OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Angélica Palma

Angélica Palma y Román (Lima, Perou 1878 - Rosario, Arc'hantina, 1935) a oa ur skrivagnerez perouat.

## He buhez

Merc'h e oa da Ricardo Palma ha Cristina Román Olivier. Skoliet e voe el lise (skol gentañ) renet gant Teresa Gonzáles de Fanning. Goude e kendalc'has gant he zad er Biblioteca Nacional.

## Labour

Kenlabourat a reas gant meur a gelaouenn berouat: Prisma, El Comercio, Variedades, La Crónica betek 1919. Neuze ez eas da Spagn. Eno ec'h embannas Tradiciones Peruanas, bet savet gant he zad, Ricardo Palma, entre 1924 ha 1925. En 1931 e tistroas da Berou.
Pevar bloaz goude e veajas da Arc'hantina d'ober un droiad prezegennoù. Mervel a reas eno, e kêr Rosario .

## Oberennoù

* Vencida (1918)
* Por senda propia (1921)
* Coloniaje romántico (1923)
* Tiempos de la Patria Vieja (1923)
* Uno de tantos (1926)
* Sombra alucinante (1939)
* Contando cuentos, cuentos para niños (1930)

### Skridbuhezioù

* Fernán Caballero. La novelista novelable (1931)
* Ricardo Palma (1933). Diwar-benn he zad.
# Anhauze

Anhauze (Anhaux e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Baigorri, e Benafarroa, en Iparralde, en Euskal Herria.

## Kumunioù amezek

* Irulegi en hanternoz
* Azkarate er biz
* Baigorri er c'hornôg
* Lasa er gevred
* Banka er mervent

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ambarabà ciccì coccò

Ambarabà ciccì coccò zo kentañ gwerzenn ur filastrocca, ur rimadell italianek evit bugale. Lirzhin eo an ton, met ster resis ebet n'eus dezhi. Dre ma'z eo "kelc'hiek" framm ar rimadell e c'hall bout adlavaret ad libitum.

## Komzoù

Setu amañ unan eus doareoù niverus ar filastrocca « Ambarabà ciccì coccò ».
| Ambarabà ciccì coccò tre civette sul comò che facevano l'amore con la figlia del dottore. Ma la mamma le chiamò... amba-ra-bà ciccì coccò! | Ambarabà ciccì coccò teir c'haouenn war ar gomodenn hag o deus graet ar garantez gant merc'h an doktor. Met ar vamm he deus o galvet... ambarabà ciccì coccò! |

## Doareoù all

Ar werzenn gentañ zo boutin d'an holl zoareoù war-bouez unan bet dastumet gant Gianfranco Contini e 1981, ma'z eo tre civette sulla cassettiera, "teir c'haouenn war ar gomodenn".
| Gant ar mezeg o klañvaat : Ambarabà ciccì coccò tre civette sul comò che facevano l'amore con la figlia del dottore; il dottore si ammalò: ambarabà ciccì coccò! | Gant teir yar e-lec'h teir c'haouenn : Ambarabà ciccì coccò tre galline sul comò che facevano l'amore con la figlia del dottore; il dottore si ammalò: ambarabà ciccì coccò! | Gant tri marmouz e-lec'h teir c'haouenn : Ambarabà ciccì coccò tre scimmiette sul comò che facevano l'amore con la figlia del dottore; il dottore si ammalò: ambarabà ciccì coccò! |

## Gerdarzh

Ur studiadenn zo bet savet diwar-benn gerdarzh kentañ gwerzenn ar filastrocca-se gant ar yezhoniour italian Vermondo Brugnatelli (2003). Goude dielfennet hervez istor a an italianeg en deus kavet e c'hellje ar rimadell bout ker kozh ha mare al latin, pa zlee bout distaget evel *« hanc para ab hac quidquid quodquod ». Peogwir e oa ur rimadell da skarzhañ evel bicha bula e brezhoneg e tlee talvezout, dur mare, kement ha *"kempenn an (dorn)-se d'an den all-se (hag a zo o tibunañ ar rimadell)".

