OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pikteg

Pikteg a zo ur ger implijet evit komz diwar-benn yezh (pe yezhoù) ar Bikted, ur bobl eus Hanternoz Bro-Skos e-pad mare kentañ ar Grennamzer. Bezañs ur yezh difer d'ar Bikted a zo lakaet anat gant Beda Venerabilis a lâr a oa disheñvel ar pikteg eus ar gouezeleg hag ar c'hembraeg.
N'eus tra anat ebet skrivet e pikteg, met anvioù-lec'h pe anvioù tud roet gant skrivagnerien hag a veve da vare ar Bikted a c'hall reiñ ur soñj eus petra e oa ar pikteg. Evit lod ez eo ar pikteg ur yezh keltiek, predenek moarvat, disheñvel avat diouzh yezh ar Vrezhoned. Evit lod all a oa ar pikteg ur yezh ragindezeuropek. Bremañ e soñjer e oa kentoc'h ur yezh predenek, met levezonet gant ur yezh koshoc'h marteze.

## Liammoù diavaez

* https://web.archive.org/web/20130413192048/http://termcoord.wordpress.com/2013/04/10/pictish-written-language-discovered-in-scotland/
# Pila

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pila zo un anv-lec'h hag un anv-den.

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Pila (partido), partido e proviñs Buenos Aires
* Pila, pennlec'h ar partido heñvelanvet

### Filipinez

* Pila, kumun e Proviñs Laguna

### Italia

* Pila, kumun e proviñs Vercelli
* Pila, frazione e Gressan e Valle d'Aosta
* Pila, frazione e Perugia
* Pila, frazione e Porto Tolle e proviñs Rovigo
* La Pila, frazione e Campo nell'Elba e proviñs Livorno

### Polonia

* Piła, pennlec'h distrig Piła e voivodiezh Polonia Vras

### Tchekia

* Pila, kumun e distrig Karlovy Vary

### Slovakia

* Píla, kumun e distrig učenec, e rannvro Banská Bystrica
* Píla, kumun e distrig Žarnovica, e rannvro Banská Bystrica
* Píla, kumun e distrig Pezinok, e rannvro Bratislava

## Tud

* Jonathan Pila, matematikour eus Aostralia
* Jorge Luis Pila, aktour eus Kuba
* Iris Fuentes-Pila, sportourez eus Spagn
# Pikoù

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a seurt pikoù zo:

## Yezh

Gwelloc'h ober ar c'hemm etre pik ha pig, ha neuze etre pikoù ha piged.
# Pilalau

Pilalau (Pilleth e saozneg) zo ur gêriadenn e kontelezh Powys, e Kembre, er mervent da Drefyclawdd, er c'hreisteiz d'an hent A488, tostik d'ar stêr Llugwy.

## Istor

E-kichen Pilalau e c'hoarvezas Emgann Bryn Glas, unan eus ar pouezusañ emgannoù en istor Kembre, e Mezheven 1402, ma voe trec'h Kembreiz Owain Glyndŵr war arme saoz Edmund Mortimer, aotrou ar Marz, ha mont a reas Kembreiz da c'hwezhañ an tan e kêr saoz Leominster. Meneget eo an emgann gant William Shakespeare e-barzh e bezh-c'hoari Henry IV.
# Pilar

Pilar zo un anv boutin portugalek ha spagnolek hag a zo deuet da vout anv-badez, roet d'ar merc'hed.

## Orin

Dont a ra an anv-badez eus unan eus anvioù ar Werc'hez, Nuestra Señora del Pilar, evel un toullad anvioù-badez all: Amparo, Mercedes, Dolores, Guadalupe, Mar, Nuria, Lurdes, Rosário, ... Nuestra Señora del Pilar eo ivez anv an iliz-veur e Zaragoza, en Aragon.

