OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nieul-le-Dolent

Nieul-le-Dolent a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Poiroux da gentañ, lakaet e voe e Kanton La Mothe-Achard e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Nieul-le-Dolent en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 72 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,12% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour d’ar 4 a viz Gwengolo 1961 en Oum Toub (departamant Constantine), serjant e oa en 43vet B.I.Ma (B.I.Ma Bataillon d'Infanterie de Marine).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c’hastell.
* Kastell La Burcerie, XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn. D’ar 7 a viz Eost 1921 e voe votet gant kuzul ar gumun e sevel ur sammad 6 000 Lur evit e sevel; dioueliet e voe d’an 1 a viz Here 1922.
* Plakenn ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Lagonosticta umbrinodorsalis

Lagonosticta umbrinodorsalis :
| Lagonosticta umbrinodorsalis, luc'hskeudennet e Kameroun. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lagonosticta |
| Anv skiantel ||
| Lagonosticta umbrinodorsalis Reichenow, 1910 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagonosticta umbrinodorsalis a zo ur spesad golvaneged bihan eus kerentiad an Estrildidae.
Sellet e voe outañ evel un isspesad da Lagonosticta rhodopareia gant evnoniourien 'zo.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e geotegi krin kreisteiz Tchad ha hanternoz Kameroun.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Lagonosticta umbrinodorsalis war al lec'hienn Avibase.
# Lagueruela

Lagueruela zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 72 (2023).
# Lagran

Lagran (Lagrán e spagnoleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e kreisteiz proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
# Lagorchestes

Lagorchestes :
| Lagorchestes leporides plouzet ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Macropodidae |
| Genad : | Lagorchestes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagorchestes zo ur genad e rummatadur ar bronneged godellek. Emañ an holl wallabied-gad nemet ar wallabi-gad roudennek renket ennañ.

## Spesadoù

4 spesad zo ennañ, daou anezho aet da get :
* wallabi-gad lenn Mackay (Lagorchestes asomatus), aet da get
* ar wallabi-gad lunedek (Lagorchestes conspicillatus)
* wallabi-gad ar c'hornôg (Lagorchestes hirsutus)
* wallabi-gad ar reter (Lagorchestes leporides), aet da get
# Lagonosticta senegala

Lagonosticta senegala :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lagonosticta |
| Anv skiantel ||
| Lagonosticta senegala (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagonosticta senegala zo un evn.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Afrika issahara.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
# Lagosanto

Lagosanto zo ur gumun italian e proviñs Ferrara, en Emilia Romagna.
# Lagonosticta sanguinodorsalis

Lagonosticta sanguinodorsalis :
| Lagonosticta sanguinodorsalis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lagonosticta |
| Anv skiantel ||
| Lagonosticta sanguinodorsalis Payne, 1998 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lagonosticta sanguinodorsalis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Estrildidae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e hanternoz Nigeria (uhelgompezenn Jos).

## Liammoù diavaez

* (en) Lagonosticta sanguinodorsalis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lagonosticta sanguinodorsalis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Lagonosticta sanguinodorsalis war al lec'hienn Avibase.
# Mundus vult decipi, ergo decipiatur

Mundus vult decipi, ergo decipiatur (Ar bed a fell dezhañ bezañ desevet, ra vezo desevet) a zo ul lavar latin. Un doare all zo d'al lavar Vulgus (ar bobl) vult decipi, ergo decipiatur.

## Orin

N'ouzer ket a belec'h e teu, meur a orin zo bet kinniget
* "Mundus vult decipi." Sebastian Franck, Paradoxa Ducenta Octoginta, CCXXXVIII (1542) " Ar bed a fell dezhañ bout desevet."
* En Italia e vez lakaet war gont ar c'hardinal Carlo Carafa (1517 - 1561).
* "Augustinus, lib. 4. de civitat. Dei, pennad 27. a sav a-enep ' Scævola a lavare expedire civitates religione falli, e oa un dra naturel e vije desevet an dud gant ar relijion, hervez ar bomm, Si mundus vult decipi, decipiatur, ma fell d'ar bed bout desevet, ra vezo desevet, n'eus forzh penaos eo mat e vazhyevañ."
* "Ar pontifex maximus Scævola a gave aes e vefe desevet an dud er relijion; ha Varro gouiziek a lavare plaen, ez eus meur a wirionez, n'he deus ket bobl ezhomm d'o anaout; ha meur a falsentez ha n'eo ket mat d'ar bobl gouzout int falsentezioù. (Note: Vid Augustin. de civ. Dei, B. 4 [...].) Alese e teu al lavar "Mundus vult decipi, decipiatur ergo."

