OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Laurent Gaudé

Laurent Gaudé zo ur skrivagner gall ganet d'ar 6 a viz Gouere 1972.
Goude bezañ skrivet pezhioù-c'hoari e stagas gant romantoù a reas berzh buan.
E skridoù zo romantoù-deskoni a c'hoarvez en un aergelc'h mojennel.
Gounezet en deus priz Goncourt al liseidi e 2002 gant La mort du roi Tsongor hag ar priz Goncourt e 2004 gant Le soleil des Scorta.

## Oberennoù

C'hoariva
* Combats de possédés, Actes Sud, 1999
* Onysos le furieux, Actes Sud, 2000
* Pluie de cendres, Actes Sud, 2001
* Cendres sur les mains, Actes Sud, 2002
* Le Tigre bleu de l'Euphrate, Actes Sud, 2002
* Salina, Actes Sud, 2003
* Médée Kali, Actes Sud, 2003
* Les Sacrifiées, Actes Sud, 2004
* Sofia Douleur, Actes Sud, 2008
* Sodome, ma douce, Actes Sud, 2009
* Mille orphelins ha Les Enfants Fleuve, Actes Sud, 2011
Romantoù
* Cris, Actes Sud, 2001
* La Mort du roi Tsongor, Actes Sud, 2002, Priz Goncourt al liseidi 2002
* Le Soleil des Scorta, Actes Sud, 2004, Priz Goncourt 2004
* Eldorado, Actes Sud, 2006
* La Porte des Enfers, Actes Sud, 2008
* Ouragan, Actes Sud, 2010
Danevelloù
* Sang négrier, 2006
* Dans la nuit Mozambique, 2007
* Voyage en terres inconnues, Magnard, 2008
* Les Oliviers du Négus, Actes Sud, 2011
# Laurens de Graff

Laurens de Graff, pe Laurens Cornelis Boudewijn de Graaf (war-dro 1653, Dordrecht, Republik an Izelvroioù – 24 Mae 1704, Cap-Français, Saint-Domingue) a oa ur morlaer ha goprsoudard izelvroat er XVII$^{vet}$ kantved er Mor Karib. anavezet e oa ivez evel Laurencillo pe Lorencillo hag El Griffe e spagnoleg, Sieur de Baldran pe de Graff e galleg, ha Gesel van de West ("Skourjez ar C'hornôg") en izelvroeg. E servij trevadenn c'hall Saint-Domingue e oa.
Hervez Henry Morgan, morlaer saoz deuet da vout gouarnour Jamaika, e oa " a great and mischievous pirate" (ur morlaer meur ha fallakr). Bras e oa, melen e vlev, mourennek, hag un troc'had kaer a a waz.
Dimezet e oa d'ar vorlaerez vreizhat Anne Dieu-le-veut.

## Notennoù

* ↑ Laurens de Graaf at Zuidhoek's Zeerovers
# Laurent

Laurent zo un anv-badez gallek. Un anv-tiegezh breizhat eo ivez, gwelout Laorañs.

## Yezhoù all

* Laorañs e brezhoneg
* Lorenzo en italianeg
* Laurențiu e roumaneg
* Lourenço e portugaleg
* Lawrence e saozneg

## Tud

* Laurent Joubert (1529-1583), medisin gall
* Laurent-Désiré Kabila (1939 – 2001), prezidant Republik Demokratel Kongo
* Laurent Fabius (1946-), politikour gall
* Laurent Fignon (1960-2010), marc'hhouarner gall, div wech trec'h e Tro Bro-C'hall
* Laurent Gerra (1960-), fentigeller gall
* Laurent Jalabert (1968-), marc'hhouarner gall
* Laurent Ruquier (1963-), buhezour skinwel ha skingomz gall
* Laurent Voulzy (1948-), kaner gallek
* Laurent Gbagbo, prezidant Aod-an-Olifant
* Laurent Terzieff, aktour gall

