OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Itron Varia Stalingrad

Madonna Stalingrad (alamaneg: Stalingradmadonna) zo ur skeudenn eus ar Werc'hez Vari treset gant al letanant alaman Kurt Reuber, medisin er Wehrmacht ha pastor protestant, e miz Kerzu 1942 e Stalingrad (hiziv Volgograd), Rusia, e-pad Emgann Stalingrad.
Ar skeudenn wirion a zo diskouezet en Iliz Kaiser-Wilhelm-Gedächtniskirche e Berlin, padal kopiennoù a zo bet savet hag a vez diskouezet en ilizioù-meur Berlin, Coventry ha Volgograd evel simbol eus ar peoc'h etre an enebourien a-gozh e-pad an Eil Brezel-bed.

## An dresadenn

An oberenn Madonna Stalingrad a zo unan simpl. Ar ment a zo 900 mm × 1200 mm. An aozour Kurt Reuber en devoa implijet glaou evit tresañ. Ar Werc'hez Vari a zo treset gant ur chal bras. Ar mabig Jezuz a zo tost diouzh e dremm.
En tu dehoù eus an dresadenn e kaver ar gerioù Licht, Leben, Liebe ("Goulou, Buhez, Karantez"), tennet eo an arroud eus Aviel Yann. Eus an tu kleiz d'an dresadenn, Reuber en devoa skrivet Weihnachten im Kessel 1942 ("Nedeleg er Sez 1942") hag en traoñ Festung Stalingrad ("Kreñvlec'h Stalingrad"). Kessel ("Chidhouarn"), a oa an doare termeniñ alamanek implijet evit ober eus ur zonenn milourel enkelc'hiet. Festung Stalingrad a oa anv ar 6vet lu Alaman enkelc'hiet e Stalingrad a oa implijet er propaganda Nazi.

## Goude an Eil Brezel-bed

Tresadenn Reuber hag e lizhiri a voe embannet nebeut amzer goude fin an Eil brezel-bed. Ar beleg er morlu Arno Pötzsch en devoa skrivet ul levr barzhoniezh koun titlet Madonna Stalingrad e 1946. an oberenn a zo deuet da vezañ ur simbol a peoc'h kreñv e-pad mare ar Brezel Yen. Implijet e voe ivez er vitologiezh eus Emgann Stalingrad ha darvoudoù an Eil Brezel-bed er gevredigezh alaman. Kopiennoù a voe savet ha diksouezet en ilizioù-veur Berlin, Coventry ha Volgograd.

## Kopiennoù

Kopiennoù lies a zo bet graet eus Madonna Stalingrad. An darn anezho a vez kavet en ilizoù.
* Bez Kurt Reuber
* Skoed ardamez ar Sanitätsregiment 2 eus ar Bundeswehr
# Itron Varia Populo

Betek 182, e oa Landudal un drev eus Brieg; deuet eo neuze da vezañ ur barrez hag ar c'hult a voe kaset eus chapel sant Tudual da iliz Itron Varia Populo. E traoñ ar vourc'h, en ur vont da Vrieg, he deus an iliz ivez ur feunteun dediet da Itron Varia Populo.
# Frederig II (Prusia)

Frederig II, pe Frederig Veur (e brezhoneg) pe Friedrich der Große pe der Alte Fritz (en alamaneg) (1712–1786), a voe roue Prusia adalek 1740. War un dro e oa Frederig IV Brandenburg evel priñs-dilenner Brandenburg, ha Frederig II Prusia evel trede roue Prusia (1740-1772).
Troet-kenañ e oa gant ar galleg hag ar brederouriezh. Daremprediñ a reas Voltaire e-pad ur pennad. Troet e oa gant ar soudarded yaouank ivez.

## E vuhez

Mab e oa da Friedrich Wilhelm Iañ ha d'e bried Sophie Dorothea von Hannover.
E 1733 e voe dimezet da Elisabeth Christine von Braunschweig-Bevern (1715–1797).

