OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lucha Occitana

Lucha Occitana pe LOC ("Stourm Okitanek") a oa ur strollad politikel en Okitania, bet krouet e 1971 diwar restachoù Poellgor Okitanek Studioù hag Oberoù (Comitat Occitan d'Estudis e d'Accion) gant ar sêz e Toloza
Ur strollad bihan an hini e oa ennañ 500 ezel d'ar muiañ-holl, dreist-holl kefredourion/ezed, studierion/ezed ha sindikalourion labourerezh-douar. Gantañ e oa ur politikerezh a-gleiz ha dispac'hel, koulz emrenour ha sokialour, hag a stourme evit ma vefe didrevadennet Okitania e framm ar stourm etrebroadel a-enep d'an impaelouriezh.
Embann a rae Païs Occitan-Lucha Occitana ("Bro Okitania - Stourm Okitania") e Toloza hag Occitània Passat e Present ("Okitania, Tremened ha Dazont").
Disheñvel diouzh dishualerezh Strollad Broadelour Okitania ("Partit Nacionalista Occità") e oa o doare da diefennañ politikerezh ar vro, diazezet war ar pennaennoù-mañ:
* Disheñvel hag enebiet eo Okitania diouzh Frañs e-keñver he sevenadur hag he yezh ha rankout a ra derc'hel penn outi.
* Un drevadenn eo Okitania dindan gwask an impaelouriezh kapitalour hag a glask en em dizober diouzh ar broadoù bihan.
* Mui-ouzh-mui e vez mac'homet labourerion/ezed ha klasoù poblel Okitania gant ar Stad c'hall.
* Arbennik eo ar stourm etre ar c'hlasoù en Okitania abalamour ma'z eus anezhi un devadenn c'hall.
Kensinañ a reas Karta Brest e 1972.
E 1974 e torras ar strollad oc'h en em disrannañ e meur a strolladig bihan.
# Luchino Visconti (aotrou Milano)

Luchino Visconti (1292-1349) a oa aotrou Milano adalek 1339, war un dro gant e vreur Giovanni Visconti, arc'heskob .

## E dad

Mab e oa da Matteo Iañ Visconti, aotrou kêr Milano en anv an Impalaer santel, ha d'e bried Bonacosa Bori. Pevare mab e dud e oa. En 1302 e oa bet torret e dad eus e garg gant an Impalaer, ha den ebet ne oa bet anvet en e lec'h. En 1317 koulskoude e voe galvet en-dro Matteo gant an impalaer, ha pa varvas e 1322 e voe kemeret e lec'h gant e vab Galeazzo Iañ Visconti (1277 † 1328). Galeazzo a zimezas neuze da Beatrice d'Este († 1334), merc'h da Obizzo II d'Este, hag ur mab o doe, Azzone Visconti (1302 † 1339), a voe aotrou war-lerc'h e dad (1327-1339).
Luchino, e-keit-se, a oa condottiero gant e eil breur, Marco. En 1315, da 23 bloaz, e voe anvet da aotrou Pavia . Perzh a gemeras en emgann Montecatini, ma voe gloazet.
En 1316 e timezas da Violante (Yolande), merc'h da Tomasso Iañ (1244-96), markiz Saluzzo, met mervel a reas e wreg a-benn bloaz.
Addimeziñ a reas en 1318 da Caterina Spinola, merc'h da Oberto Spinola, eus kêr Genoa ; bugel ebet n'o doe ivez ha mervel a reas-hi e 1319.
E 1320 e oa podestà Vigevano, ma savas ar c'hastell a weler eno bepred. E 1323 e voe tamallet gant ar pab da vout disivouder, evel an holl en e diegezh. Didamallet e voe diwezhatoc'h, pa voe anvet da vikel ar pab e 1341.

## Aotrou Milano

Pa varvas Azzone e 1339 e voe kemeret e lec'h gant e eontred, Giovanni Visconti (1290 † 1354) ha Luchino Visconti (1292 † 1349), mibien all da Matteo.

## Bugale

Giovanni, a oa arc'heskob Milano, ne oa ket dimezet. Luchino avat a zimezas, teir gwech.
* en 1316 e timezas da Violante (Yolande), merc'h da Tomasso Iañ (1244-96), markiz Saluzzo, met mervel a reas e wreg a-benn bloaz.
* en 1318 da Caterina Spinola, merc'h da Obizzo Spinola eus kêr Genoa ; bugel ebet n'o doe ivez ha mervel a reas-hi e 1319.
* en 13?? da Isabella Fieschi, nizez d'ar pab Adrian V, ha daou vab gevell he doe, hogen ne vevas nemet unan:
** Luchino Novello (1346-1399), († 1333), a zimezas div wech:
*** da Luisa, merc'h da Gabriele Adorno, doge Genoa, ha da Violante Giustiniani,
*** da Maddalena Strozzi en 1372.