## Anv-lec'h

* Saint-Laurent, anv meur a lec'h

## Gwelet ivez

* Laurence
# Laurent-Désiré Kabila

Laurent-Désiré Kabila (27 a viz Du 1939 - 18 a viz Genver 2001) a oa ur politikour, bet prezidant Republik Demokratel Kongo.
Goude dizalc'hiezh Kongo e 1960 e kemeras perzh Kabila en emsavioù e Katanga hag e Kivu. E miz Du 1996 e voe e penn un emsav bras, derou brezel kentañ Kongo, evit skarzhañ Mobutu Sese Seko. Evit-se e kavas skoazell e Rwanda, Burundi hag Ouganda. D'ar 16 a viz Mae 1997 e teue tre e Kinshasa, rediañ an diktatour da dec'hel kuit. An deiz war-lerc'h en em lakae da brezidant ha cheñch anv ar vro eus Zair da Republik Demokratel Kongo, ar pezh a oa an anv kozh.
Buan en em lakaas da ren evel un diktatour, herzel ha bac'hañ eneberien bolitikel ha kazetennerien. D'ar 16 a viz Genver 2001 e voe tennet outañ gant ur gward-korf dezhañ ha kaset d'un ospital e Zimbabwe ma varvas daou zevezh goude. E vab, Joseph Kabila, a voe lakaet neuze e penn ar vro.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
g • ka • kePrezidanted Republik Demokratel Kongo :
| Republik Kongo | Joseph Kasa-Vubu · Mobutu Sese Seko |
| Republik Zair | Mobutu Sese Seko |
| Republik Demokratel Kongo | Laurent-Désiré Kabila · Joseph Kabila · Jean-Michel Sama Lukonde |
# Laurent-Pierre de Jussieu

Laurent-Pierre de Jussieu, ganet d'ar 7 a viz C'hwevrer 1792 e Villeurbanne, marvet d'an 23 a viz C'hwevrer 1866 e Passy, oa ur skrivagner gallek.

## Oberennoù

* Simon de Nantua, Louis Colas, 1818 (Lakaet eo bet al levr-mañ e brezhoneg gant Aleksandr Ledan)
# Morelos

Morelos zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
Cuernavaca eo ar gêr-benn.
# Morengo

Morengo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Morerer Pallas

Morerer Pallas :
| Ur morerer Pallas. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Haliaeetus |
| Anv skiantel ||
| Haliaeetus leucoryphus (Pallas, 1771) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morerer Pallas (liester : morerered Pallas) a zo un evn-preizh, Haliaeetus leucoryphus (pe Aquila leucorypha) an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar besked dour dous dreist-holl.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus Azia ar C'hreiz da India, Myanmar and kreisteiz-kreiz Sina (Sichuan).

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morerer Pallas en urzhiad Accipitriformes, Ciconiiformes pe Falconiformes.

## Liammoù diavaez

* (en) Haliaeetus leucoryphus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Haliaeetus leucoryphus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Haliaeetus leucoryphus war al lec'hienn Avibase.
# Morerer Sanford

Morerer Sanford :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Haliaeetus |
| Anv skiantel ||
| Haliaeetus sanfordi Mayr, 1935 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morerer Sanford a zo un evn-preizh, Haliaeetus sanfordi an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Haliaeetus.
Dougen a ra anv ar surjian hag an evnoniour amatour stadunanat Leonard Cutler Sanford (1868-1950).

## Annez

Bevañ a ra al labous e Papoua-Ginea Nevez (Bougainville ha Buka) hag en Inizi Salomon.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morerered en urzhiad Accipitriformes pe Falconiformes.

## Liamm diavaez

* Haliaeetus sanfordi war al lec'hienn Avibase.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Morel

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Morel a ra dave d'ar mor e brezhoneg. Un anv-badez, un anv-tiegezh hag un anv-lec'h eo ivez, e kalz broioù gallek, spagnolek ha saoznek dreist-holl.

