# Hieronymus Bosch

Jheronimus van Aken, pe Jheronimus Bosch (Jeroen Bosch e nederlandeg, Jérôme Bosch e galleg) a zo ul livour izelvroat a orin alaman, ganet e 1453 ha marvet e 1516 e 's-Hertogenbosch, hag alese e teu e lesanv.

## E vuhez

Ganet e oa war-dro 1450 e 's-Hertogenbosch. Paourik e oa e dud, hag int a orin eus Aachen (Alamagn), setu perak e oa anvet van Aken, eus Aachen. Diazezet e oa ar familh er vro abaoe daou gantved.
Liverien e oa bet e dad-kozh Jan van Aken hag e dad Anthonis van Aken.
E 1480 e timezas gant ur plac'h pinvidik eus an noblañs. Monet a reas da ezel Breuriezh an Itron Vari, un aozadur relijiel gouestlet d'ar Werc'hez, a zeuas da vout e livour ofisiel.
E vuhez e 's-Hertogenbosch a oa sioul ken e oa, etre e wreg, e labour hag e vreuriezh. Koulskoude e kreskas e vrud tamm-ha-tamm, betek e-maez ar vro.
Lenn a rae kalz a levrioù relijion ha levezonet e oa gant an alan a zisivouderezh hag a gevrinegezh a oa o ren, ma kavas un awen nevez a reas dezhañ dilezel e zoare kozh da livañ evit treiñ war-du oberennoù ma weler relijion o talañ ouzh ar pec'hed hag an daonidigezh.
An Ifern hag ar Baradoz a weler mesk-ha-mesk, flemmerezh ha buhezouriezh. Dalc'het eo e spered gant an denelezh erru brein ha kondaonet d'an tan peurbadel (teirzaolenn ar C'harrad Foenn war-dro 1500, mirdi ar Prado, Madrid) dre m'he deus troet kein ouzh lezenn Doue. Sorc'henn ar pec'hed a weler splann er Seizh Pec'hed Pennañ (1475-80, mirdi ar Prado, Madrid), Nev ar re foll (1490-1500, mirdi al Louvre, Pariz), teirzaolenn Liorzh ar plijadurezhioù, war-dro 1503-04 (Prado, Madrid), alegorienn vraouac'hus ha pinvidik, tud ha loened hiron, enne daveennoù d'an alkimiezh a-leizh.
Mervel a eure Bosch e 1516.
E penn-kentañ ar XVI$^{vet}$ kantved e veajas Bosch da Venezia, ha neuze en doe muioc'h a ijin : muioc'h a blas hag a weledvaoù en oberennoù evel Sant Yann e Pathmos (1504-05, Berlin, Gemäldegalerie), Sant Jerom o pediñ (war-dro 1505, Gent, Mirdi an Arzoù-kaer) pe c'hoazh Temptadur sant Anton (1510, Madrid, mirdi ar Prado). En oberennoù-se e tiskouez ez eo buhez ar sent an doare netemañ da vezañ saveteet.
E-tro 1510 e kemmas e arz, evel ma weler en taolennoù ma savas hanter-dudennoù en talbenn gentañ (Ar C'hurunadur spern, 1510, Madrid Escorial).
En e oberennoù e kaver ivez tudennoù a denn da flemmskeudennoù tennet eus levrioù loened ar Grennamzer. Bosch a ijinas ur stil a voe adimplijet gant arzourien all evel Pieter Brueghel gozh, ha priziet-tre e voe e oberennoù gant an dreistrealourien en XX$^{vet}$ kantved.
Dielfennet eo bet e oberenn hag e arz gant Wilhelm Fraenger, istorour an arz.

## Oberennoù pennañ

* Gwelout Roll livadurioù Hieronymus Bosch.
| Dougen ar groaz (munud) | Ecce Homo, Frankfurt am Main Gouel ar Rouaned, Mirdi ar Prado, Madrid Ar c'harrad foenn, Mirdi ar Prado, Madrid Temptadur Sant Anton (teirzaolenn), Lisbonna Ar C'hurunadur spern, Escorial Dougen ar groaz, Gand Liorzh ar plijadurezhioù, Mirdi ar Prado, Madrid L'Escamoteur, mirdi kêr Saint-Germain-en-Laye Het narrenschip (Nev ar folled), Louvre Sant Yann e Patmos, Berlin Ar Varnadenn ziwezhañ (teirzaolenn), Akademie der bildenden Künste, Vienna, Aostria |

## Oberennoù yaouankiz

* Ar sigoter (1496-1520) – Eoullivadur war goad, 65 x 53cm Musée Municipal, Saint-Germain-en-Laye

## Levrioù

* (fr) Stefan Fischer, Hieronymus Bosch – L'œuvre complet, Taschen, 2016 (ISBN 978-3-8365-3834-3)

## Liammoù diavaez

* Jheronimus Bosch Art Center
* Brasañ aon Hieronymus Bosch, gant Philippe Conrad, istorour.
* El lec'hienn-mañ e c'haller arvestiñ ouzh 57 taolenn diwar zorn Hieronymus Bosch
* (en) Hieronymus Bosch en Artcyclopedia
* Arvestiñ ouzh 168 taolenn gant Hieronymus Bosch
a vo kavet e Wikimedia Commons.