OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Méry-Corbon

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Méry-Corbon |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Méry-Corbon en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Vallée d'Auge |
| Kanton | Mézidon-Canon |
| Kod INSEE | 14410 |
| Kod post | 14370 |
| Maer | Régine Michel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,57 km² |
| Led | 49° 08' 11" Norzh |
| Hed | 00° 04' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 10 m |
| Uhelder bihanañ | 4 m |
| Uhelder brasañ | 37 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 909 (2009) |
| Stankter | 120 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Méry-Corbon a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant Bissières d'ober ur gumun nevez: Méry-Bissières-en-Auge.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann-soudard e Méry-Corbon abalamour d'ar brezel d'an 30 a viz Eost.

### XX$^{vet}$ kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner Montfreude, XVI$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XI$^{vet}$-XII$^{vet}$-XVIII$^{vet}$ kantved, romanek$^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 1983 | Meurzh 2001 | Jean-François Goupille | | Kretaer |
| Meurzh 2001 | 2014 | Régine Michel | Tu-kleiz, distrollad | Sekretourez |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Diellaoueg Mérimée
* ↑ Clochers de France
* ↑ Diellaoueg Mérimée
* ↑ EBSSA
# Mérignies

Mérignies zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA
# México Lindo y Querido

México Lindo y Querido zo ur ganaouenn hengounel spagnolek eus Mec'hiko, en doare ranchera ha mariachi. Savet eo bet gant Chucho Monge ha brudet gant ar c'haner Jorge Negrete, ken ma'z eo anavet dre an holl vroioù spagnolek hiziv.

## Pennadoù kar

* "Cielito lindo"
* "La Bamba"
# Métaure (departamant)

Métaure a oa un departamant e hanternoz ar Republik roman (1798), adalek 1798 betek 1799, goude e Rouantelezh Italia, adalek 1808 betek 1815.
Anvet e oa diwar-lerc'h ar stêr Metauro. Ancona e oa ar pennlec'h.

## Pennad kar

* departamant gall en Italia
# Massa Lombarda

Massa Lombarda zo ur gumun en Italia, e proviñs Ravenna, e Emilia-Romagna.
# Mass Murderers

Mass Murderers (Drouklazherien a vernioù, e brezhoneg) a oa ur strollad punk-hardcore bet savet e Sant-Brieg e 1994 ha divodet e 2000

## Izili

* Laurent : kan, gitar
* Marco : gitar
* Gaetan : gitar boud
* Rico : taboulinoù

## Pladennaoueg

* The Finger of Law in Your Assholes (Biz al lezen en ho toull-revr) (1994)
* The First (1995)
* Génération dynamite (live e Sant-Brieg e 1996)
* Split Mass Murderers/Tagada Jones(2000)
* Split Mass Murderers/Weekly Carouse(2000)

## Liammoù diavaez

* Istor ar strollad war Massprod

## Noennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.massprod.com/groupes/massmurd.htm.
# Massa (Massa di Carrara)

Massa zo ur gêr eus Toskana, en Italia, e proviñs Massa-Carrara, e traoñienn ar stêr Frigido, 5 km eus aod Mor Tirrenia. 69 000 a dud a oa o chom enni e 2006.
# Masqat

Masqat (en arabeg: مسقط Masqaṭ), pe Maskat, eo kêr-benn Sultanelezh Oman ha kêr vrasañ ar vro. War aod pleg-mor Oman emañ. E-tro 1 100 000 a dud a oa o vevañ enni e 2008.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, 2001, p. 1432.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Massa

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Massa zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh italianek.

## Kumunioù

* Massa, gwechall Massa di Carrara, hiriv pennlec'h proviñs Massa-Carrara
* Massa d'Albe, e proviñs L'Aquila
* Massa di Somma, e Meurgêr Napoli
* Massa e Cozzile, e proviñs Pistoia
* Massa Fermana, e proviñs Fermo
* Massa Lombarda, e proviñs Ravenna
* Massa Lubrense, e Meurgêr Napoli
* Massa Marittima, e proviñs Grosseto
* Massa Martana, e proviñs Perugia

## Tud

* Benedetta di Massa pe Benedetta di Cagliari (1194-1233) – barnerez o ren e Cagliari
* Boffo Da Massa (...–1387) – condottiero italian
* Agostino da Massa (...–...) – livour italian er XVI vet kantved
* Giovanni Andrea Massa, dug Castel di Aci (...–goude 1679) – arc'hantour ha politiker italian
* Oronzio Massa (1760-1799) – jeneral italian, merzher ar Republik Napolitan (1799)
* Aniceto Del Massa (1898-1975) – skrivagner italian
* Gaetano Di Massa (1939-2007) – barzh
# Massa Marittima

Massa Marittima zo ur gumun eus Italia, e proviñs Grosseto, en Toskana. 8 500 bennak a dud zo o chom enni.