## Anv-tiegezh

War dachenn ar gerdarzh e talv Morel kement ha teñval e groc'hen.
Kavout a reer an anv er Réunion (frekañs 1:180), Bro-C'hall (1:719), Gwiana Bro-C'hall (1:677), Breizh (Bro-Roazhon dreist-holl, 1:479), Paraguay (1:306), Republik Dominikan (1:505), Arc'hantina (1:3,188), SUA (1:45,440), Kanada (1:8,346), Suis (1:3,389), Brazil (1:102,307) ha Honduras (1:4,484).
Adstummoù :
* Moreel, Mooreel, Morreel, Morele
* gant al lostgêr genitivel -s : Morels, Moreels, Mooreels, Morreels
* an -l- tennet kuit en -ls- : Moorees, Moorrees
* an -o- skrivet -oe- pe -ou- : Moerel, Moereels, Moureels
* an -o- eilerc'hiet gant un -a- : Marel, Mareel, Mareels, Marreel, Marelus
* an -o- eilerc'hiet gant un -e- : Merreel, Merel, Merelus.
Tud :
* Olivier Morel de La Durantaye (1640–1716), milour breizhat e Frañs-Nevez.
* Salomon Morel (1919–2007), komunour polonat, torfedour a vrezel, komandant kamp bac'hiñ Świętochłowice
* Claudio Morel (g. e 1978), melldroader paraguayat
* Jérémy Morel (g. e 1984), melldroader breizhat

## Anv-bihan
### Tud

Evel anv-bihan e teu moarvat eus un anv-badez kozh : Maurellus, Morellus, anv-bihanaat Maur.

### Kezeg

Lesanv ur marc'h du eo Morel. Kezeg brudet :
* anv marc'h Roperzh Artois e oa e-pad Emgann ar C'hentroù Aour e 1302,
* anv ur march gwad redadegoù breizhveurat eus deroù an XIX$^{vet}$ kantved.

## Anv-lec'h

* Morne Morel, ur c'hein en enezeg ar Saintes, e Gwadloup
* Mörel (Alamagn), ur gumun e Schleswig-Holstein
* E Kebek ez eus un 60 bennak a hentoù, lennoù, stêrioù hag all a zoug an anv Morel
* ar stêr Morel, en India

### En Alpoù

* Les Avanchers-Valmorel, ur gumun e departamant Savoie, e Savoia
* Valmorel la Belle, ur greizenn ski e Savoia, traoñienn an Tarentaise
* Mörel (Suis), ur gumun gozh e Valais, bremañ e Mörel-Filet
* Morel, Les Allues, ur gêriadenn ha kreizenn ski en Alpoù, e-kichen Méribel
* ar Morel, ur frond adstêr d'an Isère hag eiladstêr d'ar Ron.

## Lennegezh

* « La invención de Morel », romant gant ar skrivagner arc'hantinat Adolfo Bioy Casares.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Kengor Lec'hanvadurezh Kebek, Bank anvioù-lec'h, [enlinenn] http://www.toponymie.gouv.qc.ca/CT/toposweb/recherche.aspx

## Pennadoù kar

* Maurel
* Moreau
* an Du
# Morerer

Morerered :
| Ur morerer lost gwenn ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Falconiformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Haliaeetus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morerered eo evned-preizh ar genad Haliaeetus.

## Spesadoù

* Ar morerer lost gwenn, Haliaeetus albicilla
* Ar morerer penn gwenn, Haliaeetus leucocephalus
* Ar morerer kof gwenn, Haliaeetus leucogaster
* Morerer Pallas, Haliaeetus leucoryphus
* Morerer Steller, Haliaeetus pelagicus
* Morerer Sanford, Haliaeetus sanfordi
* Haliaeetus vocifer
* Haliaeetus vociferoides

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morerered en urzhiad Falconiformes, Ciconiiformes pe Accipitriformes.
# Morerer Steller

Morerer Steller :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Haliaeetus |
| Anv skiantel ||
| Haliaeetus pelagicus (Pallas, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Morerer Steller (Haliaeetus pelagicus) a zo un evn-preizh.
Erer brasañ ar bed eo.

