OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ignacio Piñeiro

Ignacio Piñeiro zo ur soner kuban, a oa ganet d'an 21 a viz Mae 1888 e La Habana, kêr-benn ar vro, ha marvet eno e 1969. Unan eus brudetañ sonaozourien Cuba eo. 327 kanaouenn a vije bet savet gantañ. Mar deo brudet evel sonero, e oa kroget evel rumbero.
Stag eo e anv ouzh hini al laz Septeto Nacional.

## E vuhez

Asturian e oa e dad, morianez e vamm. E vugaleaj a dremenas e karter Pueblo Nuevo, ma voe skoliet ha ma kemeras perzh e lazoù bugale.
Pa oa yaouank e La Habana e kemeras perzh e lazoù evel Los Roncos ha Timbre de Oro. E 1926 edo o son er Sexteto Occidente renet gant María Teresa Vera, ha ganto e oa aet da New York.
Pa zistroas da Guba e 1927 e krouas ar Sexteto Nacional, pe El Sexteto Nacional de Ignacio Piñeiro en e hed, a zeuas buan da vout ar Septeto Nacional pa gemeras un trompilher er strollad. Dre e anv e tiskoueze e oa ennañ sonerien a bevar c'horn ar vro, pa ne oa nemet eus ar Gêr-benn er Sexteto Habanero, savet daou vloaz a-raok. Brudet e oa al laz abalamour da sonioù nevez Ignacio ha da ampartiz ar sonerien.
En 1928, bloaz goude savet, e troas al laz-c'hwec'h da laz-seizh, gant un trompilher ouzhpenn, hag e hanter 1929 ez eas da Sevilla d'an Exposicion Iberoaméricana. E-pad an dreizhadenn e varvas kaner ar Septeto, José Cheo Jimenez, ha taolet e voe e gorf er mor. Tri miz e chomas e Spagn, d'ober pladennoù ha sonadegoù a bep seurt.
Kuitaat al laz a reas Ignacio en 1935, abalamour d'an arc'hant, a-hervez, hag an trompilher Lazaro Herrera a gemeras war e lerc'h betek 1937, pa voe divodet.
Goude-se e renas al laz Los Roncos, a rae rumba, ha skrivañ a reas evito kalzig. Adalek 1954 e voe adsavet meur a wech gant Ignacio a chomas e penn betek e varv e 1969.
Roet eo bet e anv d'ar Centro Promotor de la Música Tradicional "Ignacio Piñeiro", savet en 1978, evit diorren ar sonerezh.

## Un toulladig eus oberennoù Ignacio Pineiro.

* Esas no son cubanas
* Mentira
* Bardo
* No jueges con los santos.
* Las cuatro palomas.
* Noche de conga.
* Coco mai mai.
* Suavecito
* Echale salsita, skrivet e 1930, en tren da vont da Chicago. Tud zo a wel aze orin ar ger "salsa", ur ger boutin a-hend-all, met dizemglev zo; adkemeret eo bet an diskan gant George Gershwin e-barzh e Cuban overture e 1932.
* Lindo Yambu
* El Son hay que llevarlo en el corazón
* Asturias, patria querida.

## Kan broadel Asturiez

Gantañ eo bet savet Asturias, patria querida, kan broadel Asturiez, savet en enor d'e dad, un Asturian anezhañ, a oa distroet da Asturiez da vervel. Hervez tud zo e vije heñvelik an ton ouzh hini ur ganaouenn kanaet gant mengleuzerien bolonat pa'z aent d'o devezh, e mengleuzioù Cuencas Mineras e Caudal hag e Mieres e deroù an XXvet kantved.

## Filmoù

* Diwar-benn Ignacio Piñeirio : [ https://www.youtube.com/watch?v=5m822oJalWQ]

## Liammoù diavaez

* Pennad diwar e benn e La Jiribilla : http://www.lajiribilla.cu/articulo/pineiro-nacional.

