OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hent-houarn Rosko Montroulez

Ul linenn hent-houarn boutin he zreuz (1,435 metr) a oa etre Montroulez ha Rosko, niverennet 447000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF) adalek ar bloaz 1883 ; kloz eo abaoe 2018.

## Bloaziadoù

* 23 a viz Gouere 1879 : disklêriadur a laz foran
* 1879-1883 : labourioù gant ar Stad c'hall da staliaén al linenn.
* 10 a viz Mezheven 1883 : digoradur gant ar c'horvoer, an embregerezh Compagnie des chemins de fer de l'Ouest (CFFO).
* 3 a viz Mezheven 2018 : klozadur al linenn ouzh pep tremenerezh, gant an embregerezh Société nationale des chemins de fer français (SNCF).

## Tres

* PK = Poent Kilometrek adalek porzh-houarn Montroulez.
| Ehan | Kumun | PK |
| Montroulez | | 0,000 |
| • Taole (kloz) | | 9,026 |
| Taole-Henvig (kloz) | Taole | 10,962 |
| • Henvig-Karanteg (kloz) | Henvig | 13,145 |
| Plouenan (kloz) | | 17,212 |
| Kastell-Paol (kloz) | | 21,582 |
| Rosko (kloz) | | 28,203 |
Liammet e oa porzh-houarn Montroulez ouzh Karaez gant linenn strizh Rouedad_Breizh. E Kastell-Paol e oa tu da vont betek Brest dre ar rouedad Hentoù-houarn departamant Penn-Ar-Bed.

## Levrlennadur

* (fr) Nennig,Jean-Pierre. Le chemin de fer de Bretagne-Nord. Pornizhan : JPN Éditions, 2010 (ISBN 978-2-9519898-6-3).

## Notennoù

* ↑ Nennig, 2010, p. 235.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Sant-Maloù Roazhon

Ul linenn hent-houarn zo etre Roazhon ha Sant-Maloù, niverenney 441000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF).

## Bloaziadoù

Er bloavezhioù 1840, kumunioù Sant-Malo, [Sant-Servan]] ha Parame a c'houlennas ma vefent liammet ouzh rouedad hentoù-houarn an embregerezh Compagnie des chemins de fer de l'Ouest (CFFO) a oa da vezañ staliet. Asantet e voe d'o goulenn.
* 6 a viz Ebrel 1855 : kendeuzet e voe rouedadoù Breizh ha Normandi
* 11 a viz Mae 1855 : aotreet e voe al linenn Roazhon – Sant-Maloù.
* 27 a viz Mezheven 1864 : digoradur al linenn.
* 2005 : tredanet e voe al linenn ; d'an 11 a viz Kerzu ec'h erruas an TGV kentañ e Sant-Maloù.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek, an hed adalek porzh-houarn Pariz-Montparnasse (Adalek porzh-houarn Roazhon).
| Ehan | Kumun | PK |
| Roazhon | | 373,250 (0,000) |
| Pontchaillou (ti-gar ebet) | Roazhon | 377,295 (4,045) |
| Lanvezhon | | 386,065 (12,815) |
| Kavaneg | | 389,549 (16,299) |
| Sant-Jermen-an-Il (ti-gar ebet ken) | | 393,661 (20,411) |
| Sant-Marzh-an-Il (ti-gar ebet ken) | | 398,007 (24,757) |
| Mousterel-an-Il | | 401,892 (28,642) |
| Dingad (ti-gar ebet ken) | | 406,854 (33,604) |
| Komborn | | 415,179 (41,929) |
| Bonmaen (ti-gar ebet ken) | | 422,840 (49,590) |
| Dol | | 431,304 (58,054) |
| An Onneg (ti-gar ebet ken) | | 440,550 (67,300) |
| Gouenaer – Kankaven – Sant-Meleg | Sant-Meleg | 445,814 (72,564) |
| Sant-Maloù | | 454,102 (80,852) |

## Levrlennadur

* (fr) Blier, Gérard. Nouvelle géographie ferroviaire de la France. Paris : La Vie du rail, 1993.
* (fr) Foucqueron, Gilles. Saint-Malo: histoire et géographie contemporaine. Roazhon : Ouest-France, 2016 (ISBN 978-2-7373-6925-4)
* (fr) Lartilleux, Henri (1955). Géographie universelle des transports : Géographie des chemins de fer français, levrenn 1. Paris : Chaix-Desfossés, 1966.
* (fr) Rail Passion, kelaouenn, niv. 78, C'hwevrer 2004, p. 59.