## Tud

* Pilar Alonso i Moll, pe Pilar Alonso ( 1897 - 1980), kanerez katalanek
* Pilar Lorengar (1928-1996), c'hoariganerez spagnol
* Maria Pilar Riba Font (1944-), politikourez, eus Andorra,
* Pilar del Castillo, politikourez spagnol,
* Pilar Rahola (1958-), politikourez katalan,
* Pilar Homem de Melo (1963-), kanerez portugalat,
* Pilar López de Ayala (Madrid 1978-), aktourez spagnol,
* Pilar Giménez García, anv gwir ar ganerez katalan Ailyn (1982-)

### Tud all

* Adolf Pilar von Pilchau, politikour estoniat e deroù an XXvet kanved
* Gladys del Pilar, kanerez svedat a orin ekwadorat.
* an tiegezh polonat Pilars de Pilar

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Barrio El Pilar, kumun e Río Negro
* Pilar (proviñs Buenos Aires)
* Pilar Partido, ur partido en hanternoz da gêr Buenos Aires, e Proviñs Buenos Aires
* Pilar (proviñs Cordoba)

### Azorez

* Pilar da Bretanha, parrez e kumun Ponta Delgada, en Enez São Miguel

### Patrom:Balearez

* Cala Pilar, e Menorca

### Brazil

* Pilar, Alagoas
* Pilar, Paraíba
* Pilar de Goiás, e Goiás
* Pilar do Sul, e São Paulo
* Morro do Pilar, e Minas Gerais

### Filipinez

* Pilar, Abra
* Pilar, Bataan
* Pilar, Bohol
* Pilar, Capiz
* Pilar, Cebu
* Pilar, Surigao del Norte
* Pilar, Sorsogon

### Kembre

* Pillar of Eliseg, anv saoznek Croes Eliseg

### India

* Pilar, Goa

### Paraguay

* Pilar (Paraguay)

### Spagn

* Pilar de la Horadada, e proviñs Alicante,

### Stadoù-Unanet

* Pilar (Mec'hiko-Nevez)
* Pilar (Atlanta), Georgia

## Pennadoù kar

* Pilars
* Pillar
* Pila
* Piler an Naoted
# Raoul Hausmann

Raoul Hausmann (12 a viz Gouere 1886 e Vienna – 1$^{añ}$ a viz C’hwevrer 1971 e Lemojez) a oa un arzour dada.

## E vuhez

Raoul Hausmann a zo bet ganet e Vienna e 1886. E 1918 e voe e-touez krouerien dada e Berlin. Er memes koulz ec’h ijinas ar pegadurioù luc’hskeudennoù hag ar barzhonegoù optofonetek. Unan eus arzourien bouezusañ dada eo bet, hag e lakaas degemer e wreg, Hannah Höch hec’h anv, er strollad. Mignon bras da Johannes Baader e voe ivez. Gwech ebet ne blegas dirak ar bolitikourien ha kalz testennoù politikerezh a lakaas embann, rak fellout a rae dezhañ e oa kilstourmerien ar bolitikerien, ar re gozh koulz hag ar re yaouank. “Mab-den nevez ar rank bezañ kalonek a-walc’h evit bezañ nevez” en deus skrivet, hag hervezañ ne oa ket gwall zisheñvel an tu-kleiz dispac’hour diouzh ar strolladoù politikel all. Etre 1920 ha penn-kentañ an eil brezel-bed e tapas kalz luc’hskeudennoù hag e skrivas kalz ivez. Ur romant a skrivas, Hyle e ditl, ha tammoù anezhañ a voe embannet er gelaouenn Luna-Park. Mont a reas da repuiñ da Peyrat-le-Château e-kerzh an Eil Brezel-bed, hag e 1944 en em stalias e Limoges. Eno e chomas betek e varv e 1971. Liesseurt eo oberenn Hausmann : livadurioù, pegadurioù, pegadurioù luc’hskeudennoù, luc’hskeudennoù ha delwennoù. Ul levr eñvorennoù en deus skrivet ivez, Lizheroù Dada e ditl (embannet gant Eric Losfeld e 1958, hag adembannet gant Allia).