## Notennoù

* ↑ Giro, Radamés 2007. Diccionario enciclopédico de la música en Cuba. La Habana. vol 3, p236
* ↑ Orovio, Helio 2004. Cuban music from A to Z. p147 and 165.
# Ignatius Kutu Acheampong

Ignatius Kutu Acheampong (23 a viz Gwengolo 1931 - 16 a viz Even 1979) a oa ur soudard hag ur politikour eus Ghana.
Kemer a reas ar galloud e Ghana dre un taol-Stad a zistroadas Edward Akufo-Addo d'an 13 a viz Genver 1972. Distroadet e voe d'e dro d'ar 5 a viz Gouere 1978. Fuzuilhet e voe e miz Even 1979, asambles gant ofiserien all, en o zouez Akwasi Afrifa ha Fred Akuffo bet prezidanted Ghana ivez.
g • ka • kePrezidanted Ghana :
* Kwame Nkrumah · Joseph Arthur Ankrah · Akwasi Afrifa · Nii Amaa Ollennu · Edward Akufo-Addo · Ignatius Kutu Acheampong · Fred Akuffo · Jerry Rawlings · Hilla Limann · Jerry Rawlings · John Kufuor · John Atta Mills · John Dramani Mahama
# Igliano

Igliano (Ijan e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Ignacia Allamand

María Ignacia Allamand Lyon, ganet d'an 29 a viz Eost 1981, zo un aktourez sinema ha skinwel chilean.

## Filmoù
### Sinema

| Bloavezh | Titl | Roll | Rener |
| 2005 | Se arrienda | Cordelia | Alberto Fuguet |
| 2008 | Cordero de Dios | María Paz (1978) | Lucía Cedrón |
| 2010 | Qué pena tu vida | Úrsula Brunner | Nicolás López |
| 2011 | Qué pena tu boda | Úrsula Brunner | Nicolás López |
| 2012 | Aftershock | Guide | Nicolás López |
| 2013 | Qué pena tu familia | Úrsula Brunner | Nicolás López |
| 2013 | Mis peores amigos: Promedio Rojo, el regreso | Ejecutive | Nicolás López |
| 2013 | The Green Inferno | Kara | Eli Roth |
| 2015 | Knock Knock | Karen Alvarado | Eli Roth |
| 2016 | Downhill | Magdalena | Patricio Valladares |
| 2017 | Do it Like an Hombre | Luciana | Nicolás López |
| 2018 | No estoy loca | Isidora | Nicolás López |

### Stiradoù skinwel

Stirad skinwel :
| Bloaz | Stirad | Roll |
| 2007 | Vivir con 10 | Eloisa Sole |
| 2008 | Mala Conducta | Martina Bobadilla |
| 2010 | Mujeres de Lujo | Lietta Meyer |
| 2010 | Cartas de Mujer | Consuelo |
| 2011 | Infiltradas | Nina Engel |
| 2012 | Cobre | Veronica Blake |
| 2012 | El reemplazante | Rosario |
| 2012 | Separados | Josefa Matte |
| 2014 | Volver a Amar | Olivia Thompson |
| 2014 | Modern Family | Gay's friend |
# Ignatius Leong

Ignatius Leong a zo bet ganet e 1956.
Mestrc'hoarier echedoù sinaat ha singaporat.
Aozer ar c'hoari echedoù en Azia.
Sekretour Meur Kevre Bedel An Echedoù (FIDE) eo abaoe 2005.

