OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Monkenhurst

Monkenhurst zo un ti doare Viktorian Gotek lec'hiet er 15 The Crescent e norzh New Barnet e Londrez, Bro-Saoz. Staliet eo an ti dres a-us d'ar Monken Hadley Common, un takad dalc'het naturel ha gwarezet. Savet e oa bet ar savadur e 1880. Bez e voe unan eus tiez an aktour Spike Milligan.

## Istor ar savadur

Monkenhurst a voe savet e 1880 gant ur stil Viktorian Gotek gant an tisaver Peter Dollar, brasaet e voe ar savadur e 1915. Savet eo bet gant brikennoù ruz. Tri estaj a zo gant gwer met pemp en holl, goloet evit ul lodenn gant un tour piramidenn.
Gwer ar prenestr a zo gwerennoù iliz bet prenet hag adpaket eus an Northumberland House (distrujet e 1874). Ar gwerennoù-se a ro an tu da welet ardamezioù ul lodenn eus perzhidi brezel ar Rozennoù. Ar mammenn a oa da gavout en emgann Barnet, un emgann penn e-pad ar brezel hag a voe dres e-kichen lec'hiadur ar savadur Northumberland House.

## Skeudennoù

* Munudoù ar prenestroù
* Tu norzh an ti
* Sell adal ar c'hornôg

## Perc'henned brudet

* Spike Milligan
# Monica Zetterlund

Eva Monica Zetterlund, ganet Eva Monica Nilsson d'an 20 a viz Gwengolo 1937 e Hagfors e Sveden ha marvet d'an 12 a viz Mae 2005 e Stockholm, a oa un aktorez hag ur ganerez jazz eus Sveden. E 1963 e kemeras perzh e kenstrivadeg an Eurovision, en anv he bro.
# Monito

Monito (Marmouzig) zo un enezenn didud er c'hornôg da Buerto Rico, hag unan eus an teir enez zo etre ar Republik Dominikan ha Puerto Rico, an div all eo an Isla de la Mona ha Desecheo.
# Monifieth

Monifieth zo ur gêr en Aonghas, Bro-Skos, ouzh lez hanternoz genoù ar stêr Datha (Tava Fluvius). Eno, war a seblant, edo Horrea classis, ur stal eus ar morlu roman.

## Anv
### Rivet & Smith, p. 372

* Ptol. II, 3, 9 : ORREA, ar gêr ar Venicones
* Ravenna 108$_{10}$ : POREO CLASSIS
# Moniga del Garda

Moniga del Garda zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Monika Socko

Monika Bobrowska, bet ganet e Varsovia d'ar 24 a viz Meurzh 1978, zo ur vestrc'hoarierez veur hag etrebroadel echedoù polonat abaoe 2008.
Kampionez Polonia e voe e 1995, 2004, 2008, 2010, 2013 ha 2014.
Bet eo bet kampionez Europa dindan 18 vloaz.
Dimezet eo gant ar mestrc'hoarier Bartosz Soćko, a voe kampion Polonia e 2008 ha 2013.

## Liammoù diavaez

* (en) He fichenn FIDE
* (en) He c'hrogadoù e Chessgames
* (en) He zrec'h e Tournamant Etrebroadel ar Maouezi e Bakou e 2007
* (en) Krogadoù e WT Harvey
# Monique Morelli

Monique Morelli, ganet Monique Dubois e Béthune e 1923 ha marvet e Montmartre e Pariz e 1993, a oa ur ganerez c'hallek. Kanet he deus kanaouennoù gwirvoudel (Fréhel) ha testennoù barzhed evel Mac Orlan, Tristan Corbière hag Aragon. C'hoariet he deus ivez en un nebeud filmoù ha pezhioù.
# Parre