## Skrivet gantañ

* « Diplomategezh hep an armoù zo evel sonerezh hep binvioù » (« Diplomatie ohne Waffen ist wie Musik ohne Instrumente »)
* « Nerzh ar stadoù zo diazezet war an dud veur zo bet ganet dezho d'ar c'houlz vat»

## Notennoù

* ↑ Ryan C. Hendrickson, kelenner Skiantoù politikel en Eastern Illinois University, Manfred Wörner: Visionen für die NATO
* ↑ « Die Stärke der Staaten beruht auf den großen Männern, die ihnen zur rechten Stunde gebohren werden »
# Frederig IX

Frederig IX zo anv meur a zen.
* Friedrich IX (Hohenzollern) († 1377/1379), „der Alte“ pe „der Schwarzgraf“, kont Hohenzollern.
* Frederig IX Brandenburg, pe Friedrich IX (1588-1611), margrav Brandenburg.
* Frederig IX Danmark, pe Frederik IX (1899-1972), roue Danmark.

## Pennadoù kar

* Frederig VIII
* Frederig X
# Frederig IX Danmark

Frederik IX, pe Frederik 9 e daneg, pe Christian Frederik Franz Michael Carl Valdemar Georg (1899 – 1972), a oa roue Danmark adal 1947 betek e varv.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e Mae 1935 da Ingrid Sveden (1910-2000), merc'h d'ar roue Gustav VI Adolf, roue Sveden, ha teir merc'h o doe:
* Margrethe, ganet en 1940, dimezet en 1967 da Henri de Laborde de Montpezat (1934), ha daou vab o doe;
* Benedikte, ganet en 1944, dimezet en 1968 da Richard von Sayn-Wittgentein-Berleburg (1934-), ha bugale dezho;
* Anne-Marie, ganet en 1946, dimezet en 1964 da Constantin II, roue an Hellened,(1940-) ha bugale dezho.

## Pennadoù kar

* Frederik
# Frederig V

Meur a zen zo bet anvet Frederig V
* Frederig V von Baden-Durlach (1594-1659), margrav Baden-Durlach.
* Frederig V von der Pfalz (1596-1632), priñs-dilenner palatin, roue Bohemia.
* Frederig V Christian de Brandebourg-Bayreuth (1708-1769), margrav Brandenburg-Bayreuth.
* Frederig V Danmark (1723-1766), roue Danmark ha roue Norge.
* Frederig V von Hessen-Homburg (1748-1820), landgrav Hessen-Homburg.

## Pennadoù kar

* Frederig IV
* Frederig VI
# Frederig IX Brandenburg

Friedrich IX (1588-1611) a oa margrav Brandenburg.
Ganet e oa e Cölln d'an 22 a viz Meurzh 1588. Mab e oa d'an dilenner Johann Georg von Brandenburg (1525–1598), eus an Tiegezh Hohenzollern, ha d'e drede pried Elisabeth von Anhalt-Zerbst (1563–1607), a oa merc'h d'ar priñs Joachim Ernest von Anhalt. E Frankfurt ha Tübingen e voe skoliataet kent ober tro Europa. En 1594 e voe anvet da Coadjutor Urzh Sant Yann hag en 1610 e voe dilennet da Herrenmeister ("Mestr ar varc'heien"), evit beliezh Brandenburg,
Mervel a reas da 23 bloaz, d'an 19 a viz Mae 1611, en Sonnenburg e Prusia, (a zo Słońsk e Polonia hiziv). Beziet e voe en iliz Küstrin.
# Frederig Iañ (Prusia)

Frederig Iañ (e brezhoneg) pe Friedrich Iañ (Königsberg 1657 – 1713 Berlin) a oa priñs-dilenner (pe Kurfürst) Brandenburg hag anvet Friedrich III neuze, ha dont a reas da vout kentañ roue Prusia e miz Genver 1701, en eskemm ouzh e skoazell d'an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel e-pad Brezel Hêrezh Spagn a-enep Bro-C'hall.
Dug Prusia e oa eus 1688 da 1701, ha roue Prusia adalek 1701 betek 1713.

## E vuhez

En 1688 e varvas e dad, Frederig Gwilherm Iañ Brandenburg, priñs-dilenner Brandenburg. Dont a reas da vout priñs-dilenner en e lec'h, hag anvet e oa Frederig III. Pa voe anvet da roue e 1701 e teuas da vezañ Frederig Iañ.

### Bugaleaj

Klañvidik e oa. Stummet fall e oa e skoaz.

### Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas.
* En 1679 e timezas da Elisabeth von Hessen-Kassel (1661-1683), merc'h d'al landgrav Wilhelm VI von Hessen-Kassel. Ur verc'h o doe:
** Luise von Brandenburg (1680-1705), a zimezas en 1700 d'he c'henderv Friedrich von Hessen-Kassel (1676-1751)
* Bloaz goude marv e bried kentañ, en 1684, ec'h addimezas da Sophie Charlotte von Hannover (1668-1705); honnezh a oa merc'h da Ernst August von Hannover (1629-1698) ha da Sophie von der Pfalz, hag ivez filhorez ha keniterv da dugez Orleañs. Daou vab o doe:
** Frederig Prusia (1685-1686), marvet en bugel
** Frederig Gwilherm Iañ Prusia (1688-1740), roue Prusia (1713-1740), dimezet en 1706 da Sophie Dorothea von Hannover
* Tri bloaz goude marv e eil gwreg, en 1708, ec'h addimezas da Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin (1685-1735), merc'h da Frederig Iañ von Mecklemburg-Schwerin.

## E varv

Mervel a reas e 1713, pemp bloaz goude e drede eured.

## Pennadoù kar

* Frederig Iañ
* Friedrich
# Frederig III Alamagn

Frederig III Alamagn, pe Friedrich Wilhelm Nikolaus Karl von Preußen, pe ivez Friedrich III von Deutschland en alamaneg, ganet d'an 18 a viz Here 1831 e Potsdam, e Prusia, ha marvet d'ar 15 a viz Mezheven 1888 e Postdam ivez, a oa roue Prusia hag impalaer alaman.

## E vuhez

Mab e oa d'an impalaer Gwilherm Iañ ha d'e bried, ar briñsez Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach (1811-1890). A-berzh e dad e oa mab-bihan Friedrich Wilhelm III Prusia (1770-1840), roue Prusia, ha d'e bried Luise von Mecklenburg-Strelitz (1776-1810), hag a-berzh e vamm e oa mab-bihan d'an dug-meur Karl Friedrich von Sachsen-Weimar-Eisenach (1783-1853) ha d'e bried an dugez-veur Maria Pavlovna Russia (1786-1859).
Perzh a gemeras e Brezel 1870-1871 evel feldherr ("jeneral"). Ren a reas adalek an 9 a viz Meurzh, war-lerc'h marv e dad, betek ar 15 a viz Mezheven 1888, rak mervel a reas tri miz war-lerc'h e dad. Eizhvet roue Prusia e voe, hag an eil kaiser ("impalaer") alaman.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas Friedrich e miz Genver 1858 e Londrez da Victoria von Sachsen-Coburg-Gotha (1840-1901), a oa merc'h d'ar rouanez Victoria (1819-1901), rouanez Bro-Saoz, ha d'e bried Albert von Sachsen-Coburg-Gotha (1819-1861).
Eizh bugel o doe Friedrich ha Victoria, daou anezho a varvas a-raok o c'hrennoad :
* Gwilherm II Alamagn (1859-1941), roue Prusia hag Impalaer Alamagn, a zimezas d'ar briñsez Auguste Viktoria von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Augustenburg (1858-1921), a-raok addimeziñ d'ar briñsez Hermine Hermine Reuß (1887-1947) ;
* Charlotte von Preußen (1860-1919), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'an dug Bernhard III von Sachsen-Meiningen (1851-1928) ;
* Heinrich von Preußen (1862-1929), priñs a Brusia hag Alamagn hag a zimezas da Irene von Hessen-Darmstadt (1866-1953) ;
* Sigismond von Preußen (1864-1866), priñs a Brusia, marvet da 2 vloaz ;
* Viktoria von Preußen (1866-1929), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas da gentañ d'ar priñs Adolf von Schaumburg-Lippe (1859-1917), rejant priñselezh Lippe, a-raok addimeziñ d'ar repuad rus gwenn Aleksandr Zoubkoff (1901-1936) ;
* Waldemar von Preußen (1868-1879), priñs a Brusia hag Alamagn, marvet da 11 vloaz ;
* Sophie von Preußen (1870-1932), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas da Konstantin Iañ (Gres) (1868-1923) roue an Hellened ;
* Margarethe von Preußen (1872-1954), priñsez a Brusia hag Alamagn, a zimezas d'al landgrav Friedrich Karl von Hessen-Kassel (1868-1940), hag a voe roue Finland e-pad bloaz e 1918.
# Frederig VI

