OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bristol Beaufort

    Evit implijoù all, gwelet Beaufort.
Ar Bristol Beaufort (Type 152 hervez an oberier) a oa un nijerez bombeziñ-torpediñ daougefluskerek eus ar Rouantelezh-Unanet, savet gant Bristol Aeroplane Company bet en implij e penn kentañ an Eil Brezel-bed gant ar Royal Air Force (Coastal Command) en Europa etre 1940 ha 1942. Servijet o deus evel bombezerezioù, torpederezioù, ha pozerezioù minoù e-pad an amzer-se. Goude-se o deus talvezet dreist-holl da zeskiñ leviañ kirri-nij. Implijet int bet ivez er Mor Kreizdouar a-enep al listri a bourveze an Afrika Korps hag a-hed ar brezel gant aerlu Aostralia. Graet e oa evit kaout 4 den e bourzh.

## Eil brezel-bed e Breizh

An nijerez Bristol Beaufort Mark I, L4474 MW-E 217, a voe kaset d'ar strad e Lannarstêr p'edo gant ar 217vet Skwadrenn RAF (Royal Air Force- Aerlu ar Rouantelezh-Unanet)St Eval o tagañ An Oriant d'an 20 a viz Kerzu 1940. Lazhet e voe he fevar nijour.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) ar Bristol Beaufort
* (en) Nijerezioù Breizh-Veur eus an Eil Brezel-bed
# Bristol

Ur City hag ur County (abaoe 1373) e mervent Bro-Saoz eo 'Bristol. An District a-bezh zo an 10vet brasañ e Bro-Saoz, ha 472 400 a dud a oa vevañ e kêr e 2021.
Abaoe ar 1añ a viz ebrel 1996 ez eo Bristol war un dro un Velestradurezh unvan hag ur gontelezh lidel.
* Bristol, Broad street, gant Louise J. Rayner (1832-1924)
* Iliz-veur Bristol

## Anv

* Brycgstow, 1063 ASC ; Bristou DB ; Bricstou, 1196 ; Bristoll, 1200 ː "Lec'h ar pont"

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Kêr Vristol

## Notennoù

* ↑ (en) 'Office for National Statistics – Census 2021'. Kavet : 16/02/2023.
* ↑ Anglo-Saxon Chronicle
* ↑ Domesday Book
* ↑ Pipe Rolls
* ↑ Curia Regis Rolls
* ↑ Eilert Ekwall. The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. Clarendon Press. 1936 - 1960 - 1980.
# Brisé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen brisé , anvet a-wezhoù ivez pas assemblé evit deskrivañ ul lamm heñvel ouzh an assemblé. Kaset e vez buan-ha-buan ur c'har eus ar pempvet emstumm d'an eil emstumm keit ha ma deu da vezañ lakaet er c'hentañ emstumm e-doug ur batterie p'emañ en aer.
Ur fiñvadenn kemm-digemm an hini eo, da lâret eo vez graet un assemblé da gentañ ha neuze, en ur gas da benn ur batterie e kemm ar pemvet emstumm ket ha m'emañ o vont war-raok en aer.
Bez' e c'hell an dañser(ez) en em brientiñ gant petits battements.
# Brissogne

Brissogne zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Brit milah

Brit milah (hebraeg : בְּרִית מִילָה, "emglev an amdroc'h") zo ul lid yuzev a vez graet pa vez amdroc'het ur paotrig eizhteiz gant ur mohel, ha diskuliet anv ar babig. Ur pred-lid a vez da-heul.
# Brissago (Ticino)