## Liammoù diavaez

* E fichenn (FIDE)
* E bartiennoù e Chessgames
* Kevre Echedoù Singapour
# Ignác Kolisch

Kolisch Ignác báró, pe Baron Ignaz von Kolisch, bet ganet d'an 6 a viz Ebrel 1837 e Pozsony, Hungaria (bremañ Bratislava, Slovakia), marvet d'an 30 a viz Ebrel 1889 e Vienna (Aostria).
Mestrc'hoarier echedoù, kazetennour ha kenwerzhour hungarat.
Berzh a reas, koulz en e vicher hag er c'hoari echedoù.
E c'hoari a zegasas brud dezhañ fonnapl: dreist ha tagus e oa e zoare. Ne gemere ket perzh en tournamantoù alies. E 1860 e tapas ar plas kentañ e tournamant etrebroadel Cambridge (Bro-Saoz). E 1861 e kollas ur match a-enep da Adolf Anderssen, kreñvañ c'hoarier d'ar c'houlz-se, gant un diforc'h ag ur poent hepken. En hevelep bloavezh e voe nul disoc'h e vatch a-enep da Louis Paulsen; e tournamant Pariz (Bro-C'hall) 1867 e teuas ar maout gantañ, en ur vout trec'h war Szymon Winawer ha Wilhelm Steinitz.
Gantañ e voe krouet ha renet, gant ar garg a benn-kazetennour, ar "Wiener Allgemeine Zeitung".
# Iglesias (Sardigna)

Iglesias zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
# Mankig glas

Mankig glas :
| Ur Mankig glas Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Sphenisciformes |
| Kerentiad : | Spheniscidae |
| Genad : | Eudyptula |
| Anv skiantel ||
| Eudyptula minor (Forster, 1781) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Mankig glas (liester: Mankiged glas) a zo un evn dic'houest da nijal, Eudyptula minor an anv skiantel anezhañ.

## An anv

"Kororā" a vez graet anezhe e maorieg.

## Doareoù pennañ

Ar spesad manked bihanañ eo hag evel an holl vanked ez eo dic'houest da nijal.

## Boued

Bevañ a ra diwar grill, stivell ha pesked bihan hag a dap dre splujañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous war aodoù Zeland-Nevez ha su Aostralia.

## Isspesadoù

6 isspesad a zo dezhañ:
* Eudyptula minor novaehollandiae
* Eudyptula minor iredalei
* Eudyptula minor variabilis
* Eudyptula minor minor
* Mankig eskell gwenn (E. m. albosignata)
* Eudyptula minor chathamensis

## Liamm diavaez

* Eudyptula minor war al lec'hienn Avibase
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Manlia Scantilla

Manlia Scantilla a oa pried an impalaer roman Didius Julianus.

## Pennadoù kar

* Impalaerezed Roma
# Mankato

Mankato zo anv div gumun e SUA:
* Mankato (Kansas)
* Mankato (Minnesota)
# Mankato (Minnesota)

Mankato zo ur gêr e Minnesota, e Stadoù-Unanet Amerika.

## Poblañs

Hervez niveradeg-poblañs ar bloavezh 2000 e oa 32 427 a annezidi e kêr, kresket betek war-dro 36 500 e 2009.

## Istor

Bro ar bobl amerindian Lakota e oa a-raok donedigezh Europeaned. Krouet e voe ar gumun gant donedigezh Parsons King Johnson e miz C'hwevrer 1852, gant an divroadeg a reter da gornôg en XIX$^{vet}$ kantved.
Evit kêr ne voe diazezet da vat nemet d'an 11 a viz Mae 1858, gant Henry Jackson, Parsons King Johnson, ar c'horonal D. A. Robertson ha Justus C. Ramsey.

### Krougadeg Amerindianed

D'ar 26 a viz Kerzu 1862 e voe krouget 38 Amerindian eus ar bobl Dakota gant an arme stadunanat goude Brezel Dakota 1862. E gwirionez eo 303 den a oa bet kondaonet gant lezvarn an arme, met ar prezidant Abraham Lincoln a roas e bardon da 265 anezho.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Mankato (Minnesota)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mankanyeg

Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù mandjakouek-papelek eo ar mankanyeg (mankanya) komzet gant tro-dro da 36.300 den e Ginea Bissau ha 23.500 den all e Senegal (1998).