Parre zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Parouzia

Parouzia (pe parouzïezh) a zo ur ger hag a deu eus ar ger gresianeg kozh, παρουσία, hag a dalv kement ha "bezañs" pe "donedigezh". Roet a zo bet dezhañ ur ster relijiel ha teologel. Implijet eo bet e Bibl an Dek ha Tri-Ugent gant ar ster ordinal "gweladenn ofisiel ha lidel ur priñs" met ivez evit "deiz an Aotrou", donedigezh Doue evit dieubiñ Israel ha kastizañ ar bec'herien. En ilizoù kristen e vez implijet ar ger evit komz eus eil donedigezh ar ar C'hrist e dibenn an amzer, a-raok ar Varn Diwezhañ, e c'hanedigezh o vezañ bet e zonedigezh kentañ er bed.
Kavout a reer un dave d'an darvoud-mañ e Lizher kentañ Paol Tarsos d'ar Gorintidi (15-23) da skouer.
En e droidigezh eus Oberoù an Ebestel, al Lizheroù hag an Diskuliadur (Al Liamm 1971) e skriv Maodez Glanndour en un notenn (p 410) a-zivout Ar c'hentañ lizher d'ar Gorintidi : "Emziskleriadur ar C'hrist, e Barouzïezh, eo e zistro glorius e fin an amzer."

### Daveoù

* (fr) Dictionnaire culturel de la Bible, embannet gant Cerf (ISBN 2-204-04028-2) ha Nathan (ISBN 2-09-188100-7), 1990
* (br) Ar Bibl Santel, Oberoù an Ebestel, al Lizheroù, an Diskuliadur, troidigezh dindan renerezh Maodez Glanndour, Al Liamm, 1971.
# Parranda

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Parranda zo ur ger spagnolek hag anv meur a dra.

## e Spagn

* La Parranda zo ur zarzuela savet gant Francisco Alonso.
* ur parranda zo un dañs eus rannvro Murcia, komarkoù e biz proviñs Almería (Los Vélez, Levante Almeriense ha Valle del Almanzora), hag ivez Campos de Hellín ha Sierra de Segura en proviñs Albacete.

## e Mec'hiko

* irse de parranda, zo kement ha mont da riboulat​
* La Parranda Magna, laz-seniñ ska.

## Kanaouennoù

* Parranda, Ron Y Mujé, gant Romualdo Brito, kanet gant Diomedes Díaz ha sonet gant Juancho Rois -
* La Parranda, kanaouenn kanet gant Gloria Estefan e 1996 .
* La Parrandita, kanaouenn kanet gant Jorge Oñate

## Pladennoù

* Parranda Criolla, albom gant Hugo Blanco, Simón Díaz ha Graciela Gamboa e 1964.
* La Parranda de W, albom gant ar ganerez kolombian Ana del Castillo
# Parrez (relijion)

Ur barrez (pe parrouz e Treger) a zo, er broioù kristen, ur gumuniezh tud war un dachenn douar bodet en-dro d'un iliz, a zo kreiz ar vuhez relijiel, renet gant ur beleg anvet person.

## Istor

Da gentañ e oa ur gumuniezh kristenien hepken.
Rann diazez an Ilizoù kristen eo ar barrez (liester : parrezioù). Savet diwar ar ger gresianek kozh parrochia eo bet pa oa gresianeger darn-vuiann ar gristenien e derou an Iliz kristen kentañ e kantvedoù kentañ an hoalad kristen (Iañ ha IIvet kantved). Chomet eo rann diazez an Iliz katolik betek ar blavezioù 1980. Chom a ra hini an ilizoù protestant er bed a-bezh. E meur a vro eo chomet ar ger parrez (parish e saozneg ha paroisse e galleg ar C'hebek evit ar rann melestradurel diazez er maezioù ha n'eo ket mui ur rann relijiel.

