OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Llangar

Llangar zo ur barrezig eus hanternoz Kembre, e Sir Ddinbych hiriv, gwechall e Sir Feirionnydd, un hanterlev bennak er c'huzh-heol da gêr Corwen, teir lev er biz da Y Bala.

## Douaroniezh

Emañ ar gêriadenn e kember ar stêrioù Alwen ha Dyfrdwy, war an hent etre Llandrillo ha Corwen. Er barrez emañ kêriadennoù Bryn, Cymer, ha Gwynodl.

## Istor

E kombod Edeirnion e oa er Grennamzer, ha pell amzer e Rouantelezh Powys.
# Llangathen

Llangathen zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Gaerfyrddin, Kembre E 2011 e oa poblet gant 497 a dud, ha 257 anezho (51.7%) a oa kembraegerien..

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011, Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics), gwelet d'an 2014-04-09.
# Llangefni

Llangefni a zo ur gêr e-kreiz Enez Môn, ha pennlec'h an enez, ha bet ur gêr marc'hadoù kentaou. E 2001 e oa 4 499 a dud. 83,8% eus an dud a oar kaozeal kembraeg, hag e-touez ar grennarded 10-14 vloaz ez a betek 95,2% . Dont a ra an anv eus al lenn Llyn Cefni ma tifluk an Afon Cefni a dreuz kêr.
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llangamarch

Llangamarch zo ur gêriadenn eus Powys, e Kembre. Emañ e kember ar stêr Irfon hag an Afon Cammarch, etre Llanfair-ym-Muallt ha Llanwrtyd. Poblet eo gant 541 a dud (2011).
Er c'hreisteiz d'ar gêriadenn emañ torgennoù Mynydd Epynt a dap betek 474 m a uhelder.
Hervez ar richenn e voe savet ur peneti eno gant ur sant anvet Camarch pe Cammarch, unan eus mibien Gwynlliw. Met marteze ivez e teu anv ar gêriadenn eus anv ar stêr vihan anvet heñvel hag a dremen enni. Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Tysilio.
E saozneg e reer Llangammarch Wells eus ar gêriadenn ha brud a dapas abalamour d'he dour-eien er XIX$^{vet}$ kantved, evel kêrioù all eus Powys, Llanfair-ym-Muallt, Llandrindod ha Llanwrtyd. Ken anavezet e oa en amzer-se ma teuas an impalaer Wilhelm II da dremen amzer eno e 1912.

## Tud brudet

* John Penry (1559-1593), merzher protestant brudet.
# Llangatwg

Llangatwg (Llangattock e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Powys. Emañ war lez ar stêr Wysg, a-dal da gêr Crucywel hag a zo war ar ribl all. Tremen a ra Kanol Aberhonddu nepell.
Ouzhpenn kêriadenn Llangatwg, emañ ivez er gumuniezh kêriadennoù Dardy ha Ffawyddog.
Gwarezva Natur Broadel Craig y Cilau zo er gumuniezh ivez.
E 2011 e oa 999 a dud o chom e Llangatwg ha 93 anezho a oa kembraegerien (9,4%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Mendaro

Mendaro zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.
# Mendaza

Mendaza zo ur gumun e kornôg Nafarroa, en Euskal Herria, e Merindad Lizarra, en komark Lizarraldea. 67 km zo ac'hano da gêr Iruñea.

## Rannoù

Peder rann-gumun zo: Acedo, Asarta, Mendaza hag Ubago.

## Poblañs

E 2013 e oa 320 a dud o chom enni.

## Istor

* Emgann Mendaza e-pad Kentañ brezel ar garlouriezh, e 1834, er parkeier entre Mendaza hag Asarta.

## Monumantoù

* Dervenn Mendaza zo un dervenn Quercus Ilex hag a zo 1 200 vloaz, ha gant se unan eus re goshañ Ledenez Iberia.
# Menashe (roue Yehouda)

Hervez ar Bibl (2Dn 33, 1-20) e voe Menashe pe Manase roue Rouantelezh Yehouda goude e dad Yehizkia pe Hizkia.