## Pennadoù kar

* Piove, piove

## Liammoù diavaez

* Kanet war YouTube

## Notennoù

* ↑ (it) Contini, Gianfranco : Il problema dell'energia nella tradizione italiana, er gelaouenn Belfagor, 1981 (ISBN 978-88-222-6103-8)
* ↑ (br) (fr) L. F. Salvet, Lavarou koz a vreiz-Izel, Slatkine Reprints, 1986, p. 233 (ISBN 978-2-05-100101-4)
* ↑ (it) Brugnatelli, Vermondo : Per un'etimologia di « am barabà ciccì coccò »
# Amber Valletta

Amber Evangeline Valletta, ganet d'an 9 a viz C'hwevrer 1974 e Phoenix (Arizona), zo un aktourez ha top model stadunanat. Da gentañ e oa top model ; d'an oad a 18 vloaz e oa war golo ar gelaouenn Vogue. Bet eo bet 16 gwech war ar golo betek-henn. E-pad ar bloavezhioù 1990, Valletta a zo deuet da vezañ ur supermodel, o labourat evit Giorgio Armani, Chanel, Louis Vuitton, Prada, Valentino, Gucci ha Versace. Sinet he devoa kevratoù evit produioù bravaat evit nouspet milion a zollaroù gant Calvin Klein hag Elizabeth Arden. Etre 1995 ha 1996, Valletta gant he c'hamaladez top model Shalom Harlow a ginnige un abadenn war MTV anvet House of Style.
# Ambert

Ambert :
| Ar gêr gwelet eus ar Montel. ||
| Anv okitanek | Embèrt |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne |
| Departamant | Puy-de-Dôme |
| Arondisamant | Ambert (pennlec'h) |
| Kanton | Ambert (pennlec'h) |
| Kod kumun | 63003 |
| Kod post | 63600 |
| Maer Amzer gefridi | Myriam Fougère 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Ambert |
| Bro velestradurel | Pays d'Ambert Livradois Dore Forez |
| Lec'hienn web | http://www.ville-ambert.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 636 ann. (2020) |
| Stankter | 149 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 283 m — brasañ 793 m |
| Gorread | 44,49 km² |
| kemmañ |
Ambert (Embèrt en okitaneg) zo ur gumun en departamant Puy-de-Dôme hag er rannvro Auvergne, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Ambert eo.
Er bloavezh 2020e oa 6 636 a annezidi hag a reer Ambertois anezho e galleg.
Brudet eo ar gêr gant ar fourmaj produet eno : ar « fourme d'Ambert ».

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-kêr.
* Iliz Sant-Yann.
* An ti-gar.
* Fourme d'Ambert.

## Kêrioù gevellet

* Annweiler am Trifels (Alamagn) abaoe 1988
* Gorgonzola (Italia) abaoe 2002

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Ambarri

An Ambarri a oa ur bobl c'halian hag a oa o chom e-kichen kember ar stêrioù Saône ha Rhône, er pezh a zo an departamant Ain bremañ. En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Allobroges er gevred, Segusiavi er c’hornôg, Aedui er gwalarn ha Sequani er biz. Hervez a gont Julius Caesar dimp e oant kevredet gant o amezeien, an Aedui. Lenn a reer e-barzh Ab Urbe condita libri, gant Titus Livius, e vefe bet an Ambarri e-touez ar C’halianed o doa treuzet an Alpoù da aloubiñ ledenez Italia e deroù ar VI$^{vet}$ kantved kt JK. Talvezout a rafe o anv kement « ar re a zo o en daou du d’an Arar », diwar anv galianek ar Saône. Kavout a reer roud eus an anv Ambarri e-barzh anvioù meur a gêr eus an tolead : Ambérieu-en-Bugey, Ambérieux-en-Dombes, Ambutrix, Ambronay, Ambléon, Amblagnieu pe Ambérieux.

## Notennoù

* ↑ De Bello Gallico, I, 11
* ↑ Venceslas Kruta, Les Celtes, Histoire et Dictionnaire, p. 408.
# Amber

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Amber zo un anv-badez saoznek, hag a dalv kement ha goularz, hag a vez roet d'ar merc'hed. Un anv-lec'h eo ivez.