## Skeudennoù

* Iliz-veur San Cerbone
* Palazzo Vescovile (Palez an eskob) ha tour Iliz-veur San Cerbone
* Palez ar Podestà
* Via Moncini
* Corso Armando Diaz
* Chiostro Iliz Sant'Agostino
# Masone

Masone zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Massa Fermana

Massa Fermana zo ur gumun e kreiz Italia, e proviñs Fermo, er rannvro Marche.
# Massa Lubrense

Massa Lubrense zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Massa Martana

Massa Martana zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Marc'harid Bavaria (1480–1531)

Margarete von Landshut, pe Marc'harid Bavaria (en alamaneg Margarete von Bayern), ganet e 1480 en Burghausen ha marvet e 1531 en Neuburg an der Donau, a oa abadez eus an Tiegezh Wittelsbach.
Merc'h e oa da Georg von Bayern-Landshut hag abadez e oa e Neuburg an der Donau.
# Marc'harid Bavaria

Margarete von Bayern, pe Marc'harid Bavaria, zo anv meur a briñsez:
* Marc'harid Bavaria (1325–1374), merc'h da Ludwig Bavaria ha pried Stephan Slavonia
* Marc'harid Bavaria (1363–1423), merc'h da Albrecht Iañ Bavaria-Straubing-Holland ha pried da Yann Dizaon, dug Bourgogn.
* Marc'harid Bavaria (1442-1479), merc'h da Albrecht III Bavaria-München ha pried da Federico Gonzaga
* Marc'harid Bavaria (1456–1501), merc'h da Ludwig IX Bavaria-Landshut ha pried da Philipp von der Pfalz
* Margarete von Bayern (1480–1531), merc'h da Georg Bavaria-Landshut hag abadez Neuburg an der Donau

## Pennadoù kar

* Margarete
* Marc'harid
* Bavaria
# Marc'harid Bourbon (1211-1256)

Marc'harid Bourbon (1211-1256), anavezet ivez evel Marc'harid Navarra, a oa merc'h da Archambaud VIII de Bourbon ha da Alix de Forez.
Trede pried Tepot Iañ Navarra, roue Navarra, eoa.
# Marc'harid Bavaria (1363–1423)

Marc'harid Bavaria (1363–1423), a oa merc'h da Albrecht Iañ Bavaria-Straubing-Holland ha pried da Yann Dizaon, dug Bourgogn.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marc'harid Aostria

Marc'harid Aostria, pe Margarete von Österreich en alamaneg, zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Habsburg .
* Marc'harid Aostria (1536-1566), merc'h da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel, impalaer roman german , ha da Anna Jagellon, rouanez Hungaria. Marvet dizimez ha divugel.
* Marc'harid Aostria (1584-1611), pe Marc'harid Aostria-Stiria, arc'hdugez Aostria, priñsez Stiria, merc'h da Karl II Aostria, dug Aostria-Izel, ha da Maria Anna Bavaria. Dimezet da Fulup III (Spagn), roue Spagn.
* Marc'harid Tereza Aostria (1651-1673), infantez Spagn, impalaerez santel, dimezet da Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel.

### Poltredoù

* Marc'harid Parma (1522-1586), gant Antonio Moro
* Marc'harid Aostria (1584-1611), gant Bartolomé González y Serrano
* Marc'harid Tereza Aostria (1651-1673), poltred gant Diego Velázquez

## Pennadoù kar

* Marc'harid
* Aostria
* Margarete
* Österreich
# Marc'harid Aostria (1584-1611)