## Annez

Bevañ a ra tro-war-dro aodoù reter Siberia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morerered en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Haliaeetus pelagicus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Haliaeetus pelagicus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Haliaeetus pelagicus war al lec'hienn Avibase.
# Morerer kof gwenn

Morerer kof gwenn :
| Ur morerer kof gwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Genad : | Haliaeetus |
| Anv skiantel ||
| Haliaeetus leucogaster Gmelin, 1788 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morerer kof gwenn a zo un evn-preizh, Haliaeetus leucogaster an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en aodoù India, Azia ar Gevred hag Okeania.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar morerered en urzhiad Falconiformes pe Accipitriformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Morena Son

Morena Son zo ul laz seizh maouez, kanerezed ha sonerezed eus Santiago de Cuba, e reter pellañ an enez. Holl o deus studiet ar sonerez klasel a-raok kregiñ da son ar son cubano, gant binvioù poblek sonerezh Kuba. Bet int o kanañ en un toullad broioù eus kornog Europa (Spagn, Bro-Saoz, Bro-C'hall) :.

## Izili al laz

* Aimeé Campos, gitarourez dreist (tres)
* Aylen Guevara, kanerez
* Maria Mercedes Soto, renerez, taboulinoù
* Juana Filiú, gourbiolin,
* Niurka Cardona, kan, maracas
* Orialis Luna, gitarourez
* Deisy Estrada, bongos.

## Liammoù diavaez

* E 2007 : YouTube
* E 2012 :
** e Perpinya gant Tekameli
** o kanañ Candela, e studio Radio Gladys Palmera
*** e Santiago de Cuba e patio Casa Artex ha YouTube
* E 2014 : er Festival d'el Son
* E 2015 : Morena Son o kanañ Bendita tu luz<ref>Kanaouenn Mana & Juan Luis Guerra
* Morena Son o kanañ Chan Chan, ha gant daou c'hitar hepken ; e Barcelona
* Morena Son o kanañ Para ti nengón
* Morena Son o kanañ Vamos a bailar el changüi
* Morena Son o kanañ Esperaré
* Kinnig ar strollad bet o kanañ e Tudela (Nafarroa)
* Morena Son o kanañ llegaron las morenas
* Heuliad tonioù
* Er film e Casa de la Trova e Santiago
* O kanañ Abajo los maridos, diwar ganaouenn Pedro Luis Ferrer

## Notennoù

* ↑ Pennad er gazetenn El Universal eus Cartagena (Colombia)
* ↑ Pennad er gazetenn El Periodico de Aragon :
* ↑ Evel-se e skriv hec'h anv war he gitar (tres).
# Morentin

Morentin zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.

## Poblañs

Emdroadur:
# Pedro Iañ

Pedro Iañ zo anv meur a zen:
* Pedro Iañ Aragon, roue Aragón ha Navarra (1070-1104)
* Pedro Iañ Barcelona, anavezet ivez evel Pedro II Aragon, (war-dro 1177-1213)
* Pedro Iañ Brazil
* Pedro Iañ Kastilha (1334-1369)
* Pedro Iañ Portugal
* Pedro Iañ Valencia, Pedro III Aragón, Pedro Iañ Sicilia, ha Pedro II Barcelona, anavezet evel Pedro Veur (1239-1285)

## Pennadoù kar

* Pedro II
* Pedro
# Pedro José Escalón

Pedro José Escalón, ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1847 e Santa Ana (El Salvador) hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Gwengolo 1923, a oa ur politiker eus El Salvador.
Prezidant El Salvador e oa bet eus ar 1añ a viz Meurzh 1903 betek ar 1añ a viz Meurzh 1907. Daoust ma oa o tont eus an arme e erruas e penn ar vro en un doare peoc'hus, ar wech kentañ abaoe bloavezhioù er vro. Ur mare a stabilded politikel e voe e respetad. Mervel a reas e Santa Ana e 1923, oadet a 76 vloaz.