## Falsoberour

Tud zo a lavar eo gant ar skrivagner latin Petronius er I$^{añ}$ kantved e voe savet ar frazenn met n'he c'haver e neblec'h en e oberenn.

## Liammoù diavaez

* Mundus vult decipi (en)

## Daveoù

* ↑ Meneget gant Thomas Benfield Harbottle, Dictionary of Quotations (Classical), The Macmillan Co., 1906
* ↑ Giuseppe Fumagalli (a cura di), L'Ape latina, Hoepli editore, 1975.
* ↑ Robert Burton, The Anatomy of Melancholy, Part 3, Sect. 4. Memb. 1. Subs. 2. (Nicolas K. Kiessling, Thomas C. Faulkner, Rhonda L. Blair (editors), Oxford University Press, Vol. 3, 1990, p. 347)
* ↑ Plutarchus, and Theophrastus, on Superstition; with Various Appendices, and a Life of Plutarchus, Daniel Wyttenbach (translator), Printed by Julian Hibbert, No. 1 Fitzroy Place, Kentish Town, 1828, First Appendix: p5
* ↑ (2012) Mundus vult decipi: Estudios interdisciplinares sobre falsificación textual y literaria. Madrid : Ediciones Clásicas. 10–11 p. ISBN 8478827382.
# Muncq-Nieurlet

Muncq-Nieurlet :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Calais |
| Kanton | Marck |
| Kod kumun | 62598 |
| Kod post | 62890 |
| Maer Amzer gefridi | Jean Boidin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la région d'Audruicq |
| Lec'hienn web | https://www.muncq-nieurlet.com/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 712 ann. (2020) |
| Stankter | 62 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1 m — brasañ 97 m |
| Gorread | 11,44 km² |
| kemmañ |
Muncq-Nieurlet a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Muneg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek ar su eo ar muneg (mün, ng'men, yawdwin pe chinbok) komzet gant tro-dro da 30.000 den (1991) e Myanmar.
Ur rannyezh ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Mungos

Mungos :
| Mungos mungo ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Herpestidae |
| Genad : | Mungos |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Mungos a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad mibinelled.

## Spesadoù

* Mibinell Gambia, Mungos gambianus
* Mibinell roudennek, Mungos mungo
# Mundo Enxadrístico

Mundo Enxadrístico a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e São Paulo e Brazil e 1949. Ludwig Engels a oa he fenngazetennour.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
# Munera

Munera zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Munia Araba

Munia Araba (ca. 740-780) a oa ur briñsez vaskon, ha pried Fruela Iañ, roue Asturiez.
Munia a oa mamm ar roue Alfonso II Asturiez.
Goude he marv e 780 e voe beziet en iliz-veur Oviedo.
# Orbiquet

An Orbiquet a zo ur stêr e departamant Calvados (Bro-C'hall).

### Kumunioù treuzet

* La Folletière-Abenon, Orbec, Saint-Martin-de-Bienfaite-la-Cressonnière, La Chapelle-Yvon, Saint-Pierre-de-Mailloc, Saint-Julien-de-Mailloc, Saint-Denis-de-Mailloc, Saint-Martin-de-Mailloc, Le Mesnil-Guillaume, Glos, Beuvillers, Lisieux.
# Orbita

Orbita zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Orbitenn

Un orbitenn, e mekanikerezh astrel hag e sternerzhoniezh, a zo ur grommenn serr, treset en egor gant ur c'horf astrel dindan levezon ar gravitadur hag an nerzhioù inertiezh. Periodek eo an orbitenn-se. E Koskoriad an Heol emañ an Douar hag ar planedennoù all, an asteroidennoù hag ar c'hometennoù en orbitenn tro-dro d'an Heol. Er memes mod ez eus planedennoù gant satelitoù naturel en orbitenn en-dro dezho. Objedoù ardaouel, loarelloù pe sontoù-spas, a zo en orbitenn en-dro d'an Douar pe da gorfoù astrel all e koskoriad an Heol.
An orbitennoù a zo e stumm un elipsenn, ur fokus anezhi o kenglotañ gant kreizenn c'hraviter ar c'horf kreiz.