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Mank roueel

Mank roueel :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Sphenisciformes |
| Kerentiad : | Spheniscidae |
| Genad : | Aptenodytes |
| Anv skiantel ||
| Aptenodytes patagonicus Miller, 1778 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar mank roueel (Aptenodytes patagonicus) a zo un evn dic'houest da nijal hag a vev en inizi isantarktika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mankato (Kansas)

Mankato zo ur gêr e Jewell County, e hanternoz stad Kansas, e SUA. E 2010 e oa 869 den o chom enni.
# Mankig eskell gwenn

Mankig eskell gwenn :
| Ur Mankig eskell gwenn ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Sphenisciformes |
| Kerentiad : | Spheniscidae |
| Genad : | Eudyptula |
| Spesad : | Eudyptula minor |
| Anv skiantel ||
| Eudyptula minor albosignata Finsch, 1874 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Mankig eskell gwenn (Eudyptula minor albosignata) a zo un evn dic'houest da nijal hag a vev e Zeland-Nevez. Lakaet eo bremañ da vezañ un isspesad d'ar Mankig glas, a-raok e veze lakaet evel ur spesad en e bart.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# François Budet

François Budet, bet ganet e Plenaod (Aodoù-an-Arvor) a zo ur barzh, ur skrivagner, ur c'haner-sonaozer hag ur soner gitar breizhat.
Tad ar ganourez Julie Budet eo.
# François Cevert

Albert François Cevert Goldenberg (bet ganet d'ar 25 a viz C'hwevrer 1944 e Pariz, marvet d'ar 6 a viz Here 1973 er Stadoù-Unanet) a oa ur blenier redadegoù kirri gall en deus redet e F1 adalek 1970 betek e varv e 1973. Redet en deus e holl Brizioù Bras gant Tyrrell. Dleet en deus e familh cheñch o anv dre ma oa an tad a-orin yuzev, evit kuzhaat ar vugale. Goude ar brezel n'o deus ket adtapet an anv reizh ha chomet eo Cevert kentoc'h eget Goldenberg. Gwelet e vez evel unan eus spioù gwellañ ar Formulenn 1 hag evel an hini gouestañ da heuliañ e genskipailher Jackie Stewart war hent gounit kevezadeg bed ar vlenierien hag e varv e-pad esaeoù Priz Bras ar Stadoù-Unanet en deus skoet e-barzh soñnjoù an dud.
# François Christophe Kellermann

François Étienne Christophe Kellermann, ganet d'an 28 a viz Mae 1735 e Strasbourg hag aet da Anaon d'an 13 a viz Gwengolo 1820 e Pariz, a oa ur ofiser hag ur senedour gall.

## E vuhez

Un den eus an noblañs e oa hag en arme e oa abaoe 1750 pa gemeras perzh e Brezel ar Seizh vloaz, o stourm gant Poloniz a-enep Impalaeriezh Rusia. Marichal e oa e 1788, entanet e oa gant mennozhioù an Dispac'h gall. E 1792 ez eas penn an Armée de la Moselle ha ganti e c'hounezo Emgann Valmy, d'an 20 a viz Gwengolo 1792. Rebechet e voe dezhañ bezañ lezirek gant al Lez-varn Reveulzier. Toullbac'het e voe met adlakaet en-dro en e garg ha goude-se e penn an Armée d'Italie. Kemeret en doa perzh e Seziz Lyon e 1793. Buan e voe lakaet ar jeneral Napoleone Buonaparte en e lec'h. Ne voe ket mui fiziet kargoù milourel pouezus ennañ betek ma voe embannet ar Renad impalaerel e 1804. Lakaet e voe da Varichal impalaerel a enor, dont a reas da vezañ senedour hag enoret e voe gant al Lejion a enor. E 1808 e voe anvet da Zug Valmy gant an impalaer evit enoriñ an trec'h-se.
Ar marichal Kellermann a voe kargoù milourel dister gantañ goude-se : penn luioù da c'hortoz Spagn hag an Norzh. Sevel a reas a-du gant Louis XVIII hag enoret e voe gant hennezh, gant ar Grand-croix de l'ordre de Saint-Louis, hag anvet da c'houarnour Strasbourg ha pair de France. E-pad ar C'hant devezh e chomas neptu. Mervel a reas d'an 13 a viz Gwengolo 1820, d'an oad a 85 bloaz.
# François Barois