## Daveoù

* ↑ Maodez Glanndour, Levr Izaia, Al Liamm, 1981, p. 7
# Mendabia

Mendabia (Mendavia e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria, war lez ar stêr Ebro. 3840 den a oa o chom eno e 2008.
# Menashe

Hervez Levr ar C'heneliezh ar Bibl ec'h eo Menashe unan eus an daou vab he deus ganet Asnat, merc'h Potifar, beleg On, da Yosef en Ejipt.
Ar mab henañ e oa Menashe, met goude e vreur Efraim e voe lakaet gant o zad-kozh Yaakov p'en doa o benniget o-daou. Hendad unan eus Daouzek meuriad Israel e vefe Menashe, evel e vreur Efraim.

## Daveoù

* ↑ Gn 46,20
* ↑ Gn 48,20
# Mencas

Kumunioù Frañs :
| Anv | Mencas |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Fruges et environs |
| Kanton | Fruges |
| Kod INSEE | 62565 |
| Kod post | 62310 |
| Maer | Serge Dulot |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,02 km² |
| Led | 50° 33' 37" Norzh |
| Hed | 02° 08' 23" Reter |
| Uhelder kreiz | 73 m |
| Uhelder bihanañ | 62 m |
| Uhelder brasañ | 108 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 89 (2007) |
| Stankter | 44 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Mencas a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik ar Weladennigezh

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Mendatica

Mendatica zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Menconico

Menconico zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Menapii

Ar Menapii, pe Menaped a oa ur bobl a oa o vevañ e hanternoz Galia. Hervez an douaroniourien Strabon ha Ptolemaios, edo o douaroù en-dro da aberioù ar Roen hag an Escaut (Schelde). E Kassel edo kêr-benn o c'heoded.
En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ :
* Morini er c'hornôg
* Nervii er gevred
* Eburones er reter (betek mare Caesar)
* Tungri er reter (goude mare Augustus)
* Atrebates er c'hreisteiz
* Sicambri ha Batavi en hanternoz hag er biz.
Enebiñ garv a reas ar Menapii ouzh armeoù Julius Caesar e-pad Brezel Galia. Faezhet e voent gant Caesar e 57 kent JK, hag int kevredet gant pobloù all eus Belgica evel ar Morini. Er bloaz war-lerc'h e rojont dorn da emsavadeg ar Weneted a-enep Caesar, gant pobloù all Arvorig, en aner avat. Daoust da se e nac'has ar Menapii hag ar Morini plegañ dirak Caesar. Brezelioù all a renas ar Romaned outo, evel e 55 kent JK, pa felle da Gezar aloubiñ enez Vreizh. Mont a reas ar Menapii da repuiñ er c'hoadoù hag er geunioù, tra ma veze devet o c'hêrioù hag o zrevadoù gant ar Romaned.
Diwezhatoc'h, e 54 kent JK, e kemeras perzh ar Menapii en emsavadeg pobloù Gallia Belgica, reneet gant Ambiorix. Ar wech-mañ e voent flastret gant Caesar.
Ar jeneral roman Carausius, a gemeras an titl a impalaer en enez Vreizh ha hanternoz Galia, en III$^e$ kantved, a oa unan eus ar Menapii, genidik eus Gallia Belgica.
Marteze e oa kar ar Menapii hag ar bobl anvet Manapi en Iwerzhon (ur bobl a adkaver hec'h anv en hini kontelezh Fear Manach), meneget gant Ptolemaios.

## Notennoù

* ↑ Meven Mordiern, Notennou diwar-benn ar Gelted koz, p. 244
* ↑ Julius Caesar, Commentarii de Bello Gallico, levrenn 2.4
* ↑ Julius Caesar, Commentarii de Bello Gallico, levrenn 3.9
* ↑ Julius Caesar, Commentarii de Bello Gallico, levrenn 4.22
* ↑ Sims-Williams, Patrick, ‘Common Celtic, Gallo-Brittonic and Insular Celtic’, el levr Gaulois et Celtique Continental, embannet gant Lambert, Pierre-Yves & Pinault, Georges-Jean, Geneva, 2007.
# Menarola

Menarola zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Mousala

Ar menez Mousala, pe Musala (Мусала e bulgareg), eo ar menez uhelañ e Bulgaria hag an hini uhelañ er Balkanioù, en aradennad ar Rila. Tapout a ra 2 925 metr uhelder.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mourom