## Gerioù all

E-lec'h orbitenn e kaver gerioù all ivez er geriadurioù brezhonek : kelc'htro$^,$, tro-blanedenn, tro-gelc'h, kelc'hdro$^,$, kelc'hred, amestez$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kreizenn ar Geriaouiñ.
* ↑ Dictionnaire breton-français français-breton Roparz Hemon - Ronan Huon, 2002, pajenn 1177b.
* ↑ TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* 1 2 3 4 Grand dictionnaire français-breton Frañsez Vallée, 1931, pajenn 515a.
* ↑ Roparz Hemon, Nouveau Dictionnaire Breton Français, 1978, pajenn 436a.
* ↑ Geriadur ar brezhoneg a-vremañ Frañsez Favereau, 2000, pajenn 1161a.
* ↑ Geriadur ar fizik, Preder, 2006
* ↑ Dictionnaire français-breton (Martial Ménard), 2012, pajenn 948b.
# Orbaneja Riopico

Orbaneja Riopico zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 358 (2023).
# Orbetello

Orbetello a zo ur gumun eus Italia e proviñs Grosseto, e rannvro Toskana.
# Orbassano

Orbassano zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Orbaizeta

Orbaizeta (euskareg hag ofisiel; Orbaiceta hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Orbara

Orbara zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria. 54 a dud a oa enni e 2006.
# Orbitenn geoarsavel

Graet e vez orbitenn geoarsavel eus un trovezh heverk eus un orbitenn geoarsinkron ma vez null e stou e kenver ar plaen kehederel. 35 786km eo uhelder an orbitenn geoarsavel. Boaz e vez komzet eus loarelloù da 36 000km.

## Anv all

A wechoù e vez graet orbitenn Clarke pe gouriz Clarke, en enor d'ar skrivagner skiant-faltazi breizhveuriat Arthur C. Clarke hag a voe ar c'hentañ hini da sonjal en ur rouedad a loarelloù oc'h implij an orbitenn-mañ.

## Perzhioù heverk

Ouzhpenn da berzh an orbitenn geoarsinkron a dalvez d'ur c'horf war an orbitenn-se bezañ kevatal e beriodenn reveulzi da hini an Douar warni e-unan (23 eurvezh, 56 minutenn ha 4,1 segondenn), en em gav an orbitenn geoarsavel e plaen kehederel an Douar. Ar perzh ouzphenn-se a zo kaoz e seblant bezan difiñv-mik ur c'horf en orbitenn geoarsavel e keñver pep poent war an Douar.
Ur perzh pouezhus ez eo evit al loarelloù telekomunikerezh pe skignerien skinwel. Dre ma seblant difiñv lec'hiadur al loarell e c'hell ur benveg resever gant ur stign digemm bukañ war-zu al loarell geoarsavel evit resev e sinal.
Implijet ez eo ivez an orbitenn-se evit evezhiañ an Douar adalek ul lec'hiadur (a seblant) difiñv en egor. E touez a re-se e kaver al loarelloù meteorologel geoarsavel Meteosat evit Europa
Al loarelloù geoarsavel a zo dre ret lec'hiet a blom d'ur poent war ar c'heheder, da laret eo lec'hiet war ar plaen kehederel, ha d'an uhelder rekis. Dre-se ez eo faos komz eus "ul loarell geoarsavel a-us da Europa" dre ma n'emañ ket Europa war ar c'heheder, dav e vez komprenn "ul loarell en orbitenn geoarsavel a vez tu da wellet adalek Europa".
An orbitenn douar geoarsavel a zo ur mennozh ardaouel ijinet gant mab-den, ha n'ez eus korf asterel ebet warni. Loar Ploudon, C'haron, e deus un orbitenn geoarsavel naturel.
# Léo Dubois