## Liammoù diavaez=

* Site personnel sur la ligne Rennes - Saint-Malo

## Notennoù

* ↑ (fr) 'Bulletin des lois de la République française @ Gallica. Kavet : 06 Ebr 24.
* ↑ (fr) Duvergier, J. B. (1855). Lois, décrets, ordonnances, règlements et avis du Conseil d'État, levrenn 55. pp.154-158 p.154. Kavet : 05 Ebr 24..
* ↑ Foucqueron, 2016, p. 126.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Teurgn Sant-Nazer

Ul linenn hent-houarn zo etre Teurgn ha Sant-Nazer. Al linenn 515 000 eo hervez an termenadur RFF (Hentoù-houarn bro-Frañs).

## Porzhioù-houarn e Breizh

* Tarvieg.
* Pornizhan.
* Donez.
* Gwared.
# Hent-houarn Santez-Pezhenn Pornizh

Ul linenn hent-houarn boutin he zreuz (1,435 metr) zo etre Santez-Pezhenn ha Pornizh e Bro-Naoned, e departamant al Liger-Atlantel, e Breizh. Niverennet ep 536000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF).

## Bloaziadoù

* 11 a viz Gwengolo 1875 : digoradurr gant an embregerezh Compagnie des chemins de fer nantais (CFFN).
* 25 a viz Mae 1878 : meret eo gant ar Stad c'hall en abeg da ziouer a arc'hant
* [[1940] : kentañ klozadur al linenn ; addigoret e voe goude an Eil Brezel-bed.
* 1970 : adalek miz Gwengole e voe klozet al linenn er goañv.
* 1añ viz Here 2001 : addigoret e voe al linenn a-hed ar bloaz.
* 2010 :nevesaet e voe ar c'hemennerezh dre staliañ ar reizhiad BAPR.
* 2015 : goude echuet an nevesaat e voe kresket tizh an trenioù da 140 km/h.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek adalek porzh-houarn Santez-Pezhenn.
| Ehan | Kumun | PK |
| Santez-Pezhenn | | 0,000 |
| Sant-Eler-Kaleon | | 4,224 |
| Bourc'hnevez-Raez (ti-gar ebet ken) | Kernevez-Raez | 14,532 |
| Mousteroù-Raez (ti-gar ebet ken) | | 18,516 |
| Kerverner-Raez (ti-gar ebet ken) | | 21,975 |
| • Le Clion (kloz) | | 26,501 |
| Pornizh | | 29,719 |

## Notennoù

* ↑ (fr) 'Histoire de l'Ouest-État'. Kavet : 06 Ebr 24.
* 1 2 Nantes - Pornic et Saint-Gilles-Croix-de-Vie : les bénéfices d'une rénovation. In : 'Rail Passion niv. 223, Mae 2016 (pp. 46-50). Kavet : 06 Ebr 24.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Surzhur Porzh-Noaloù

Ul linenn hent-houarn strizh (1 metr he zreuz) a oa etre Surzhur ha Porzh-Noaloù (Arzhon-Rewiz) e Bro-Gwened, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.