Brissago :
| Gwel eus kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Ticino |
| Distrig | distrig Locarno |
| Yezh ofisiel | italianeg |
| Niv. OFS | 5097 |
| Kod post | 6614 |
| Maer | [] |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | http://www.brissago.ch |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 737 ann. (31 Kerzu 2016) |
| Stankter | 98 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 46° 07′ 00″ Norzh 8° 43′ 00″ Reter / 46.116663, 8.716666 |
| Uhelder | 197 metr |
| Gorread | 17,8 km² |
| Kumunioù stok | Ascona, Gambarogno, Ronco sopra Ascona, Centovalli, Cannobio, Valle Cannobina, Tronzano Lago Maggiore, Pino sulla Sponda del Lago Maggiore, Palagnedra, Maccagno con Pino e Veddasca |
| kemmañ |
Brissago a zo ur gumun eus kanton Ticino e Suis.
# Brita Hagberg

Brita Christina Hagberg, pe Nilsdotter hervez hec'h anv plac'h yaouank, pe Petter Hagberg (1756- Stockholm 1825), a oa ur vaouez a voe soudard en arme Sveden e-pad ar Brezel etre Sveden ha Rusia (1788-1790).

## Pennadoù kar

* Elisa Bernerström
* Lisbetha Olsdotter
* Margareta Elisabeth Roos
* Ulrika Eleonora Stålhammar
# Ciudad Juárez

Ciudad Juárez eo kêr vrasañ stad Chihuahua e Mec'hiko, war lez dehou ar stêr Río Bravo, a-dal da gêr El Paso war al lez kleiz, er Stadoù-Unanet. Kêr-Chihuahua avat eo ar gêr-benn. Dont a ra an anv eus ar prezidant Benito Juárez.
Kêr feulsañ ar bed dre annezad e vefe, abalamour d'an trafikerezh dramm etre Bro-Vec'hiko hag ar Stadoù-Unanet.
# Ciudad Rodrigo

Ciudad Rodrigo zo ur gumun eus Spagn hag ur gêr mogeriet e proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Castilla y León. Ciudad Rodrigo zo ur gêr mogeriet.

## Douaroniezh

Emañ tostik d'an harzoù etre Spagn ha Portugal ha war lez an hent a gas eus kreiz Portugal da gêr Salamanca, tost d'ar pont war ar stêr Águeda.
12 261 a dud a oa enni e 2020.

## Istor

En amzer ar Romaned e oa anvet Augustóbriga (e latib: Augustobriga) pe Miróbriga (e latim: Mirobriga) .
Meur a seziz zo bet a-hed an istor: gwelout Seziz Ciudad Rodrigo. E 1810 e voe kemeret kêr gant ar C'hallaoued. E 1812 e voe kemeret gant ar Saozon ha Portugaliz. E Ciudad Rodrigo e oa ganet El Charro, a oa e penn ar guerrilla spagnol, e-pad Brezel dieubidigezh Spagn.
* Ar pont dreist ar stêr Águeda.
# Ciudad de Panamá

Ciudad de Panamá (“Kêr Banamá”) eo kêr-benn Panamá. War-dro 881 000 a dud a oa o chom enni e 2010.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# City of Wakefield

Un distrig deuet da vezañ er pleustr un Amaezerezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Kornôg Yorkshire e 1986, eo Wakefield.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Load kefridiel Distrig Wakefield
# Ciudad de Guatemala

Ciudad de Guatemala eo kêr-benn Republik Guatemala ha hini departamant Guatemala. An anv istorel hag ofisiel eo La Nueva Guatemala de la Asunción. 3 942 348 a oa enni hervez niveradeg 2002.
* Monumant d'ar pab Yann-Baol II
* Zona Viva
* Menezioù-tan en-dro da gêr
* Traoñienn Ciudad de Guatemala
# Ciudadanos (strollad politikel)

Ciudadanos (pe Ciutadans e katalaneg ; Hiritarrak en euskareg ; Cidadáns e galisianeg), berraet e C's, zo ur strollad politikel eus Spagn eus an tu-dehoù a oa bet krouet evit stourm a-enep broadelourien broioù bihan Spagn evel e Katalonia pe en Euskadi.
# Civate

Civate zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Ciudad

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ciudad zo un anv spagnolek, kar d'ar ger keoded e brezhoneg.