Marc'harid Aostria, pe Marc'harid Aostria-Stiria (1584-1611), a oa ur briñsez aostrian hag a deuas da vour rouanez Spagn. Merc'h e oa da Karl II Aostria, dug Aostria-Izel, ha da Maria Anna Bavaria ha dre-se arc'hdugez Aostria, priñsez Stiria.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe d'an 18 a viz Ebrel 1599 e Valencia da Fulup III, hag 8 bugel o doe.
* Anna Aostria ( 1601-1666), rouanez Bro-C'hall dre he dimeziñ d'ar roue Loeiz XIII (Bro-C'hall).
* Maria (1603 - 1603), marvet da ur miz.
* Fulup IV ( 1605 - 1665), roue Spagn.
* María Ana Spagn (1606-1646), impalaerez santel, dimezet da Ferdinand III, impalaer santel .
* Carlos de Austria (1607- 1632).
* Fernando de Austria (16 de mayo de 1609 ó 24 de mayo de 1610; † 9 de noviembre de 1641), anavezet evel ar C'hardinal-Infant.
* Margarita (1610-1616), marvet da 6 vloaz.
* Alfonso (ganet ha marvet d'an 22 a viz Gwengolo 1611).
# Marc'harid Bavaria (1442-1479)

Marc'harid Bavaria, pe Margarete von Bayern en alamaneg, pe Margherita di Baviera en italianeg (1442-1479), a oa ur briñsez alaman eus Bavaria hag a renas evel markizez Mantova e XVvet kantved.

## He buhez

Merc'h e oa da Albrecht III Bavaria-München (1401–1460) , ha d'e bried Anna von Braunschweig-Grubenhagen (1420–1474), merc'h da Erich I von Braunschweig-Grubenhagen. Brudet e oa da vezañ tortez.
Dimeziñ a reas da Federico Iañ Gonzaga (Mantova, 1441 – Mantova, 1484), trede markiz Mantova.

## Bugale

C'hwec'h bugel o doe Federico ha Margherita :
* Francesco II (1466 – 1519), a voe pevare markiz Mantova;
* Sigismondo (1469 - 1523), kardinale adal 1505, eskob Mantova adal 1511;
* Giovanni (1474 – 1525), markiz ha capostipite dei "Gonzaga di Vescovato";
* Chiara (1464 - 1503), dimezet da Gilberto di Borbone, kont Montpensier;
* Maddalena (†1490), dimezet da Giovanni Sforza, aotrou Pesaro;
* Elisabetta (wd 1471 - 1526), dimezet da Guidobaldo da Montefeltro, dug Urbino.
# Marc'harid Bourbon

Marc'harid Bourbon zo anv meur a briñsez c'hall pe spagnol.
* Marc'harid Bourbon (1211-1256), merc'h da Archambaud VIII de Bourbon ha da Alix de Forez, trede pried Tepot Iañ Navarra, roue Navarra; anavezet ivez evel Marc'harid Navarra;
* Marc'harid Bourbon (1289-1309), merc'h da Robert de Clermont, dimezet en 1308 da Yann Iañ Namur
* Marc'harid Bourbon (1344-1416), merc'h da Pêr Iañ Bourbon, dug Bourbon, ha da Isabelle de Valois.
* Marc'harid Bourbon (1438-1483), merc'h da Charlez Iañ Bourbon, dug Bourbon, ha da Agnès de Bourgogne.
* Marc'harid Bourbon (1531-?), merc'h da Philippe de Bourbon (1499-1557), baron Busset, ha da Louise Borgia eus Candia Albret.
# Oinomaos

Oinomaos (Οινόμαος e henc'hresianeg), mab da Ares ha d'ar Bleiadenn Asterope (pe da Harpina hervez tud zo), a oa roue Pisa en Elis.
Divizet en doa reiñ dorn e verc'h Hippodameia d'ar paotr a c'hallfe gounit warnañ en ur redadeg kirri ; evel-se e voe lazhet un toullad kevezerien gant ar roue a c'houneze bep tro abalamour d'e gezeg en devoa bet digant e dad .
Pelops avat, gant sikour Myrtilos, a zeuas a-benn eus ar roue, a dorras e garr hag a voe lazhet gant e gezeg ouzh e stlejañ.
Ar redadeg kirri-se a oa unan eus orinoù mojennel ar C'hoarioù Olimpek da dud Hellaz.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Epitom (II, 4-7)
* Diodoros, Bibliotheke (IV, 29)
* Hyginus Fablennoù (LXXXIV)
* Paosanias Deskrivadur Hellaz (V, 1)
* Pindaros Kanennoù olimpek (I).
# Oinopion

Mab Ariadne ha Dionysos e oa Oinopion (Οἰνοπίων "ever gwin"). Deut e oa da vezañ roue enez C'hios, a gasas dezhi arz ar gwin. Ur verc'h en doe, Merope hec'h anv.