## Ar barrez katolik e Breizh

Ur framm evit ar vuhez kevredigezhel eo chomet ar barrez e maezioù Breizh ken eo bet implijet ar ger parrez evit ar gumun er-maez eus ar gerioù (ma oa meur a barrez enno). Hiziv e vez graet muioc'h-muiañ gant ar ger kumun, nemet gant brezhonegerien ar bobl. Hiziv a vez bodet ar parrezioù evit sevel ar bodad parrezioù (groupement paroissial e galleg). Ma oa belein ar barrez mistri war ar vuhez relijiel, strollel ha personel e veze e pep parrez kuzul ar fablig evit merañ savadurioù ha douaroù ar barrez. Ar fabligien pe ar flabiked (fabriciens e galleg) a veze graet eus ar guzulierien. Ar fabrik a oa e garg pennañ dastum arc'hant evit ma vo savet ha kempennet an iliz-parrez hag ar chapelioù. Alies e veze kuzulioù ar fabrik evit pep a chapel trev. Kontaouer ar fablig a oa ar prokulor (fablig) e anv (marguillier e galleg).
# Parrez Vecpiebalga

Parrez Vecpiebalga (latveg : Vecpiebalgas pagasts) zo ur rann velestradurel eus kumun Vecpiebalga e Latvia. Unan eus pemp parrez ar gumun eo. A-raok adreizh melestradurel 2009 e oa unan eus 21 barrez ar Gontelezh Cēsu gozh.
Lec'h ganedigezh ar skrivagnerien Reinis Kaudzīte (1839-1920), Matīss Kaudzīte (1848-1926 ha Kārlis Skalbe (1879-1945) eo.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ (lv) 'Oficiālās statistikas portāls'. Kavet : 29 Ebrel 2021.
# Parotia

Parotia :
| Parotia sefilata, tresadenn gant Lesson (1831). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Paradisaeidae |
| Anv skiantel ||
| Parotia Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Parotia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Parotia berlepschi,
* Parotia carolae
** P. c. carolae, chalcothorax, chrysenias ha meeki,
* Parotia helenae,
* Parotia lawesii,
* Parotia sefilata,
* Parotia wahnesi.
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Paradisaeidae/Parotia (lennet e-barzh d'an 23 a viz Meurzh 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Parrano

Parrano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
# Parque natural de la Sierra de Grazalema

Ar Parque natural de la Sierra de Grazalema zo un dachenn naturel e kreisteiz Spagn, hanter e proviñs Cádiz ha hanter e proviñs Málaga en Andalouzia.
# Parrezioù keodedel Bro-Saoz

Elfenn diazez aozadur amaezhel Bro-Saoz eo ar barrez keodedel (civil parish e saozneg). Arabat eo he c'hemeskañ gant ar barrez relijiel
# Poggibonsi

Poggibonsi zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Poggio Moiano

Poggio Moiano zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Poggio Mirteto

Poggio Mirteto zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Poggio Bustone

Poggio Bustone zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Poggio Catino

Poggio Catino zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Poggio Imperiale

Poggio Imperiale a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Poezell

Ur boezell (poezell eo ar ger) zo un endalc'her kranennek graet evit muzuliañ greun pe vleud.
A-raok ar sistem metrek e veze implijet en hanternoz ar rouantelezh c'hall hag e kêr Beauvais e talveze kement ha 12,67 litr.
E 1812 e voe diazezet ar boezell vetrek hag a dalveze kement ha 10 litr.
# Pofi

Pofi zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
# Poggiardo

Poggiardo zo ur gumun en Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Mouezh laosk

* Fonadur
* Mouezhiet/Divouezh
* Mouezh sourrus
* Mouezh laosk
* Mouezh reut
* Mouezh wigourus
* Mouezh c'harv
* Vogalenn skiltr
* Mouezh kleuz
* Chuchumuchu
Er yezhoniezh e vez implijet an termen mouezh laosk (saoz.: slack voice pe lax voice) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare fonadur ma vez digoret kerden ar vouezh un tammig muioc'h evit ar vouezh plaen boas.
Alies e komzer implijer an termenoù "lenis" pe "damvouezhiet" evit komz eus an daore fonadur-mañ.
E javaeg e vez enebiet kensonennoù dre serriñ diweuz, dent, tro-gil ha drekstaon reut ha laosk o doare fonadur, da skouer:
| | javaeg | ster |
| mouezh reut | | kouviad |
| mouezh laosk | | c'hwezhañ |
E woueg e implijer ar vouezh loask ivez ma vez klevet dreist-holl evel un doare c'hwezhadur skañv war ar vogalenn a deu war-lerc'h, da skouer:
| | ster |
| Mouezh loask | doaur |
| Tenuis | (rannig yezhadur) |
| C'hwezhet | neñv |