## Lec'hioù
### Guatemala

* Ciudad de Guatemala
* Ciudad Vieja

### Mec'hiko

E Chihuahua
* Ciudad Juárez
En Hidalgo
* Ciudad Cooperativa Cruz Azu
E Jalisco
* Ciudad Guzmán
E Sonora
* Ciudad Obregón
E Tamaulipas
* Ciudad Ciudad Madero

### Nicaragua

* Ciudad Darío
* Ciudad Sandino

### Paraguay

* Ciudad del Este

### Spagn

* Ciudad Real
* Ciudad Rodrigo

### Venezuela

* Ciudad Bolívar
* Ciudad Guayana
# Ciudad Real

Ciudad Real zo kêr-benn proviñs Ciudad Real e Spagn.
# Chieri

Chieri (Cher e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Chies d'Alpago

Chies d'Alpago zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
# Chiesa del Gesù

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Chiesa del Gesù (Iliz Jezuz, e brezhoneg) zo anv meur a iliz en Italia. Gouestlet int da anv santel Jezuz, ha liamm pe liamm o deus gant kentañ iliz ar Gesù (SS. nomini Iesv sacrum) e Roma. En pep hini anezho eo skrivet bras al lizherennoù IHS, arouez anv Jezuz.

## An ilizoù

* chiesa del Gesù en Ancona
* chiesa del Gesù e Castiglion Fiorentino
* chiesa del Gesù e Cortona
* chiesa del Gesù e Genova
* chiesa del Gesù en Aquila
* chiesa del Gesù e Lecce
* chiesa del Gesù delle Monache e Napoli
* chiesa del Gesù Nuovo e Napoli
* Iliz ar Gesù Vecchio e Napoli
* chiesa del Gesù pe Casa Professa Palermo
* chiesa del Gesù e Pavia
* chiesa del Gesù e Perugia
* chiesa del Gesù (Roma) e Roma, pennsez Tad jeneral ar Jezuited
* chiesa di Santa Maria del Gesù e San Casciano in Val di Pesa
* chiesa del Buon Gesù, e Sansepolcro, e Toskana.

### Skeudennoù

* En Ancona
* E Palermo
* E Sansepolcro
# Chico Buarque (1978)

Chico Buarque zo un albom gant Chico Buarque e 1978. Berzh bras a reas abalamour da ziv son a-enep diktatouriezh an arme, "Cálice" (kanet gant Milton Nascimento) hag "Apesar de Você".

## Sonioù an albom

| # | Son | Sonaozourion | Hed |
| 1. | "Feijoada completa" | Chico Buarque | 2:49 |
| 2. | "Cálice" | Gilberto Gil, Chico Buarque | 4:00 |
| 3. | "Trocando em miúdos" | Chico Buarque, Francis Hime | 2:49 |
| 4. | "O meu amor" | Chico Buarque | 4:00 |
| 5. | "Homenagem ao malandro" | Chico Buarque | 2:59 |
| 6. | "Até o fim" | Chico Buarque | 2:23 |
| 7. | "Pedaço de mim" | Chico Buarque | 3:14 |
| 8. | "Pivete" | Francis Hime, Chico Buarque | 2:27 |
| 9. | "Pequeña serenata diurna" | Silvio Rodriguez | 2:21 |
| 10. | "Tanto mar" | Chico Buarque | 1:53 |
| 11. | "Apesar de Você" | Chico Buarque | 3:53 |
# Chico Buarque de Holanda

Francisco Buarque de Holanda, anavezetoc'h evel Chico Buarque, zo ur c'haner-sonaozer ha romantour brazilian, bet ganet d'an 19 a viz Mezheven 1944 e Rio de Janeiro. Brudet eo evel unan eus gwellañ saverien sonioù Brazil.
Bez' e voe e-touez an arzourien, a-gevret gant Gilberto Gil ha Caetano Veloso peurgetket, a roas ul lañs nevez d'ar sonerezh brazilian. E dibenn ar bloavezhioù 1960 e kemeras perzh e krouidigezh ar Música Popular Brasileira.
E 1988 e voe implijet e ganaouenn Essa Moça Tá Diferente (bet enrollet e 1969) da sonerezh ur bomm bruderezh evit ar merk Schweppes, ar pezh a reas dezhañ bezañ anavezet gant muioc'h a dud, e Bro-C'hall peurgetket.

