OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emanuele

Emanuele zo un anv-badez italianek hag a zeu eus an anv hebraek Immanuel.

## Yezhoù all

* Emmanuel, e galleg ha saozneg
* Emanuel e portugaleg
* Manuel e spagnoleg ha portugaleg

## Anvioù deveret

* Vittorio Emanuele, anv meur a briñs
* Emanuele Filiberto, anv meur a briñs
* Carlo Emanuele, anv meur a briñs hag anv kevrennek italianek
# Emanuele Filiberto Savoia (1528-1580)

Emanuele Filiberto Savoia, lesanvet Testa 'd Fer ("Penn Houarn") e piemonteg (Chambéry, 8 a viz Gouhere 1528 – Torino, 30 a viz Eost 1580), a oa kont Asti (adal 1538), dug Savoia, priñs Piemonte, kont Aosta, Moriana ha Nizza adal 1553 betek e varv e 1580. Mab e oa da Garlo II Savoia ha Beatriz Portugal.

## Eured ha bugel

Dimezet e oa da Marc'harid Bro-C'hall (1523-1574) e 1559. Ur mab o devoe :
* Carlo Emanuele Iañ (1562-1630)
# Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624)

Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624), a oa besroue Sikilia.
# Embann ar Menezioù Du

Embann ar Menezioù Du eo anv brezhonek an ti-embann Les Éditions des Montagnes Noires staliet e Gourin (Mor-Bihan) hag a embann levrioù war glad ar Vro, levrioù war an istor lec'hel d'an aliesañ hag a bep seurt levrioù all e galleg. Gant Claude Boissière int bet savet e 1998. Ken niverus eo bet al levrioù diwar-benn Breizh m'eo deuet da vezañ unan eus an embannerien-rannvro.

## Istor

Krouet e oa bet an ti-embann Les Éditions des Montagnes Noires e 1998 e-lec'h m'emañ e chomlec'h hiziv gant Claude Boissière. Diskleriet eo evel un embregerezh hiniennel. E 1985 e oa bet krouet an ti-moullañ (renket evel ti-moullerezh an trevelloù) Keltia Graphic e Speied gantañ hag eñ merer anezhañ betek 2013. Embann a rae levrioù-rannvro dija.

## Politikerezh embann

Hervez ar pezh a vez dispaket e pajenn degemer o lec'hienn Web e produ Embann ar Menezioù Du oberennoù war glad Breizh hag an istor lec'hel, ha romantoù, danevelloù istorel, arnodskridoù ha buhezskridoù ivez. Ne vez ket embannet levrioù brezhonek, met un darn anezho a denn d'ar brezhoneg pe e-sigur an tem, al lennegezh hag ar skrivagnerien vrezhonek, pe dre ma taolenn tud a veve en ur gevredigezh vrezhonek er Menezioù Du ha tro-dro dezho gwezhall.
Posupl eo arselliñ an holl broduerezh pa seller ouzh roll al levrioù peurwerzhet (165 e 2024) hag al levrioù e gwerzh. Gwerzhañ a reont ivez ar stok levrioù a zo chomet goude klozadur Keltia Graphic.

## Lec'hienn Web

* edmontagnesnoires.weebly.com, lec'hienn ofisiel an ti-embann
Pep rubrikenn pe rummad levrioù a zo un anv gallek ha brezhonek ganti.

## Pennadoù nes

* Ti-embann
* Istor lec'hel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Meneget eo an anv-se war al levrioù, da heul an hini ofisiel.
# Emarginata

Emarginata :
| Emarginata schlegelii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Anv skiantel ||
| Emarginata Shelley, 1896 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Emarginata a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1896 gant al loenoniour saoz George Ernest Shelley (1840-1910).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Emarginata schlegelii
** E. s. benguellensis, E. s. namaquensis, E. s. pollux hag E. s. schlegelii,
* Emarginata sinuata
** E. s. ensifera, E. s. hypernephela hag E. s. sinuata,
* Emarginata tractrac
** E. t. albicans, E. t. barlowi, E. t. hoeschi, E. t. nebulosa hag E. t. tractrac.
O c'havout a reer holl en Afrika ar Su.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Muscicapidae/Emarginata (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Genver 2016).
# Embann Theodosius