## Mojenn

Orion a gare Merope met Oinopion ne blije ket an dra-se dezhañ. Gwallet e voe Merope gant Orion. Evit kas an dorzh d'ar gêr e roas Oinopion gwin da Orion, ken e voe mezv. Neuze, gant ur gontell, e tennas e zaoulagad outañ hag e kasas anezhañ d'ar mor. Hefaistos a gemeras truez ouzh an dall, hag a roas dezhañ Kedalion, ur c'hrennard, evel ambrouger. Gantañ e kerzhas war-du ar reter ma'z adkavas ar gweled bennozh d'an heol o sevel. Graet en doa Orion e soñj da lazhañ -Oinopion, met savet e oa bet ur c'hreñvlec'h dindan zouar dezhañ gant Hefaistos, gant-se n'halle ket kavout ar roue. Mont a res neuze da z-Delos, ma kavas ur serc'h all, Eos.
# Oio

Oio zo ur rannvro eus Ginea-Bissau.
g • ka • ke Rannvroioù Ginea-Bissau :
| Rannvroioù | Bafatá · Biombo · Bissau · Bolama · Cacheu · Gabú · Oio · Quinara · Tombali |
# Oileán Mór an Bharraigh

Oileán Mór an Bharraigh, pe An tOileán Mór ent-berr, (Great Island e saozneg, a vefe an Enez Veur e brezhoneg) zo un enezenn e pleg-mor Corcaigh, en Iwerzhon. Emañ porzh bras An Cóbh en enezenn ha liammet eo houmañ ouzh an douar-bras dre ur pont a gas d’un enezenn all en hanternoz dezhi, Oileán Fhóta, hag a zo stag hec’h-unan ouzh an douar-bras war-bouez ur chaoser. Evel-se e c’haller mont gant an tren betek porzh An Cóbh. Ouzhpenn-se ez eus ul linenn listri-treizh da vont eus Oileán Mór betek aod kornôg morlenn Corcaigh.
En em astenn a ra Oileán Mór war 7 km a hed ha 4 km a led. Stank a-walc'h eo an dud en enezenn hag ur porzh bras eo An Cóbh, ennañ listri a dreuz ar Meurvor Atlantel. Eus deroù an XIX$^{vet}$ kantved eo an darn vrasañ eus ar savadurioù er gêr-se.

## Liammoù diavaez

* The Great Island News
# Oileán Eide

Oileán Eide (pe Island Eddy e saozneg zo un enezenn e goueled Bae Gaillimh en Iwerzhon.
Teir lodenn a ya d'ober Oileán Eide, teir enezennig liammet kenetrezo gant irvi traezh.
Didud eo Oileán Eide bremañ met en amzer dremenet e oa poblet stank : betek 125 den a oa e 1841, an hanter nebeutoc'h dek vloaz diwezhatoc'h, abalamour d'an Naonegezh Vras ; goude-se e oa digresket ar boblañs tamm-ha-tamm, e 1901 e oa bet serret ar skol hag e 1980 e oa aet kuit an enezourien diwezhañ.

## Liamm diavaez

* (en) YouTube - Island Eddy A Short Documentary

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# Oileán Dúiche

Oileán Dúiche (anvet Inishdooey e saozneg) zo un enezenn eus Iwerzhon, dirak aod kontelezh Dún na nGall. Un enezenn brevez eo, didud, en hanternoz da Inis Bó Finne.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
* ↑ Donegal island at an 82% discount. The Irish Times (4 September 2014). Kavet : 6 Here 2021.
# Oileán Mionnán

Oileán Mionnán (Kid Island e saozneg) zo un enezenn vihan war aod kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo. Emañ e gwalarn ar gontelezh, nepell diouzh Ceann Iorrais.
Tapout a ra betek 95 metr a uhelder. Didud eo, met en hañv e vez kaset deñved da beuriñ geot an enezenn.