## Yezhoù all

* Ambra en italianeg
* Ambre e galleg

## Tud

* Amber, kanerez alaman, Marie-Claire Cremers he gwir anv.
* Amber Benson, aktourez stadunanat.
* Amber Chia, dougerez dilhad malaysiat.
* Amber Heard (g. e 1986), aktourez ha produerez stadunanat.
* Amber Kuo, kanerez taiwanat.
* Amber Valletta, aktourez stadunanat, bet dimezet da Hervé Le Bihan .

## Lennegezh

* Forever Amber, romant saoznek gant Kathleen Winsor e 1944.
* The Chronicles of Amber, kelc'hiad romantoù ha danevelloù gant Roger Zelazny.

## Film

* Forever Amber , ur film e 1947 gant an 20th Century Fox, savet diwar ar romant, ha kaset da benn gant Otto Preminger.

## Lec'hanvadurezh
### Bro-Saoz

* Ar stêr Amber, e Derbyshire.

### India

* Amber (India), ur gêr en India.

### Stadoù-Unanet

* Amber (Oklahoma).

## Gwelout ivez

* Ambert
# Amañ hag Ahont

Amañ hag Ahont zo ul levr brezhonek savet gant Jarl Priel (1885-1965) hag embannet gant Al Liamm e 1957. Ennañ e kont e eñvorennoù e Pariz er c'hoariva hag e zarempredoù gant Charles Dullin (1885-1949) ha Louis Jouvet (1887-1951).
# Ambiani

An Ambianed, pe Ambiani e latin, a oa ur bobl hag a oa o vevañ e hanternoz Galia.
En em astenn a rae o bro e traoñienn ar stêr Samara (Somme hiziv) ; ha Samarobriva (pont war ar Samara) e oa o c’hêr-benn, anvet diwezhatoc’h Ambiani ha Civitas Ambianensium, un anv hag a zo aet da Amiens goude-se.
Talvezout a rae an anv Ambiani kement hag “ar re a oa en daou du” (d’ar stêr). En-dro dezho e oa ar Morini, an Atrebates, ar v-Bellovaci hag ar Galeted.
Barrek e oant war ar skeiñ moneiz ha pezhioù aour skoet ganto zo bet adkavet e meur a lec’h annezet gant pobloù Belgia, betek bro Belgae Enez Vreizh.
E-barzh De Bello Gallico e lenner e oa bet kaset 10 000 den armet gant an Ambiani da gemer perzh e stourm pobloù Gallia Belgica a-enep an alouberien roman e 57 kent J.K.. Met kodianañ a rejont gant ar Romaned, asambles gant o amezeien, ar Vellovaked.
5 000 eus o soudarded a yeas da stourm a-du gant Verkingetorix en Emgann Alesia e 52 kent J.K.. En em sevel a rejont adarre ouzh ar Romaned, a-gevret gant Bellovaci ha pobloù all eus Belgica, renet gant Korreos, e 51 kent J.K..

## Liamm diavaez

* Les Ambiani – Reconstitutions d’archéologie vivante

## Notennoù

* ↑ Ugo Janssens, Ces Belges, « les Plus Braves », Histoire de la Belgique gauloise, 2007, Racine, p. 46.
* ↑ Julius Caesar, De Bello Gallico I:4.
# Ambystomatidae

Ambystomatidae :
| un aksolotl ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Ambystomatidae |
| Genad : | Ambystoma |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ambystomatidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an divelfenneged, ennañ ur genad hepken: Ambystoma.

## Spesadoù

* Ambystoma altamirani
* Ambystoma amblycephalum
* Ambystoma andersoni, sourd Anderson
* Ambystoma annulatum
* Ambystoma barbouri
* Ambystoma bishopi
* Ambystoma bombypellum
* Ambystoma californiense
* Ambystoma cingulatum
* Ambystoma dumerilii
* Ambystoma flavipiperatum
* Ambystoma gracile
* Ambystoma granulosum
* Ambystoma jeffersonianum
* Ambystoma laterale, ar sourd brizhelloù glas
* Ambystoma leorae
* Ambystoma lermaense
* Ambystoma mabeei
* Ambystoma macrodactylum
* Ambystoma maculatum, ar sourd brizhellek
* Ambystoma mexicanum, an aksolotl
* Ambystoma opacum, ar sourd marellek
* Ambystoma ordinarium
* Ambystoma rivulare
* Ambystoma rosaceum
* Ambystoma talpoideum
* Ambystoma taylori
* Ambystoma texanum
* Ambystoma tigrinum, ar sourd-tigr
* Ambystoma velasci
# Ambérieux