Mourom (Rusianeg: Му́ром; Norseg: Moramar) a zo ur gêr istorel en Oblast Vladimir, e Rusia. War ribloù ar stêr Oka emañ, war-dro 300 km e reter Moskov. Ur boblañs 126,901 annezad he doa e 2002.
En IX$^{vet}$ kantved e oa Mourom ar gêr slavek pellañ er reter. War dirioù ur bobl finnek-hag-ougriek edo, Mouromiz o anv. Adalek 862 eo meneget e Danevell ar Bloavezhioù tremenet eo hag unan eus ar c'hêrioù rusian koshañ eo. Etre 1010 ha 1393 e voe kêrbenn ur briñselezh dizalc'h.
# Mouromeg

Ur yezh finnek-ougrek eo ar mouromeg komzet gwechall e Murom e Rusia.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get a-raok ma oa bet tu da zastum kalz a ditour diwar he fenn, met war a seblant e vije bet tost a-walc'h d'ar yezhoù mordvinek, ar mokcheg hag an erzyeg.

## Gwelet ivez

* yezh finnek-ougrek
# Mousa

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mousa zo un anv arabek, anv ur profed muzulman kar da Voizez. Gwelout Mousa (profed).

## Treuzskivadurioù all

* Mosa
* e saozneg : Moosa
* e saozneg ha kastilhaneg : Musa
* e galleg : Moussa

## Tud brudet
### Mousa

* Mousa Partia: rouanez Partia etre ar bloazioù -2 ha 4
* Mousa bin Nousair (640–716) : gouarnour oumayat ha jeneral
* Mousa al-Kazim (745-799) : imam
* Breudeur Abou Mousa (IX$^{vet}$ kantved) : helenneien bersan
* Kanga Mousa (war-dro 1280-1337) : roue Impalaeriezh Mali
* Mousa Ćazim Ćatić (1878–1915) : barzh bosniat
* Mousa Djaelil (1906-1944) : barzh tatar ha rezistañt enep-nazi
* Mousa Sadr (1928-dianket e 1978) : rener chiit eus Liban
* Amr Mahmoud Mousa (1936) : politikour ejiptat
* Mousa Dembélé (1987) : melldroader belgiat (arabat droukveskañ gant Moussa Dembélé)

### Musa

* Antonius Musa (I$^{añ}$ kantved) : louzawour gresian
* Mūsā ibn Shākir (IX$^{vet}$ kantved) : ijiniour ha steredour persan
* Ahmed Musa (1992) : melldroader nijerian
* Said Musa (1944) : bet kentañ ministr Beliz

### Moussa

* Moussa Koussa (ganet etre 1946 ha 1950) : politikour libian
* Moussa Traoré (ganet e 1936) : soudard ha politikour malian
* Pierre Moussa (1941) : bet kentañ ministr Kongo-Brazzaville
* Michel Moussa (1949) : politikour libanat
* Moussa Dadis Camara (ganet e 1964 pe 1968) : soudard ha politikour ginean
* Moussa Dembélé (1988) : atletour redadeg girzhier (arabat droukveskañ gant ar velldroaderien Mousa Dembélé ha Moussa Dembélé)
* Moussa Dembélé (1996) : melldraoder gall (arabat droukveskañ gant ar melldroader Mousa Dembélé hag an atletour Moussa Dembélé)

### Mosa

* Moša Pijade (1890-1957, distaget Mocha Piiade) : politikour yougoslaviat

## Anvioù-lec'h

* Mousa, un enezenn eus en inizi Shetland
* Abou Mousa, un enezenn e Pleg-mor Persia
* Ammi Moussa, ur gêr en Aljeria
* Keur Moussa, ur gêr e Senegal, brudet evit he abati beneadat
* Wadi Moussa, anv kozh ar gêr Gaia e Jordania
* Musa, ur stêr e Latvia

## Sevenadur

* Mousa zo un dudenn er Mil nozvezh hag unan
* Musa zo unan eus tudennoù pennañ ar Winx Club, ur stirad skinwel bevaat