François Barois a oa ur c'hizeller gall eus ar XVII$^{vet}$ kantved.
# François Bouchot

François Bouchot, ganet e Pariz d'an 29 a viz Du 1800 ha marvet er memes kêr d'ar 7 a viz C'hwevrer 1842, a oa ul livour hag engraver gall.

## Taolennoù

* Oberennoù gant François Bouchot
* Poltred ar jeneral Dugommier (1836)
* Poltred Jean Victor Marie Moreau (1792)
* Ar Jeneral Bonaparte e kuzul ar pemp kant (1840)
* Marv Marceau, berrdres
# François Antoine Legall de Kermeur

François Antoine Legall de Kermeur a zo bet ganet e Versailhez (Bro-C'hall) d’ar 4 a viz Gwengolo 1702 ha marvet e 1792.
Meurc'hoarier echedoù gall a orin a Vreizh.
Boas e oa da c'hoari e "Café de la Régence" e Pariz (Bro-C'hall). Meneget e voe gant Diderot e Le Neveu de Rameau ha gant Rousseau e Les Confessions. Ar c'hreñvañ c'hoarier ag ar bed a-bezh e voe tro-dro ar bloavezhioù 1730. Kelenn a reas an echedoù da François Philidor: en ur ober tri bloaz e teuas an diskibl da vout kreñvoc'h eget e vestr.

## Mat Legall

1. e4 e5
2. Mf3 d6
3. Fc4 Fg4?!
4. Mc3 Mc6
5. Mxe5?! Fxd1??
6. Fxf7+ Re7
7. Md5#

## Lennegezh

* Paul Metzner, Crescendo of the Virtuoso. Spectacle, Skill, and Self-Promotion in Paris during the Age of Revolution, University of California Press, Berkeley u.a. 1998.

## Dave

* Héritage des Echecs Français
# François Boucher

François Boucher (1703-1770) zo ul livour gall eus an XVIII$^{vet}$ kantved, ganet ha marvet e Pariz. Brudet eo e boltredoù merc'hed yaouank.

## Gwelet ivez

* Roll livadurioù François Boucher
# François Bozizé

François Bozizé Yangouvonda (ganet d'ar 14 a viz Here 1946 e Gabon) zo ur soudard hag ur politikour eus ar Republik Kreizafrikan ha prezidant ar vro etre 2003 ha 2013 ma kuitaas ar vro goude un taol-nerzh.
E Meurzh 2003 e kemeras perzh en taol-Stad a-enep ar prezidant Ange-Félix Patassé hag en em lakaas e penn ar Stad. Aet eo ar maout gantañ en dilennadegoù aozet e 2005. Addilennet eo bet d'an 23 a viz Genver 2011.
g • ka • kePennoù-Stad Kreizafrika :
* David Dacko · Jean-Bédel Bokassa · David Dacko · André Kolingba · Ange-Félix Patassé · François Bozizé · Michel Djotodia · Catherine Samba-Panza
# Luis Iañ Spagn

Luis Iañ, pe Loeiz Iañ Spagn (1707-1724), roue Spagn eus Genver da Eost 1724, da 17 vloaz, e-pad 229 deiz.

## E vuhez

Ganet e oa e Palez ar Buen Retiro, e Madrid. Mab e oa da Felipe V, roue Spagn, ha da María Luisa Gabriela de Saboya, ur verc'h da roue Sardigna. Dre ma oa priñs pennhêr e voe anvet da priñs Asturiez hervez giz ar vro. Seizh vloaz ne oa ken pa varvas e vamm e miz C'hwevrer 1714. Dek miz goude, e miz Kerzu, ec'h addimezas e dad d'ar briñsez italian Elisabetta Farnese, eus dugelezh Parma.
E 1724 e voe dilezet ar galloud gant Felipe V da reiñ ar gurunenn d'e vab.