Embann Theodosius pe Embann Thessaloniki, anvet Cunctos Populos e latin, eo an embann impalaerel, ar 27 C'hwevrer 380, gant an impalaer roman Theodosius Iañ a voe lakaet gantañ ar Gristeniezh da relijion ofisiel nemeti, ha berzet ar relijionoù pagan. Heskinet e voe ivez ar filozofourien epikurian, hag ar re all.
Forbannet e voe ar relijion bagan da vat gant Theodosius d'an 8 a viz Du 392. Da-heul e voe lakaet fin d'ar skritur an arouzezlunoù (abalamour skeudennoù an doueed) ha d'ar C'hoarioù olimpek (abalamour ma oa noazh ar rederien).

## Levrlennadur

* François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Editions Errance. Paris. 1994
# Emanuele Filiberto

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Emanuele Filiberto zo anv meur a zen.

## Tud

* Emanuele Filiberto Savoia, lesanvet Testa di Ferro (1528–1580), dug Savoia, priñs Piemonte ha kont Aosta, Moriana ha Nizza
* Emanuele Filiberto Savoia (1588-1624), besroue Sikilia
* Emanuele Filiberto Savoia-Carignano (1628–1709), priñs Carignano
* Emanuele Filiberto Savoia-Aosta (1869–1931), jeneral italian
* Emanuele Filiberto Savoia-Villafranca (1873–1933), kont Villafranca adal 1888 betek 1933
* Emanuele Filiberto Savoia (ganet e 1972), niz da Umberto II.

## Listri brezel

* Emanuele Filiberto, lestr brezel italian, o verdeiñ etre 1901 ha 1920.

## Liammoù diabarzh

* Emanuele
* Filiberto
# Druilhad an Aouredenn

Druilhad an Arouadenn a zo un druilhad galaksioù lec'hiet e steredeg an Aouredenn.

## Galaksioù

* NGC 1533
* NGC 1553
* NGC 1566
# Drusus an Henañ

Nero Claudius Drusus Germanicus (38–9 kent JK), pe Drusus an Henañ, a oa ur jeneral ha politikour roman. Mab e oa da Livia Drusilla ha lezvab d'hec'h eil pried, an Impalaer Augustus. Breur e oa d'an impalaer Tiberius, tad d'an Impalaer Claudius ha d'ar jeneral Germanicus, a oa tad-kozh d'an impalaer Caligula, ha tad-kuñv d'an impaler Neron
# Dryas

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dryas (Δρύας, gen. Δρύαντος, eus δρῦς "dervenn") zo anv meur a zen e mojennoù Hellaz kozh.

## Mojennoù

* Dryas, tad Lykourgos ha tad-kozh an Dryas da heul.
* Dryas, mab d'ar roue Lykourgos, roue an Edoned, e Trakia, a voe lazhet gant e dad a oa aet foll.
* Dryas, roue al Lapited, a reas brezel d'an dud-varc'h, dreist-holl en emgann a grogas en eured Peirithoos ha Hippodameia, ma lazhas an den-marc'h Rhoetus, a oa o paouez lazhañ al Lapited Korythos hag Euagrus. En Ilias eo meneget e anv gant Nestor evel un haroz meur.
* Dryas, brezelour lazhet e brezel Troia gant Deifobos.
* Dryas an diouganer, tad Mounic'hos.

## Lec'h

* Drias (Kavala), kêriadenn gozh e Gres.

## Traoù all

* Dryas (plant), ur genad plant.
# Drumont

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Drumont zo un anv-lec'h gallek hag un anv-tiegezh.
* Ar Menez Drumont (Trumenkopf en alamaneg), e Bussang er Vojoù;
* Edouard Drumont, skrivagner enepyuzev gall.
# Drumquhassle

Drumquhassle zo ul lec'h ma oa ur c'hreñvlec'h roman e Bro-Skos. Bez' e oa unan eus kreñvlec'hioù ar Gask Ridge, un heuliad kreñvlec'hioù roman savet e-kreiz Bro-Skos er bloavezhioù 70 ha 80, da lavaret eo a-raok moger Hadrian. Kavet e oa bet aspadennoù anezhañ er bloavezhioù 1970, er gevred da Loch Lomond, e-kichen kêriadenn Drymen.
Lindum e oa e anv latin :
* Ptol. II, 3, 7 ː Lindum, ur gêr eus an Dumnonii
* Ravenna 107$_{32}$ ː Clindum