## Levrlennadur

* Raoul Hausmann, Sensorialité excentrique – Eccentric Sensoriality, embannet gant Les presses du réel, 2002

## Liamm diavaez

* Raoul Hausmann war lec’hienn DADA Companion
* Hausman war lec'hienn The International Dada Archive
# Raoul Rolland

Raoul Rolland a oa eskob Treger eus 1434 da 1441.
Genidig e oa eus Kerlouri, e Plounez.
Anvet eo bet eskob Treger, war lerc'h Pierre Piédru, ar 6 Gwengolo 1434, a-eneb mennozh dug Breizh. Divroc'hañ e reas an dug gant an eskob.
Raoul Rolland a zo anvet abalamour ul levr reolennoù savet gantañ evit e eskopti. Dornskrid al levr se, anvezet ar Raoulin, a zo bet miret gant Dielloù an Departamant e Sant-Brieg.
Raoul Rolland e yeas da Anaon ar 14 Ebrel 1441, hag e oa Gwener ar Groaz.
Jean IV de Ploeuc e zeuas war e lerc'h.
Notennoù
# Raoul de Godewarsvelde

Raoul de Godewaersvelde, pe Francis Albert Victor Delbarre (1928 – 1977) a oa ur c'haner gallek ganet e Lille. Kanañ a rae gant ul lazig anvet Les Capenoules. Kustum e oa da ganañ Quand la mer monte, skrivet gant e vignon Jean-Claude Darnal e 1968, evel er film Quand la mer monte sevenet gant Yolande Moreau, hag ar ganaouenn ranvroel P'tit quinquin.
En em grougañ a reas en un ti er C'hab Gris Nez.

## E bladennoù

* Adieu pour un artiste
* Allons donc
* Arthémise (ou La femme nue)
* Au paradis des artilleurs (J. Datin - M. Vidalin)
* C'est pour mon papa
* Chansons sans calcium (M. Blanchot - Jean-Claude Massoulier)
* Dans la joie et la santé (Seth Gaaikema - Jean-Claude Massoulier)
* De Leffrinckoucke à Coudekerque-Branche (Jean-Claude Darnal)
* De Rotterdam au Midi
* Dracula, Frankenstein et Cie
* Elle s'appelle Françoise
* Emilienne (C'est-y-toi)
* En douceur
* Entre ton nord et mon midi
* Gar'au Nord
* Il avait … il avait ... (Nicolas Péridès)
* In r'venant d'Marquette
* J'aime bien les brunes, j'aime bien les blondes (Jean-Claude Darnal)
* J'aime ça
* L'acco-cordéoniste
* L'accordéoneu (A. Pletinckx - G. Rieding)
* L'carette à quiens
* L'entrecôte
* L'Flamin
* L'Hirondelle du faubourg (F. Benech - E. Dumont)
* L'oncle Cô (Donne un zotch)
* L'tunnel sous l'channel (Julien Caruana - Michel Célie et Noël Roux)
* La bonne chanson
* La bonne paire (In compilation " spécial ch'timis ")
* La chair de poule (H. Beaugrand - F. Delbarre)
* La Côte d'Opale (Jean-Claude Darnal)
* La fanfare municipale (Noël Roux - Nicolas Péridès)
* La Femme aux bijoux (F. Benech - E. Dumont)
* La femme d'Armentières
* La fête à Hortense
* La fille qui me dématera (M. Demetriades)
* La mer monte et descend (Jean-Claude Darnal)
* La petite pinte
* La trompette en bois
* La valse des bas noirs
* La zizique à Papa
* L'acco-cordéoniste (M. Blanchot - Jean-Claude Massoulier)
* Le commis voyageur (E. Famechon - J. Nove)
* Le dernier vol
* Le Grand rouquin
* Le joli cœur de Ninon (E. Millandy - C. Becucci)
* Le meetinge (R. Lefebvre - J. Defer)
* Le p'tit bal des ruraux
* Le p'tit quinquin (Desrouseaux - Drucbert)
* Le père du marsouin
* Le soldat de Marsala
* Le train fatal
* Le tunnel sous l'channel (Michel Célie ha Noël Roux - Julien Caruana)
* Les cloches de Corneville
* Les vacances youpi la la
* Mado la sirène (M. Blanchot - J.C. Godement)
* Mettez un verre à mes amis (M. Staquet)
* Perds pas l'Nord (Jean-Claude Darnal)
* La Petite Tonkinoise
* Pied de veau, pied de porc (Michel Jourdan - Francis Fumière)
* Quand j'entends un air d'accordéon
* Quand la mer monte (Jean-Claude Darnal)
* Quand les cigares …
* Quand on ne fait plus l'affaire
* Raoul, t'es le roi du tango (F. Delbarre - H. Beaugrand)
* Rentrons, Mimi
* Si j'avos su, j'aros resté garchon
* Sur l'route d'Sainghin
* Tant qu'ça tangue (Jean-Claude Darnal)
* Totot t'as tort
* Tu n'es qu'un employé (E. Dimont - F.L. Benech)
* Un verre de ouatabada