Frederig VI a c'hall bezañ :
* Frederig VI von Schwaben (1167-1191), dug Swabia
* Frederig VI von Zollern (?-1298), lesanvet "an Henañ" pe "ar Marc'heg", kont Zollern
* Frederig VI von Nürnberg, pe Frederig Iañ von Brandenburg
* Frederig VI von Baden-Durlach (1617-1677), margrav Baden-Durlach
* Frederig VI Danmark (1768-1839), roue Danmark ha Norge
* Frederig VI von Hessen-Homburg (1769-1829), landgrav Hessen-Homburg

## Pennadoù kar

* Frederig V
* Frederig VII
# Frederig II (Loren)

Frederig II, ganet war-dro 995, marvet war-dro 1026, a oa kont Bar ha dug Loren, war un dro gant e dad, hag a varvas war e lerc'h. Mab e oa da Thierry Iañ Loren, kont Bar ha dug Lotaringia-Uhel ha da Richilde Lunéville. Kenren a reas gant e dad en dugelezh adalek 1019. Pa varvas an impalaer Herri II (impalaer santel) en 1024 en em savas a-enep an impalaer nevez, Konrad II, war-un dro gant Ernest II, dug Swabia. A-benn ar fin e plegas d'e anzav da impalaer. Mervel a eure e 1026.
Dimezet e oa da Matilda Swabia (980 † 1031), a oa merc'h da Herman II Swabia , dug Swabia, ha da Gerberga Bourgogn, a oa c'hoar da Gisela, pried d'an dug Herri II Bavaria.

## Liamm diavaez

* Friedrich II. Herzog von Ober-Lothringen (1019-1026/27) Graf von Bar

## Pennadoù kar

* Frederig II
* Frederig Loren
# Hélène Brunet

Hélène Brunet zo ur c'hitarourez ha sonerez laoud.

## Strolladoù

* Belen
* Chouk
* David Pasquet Group
* Gurvan Le Gac/Hélène Brunet
* Hélène Brunet/Emily Hawkes
* Izhpenn12
* Krismenn
* La Godinette
* Le Biniou en Liberté
* Nicola Hayes/Hélène Brunet
* Skrilh
* Sylbat
* Trio Pasquet
* Yann-Fañch Perroches/Nicola Hayes/Hélène Brunet

## Pladennoù

* Kreiz Breizh Akademi: Izhpenn 12, 2010

## Liammoù diavaez

* myspace Hélène Brunet
* M'hoc'h eus c'hoant da selaou Izhpenn 12
# Hélène Cadou

Hélène Cadou, ganet Hélène Laurent e Mesker d'ar 4 a viz Mezheven 1922 ha marvet e Naoned d'an 20 a viz Mezheven 2014, a zo ur varzhez vreizhat c'hallek. Tapet he deus ar Priz Verlaine e 1990. Ouzhpenn skrivañ un toullad brav a varzhazoù he deus gouestlet kalz a amzer o vrudañ oberenn he gwaz René Guy Cadou, barzh evelti. Hemañ en doa dediet unan eus e oberennoù dezhi: Hélène ou le Règne Végétal (1951).

## Pennad kar

* René Guy Cadou

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel René Guy hag Hélène Cadou
* Pennad mortuaj en Ouest-France (2014/06/21)
# Hélène Fourment

Hélène Fourment (1614 – 1673) a oa eil pried al livour Pieter Paul Rubens. Meur a boltred a reas anezhi.
# Hénin-sur-Cojeul

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hénin-sur-Cojeul |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Sud Arrageois |
| Kanton | Croisilles |
| Kod INSEE | 62428 |
| Kod post | 62128 |
| Maer | Pierre Roussez |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,81 km² |
| Led | 50° 13' 32" Norzh |
| Hed | 02° 50' 07" Reter |
| Uhelder kreiz | 65 m |
| Uhelder bihanañ | 63 m |
| Uhelder brasañ | 106 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 443 (2007) |
| Stankter | 65 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hénin-sur-Cojeul a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hélécine

Hélécine :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Hélécine en Arondisamant Nivelles hag e Proviñs Brabant Wallonia | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Brabant Wallonia |
| Arondisamant | Nivelles |
| ins | 25118 |
| Kumunioù - Kod post | 1357 1357 1357 1357 |
| Kumunioù strollet | Hélécine Linsmeau Neerheylissem Opheylissem |
| Kod pellgomz | 019 |
| Maer | Rudi Cloots (UC) |
| Gorread | 16,62 km² |
| Hed | 04° 58' .." Reter |
| Led | 50° 44' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 4 619 (01.01.2007) |
| Stankter | 119 a./km² |
| Lec'hienn | www.helecine.be |
Hélécine (en izelvroeg : Heilissem, e walloneg : Élessene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hélène de Fougerolles

Hélène Christine Marie Rigoine de Fougerolles pe Hélène de Fougerolles, bet ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1973 e Gwened, a zo aktourez.