## Notennoù

* ↑ logainm.ie
# Oileán na Cathrach

Oileán na Cathrach pe Cathair na Naomh (Caher Island e saozneg) zo un enezenn didud eus Iwerzhon, dirak aod kontelezh Maigh Eo. Emañ etre enez Cliara hag Inis Toirc.
Mard eo didud an enezennig bremañ, n’eo ket bet atav evel-se. Roudoù a gaver en enezenn eus ur manati savet gant menec’h kristen er VI$^{vet}$ kantved, gant ur chapel (Teampall Phádraig), ur feunteun ha daroù engravet... Kontañ a reer e oa bet sant Padrig o vevañ en enezenn ur pennad, ha gwelet a reer eno c’hoazh ur maen plat anvet "Leaba Phádraig" ("gwele Padrig"). Pirc'hirinded a ya di, ur wech ar bloaz, d’ar 15 a viz Eost, gant ur vag a loc’h eus Inis Toirc. A-hend-all ne vez war an enezenn nemet deñved kaset di da beuriñ eus Inis Toirc.

## Notennoù

* ↑ Logainm, Bunachar Logainmneacha na hÉireann
* ↑ Cathair Na Mart, The Journal of the Westport Historical Society, Vol. 9. No.1. 1989, pennad Cathair na Naomh and its Cross-slabs, gant Michael Heraty
# Oileán Mhic Dara

Oileán Mhic Dara (St. MacDara's Island e saozneg) zo un enezenn dirak aod kreisteiz kontelezh Gaillimh, en Iwerzhon.
Gwelet a reer enni an aspadennoù eus ur manati kristen a oa bet savet en X$^{vet}$ kantved, e-lec'h ur peniti koad koshoc'h hag a vije bet savet gant sant Mac Dara, patrom ar voraerien en Iwerzhon.
Bep bloaz, d'ar 16 a viz Gouere, e vez pirc'hirined o tont eus an douar-bras, da glevet un oferenn ha da lakaat bennigañ o bagoù.

## Notennoù

* ↑ (en) Saint Mac Dara's Island, Aisling Magazine
* ↑ (en) Seafarers' pilgrimage to MacDare's island
# Klor

Ar c'hlor zo un elfenn gimiek, 17 e niver atomek ha Cl e arouez. Eus kerentiad an halogenoù eo, hag un deverad anezhañ, ar gloridenn sodiom a vez kavet e-barzh an holen debriñ (NaCl).
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Klotar II

Klotar II (584 - 18 a viz Here 629), lesanvet Klotar Veur pe Klotar ar Yaouank, a voe roue Neustria hag, adalek 613 betek e varv, roue an holl Franked.

## Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas.

### da Haldetrude, a c'hanas

* Mérovée, a voe kaset gant Landéric, maer palez Neustria, da vrezeliñ ouzh Aostrazia, hag ouzh ar brezelour Berthoald en Arele en 604, met an daou a varvas en emgann.
* Emma, dimezet en 618 da Eadbald († 640), roue Kent.

### d'ar briñsez Bertrude, meneget hec'h anv en 613 hag en 618, a oa moarvat merc'h da Richomer, patris ar VurgondeD, ha d'e bried Gertrude d'Hamage. Genel a reas da vihanañ

* Dagobert Iañ (war-dro 605-639), roue ar Franked
ha marteze ivez
* ur mab all marvet en bihan war-dro 617.
* Berthe, dimezet da Warnachaire († 626), maer palez Bourgogn.
En 618, e timezas da Sichilde, c'hoar da Gomatrude, a zimezas d'e vab Dagobert Iañ, roue ar Franked, ha moarvat ivez c'hoar da Brodulfe (pe Brunulfe), a yelo a-du gant Caribert II. Sichilde était auparavant sa concubine et avait déjà donné naissance à :
* Caribert II († 632), roue Akitania.
* ↑ Hervez Patrom:Ouvrage qui s'appuie sur un passage de la chronique de Frédégaire.
* ↑ Caribert est le demi-frère de Dagobert. cf. la thèse de Wood : l'oncle de Caribert, Brodulf, était le frère de Sichilde.
* ↑ Caribert ayant déjà un enfant en 632, il est forcément né avant 618. Cela signifie que Caribert II et Sichilde avaient une liaison avant leur mariage.
# Kloerdi

