcino zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
# Montefiascone

Montefiascone zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.
# Montefiore Conca

Montefiore Conca zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
# Montefalcone di Val Fortore

Montefalcone di Val Fortore zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Ricciarda di Saluzzo

Ricciarda di Saluzzo (1410 – Ferrara, 1474) a oa markizez Ferrara en Italia er XV$^{vet}$ kantved.

## He buhez

Merc'h e oa da Tommaso III, markiz Saluzzo ha d'ur gontez c'hall, Marguerite de Pierrepont, merc'h da Ugo de Pierrepont, kont Roncy ha Braine.
E 1429 e oa 17 vloaz pa zimezas da Niccolò III d'Este, 47 vloaz dezhañ. E drede pried e oa-hi, goude Gigliola da Carrara ha Parisina Malatesta.
Daou vab o doe:
* Ercole (1431-1505), a voe dug Ferrara;
* Sigismondo (1433 – 1507).
Mervel a reas Niccolò e 1441. O mab Ercole an hini a dleje bezañ bet anvet da zug neuze. Dezhañ e voe roet ar varkizelezh, ha Leonello d'Este, ar mab bastard, an hini a voe lakaet da zug, hervez testamant o zad. Leonello a bellaas Ercole ha Sigismondo diouzh Ferrara, hag o c'hasas da lez Napoli, gant o mamm. Goude Leonello e renas e vreur Borso. Da varv Borso eo e teuas Ercole a-benn da gaout an dugelezh..

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20070312023830/http://www.storiaviva.it/arruolamento_compagnia_di_san_pietro/lionello_d_este_350.htm
* ↑ http://www.comune.fe.it/annodonna/introduzione.html
* ↑ http://rosastanton.blogspot.com/2008/01/come-rose-dinverno.html
# Ricengo

Ricengo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Richard B. Riddick

Richard B. Riddick, anvet boaz Riddick, a zo un dudenn ijinet kement hag un enep haroz eus ar frañchiz skiant-faltazi The Chronicles of Riddick taolennet e pevar film d'an heuliad filmoù Riddick (Pitch Black, The Chronicles of Riddick, tresadenn-bev The Chronicles of Riddick: Dark Fury, ha Riddick), ha daou c'hoari video (The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay ha The Chronicles of Riddick: Assault on Dark Athena). Taolennet eo bet an dudenn Riddick gant an aktour Vin Diesel nemetken evit an holl frañchiz.
Hervez ar pezh a vez roet da c'houzout er frañchiz, Riddick a zo ur preizher mailh o fiñval bliv ha didrouz. Un den kalet eo gant un anaoudegezh hir war penaos lazhañ tud pe anevaled dre nep doare. Bez eo ivez un dresitvever barrek, brudet evit bezañ diaes spontus da zerc'hel en un toull-bac'h. Lakaet e vez da gablus evit un toullad muntroù ha lakaet e vez war-wel evel un den dañjerus merubet. En desped da-se e-pad e istor e vez tu gwelet anezhañ o vont gant obererezhioù ar mat evit saveteiñ tud dre vras o vont a-enep e spered dreistbever.

## Donezonoù

Tud ar ouenn Furian a zo donezonet evit bezañ kadourien barrek. An tu a zo dezho da welet en noz ha da vezañ kizidik da tommder ar boudoù-bev, da fiñval bliv, buanoc'h evit n'eo tu gant un den all. Ar gudenn a-sav gant e donezon gwelet e-pad an noz pe en deñvalijenn a zo e vez rediet da zougen lunedoù evit chom hep bezañ dalet gant ar gouloù skiltr.

## Armoù

An armoù implijetañ gant Riddick a zo:
* Daou gontell hir bet savet gant menec'h, ar gontilli Ulaks a zo kontilli hir ha lemm gant un dornell a ra tro ar vrec'h.
* An daouarn, rak Riddick a zo ur preizher o lazhañ a dost.
* un tasad te
* Ur gontell Necromonger
* Ur c'hleze askorn savet gantañ e-unan adal un aneval lazhet.