## A bep seurt

* Musa, genad ar bananezed
* (12130) Mousa, un asteroidenn

## Gwelet ivez

* Mossa
# Mourmeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo ar mourmeg (murmi, saozneg: Western Tamang) komzet gant tro-dro da 186.408-320.350 den (1991) e Nepal (1%-1.73% eus ar boblañs).
Div rannyezh ez eus:
* Trisouleg (trisuli pe nuwakot)
* Rasouweg (rasuwa)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Mouscron

Mouscron :
| Moeskroen ||
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur e Proviñs Hainaut | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Hainaut |
| Arondisamant | Mouscron |
| ins | 54007 |
| Kumunioù-Kod post | 7700 7711 7712 7700 |
| Kumunioù strollet | Mouscron Dottignies Herseaux Luingne |
| Kod pellgomz | 056 |
| Maer | Vacant |
| Gorread -Takad kêrel a-bezh | 40,08 km² ... km² |
| Hed | 03° 13' .." Reter |
| Led | 50° 44' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 52 825 (01.01.2006) |
| Stankter | 1 318 a./km² |
| Lec'hienn | |
Mouscron (en izelvroeg: Moeskroen) a zo ur gêr eus Belgia e Proviñs Hainaut. Ur gumun c'hallek gant aezamantoù yezhel eo.

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mourouieg

Ur yezh witotoek eus is-skourr ar yezhoù minikaek-mourouiek eo ar mourouieg (murui pe bue) komzet gant tro-dro da 2.900 den en holl (1995) e Ampiyacu, Putumayo ha Napo e Perou (1.000 den) ha Kolombia (1.900 den). Ne van hini ebet ken e Brazil.

## Daveoù

* Burtch, Bryan and Mary Ruth Wise. 1968. "Murui (Witotoan) clause structures."‭ Linguistics 38: 12-29.
* Burtch, Bryan and Shirley Burtch. 1975. Huitoto muruí: Bosquejo breve de la subsistencia y terminología muruí de parentesco.‭ Datos Etno-Lingüísticos, 9. Lima: Instituto Lingüístico de Verano. 4 p.
* Burtch, Bryan. 1975. Fonología del idioma huitoto muruí.‭ Datos Etno-Lingüísticos, 9. Lima: Instituto Lingüístico de Verano. 9 p.
* Burtch, Shirley, compiler. 1983. Diccionario huitoto murui.‭ Serie Lingüística Peruana, 20. Yarinacocha: Ministerio de Educación and Instituto Lingüístico de Verano. 2 vols. 262, 166 p.
* Waterhouse, Viola G., editor. 1963. Studies in Peruvian Indian languages 1.‭ Summer Institute of Linguistics Publications in Linguistics and Related Fields, 9. Norman: Summer Institute of Linguistics of the University of Oklahoma. vii, 220 p.

## Gwelet ivez

* Yezhoù witotoek rik
* Yezhoù okainek-witotoek rik
# Mourroù

Ar mourroù eo ar blev a gresk war ar vuzell uhelañ, dindan fri un den, hag a c'hall diskenn a bep tu d'ar genoù. Darn a zoug mourroù berr a-walc'h, krennet bep an amzer, tud all a ra war o zro e-pad bloavezhioù ken e vezont hir-mat, hag e vezont gouest da reiñ a bep seurt stummoù dezho.
Ar re hirañ a vez kribet, plezhet zoken a-wechoù.
Paotred zo o devez barv ouzhpenn ur vourrenn.

## Merc'hed

Merc'hed zo o devez mourroù ivez, ha peurvuiañ e klaskont lemel anezho. Brudet e oa mourroù al livourez Frida Kahlo a ziskoueze anezho didro en hec'h emboltredoù.

## Istor

* Princesse Moustache (1741-1837), lesanv ur briñsez rus

## Lennegezh

* La Moustache, un danevell gant Guy de Maupassant

## Goap

Plijout a ra d'ar vugale distresañ poltredoù ha lakaat mourroù d'ar skeudennoù. Tud vras a ra kemend-all gant poltredoù politikourie , ha dreist-holl pa vez dilennadegoù. Mourroù Hitler a vez lakaet a-wechoù, ha ne blij da zen.
E 1919, al livour gall Marcel Duchamp a roas mourroù hag ur bouchig gavr da Vona Lisa Leonardo da Vinci, gant an titl L.H.O.O.Q. ("tomm eo d'he revr").
Ossip Mandelstam, en deus skrivet diwar-benn Stalin : « Pa c'hoarzh e vourroù, e kreder gwelout c'hwiled-du ».