## Notennoù

* ↑ A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Embannadur 1982. p. 393
# Druogno

Druogno zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Druz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Druz zo un anv-gwan a denn d'an druzoni e brezhoneg.
Un Druz zo un den eus pobl an Druzed, er Reter-Nesañ. An druziezh eo o relijion. Djebel el-Druz zo ur menez e Su Siria, "menez an Druzed" e anv.
Druz-Iki a oa ur gêriadenn e raion İmişli, en Azerbaidjan
Druz zo un anv-tiegezh ivez :
* Aleksandr Druz (g. e 1955), ur perzhiat brudet eus ar c'hoari skinwel rusian "Petra ? Pelec'h ? Pegoulz ?"
* Émile Druz (1891–?), marc'hhouarner gall
* Céline Druz, Miss Elzas 2002
Druzia zo ur genad kevnid.
# Druzoni

Druzoni zo traoù druz, pe lart, war ar c'hig da gentañ-penn, kig loened, pe korf an dud. Pa vez kalet eo druzoni. Pa vez en ur stumm dourek eo eoul. Un tamm disheñvel eo an druzoni diwar ar c'hoar.

## Dourbellaüsted

N'en em veska ket an druzoni en dour: dourbellaüs eo .

## Anvioù o tennañ d'an druzoni

Un toullad anvioù-kadarn a zo diwar-ben an dud lart: lardasenn, boudoupenn...

## Krennlavar

* N'eus ket voien da voieniñ Na d'ober soubenn hep druzoni.

## Pennadoù kar

* eoul
# Drumburgh

Drumburgh zo ur gêriadenn vihan e Cumbria, e gwalarn Bro-Saoz. Emañ en hanternoz da gêr Garlisle hag e-kichen Moger Hadrian.
Dont a ra an anv eus ar ger gouezelek druim, "kribenn" hag eus ar ger saoznek burgh, "kreñvlec'h" : kement hag "ar c'hreñvlec'h nes d'ar gribenn" e talv eta.
Congavata, Coggabata e oa anv ar c'hreñvlec'h roman a oa eno. Savet e oa bet ar c'hreñvlec'h-se e-kichen ur roudour war ar Solway Firth.

## Notennoù

* ↑ Lee, Joan. The Place Names of Cumbria. Cumbria County Council. 1998.
# Drymodes

Drymodes :
| Drymodes brunneopygia, luc'hskeudennet e Park broadel Little Desert (Victoria, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Anv skiantel ||
| Drymodes Gould, 1841 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Drymodes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1841 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Drymodes beccarii
** D. b. beccarii, D. b. brevirostris ha D. b. nigriceps,
* Drymodes brunneopygia,
* Drymodes superciliaris.
O c'havout a reer en Aostralia (Drymodes brunneopygia ha Drymodes superciliaris) ha Ginea Nevez (Drymodes beccarii).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroicidae/Microeca (lennet e-barzh d'an 30 a viz Meurzh 2016).
# Bredoniezh

Ar vredoniezh pe psikologiezh (diwar ar gresianeg: psyche = bred halogos = ger) zo studi emzalc'h, spered ha preder an den da gentañ holl, met emzalc'h ha spered al loened a zo studiet ivez, pe evel ur gelenn he-unan (cf. gouiziaduriezh al loened pe an etologiezh)pe c'hoazh, ha daelioù a zo diwarnañ, evel un tu evit merzout traoù a bled gant ar vredoniezh denel (cf. bredoniezh keñverel).
Pleustret e vez war ar vredoniezh e doareoù skiantel ha nann-skiantel. Ar vredoniezh a vez graet ar muiañ ganti a zo pozitivour he diazez pa ra gant studioù kementadel ha gant an hentenn skiantel evit testiñ ha diskar ar martezeadennoù o vezañ graet en un doare arnodel. Ar vredoniezh a ra alies gant an diuzelouriezh, da lavarout eo e sach pep gouiezegezh a c'hell kavout e tachennoù skiantel zo evit klask displegañ ha kompren an emzalc'h.
Koulskoude ne vez ket heuliet an hentenn skiantel gant pep enklask bredoniezh. Arveret e vez gant an imbourc'h kementadel teknikoù jubenniñ evit sevel lod a zeskrivadurioù sachet diwar ar glinikenn hep arnod. Kavet e vez ivez bredoniourion, ar vredoniourion denelour, da skouer, ha n'int ket evit degemer un hentenn skiantel.
# Bredual