Ambérieux zo ul lec'hanv gallek e Bro-C'hall.
* Ambérieux, kumun en departamant Rhône, er rannvro Rhône-Alpes ;
* Ambérieux-en-Dombes, kumun en Ain en Rhône-Alpes.

## Gwelet ivez

* Ambérieu-en-Bugey, en Ain en Rhône-Alpes.
# Amdroc'h

Hervez Geriadur brezhoneg An Here ez eo an amdroc'h un "oberatadenn surjianerezh pe lid ma amdroc'her ub. Moizez en deus roet deoc'h an amdroc'h." ; amdroc'hañ a zo "Troc'hañ ar pod-mezenn evit un abeg a relijion pe yec'hed".
Amdroc'het e vez ar baotred er relijionoù yuzev ha muzulmat. Er Bibl ez eo an amdroc'h sin an emglev etre Doue hag Abraham (Gn 17,11-14).
Evit sentiñ ouzh Doue eo ec'h amdroc'has Abraham Is'hak eizh deiz goude e c'hanedigezh (Gn21, 4). Graet en doa memes tra d'e vab Ishmael ha da holl baotred e diegezh abretoc'h (Gn 17, 23).
Hervez al Lezenn (Lv 12,3) e voe amdroc'het Jezuz pa voe oadet a eizh deiz (Lk 2, 21).
Dilezet e voe al lid-se gant an iliz kentañ goude daeloù taer a-walc'h war a seblant. Levezon Paol Tars a voe pouezus-kenañ en dibab (gwelout al lizher d'ar C'halated hag al lizher d'ar Romaned.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br)Geriadur brezhoneg An Here, 2001, p. 39.
* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, kentañ levrenn, p. 14 : "Troc'hañ a reot ho kroc'hen-amdroc'h hag e vo se an emglev etrezon-me ha c'hwi."
* ↑ (br) "hag e ec'h amdroc'has Avraham Is'hak, e vab, oadet a eizh deiz, evel m'en doa gourc'hemennet dezhañ Doue" - Troidigezh An Tour-Tan, kentañ levrenn, p. 18.
* ↑ (br) Troidigezh An Tour-tan, kentañ levrenn, p. 110.
* ↑ (br) Troidigezh renet gant Maodez Glanndour, Al Liamm,1969, p. 140.
* ↑ (fr) Dictionnaire culturel de la Bible, cerf/Nathan, 1990, p. 58.
# Ambrosius Holbein

Ambrosius Holbein (e-tro 1494 en Augsburg – e-tro 1519 e Basel) a oa ul livour, un treser hag un engraver suis hag alaman.

## E vuhez

Breur henañ Hans Holbein ar Yaouankañ e oa. An daou anezho a oa ganet en Augsburg hag a oa d'ar mare-se ur gêr a-bouez evit an arzoù, ar sevenadur hag ar c'henwerzh. Mibien e oant da Hans Holbein an Henañ. Gantañ eo e teskjont al livañ, an engravañ, ar goveliañ hag ar sevel bravigoù. E 1515 edo Ambrosius o chom e Suis, e Stein am Rhein, ma sikouras al livour Thomas Schmid d'ober war-dro murlivadurioù manati Sant Jord. E 1516 edo Ambrosius hag e vreur Hans e Basel. Eno e labouras e stal-labour Hans Herbster. E 1517 e voe degemeret e kouch livourien Basel, ha broadet ha degemeret evel keodedour e 1518. "Poltred ur melegan yaouank" ha "Poltred un duard yaouank" a zo e-touez an oberennoù gwellañ a savas d'ar mare-se. War ziskouez emaint e Kunstmuseum Basel.