Ur c'hloerdi zo ur skol ma vez desket an danvez-beleien gatolik, anvet ivez kloareged pe kloer. Daou seurt a zo:
* ur c'hloerdi bihan a zo ur skol eil derez (skolaj, lise) ma roer deskadurezh d'ar yaouankiz, en sell da gas anezhe d'ar c'hloerdi bras goude
* ur c'hloerdi bras a zo ur skol-uhel ma vez desket ar vicher a veleg.
Ar c'hloerdioù zo deuet war wel adal ar 17vet kantved, da heul un dekred statudet gant Sened-Meur an Iliz katolik roman dalc'het e Trento (1545-1563). Betek neuze, e veze stummet an dañvez-beleien er skolioù-meur, e-giz ar vedisined hag an dud a lezenn (an holl aotrouien o saeoù du). Padal, deuet e oa ar skolioù-meur da vezañ kontammet gant ar menoioù nevez oc'h elbikat ouzh beli Rom. Sant Charlez Borrome (1538-1584) an hini oa a grouas ar c'hloerdi kentañ en eskopti Milano.
Betek er bloavezhioù 1970 e oa ur c'hloerdi bihan da vihanañ e pep eskopti, hag ur c'hloerdi bras ivez. Abaoe ar bloavezhioù 1980 n'eus ket a gloerdioù bihan ken, ha ne vez nemet ur c'hloerdi bras e pep arc'heskopti.

## Kloerdioù all

An urzhioù relijiel dre vras o doa o c'hloerdioù ivez, gant anvioù disheñvel : e galleg, juvénat (kloerdi bihan) ha noviciat (kloerdi bras) ; e brezhonek ne vez klevet nemet "novisiad".
* E Kastellin e oa kloerdi bihan (juvénat) Urzh Frered Ploermel, savet gant ar Malaouad Jean-Marie de La Mennais.

## Kloerdioù
### Kloerdioù Breizh

* en eskopti Sant-Brieg e oa kloerdi bihan e Kintin, ha kloerdi bras e Sant-Brieg;
* en eskopti Kerne e oa kloerdi bihan e Pontekroaz, ha kloerdi bras e Kemper;
* en eskopti Gwened e oa kloerdi bihan e Santez-Anna-Gwened, ha kloerdi bras e Gwened;
* skolaj ar C'hreiskêr e Kastell-Paol a zo bet kloerdi bras ha kloerdi bihan goude-se ;
* e Bro-Roazhon e oa kloerdi bihan e Kastell-Jiron, kloerdi bras e Roazhon.
Da heul lezenn an disparti etre ar Stad hag an Iliz e 1905, daou gloerdi a vez kavet e pep kêr gant un eskopti : ar c'hloerdi kozh, bet piaouet gant ar Stad hag ur c'hloerdi nevez, savet en hanterad kentañ an 20vet kantved hag alies a-walc'h dilezet ha gwerzhet e penn diwezhañ ar c'hantved. E Roazhon, da skouer, ar c'hloerdi kozh, o skeiñ war ar blasenn Hoche, a roas bod da Gevrenn al Lizhiri ha Skiantoù Mab-den ar Skol-Veur betek 1967 ha, da c'houde, da Gevrenn ar Skiantoù Ekonomek eus Skol Veur Roazhon I. Daou gloerdi pe dri, evit gwir : e Roazhon, ouzhpenn an daou re veneget, e vez kavet an hini bet savet er XVIIvet kantved ha diberc'hennet e-pad an Dispac'h bras (e straed Echange emañ, deuet a-hed ur prantad da ospital an armeoù Ambroise Paré).

## Daveoù

* ↑ topic-topos.com, Le Télégramme 20/09/2009

## Skeudennoù

* Ignacio de Loyola
* Sant Charlez Borrome
* Kloerdi bras, Lille (Bro-C'hall)
* Kloerdi bihan, Apeldoorn (Izelvroioù)
* Kloerdi bras, Kebek (Kanada)
* Kloerdi bras,Madrid (Bro-Spagn)
* Jerez (Bro-Spagn)