Léo Dubois :
| A. Haidara (RB Leipzig) ha L. Dubois (OL), 10/02/2019 |||
| Stad a-vremañ |||
| Skipailh | Olympique lyonnais | Olympique lyonnais |
| Niverenn | 14 | 14 |
| Buhezskrid |||
| Anv | Léo Michel Joseph Claude Dubois | Léo Michel Joseph Claude Dubois |
| Broadelezh | Gall |
| Broadelezh sport | Gall | Gall |
| Ganedigezh | 14 a viz Gwengolo 1994 | 14 a viz Gwengolo 1994 |
| Lec'h | Segré (Maine-et-Loire) | Segré (Maine-et-Loire) |
| Ment | 1,78 m | 1,78 m |
| Mare a-vicher | 2014 — | 2014 — |
| Plas | Difenner | Difenner |
| Troad kreñv | Dehou | Dehou |
| Hentad junior |||
| Bloavezhioù | Klub | Klub |
| 2000-2003 | SC Gemmois |
| 2003-2008 | ES Segré HA |
| 2008-2014 | FC Nantes |
| Hentad a-vicher$^1$ |||
| Bloavezhioù | Klub | K. (P.) |
| 2014-2018 | FC Nantes | 106 (4) |
| 2018- | Olympique Lyonnais | 115 (5) |
| Skipailh broadel$^2$ |||
| Bloavezhioù | Skipailh | K.(P.) |
| 2016 | France espoirs | 2 (0) |
| 2019- | France | 13 (0) |
| $^1$ Kevaezerezh ofisiel (bordel hag etrevroadel). $^2$ Krogadoù ofisiel (gant ar c'hrogadoù divec'het gwiriekaet dre ar FIFA).. |||
| kemmañ |
Léo Dubois, ganet d'ar 14 a viz Gwengolo 1994 e Segré (Maine-et-Loire), zo ur melldroader etrebroadel gall hag a c'hoari evel difenner dehou e klub an Olympique lyonnais.
# Léo Joannon

Léon Gabriel Paul Joannon, bet ganet en Ais de Provença (Bouches-du-Rhône, Bro-C'hall) d'an 21 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) d'an 28 a viz Meurzh 1969, a oa un aktour, ur filmaozer, ur produour ha saver senario gall.

## Liamm diavaez

* Léo Joannon war Internet Movie Database
# Léon (film, 1994)

Léon zo ur film graet gant Luc Besson e 1993.

## Ditouroù hollek

* Titl : Testenn devLeon
* Filmaozer : Luc Besson
* Senario : Luc Besson
* Produadur : Patrice Ledoux, Luc Besson ha Claude Besson evit Gaumont, Gaumont International ha Les films du Dauphin
* Sonerezh : Éric Serra
* Fotoiou : Thierry Arbogast
* Troc'hañ-pegañ : Sylvie Landra
* Bro orin : Bro-C'hall
* Stumm : livioù - 2,35:1 - SDDS - 35 mm
* Yezh orin ar film : saozneg
* Doare : darvoudou skrijus
* Padelezh : 110 munutenn / 136 muinutenn (director's cut)
* Ganedigezh : 14 a viz GWengolo 1994 (doare berr) - 26 a viz Mezheven 1996 (doare hir)
* Film difennet e Bro-C'hall d'ar vugale dindan 12 vloaz.

## Aktourien hag aktourezed

* Jean Reno : Léon
* Gary Oldman (Mouezh c'hall : Dominique Collignon-Maurin) : Norman Stansfield
* Natalie Portman ( Ludivine Sagnier) : Mathilda
* Danny Aiello (Michel Fortin) : Tony
* Peter Appel (Bernard Métraux) : Malky
* Willi One Blood : un den o labourat evit Stansfield
* Don Creech : un den o labourat evit Stansfield
* Keith A. Glascoe : un den o labourat evit Stansfield
* Randolph Scott : un den o labourat evit Stansfield
* Michael Badalucco : Tad Mathilda
* Ellen Greene : mamm Mathilda
* Elizabeth Regen : c'hoar Mathilda
* Carl J. Matusovich : breur bihan Mathilda
* Frank Senger (Gérard Boucaron) : Fatman
* Lucius Wyatt Cherokee : Tonto
* Eric Challier : kabiten ar c'horf diwalerien
* Luc Bernard : Mickey
* Maïwenn Le Besco : Blond Babe (lesanvet "Ouin-Ouin")
* Jessie Keosian : ar vaouez-kozh
* George Martin : porzhier an S.W.A.T.
* Abdul Hassan Sharif : bleiner taksi Mathilda
* Samy Naceri : un den eus an S.W.A.T.
# Léon Blum

Léon Blum a zo bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1872 e Pariz ha marvet d'an 30 a viz Meurzh 1950 e Jouy-en-Josas a oa ur Politikour sokialour ha den-Stad gall.
Blum a zo bet penn ar rann gall d'an Etrevroadel labourer (SFIO, strollad sokialour), ha prezidant kuzul ar ministred, pe penn ar gouarnamant gall adalek ar bloavezh 1936 betek 1937 ha goude-se adalek miz Meurzh betek miz Ebrel bloavezh 1938.
Penn gouarnamant ar Republik c'hall da c'hortoz adal miz Kerzu 1946 betek miz Genver 1947, e bodad a vezo e-karg reiñ lañs da ensavadurioù ar pevare Republik.
An adkempennoù a zegaso a vezo reoù araokour war an dachenn sokial (ar vakañsoù gopret, merc'hed er gouarnamant, reduiñ ar prantadoù labour...). Hiziv an deiz c'hoazh ez eo gwelet evel ur penn diaz d'ar sokialouriezh c'hall.