## Buhez personel

E 1865 e timezas gant Elena Rodríguez (marvet d'an 3 a viz Kerzu 1921). Tri bugel o deus bet: Dolores, Federico and Pedro.
# Pedro Kastilha

Pedro de Castilla, pe Pedro Kastilha zo bet anv meur a zen.
* Pedro Kastilha hag Aragon (1260 — 1283 ), mab da Sancho IV Kastilha, roue Kastilha ha León, ha d'ar rouanez María de Molina.
* Pedro Kastilha ha Molina (1290 — 1319), mab da Sancho IV Kastilha, roue Kastilha ha León, ha d'ar rouanez María de Molina.
* Pedro Iañ Kastilha ( 1334 – ...), lesanvet el Cruel (an hini kriz), mab d'ar roue Alfonso XI
* e hantervreur Pedro Alfonso Kastilha (1345 ? - 1359 ?), mab bastard d'ar roue Alfonso XI, lazhet gantañ
* Pedro Enríquez Kastilla (1352 ? - 1400 ).
* Pedro Kastilha hag Eril (1394 - 1461 )

## Pennadoù kar

* Pedro
* Kastilha
# Pedro IV

Pedro IV zo anv meur a zen:
* Pedro IV Aragon, II Valencia ha III Barcelona. Lesanvet el Ceremonioso. (1319-1387)
* Pedro IV Portugal , ha Iañ Brazil. Anavezet evel ar roue soudard, el Rey Soldado. (1798-1834)
* Don Pedro, Konestabl Portugal, anvet da Gont Barcelona evel Pedro IV en 1464. (1429-1466)
* Pedro, eskob Palencia entre 1342 ha 1343.
* Pedro Aragon hag Anjev, IVvet kont Ribagorza, kont Ampurias, Prades hag Aotrou Gandía. (1305-1381)

## Pennadoù kar

* Pedro V
* Pedro
# Pedro Kastilha ha Molina

Pedro Kastilha ha Molina (Valladolid, 1290 – Ledesma, 1319), a oa infant Kastilha.
Mab e oa da Sancho IV Kastilha ha da María de Molina.
Aotrou e oa (señor) e Cameros, Almazán, Berlanga, Monteagudo ha Cifuentes, ha Mayordomo e vreur Ferdinando IV, Roue Kastilha.
Dimezet e oa da Maria Aragon, Itron Cameros.
# Pedro Luis Ferrer

Pedro Luis Ferrer, ganet e 1952 e Yanguajay, e Kuba, e proviñs Sancti Spíritus, zo ur c'haner kuban, krog da ganañ e 1965. Ne blij ket e ganaouennoù flemmus, e doare ar guaracha, da dud ar galloud.
E dad a oa a-du gant dispac'h Fidel Castro, met kuit ez eas eus an enez, hep e diegezh. Sonet en deus Pedro Luis Ferrer er bloavezhioù 1960 el laz Kapeles, er pevarad Nova, ha gant Carlos Alfonso ha Mike Porcella el laz rock Los Dada.
E-kreiz ar bloavezhioù 1970 e enrollas e bladenn vras kentañ e-unan, anvet Pedro Luís Ferrer, ken plaen ha tra. Mont a reas da seniñ da Europa (Polonia, Finland, Norge, Sveden, RDA) ha da Vec'hiko.
Studiañ a reas ar seniñ gitar evit seniñ oberennoù Leo Brouwer, Albéniz, Tárrega, Johan Sebastian Bach… Adkanet eo bet e ganaouennoù gant Celia Cruz, Danny Rivera, Papo Luca, ha Willy Chirino.
Er bloavezhioù 1980 e reas div bladenn vras : "Debajo de mi voz", a voe skignet a boan, hag “Espuma y Arena”, a voe bruetoc'h, gant kanaouennoù evel “Inseminación Artificial’, ‘Como me gusta “hablal” español”, “Mario Agüé’ ha re all.
Er bloavezhioù 1980 e reas muioc'h a ganaouennoù politikel, evel 100% Cubano, ma tiskleir e vev ar Gubaned er baourentez pa deu estrenien binvidik d'o gwelout. E Marucha la jinetera e tispleg e rank merc'hed yaouank ar vro gwerzhañ o c'horf evit degas arc'hant d'ar gêr.
En 1999 en deus embannet ur bladenn anvet Pedro Luis Ferrer (evel e hini gentañ) e ti Atlantic Records, e SUA.