## Liammoù diavaez

* {en} Hélène de Fougerolles war IMDb
# Héléna Manson

Héléna Manson, bet ganet Elena Eugénia Manson d'an 18 a viz Eost 1898 e Caracas (Venezuela) hag aet da Anaon d'ar 15 a viz Gwengolo 1994 e Neuilly-sur-Seine (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall), a oa un aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.

## He filmoù er sinema

* 1926 : La Vocation d'André Carel pe La Puissance du travail film mut sevenet gant Jean Choux,
* 1943 : Le Corbeau gant Henri-Georges Clouzot,
* 1989 : Les Maris, les Femmes, les Amants gant Pascal Thomas.

## Liamm diavaez

* Héléna Manson war Internet Movie Database
# Hénin-Beaumont

Hénin-Beaumont :
| Tiez mengleuzerien. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Lens |
| Kanton | Pennlec'h daou ganton |
| Kod kumun | 62427 |
| Kod post | 62110 |
| Maer Amzer gefridi | Steeve Briois (Front National) 2014- |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Hénin-Carvin |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-heninbeaumont.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 25 886 ann. (2020) |
| Stankter | 1 249 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 23 m — brasañ 65 m |
| Gorread | 20,72 km² |
| kemmañ |
Hénin-Beaumont a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall. E 1971 e oa bet savet kumun Hénin-Beaumont dre gendeuziñ div gumun: Hénin-Liétard ha Beaumont-en-Artois.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
# Galv (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Galv a c'hall bezañ:
* Ur gelaouenn vrezhonek bet embannet e-kerzh an Eil Brezel-bed, gwelet Galv (kelaouenn);
* Un aozadur da zifenn gwirioù ar brezhoneg e-tro ar ar bloaz 1970, gwelet Galv (aozadur).
# Galv Rimini

Galv Rimini, pe proclama di Rimini en italianeg, zo ur galv graet d'an 30 a viz Meurzh 1815, gant Joachim Murat, a oa bet lakaet war ar gador-roue e kêr Napoli gant Napoleone Buonaparte, pa en doa diskleriet ar brezel da Aostria hag e oa en em droet ouzh pobloù Italia o c'hervel anezho d'en em sevel a-enep ar vistri nevez.
E gwirionez e voe graet ar galv d'an 12 a viz Mae, ha lakaet warnañ un deiziad faos, an 30 a viz Meurzh eta, goude emgann Tolentino, a verkas fin ren Murat e Napoli.
    L'ora è venuta che debbono compiersi gli alti vostri destini. Incipit Galv Rimini gant Joachim Murat. (Deuet eo an eur ma tle bezañ sevenet ho tonkadoù uhel)

## Istor

E 1806 e voe fiziet Rouantelezh Naplez, aloubet gant arme an impalaer gall Napoleone Buonaparte, e breur an impalaer, Giuseppe. Pan eas Giuseppe da gemer kurunenn Spagn, goude diskaret ar roue spagnol Carlos IV hag e vab Fernando VII, e fellas da Napoleone lakaat e vreur-kaer Joachim Murat da roue Naplez.

## Notennoù

* ↑ Giuseppe Campolieti, Il re lazzarone, p. 410
* ↑ Jean Tulard, Murat , Parigi, Fayard,1999, p. 232.
# Galv an Oy
### Mevelien An Urzh

Skrivet eo bet al levr-se gant Yann-Fañch Jacq e 2007.
Un Oy... Un arouez kuzh ne c'hell nemet un nebeud tud merzout anezhañ. Un arouez a sach anezho war-zu o zonkad, galvet ma'z int da vont pelloc'h, da stourm a-gevret. Ha ne vefe se nemet ur c'hoari evit Mael, Jorgën hag o mignoned? Levr kentañ ur rummad, « Mevelien an Urzh » eo al levr-mañ. Un nor da zigeriñ war un hent kammdroellek ha digompez, war-du ur gudenn zic'hortoz.