## E vuhez

Ganet en ur familh marc'hadourien eus bourc'hizelezh israelat paris, Leon Blum en deus graet studioù a live uhel o deus kaset anezhañ davet ur vicher rannet etre oberezhioù politikel dreist-holl er C'huzul Stad hag oberezhioù lennegel.
E fin an 19vet kantved e krog da stourm evit an SFIO, dont a ra da vezañ ur buruteller anavezet ha labourat a ra gant ar gazetenn L'Humanité. Da heul disparti an tu kleiz e kendalc'h Tours e 1920 gant ar re a felle dezho heuliañ an trede Etrevroadel hag ar re n'o doa ket c'hoant, Léon Blum a zeu e-penn ar strollad sokialour e Kambr an deputeed. Met e-keñver ekonomiezh ha kevredigezh, leon Blum a zo marksour-kenañ. Fellout a ra dezhañ e vefe perc'hennet a-stroll an doareoù produiñ.
E 1936, an talbenn poblek, un emglev sinet etre argomunourien hag ar sokialisted, a c'hounez an dilennadegoù deputeed. Leon Blum a zo a-du da vezañ e penn ar gouarnamant a zeu diouzh drec'hadenn-se.
Eñ eo ar c'hentañ yuzev o vezañ prezidant ar C'huzul. Diwar an orin-se eo taget gant an tu dehou pellañ. Taget eo ivez gant ar gomunourien a rebech dezhañ chom hep sikour republikaned Spagn, met ivez peogwir eo bourc'hiz ha peogwir ne gendalc'h ket gant ar reformiñ evit aesaat buhez al labourerien.
Gantañ eo bet sinet emglev Matignon evit krekiñ eus 10% goproù al labourerien, evit lakaat e plas 2 sizhunvezh koñje gopret hag evit digreskiñ an eurvezhioù labour eus 48e da 40e.
Klasket en deus stourm ouzh Hitler met den n'eus selaouet anezhañ.
Depute adarre e 1940, n'eo ket a-du evit leuskel an holl c'haloudegezhioù da pétain. Barnet eo eta e Riom e 1942 ha kaset d'ur c'hamp kreizenniñ e Buchenwald hag e Dachau.
Dieubet e vo gant gant an amerikaniz. Distreiñ a ra e Frañs ha prezidañ a ra Kuzul an dieubiñ e-pad ur vloavezh met delezel a raio e berzh politikel.
# Léo Henry

Léo Henry, bet ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1979 e Strasbourg, a zo ur skrivagner gallek.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Léo Kerlo

Léo Kerlo (1928-2006), bet kelenner war an istor hag an douaroniezh e lise Tristan Corbière e Montroulez, a oa dreist-holl istorour an arz.
Asambles gant René Le Bihan ha Jacqueline Duroc en doa skrivet pemp levr skeudennaouet-kaer diwar-benn livourien aodoù Breizh :
* Levr 1: Peintres des côtes de Bretagne : 1. Côte d'Emeraude : du Mont Saint-Michel à Erquy, Douarnenez, gant René Le Bihan, mirour Mirdi Arzoù-kaer Brest, 272. p., ti-embann Chasse-Marée, 2003
* Levr 2: Peintres des côtes de Bretagne : 2. De la Baie de Saint-Brieuc à Brest, gant René Le Bihan ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 256 p., 2004
* Levr 3: Peintres des côtes de Bretagne : 3. De la rade de Brest au pays Bigouden, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 224.p., 2005
* Levr 4: Peintres des côtes de Bretagne : 4. De Quimper à Concarneau, de Pont-Aven à l'anse du Pouldou, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 224.p, 2006
* Levr 5: Peintres des côtes de Bretagne : 5. De la rade de Lorient à Nantes, gant Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 215 p., 2007
# Lénault