## Gwelit ivez:

* Fonadur
* C'hwezhadur
* Rez (yezhoniezh)
# Mouez ar Vro

Mouez ar Vro a oa ur gelaouenn divyezhek, brezhonek ha gallek, krouet gant Francis Gourvil hag embannet e Montroulez, eus 1919 da 1921.

## Liammoù diavaez

* (fr) BnF / Presse locale ancienne
* Mouez ar vro (1919-1921) - Collection numérisée - Dielloù Penn-ar-Bed
# Mouezh reut

* Fonadur
* Mouezhiet/Divouezh
* Mouezh sourrus
* Mouezh laosk
* Mouezh reut
* Mouezh wigourus
* Mouezh c'harv
* Vogalenn skiltr
* Mouezh kleuz
* Chuchumuchu
Er yezhoniezh e vez implijet an termen mouezh laosk (saoz.: stiff voice) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare fonadur ma vez strishaet digoradur an troc'h-avel ha reutaet kerden ar vouezh un tammig muioc'h evit ar vouezh plaen boas.
E taieg e vez enebiet ez-fonemek ouzh doareoù fonadur all, da skouer:
| | ster |
| Mouezh reut | foll |
| Tenuis | moereb |
| C'hwezhet | lien |

## Gwelit ivez:

* Fonadur
* C'hwezhadur
* Rez (yezhoniezh)
# Mouezh sourrus

* Fonadur
* Mouezhiet/Divouezh
* Mouezh sourrus
* Mouezh laosk
* Mouezh reut
* Mouezh wigourus
* Mouezh c'harv
* Vogalenn skiltr
* Mouezh kleuz
* Chuchumuchu
Er yezhoniezh e vez implijet an termen mouezh sourrus (saoz.: breathy voice pe murmured voice) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare fonadur ma vez lakaet kerden ar vouezh da daravat met digoroc'h evit gant ar vouezh plaen ha neuze e red muioc'h a er dreze, da skouer
    saozneg: ar gensonenn "h" etre vogalennoù distaget, unan eus alofonennoù an arc'hfonem |H|
    hindeg: c'hwezhadur ar c'hensonennoù mouezhiet
fonemek e c'hell bezañ ar vouezh sourrus ivez, da lâret eo e c'hell talvezout da diforc'hañ gerioù peurheñvel produet gant doareoù fonadur all. E hindeg hag e yezhoù bantouek evel ar zouloueg hag ar swatieg, da skouer, e vez diforc'het etre kensonennoù mouezhiet, kensonennoù sourrus, kensonennoù divouezh (nann-c'hwezhet) ha kensonennoù divouezh c'hwezhet. Peurliesañ e talvez an diforc'h-mañ evit kensonennoù dre serriñ] dreist-holl hag a-wezhoùigoù ivez evit kensonennoù dre fic'hal (enne un elfenn dre serriñ) met morse evit kensonennoù dre daravat.