## Diverradenn

* Mael a zo ur paotr, el lise, termen ES, hag a zo unan eus un nebeud tud a verzh an Oy-où, un arouez-kuzh. Un devezh ma oa en ur gentel fizik, e kavas un Oy treset war folennoù poelladennoù.
* Furchal a reas el lise evit kavout eus pelec'h e teue an Oy-se. A-benn ar fin, ec'h anavezas Jorgën, un Oy-er eveltañ. Kenlabourat a reont asambles evit kavout Oy-erien all. Ar pezh a zo ral-tre, met kejañ a reont gant Gregor, 50 vloaz pe war-dro. Displegañ a reas da V/mael ha da Jorgën penaos ez eus seurtoù Y-où estreget an Oy: An Ay, an Ey, an Iy, hag an Uy.
* Souezhet bras eo an daou baotr. Lavarout a ra ivez Gregor ez eus ur genstrivadeg gant an holl seurtoù Y-où hag all... Anvet eo ar « Glannok ». Neuze e tiviz Mael ha Jorgën kemer perzh er genstrivadeg-se. 48 skipailh a zo degemeret gant 10 den enne. Neuze e rank an daou baotr kavout 8 den c'hoazh.
* Pa oa prest pep tra, ez eont betek Pariz. Du-hont o doa un urzhiataer gant reolennoù ar « Glannok ». Setu e krogas ar genstrivadeg. Ar pal a oa skarzhañ an holl skipailhoù, gant pejoù hag all... A-benn ar fin ec'h erru Mael er 4re plas. Teir sizhun goude e resevas Mael ul lizher dic'hortoz ha dic'hortosoc'h e oa ar pezh a oa skrivet e-barzh...
# Galve (Teruel)

Galve zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 144 (2023).
# Galve de Sorbe

Galve de Sorbe zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
# Galv Cthulhu

Galv Cthulhu (e saozneg: The Call of Cthulhu) a zo unan eus danevelloù brudetañ ar skrivagner amerikan Howard Phillips Lovecraft.
Savet eo an danevell evel un heuliad darvoudoù skrijus, holl anezho kontet gant an daneveller. Enni ez eus anv eus mojennoù kozh-Noe, hag e-touez ar mojennoù-se emañ hini Cthulhu. Evit ar wech kentañ e-barzh skridoù Howard Phillips Lovecraft eo meneget. E 1926 e oa savet an danevell, ha buan eo deuet da vezañ unan eur re vrudetañ ar skrivagner.
E-kerzh an hañv 1997 e vije bet diguzhet ur son boud-tre anvet bloop. Dianav e chom e orin, met lec'hiet eo e-kichen R'lyeh, ar gêr ijinet gant Howard Phillips Lovecraft.

## C'hoarioù

Meur a c'hoari (c'hoarioù-rol, c'hoarioù video) a zo bet saver diwar Galv Cthulhu. Ar c'hoari video anvet Call of Cthulhu : "Dark Corners of the Earth" a c'hoarvez en Innsmouth.

## Liamm diavaez

* (br) Galv Cthulhu, lakaet e brezhoneg gant Françoise Lermen
# Galv (kelaouenn)

Galv a oa ur gelaouenn lennegel e brezhoneg a voe embannet 11 niverenn anezhi etre miz Meurzh 1941 ha diskar-amzer 1942. Renet e oa gant Herve Helloco a skrive enni dindan an anv-pluenn Ronan Kadig.
Enni e skrive tud evel Roparz Hemon, Abeozen, Meavenn, Kerverziou, Arzel Even, Alan Heusaff, Frañsez Kervella, Youenn Drezen...
# Galv an 18 a viz Mezheven

Galv an 18 a viz Mezheven pe Galv an 18 a viz Mezheven 1940 a oa bet kentañ prezegenn ar jeneral de Gaulle war radio BBC Londrez d'an 18 a viz Even 1940. Ar galv-se a oa unan evit broudañ poblañs Bro-C'hall da genderc'hel ar stourm a-enep an Trede Reich. D'ar 24 a viz Mezheven e voe lakaet ar galv da vezañ klevet e brezhoneg war ar BBC, lennet gant Jarl-Vari Guillois en doa echuet e lennadenn gant ar frazenn "Me zo Koko eus Porzh-Gwenn".
Ne oa ket bet klevet gant kalz a dud an abadenn wir, met brud a voe roet dezhi dre ma voe adkemeret er c'hazetennoù gall ha gant radioioù estren. Talvoudegezh zo gant ar pennad-kaoz hiziv dre ma verkas penn kentañ ar Rezistañs gall.
Ar stumm da glevet eus ar pennad-kaoz hag a c'haller klevet c'hoazh hiziv-an-deiz eo hini galv an 22 a viz Mezheven 1940, dre ma voe kollet enrolladenn an abadenn gentañ.
# Jordi Turull