## Pladennoù

* 1966 : Chico Buarque de Holanda • Morte e Vida Severina
* 1967 : Chico Buarque de Holanda - vol.2
* 1968 : Chico Buarque de Holanda - vol.3 • Chico Buarque de Holanda – compacto
* 1969 : Umas e outras - compacto • Chico Buarque de Holanda - compacto'' • Chico Buarque na Itália
* 1970 : Apesar de você - compacto • Per un pugno di samba • Chico Buarque de Holanda - vol.4
* 1971 : Construção
* 1972 : Quando o carnaval chegar • Caetano e Chico juntos e ao vivo
* 1973 : Chico canta
* 1974 : Sinal fechado
* 1975 : Chico Buarque & Maria Bethânia ao vivo
* 1976 : Meus caros amigos
* 1977 : Cio da Terra compacto • Os saltimbancos • Gota d'água
* 1978 : Chico Buarque
* 1979 : Ópera do Malandro
* 1980 : Vida • Show 1º de Maio compacto
* 1981 : Almanaque • Saltimbancos trapalhões
* 1982 : Chico Buarque en espanhol
* 1983 : Para viver um grande amor • O grande circo místico
* 1984 : Chico Buarque
* 1985 : O Corsário do rei • Ópera do malandro'' • Malandro
* 1986 : Melhores momentos de Chico & Caetano
* 1987 : Francisco
* 1988 : Dança da meia-lua
* 1989 : Chico Buarque
* 1990 : Chico Buarque ao vivo Paris Le Zenith
* 1993 : Paratodos
* 1995 : Uma palavra
* 1997 : Terra
* 1998 : As cidades
* 1999 : Chico ao Vivo
* 2001 : Chico e as cidades (DVD) • Cambaio
* 2002 : Chico Buarque – Duetos
* 2003 : Chico ou o país da delicadeza perdida (DVD)
* 2005 : DVD especial - ainda não lançado

## C'hoariva

* 1965 : Morte e Vida Severina
* 1967 : Roda viva
* 1973 : Calabar
* 1975 : Gota d'água
* 1978 : Ópera do malandro, diwar oberenn John Gay (1728) hag an Opéra de quat' sous (1928), gant Bertolt Brecht ha Kurt Weill.

## Levrioù

* 1974 : Fazenda Modelo (danevell)
* 1979 : Chapeuzinho Amarelo (levr-barzhoneg evit bugale)
* 1981 : À Bordo do Rui Barbosa' (skrivet e 1963-64)
* 1991 : Estorvo (romant)
* 1995 : Benjamin (romant)
* 2003 : Budapest (romant)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel (en portugaleg)
* Komzoù e ganaouennoù, gant un droidigezh e galleg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chico Marx

Chico Marx, bet ganet Leonard Marx e New York (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 22 a viz Meurzh 1887 hag aet da Anaon e Hollywood (ur c'harter eus Los Angeles, SUA) d'an 11 a viz Here 1961, a oa un aktour (sinema ha skinwel) stadunanat.
A-gevret gant e vreudeur yaouankañ Groucho, Gummo, Harpo ha Zeppo e kemeras perzh er strollad fentigellourien chin Marx Brothers.
# Chieg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù lahouek eo ar chieg ((lahu) shi, kutsung, lahoueg melen pe kwi) komzet gant tro-dro da 62.000 den en holl e Laos (20.000 den e 1983), Sina (5.000 den e 1984), Myanmar (10.000 den e 1989), Tailand (20.000 den e 1998), Viêt Nam (5.000 den e 1998) ha gant ezvroidi er Stadoù-Unanet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek ar su
* Yezhoù akaek
# Chiendaoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù burmek direnk eo ar chiendaoeg (xiandaohua) komzet gant tro-dro da 100 den (1994) e kornôg-pellañ Yunnan e Sina.
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.
Evit tud zo ne vefe anezhañ nemet ur rannyezh atchangek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
# Chiesa del Gesù (Roma)