## Oberennoù

* Gwerc'hez hag he bugel, 1514, Basel, Kunstmuseum
* Poltred ur melegan yaouank, 1516, Basel, Kunstmuseum
* Poltred un duard yaouank, 1517, Basel, Kunstmuseum
* Poltred Jörg Schweiger, 1518, Basel, Kunstmuseum
* Poltred ur paotr yaouank, 1515, Darmstadt, Hessisches Landesmuseum
* Ginivelezh, 1514, Donaueschingen, Fürstlich Fürstenbergische Gemäldegalerie
* Ginivelezh, Munich, Klerikalseminar Georgianum
* Poltred Johannes Xylotectus (Zimmermann), 1520, Nuremberg, Germanisches Nationalmuseum
* Poltred ur paotr yaouank, 1518, St Petersburg, Hermitage Museum
* Poltred ur paotr yaouank, 1518, (roet alies da Hans Holbein yaouank), Washington, National Gallery of Art

### Liammoù diavaez

* http://www.artcyclopedia.com/artists/holbein_ambrosius.html
* http://www.abcgallery.com/H/holbein/aholbeinbio.html
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ambrun

Ambrun :
| Iliz-veur Ambrun. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provañs-Alpoù-Aod an Azur |
| Departamant | Alpoù-Uhel |
| Arondisamant | Gap |
| Kanton | Ambrun (pennlec'h) |
| Kod kumun | 05046 |
| Kod post | 05200 |
| Maer Amzer gefridi | Chantal Eymeoud 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Serre-Ponçon (sez) |
| Lec'hienn web | https://www.ville-embrun.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 435 ann. (2020) |
| Stankter | 177 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 778 m — brasañ 2800 m |
| Gorread | 36,39 km² |
| kemmañ |
Ambrun (anv okitanek ; Embrun e galleg) zo ur gumun c'hall, e departamant Hautes-Alpes, e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Douaroniezh

Emañ war lez an Durença, war an hent etre Gap ha Briançon, tost da Lenn Serre-Ponçon.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Ebrodounon (Strabon, IV, 1, 3)
* Eburodunum (Gobedoù Vicarello)
* Ebredunum (Heñchadurioù)
* Civitas Ebrodunensium (CIL, V, 7259)
* Mansio Ebreduno (It. eus Bourdel da Jeruzalem)
* Civitas Ebrodunensium (Not. Gall.)
* Ebredunensis Urbs (Gregor Teurgn)

### Gerdarzh

* Eburo- = ivinenn
* Dunon ( / um) = kreñvlec'h

## Istor

Gwechall e oa sez un eskopti, adalek ar IV$^e$ kantved ha betek an Dispac'h Gall. Neuze e voe staget ouzh eskopti Gap.

## Tud brudet

* Clovis Hugues, skrivagner gallek.

## Levrlennadur

* Albert Dauzat & Charles Rostaing ː Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse, 1963, Guénégaud, 1978
* Paul-Albert Février ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. II. Provinces ecclésiastiques d'Aix et d'Embrun (Narbonensis Secunda & Alpes Maritimae). De Boccard. 1986

## Daveoù ha notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Amdo

Amdo (Tibeteg: ཨ༌མདོ, diskrivet e Sinaeg : 安多, Pinyin: Ānduō) eo unan eus teir froviñs hengounel an Tibet, an div all eo an Ü-Tsang ha Kham. Eno e oa bet ganet Tenzin Gyatso, ar XIV$^{vet}$ Dalai Lama. Dindani emañ un dachennad ec'hon a ya eus ar stêr Machu (Stêr Velen) d'ar stêr Drichu (Yangtse). Daoust ma oa tibetat a boblañs, a sevenadur hag a yezh, e oa renet Amdo gant renerien lec'hel e-doug ar c'hantvedoù tremenet. Abaoe aloubadeg an arme sinaat komunour en Amdo er bloavezhioù 1950 eo bet staget Amdo ouzh Gansu, Sichuan ha Qinghai. Arabat eo e gemmeskañ gant Kontelezh Amdo, un unvez melestradurel eus Tibet hiziv.
Amdo a oa hag a zo c'hoazh bro un niver a venec'h (pe lama) pe a ouiziein a-bouez er voudaegezh tibetat. Ar re-se o deus bet ul levezon vras war un dro war an dachenn bolitikel ha war hini ar relijion e Tibet, evel ar XIV$^{vet}$ Dalai Lama, an X$^{vet}$ Panchen Lama, hag an adreizher bras Je Tsongkhapa. It was traditionally a place of great learning and scholarship and contains kalz manatioù bras, en o mesk Kumbum Jampa Ling (Chin. Ta'er Si) e-kichen Xining, Labrang Tashi Khyil e su Lanzhou, ha manati Kirti e Ngaba ha Tewo (Taktsang Lhamo).
# Amdoeg