## Liammoù diavaez

* Raoul de Godewaersvelde
* Selaou:
# Rapa Iti

Rapa Iti ("Rapa Vihan") zo un enezenn 40,5 km² he gorread e Polinezia c'hall. Menez Perahu eo al lec'h uhelañ (650 m) ; da 512 annezad e save ar boblañs e deroù 2019.

## Yezh

Dre ma'z eo pell-mat diouzh an inizi all eo disheñvel a-walc'h yezh an enezenn, ar rapaeg (pe Reo Rapa e yezh an enez) diouzh ar yezhoù polinezek arall.

## Liamm diavaez

* Le Figaro, 23 a viz Mae 2019
# Rapagnano

Rapagnano zo ur gumun en Italia, e proviñs Fermo, e Marche.
# Pont Krimea

Pont Krimea (rusianeg: Крымский мост, tr. Krymskiy most, IPA: [ˈkrɨmskʲij most]), lesanvet Pont Kerch, eo anv ur pont gant pevar hent oto ha div linenn tren. Liammañ a ra arvor Kerch etre beg-mor Taman gant Krai Krasnodar e Rusia ha ledenez Kerch e Krimea. Savet eo bet gant Kevredad Rusia goude ma voe staget Krimea outi e penn kentañ ar Brezel etre Ukraina ha Rusia e 2014.
Koustet en deus ₽227,92 bilion (US$3,7 bilion) ha 19 km eo e hed. Ar pont brasañ eo en Europa hag an hini hirañ savet en istor Rusia. Ouzhpenn an dezougen trevourel ha milourel, evit Rusia eo ivez un doare da ziskouez eo mestr war Grimea.
Un darzhadenn zo bet d'an 8 a viz Here 2022.
# Pont Llogel

Pont Llogel zo ur gêriadenn vihan e hanternoz Powys, e Kembre. Emañ war lez ar stêr Efyrnwy, hanter hent etre Llanwddyn hag Abertridwr en hanternoz ha kêriadenn Dolanog er gevred.
Er gwalarn d'ar gêriadenn ez eus un toullad karnioù, anvet Beddau'r Cewri ("bezioù ar ramzed").
Gwenodenn Glyndŵr a dremen hebiou ar gêriadenn.
# Pont Normandi