## Gwelit ivez:

* Fonadur
* C'hwezhadur (yezhoniezh)
* Rez (yezhoniezh)
# Mouezh

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mouezh a c'hell bezañ :
# Mouezh Aztlan

Mouezh Aztlan (spagnoleg "La Voz de Aztlán") a zo anv ar strollad Nation of Aztlán ("Bro Aztlan") staliet e Kalifornia er Stadoù Unanet. Pal ar strollad-mañ a zo krouiñ ur stad nevez anvet "Aztlán", ennañ Mec'hiko evel m'emañ hiziv, met ivez Teksas, Mec'hiko Nevez, Kalifornia, Arizona, Utah, Nevada ha takadoù eus Oklahoma.
Krouet e voe ar strollad gant Hector Carreon, ijinour a vicher, bet ezel eus ar "Beredoù Gell" (saozneg Brown Berets).
Liammoù en defe ivez marteze La Voz de Aztlán gant ar strollad chicano. Tamallet eo bet ivez gant ar Southern Poverty Law Center ("Kreizenn Gwironiezh evit Re Baour ar Su") da vezañ ur strollad gouennelour, dreist-holl abalamour ma sav groñs a-enep d'ar sionouriezh.
Gant ar c'h"Kevre a-enep d'ar Gwallvrudañ" (saozneg Anti-Defamation League) e e vefe Mouezh Aztlan ur strollad enep-yuzevour o nac'hañ e oa bet lazhet yuzevion gant an nazied en Alamagn hag enep-heñvelrevour. Diaezet eo goût, avat, pegen neptu eo an tamalloù-se abalamour ma'z eo ar C'hevre un aozadur hag a sav a-du kreñv gant ar sionouriezh.

## Liammoù diavaez:

* Voz de Aztlán
# Porphyrio

Porphyrio :
| Porphyrio porphyrio. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Anv skiantel ||
| Porphyrio Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Porphyrio a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Dek spesad douryer (bev c'hoazh) a ya d'ober ar genad :
* (†) Douryar Lord Howe (Porphyrio albus),
* Douryar-Allen (Porphyrio alleni),
* Porphyrio flavirostris,
* an takahe (Porphyrio hochstetteri),
* Porphyrio indicus,
* Porphyrio madagascariensis,
* (††) Porphyrio mantelli,
* Douryar-Vartinik (Porphyrio martinica),
* Porphyrio melanotus
** P. m. bellus, melanopterus, melanotus, pelewensis ha samoensis,
* Porphyrio poliocephalus
** P. p. poliocephalus, seistanicus ha viridis,
* an douryar roueel (Porphyrio porphyrio),
* Porphyrio pulverulentus.

## Henspesadoù

* Douryar ar Reünion (Porphyrio coerulescens), aet da get e penn-kentañ an XVIII$^{vet}$ kantved,
* Douryar Kaledonia Nevez (Porphyrio kukwiedei), aet da get en eil hanter eus an XIX$^{vet}$ kantved.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rallidae/Porphyrio (lennet e-barzh d'an 20 a viz Meurzh 2022).
# Porphyrolaema porphyrolaema

Porphyrolaema porphyrolaema :
| Ur barez P. porphyrolaema, luc'hskeudennet en Apiacás (stad Mato Grosso, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cotingidae |
| Genad : | Porphyrolaema |
| Anv skiantel ||
| Porphyrolaema Bonaparte, 1854 ||
| Anv skiantel ||
| Porphyrolaema porphyrolaema (Deville & P.L.Sclater, 1852) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Porphyrolaema porphyrolaema a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae.
Anvet e voe Cotinga porphyrolaema (kentanv) da gentañ-penn (e 1852) gant an naturour gall Émile Deville (1824-1853) hag al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913). Ar spesad nemetañ er genad Porphyrolaema an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, dreist-holl, a gav er c'hoadegi.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e kornôg, kornôg-kreiz Amazonia.

## Liammoù diavaez

* (en) Porphyrolaema porphyrolaema war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Porphyrolaema porphyrolaema war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Porphyrolaema porphyrolaema el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Porphyrolaema porphyrolaema.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Porsal

Ur gêriadenn eus arvor Penn-ar-Bed Breizh eo Porsal. Ul lodenn eus kumun Gwitalmeze eo.
Kroget e oa bet gant un argerzh evit distagañ Porsal diouzh Gwitalmeze, diwar goulenn ar gevredigezh "Une commune à Portsall"$^,$, met nac'het e oa bet gant ar prefed, met ar justis he doa roet da c'houzout e oa aet ar prefed re bell ganti. Nac'h a reas ur wech c'hoazh er bloaz war-lerc'h, d'an 10 a viz Mezheven. hag abaoe n'eo ket aet an traoù war-raok.