Bredual :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallaouek | La Chapèll-Tóraut |
| Anv gallek (ofisiel) | La Chapelle-Thouarault |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Reuz |
| Kod kumun | 35065 |
| Kod post | 35590 |
| Maer Amzer gefridi | Régine Armand 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roazhon Meurgêr |
| Bro velestradurel | Bro Roazhon |
| Lec'hienn Web | http://www.lachapellethouarault.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 244 ann. (2020) |
| Stankter | 294 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 07′ 28″ Norzh 1° 51′ 56″ Kornôg / 48.12438559, -1.86549682 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 48 m bihanañ 28 m — brasañ 64 m |
| Gorread | 7,64 km² |
| Bredual ||
| kemmañ |
Bredual a zo ur gumun eus Breizh e kanton Reuz e departamant Il-ha-Gwilen. E-barzh Roazhon Meurgêr emañ.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Montual, XIV$^{vet}$; Notre-Dame de Montual, 1555

## Ardamezioù

En aour e borched iliz en argant loc'hant ouzh beg, mogeriet ha digor en sabel, lennet en glazur ha leinet gant tour iliz al lec'h ivez en argant, mogeriet ha digor en sabel ha toennet en glazur; e vevenn en gul plezhek en argant.

## Istor

Bredual e oa trev Morzhell.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 30 gwaz ag ar gumun gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,46% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c'hwec'h den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: ur milour a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia.
* Ouzhpenn 107 savadur renablet a zo er barrez met n'eus monumant istorel ebet. Gallout a reomp menegiñ an iliz "Notre-Dame-de-Montual" hag unan eus koshañ ti eus Bro-Roazhon hag a vefe eus 1520.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar maerioù :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1975 | 1977 | Roger Beaulieu | PS | |
| 1977 | 1995 | Alfred Trinquart | PS | |
| 1995 | 2001 | Robert Beaudrier | ? | |
| 2001 | 2020 | Jean-François Bohuon | Kleiz diseurt | Kelenner |
| 2020 | → bremañ | Régine Armand | Kleiz diseurt | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud liammet ouzh ar gumun

* E miz Gwengolo 1943 en doa kavet repu an nijer amerikan Georges C. Padgett e ti-feurm Jean Bohuon (tad ar maer e-karg abaoe 2001) ha kuzhet ouzh an Alamaned. Plasenn an ti-kêr a zo bet anvet diouzh e anv.
* Roger Beaulieu a oa maer ha rener skol publik ar gumun. Roet e oa e anv d'ar skol adsavet hag addigoret e 2005 gant ar maer Jean-François Bohuon hag ar c'hannad Philippe Rouault.

### Ardamezeg ar familhoù
## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* (br) Bredual war lec'hienn Geobreizh

## Levrlennadur

* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Bree (Belgia)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Bree (Brée e galleg) zo ur gumun e Belgia, e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 64,98 km²
* Poblañs (2022) : 16 324 a dud
* Stankter : 251 den/km²
# Bregano

Bregano zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Breda di Piave

Breda di Piave zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Breendonk

Breendonk a zo ur gumun a-wechall e Flandrez Belgia e proviñs Antwerpen. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Puurs.

## Armerzh

* Ar breserdi Duvel Moortgat.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kreñv-lec'h Breendonk, implijet da gamp-bac'h gant an nazied e-pad an Eil brezel-bed.
# Breda

Breda zo ur gêr er c'hreisteiz d'an Izelvroioù, e kember ar stêrioù Mark hag Aa, e proviñs Noord-Brabant.
168.398 a oa enni d'an 1 a viz Gouhere 2005.

## Istor

Dalc'het e oa gant tiegezh Brabant adalek an XII$^{vet}$ kantved, betek ar bloavezh 1404, pa zegouezhas e tiegezh Nassau.
Aloubet e voe gant ar Spagnoled e 1581, en amzer ma rene Tiegezh Aostria, hag e 1590 e voe kemeret gant Izelvroiz en-dro. Derc'hel a rejont kêr betek 1625, pa voe adkemeret gant ar Spagnoled. An darvoud-se eo a voe livet gant Diego Velázquez.