## Dimeziñ

Dimezet da Louise Élisabeth d'Orléans (1709-1742), anavezet e Spagn evel Luisa Isabel de Orleans. Bugel ebet n'o doe.

## E varv

Goude marv Luis ec'h adkemeras e dad Felipe V ar gurunenn. Adkaset e voe e intañvez yaouank da Vro-C'hall, rak ne oa ket karet gant lez Madrid.
# Luis Ramírez de Lucena

Luis Ramírez de Lucena, XVvet Kantved, Spagn.
C'hoarier ha skrivagner echedoù spagnol.
Gantañ e voe skrivet ar c'hoshañ levr bet moulet a-zivout an echedoù: Repeticion de Amores e Arte de Axedres, bet embannet e Salamanca e 1497; peurliesañ e raer Lucena ag al levr. Div lodenn a gaver el levr: unan a-zivout an echedoù, eben ag ar garantez. El lodenn a-zivout an echedoù e kaver dek digoradur ha kant-pemp kudenn.
Ne ouier ket pikol tra deus buhez Lucena. E anv a zo sur. E Skol-Veur Salamanca e reas e studi. Ur yuzev deut da vout kristen e vefe bet. Ar skrivagner Fernando de Rojas en-defe implijet e dudenn da ijinañ e Calixto de La Celestina.
E 1922 e voe prouet e oa bet skrivet Dornskrid Göttingen (1490) gant Lucena. Un dornskrid arall, hini Pariz, a voe dizoloet e 1922, gant 84 pajenn ennañ, 28 kudenn hag 20 digoradur dielfennet. Sinet eo "Luzena". Mesket eo katalaneg ha galleg en destenn.
# Luis de Zúñiga y Requesens

Luis de Zúñiga y Requesens (Barcelona, 1528 — Brussel, 5 a viz Meurzh 1576), a oa gouarnour spagnol Milano, ha hini an Izelvroioù e 1573, war-lerc'h dug Alba, en amzer ar roue spagnol Felipe II (1527-1598).
# Luis Iañ

* Luís Iañ Portugal, roue Portugal (1838-1889)
* Luis Iañ Spagn, roue Spagn (1707-1724)
# Luis Ricardo Falero

Luis Ricardo Falero (1851 e Granada - 1896 e Londrez) a oa ul livour spagnol.

## E vuhez

Luis Ricardo Falero a studias an arzoù e Pariz, ha da gentañ e livas poltredoù. Er bloavezhioù 1880 ez eas d'en em staliañ e Londrez. Dodenn bennañ e oberennoù eo ar maouezed hag e lod brasañ e oberennoù e kaver elfennoù a denn d'ar reter, d'ar mojennerezh pe d'ar faltazi.

## Levrlennadur

* Gérard Schurr et Pierre Cabanne, Les Petits Maîtres de la peinture, 1820-1920, Éditions de l'amateur, 2008

## Oberennoù

* Touellerez
* Boudig al lili, 1888.
* Gwin Tokai
* Koantenn eus ar Reter
* Nimfenn al loar
* Reter
* Boudig en un oabl stergannek
* Fest en un davarn
* Gweledigezh Faust
* Nimfenn
* Mentel ar Zodiak
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Luisa

Luisa zo un anv-badez spagnolek hag italianek, skrivet Luísa e portugaleg, ha Luiza e Brazil.

## Adstummoù

* Luisana, Luisella en italianeg.
* Luigia ivez en italianeg, diwar Luigi.