An iliz anvet chiesa del Santissimo Nome di Gesù, e Roma, en Italia, anavezet ivez evel chiesa del Gesù pe Il Gesù hepmui, eo iliz urzh Kompagnunezh Jezuz. Emañ war ul leurgêr anvet Piazza del Gesù, unan eus re vravañ kêr, anvet diwar-lerc'h an iliz.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chida Kharthli

Chida Kharthli (jorjieg : შიდა ქართლი) zo ur rannvro e kreiz Jorjia. Gori eo he c'hêrbenn.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Jorjia :
| Republikoù emren | Abc'hazia · Adjaria |
| Rannvroioù | Chida Kharthli · Gouria · Imerethi · Kac'hethi · Khvemo Kharthli · Mtsc'hetha-Mthianethi · Ratcha-Letchc'houmi ha Khvemo Svanethi · Samegrelo-Zemo Svanethi · Samtsc'he-Djavac'hethi |
| Kêrbenn | Tbilisi |
# Cavallerleone

Cavallerleone (Cavalion e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Cavallino

Cavallino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Cavargna

Cavargna zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Cavallino-Treporti

Cavallino-Treporti zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
# Cavallermaggiore

Cavallermaggiore (Cavlimor pe Cavalimor e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Cavallirio

Cavallirio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
# Cavaquinho

Ar c'havaquinho zo ur seurt gitar bihan a vez sonet e Portugal ha Brazil, da seniñ choro da skouer.
# Cavan

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Cavan a c'hall bezañ :
* anv gallek Kawan, ur gumun eus Bro-Dreger e Breizh.
* anv saoznek An Cabhán, ur gêr en Iwerzhon
* anv saoznek Kontelezh An Cabhán, ur gontelezh en Iwerzhon.
* Cavan (Ontario), ur gêr en Ontario e Kanada.
# Cavareno

Cavareno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Campoo

Campoo zo anv meur a gumun e Spagn:

## e Kantabria

* Campoo de Enmedio,
* Hermandad de Campoo de Suso,
* Campoo de Yuso

## Istor

* Merindad de Campoo
# Campoo de Yuso

Campoo de Yuso zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
# Camporotondo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Camporotondo zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a lec'h en Italia.

## Kumunioù

* Camporotondo di Fiastrone
* Camporotondo Etneo

### Ranngumunioù

* Camporotondo – frazione e Cappadocia e proviñs L'Aquila.
* Camporotondo - frazione e Trecchina e proviñs Potenza.

## Pennad kar

* Campo
# Campora

Campora zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Camporgiano

Camporgiano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Camporosso

Camporosso zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Camporotondo di Fiastrone

Camporotondo di Fiastrone zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e kreiz Italia.
# Campoo de Enmedio

Campoo de Enmedio zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
# Camporeale

Camporeale zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Camporotondo Etneo

Camporotondo Etneo zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Clachan Sound

Clachan Sound eo anv ar sound, pe brec'h-vor, pe strizh-mor, etre arvor kornôk douar-bras Bro-Skos hag Enez Seil, en Inizi Gall.

## Pont

The Clachan Bridge, zo ur pont dreist ar anvet Clachan Sound, 13 kilometr er mervent da Oban en Argyll, Bro-Skos, Savet eo bet ar pont etre 1792 ha 1793. Empentet e oa bet gant Thomas Telford, ha savet gant an ijinour Robert Mylne. Dre fent e veze graet ar pont dreist ar Meurvor Atlantel anezhañ. Ur pont istorel eo, treuzet gant an hent B844, hag evezhiet gant Historic Scotland.