## Mell-droad

NAC Breda zo unan eus skipailhoù bras ar vro.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Breganze

Breganze zo ur gumun en Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Duero (Michoacán)

Ur bajenn disheñvelout Duero zo ivez.
Ar stêr Duero, zo ur stêr e stad Michoacán, e Mec'hiko.

## Istor

Yorecuahapundanapu e oa anv ar stêr pa voe roet an anv Duero dezhi gant an alouberien spagnol, a oa lod anezho eus kêr Zamora (Spagn), ha savet gante ur gêr Zamora (Mec'hiko) war he lez. .
Eieniñ a ra er menezioù anvet Cañada de Chilchota, degouezhout e Zamora hag aberiñ el lenn anvet Lago de Chapala.
# Duero (disheñvelout)

Duero zo anv spagnolek div stêr:
* an Duero (Spagn), a red dre Spagn ha Portugal, a zo Douro e portugaleg,
* an Duero (Michoacán), stêr e Mec'hiko.

## Kumunioù

Kavout a reer an anv-stêr en anv meur a gumun hag e meur a broviñs spagnol dre ma tremen ar stêr:

### e proviñs Soria

* Langa de Duero
* Molinos de Duero
* Viana de Duero

### e proviñs Valladolid

* Castrillo de Duero
* Laguna de Duero
* Olivares de Duero
* Pesquera de Duero
* Villanueva de Duero

### e proviñs Zamora

* Almaraz de Duero
# Dueville

Dueville a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Duff

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Duff zo :
* un anv-badez skosat,
* un anv-tiegezh iwerzhonat,
* un anv-tiegezh brezhonek, a gaver alies skrivet er stumm damc'hallekaet Le Duff.

## Anv-badez

* Duff, roue Skoziz, en Xvet kantved, a-wechoù Dub, hervez un henstumm
* Duff McKagan soner stadunanat
* Duff Cooper, diplomat saoz
* Duff Green, politikour

## Anv-tiegezh

* Alan Duff, skrivagner zelandneveziat
* Andrew Duff,politikour saoz
* Anne-Marie Duff, aktourez saoz, a orin iwerzhonat
* Antony Duff, bet rener an MI5
* Damien Duff, melldroader iwerzhonat
* Richard (Dick) Duff, hokeer kanadian
* Haylie Duff, aktourez stadunanat
* Hilary Erhard Duff, kanerez hag aktourez stadunanat, c'hoar dezhi
* Howard Duff (1913-1990), aktour stadunanat
* Norwich Duff, amiral saoz

### Mac Duff

Mac Duff, mab Duff, zo un anv skosat, alies Macduff, pe McDuff
* Kroaz Mac Duff, Mac Duff's Cross, barzhoneg gant Walter Scott

### an Duff pe Le Duff

* Louis Le Duff (g. e 1946), embreger breizhat
* Charlie LeDuff (g. e 1966), kazetenner ha skrivagner stadunanat
* Dominique Le Duff pe Dom Duff (g. e 1960), soner ha kaner breizhat
* Christelle Le Duff (g. e 1982), rugbierez c'hall

## Lec'hanvadurezh

* Menez Duff en enez Mangareva en Inizi Gambier en Okeania,
* Dourduff, stumm kozh an Dourdu, anv meur a stêr e Breizh.

## pennadoù kar

* McDuff
* Duffy
* Du (anv-tud)
# Dug Beaufort

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dug Beaufort zo un titl zo bet douget gant noblañsed
* e Bro-C'hall: Dug Beaufort (Bro-C'hall)
* e Bro-Saoz: Dug Beaufort (Bro-Saoz)
# Dug Beaufort (Bro-C'hall)

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
An titl dug Beaufort a zo bet da dri den en noblañs c'hall.