## Poltredoù ha mourrennoù
### Kent ar XVI$^{vet}$ kantved

* Ar priñs Siddhartha Gautama (ar Bouda) gant e vourrenn. VI$^{vet}$ kantved kent JK.
* Ar mevel bras Keti, en amzer VIvet tierniezh Henegipt. Mirdi al Louvre.
* Marc'heger Pazyryk (Siberia), war-dro 300 a. C.

### XVI$^{vet}$ kantved

* Tycho Brahe, alkimiour danat (1546-1601)

### XIX$^{vet}$ kantved

* Edgar Allan Poe
* Mark Twain
* Al livour Ilya Repin (Emboltred, 1878)
* Bismarck
* Guy de Maupassant
* Friedrich Nietzsche
* Ar jeneral Custer
* Jorj I$^{añ}$, roue Gres.
* Franz Joseph Iañ, Impalaer Aostria.

### XXvet kantved

* Sir Claude Maxwell MacDonald, diplomat breizhveurat.
* Wilhelm II, Impalaer Alamagn.
* Pancho Villa
* Daou zen mourrennek: Maksim Gorkiy gant Jozef Stalin e 1931
* Zinovy Borisovich Katsnelson (1892-1938)
* Mourroù Adolf Hitler
* Salvador Dalí
* Lech Wałęsa e 1980
* Frank Zappa
* Saddam Hussein (Iraq)

### XXIañ kantved

* Bachar al-Asad (Siria)
* Edwy Plenel e 2011

## Levrlennadur

* Danièle Kriegel, La Moustache de Staline, Seuil, 2015.

## Daveoù

* ↑ Kreizenn Pompidou
# Mourseg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo ar mourseg (mursi) komzet gant tro-dro da 3.278 den en Etiopia.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù sourmek
# Menez Rundle

Menez Rundle zo ur menez e Kanada, e proviñs Alberta, nepell diouzh Banff. Sevel a ra betek 2 949 metr a uhelder. Emañ e-barzh Park Broadel Banff, er Menezioù Roc'hellek.
Graet e veze Waskahigan Watchi anezhañ e krieg, yezh ar bobl amerindian a oa o vevañ er vro, a-raok ma voe anvet "Menez Rundle", e 1858, en enor da Robert Rundle, ur pastor metodist a oa misioner e kornôg Kanada er bloavezhioù 1840.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Banff
* ↑ Lec'hienn Peakfinder
# Menez Sinai

Menez Sinai (طور سيناء en arabeg, treuzlizherennet Ṭūr Sīnāʼ) a zo ur menez e ledenez Sinai, en Egipt, anvet ivez جبل موسى, treuzlizherennet Jabal Mūsa, Gabal Mūsa en arabeg Egipt, da lavaret eo "Menez Moizez", a greder alies eo al lec'h meneget en Torah, er Bibl hag er C'horan m'en dije resevet Moizez an Dek Gourc'hemenn. Tapout a ra 2 285 m uhelder, hag eil uhelañ menez Sinai eo.

## Skeudennoù

* הַר סִינַי - Menez Sinai - جبل موسَى
# Menez Mikael

Menez Mikael zo anv meur a lec'h:

## Breizh

* Menez-Mikael-an-Are, 380 m, e kumun Sant-Riwal;

## Bro-C'hall

* Menez-Mikael, pe Michaelsberg, pe Mont Saint-Michel, 437 m, menez en Elzas, er Vojoù, e kumun Saint-Jean-Saverne.
* Menez-Mikael-ar-Mor, enez ha kumun, gwechall e Breizh, bremañ e Normandi.
* Saint-Michel-Mont-Mercure, kumun eus Vendée.

## Kernev-Veur

* Karrek Loos y'n Koos, anvet ivez Menez Mikael e brezhoneg, ha St Michael's Mount e saozneg.

## Kebek

* Mont-Saint-Michel (Québec) war ar rivière du Lièvre.