## E bladennoù

* Pedro Luis Ferrer
* Rústico (2005)
* Natural (2006)
* Tangible (2011)
* Final (2014)

## Liammoù diavaez

* Pedro Luis Ferrer el lec'hienn letramusicas.com
* Pennad kaoz gant ar c'haner
* Komzoù e ganouenn Maridos Majoreros
** kanet amañ
* O kanañ Quién me toca un son er skinwel spagnol
* O kanañ Marucha la jinetera
* O kanañ Como me gusta"Hablal" Español
* O kanañ Yo no tanto como él, komzoù

### Filmoù

* No me voy a defender
# Pedro Lamy

José Pedro Mourão Lamy Viçoso (distagadur portugalek : [ˈpeðɾu laˈmi]) (bet ganet d'an 20 a viz Meurzh 1972 e Aldeia Galega) a zo bet ur blenier redadegoù kirri eus Portugal a rede e Formulenn 1 etre 1993 ha 1996, gant Lotus ha Minardi. Deuet da vezañ ar blenier eus Portugal kentañ o verkañ poentoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1.
# Pedro Iañ Portugal

Pedro Iañ (Coimbra 1320-1367 Estremoz), eizhvet roue Portugal, a oa mab d'ar roue Afonso IV ha da Beatriz Kastilha e bried. Lesanvet e voe O Justiceiro, hag ivez O Cruel, O Cru, O Vingativo, abalamour d'an nerzh a lakaas en e zial goude muntr e serc'h Inês de Castro, hag ivez O-Até-ao-Fim-do-Mundo-Apaixonado (an hini orgedet ken fin ar bed).
Ne oa ket o ren c'hoazh pa oa bet dimezet d'an infantez aragonat Constanza Manuel de Villena. E-touez dimezelled ar rouanez e kavas ur plac'h yaouank, Inês de Castro. Bec'h a savas abalamour dezhi etre tad ha mab. Muntret e voe an dimezell, marteze war urzh ar roue Afonso IV en 1355. Kavet e voe daou eus ar vuntrerien, ha lazhet kriz e voent.
Hervez ar vojenn e vije bet dizouaret korf Inês ha kurunennet, ha lakaet an holl uhelidi da bokat d'he dorn.
Daou vez a voe savet e nev manati Alcobaça evit ma c'hallfe an daou garedig, da goulz deiz ar varn, en em welout kenkent ha savet a varv da vev.
N'eas ket an traoù war wellaat etre roue hag infant goude se: div wech e kemeras Pedro an armoù a-enep d'e dad.
Mervel a reas Afonso e 1356.

## Roue

Kerkent ha kurunennet Pedro en 1357 ec'h embannas ar roue yaouank e oa bet dimezet da Inês ur pennadig a-raok he marv hag e felle dezhañ e vije graet rouanez Portugal anezhi. Daoust da se n'eus roud ebet skrivet eus eured ebet.
Gant Aragon e reas brezel da Rouantelezh Kastilha.
Roue e voe adal 1357.
E vab Fernando a renas war e lerc'h.

## Dimezioù ha bugale

Dimeziñ a eure da Constança Manuel, merc'h da João Manuel de Castela, ha tri bugel o doe:
* Luís, infant Portugal (1340);
* Maria, infantez Portugal (1342-137?), dimezet da Fernando, priñs Aragon;
* Fernando, roue Portugal (1345-1383).
Addimeziñ a reas da Inês de Castro (1320 - drouklazhet e 1355) ha pevar bugel o doe:
* Afonso, infant Portugal (1346);
* Beatriz, infantez Portugal (1347-1381);
* João, infant Portugal (1349-1387);
* Dinis, infant Portugal (1354-1397).
Addimeziñ a reas da Teresa Lourenço hag ur mab o doe:
* João Iañ, (1357-1433), roue Portugal (1385-1433).
# Namneted

An Namneted a oa ur bobl c’halian eus Arvorig. Etre ar Gwilen hag aber al Liger e oant o vevañ. Roud eus o anv a gaver en hini Naoned. « Samnited a rae Strabon ha Ptolemeus eus an Namneted . ». En-dro dezho e oa pobloù all : an Andecavi er reter, Pictones (pe Pictavi) er c’hreisteiz d’al Liger, ar Weneted er c’hornôg hag ar Guriosolited hag ar Redones (pe Riedones) en hanternoz.
Gant ar Romaned e veze graet Condevicnum eus o c’hêr vrasañ, ur gêr a oa e kember al Liger hag an Erzh. En III$^e$ kantved e oa deuet da vezañ anvet Portus Namnetum, zo aet da Naoned goude ha da Nantes e galleg.