Pont Normandi zo ur pont-obantoù war aber ar Saena o liammañ An Havr-Nevez hag Honfleur. 2143,21 metr hir eo, 856 metr etre an daou biler. Ur pont dindan treizhaj eo evit ar c'hirri a gemer ar gourhent, un hent-tremen digoust a zo avat evit ar marc'hoù-tan, ar marc'hoù-houarn hag ar gerzhourien.
Savet eo bet gant ur strollad seizh embregerezh e-pad seizh vloaz : Bouygues, Campenon-Bernard, Dumez, GTM, Spie Batignolles, Quillery ha Sogea. Boulc'het e voe ar savidigezh e 1988 ha digoret e voe ar pont d'an 20 a viz Genver 1995. D'ar mare-se e oa an hirañ pont-obantoù er bed etre daou biler, betek ma voe savet pont Tatara e Japan e 1998. Chom a reas ar pont-obantoù hirañ betek 2003 pa voe savet pont Rio-Antirrio e Gres gant un hirder a 2883 metr.
Avelek eo al lec'h, setu perak e voe dibabet ur pont-obantoù ha paz ur pont-skourr. Nebeut goude bezañ digoret avat e voe stadet e taskrene ar funioù hirañ, ha ranket e voe kavout un diskoulm fonnus.
Koustet en deus ar pont 233 milion a euroioù, ha 419 milion ma kemerer e kont an adsavadurioù, ar ragstudioù hag ar frejoù arc'hant.

## Skeudennaoueg

Gwel meur Pont Normandi.
* Eus an nec'h.
* Eus ar gourhent A29

## Notennoù ha daveoù

* ↑ War aber an Yonne emañ hervez an hidrografiezh, s.o. (fr) Saviez-vous que le fleuve qui traverse Paris est l’Yonne et non pas la Seine ?, Paris Secret.
# Pont Sant-Nazer

Pont Sant-Nazer zo ur pont savet dreist aber al Liger, etre Sant-Nazer en hanternoz, dre Mouster-al-Loc'h (Montoir de Bretagne e galleg), ha Sant-Brewenn er c'hreisteiz. 720 metr uhelder en deus, ha 3 356 m. a hirder, ar pezh a ra anezhañ ar pont brasañ dreist al Liger, pont hirañ Breizh ha hini hirañ Frañs war un dro.
Meret eo ar pont hag e hent, an "D213" lesanvet an "Hent glas", gant Kuzul-departamant Liger-Atlantel. N'en deus ket anv ofisiel, "Pont Sant-Nazer" pe "Pont de Saint-Nazaire" e galleg n'int nemet anvioù boas.

## Istor

Goude bezañ bet nac'het gant ar Stad arc'hantaouiñ ar raktres er Vvet Steuñv Pempbloaziek eo krouet ur c'hevredad ekonomiezh kemmesk dre gevrannoù gant Kuzul-departamant Liger-Atlantel. Roet eo d'ar C'hevredad prevez-se ur skoaziadenn bep bloaz gant ar C'huzul-departamant (etre 5 ha 21 milion a lurioù).
Savet eo ar maen kentañ d'ar 4 a viz Du 1971 gant ar C'hentañ ministr gall Jacques Chaban-Delmas avat, ha kregiñ a ra al labourioù da vat e miz Meurzh 1972. Goude tri bloaz eo digoret ar pont, d'an 18 a viz Here 1975. Un treizhaj zo lakaet daoust d'ar mouezhioù savet a-enep anezhañ.
Goude bezañ savet Pont Cheviré e 1991, un pont digoust, e tigresk buan ar savadoù arc'hant tennet eus Pont Sant-Nazer, ha divizet eo paouezat e dreizhaj.
E 1992 e kemer ar C'huzul Departamant kontrol ar KEKK o adprenañ ar 130 000 kevrann evit ur sammad a 104 milion a lurioù. Paouezet eo an treizhaj d'ar 1añ a viz Here 1994, seitek bloaz a-raok an deizhiad rakwelet.
Gant ar C'huzul-Departamant eo meret ha kempennet ar pont abaoe ar 1añ a viz Eost 1995.