## Pennadoù kar

* Saint-Michel
* Michaelsberg
* St Michael's Mount
# Menez Sion

Menez Sion (en arabeg : جبل صهيون, en hebraeg : הר צִיּוֹן) zo unan eus torgennoù Jeruzalem. War menez Sion eo emañ ar sal e-lec'h ma lidas Jezuz a Nazaret gant e ebestel e Goan ziwezhañ.

## Orin an anv

Torgenn an Ofel, e-lec'h ma oa kêr David, eo a zougas da gentañ an anv a Sion. Diwezatoc'h, pa savas ar roue Salaün an Templ war torgenn Moriah e oe anvet Sion an div zorgenn. A-benn ar fin eo Jeruzalem a-bezh a vezo graet anezhi "ar Sion santel" hervez ar salm 88 : « Eus Sion e vez lavaret “va Mamm” rak pep den a zo ganet enni ».
Tamm ha tamm eo bet ankounac'haet torgenn vihan an Ofel, rak kalz uhelloc'h eo an dorgenn a anver bremañ "Menez Sion" : eben ne c'helle ket bezañ ar menez Sion.

## Hengounioù kristen

Kumuniez kristen gentañ Jeruzalem a savas, war ar pezh a anver hiziv Menez Sion, un ilizig, rak eno eo e oa ar "Sal uhel" e-lec'h m'edo bodet an diskibien hag ar Werc’hez Vari da zeiz ar Pantekost. E 135 edo Jeruzalem a-bezh kouezet en he foull « nemed un nebeud tiez bihan hag ilizig Doue, war al lec'h ma pignas an diskibien d'ar sal uhel, goude bezañ distroet eus menez an Olived war-lerc'h pignadenn on Dasprener », evel ma skrivas sant Epifan e 392. Er 4e kantvet e voe graet eno un iliz vras.
Azalek ar 6vet kantvet e voe lec'hiet eno ivez ar Sal uhel e-lec'h ma lidas Jezuz e Goan ziwezhañ gant e ebestel ha ma savas Sakramant an Aoter. Er memes mare e veze graet eñvor war menez Sion eus "kousk" ("dormitio") ar Werc’hez Vari : dereat e oa e vefe "kousket e Doue" el lec'h m'he doa resevet ar Spered Santel.
Diwezhatoc'h c'hoazh, war-dro an 10vet kantvet e voe lec'hiet eno ivez bez ar roue David, kement-se abalamour d'ar fazi war lec'h menez Sion.
Hiziv eta, er memes savadur, e kaver, en traoñ, bez David, hag en nec'h, ar sal uhel. Houmañ a zo ur sal c'hotek eus ar 14vet kantvet, hag e reer eñvor enni eus : - Koan ziwezhañ Jezuz,
- Jezuz, savet da vev, oc'h en em ziskouez d'e ziskibien, - dibab Matiaz, - hag ar Pantekost.

## Notennoù

* ↑ Job an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, nn 51-52, 1998, p. 120.
* ↑ J. an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, 1998, p. 120.
# Menez Obama

Menez Obama (Mount Obama e saozneg, anvet Boggy Peak diagent) eo lec'h uhelañ enez Antigua e stad Antigua ha Barbuda. Emañ e lodenn vervent an enezenn (17° 2' 31 N, 61°51' 4 W) ha sevel a ra betek 402 vetr uhelder.
D'ar 4 a viz Eost 2009 e voe adanvet Mount Obama, e-lec'h e anv kozh Boggy Peak, en enor Barack Obama, prezidant Stadoù Unanet Amerika.
# Menez Raparo

Ar Menez Raparo (Monte Raparo en italianeg) zo ur menez 1 764 metr a sav e proviñs Potenza, e Basilicata. War e lezoù emañ kumun San Chirico Raparo.
# Menez Ross

Menez Ross eo menez uhelañ Inizi Kergelenn e su Meurvor Indez. 1 850 m a sav a zo dezhañ el lec'h anvet "Grand Ross". Ur menez-tan eo eus ar seurt "gweleadek" (stratovolkan).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Menez Kador

Menez Kador :
| Douaroniezh ||
| Uhelder | 384,91 m |
| Aradennad | Menez Are |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Rannvro | Bro-Gernev, Bro-Leon |
| Isrann | Penn-ar-Bed |
| kemmañ |
Menez Kador pe c'hoazh Tuchenn Gador pe c'hoazh Torgenn Gador, pe Tuchenn ar Mouilc'hi, eo eil beg uhelañ Breizh. E Menez Are emañ. War hanter emañ etre kumun Boneur e Kernev ha Sizun e Leon. Hervez an enklask diwezhañ e tap 384,91 m. Graet e vez Roc'h ar Gudonezed eus ar c'hleger a zo e penn krec'h ar menez. War ar c'hartennoù kozh gallek e veze kavet gwechall ar stumm Signal de Toussaines, ne oa nemet ar ger tosenn pe tuchenn treuzkomprenet.