### Bloaziadoù

* 27 a viz Gouere 1907 : disklêriadur a laz foran.
* 27 a viz Gouere 1910 : digoradur gant an embregerezh Compagnie de chemins de fer du Morbihan (CCFM).
* 1947 : klozadur al linenn.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek adalek porzh-houarn Surzhur.
| Ehan | Kumun | PK |
| Surzhur (kloz) | Surzhur | 0,000 |
| • Sant-Armael (kloz) | Surzhur | 6,xxx |
| • Sant-Koulmar (kloz) | Sarzhav | 7,xxx |
| • Susinioù (kloz) | Sarzhav | 10,xxx |
| • Sarzhav (kloz) | Sarzhav | 14,xxx |
| • Lokentaz (kloz) | Lokentaz | 19,xxx |
| • Le Net (kloz) | Lokentaz | 24,xxx |
| • Tumiac (kloz) | Arzhon-Rewiz | 26,xxx |
| • Arzhon-Rewiz (kloz) | Arzhon-Rewiz | 28,xxx |
| Porzh-Noaloù | Arzhon-Rewiz | 29,846 |

## Levrlennadur

* (fr) Rome, Yannic. Grandes et petites histoires des tramways et petits trains du Morbihan. Ar Faoued : Liv'Éditions, 2005 (ISBN 978-2-84497-070-1)

## Notennoù

* ↑ Rome, 2005, p. 130.
* ↑ Rome, 2005, p. 224.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn kozh Kemper Douarnenez

Ul linenn hent-houarn a oa etre Kemper ha Douarnenez. Ne oa ket ul linenn hent-houarn strizh 1 metr he zreuz evel ar braz eus linennoù aRouedad Breizh, met ne oa ket tredanaet. An niverenn 478 000 eo en anvadur Réseau ferré de France (RFF).

## Bloaziadoù

* 7 a viz Ebrel 1884 : digoradur al linenn.
* 29 a viz Genver 1894 : linenn hiraet betek Gwaien.
* 1972 : klozet d'ar veajourien.
* 1988 : klozet d'ar fred.
* 18 a viz Kerzu 1991 : klozadur.
* 1995 : prenet gant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed evit digeriñ un hent glas.

## Istor

E 1863 ec'h erruas an tren e Kemper. E 1878 e voe divizet astenn al linenn betek Douarnenez hag e 1882 e voe kroget gant al labourioù.
Er bloaz 1884 e voe digoret al linenn. An tren a rae 3 beaj bemdez, war-dro 1 eurvezh e pade ar veaj, gant un ehan e ti-gar Gwengad hag unan all e hini Ar Yeuc'h.
E 1972 e voe erlerc'hiet ul linenn kirri-boutin ouzh al linenn hent-houarn evit ar veajourien. Kendalc'het e oa bet gant trenioù-marc’hadourezh, gant danvezioù eus ar mor, ar greanterezh hag ar gounezerezh.
E-kerzh ar bloavezhioù 1970 e oa digresket a-galz an niver a zanvezioù kaset evel-se ; e 1988 neuze e reas an tren e veaj diwezhañ.
Goude klozadur al linenn gant an SNCF e voe prenet e 1995 gant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed evit ober un hent glas, eleze un hent evit an dud war droad pe war varc'houarn, berzet d'ar c'harbedoù-tan.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek, an hed adalek porzh-houarn Kemper.
| Ehan | Kemper | Gwengad | Ar Yeuc'h | Douarnenez-Treboull |
| PK | 0 | 11 | 16,2 | 23,5 |
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Pornizh Pembo

Ul linenn hent-houarn strizh (1 metr he zreuz) a oa etre Pornizh ha Pembo, e Bro-Naoned hag e departamant al Liger-Izelañ, e Breizh.
En embregerezh Compagnie des chemins de fer du Morbihan (CCFM) e oa bet fiziet al linenn gant an Departamant