## Doareoù tremenerezh

Bevennet eo an tizh da 70 km/h. Kontrolet eo an dra-se gant daou radar abaoe 2012. Difennet eo karbedoù zo, pe an holl anezho zoken, pa c'hwezh re greñv an avel.
Etre Mae ha Gwengolo eo kinniget d'ar gerzhourien ha marc'hhouarnerien kemer ur vulzun digoust evit treuzhiñ ar pont e surentez.
Kirri-boutin ar rouedad Aléop a dremen war ar pont (linennoù 315, 316 ha 317) evit ober al liamm etre Sant-Nazer ha Bro-Raez. Ur plas zo e kirri-boutin al linenn 317 evit lakaat eizh marc'hhouarn.

## Sport

Treuzhet eo ar pont gant Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn e 1993, 1997, 1999, 2000 ha 2011.
Abaoe 2017 e vez aozet ur redadeg war droad, ar "Foulées du pont de Saint-Nazaire".

## Levrlennadur

* "Les grands ponts du monde" (istitl "Ponts remarquables d'Europe"), gant Marcel Prade, Poitiers, embannet gant Brissaud, 1990, 428 pajenn, isbn:2-902170-65-3

## Liammoù diavaez

* (fr) Pont Sant-Nazer gant lec'hienn "Info routes" savet gant Departamant al Liger-Atlantel
* (fr) Pont Sant-Nazer gant Structurae, un diaz roadennoù diwar-benn ar savadurioù hag an ijinerezh sivil
# Pont Malvid

Pont Malvid zo ur pont dreist al Liger etre Malvid, war lez hanternoz ar stêr ha Chapel-Baz-Meur, war al lez kreisteiz .
# Pont Llanio

Pont Llanio zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddewibrefi, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 96,3 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Pont Oudon

Pont Oudon, pe Pont Champtoceaux, zo ur pont dreist al Liger, etre kumun Oudon war ar c'hlann dehou en hanternoz, e Breizh (departamant al Liger-Atlantel), ha kumun Champtoceaux war al lez kleiz er c'hreisteiz, en Anjev (departamant ar Maine-et-Loire). Ur pont ragoberiet e beton diougorzhet eo, 560 metrad hed ennañ. ; e 1976 e voe digoret d'an dremeniri. Pont Ankiniz zo en argrec'h dezhañ er reter, ha pont Malvid en ardraoñ dezhañ er c'hornôg.

## Notennoù

* ↑ Structurae (fr)

## Daveennoù

* Vannier Serge & Ruter Alain & Hel Charly, Les ponts de la Loire, Communication-Presse-Éditions, 2002.
# Pont Paith

Pont Paith zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanfarian, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 117,5 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Pont Penn-ar-C'hoad

Pont Penn-ar-C'hoad zo ur pont e Penn-ar-C'hoad, e Peurid, e Treger, savet gant Louis Harel de la Noë evit ar gompagnunezh Chemins de Fer des Côtes-du-Nord da reiñ tu d'al linenn-houarn a gas eus Ploueg da Landreger da vezañ dreist un hent e Peurid.
Un treust zo en e greiz, ha div arc'h en-dro dezhañ. En ur stad dirapar emañ bremañ.
# Pont Salto Grande

Pont Salto Grande, pe Puente Salto Grande e spagnoleg eo anv ar pont a-dreuz ar río Uruguay , 15 km en hanternoz da gêrioù Salto (Uruguay) ha Concordia (proviñs Entre Ríos, Arc'hantina).
# Pont Toull ar Goûg

