OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kensonenn

Ur sonenn eo ur gensonenn implijet e yezhoù mab-den. Disheñvel eo rummad ar c'hensonennoù diouzh hini ar vogalennoù dre ma vez strishaet pe serret penn-da-benn trakt ar vouezh en ul lec'h resis bennak pe c'hoazh e meur a lec'h war un dro.
Bez' ez eus ivez un isrummad kensonnennoù ispisial a c'hell bezañ implijet a-wechoù evel vogalennoù hag evel kensonnenoù gwechoù-all. E saozneg, da skouer, ez eo an /m/ ur gensonenn er ger 'mud' met silabennek eo dres evel ur vogalenn er ger 'prism'.
Brasoc'h eo an niver a gensonnenoù a zo da gaout e yezhoù ar bed eget an niver a vogalennoù.
En un doare eeun e vez deskrivet pep kensonnen hervez fonetik an distagañ gant tri ferzh pennañ:
* Doare distagañ, d.s. dre serriñ, dre fic'hal...
* Lec'h distagañ, d.s. diweuz, dent...
* Mouezh, d.s. mouezhiet kv. divouezhiet
da skouer: [p]: kensonenn diweuz dre serriñ divouezh
$$Ouzhpenn...
An doare analañ: Doareoù disheñvel a zo da lakaat an aer da redek betek ar genoù evit distagañ sonennoù. Dre vras e vez kaset an aer gant ar skevent er-maez eus ar genoù pe ar fri (saoz. 'egressive pulmonic airstream mechanism'). Doreaoù analañ all a vez implijet evit distagañ sonennoù evel ar c'hlikoù.
An hirder : bez' e c'hell ur gensonenn bezañ distaget berr, hir pe hir-tre. Pouezus-tre eo an diforc'h-mañ e meur a yezh, d.s. an arabeg hag ar finneg.
Tud zo a gomz ivez eus nerzh an distagadur oc'h ober gant an diforc'h fortis (evit ar re divouezh) ha lenis (evit ar re vouezhiet) met n'eo ket sklaer hag-eñ eo ken gwir-all ar perzh-se.
# Kensonenn c'hargadenn

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn c'hargadenn (saoz.: pharyngeal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti ar c'hargadenn da lec'h distagañ pennañ.
Ne vez ket implijet kensonenn c'hargadenn ebet gant yezhoù all Europa. E lec'hioù all eus ar bed avat e vezont implijet alies a-walc'h, dreist-holl er yezhoù semitek, kouchitek, berberek, kaokazek ar gwalarn, wakachek ha salichek.
Setu ar c'hensonennoù gargadenn pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer (arabeg) | Skouer (arabeg) | Skouer (arabeg) |
| LFE | Deskrivadur | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| | ruzenn c'hargadenn mouezhiet | عشرة | [ʕɑʃɑrɑ] | "dek" |
| | ruzenn c'hargadenn divouezh | واحد | ['wæːħɪd] | "unan" |

## Gwelit ivez

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kensonenn ankoue

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn ankoue (saoz.: epiglottal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti ar ankoue da lec'h distagañ pennañ.
Ne vez ket implijet gensonenn ankoue gant yezhoù Europa. E lec'hioù all eus ar bed avat e vezont implijet alies a-walc'h, dreist-holl er yezhoù semitek hag ar yezhoù berberek hag ivez ar yezhoù kaokazek, wakachek ha salichek.
Setu ar c'hensonennoù gourlañchenn pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| | ankoue dre serriñ divouezh | agouleg | | jaʡ | "kreiz" |
| | ankoue dre daravat pe dre dostaatmouezhiet | | | | |
| | ankoue dre daravat divouezh | agouleg | | mɛʜ | "laezh-glas" |

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kensonenn ankoue dre froumal