## Filmoù

* Pitch Black (2000)
* The Chronicles of Riddick (2004)
* Riddick (2013)

## C'hoarioù video

* The Hunt for Riddick (2004)
* The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay
* The Chronicles of Riddick: Assault on Dark Athena
* Riddick: The Merc Files (2013)
# Richard

Richard zo un anv-badez alamanek, gallek ha saoznek.

## Yezhoù all

* Rhisiart e kembraeg
* Ricardus, e latin
* Ricardo, en italianeg ha spagnoleg
* Richarzh, en brezhoneg

## Tud

* Richard Burton, anv meur a zen
* Richard Middleton, anv meur a zen
* Richard Myddelton, anv meur a zen

### Alamagn

* Richard Strauss, sonaozour
* Richard von Weizsäcker, bet prezidant Republik Alamagn
* Richard Wagner, sonaozour
* Richard Wagner, romantour a orin rouman

### Bro-C'hall

* Richard Anconina, aktour
* Richard Anthony (1938-2015), kaner
* Richard Bohringer, aktour
* Richard Berry, aktour
* Richard Gasquet, c'hoarier tennis
* Richard Gotainer, kaner
* Richard Virenque, marc'hhouarner
* Richard Ferrand, politiker

### Bro-Saoz
#### Rouaned Bro-Saoz

Gwelit ar pennad Richarzh evit roll Duged Normandi ha priñsed all.
* Richarzh Iañ Bro-Saoz ha Richarzh IV dug Normandi, anavezet ivez evel Richarzh Kalon Leon, pe Richard the Lionheart e saozneg,
* Richarzh II (Bro-Saoz)
* Richarzh III (Bro-Saoz)

#### Tud all

* Richard Armitage, aktour
* Richard Attenborough, aktour
* Richard Francis Burton, beajour
* Richard Griffiths, aktour
* Richard Harris, aktour saoz hag iwerzhonat
* Richard Starkey, anavezetoc'h evel Ringo Starr, tabouliner gant al laz saoz The Beatles

### Kembre

* Richard Gwyn (e-tro 1537 - 1584), skolaer ha merzher
* Richard Burton, aktour
* Richard Llewellyn (1906-1983), skrivagner

### Kernev-Veur

* Richard Gendall (1924-2017), stourmer evit ar c’herneveureg

### Stadoù-Unanet

* Richard Jordan Gatling (1818-1903), kavadenner ar vindrailherez Gatling
* Richard Gere, aktour
* Richard Nixon, prezidant
* Richard Penniman, brudet evel Little Richard (1932-2020), kaner
* Richard Widmark, aktour

## Anv-tiegezh

* Serj Richard (g. e 1956), skrivagner brezhonek
* Zachary Richard, kaner stadunanat « cajun »

## Sevenadur

* Richard II, pezh-c'hoari istorel gant Shakespeare
* Richard III, pezh-c'hoari istorel gant Shakespeare
* Richard B. Riddick, enep haroz eus ar frañchiz skiant-faltazi The Chronicles of Riddick
# Richard Anthony

Richard Anthony, bet ganet lbrahim Richard Btesh d'an 13 a viz Genver 1938 e Kaero (Ejipt) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Ebrel 2015 e Pégomas (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall), a oa ur c'haner gall hag a dapas brud d'ar mare ma rae berzh an twist e Bro-C'hall.
Chomet e oa e anv liammet ouzh Et j'entends siffler le train (1962), ur ganaouenn azasaet diwar unan saoznek, 500 Miles an anv anezhi.

## Sinema

Perzh "Edward Comacho" a zalc'has er film Poison, sevenet gant Todd Haynes ha deuet e-maez e miz Genver 1991 da-geñver Sundance Film Festival.

## Enor

En miz Du 2011 en deus bet Richard Anthony ar vedalenn a Ofiser an Arzoù ha Lizhiri gall roet gant ar ministr Frédéric Mitterrand .