## Istor

C'hoarvezet ez eus gwelout balumed tapet e Clachan Sound. E 1835 e oa unan a 24 metrad hed hag ur garvan 7 metrad hed a oa chomet sac'het en dazre.

## Plant

Er voger greisteiz e kaver ar bleunioù Erinus alpinus.

## Notennoù

* ↑ Murray, W.H. (1977) The Companion Guide to the West Highlands of Scotland. London. Collins. Page 121.
# Cladorhynchus

Cladorhynchus :
| Cladorhynchus leucocephalus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Anv skiantel ||
| Cladorhynchus G.R.Gray, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Cladorhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad skaseged er genad-mañ : Cladorhynchus leucocephalus, anv skiantel ar skaseg gouriz du.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Recurvirostridae/Cladorhynchus (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Mae 2022).
# Civitella del Tronto

Civitella del Tronto zo ur gumun en Italia, e proviñs Teramo, en Abruzzo.
# Civitella di Romagna

Civitella di Romagna a zo ur gumun en Italia e proviñs Forlì-Cesena, e rannvro Emilia-Romagna.
# Civitella in Val di Chiana

Civitella in Val di Chiana zo ur gumun italian e proviñs Arezzo e Toskana.
# Civo

Civo zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Civitella d'Agliano

Civitella d'Agliano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Claes Jansz Visscher

Claes Janszoon Visscher (1587 - 19 a viz Even 1652 en Amsterdam) a voe diazezer ur familh gwerzherien oberennoù arzoù, engraverien hag embregerien izelvroat. En holl e savas war-dro 120 tresadenn dopografek ha war-dro 200 tennadenn, en o zouez gweledvaoù ha skeudennoù kêrioù.

## E vuhez

Visscher a oa mab ar c'halvez-mor Jan Claes Visscher. Ne ouezer ket gant piv e testkas ar vicher, met diwar ar pezh a savas e soñjer e teskas gant David Vingboons. Enskrivet e voe evel engraver en Amsterdam e 1608, hag e 1611 e voe staliet e embregerezh „In de Visscher“ e anv, e Kalverstraat en Amsterdam. Betek penn-kentañ ar bloavezhioù 1620 e labouras Visscher evel treser hag engraver war gouevr. D'ar mare-se e veze implijet e gartennoù da glokaat re Willem Janszoon Blaeu, Harman Allertszoon van Warmenhuysen ha Pieter van den Keere.
E 1623, goude bezañ labouret war blakennoù Germania Inferior savet gant van den Keere en em stlias evel embreger ha kartennour. Labourat a reas dreist-holl war gartennoù an Izelvroioù ha re Alamagn. Un nebeud eus e gartennoù a voe implijet er Mercator-Hondius-Atlas.
Goude e varv e 1652 e kendalc'has e vab, Nicolaes Visscher I e anv, gant an embregerezh, hag a badas betek kreiz an 18vet kantved.

## Levrlennadur

* Friedrich Wilhelm Heinrich Hollstein: Dutch and Flemish etchings, engravings and woodcuts: ca. 1450–1700, Band 38: Claes Jansz Visscher to Claes Claesz Visscher II (Nicolaes Visscher II), Amsterdam [u.a.] 1991, ISBN 90-72658-16-7, S. 7–252 – Werkverzeichnis
* Tony Campbell: Claes Jansz. Visscher: a hundred maps described, Londrez, 1968
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cixi

Cixi (Ts'eu-hi), 慈禧, bet ganet e 1835 e Beijing ha tremenet e 1908 er geoded difennet, a oa un impalaerez trederannerez eus Sina eus an dierniezh Qing (1644 - 1912). Anavezet eo er C'hornôg abalamour d'ar perzh he deus bet en emsavadeg ar Vokserien a-enep an estrenien.