## Istor

D'an 20 a viz Eost 1906 e voe digoret al linenn evit darbariñ kêrioù kouronkañ ar c'horn-bro a-hed 31,2 km ; ur skourr 1,6 km a oa e Plaen-Raez da gas da Bradvael.
Disrannet e oa al linenn-se diouzh ar peurrest eus rouedad ar CCFM, a c'helled tizhout dre borzh-houarn Sant-Nazer goude treuzet al Liger e porzh Mendin e Sant-Brewenn. Dre dreuziñ al Liger ivez e c'helled mont eus Donez da Bembo da gemer an tren.
Pa voe diorroet rouedad an hentoù evit an niver brasoc'h-brasañ a girri-tan e voe dilezet al linenn hent-houarn, a voe klozet e d'ar 15 a viz Mezheven 1938 goude 32 vloaz. Ur servij kirri-boutin a voe staliet en he lec'h.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek adalek porzh-houarn Pornizh.
* PK darnel ha diresis hervez fichenn-eurioù CCFM 1914.
| Ehan | Kumun | PK |
| Pornizh-Stad | | 0,000 |
| La Noëveillard (ti-gar ebet) | Pornizh | 2 |
| Lokmaria-Pornizh | | 5 |
| Plaen-Raez | | 10 |
| Gougeriadur da Bradvael |||
| • Quirouard | Pradvael | |
| • Pradvael | | 12 |
| La Doutrie | Pradvael | |
| Le Cormier | Pradvael | 14 |
| Tharon-Plage | Sant-Mikael-Keveger | 15 |
| Sant-Mikael-Keveger | | 17 |
| La Mallardière (ti-gar ebet) | Sant-Brewenn | |
| Les Rochelets (ti-gar ebet) | Sant-Brewenn | 21 |
| Saint-Brévin-l'Océan | Sant-Brewenn | 23 |
| Sant-Brewenn | Sant-Brewenn | 25 |
| Mendin | Sant-Brewenn | 28 |
| Korzed | | 37 |
| Pembo | | 40 |
* Div stlejerez bet implijet war al linenn
* Stlejerez 030-T-101
* Stlejerez 103

## Levrlennadur

* (fr) Nennig,Jean-Pierre. Un chemin de fer d'intérêt local en Loire-Inférieure. Pornizhan : JPN Éditions, 2003 (ISBN 978-2-9519898-0-1).
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-houarn Roazhon Redon

Ul linenn hent-houarn zo etre Redon ha Roazhon, niverennet 468000 en anvadur Réseau ferré de France (RFF).

## Bloaziadoù

* 7 a viz Ebrel 1855 : dre un dekred digant an impalaer Napoléon III e voe fiziet savidigezh ul linenn hent-houarn 1 forzh hepken etre Roazhon ha Redon d'an embregerezh Compagnie des chemins de fer de l'Ouest (CCFO).
* 21 a viz Gwengolo 1862 : digoradur al linenn.
* 1881 : un eil forzh a voe staliet etre Merzhereg ha Redon.
* 1913 : heñvel a voe graet en troc'had Roazhon-Bruz.
* 1914 : heñvel en troc'had Bruz-Mezeg.
* 1928 : heñvel en troc'had Mezeg-Merzhereg ; daou forzh a voe penn-da-benn d'al linenn neuze.
* 2014-15 : nevesaet e voe ar forzhioù a-hed 110 km etre Sant-Jakez-al-Lann hag Avezeg.
* 2018 : evit prientiñ digoradur an tremenerezh TGV Brezih – Broioù al Liger e voe kemmet kemennerezh al linenn, eus ar reizhiad BAPR d'ar reizhiad BAL, ar pezh en deus dilamet ur 7 munutenn bennak diouzh pad pep beaj penn-da-benn hag aotreet muioc'h a drenioù da dremen.