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Richard Barham Middleton

Richard Barham Middleton (1882–1911) a oa ur barzh ha skrivagner saoz. Hiriv eo e gontadennoù spont e oberennoù brudetañ, ha dreist holl The Ghost Ship.

## E vuhez

Ganet e oa e Staines, Middlesex, ha skoliet e Cranbrook School, Kent. Kloareg e voe en ur bank, ar Royal Exchange Assurance Corporation, e Londrez etre 1901 ha 1907. Ne blije ket e labour dezhañ hag ur vuhez all a rene da noz, ha damveneg zo anezhañ e levr Arthur Ransome, Bohemia in London.
Pa guitaas ti e dud e kemeras lojeiz e Blackfriars, ha lakaat e anv en ur c'hleub, an New Bohemians, ma tarempredas skrivagnerien evel Arthur Machen, Louis McQuilland (1880–1946) ha Christopher Wilson.
Dont a reas da vout isrener Vanity Fair dindan Edgar Jepson, ma tisklêrias d'e genseurt Frank Harris e venne bout barzh. Ur pennad goude e voe embannet barzhoneg Middleton, "The Bathing Boy", gant Harris:
A-hervez en em gavas Raymond Chandler gant Middleton, ma reas e soñj Chandler daleañ da vont da skrivagner a vicher. Skrivañ a reas Chandler : "Middleton struck me as having far more talent than I was ever likely to possess; and if he couldn't make a go of it, it wasn't very likely that I could." (Anat din e oa muioc'h donezonet Middleton eget ma c'halljen kaout biken; ha ma ne c'halle ket ober berzh e oa sklaer ne c'halljen ket ivez).

## Oberennoù

* Poems and Songs (1912)
* Poems and Songs Second Series (1912)
* The Day Before Yesterday (arnodskridoù, 1912)
* The Ghost Ship and Other Stories (1912)
* Monologues (1913)
* Queen Melanie and the Woodboy (romant, 1931)
* The Pantomime Man (danevelloù, 1933)
* Richard Middleton (barzhonegoù, 1937), Richards Press
* On Brighton Road (danevell)

## Liammoù diavaez

* Stephen Wayne Foster: A Poet's Death .

## Notennoù

* ↑ Darrell Schweitzer, Richard Middleton: Beauty, Sadness, and Terror. in: Schweitzer, Darrell, ed. Discovering Classic Horror Fiction I. Mercer Island, WA: Starmont, 1992.
* ↑ Frank Harris (1915) Contemporary Portraits, Mitchell Kennerley, New York.
* ↑ Raymond Chandler: Raymond Chandler Speaking, Dorothy Gardiner, Kathrine Sorley Walker (ed.), p. 24, Houghton Mifflin Company, 1962.
# Riccò del Golfo di Spezia

Riccò del Golfo di Spezia zo ur gumun eus Italia, e Proviñs La Spezia, e rannvro Liguria.
# Rich Kids of Tehran

Rich Kids Of Tehran ("Bugale binvidik Tehran"), skrivet #RichKidsofTehran pe #RKOT, zo ur gont Instagram hag a ziskouez tud yaouank pinvidik Tehran o klask keveziñ dre ledañ o arc'hant dre boltredoù gant yaouankizoù ar C'hornôg ; war Facebook ha Twitter e reont ivez. Brudet mat eo ar gont met gwelet fall-tre eo gant pennadurezhioùoù politikel ha relijiel Iran. Merc'hed ha mibien pinvidien ar vro n'int ket tomm ouzh ar pennoù relijiel strizhkredennerien anezho. Kavout a reont gwelloc'h diskouez ha ledañ o finvidigezh hag o doare da vevañ dieub diouzh an Islam (evañ, gwiskañ lijer, butuniñ...). Gwelet fall eo ivez an doare d'ober-se gant un toullad tud eus ar vro hag a vev er baourentez pe a vez gwasket gant ar Stad$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ New York Post
* ↑ BBC News
* ↑ Daily Mail
* ↑ The Times