## Buhez

Merc'h e oa d’ur bannielour, met kemeret e oa deskadurezh Cixi e karg gant hec'h eontr goude marv he zud.
E 1852 e oa kemeret da serc'h gant an impalaer Xianfeng. Tri bloaz diwezhatoc'h e c'hane ur mab dezhañ, Zaichun e anv, a zeuas da vezañ hêr an tron. Kemm a reas neuze red he buhez.
Pa varvas an impalaer e 1861 e teuas da vezañ impalaerez trederannerez. Kurunennet e oa he mab Zaichun evel impalaer da seizh vloaz ha badezet neuze Tongzhi. Mervel a reas nebeut amzer goude avat, e 1875.
Zaitian, eil mab he breur-kaer, ar c'hentañ priñs Chun, a gemeras e lerc'h da 4 bloaz hepken, Guangxu e anv impalaer. Pa zeuas en oad-gour, e 1898 e tivizas an impalaer emellañ eus ar gouarnamant e-unan. Dindan levezon Kang Youwei e tivizas adreizhañ ar Stad hag ar melestradur, hag ober anezhi ur vonarkiezh vonreizhel. Cixi a vougas an esae adreizhadenn-se ar memes bloaz gant harp ar c'hommander Yuan Shikai ha disklêriet e oa ne oa ket gouest an impalaer da c'houarn ar vro. Kemer a reas e karg neuze rejañs an impalaeriezh.
Reiñ a reas un harp ofisiel da emsavadeg ar Vokserien a-enep an Estrenien etre 1898 ha 1901. Koulskoude e oa trec'h Kevredad an eizh broad ha rediet e oa Cixi da dec'hout da Xi'an. Lakaat a reas neuze kiriegezh orin an argadoù war chouk ar Vokserien. E 1902 e oa aotreet da zistreiñ d'ar Geoded difennet e Beijing.
Mervel a reas an impalaer Guangxu e 1908. Antronoz e tisklêrias Cixi e vefe Puyi, mab ar priñs Chun, an impalaer nevez. An deiz war-lerc'h e varvas d'he zro.

## Lennegezh

* Hec'h anv, Cixi, hag hini ar genrejañtez Ci'an (C'ian el levr), zo bet roet d'an div blac'h a ra kavandenn da Lanfeust en e avanturioù, e Lanfeust de Troy, heuliad bannoù-treset gant Christophe Arleston ha Didier Tarquin.
* danevellet eo bet he buhez (gant kalz frankiz) gant Pearl Buck er romant Imperial Woman.
* La vallée des roses gant Lucien Bodard a zeskriv hent Cixi betek ar galloud e stumm ur romant.
* Imperatrice Orchidée gant Manchee Min — e div levrenn — a ya a-enep d'ar steuñv deskrivet el levr a-raok.
* Danielle Elisseeff, un arbennigourez anavezet eus Bro Sina, he deus embannet e miz Ebrel 2008: "Cixi, impératrice de Chine", gant an embannadurioù Perrin.

### Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
| En e raok: Impalaerez Xiao Zhen Xian | Impalaerien hag impalaerezed Bro-Sina 1861 – 1908 | War e lerc'h: Impalaerez Xiao Zhe Yi |
# Claidheamh-mòr

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Claidheamh-mòr (ger skosek a dalva "kleze meur", skrivet e vez "Claymore" peurliesañ e yezhoù all) a reer eus ur seurt kleze hir skosat eus fin ar Grennamzer. E stumm zo anavezet gant e zornell a zo div vazh stouet dezhañ ha dafaret gant pennoù e peder ranngelc'h. Implijet e oa bet etre ar XV$^{vet}$ hag ar XVII$^{vet}$ kantved.
Goude Akta Unaniezh 1707, pa veze ar Skosiz hag ar Saozon tolpet er memes rejimantoù e veze gwelet ar c'hleze-meur evel ur merkad diforc'h gant an ofiserien skosat diouzh ar re saoz a veze tanavoc'h o c'hleze. Claidheamh-mòr zo un arouez a nerzh hag a gadarnded liammet ouzh ar vuhez e giz an Uheldirioù.