Pont Toull ar Goûg zo ur pont dreist al Loc'h, e kroashent kumunioù Plunered, Brec'h hag an Alre. Savet e oa bet e 1859-1860, evit an hent-houarn.
206 metr hed hag 8 metr led eo ar pont hag emañ 29 metr a-us ar stêr. Dek bolz-wareg a ya d'e ober. Savet e voe gant mein-pastur tennet eus ur vengleuz e-kichen milin Trealre, e Plunered, koulz hag eus mengleuzioù all en Ardeven hag e Lokoal-Mendon.
Strizh eo an draoñienn e "Toull ar Goûg" hag aesoc'h treuziñ ar stêr eta. Dre eno neuze e oa bet soñjet lakaat tremen an hent-houarn etre Gwened hag an Oriant, pa voe savet hennezh e-kreiz an XIX$^{vet}$ kantved. Unan eus an diaesterioù a voe ret d'ar saverien talañ outo eo al lanv hag a vez merzet e efed er stêr betek pont Trealre, pelloc'h c'hoazh en hanternoz, pa vez reverzhi vras. Graet e voe ur stankell gant douar ha mein da virout ouzh an dour a sevel ouzh treid ar pileroù.
# Pont Verrazzano-Narrows

Pont Verrazzano-Narrows zo ur pont-skourr e kêr New York. Liammañ a ra karterioù Brooklyn ha Staten Island. Anvet e voe diwar an ergerzher italian Giovanni da Verrazzano, an Europad kentañ o vezañ treuzet an Narrows, ar strizh-mor etre Lower New York Bay hag Upper New York Bay, ha bezañ dilestret el lec'h m'emañ bremañ kêr New York anvet Angoulême Nevez gantañ.
Perc'hennet eo ar pont gant kêr New York ha fiziet eo bet e gorvoiñ en MTA Bridges and Tunnels hag a zo ur gevredigezh eus ar Metropolitan Transportation Authority.
C'hwezek dollar eo an treizhaj evit ar c'hirri abaoe an 22 a viz Meurzh 2015, war-zu Staten Island hepken.
Ijinet e voe gant Othmar Ammann hag a oa tad pontoù all evel ar pont George Washington, ar pont Bronx–Whitestone, ar pont Robert F. Kennedy hag ar pont Throgs Neck a-us ar stêr Hudson. Kroget e voe d'e sevel d'an 13 a viz Eost 1954 ha digoret e voe d'ar c'hirri d'an 21 a viz Du 1964. Koustet en deus 320 milion a zollaroù. Ar pont-skourr hirañ er bed eo bet betek ma voe savet ar pont Humber e Bro-Saoz e 1981.

## Mentoù

* Hirder : 4 176 metr
* Ledander : 31, 5 metr etre ar funioù
* Uhelder : 211 metr a-us an tourioù uhel (evit nec'h ar pileroù)
* Daou estaj 6 hent gant pep hini anezho

## Ar pont e sevenadur ar bobl

Gwelet e vez ingal ar pont Verrazzano-Narrows er c'helaouadennoù war marathon New York, e Staten Island ma loc'her.
Servijet en deus d'ar mare ma voe troet ar film Saturday Night Fever, e 1977, gant an aktour John Travolta o c'hoari ennañ.
Er film The Avengers deuet er-maez e 2012 e tremen ar fuc'hell nukleel hag a zle distrujañ Manhattan a-us ar pont, just a-raok ma vefe daspaket gant Iron Man.

### Levlennadur

* (en) Richard Scott, In the wake of Tacoma : suspension bridges and the quest for aerodynamic stability, Reston (Va.), American Society of Civil Enginneers, 2001 (ISBN 0-7844-0542-5)
* (en) Donald C. Jackson, Great American Bridges and Dams, A National Trust Guide, New York, John Wiley & Sons, Inc., 1988, p. 138 (ISBN 0-471-14385-5)

## Liammoù diavaez

* (en) Verrazano-Narrows Bridge - Historic overview
* (fr) Laboratoire Central des Ponts et Chaussées
* (en) Verrazano construction
* (en) Verrazano-Narrows Bridge

## Pennadoù kar

* The Narrows
* Pont-skourr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (en) Verrazano-Narrows Bridge - historic overview e Nycroads.com