## Monumantoù

* Enez Karn (mare Nevezoadvezh ar Maen).
* Taol-vaen ar Gilligi (mare Nevezoadvezh ar Maen), war uhelderioù Porsal, war roc'h ar Gilligi a-us d'ar porzh er Su.
* Kroaz ar Gilligi (Krennamzer). Edo ar groaz-se e-kichen chapel Sant-Usven, er vered betek 1895.
* Eor bras-tre (20,5 tonenn) an eoullestr ramzel Amoco Cadiz aet d'ar strad e 1978, lec'hiet eo war ar porzh.

## Darvoudoù

* D'ar 16 a viz Meurzh 1978 ez eas d'ar strad ar vag Amoco Cadiz e-tal da Borsal.

## Pennad kar

* Gwitalmeze

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Dastumad pennadoù kazetennoù diwar-benn an dra.

## Liamm diavaez

* Tourioù-tan ha balizennoù tro-dro da Reier Porsal
# Porpant lost-pig

Ar porpant lost-pig zo ur porpant du, berr en tu a-raok evel ur porpant, ha hir en tu a-dreñv evel ur vantell. Ouzhpenn eo troc'het an tu adreñv dre an hanter, ha gant-se en deus stumm ul lost-pig.
# Port-Gentil

Port-Gentil eo eil kêr vrasañ Gabon, war-dro 150 000 a dud enni, war enezenn Mandji. Pennlec'h ar proviñs Ogooué-Maritime eo, 144 km e mervent da Libreville. Dont a ra hec'h anv eus Émile Gentil, merour trevadennel gall.
Kêrbenn ekonomikel Gabon eo Port-Gentil, a-drugarez da industriezhoù an tireoul hag ar c'hoad dreist-holl.

## Daveenn

Lec'hienn Port-Gentil
# Porpant-kalet

Ur porpant-kalet zo ur seurt porpant a vez lakaet da glañvourien zo pa vezont dañjerus ouzh ar re all pe outo o-unan. Skoulmet e vez ar milginoù, pe war ar c'hof, pe ouzh ar c'hein, evit mirout outo a c'hloazañ den.
# Porpetto

Porpetto zo ur gumun eus proviñs Udine, e Friuli-Venezia Giulia en Italia.
# Porspoder

Porspoder :
| Ar bourk, a-bell ||
| Anv gallek (ofisiel) | Porspoder |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Gwitalmeze (betek 2015) Lokournan (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29221 |
| Kod post | 29840 |
| Maer Amzer gefridi | Yves Robin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Bro an Hirwazh |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 764 ann. (2020) |
| Stankter | 156 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 30′ Norzh 4° 46′ Kornôg / 48.5, -4.77 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 11,29 km² |
| Porspoder ||
| kemmañ |
Porspoder (distaget) zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Brezhoneg

* D'an 20 a viz Du 2009 e oa bet votet live 1 ar garta Ya d’ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.

## Istor

* 25 a viz Gouere 1644: e porzhig Melon e tilestras Henriette Bro-C'hall, rouanez kenseurtez Bro-Saoz, a oa tec'het dirak dispac'h Oliver Cromwell.

### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Gabriel Vaillant ha gant François-Marie Lezoc ha Claude Thomad, kureed.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 61 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,59% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* D'an 9 a viz Here 1940 e kouezhas un nijerez Albacore eus Fleet Air Arm (skouadron 829) ar Rouantelezh-Unanet e Porspoder; tapet e voe he zri nijour gant an Alamaned; d'ar 24 a viz Gouere 1941 e kouezhas un nijerez Spitfire IIa marilhet P7881 ha kodet UM-V eus ar 152th Squadron eus ar Royal Air Force e Porspoder; lazhet e voe he levier, douaret eo e Bered Kerfaotraz e Brest; d'an 30 a viz Kerzu 1941 e kouezhas un nijerez Halifax II marilhet V9979 ha kodet TL-E eus ar 35th Squadron eus ar Royal Air Force e Porspoder; lazhet e voe he femp nijour, beziet int e Bered Kerfaotraz e Brest.