## Tres

* PK = Poent Kilometrek porzh-houarn kozh Pariz-Montparnasse (Adalek porzh-houarn Roazhon)
| Ehan | Kumun | PK |
| Roazhon | | 373,250 (0,000) |
| Sant-Jakez-al-Lann (ti-gar ebet ken) | | 378,709 (5,459 |
| • Ker Lann (ti-gar ebet) | Bruz | 382,008 (8,758) |
| Bruz (ti-gar ebet ken) | Bruz | 383,901 (10,651) |
| Lalieg (ti-gar ebet) | Gwizien | 390,697 (17,447) |
| Gwizien – Gwikomm (ti-gar ebet ken) | Gwizien | 394,915 (21,665) |
| Sant-Senour – Plegastell (ti-gar ebet) | Sant-Senour | 399,468 (26,218) |
| Plegastell (ti-gar ebet ken) | | 403,144 (29,894) |
| Gwipri-Mezeg | | 410,279 (37,029) |
| Fougeray-Landegon (ti-gar ebet ken) | Landegon | 421,595 (48,345) |
| Bellae (ti-gar ebet ken) | Gwenvenez-Penfaou | 425,865 (52,615) |
| Merzhereg (ti-gar ebet ken) | | 430,417 (57,167) |
| • Avezeg (ti-gar ebet) | | 436,947 (63,697) |
| Redon | | 444,450 (71,200) |

## Levrlennadur

* (fr) Nennig,Jean-Pierre. Le chemin de fer de Bretagne-Sud. Pornizhan : JPN Éditions, 2010 (ISBN 978-2-9519898-5-6).

## Notennoù

* ↑ 'Bulletin des lois n° 313, 07/04/1855. Kavet : 05 Ebr 24.
* ↑ Nenning, 2010, p. 59.
* 1 2 Nenning, 2010, p. 60.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent Sant-Jakez (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a dra zo anvet hent Sant Jakez:
* Hent Sant Jakez, an hent, pe gentoc'h an hentoù, a gase pirc'hirined ar Grennamzer da Santiago de Compostela;
* Hent Sant-Jakez, unan eus an anvioù roet d'ar roudenn arwenn a weler a-dreuz an oabl diouzh an noz, anezhe ar stered a ya d'ober pladenn hor galaksienn gwelet a-gostez.
* E meur a vro e oa displeget orin Hent Sant-Jakez er vitologiezh.

## Filmoù

Hent Sant Jakez a c'hallfe bezañ anv meur a film ma vijent troet e brezhoneg:
* La Voie Lactée gant Luis Buñuel (1968).
* Shvil Hahalav, film israelat savet gant Ali Nasser (1997).
* A via láctea, zo ur film brazilian savet gant Lina Chamie (2007).

## Ski

* Hent Sant Jakez (Via lattea) eo anv un dachenn skiañ, enni en tu-hont da 400 km gwenojennoù ski, en Alpoù, a ya d'he ober kreizenn c'hall Montgenèvre ha kreizennoù italian Sestrières, Sansicario, Sauze d'Oulx, Cesana, Claviere ha Grangesises.

## Gwelout ivez

* Sant-Jakez
# Igantzi

Igantzi (Yanci hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria. Igantzi zo unan eus ar Bortziriak.

## Maered

Listenn ar vaered :
| 2007- | Iñaki Goienetxe |
| 2003-2007 | Jesús María Begino Garro |
| 1999-2003 | |
| 1995-1999 | |
# Igea

Igea zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Iginio Tarchetti

Iginio Ugo Tarchetti (1839-1869) a oa ur barzh hag ur skrivagner italian.
Ganet e oa e San Salvatore Monferrato. Mont a reas da soudard , met klañv e voe, hag e 1865 ez eas da Vilano da chom. Stagañ a reas da skrivañ ha da gemer perzh er Scapigliatura, un emsav lennegel troet a-enep ar sevenadur a c'hiz kozh.
Tapet e voe gant an drougskevent ha mervel a eure da 29 bloaz.

## Oberennoù
### Romantoù

* Una nobile follia, romant
* Drammi di vita militare (1866)
* Paolina. Mistero del coperto del Figini (1867)
* Storia di una gamba (1869)
* Fosca (1869), diechu; peurechuet gant Salvatore Farina.

### Kontadennoù

* Racconti fantastici.
* Racconti umoristici.