## Liammoù diavaez

* Instagram
* Facebook
* Twitter
# Riccione

Riccione zo ur gumun en Italia, e proviñs Rimini hag e rannvro Emilia-Romagna.
# Romano d'Ezzelino

Romano d'Ezzelino zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Romant e gwerzennoù

Ar romant e gwerzennoù a oa unan eus doareoù al lennegezh er Grennamzer. Anaout a reer an oberennoù-mañ:

## En alamaneg

* Herzog Ernst,
* Lanzelet, Ulrich von Zatzikhoven
* Mai und Beaflor,
* Parzival, Wolfram von Eschenbach
* Willehalm von Orlens, Rudolf von Ems
* Wilhelm von Österreich, Johann von Würzburg

## E galleg

* Perceval, Chrétien de Troyes
* Roman de la Rose
# Romano Canavese

Romano Canavese (Roman e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Romano di Lombardia

Romano di Lombardia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Romans d'Isonzo

Romans d'Isonzo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia hag a oa e proviñs Gorizia betek 2018, pa voe diskaret ar broviñs.
# Romant

Ar romantoù a zo skridoù faltazi (pe faltaziennoù) e komz-plaen ha meur a ranndanevell enno. Savet e vez ar romantoù gant ar romantourien. Perzh ar c'homz-plaen a seblant bezañ an hini pouezusañ pa 'z eus oberennoù e komz-plaen berr a reer danevelloù (kevellennoù a zo ur ger rouesoc'h) eus outo. Romantoù berr int, met lod a skridvarnourien o deus klasket termeniñ reolennoù dibar a vije gant gennad an danevell. Ur gennad lennegezh gwall bleustret eo ar romant ken ez eus meur a seurt anezhañ. Isgennadoù pe gennadoù e-barzh ar gennad int (ar romant karantez, da skouer).
Bez e c'heller kavout romantoù ha n'int ket evel-se pa n'eus kalz a draoù ijinet en ur romant istorel pe pa vez lakaet e gwerzennoù (Eujen Onegin gant Aleksandr Pouchkin). Islinennet eo bet ivez gant ar skridvarnour rusian Mic'hail Bac'htin e vez implijet meur a live yezh en ur romant (live uhel, live poblel, teknikel, lezennel hag all).
Kavet e vez gennad ar romant er bed a-bezh ha pa n'en deus ket gwir romantoù en Europa a-raok an 12vet kantved, savet o deus bet ar Sinaiz hag ar Japaniz romantoù hir e kantvedoù kentañ ar maread kristen. Un afrikan, Lukius Apuleius Theseus, en deus savet un hir a veurzanevell e latin, "an Treuzfurmadurioù" (anvet "an Azen aour" ivez) war-dro 160, kuit d'e oberenn bezañ e gwerzennoù, a zo gwelet evel diaroger an hengoun kornogel.

## Orin ar ger

E Bro-C'hall e veze savet oberennoù romanice (e doare ar Romaned = e latin ) e kreiz ar grennamzer. Pelloc'h e teuas ar ger da venegiñ oberennoù e galleg, ar re-se romantoù peurvuiañ. (Geriadur Albert Dauzat). An t brezhonek a seblant bezañ roudenn ar "c" latin.

## Romant e brezhoneg

Evit mont pelloc'h, sellet ouzh romant brezhonek Ar romant savet e brezhoneg kentañ, Kastell Keryann Koadanskourr, a zo bet chomet diembann e-pad kant deg ha tri-ugent bloavezh pa oa bet skrivet war-dro 1830 gant Yves-Marie Laouenan. Kuzuliet e oa bet an oberour gant Yann-Frañsez ar Gonideg e-keñver ar yezh. Adembannet eo bet gant ar Kreizenn enklask ha studioù keltiek dindan renerezh hag aozerezh Yves Le Berre. Ar romant savet e brezhoneg hag embannet dindan stumm ul levr evit ar wech kentañ a zo bet Emgann Kergidu gant Lan Inizan (1872). P'en deus embannet ? romant eo Mikael Madeg (1950-) an oberour brezhoneger hag en deus produet ar muiañ evel saver romantoù hir. N'eus ket a skrivagnerien vrezhonek a vicher ha ne c'hell ket an oberourien sevel kalz oberennoù hir e-doug o buhez. An danevelloù, o vezañ m'eo ur gennad skrid berr a zo bet produet e-leizh, met chom a ra an darnvuiañ anezho embannet e kelaouennoù hep mont d'ober teskadoù dindan stumm ul levr.