#### Stagidigezh

* Kumun Larred a voe staget ouzh Porpoder e 1971.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet marvet eno

* Yves Colin, bet ijinet ar skoubidou gantañ evit dastum ar bezhin e bourzh ur vag, d'ar 26 a viz Kerzu 2007.

### Ardamezeg ar familhoù
## Gevelliñ

Porthbugh (Kernev-Veur) abaoe 1987

## Pennad kar

* Larred.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ofisiel ti-kêr Porspoder
* (br) Porspoder war lec'hienn Geobreizh

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes RAF Finistère
# Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Berlin)

An daolenn Poltred Giuliano de' Medici a zo e mirdi Berlin zo unan eus tri foltred Giuliano di Piero de' Medici (1453-1478), kenlevier Firenze gant e vreur Lorenzo il Magnifico, a oa bet livet gant Botticelli.
Lazhet e oa bet Giuliano, tad ar pab Klemañs VII (pab), en Irienn Pazzi, ha poltredet e oa bet, a greder, diwar maskl an den marv.

## Ar poltredoù all

* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Bergamo)
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Washington)
# Poltred Emilia Pia da Montefeltro

Poltred Emilia Pia da Montefeltro zo un eoullivadur war goad (58x36 cm) lakaet war gont Raffaello Sanzio, hag a vije bet graet war-dro 1504-1505 hag a zo miret er Baltimore Museum of Art e Baltimore, SUA. En tu a-dreñv d'an daolenn e lenner "Emilia Pia da Montefeltro" , ur siell hag un darn eus ul linenn skrivet, komprenet peurvuiañ evel "[Fo]ntico tedescho di V[enezia]".

## Pennad kar

* La donna gravida
# Poltred Ginevra de' Benci

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ginevra de' Benci (ganet e 1457) a oa un itron a renk uhel e Firenze er XVvet kantved, ha brudet he spered e-touez he c'henvroiz. Poltredet eo bet gant Leonardo da Vinci. Emañ an daolenn, un eoullivadur war goad, en National Gallery of Art e Washington, D.C., e SUA.
Livet e voe poltred Ginevra de' Benci e 1474 da eñvoriñ hec'h eured gant Luigi Niccolini, pezh a greder abalamour da elfennoù zo en daolenn ha d'ar skrid ouzh ar c'hein. A-drek ar vaouez ez eus ur jenevreg.
Ouzh kein ar poltred ez eus ur barr jenevreg hag ur frazennig VIRTUTEM FORMA DECORAT ("Kened a Gaera Vertuz"), hag en-dro dezhañ ur bodig lore ha palmez . En italianeg e lavarer "ginepro" eus ar jenevreg, ha krediñ a reer eo un arouez eus anv Ginevra. Ouzhpenn da se e oa un arouez a vertuz en amzer an Azginivelezh .

## Istor

Prenet e voe ar poltred gant an National Gallery of Art en Washington D.C., SUA, en 1967, evit 5 milion a zolaroù, digant Tiegezh Liechtenstein. Honnezh eo an daolenn nemeti gant Leonardo a c'haller gwelout en Amerika. Lamaet eo bet an darn izelañ eus an daolenn, d'ur c'houlz bennak, ha kollet eo bet divvrec'h ha daouarn Ginevra evel-se.
Hervez Giorgio Vasari eo Ginevra de' Benci a weler ivez er murlivadur graet diwar zorn Domenico Ghirlandaio da ziskouez Gweladenn ar Werc'hez Vari d'he c'heniterv Elizabeth en iliz Santa Maria Novella en Firenze.