Jordi Turull i Negre, ganet d'ar 6 a viz Gwengolo 1966 e Parets del Vallès, zo un alvokad, den a aferioù ha politikour katalan. Ezel eo bet eus ar strollad Convergència Democràtica de Catalunya (CDC) ha goude-se eus ar strollad Partit Demòcrata Europeu Català (PDeCAT).
Ezel eo eus Parlamant Katalonia abaoe 2004, prezidant strollad kannaded Junts pel Sí (asambles evit ar ya) etre 2015 betek 2017, kuzulier prezidantelezh Katalonia, kement ha degemenner gouarnamant Carles Puigdemont etre Gouhere hag Here 2017.
Toullbac'het eo abaoe Meurzh 2018 dre urzh lez uhelañ Spagn. Rebechet e vez dezhañ kabalad hag emsavadenn.
# Jorge Aragão

Jorge Aragão da Cruz, ganet e Rio de Janeiro e 1949, zo ur gitarour ha kaner brazilian. Kanañ a ra samba ha pagode (un doare samba). Savet en deus al laz Fundo de Quintal, ul laz pagode. Kanet e vez e oberennoù gant kanerien all evel Alcione, Beth Carvalho, Zeca Pagodinho pe Martinho da Vila.
# Jorge Guillén

Jorge Guillén :
| Anv ofisiel | Jorge Guillén Álvarez |
| Obererezh | barzhonegoù |
| Ganedigezh | 18 a viz Genver 1893 e Valladolid , Spagn |
| Marv | 6 a viz C'hwevrer 1984 e Málaga, Spagn |
| Yezh skrivañ | spagnoleg |
| Enorioù | Priz Cervantes e 1977 Premio Internacional Alfonso Reyes |
| kemmañ |
Jorge Guillén Álvarez (Valladolid, 18 a viz Genver 1893- Málaga,6 a viz C'hwevrer 1984) a oa ur skrivagner spagnol, brudet abalamour d'e varzhoniezh .

## Barzhonegoù

* Cántico (75 poemas), Revista de Occidente, Madrid, 1928
* Cántico (125 poemas), Cruz y Raya, Madrid, 1936
* Cántico (270 poemas), Litoral, México, 1945
* Cántico (334 poemas), Editorial Sudamericana, Buenos Aires, 1950
* Huerto de Melibea, M., Ínsula, 1954
* Del amanecer y el despertar, Valladolid, 1956
* Clamor. Maremagnun, Bs. As., Sudamericana, 1957
* Lugar de Lázaro, Málaga, Col. A quien conmigo va, 1957
* Clamor... Que van a dar en la mar, Bs. As., Sudamericana, 1960
* Historia natural, Palma de Mallorca, Papeles de Sons Armadans, 1960
* Las tentaciones de Antonio, Florencia/Santander, Graf. Hermanos Bedia, 1962
* Según las horas, Puerto Rico, Editorial Universitaria, 1962
* Clamor. A la altura de las circunstancias, Bs. As., Sudamericana, 1963
* Homenaje. Reunión de vidas, Milán, All'Insegna del Pesce d'oro, 1967
* Aire nuestro: cántico, clamor, homenaje, Milán, All'Insegna del Pesce d'oro, 1968
* Guirnalda civil, Cambridge, Halty Eferguson, 1970
* Al margen, M., Visor, 1972
* Y otros poemas, Bs. As., Muchnik, 1973

### Skridvarnerezh

* Lenguaje y poesía (1962)
* El argumento de la obra (1969)
* En torno a Gabriel Miró: breve epistolario (1973)
* «Prólogo» a Obras de Federico García Lorca (1898–1936).

## Levrlennadur

* Dario Puccini, Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976,

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Dario Puccini, Le Romancero de la résistance espagnole – anthologie poétique bilingue, Embannadurioù François Maspero, Pariz, Bro-C'hall, 1976, pajennoù 455 ha 456