Ur rannyezh tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek an norzh eo an doumeg (amdo, anduo pe ngambo) komzet gant tro-dro da 809.500 den (1987) e Tibet hag e Sichuan e Sina.
Peder rannyezh ez eus:
* Brogpaeg (hbrogpa): 538.500 den
* Rongbaeg (rongba): 97.600 den
* Rongmabrogpaeg (rongmahbrogpa): 112.800 den
* Retahoueg (rtahu ): 60.600 den

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek rik
# Ambérieu-en-Bugey

Ambérieu-en-Bugey :
| Ti-kêr ||
| Anv gallek (ofisiel) | Ambérieu-en-Bugey |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Ain |
| Arondisamant | Belley |
| Kanton | Ambérieu-en-Bugey (pennlec'h) |
| Kod kumun | 01004 |
| Kod post | 01500 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Fabre 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù traoñienn an Ain |
| Lec'hienn web | http://www.ville-amberieuenbugey.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 14 127 ann. (2015) |
| Stankter | 574 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 247 m bihanañ 237 m — brasañ 753 m |
| Gorread | 24,6 km² |
| kemmañ |
Ambérieu-en-Bugey (distaget) zo ur gumun eus an departamant Ain, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes, e Bro-C'hall. Kêr vrasañ arondisamant Belley eo. Pennlec'h kanton Ambérieu-en-Bugey eo, ennañ 8 kumun ha 21226 a annezidi e 2007, ha kêr-benn proviñs kozh Bugey eo ivez.

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Amdangeg

Ur yezh fourek eo an amdangeg (sìmí amdangtí). Komzet e vez e reter Tchad. An holl izili eus ar strollad a gomz arabeg ivez.
Tost-tre eo ar yezh-mañ d'ar foureg ha posupl eo ez eo an hevelep yezh hag ar mimieg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù fourek
# Ar Gwernoù

Ar Gwernoù :
| Ar maerdi. ||
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Muzilheg |
| Kod kumun | 56077 |
| Kod post | 56750 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Guillotin 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | (fr)www.leguerno.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 992 ann. (2020) |
| Stankter | 170 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 35′ 02″ Norzh 2° 24′ 25″ Kornôg / 47.5838888889, -2.40694444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 70 m bihanañ 45 m — brasañ 86 m |
| Gorread | 5,82 km² |
| Ar Gwernoù ||
| kemmañ |
Ar Gwernoù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Ar Gwernoù e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet Ar Gwernoù e kanton Pleaol; e Bann ar Roc'h-Bernez e oa. Diskaret e voe kanton Pleaol e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, ha lakaet Pleaol e Kanton Muzilheg. Lakaet e oa bet Pleaol en Arondisamant Gwened bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 31 gwaz abalamour d'ar brezel hervez ar blakenn en iliz katolik.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Diavaez an iliz katolik.
* Kador an iliz.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) ar Gwernoù war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Ar Gwernoù - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 127
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ar Marh dall

Ar Marh Dall, pe Ar Marc'h dall hiziv, hervez doare-skrivañ adembannadur 2022 zo ur ganadenn skrivet gant Job an Irien, ha sonaozet gant René Abjean, evit emvod ar Bleun-Brug e Plougastell-Daoulaz e 1979. Kanet e voe en-dro e Gouelioù Kerne e Kemper er bloaz-se. Gwelet eo evel un oberenn arouezel, modern ha kreñv, diwar-benn eztaoladur santadoù ar Vrezhoned dirak cheñchamantoù o emdroadur.

## Testenn

An destenn varzhoniel, leun a nerzh hag a lusk, a embann kreñv pegen a-bouez eo derc’hel start da identelezh, yezh hag istor Breizh.