### Bugale all

Besterd en doe Luchino ivez:
* Brizio pe Bruzio a voe aotrou Tortona, ha podestat Lodi ; brezelour e voe ha barzh brudet, mignon d'ar barzh Petrarca.
* Borso.

## E varv

E miz Genver 1349 e klevas pegement e veze doganet gant e bried Isabella, ma embannas e vije spontus he c'hastiz. Un toullad deizioù goude e voe kavet marv, diwar gontamm. Lesanvet e voe an intañvez Isabella del veleno ("Isabella ar c'hontamm ").
Kemeret e voe ar galloud gant e nized, a gasas kuitan intañvez hag he mab war zigarez e vije bet bastard bugel an intañvez doganerez.

## Notennoù

* ↑ Girolamo Porro, Sommario delle vite de' duchi di Milano, cosi Visconti, come Sforzeschi, Venezia, 1574
# L'Écho de la Presqu'île

L'Écho de la Presqu'île (Heklev al Ledenez e brezhoneg) a zo ur gelaouenn sizhuniek embannet bep gwener e Gwenrann el Liger-Atlantel. Skignet e vez e kornôg an departamant-se, e korn-bro Sant-Nazer ha Gwenrann, hag e kumunioù zo e reter ar Mor-Bihan.
# L'Âne (Maupassant)

L'Âne (an azen) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en dastumad Miss Harriet e 1883.

## Istor

Da gentañ e voe embannet L'Âne er gelaouenn Le Gaulois, d'ar 15 a viz Gouhere 1883. dediet e oa d'e genderv ha mignon Louis Le Poittevin (1847-1900)

## An danevell

Labouise, lesanvet Chicot, hag e gomper Maillochon zo o pourmen war ar stêr. Laerezh a reont war al lezioù, bigi, pa c'hallont, ha bigriañ. Un deiz, ur vaouez zo o kas un azen bev d'al lazhti.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# L'Épine (Vande)

L'Épine a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* Porzh Morin.
* War vord ar Meurvor Atlantel hag en enez Nervouster emañ L'Épine.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 57 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Melestradurezh

* Krouet e voe ar gumun e 1919 diwar ul lodenn eus kumun Noirmoutier-en-l'Île; lakaet e voe e Kanton Noirmoutier-en-l'Île hag en Arondisamant Les Sables-d'Olonne.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas un den eus ar gumun abalamour d'ar brezel d’an 18 a viz Here 1947 e Khoan Bo, Tonkin er Viêt Nam; kentañ-mestr fuzuilher-mor e oa er C’homando Jaubert er FAIN (Forces Amphibies Indochine).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$. D’an 3 a viz Kerzu 1922 e voe dioueliet.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) Cassini - EHESS
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# L'Écho du Finistère

L'Écho du Finistère a oa ur gelaouenn sizhuniek e galleg, gant pennadoù brezhonek, a veze embannet e Montroulez, etre miz Kerzu 1905 ha miz Kerzu 1912.
Savet e oa bet gant Alfred Lajat (Mab an Argoat), ur mignon da Frañsez Jaffrennou hag a voullas meur a gelaouenn vreizhek. Goude bezañ roet skoaz da Jaffrennou evel merour ar gelaouenn vrezhonek Ar Vro, e prenas un ti-moullañ e Montroulez hag eno e voullas L'Écho du Finistère. Ur "journal régionaliste indépendant pour la défense des intérêts industriels, commerciaux et agricoles du pays" e felle d'ar sizhunieg-se bezañ. Keleier lec'hel a veze kavet ennañ, pennadoù diwar-benn al labour-douar, pennadoù lennegel ivez, evel "Le Loup Blanc", gant Paol Féval. Un istitl brezhonek a oa, "Hekleo Penn ar Bed". 361 niverenn a voe embannet anezhi.

## Notennoù

* ↑ Skrivet ivez Ekleo Penn ar Bed hag Enkleo Penn ar Bed en niverennoù kentañ

## Liamm diavaez

* Dastumad L'Écho du Finistère e Diellaoueg Penn-ar-Bed
# L'Éclair

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
L'Éclair zo anv gallek meur a dra.

## Kazetennoù gallek

* L’Éclair, kazetenn c'hall (1888-1926)
* L’Éclair, pemdezieg eus ar strollad Sud Ouest
* L'Éclair, pemdezieg belgiat aet da get

## Karr-tan

* L'Éclair, karr-tan savet gant ar vreudeur Michelin en 1895, ar c'hentañ karr en ur redadeg kirri-tan a oa war pneuioù.