## Liamm diavaez

* (br) Douaroniezh Breizh, Menezioù Breizh
* ↑ E-barzh "E Skeud Tour Bras Sant Jermen", gant Yeun ar Gow ( eil emb. Al Liamm, 1978, p. 14.) e lenner : Pa seller etremek ar c'hreisteiz, he deus doare Tuchenn Sant Mikael da vezañ stag ouzh Tuchenn ar Mouilc'hi, anvet c'hoazh Menez Kador. —
# Menez Logan

Menez Logan (Mount Logan e saozneg) eo ar menez uhelañ e Kanada, gant 5 959 metr uhelder, hag an eil menez uhelañ e Norzhamerika. E Yukon emañ. Anvet e voe diwar Sir William Edmond Logan, un douarour eus Kanada.
# Menez Ida (Troia)

Menez Ida a oa ur menez en Anatolia, nepell diouzh kêr Troia, ma voe savet kêr Dardania gant Dardanos ha ma oa bet graet e varnidigezh gant Paris. Graet e vez Kazdağı anezhañ e turkeg hiziv, ar pezh a dalvez "Menez ar waz", Kaz Dağları, pe Karataş Tepesi). Emañ e gwalarn Turkia, e gevret dismantroù Troia, tost da aod norzh Pleg-mor Edremit.
Ur menez Ida all a zo e Kreta.

## Liammoù diavaez

* Kaz Dağı: The magic mountain, pennad gant Recep Peker Tanıtkan en Diplomat magazine, Ankara, miz Mae 2006.
* Çoban, Ramazan Volkan. İda Dağı'ndan Kaz Dağına; Yöre Anlatılarının Karşılaştırmalı Mitoloji Tarafından İncelenmesi, III. Ulusal Kazdağları Sempozyumu (Balıkesir, 2012)

## Notennoù

* ↑ Roet eo an etimologiezh-se gant Tanıtkan er pennad meneget el levrlennadur.
# Menez Kalvar

Menez Kalvar, pe ar Menez Kalvar, pe Golgota, pe menez ar c'hlopenn, eo ar menez ma voe savet kroaz Jezuz e-kichenik Jeruzalem. Hervez an hengoun eo eno e oa bet beziet klopenn Adam. Bremañ emañ al lec'h-se e-barzh Iliz ar Bez Santel e Jeruzalem.

## Notennoù

* ↑ Hep ar ger-mell, evel er c'hantik-mañ , Katekiz Eskopti Kemper , Wikimamenn , Iñstruksionoù kristen ; Anjela Duval, h.a.
* ↑ Ar Menez Kalvar, gant ar ger-mell, evel er c'hantik-mañ , pe gant Jules Gros, TBP 1/50 (skrivet «Amañ eo 'vel pignat er Menez Kalvar»).
# Menez Kameroun

Menez Kameroun (anvet Mont Cameroun e galleg; Mount Cameroon e saozneg; Mongo-mo-Ndemi e bakwerieg, ar pezh a c'haller treiñ gant "Menez an doueoù") zo ur menez-tan e stad Kameroun, en Afrika. Menez uhelañ ar vro eo, gant 4 095 metr a uhelder. Fako eo anv ar beg uhelañ. Emañ nepell diouzh Pleg-mor Ginea ha test eo eus ar volkanegezh a zo el lodenn-se eus ar bed, evel m'eo ivez an inizi São Tomé ha Príncipe, Bioko pe Annobón er Mor Atlantel.
Er bloavezh 2012 e oa c'hoarvezet an dislonkadenn diwezhañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Meur a sifr a gaver evit an uhelder-se, hervez an douaroniourien: 4 095 m, 4 070 m, 4 040 m.