## Sonerezh

Un oberenn savet evit al lazoù-kanañ eo p'eo ar sonaozour unan eus ar gwellañ arbennigourien war dachenn ar c'han brezhonek.

## Mennad Job an Irien

Da-geñver adembannadur 2022 e voe aterset Job an Irien e brezhoneg gant Julien Meffre.
   C'hoant' moa da lavaret ne oa ket posubl lezel ur binvidigezh da vont kuit… En ur zaremprediñ René Abjean, tamm ha tamm, em eus lavaret e oa poent cheñch penn d'ar vazh… Ar pezh a zo skrivet er ganaouenn-veur-se a c'hell bezañ talvoudus evit hirio c'hoazh… Me a sante mat er pezh 'moa skrivet azeee oa peadra da reiñ kalon d'ar re a stourm evit ma vije doujañs evit sevenadur ar pobloù bihan.

## Pladennlennadur

* Lazoù-kanañ Kanomp Breizh (renet gant Jean-Marie Airault, rener Mouezh Paotred Breizh), e-pad « kampionad Breizh al lazoù-kanañ 2014 ». Pladenn
* Laz-seniñ sinfoniek Bulgaria, hag all. Bannoù-heol, 2022. Levr-CD skeudennet gant Geoffrey Berniolle, 52 p.
** Unkanerien : Véronique Autret, Gilles Servat, Perynn Bleunven, Elouan Le Sauze
** Telenn : Dimitri Boeckhorn
** Laz-kanañ : L'Arcusgi
** Toserezh : Bagad Kemper
** Ograoù : Hervé Lesvenan

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert & Jil Ewan : Geriadur bihan ar sonerezh, Hor Yezh, 1990, p. 33.
* ↑ Julien Meffre, « Ar Marc'h dall », testenn ur bobl o stourm ; Le Télégramme, 1añ Kerzu 2022.
* ↑ Ger kavet e-barzh Ménard, Dictionnaire français-breton, An Alarc'h, 2020.
* ↑ Nelly Cloarec, La cantate Ar Marc'h dall, remise au goût du jour. E-barzh Ouest-France, 1añ Du 2022.
# Ar Mell Irvinenn

Ar Mell Irvinenn (Репка, repka, e ruseg) zo ur gontadenn-bobl eus Rusia, embannet e 1863 gant Aleksandr Afanasiev en e levr Narodnye russkie skazki.
Ur gontadenn war-gresk eo, gant un tad-kozh hag en deus hadet un irvinenn hag a deu da vezañ ken bras ma n'hall ket he zennañ e-unan. Neuze e c'houlenn sikour digant ar vamm-gozh, digant ar verc'h, digant ar c'hazh, digant al logodenn.
E ruseg e teu un tamm eus plijadur ar gontadenn gant ar glotenn ka en anvioù: repka (irvinenn), dedka (tad-kozh), babka (mamm-gozh), vnuchka (merc'h-vihan), zhuchka (kiez), koshka (kazhez), myshka (logodenn).
Doareoù all eus ar gontadenn zo bet aozet gant Konstantin Ushinsky (1864), Vladimir Dal (1870), hag Aleksey Nikolayevich Tolstoy (1940).

## E brezhoneg

Savet eo bet ar skrid brezhonek gant Mark Kerrain hag embannet eo bet ar gontadenn gant Sav-Heol e 2011, skeudennaouet gant Mael Vérot.
# Ar Marvailler brezounek

Ar Marvailler brezounek zo un dastumad marvailhoù, pe kontadennoù gant Gabriel Milin e 1870.

## Ar c'hontadennoù

* Labous ar wirionez
* Barvouskenn ar roue Fortunatus
* Iann he vaz houarn
* Ar C’hillek aour, ar Iar arc’hant hag ann Delienn euz al lore a gan
* Ar C’horf heb ene
* Kristof
* Ann diaoul o tont da Vrest

## Adembannadur

An holl gontadennoù-se zo bet adembannet e-barzh al levr Labous ar Wirionez ha Marvailhoù all e 1950.

## Liammoù diavaez

* Ar skrid e Wikimammenn.