## Liammoù diavaez

* Roll ar c'hloerdioù katolik
# Kloreg

Kloreged :
| Kloreg - Blaberus giganteus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Insecta |
| Urzhad : | Blattaria |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hloreged, pe preñved du, pe c'hwiled du, eo an amprevaned a ya d'ober an urzhiad Blattaria.
Ar c'hloreged zo amprevaned plat gant tastornelloù hir ha pavioù azas da redek. E penn o c'hof ez eus serkennoù implijet gante da dastornat ha da glevet moarvat. Bevañ a reont diouzh an noz en tier, stalioù-bara, savadurioù tommet mat...
An ûioù (etre 6 hag 50) a vez lakaet e klozennoù (feurvioù) a chom stag ouzh kof ar barez e-pad hir amzer, a-wechoù betek o digloradur. Al larvennoù a zinod tri miz war-lerc'h an dozvadenn. Heñvel a-walc'h int ouzh an imagoed, nemet int diaskell da gentañ. Bevañ a reont er memes lec'hioù ivez.
Askellek eo ar c'hloreged met ne nijont ket kalz. Brasoc'h eo ar barez evit ar par. Debriñ a reont restachoù boued a vez kavet sof-kont en o lec'hioù bevañ.
Daoust dezhe bezañ dinoaz evit mab-den e vezont lazhadeget en abeg d'o gouennadur prim-tre.
# Kloge

Ul loa-bod pe ur gloge (kloge eo ar ger) zo ur benveg hag a gaver en ur gegin, ur seurt loa vras ha don, gant un dorn hir, da gemer ha da servij soubenn, pe laezh pe dour.
D'ober krampouezh e vez ezhomm eus ur gloge da lakaat an toaz dourek war ar billig.
# Klopenn

Ar c'hlopenn eo al lodenn askornek pe migornek eus ar penn, heñvelik ouzh ur voest. Perzh boutin an holl loened rummataet en takson Craniata eo. E roll pennañ eo gronnañ ha gwareziñ ar reizhiad nervel kreiz.
Gant an Osteiktied eo migornek klopenn ar rizhell hag askornek (ul lodenn anezhañ d'an nebeutañ) hini al loen deuet d'e oad.

## Klopenn an den

22 askorn a ya d'ober klopenn un den deuet d'e oad gour. Holl eskern ar c'hlopenn (estreget askorn javed an traoñ) zo stag an eil ouzh egile gant ar mellezoù, koubloù reut anezhe na aotreont nemet fiñvoù bihan-bihan. Eizh askorn (an askorn tal, an daou askorn kitern, an askorn kilpenn, ar genneg, an daou askorn ividig, ar sileg) a ya d'ober ur voest en-dro d'an empenn. Ar pevarzek askorn all a dalc'h an dremm.
Ar c'hwec'h askornig (morzhol, annev ha stleug) er skouarn grenn hag an askorn uheñvel a dalc'h an teod n'int ket lod eus ar c'hlopenn.

## Skeudennoù

* Klopenn ur marc'h-dour.
* Klopenn ur c'hazh, ur skouer vat a gigdebrer.
* klopenn un avank-Spagn, ur c'hrigner.
* klopenn ur skoazog, ur morvil dantek.
* Klopenn ur bulldog, ur ouenn chas.
* klopennoù primated, en o zouez hini mab-den.
* Klopenn un evn .
* Klopenn un tiranosaor.
# Klosterneuburg

Klosterneuburg (a dalvez hec'h anv kement ha "Kastell ar manati nevez") a zo ur rakkêr da Vienna, lec'hiet war ribl an Danav en Aostria-Izel. Etre ar bloavezhioù 1133 ha 1298 e oa sez duged Aostria eus lignez Babenberg.

## Monumantoù heverk

* Manati
* Iliz

## Tud vrudet a gKlosterneuburg

* Johann Georg Albrechtsberger, sonaozour
* Karlheinz Essl, sonaozour
* O. W. Fischer, aktour

## Gevelliñ

* Alamagn : Göppingen (1971)

## Liammoù diavaez

* (de) Lec'hienn ofisiel kêr Klosterneuburg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kloc'hdi Breiz

Kloc'hdi Breiz zo ur gelaouenn lennegel viziek divyezhek - Le Clocher Breton e galleg - hag a oa bet krouet en Oriant e miz Gouere 1895 gant ar varzhez Florentine Monier (Madeleine Desroseaux hec'h anv-pluenn) hag he gwaz Andre Degoul (Renan Saib e anv-pluenn). Dindan baeroniezh ar skrivagner gall Pierre Loti, diouzh ar c'hiz d'an ampoent, e oa bet embannet an niverenn gentañ anezhi.
Diaes e voe d'ar gelaouenn kendelc'her da zont e-maez dre ma oa aet meur a genlabourer d'an talbenn adalek 1914 ; embannet e oa bet an niverenn diwezhañ (242) e miz Eost 1915 eta.

## Liamm diavaez

* idbe-bzh.org