## Liamm diavaez

* Wikimammenn italianek
# Ifín (lizherenn)

Ifín ᚘ a zo unan eus ar forfeda, ar yezhoù ouzhpenn eus al lizherenneg oghamek. Talvezout a rae io hervez an Auraicept na n-Éces, ha ía hervez an De dúilib feda hag In Lebor Ogaim,.
# Ig

An Ig zo ur stêr eus Breizh, 17,3 km hed dezhi, hag a ya da aberiñ e Mor Breizh e Binig, e Goueloù.
Eieniñ a ra e Plouvara, tremen goude dre Plerneg, Pleuloc'h, Tregonveur, Lannidig, Porzhig, hag aberiñ e Binig
Adstêrioù zo dezhi : ar C'hamet hag ar Rondo.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Iganaeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù tamolek eo an iganaeg (igana) komzet gant tro-dro da 200 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù goamek
# Iglesiarrubia

Iglesiarrubia zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Igboeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus is-skourr ar yezhoù igboek eo an igboeg (igboeg: asụsụ ndi Igbo) komzet gant tro-dro da 18 milion a dud e Nigeria ha Ginea ar C'heheder dreist-holl.
Ur yezh gant tonennoù eo an igboeg.
Meur a rannyezh igboek ez eus, a-wechoù ken disheñvel an eil diouzh eben ma'z eo diaezet en em gompren kenetreze, da skouer :
* Idemileg (idemili)
* Owerreg (owerri)
* Ngwaeg (ngwa)
* Oumouahieg (umuahia)
* Newieg (nnewi)
* Onitcheg (onitsha)
* Akwek (akwa)
* Abribeg (abriba)
* Arotchoukwoueg (arochukwu)
* Nsoukeg (nsukka)
* Mbayseg (mbaise)
* Ohafieg (ohafia)
* Waweg (wawa)
* Okigweg (okigwe)
Abalamour d'ar fed ma'z eo disheñvel-tre a-wechoù an eil rannyezh diouzh ar re all ez eo bet diaezet al labour sevel ur yezh unvan.
Skrivet e vez an igboek gant al lizherenneg latin.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
* Kreizenn an igboeg
# Iggy Pop

Iggy Pop, bet ganet James Newell Osterberg, Jr. d'an 21 a viz Ebrel 1947 e Muskegon (Michigan, SUA), a zo ur c'haner-sonaozer hag un aktour stadunanat.
Gantañ e voe krouet, kerkent ha 1967, ar strollad sonerien rock The Stooges.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Iglesia

Iglesia (iliz e brezhoneg) zo anv meur a lec'h hag a gumun e Spagn hag e broioù spagnolek.

## Proviñs Burgos

* Iglesiarrubia
* Iglesias (Burgos)

## Arc'hantina

* Departamant Iglesia, e proviñs San Juan
# Heteroscelus

Heteroscelus :
| Heteroscelus incanus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Heteroscelus |
| Anv skiantel ||
| Heteroscelus Baird, 1858 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteroscelus a zo ur genad diamzeret e rummatadur an evned, ennañ daou spesad strelleged lakaet bremañ er genad Tringa.

## Spesadoù

* Strelleg Sibiria (bet Heteroscelus brevipes ha bremañ Tringa brevipes)
* Strelleg kantreat (bet Heteroscelus incanus ha bremañ Tringa incana)
# Heterotrofiezh