## Isgenadoù ar romant

Bez' ez eus un nebeud seurtoù romant termenet evel-henn :
* romant emvuhezskridel
* romant istorel
* romant karantez
* romant-kazetenn
* romant lizheriek
* romant polis pe romant dre-wall-biv
* romant skiant-faltazi
* romant tresel
* romant troioù-kaer

## Sell ivez

* chabistr (pennad pe rann bennad ivez)
* danevell
* romant brezhonek
* romant hindek
* romant japanek
* romant persek
* romant sinaek
* skridvarnerezh
* steuñvenn (lennegezh)
# Romant brezhonek
## Istor ar romant brezhonek

Na pa voe savet romantoù modern en Europa ar C'hornaoueg e Kantved ar Sklêrijenn ne voe ket embannet romantoù brezhonek a-raok diwezh an XIX$^{vet}$ kantved. Evit gwir, pa n'halled ket kavout gwir diez-embann evit ar seurt lennegezh, ez eo dindan stumm ar romant-kazetenn e voe embannet meur a hini eus ar romantoù brezhonek kentañ. Adkavet ez eus bet gant studierien ha klaskerien meur a romant brezhonek a oa bet ankouaet er c'helaouennoù kozh.
Diaes e vez embann levrioù tev e brezhoneg pa n'eo ket bet yac'h an embannerezh brezhonek biskoazh. Met diaesoc'h c'hoazh eo sevel anezhe. Se zo kaoz moarvat eo troet ar skrivagnerien da sevel danevelloù, berroc'h hag aezetoc'h da lakaat embann, kentoc'h eget romantoù.

## XIXvet kanved

Emgann Kergidu Lan Inizan eo ar romant kentañ embannet e brezhoneg. Gant an ti-embann Lefournier e Brest e teuas er-maez : e 1877 al levrenn gentañ, e 1878 an eil levrenn.

## XXvet kantved

E 1901 e voe embannet Ar gêr villiget gant ar gelaouenn Kroaz ar Vretoned, ur romant savet gant Laouig ar Moal (Louis-Marie Le Moal, ), lezvreur da Erwan ar Moal. Ur romant heñvelanvet zo bet skrivet gant Yeun ar Gow e 1962. Gant Emgleo Breiz ez eus bet lakaet war-wel e oa bet embannet e-barzh Le Courrier du Finistère e 1908 ur romant karantez gant Hyacinthe Kerniliz, ur c'houer e Pont-n'Abad : Kalon rannet.

### Kentañ romant brezhonek chomet diembann ?

Hervez ur gavadenn graet e 2000 ez eus ur gwir romant brezhonek savet war-dro 1830 gant Yves-Marie Gabriel Laouenan, Kastell Ker Yann Koatanskourr e ditl, hag a oa chomet diembann betek-henn. Embannet e voe evit ar wech kentañ e 2004 gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek dindan renerezh Yves Le Berre. Ur romant politikel eo pa lenner ennañ soñjoù ur veteran diwar-benn an Dispac'h gall.

### Skrivagnerien Le Courrier du Finistère

* Hyacinthe Kerniliz, Kalon rannet, Le Courrier du Finistère, 1908, 16 rann.

### Skrivagnerien Gwalarn

* Hervelina Geraouell gant Abeozen

## Pennadoù kar

* Lennegezh vrezhonek
* Listenn ar romanterien vrezhonek hag o oberennoù
* Listenn ar romantoù skrivet e brezhoneg

## Notennoù

* ↑ Adembannet e 2001 gant Brud Nevez (ISBN 2-86775-199-3).