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre froumal.
Daosut ha na dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezhoù ar bed peurliesañ, e vez c'hell talvezout da alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ (ʡ), hag e yezhoù 'zo e c'hell bezañ hennezh an distgadur alofonek pennañ zoken.
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se met kavout a reer a-wezhoù an arouezenn ad hoc-mañ: я.
Ouzhpennn e dalvoudegezh kensonennel e talvez ar son-mañ da dermeniñ ar vogalennoù skiltr.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Kensonenn dre froumal
* Vogalenn skiltr
# Kensonenn beg an teod

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn beg an teod (saoz.: apical consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti beg an teod da lec'h distagañ pennañ.
Ret eo ober an diforc'h etre kensonennoù distaget gant beg an teod ha kensonennoù distaget gant lavnenn an teod, dreist-holl ar c'hensonennoù dre daravat hag ar c'hensonennoù dre fic'hal.
Peurliesañ ne dalv ket an diforc'h resis-se evit diforc'hañ fonemennoù, da skouer e brezhoneg c'hell bezañ distaget gant beg an teod pe gant lavnenn an teod ar c'hensonennoù dre serriñ [t, d] hep ma talvez an diforc'h-se da lakaat kemm etre gerioù disheñvel o ster, hag e rannyezhoù arabek zo e vez distaget [t] gant lavnenn an teod keit ha ma vez distaget [d] gant beg an teod.
E yezhoù all zo avat, an euskareg hag ar serbeg-kroateg en o zouez, e talvez an diforc'h etre al lec'h stagañ resis etre ur gensonenn distaget gant beg an teod hag ur gensonenn distaget gant al lavnenn da ziforc'hañ fonemennoù, da skouer en euskareg:
* beg-kevig: su [s̺u] ("tan") [s̺u]
* lavnenn-dent: zu [s̻u] ("eil gour unander)

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kensonenn daouzant

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn daouzant (saoz.: bidental consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an dent uhelañ hag an dent izelañ da lec'h distagañ pennañ.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel ledanet e vez merket al lec'h distagañ-mañ gant ur sin diakritek ispisial skrivet a-us hag a-is d'un arouezenn bennañ, da skouer
Peurliesañ e vez kavet fonennoù a seurt-se e distagadurioù siek.
Testeniet eo bet avat implij seurt kensonennoù daouzant en distagadur reizh en ur yezh d'an neubeutañ: en unan eus isrannyezhoù rannyezh chapsougek ("shapsug") an adigeg e kaver ur ruzenn daouzant nann-c'hwibanus /x̪͆/ e lec'h [x] e rannyezh all ar yezh-se.

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kensonenn dent

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn dent (saoz.: dental consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an dent da lec'h distagañ pennañ, da lâret eo e stok pe e tosta penn an teod ouzh penn-adreñv an dent.
Alies a-walc'h e ra yezhoù ar bed pe gant kensonennoù dent (evel e spagnoleg) pe gant kensonennoù kevig. E meur a yezh indezek avat, en o zouez ar sañskriteg hag an hindeg e reer gant rummadoù fonemennek kevig ha dent.
N'eus arouezenn ispisial ebet evit reuzskrivañ kensonennoù kevig en ur mod disheñvel diouzh ar c'hensonennoù dent ha mar bez ezhomm merkañ al lec'h distagañ resis e ranker ober gant sinoù diakritek skrivet dindan an arouezennoù hag a dalvez evit skrivañ kensonennoù dent, da skouer [s̪, t̪, n̪, l̪] keuit ha ma talvez an arouezennoù hep sin diakritek ebet evit merkañ ar c'hensonenoù kevig.
Setu ar c'hensonennoù dent pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| | dent dre fri (mouezhiet) | spagnoleg | onda | [on̪d̪a] | "gwagenn" |
| | dent dre serriñ divouezh | spagnoleg | toro | [t̪oɾo] | "tarv" |
| | dent dre serriñ mouezhiet | spagnoleg | donde | [d̪on̪d̪e] | "pelec'h" |
| | dent dre daravat divouezh | poloneg | kosa | [kos̪a] | "falz" |
| | dent dre daravat mouezhiet | poloneg | koza | [koz̪a] | "gavr" |
| | dent dre daravat divouezh ("etredent") | saozneg | thing | [θɪŋ] | "tra" |
| | dent dre daravat mouezhiet ("etredent") | saozneg | this | [ðɪs] | "(an dra)-mañ" |
| | dent dre dostaat (mouezhiet) | spagnoleg | codo | [koð̞o] | "ilin" |
| | dent dre dostaat a-gostez (mouezhiet) | albaneg | halla | [haɫ̪a] | "kazel" |
| | dent dre stlakat (mouezhiet) | | | | |
| | dent dre froumal (mouezhiet) | marchaleg | Ebadon | [ebɑr̪on̪] | "Ebadon" |
| | dent dre strakal (divouezh) | | | | |
| | dent dre entarzhañ (mouezhiet) | | | | |
| | Klik dent | xhosaeg | ukúcola | [uk’úkǀola] | "malañ" |