## Istor

D'ar 6 a viz Gouhere 1597 e prenas Gabrielle d'Estrée, serc'h ar roue gall Herri IV , kontelezh Beaufort digant Catherine de Clèves, dugez Guise.
Herri IV a stagas ar gontelezh ouzh baronelezh Jaucourt hag a savas un dugelezh evit e vab bastard César de Vendôme, dug Vendôme.
* 1597-1665 : César de Vendôme (1594–1665), dug Vendôme ha 1añ dug Beaufort ;
* 1665-1669 : François de Vendôme (1616–1669), 2vet dug Beaufort ;
* 1669-1688 : Louis-Joseph de Vendôme (1654–1712), 3(de) dug Vendôme, 3(de) dug Beaufort.
En 1688 e voe gwerzhet an dugelezh evit 460 000 livr gant an trede dug da Charles Ier Frédéric de Montmorency-Luxembourg (1662-1726),
# Duffel

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Duffel zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 22,60 km²
* Poblañs (2022) : 17 770 a dud
* Stankter : 786 den/km²
# Dug Beaufort (Bro-Saoz)

Dug Beaufort zo un titl saoz krouet gant ar roue Charlez II en 1682 evit Henri Somerset, 3de markiz Worcester,
# Dug Bellune

Dug Bellune a oa un titl gall krouet e miz Gwengolo 1808 gant an impalaer Napoleon Iañ evit ar marichal Victor, diwar anv kêr Belluno (gallekaet e Bellune), e Veneto.
* 1808-1841 : Claude-Victor Perrin, lesanvet Victor (1764-1841)
* 1841-1853 : Napoléon Victor François Perrin, dug Bellune (1796-1853), mab d'ar marichal
* 1853-1907 : Victor François Marie Perrin, dug Bellune (1828-1907), mab-bihan d'ar marichal
* 1907-1917 : Jules Perrin, dug Bellune (1870-1917), gourvab d'ar marichal. Hogen, dre ma oa chaloni Saint-Gatien de Tours, ha den a Iliz, ne zougas ket an titl .
# Ceuta

Ceuta (spagnoleg, distaget [θeuta]), pe Sabtah (en arabeg: سبتة, distaget [sabta] en arabeg klasel ha [sebta] er vro) zo ur gêr dalc’het gant Spagn en Afrika an Norzh, damenklozet e Maroko, war vord ar Mor Kreizdouar. Evit Maroko ez eo ul lodenn eus e diriad, trevadennet gant Spagn. Ur gêr emren eo Ceuta, enni war-dro 75 000 a annezidi. Komzet e vez arabeg, berbereg, spagnoleg hag un tammig galleg e kêr.
Ul lec’h a bouez eo Ceuta hag a-gozh eo annezet. E dalc’h ar Fenikianed, ar Romaned, ar Wizigoted eo bet (Kont Juluan). E-pad meur a gantved eo bet ur porzh eus an Impalaeriezh vizantat, a-raok bezañ aloubet gant ar Bortugaliz e 1415, ha tremen dindan yev Spagn e 1580. Abaoe eo chomet dindan veli Spagn. E 1995 e oa bet roet da Ceuta, evel d’he c’hoar Melilla, ur statud a gêr emren.

## Gwelet ivez

Plaza de soberanía
# Ceuthmochares

Ceuthmochares :
| Ceuthmochares australis, luc'hskeudennet e Kruger National Park (Suafrika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Cuculiformes |
| Kerentiad : | Cuculidae |
| Anv skiantel ||
| Ceuthmochares Cabanis & Heine, 1863 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ceuthmochares a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1863 gant an daou evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906) ha Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Ceuthmochares aereus
** C. a. aereus ha C. a. flavirostris,
* Ceuthmochares australis.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cuculidae/Ceuthmochares (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Genver 2016).
# Cevico de la Torre

Cevico de la Torre zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.
# Ceutí

Ceutí zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Ceva

Ceva (Seva e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Cevenas

Ar Cevenas, pe Cevena (okitaneg; Cévennes e galleg), a zo un torosad e penn gevred an Torosad Kreiz en Okitania. Emañ war varc'h departamantoù al Lozère hag an Gard. Ar "Menez Losera" (Mont Losera), 1 699 m, eo al lec'h uhelañ. Ur "Park Broadel ar Cevenas" (Parc national des Cévennes) a zo bet savet e 1970. Alès eo ar gêr bennañ en tolead.

## Anv

Lakaet e vez an anv da zont eus ar c'heltieg kozh, diwar ur ger kar d'ar brezhoneg kein (cefn e kembraeg).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Park Broadel ar Cevenas
# Cevico Navero

Cevico Navero zo ur gumun e Spagn, e proviñs Palencia.