## Notennoù

* ↑ Caesar, De Bello Gallico, II, c-8.
# Namur

Namur :
| Banniel | Skoed |
| Lec’hiadur en Arondisamant Namur hag e Proviñs Namur | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Arondisamant | Namur |
| ins | 92094 |
| Kumunioù-Kod post | 5000 5000 5001 5002 5003 5004 5020 5020 5020 5020 5020 5020 5020 5021 5022 5024 5024 5100 5100 5100 5100 5100 5101 5101 5101 |
| Kumunioù strollet | Namur Beez Belgrade Saint-Servais Saint-Marc Bouge Champion Daussoulx Flawinne Malonne Suarlée Temploux Vedrin Boninne Cognelée Gelbressée Marche-les-Dames Dave Jambes Naninne Wépion Wierde (gant Andoy) Erpent Lives-sur-Meuse Loyers |
| Kod pellgomz | 081 |
| Maer | Maxime Prévot (Les Engagés) |
| Gorread -Takad kêrel a-bezh | 175.69 km² ... km² |
| Hed | 04° 52' .." Reter |
| Led | 50° 28' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl -Takad kêrel a-bezh | 107 178 (01.01.2006) ... |
| Stankter | 610 a./km² |
| Lec'hienn | |
Namur (galleg; e walloneg eo Nameur, en alamaneg Namür, e nederlandeg Namen) a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Namur. Pennlec'h Arondisamant Namur ha Proviñs Namur eo. Sez Parlamant ha gouarnamant Rannvro Wallonia eo ivez.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1926: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 gall d'ar gêr.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
# Namur (proviñs)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Proviñs Namur zo unan eus proviñsoù Belgia, e reter Wallonia.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 3 666 km²
* Poblañs (2023) : 501 959 a dud
* Stankter : 137 den/km²

### Kumunioù dre arondisamant
## Arondisamant Dinant

| Anhée Beauraing Bièvre Ciney Dinant | Gedinne Hamois Hastière Havelange Houyet | Onhaye Rochefort Somme-Leuze Vresse-sur-Semois Yvoir |

## Arondisamant Namur

| Andenne Assesse Éghezée Fernelmont | Floreffe Fosses-la-Ville Gembloux Gesves | Jemeppe-sur-Sambre La Bruyère Mettet Namur | Ohey Profondeville Sambreville Sombreffe |

## Arondisamant Philippeville

| Cerfontaine Couvin | Doische Florennes | Philippeville Viroinval | Walcourt |
# Namibornis herero

Namibornis herero :
| Namibornis herero, luc'hskeudennet etre Hobatere ha Swakopmund (Namibia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Namibornis |
| Anv skiantel ||
| Namibornis Bradfield, 1935 ||
| Anv skiantel ||
| Namibornis herero (Meyer de Schauensee, 1931) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Namibornis herero a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Muscicapidae. Ar spesad nemetañ er genad Namibornis an hini eo : anvet e voe Bradornis herero (kentanv) da gentañ-penn (e 1931) gant an evnoniour stadunanat Rodolphe Meyer de Schauensee (1901-1984).
Dont a ra e anv eus hini Herero, ur bobl hag a zo o chom en Afrika ar Su (an darn vrasañ anezhi e Namibia).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus mervent-pellañ Angola da gornôg Namibia.

## Liammoù diavaez

* (en) Namibornis herero war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Namibornis herero war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Namibornis herero war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Namouyieg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo ar namouyieg (namuyi pe namuzi) komzet gant tro-dro da 5 000 den (1982) e mervent Sichuan e Sina.
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tangoutek-tchiangek
# Nampa (Idaho)

Nampa zo ur gêr lec'hiet e mervent Idaho er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 81 557 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Nampa en ur mod ofisiel e 1886.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.