Lénault :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Condé-sur-Noireau |
| Kod kumun | 14361 |
| Kod post | 14770 |
| Maer Amzer gefridi | Micheline Morice 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Condé Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 130 m — brasañ 248 m |
| Gorread | 6,67 km² |
| kemmañ |
Lénault a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant pemp kumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Condé-en-Normandie.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: tri den nann-soudard a varvas e Lénault abalamour d'ar brezel, unan e miz Gouere gant ur vindrailhadeg, an daou all a voe lazhet gant ur vombezadeg d'an 8 a viz Eost.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz
* Iliz katolik Intron-Varia, XV$^{vet}$ kantved.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Druance emañ Lénault.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | Kerzu 2015 | Micheline Morice | digostezenn | Leveadez |
| 1989 | Meurzh 2008 | Maurice Faucon | digostezenn | |
| 1965 | 1989 | Daniel Anne | | |
| 1953 | 1965 | Gustave Barassin | | |
| 1922 | 1953 | Louis Bonvoisin | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 4 Kerzu 2015
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Léo Ferré

Léo Albert Charles Antoine Ferré, ganet d'ar 24 a viz Eost 1916 e Monaco hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Gouhere 1993 e Castellina in Chianti (Toskana), a oa ur c'haner ha sonaozer gall.
Savet en devoa un daou-ugent albom bennak e-pad 46 vloaz. Léo Ferré a zo chomet abaoe e varv ar c'haner ha sonaozer gall en deus bet savet ar muiañ a ganouennoù ha tonoù. Mestroniañ a rae ar sonerezh klasel ha bet e oa o ren meur a laz-seniñ klasel dirak arvesterien pe e-pad enrolladennoù pladennoù. Léo Ferré a zisklêrie e oa anarkour hag awenet e oa bet kalz gant ar soñjoù politikel-se en e oberennoù.
# Odette du Puigaudeau

Odette Loyen du Puigaudeau, bet ganet e 1894 e Sant-Nazer hag aet d’an Anaon e 1991 e Maroko, a oa un dudoniourez vreizhat.
Merc’h e oa d’ar boltredourez Henriette Van den Broucke ha d’al livour naonedat Ferdinand du Puigaudeau, bet ganet en un tiegezh a baramantourien.
Desavet e voe Odette du Puigaudeau e Maner Kervaudu er Groazig a-raok mont da Bariz e 1920 da studiañ ar morioù er Sorbonne. Goude he studi ez eas da dresourez er Collège de France, da stilourez e Ti Lanvin ha da gazetennerez war vigi-toneta eus Breizh.
E 1934 e veajas evit ar wech kentañ e Maouritania gant he mignonez, an arzourez Marion Sénones. A-neuze e c'houestlas he buhez da Sahara ar C'hornôg ha d’ar Vorianed. Mont a reas da gargadez a gefridi evit ministrerezhioù ha kevarzheoù gouiziek, da saverez abadennoù sevenadurel evit ar radio, da deuliourez evit ur ministrerezh ha da renerez burev ar ragistor e Mirdi an Hendraoù e Rabat.

## Un nebeud levrioù

* Pieds nus à travers la Mauritanie, raksrid gant ar Jeneral Gouraud, Priz an Académie française, Plon 1936, Phébus 1992
* La grande foire aux dattes, Priz ar Gens de Lettres, Plon 1937
* Le sel du désert, ti-embann P. Tisné 1940, Phébus 2001
* La route de l'Ouest (Maroc-Mauritanie), ti-embann J. Susse 1945, Ibis Press 2002
* Grandeur des îles, Julliard 1946 ha 1989, Payot 1996 (rakskrid gant Monique Vérité)
* Mon ami Rachid, guépard, Albin Michel, 1948
* Tagant, Julliard 1949, Phébus 1993
* La piste Maroc-Sénégal, Plon, 1954
* Le passé maghrébin de la Mauritanie, Rabat, Ministère d'État chargé des Affaires Islamiques, 1962
* Art et coutumes des Maures : 6 levr embannet e Rabat adalek 1967 betek 1991 : Histoire - La Vie matérielle - Costumes féminins - La Vie familiale - La vie culturelle - l'Artisanat, in Hespéris Tamuda, Ibis Press, 2002, 2005

## Levrlennadur

* BRIAND Gael, Odette du Puigaudeau : ur vaouez dreistordinal, Bremañ, niv. 431, 2020, p. 11.
* VÉRITÉ Monique, Odette du Puigaudeau : une Bretonne au désert, Jean Picollec,1993 / Payot & Rivages 2001.