## Sonerezh

* L'Éclair (1835), c'hoarigan gant Fromental Halévy.

## Tudenn

* Guy l'Éclair, anv gallek Flash Gordon.

## Film

* L’Éclair film gant Mikio Naruse e 1952.

## Pennad kar

* Éclair
# L'Épreuve (Maupassant)

L'Épreuve zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, en 1889.

## Istor

Embannet e oa bet en L'Écho de Paris, d'an 13 a viz Gouhere 1889, hag adembannet en dastumad L'Inutile Beauté, gant Victor Havard, e 1890.

## Embannadurioù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# L'usine rouge

« L'usine rouge » a zo un teulfilm bet savet gant Marie Helia diwar-benn ar maouezed hag a laboure er friturioù pesked e Douarnenez dreist-holl.

## Sinopsiz

Komz a ra maouezed a laboure evel micherourezed en uzinoù boued-mir diwar-benn o buhez hag o labour. Kontet e vez ivez diwar-benn an diskrog-labour bras er bloaz 1924. Kanet e vez gant ar maouezed kanaouennoù eus ar mare-se.

## Rolloù

Gant Tintin Marianne Stephan, Tintin Denise, Nini Stephan, Renée Berlivet, Marianne Queinec, Tintin Lucia, Camille Piron, Intron Le Suün, Anne-Marie Gourmelon hag an holl vaouezed er bod Golven.

## Fichenn deknikel

* Titl : « L'usine rouge »
* Sevenour : Marie Helia
* Senario : Marie Helia
* Embregerezh produiñ : Lazennec Bretagne, Productions Lazennec, Institut Culturel Bretagne
* Budjed :
* Sonerezh :
* Bro : Bro-C'hall
* Furmad : liv
* Danvez : teulfilm
* Padelezh : 26'
* Deuet er-maez : 1989

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* http://www.parisbrestproductions.com/produit/les-filles-de-la-sardine-lusine-rouge/
* https://web.archive.org/web/20201020091745/http://www.bretagne-et-diversite.net/fr/films/lusine-rouge/
* https://www.unifrance.org/annuaires/personne/133084/marie-helia

## Notennoù ha daveoù

* ↑ hervez lec'hiennad BED
# L'Épave (danevell)

L'Épave zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor

* Kentañ ma voe embannet a oa e Le Gaulois ar 1añ a viz Genver 1886.
* Adembannet e La Petite Roque (dastumad) e 1886.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# L'Épine

L'Épine zo anv meur a gumun e Bro-C'hall :
* L'Épine, en Alpoù-Uhel
* L'Épine, er Marne
* L'Épine, e Vande
* L'Épine-aux-Bois, en Aisne
# L'Épingle

L'Épingle zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor

Kentañ ma voe embannet a voe e Gil Blas d'an 13 a viz Eost 1885. Goude e voe adembannet en dastumad Monsieur Parent en 1886 e ti an embanner Paul Ollendorff. E 1979 e voe adembannet en eil levrenn Contes et Nouvelles, e Bibliothèque de la Pléiade an ti-embann Gallimard. E 1988 e voe adembannet an dastumad Monsieur Parent er rumm Folio Classique.

## An danevell

E ti ur Gall harluet, e wel an daneveller ur spilhenn-vlev stag ouzh ar voger. Ha d'an den douezhet e komz an ostiz eus e c'hlac'har a garantez.

## Liammoù diavaez

* Embannadur Gil Blas, 1885
* Embannadur Paul Ollendorff, 1886.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, II, Notice de Louis Forestier (pp. 1509-1510), Éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1979, (ISBN 978-2-07-010805-3)
* ↑ Monsieur Parent (ISBN 978-2-07037-913-2)
# Lomig Doniou

Lomig Doniou (1904, Plounevez-Kintin -17 a viz Gouhere 1986 e Rostrenenn) a oa tavarnour, hag unan eus pennoù Kelc'h Keltiek Rostrenenn ha kaner festoù-noz goude an Eil Brezel-bed.
Derc'hel a rae tavarn "Au Lion d'Or" e kêr Rostrenenn.

## Liammoù diavaez

* Fichenn diwar e benn gant Dastum.
# Lomeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr Yezhoù tibetek ar c'hreiz eo al lomeg (lhomi, lhoket, shing saapa, kath bhote pe kar bhote) komzet gant tro-dro da 6.00 den en holl e Nepal (4.000 den), e Tibet e Sina (1.000 den) hag e India (1.000 den).