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Ibrillos

Ibrillos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 33 (2023).
# Ibrahim Ferrer

Ibrahim Ferrer, ganet d'an 20 a viz C'hwevrer 1927 e San Luis, nepell diouzh Santiago de Cuba, ha marvet e La Habana d'ar 6 a viz Eost 2005, zo ur c'haner eus Kuba, brudet dre ar film Buena Vista Social Club (film) e 1999.

## Sonenrolladurioù

* 1960 - Mis tiempos con Chepín y su Orquesta Oriental
* 1973 - Recording with Los Bocucos
* 1999 – Buena Vista Social Club Presents: Ibrahim Ferrer - Priz Grammy
* 2000 - Tierra Caliente: Roots of Buena Vista
* 2002 - Mis Tiempos Con Chepín
* 2002 - La Collección Cubana
* 2002 - Tiempos Con Chepín y Su Orquesta
* 2003 - Buenos Hermanos - Priz Grammy
* 2004 - Que Bueno Está
* 2004 - El Dandy
* 2005 - Ay, Candela
* 2006 - Mi Sueño
* 2006 - Rhythms Del Mundo

## Prizioù

* En 1999 e voe enrollet gant Ry Cooder kentañ pladenn Ibrahim Ferrer e-unan. En 2000, da 72 vloaz, e resevas ur priz Grammy evel Best New Artis
* En 2004 en doe ur priz Grammy all, met ne voe ket laosket gant ar gouarnamant stadunanat da zont.

## Pennadoù kar

* Compay Segundo
* Elíades Ochoa
* Rubén González

## Liammoù diavaez

* Official Ibrahim Ferrer website
* Official Ibrahim Ferrer biography
* Ibrahim Ferrer Biography
* Ibrahím Ferrer Dies at 78
* Official Ibrahim Ferrer MySpace page
* Watch official footage from Mi Sueno
* Watch official Portrait of Ibrahim Ferrer documentary film
# Ibrāhīm

Ibrahim (arabeg : إبراهيم 'Ibrāhīm') zo un anv-bihan arabek a vez roet ivez abalamour d'ar profed islamek Ibrahim, a zo Abraham gant an Hebreed.

## Tud all

* Ibrahim Iañ, sultan otoman
* Ibrahim Biogradlić
* Ibrahim Hodžić
* Ibrahim Ferrer, kaner kuban
* Ibrahim Rugova
* Ibrahim B. Syed
* Ibrahim Shkupolli (1966-2009), muntrer bosniak
# Ibragim C'hamrakoulov

Ibragim C'hamrakoulov a zo bet ganet d'an 28 a viz Gouere 1982 en Ouzbekistan.
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek ha spagnol.
Mestr Meur Etrebroadel eo abaoe 2006.
Seizh gwezh e voe Kampion Echedoù Azia ar re yaouank ha Kampion bedel Echedoù dindan 16 vloaz e 1998.
Trede e voe e Kampionad Echedoù Spagn 2007.
E renk Elo (FIDE) a oa 2 597 e miz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* E Fichenn FIDE
* E bartiennoù e Chessgames
# Ibrahim Babangida

Ibrahim Badamasi Babangida (ganet d'ar 17 a viz Eost 1941) zo ur soudard hag ur politikour eus Nijeria, bet e penn ar Stad etre 1985 ha 1993.
Babangida a dapas ar galloud e Nijeria gant un taol-Stad a-enep Muhammadu Buhari d'ar 27 a viz Eost 1985. E 1989 e voe aotreet krouiñ strolladoù politikel hag e miz Genver 1992 e voe kemennet e vefe aozet dilennadegoù met n'eo nemet e miz Even 1993 ma voent dalc'het ha Babangida a nullas anezhe hep reiñ abeg ebet. Manifestadegoù ha reuz a savas er vro er sizhunioù da heul ha d'ar 26 a viz Eost 1993 e tisklêrias Babangida e leze ar galloud gant Ernest Shonekan.
g • ka • kePrezidanted Nigeria :
* Nnamdi Azikiwe · Johnson Aguiyi-Ironsi · Yakubu Gowon · Murtala Mohammed · Olusegun Obasanjo · Shehu Shagari · Muhammadu Buhari · Ibrahim Babangida · Ernest Shonekan · Sani Abacha · Abdulsalami Abubakar · Olusegun Obasanjo · Umaru Musa Yar'Adua · Goodluck Jonathan · Muhammadu Buhari
# Ibrahim Rugova

Ibrahim Rugova (2 Kerzu, 1944 - 21 Genver, 2006) a oa Prezidant Kosovo ha Kevre Demokratel Kosovo, ar strollad politikel er galloud. Ganet e oa bet e Cerrcë, Kosovo. Arouez stourm an albanegerien evit dizalc'hiezh Kosovo e oa. Lesanvet e oa bet "Gandhi ar Balkanoù" abalamour d'e brezeg difeuls.

## Buhez

Studiet en deus Rugova ar brederouriezh ha diplomet e oa eus skol-veur ar Sorbonne e Pariz. Komz a rae albaneg, saozneg, serbeg ha galleg. Unan eus diaraogerien intelligentsia Kosovo e oa bet dindan renad kozh Yousgoslavia. Skrivagner ha kedrefour anezhañ, e teu da vezañ prezidant skrivagnerien Kosovo e 1988. E-pad an tabutoù niverus bet en-dro da Gosovo en deus bet stourmet atav evit doareoù anfeuls da ziskoulmañ an traoù ha da herzel ouzh ar Serbed. Unan eus diazezerien Kevre Demokratel Kosovo (KDK) eo bet d'ar mare ma oa bet nullet emrenerezh Kosovo gant Slobodan Milošević anezhañ prezidant Serbia, e 1989. Disklêriet eo bet o dizalc'hiezh gant Albanegerien Kosovo neuze ha kroget o deus da sevel o gouarnamant dezho o-unan en ur bourchas servijoù na vezent ket pourchaset gant gouarnamant Serbia evel war dachenn ar yec'hed pe an deskadurezh en albaneg. Groñs e nac'has en em gannañ ha komz ouzh ar galloud serb a-hed ar bloavezhioù 90
E 1998 e oa bet deroet dezhañ ar Priz Sac'harov evit ar Frankiz Soñjal.
E-pad brezel Kosovo e 1999 eo bet skapet er gêr e Priština asambles gant e diegezh. Diwezhatoc'h eo bet diskouezet war ar skinwel oc'h eskemm gant al lusker serb Slobodan Milošević. Diskouezet eo bet e oa bet rediet daoust dezhañ d'en em zikouez gant Milošević.
Evel lusker ar KDK eo bet dilennet Rugova da brezidant Kosovo d'an 2 a viz Meurzh 2002 hag, adarre, e miz Here 2004.
Ur wech e karg en deus kaset Rugova ur politkerezh daremprediñ ha kenlabour tost gant ar Stadoù-Unanet ha gant Unaniezh Europa.
Darbet e voe dezhañ mervel d'ar 15 a viz Meurzh 2005 pa darzhas ur vombezenn bet lakaet en ur pod-lastez d'ar mare ma yae hebiou gant e garr.
Butuner-daonet e rank kuitaat Kosovo d'an 30 a viz Eost evit mont da ospital milourel an United States Air Force e Landstuhl e Alamagn evit bezañ louzaouet pelloc'h goude prederioù kentañ e Priština hag e Kamp Bondsteel, anezhañ bon brasañ SUA e Kosovo. Goude ur sizhun e Landstuhl e tistro da Gosovo. D'ar 5 a viz Gwengolo 2005 e kemenn d'an holl gouzañv diwar krign-bev ar skevent met n'emañ ket e soñj reiñ e zilez eus ar brezidantelezh. Mervel a ra d'an 21 Genver 2006 goude koll e emgann a-enep d'ar c'hleñved
Hervez ar vonreizh da c'hortoz eo prezidant ar Parlamant Nexhat Daci zo da erlec'hiañ anezhañ.
Sañset e oa Rugova bezañ e penn ar gevraouerien a oa o vont da gomz eus dazont statud ar broviñs dindan renerezh an ABU e Vienna e deroù C'hwevrer 2006.

## Gwelet ivez

* Slobodan Milošević

## Liammoù diavaez

* Book of Condolence
* https://web.archive.org/web/20060207125406/http://www.ldk-kosova.org/
* http://www.assembly-kosova.org
# Ibrahim Iañ

Ibrahim Iañ, lesanvet Ibrahim ar Foll (5 a viz Du 1615 – 18 a viz Eost 1648) a voe triwec'hvet sultan an impalaeriezh otoman adalek 1640 betek e varv.
Mab e oa da Ahmet I ha da Kösem Sultan.
Goude un emsavadeg renet gant Mehmed Pacha hag ar vizir meur Ahmet Pacha e voe lazhet Ibrahim ha lakaet e vab Mehmet war an tron.
| En e raok : Murat IV | Sultaned an Impalaeriezh Otoman 1640 – 1648 | War e lerc'h : Mehmet IV |
# Ibros

Ibros zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 2 737 (2023).
# Inis Mór

Inis Mór pe Árainn (Inishmore e saozneg) eo an hini vrasañ eus an Inizi Árainn e Bae Gaillimh, en Iwerzhon. Ur gorread 31 km² he deus an enezenn.
Árainn pe Árainn Mhór eo anv kozh an enezenn. Evit na vefe ket kemmesket gant enez Árainn Mhór, zo e kontelezh Dún na nGall, e voe kroget d'ober gant an anv Inis Mór ("Enez Veur") en XIX$^{vet}$ kantved ha bremañ e vez implijet an anv-se ken e saozneg (skrivet Inishmore), ken en iwerzhoneg. Hogen Árainn eo anv ofisiel an enezenn, hag Árainn ivez eo an anv implijet peurliesañ gant an enezourien.
Cill Rónáin eo kêr vrasañ an enezenn, war-dro 50 km diouzh kêr Gaillimh.
Unan eus lec'hioù kreñv an iwerzhoneg eo Inis Mór, evel an div enezenn all Inis Meáin hag Inis Oírr. Er Gaeltacht emaint. Meur a lec'hienn ragistorel zo en enez, evel da skouer Dún Aonghasa, ur c'hreñvlec'h eus Oadvezh an Houarn. Abalamour da se e teu touristed e-leizh da weladenniñ an enezenn. Liammet eo Inis Mór ouzh an douar-bras gant bigi a zeu eus porzh Ros a' Mhíl, e kontelezh Gaillimh, eus porzh Gaillimh e-unan, pe eus porzh Dúlainn e kontelezh An Clár, pe gant kirri-nij bihan a zibrad en Indreabhán.

## Tud brudet

* sant Éanna, manac'h kristen (marv war-dro 530).
* Máirtín Ó Direáin, barzh iwerzhonek (1910-1988).
* Liam Ó Flaitheartaigh, skrivagner saoznek hag iwerzhonek (1896–1984).
* Breandán Ó hEithir, skrivagner ha kazetenner (1930–1990).
# Inis Píc

Inis Píc (Spike Island e saozneg) zo un enezenn en Iwerzhon, e Morlenn Corcaigh.
War an enezennig-se e oa bet ur manati er VII$^{vet}$ kantved. En XVIII$^{vet}$ kantved e oa bet savet ur c'hreñvlec'h gant ar Saozon. Alese e c'halled evezhiañ porzhioù Corcaigh hag An Cóbh. Betek 2004 e voe war an enezenn ur c'hreñvlec'h evit an arme hag un toull-bac'h ivez. Un nebeud tud a oa o chom warni ivez : ur skol vihan a oa, un iliz, ur vag-treizh da vont da g-Cóbh.
E 2009 e voe roet an enezenn da guzul Kontelezh Corcaigh ha graet e voe labourioù evit digeriñ al lec'h d'an douristed. Ur vag-treizh zo da gas an dud d'an enezenn adalek Cóbh. Gallout a reont gweladenniñ kreñvlec'h kozh an arme, koulz hag ar prizon. E 2016 e oa bet 45 000 a douristed o vont da Inis Píc.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inis Mac Neasáin

Inis Mac Neasáin (Ireland’s Eye e saozneg) zo un enezenn vihan didud war aod reter Iwerzhon. Emañ dirak Ceann Bhinn Éadair, e kontelezh Fingal (ha kontelezh Dulenn gwechall). Gallout a reer mont di gant bagoù.
Inis Mac Neasáin eo an anv en iwerzhoneg, da lavaret eo "enezenn mab Neasán". An anv saoznek a zeufe eus an anv kozh Inis Ereann (enez Ereann, anv ur vaouez hag anv Iwerzhon ivez). Gant ar Vikinged e voe troet e Ireland's Ey, gant ar ger ey a dalveze kement hag "enezenn" en o yezh. Bremañ avat e vez komprenet gant ar saoznegerien evel "lagad Iwerzhon" (eye = "lagad" e saozneg).

## Notennoù

* ↑ Joyce, Patrick Weston (1923). "Ireland's Eye". Irish Local Names Explained. Library Ireland. "...the present name is an attempted translation. Eye is the Danish ey, an island; and the translators understanding Ereann to mean Ireland, rendered the name Ireland's Ey (or island)..."
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inis Muirígh

Inis Muirígh (Inishmurray e saozneg) zo un enezenn vihan war aod kontelezh Sligeach e gwalarn Iwerzhon.
Moarvat eo anvet an enezenn diwar ur sant iwerzhonat kozh, Muireadhach. Aspadennoù stank a weler c'hoazh eus ur manati bet savet eno er VI$^{vet}$ kantved gant ur sant all, Laisrén mac Decláin pe Sant Molais. Div iliz, ur puñs, ur voger uhel, bezioù... a ro da soñjal e oa meur a vanac'h eno d'ar c'houlz-se. Gouzout a reer e voent taget gant Vikinged e 795, hag adarre en 807, ha didud e chomas an enezenn goude-se e e-pad meur a gantved. Ne zeuas tud en-dro d'ober o annez eno nemet en XII$^{vet}$ kantved moarvat.
E-pad pell e voe tud eus an douar-bras o vont e pirc'hirinaj da Inis Muirígh. An enezourien diwezhañ a guitaas an enezenn d'ar 12 a viz Du 1948, da vont da vevañ war an douar-bras. Ouzhpenn an aspadennoù eus ar manati kozh e weler c'hoazh kalz tiez hag un ti-skol. E dibenn an XX$^{vet}$ kantved e oa bet furchet ar rivinoù gant istorourien ; moarvat e voe manati Inis Muirígh unan a bouez, hag a c'haller keñveriañ gant Sceilig Mhichíl evit istor ar gristeniezh en Iwerzhon.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
* ↑ Inishmurray Monastic Site - Voices from the Dawn
# Inis Ní

Inis Ní (Inishnee e saozneg) zo un enezenn vihan en arvor kreisteiz Conamara, en Iwerzhon. Emañ nepell diouzh Cloch na Rón (Roundstone). Stag eo ouzh an douar-bras war-bouez ur chaoser. Un tour-tan zo war an enezenn. E 2011 e oa 43 den o vevañ enni.
# Inis Mhic an Doirn

Inis Mhic an Doirn (Rutland Island pe Inishmacdurn e saozneg)) zo un enezenn eus gwalarn Iwerzhon, war aod kontelezh Dún na nGall.
Emañ etre enez Árainn Mhór hag Ailt an Chorráin, war an douar-bras.
Betek ar bloavezhioù 1970 e oa tud o chom war an enez. Bevañ a raent diwar ar pesketa. Ur skol hag un ti-post a oa hag e 1957 e oa bet degaset an tredan betek an enezenn zoken. Bremañ ez eus tiez-hañv hag a zegemer touristed nemetken.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# Inis Oírr

Inis Oírr (Inisheer eo ar stummm saoznekaet) eo an hini vihanañ hag an hini reterañ eus an Inizi Árainn in Bae Gaillimh, en Iwerzhon. An iwerzhoneg eo yezh pemdeziek an annezidi, un 300 bennak a dud.
Abred e voe kristenaet Inis Oírr, evel an div enezenn all, ha sant patrom an enez eo Caomhán, breur sant Caoimhín (Kevin), diazezer manati brudet Gleann Dá Loch (Glendalough). Dezhañ e oa gouestlet an iliz anvet Teampall Chaomháin ha ne chom nemet rivinoù anezhi.
Gallout a reer mont eus an douar-bras da Inis Oírr gant listri a loc'h diouzh porzh Ros a' Mhíl, e Conamara pe diouzh porzh Dúlainn e kontelezh An Clár, pe diouzh an div enezenn all. Bras eo plas an touristerezh e buhez an enez ha dont a ra kalz tud yaouank da beurzeskiñ iwerzhoneg enni.

## Skeudennoù

* Un draezhenn en Inis Oírr
* Parkeier bihan dispartiet gant mogerioù mein
* An tour-tan

## Liammoù diavaez

* hInis Oírr ar líne / Inis Oírr online (e saozneg hag en iwerzhoneg)
# Inis Sionnach

Inis Sionnach (Haulbowline e saozneg) zo un enezenn e morlenn Corcaigh, e kreisteiz Iwerzhon. Savet e voe ar c'hleub bageal kentañ eus ar bed en Inis Sionnach, e 1720. En tu kornôg d'an enezenn e kaver staliadurioù eus morlu Iwerzhon. Abaoe 1966 eo staget an enezenn ouzh an douar-bras war-bouez ur pont, e-kichen Rinn an Scidígh.

## Notennoù

* ↑ National Inventory of Architectural Heritage – Haulbowline Island, East Cork. Buildingsofireland.ie.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Inis Toirc

Inis Toirc (hervez an iwerzhoneg) pe Inishturk (hervez ar saozneg) zo un enezenn war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. Annezet eo gant war-dro 70 den, war ur gorread 12 km².
Talvezout a ra an anv Inis Toirc kement ha « Enez an tourc'h ».
Mont a c’haller di gant bigi a loc’h diouzh ur porzhig e-kichen Cluain Cearbán (Louisburgh).

## Liammoù diavaez

* Official Inishturk Website