An heterotrofiezh zo ar redi evit boudoù bev zo ha n'hallont ket produiñ o magadur o-unan d'en em vagañ gant danvez organek. E-touez ar bevedegoù heterotrofek emañ holl al loened (Animalia) hag ar foue, lod eus ar bakteri hag eus ar protisted, ha kalz plant arvevat, e-skoaz ar pep brasañ eus ar plantoù hag ar sianobakteri zo aototrofek. An aototrofed zo gouest da dreuzfurmiñ danvez maenek e danvez organek gant ur vammenn energiezh d'en em vagañ. Ne c'hell ket an heterotrofed produiñ o danvez organek o-unan evel-se ha dleet eo dezhe he zennañ eus mammennoù karbon organek all, anezhe danvez plant pe loened dreist-holl. Gallout a reont tennañ anezhañ eus organegoù bev (evel an arvevaded) pa marv (preizherien, debrerien korfoù marv), pe c'hoazh eus dilerc'hioù boudoù bev all (evel ar saprofited : delioù marv, failhañs, ha kement zo...). Depantout a ra bezañs an heterotrofed eus hini an aototrofed, rak diazezet eo chadenn ar boued warne.
Peurliesañ e ra an heterotrofed gant an elfennoù organek, n'eo ket hepken evel mammenn karbon, met evel mammenn energiezh ivez, gant oksigen an aer evel oksider : analat a reont. Koulskoude, lod anezhe a c'hell ivez bevañ en un endro hep oksigen hag implijout ar goadur.
Ar c'habelloù-touseg hag ar foue, ha n'o deus na plastoù na klorofil, zo heterotrofek e-keñver ar c'harbon.
Implijet e oa bet ar ger heterotrofiezh da gentañ e mikrobevoniezh e 1946 evel ul lodenn eus rummatadur ar mikroorganegoù diazezet war o doare d'en em vagañ. Implijet e vez bremañ war meur a dachenn, evel an ekologiezh da zeskrivañ chadenn ar boued.

## Notennoù

* ↑ How Cells Harvest Energy. McGraw-Hill Higher Education.
* ↑ Lwoff, A., C.B. van Niel, P.J. Ryan, E.L. Tatum, "Nomenclature of nutritional types of microorganisms", Cold Spring Harbor Symposia on Quantitative Biology, pempvet embannadur, levrenn XI, Cold Spring Harbor, N.Y., 1946, pp. 302–303
# Heteroxenicus stellatus

Heteroxenicus stellatus :
| Heteroxenicus stellatus, treset gant Gould & Richter. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Heteroxenicus |
| Anv skiantel ||
| Heteroxenicus Sharpe, 1902 ||
| Anv skiantel ||
| Heteroxenicus stellatus (Gould, 1868) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteroxenicus stellatus (pe Brachypteryx stellata) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae.
Anvet e voe Brachypteryx (Drymochares) stellatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an evnoniour saoz John Gould (1804-1881) : ar spesad nemetañ er genad Heteroxenicus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Heteroxenicus stellatus fuscus, e gwalarn Viêt Nam,
* H. s. stellatus, eus kreiz menezioù Himalaya da greisteiz Sina ha biz Myanmar.

## Liammoù diavaez

* (en) Brachypteryx stellata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Brachypteryx stellata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Heteroxenicus stellatus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Heteroxenicus stellatus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hetman Sahaidachny (F130)

Hetman Sahaidachny (U130/F130) (ukraineg: Гетьман Сагайдачний) a oa ur fourgadenn eus Morlu Ukraina hag a oa bet savet e chanter-bigi Kerch evel Steuñv 11351 bag gedred eus ar c'hlasad Nerey / Krivak III / Menzhinskiy. Porzh pennañ ar vag a oa en Odesa abaoe Meurzh 2014, ha bez e oa bag pennañ Morlu Ukraina, hag ul lodenn eus an 30vet divizion bigi gorre. Armet e oa dreist-holl gant ur c'hanol 100 mm. E 2022, pa oa ar Brezel etre Ukraina ha Rusia o vont war washaat, gant aloubadeg Ukraina, an Hetman Sahaidachny a voe kaset d'ar strad d'ar 4 a viz Meurzh 2022. Aon a oa na vije skrapet gant nerzhioù lu Rusia.
# Heterospingus

Heterospingus :
| Heterospingus xanthopygius, tresadenn gant Wolf (1855). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Heterospingus Ridgway, 1898 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heterospingus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1898 gant an evnoniour stadunanat Robert Ridgway (1850-1929).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Heterospingus rubrifrons,
* Heterospingus xanthopygius
** H. x. berliozi ha xanthopygius.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Heterospingus (lennet e-barzh d'an 22 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.