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek rik
# Lomener

Lomener zo ur gêriadenn war an aod, e kumun Plañvour, a-dal da enez Groe, etre Kerbab ha Kerroc'h. Ur porzhig zo, meur a draezhennig, hag un nebeud ostalerioù. Kalz ranndioù a vez serr adal an diskar-amzer.
Er porzh e weler ul logell maltouter savet e 1893.
# Lommel

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lommel zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 102,28 km²
* Poblañs (2022) : 34 396 a dud
* Stankter : 336 den/km²
# Lompret (Norzh)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Lompret |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lompret e Kanton Quesnoy-sur-Deûle hag en Arondisamant Lille | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lille |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Kanton | Quesnoy-sur-Deûle |
| Kod INSEE | 59356 |
| Kod-post | 59840 |
| Maer | Michel Loosvelt |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,1 km² |
| Led | 50° 41' 10" Norzh |
| Hed | 02° 59' 24" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 22 m |
| Uhelder brasañ | 34 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 367 (2007) |
| Stankter | 763 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | [ ] |
Lompret a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
* Ar Blasenn-Veur

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lon

Al Lon a zo ur stêr e gevred Breizh, hag a gember gant ar Bolon.

## Kumunioù treuzet

Levieg, Kerc'haoueg ha Kerlouevig.
# Lona-Lases

Lona-Lases zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Lomello

Lomello zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Lomme

Lomme a zo ur gumun gozh eus departamant Norzh e Bro-C'hall, kevredet gant Lille abaoe 2000. Pennlec'h Kanton Lomme eo.

## Melestradurezh

* Maer dileuriad : Roger Vicot (abaoe 2004)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun Lomme

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Matteo Gladig

Matteo Gladig a zo bet ganet e 1880 e Trieste (Aostria-Hungaria) ha marvet e 1915 e Ljubljana (Aostria-Hungaria).
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Skolaer e oa deus e vicher. Brud a dapas pa voe trec'h e Tournamant Sokial eus "Società Scacchistica Triestina" (Kevredigezh Echedoù Trieste) e 1905. E Tournamant Sokial Trieste e 1909 e voe eilvet goude Martinolich. E 1909 c'hoazh e c'hoarias ur match bihan a-enep da Oldřich Duras, ha tapout a reas an ingalded: +1, =2, -1. D'an 8 a viz Kerzu 1910 e reas "pat" a-enep da Schlechter en ur bartienn hag a badas peder euriad. E 1911 e voe trec'h e Tournamant Roma dirak Rosselli ha Reggio: dont a reas da vout Kampion Italia eus an "Unione Scacchistica Italiana". Pa darzhas ar Brezel bed kentañ e voe galvet da soudard el lu aostrian-hungarat. Italian en em sante: nac'h a reas sentiñ. Tapet ha toullbac'het e voe. Mervel a reas en toullbac'h e Ljubljana, amsklaer ar penaos.
# Matteo II Visconti

Matteo II Visconti (1319 ca. – Saronno, 1355) a oa aotrou Lodi, Piacenza, Bobbio, Parma, Bologna ha kenaotrou Milano war un dro gant e vreudeur Galeazzo II Visconti ha Bernabò Visconti.
Mab e oa da Stefano Visconti.
Krediñ a reer e voe kontammet gant e vreudeur.
# Matterhorn

Ar Matterhorn (alamaneg, met Horu pe Hore er vro), Cervino en italianeg, Cervin e galleg, Grand Bèca en arpitaneg (Gran Becca e Traoñienn Aosta), eo ar c'hwec'hvet menez uhelañ eus an Alpoù, brudet bras abalamour d'e neuz, hini ur biramidenn. Tapout a ra 4 478 m. Emañ war an harzoù etre Suis (Kanton Valais) hag Italia (Traoñienn Aosta).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mattersburg

Mattersburg (betek 1921 : Mattersdorf ; hungareg : Nagymarton ; kroateg Burgenland : Materštof), bet diazezet en XI$^{vet}$ kantved, zo ur gêr e Stad kevredet Burgenland en Aostria.
Bez' e oa unan eus kreizennoù sevenadurel pouezusañ ar Yuzevien aostrian betek aloubidigezh ar vro gant an nazied e 1938. Drouklazhet e voe e-tro 100 Yuzev eus Mattersburg ha harluet ar peurrest anezho, en o zouez Jaakov Pinkas — a yeas da vinistr en Israel diwezhatoc'h — ha Richard Berczeller, ur skrivagner hag ur mezeg brudet. Kiryat Matersdorf, ur gêr haredi en Israel, zo bet anvet diwar anv kozh Mattersburg.

## Monumantoù heverk

* Iliz katolik (1390)
* Pestsäule ("piler ar vosenn")
* Bered yuzevek

## Gevelliñ

* Hungaria : Kapuvár

## Liammoù diavaez

* (de) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.