## Yezhoù all

* Loeiza, e brezhoneg
* Louise, e galleg
* Lovisa, e svedeg
* Luise, en alamaneg

## Tud

* Liù Bosisio, anv-pluenn Luigia Bosisio,
* Luisa Ferida, anv micher Luigia Manfrini Farné, aktorez italian
* Luisa Futoransky, skrivagnerez arc'hantinat
* Luisa de Guzmán (1613-1666), rouanez Portugal, pried da João IV
* Luisa Sanfelice (1764-1800), dugez italian
* Luisa Carlotta an Div Sikilia (1804-1844)
* Luisa Värk, kanerez estonian

## Sonerezh

* Luisa Miller, c'hoarigan gant Giuseppe Verdi

## Pennadoù kar

* María Luisa
* Santa Luisa.
# Luis Miguel

Luis Miguel Gallego Basteri, anavezetoc'h evel Luis Miguel, ganet e San Juan (Puerto Rico) d'an 19 a viz Ebrel 1970, zo ur c'haner mec'hikan-stadunanat, lesanvet "El Sol de México", hag unan eus ar vrudetañ en Amerika spagnolek. Hiriv emañ o chom e Miami, e Florida, e SUA.
# Luis Tristán

Luis Tristán de Escamilla, pe Luis de Escamilla pe Luis Rodríguez Tristán (Toledo, 1585- ibidem 1624), zo ul livour spagnol eus ar Siglo de Oro.
Mab e oa da varc'hadourien eus Toledo. Labourat a reas gant El Greco, betek dreveziñ e vestr ken ez eus bet faziet meur a wech diwar-benn piv e oa oberour meur a daolenn.
# Les Achards

Les Achards a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C’hall.

## Istor
### XXI$^{vet}$ kantved

* Kendeuzet e voe kumunioù La Chapelle-Achard ha La Mothe-Achard d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober kumun nevez Les Achards.

## Pennadoù kar

* La Chapelle-Achard,
* La Mothe-Achard.
# Lerma (Burgos)

Lerma zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 2 585 (2023).
# Les 25 Francs de la supérieure

Les 25 Francs de la supérieure zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1888.

## Istor

Embannet e voe e Gil Blas e 1888, hag en dastumad L'Inutile Beauté en 1890.

## An danevell

Goude torret e c'har o lammat e lein ur garg plouz, setu un istrogell kaset d'an ospital. Ha dont a ray a-benn da derriñ e c'har all.

## Liammoù diavaez

* http://www.litteratureaudio.org/mp3/Guy_de_Maupassant_-_Les_Vingt-cinq_francs_de_la_Superieure.mp3
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Lerwa lerwa

Lerwa lerwa :
| Lerwa lerwa. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Lerwa |
| Anv skiantel ||
| Lerwa lerwa (Hodgson, 1833) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Lerwa lerwa a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae. Ar spesad nemetañ er genad Lerwa an hini eo.
Anvet e voe Perdix Lerwa (kentanv) da gentañ-penn (e 1833) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Annezva

Bevañ a ra ar spesad en un takad hag a ya eus an Himalaya da greiz Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Lerwa lerwa el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lerwa lerwa e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hodgson, 1837.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lerwa lerwa.
# Les Andelys

Les Andelys :
| Petit-Andely war ribl Saena. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Eure (isprefeti) |
| Arondisamant | Les Andelys (pennlec'h) |
| Kanton | Les Andelys (pennlec'h) |
| Kod kumun | 27016 |
| Kod post | 27700 |
| Maer Amzer gefridi | Frédéric Duché 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Andelys et de ses environs |
| Lec'hienn web | http://www.ville-andelys.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 055 ann. (2020) |
| Stankter | 198 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 40,62 km² |
| kemmañ |
Les Andelys zo ur gumun c'hall hag un isprefeti en departamant Eure, er rannvro Normandi. Er bloavezh 2020 e oa 8 055 a annezidi hag a reer Andelysiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Château-Gaillard.
* Ar befrez.
* Iliz Itron Varia

## Kêrioù gevellet

* Harsewinkel (Alamagn)

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA