OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tijuana

Tijuana eo ar gêr vrasañ e stad vec'hikan Baja California, ha pempvet kêr vrasañ Mec'hiko eo, gant 1.300.000 a annezidi.
Emañ e hanternoz ar vro, tost da Stadoù Unanet Amerika. En tu all d'an harzoù emañ kêr San Diego. Diwar an touristerezh dreist-holl e vev Tijuana. Dont a ra e-leizh a douristed eus ar Stadoù Unanet, hag estrañjourien all ivez, eus Sina, Sukorea... Ur bern tud diloj eus Suamerika zo ivez, anezho divroidi o klask mont d'ar Stadoù Unanet. Ur gêr industriel eo Tijuana ivez, hag eskemmoù kenwerzhel stank a vez gant ar Stadoù Unanet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tikal

An Tikal zo unan eus ar rivinoù brasañ ar bobl vaya , e Guatemala, e departamant El Peten .
Ul lec'h Glad bedel eus an UNESCO eo. Ar c'hêrioù bras tostañ eo Flores ha Santa Elena.
Kreizenn ur rouantelezh pouezus d'ar bobl maya e oa an Tikal. Daoust ma oa bet savet ar monumantoù brasañ er IV$^e$ kantved e anavezas ar gêr he marevezh-aour etre 250 ha 850. E-pad ar prantad-se e aotrounie ar gêr ar rannvro dre e armerzh hag e nerzh soudardel ha darempredoù he-doa gant un darn vras eus Kreizamerika. War a seblant e voe aloubet ha sujet da Deotihuakan e-pad ar IV$^e$ kantved. Goude fin ar prantad klasel e paouezjod da sevel monumantoù nevez ha devet e voe palezioù an uhelidi war a seblant. Dilezet e voe ar gêr e-pad an X$^{vet}$ kantved.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Park Broadel Tikal
# Tasesa Lavea

Tasesa Lavea a zo ur rugbier zelandneveziat ganet e Taihape d'an 10 a viz Gwengolo 1980. Niverenn dek hag a-wechoù kreiz eo war an dachenn gant ASM Clermont Auvergne. Ur c'hoarier bihan a bleustr ur c'hoari korfel eo Lavea.
Daoust m'eo bet stummet evit rugbi XV en deus kroget evel rugbier a-vicher e 2000 evit ur skipailh rugbi XIII en Aostralia, Melbourne Storm. Ar bloaz-mañ eo bet dilennet deraouad gwellañ ar c'hampionad ha dibabet eo bet evit c'hoari Kib ar Bed gant Zeland-Nevez. Lakaet eo bet diaes gantañ e 2003 gant e skipailh nevez -Northern Eagles- gant gloazioù. Neuze en deus distroet da Zeland-Nevez evit c'hoari rugbi XV. A-drugarez d'e zisoc'hoù e-pad kampionad Zeland-Nevez (gant skipailhoù Auckland ha Counties Manukau) eo bet dibabet evit c'hoari Super 12 gant frañchiz Blues ha hini Chiefs da c'houde. E 2009 e teu e Clermont evit bezañ an eil niverenn dek a-dreñv Brock James.
Dre e orinoù samoat eo bet Lavea dibabet div wech evit c'hoari gant skipailh Pacific Islanders (a unan inizi Samoa, Fidji ha Tonga). Evel ma n'en deus ket graet an dibab etre Zeland-Nevez ha Samoa en deus nac'het hag e 2010 n'en doa c'hoariet gwech ebet ur c'hrogad etrebroadel.

## Kluboù rugbi XIII

* 2000-2001. Melbourne Storm
* 2002-2003. Northern Eagles

## Kluboù rugbi XV

* 2004-2006. Blues
* 2007-2008. Chiefs
* 2009. Blues
* 2009-2011. ASM Clermont Auvergne

## Loreadeg

* NPC - Kampionad Zeland-Nevez 2005
* NPC - Kampionad Zeland-Nevez 2007
# Tasmant

Hervez brizkredennoù an dud, un tasmant (eus ar ger gresianek φαντασμα /fantasma, "gweledigezh"), anvet ivez spes, teuz, skeud, zo gweledigezh spered pe ene un den marv gant tud vev, a-wechoù loened. Gallout a reont dont war-wel, ober trouzoù iskis pe lezel roudoù kevrinus ha nec'hus. Ober a reont aon d'an dud peurliesañ, ar re a gred enno bepred. Emaint e lec'hioù didud ha kañvaouus evel un ti kozh, ur c'hastell hag all. Mojennoù kozh kenkoulz hag an oberennoù a-vremañ a gont istorioù tasmant e-leizh.
Tasmantoù brudet : an Itron Wenn, ar c'hannerez-noz, ar c'hoarier(ez) biz-meud...

## Lennegezh
### C'hoariva

* Odisseia (fin an VIIIvet kantved kt JK), gant Homeros
* er pezh-c'hoari Ar Bersed gant Aesc'hulos e teu war al leurenn spes Dareios, tad Serses
* an tasmant, er pezh Hamlet, gant Shakespeare
* The Castle of Otranto (1764) gant Horace Walpole
* The Ghost and the Bonesetter (1838) gant Sheridan Le Fanu
* The haunted man and the ghost's bargain (1848) gant Charles Dickens
* Madam Crowl's Ghost (1870) gant Sheridan Le Fanu
* Le Château des Carpathes (1892) gant Jules Verne
* The Turn of the Screw (1898) gant Henry James
* Le Fantôme de l'Opéra (1910) gant Gaston Leroux

### Kontadennoù

* Vision de Charles XI (1829) gant Prosper Mérimée
* Пиковая дама Pikovaïa dama (1833) gant Aleksandr Pouchkin
* The White Old Maid (1835) gant Nathaniel Hawthorne en dastumad Twice-Told Tales
* A Christmas Carol (1843) gant Charles Dickens
* Den Lille Pige Med Svovlstikkerne (1845) gant Hans Christian Andersen
* Mille et un fantômes (1849) gant Alexandre Dumas
* Spirite (1865) gant Théophile Gautier
* Véra (1874) gant Auguste de Villiers de L'Isle-Adam
* Apparition (1883) gant Guy de Maupassant
* The Lost Legion (1893) gant Rudyard Kipling
* Angeline ou la maison hantée (1898) gant Émile Zola
* The proper spirit (1957) gant Robert Bloch
* Le petit fantôme (1965) gant Thomas Owen

### Romantoù ha danevelloù

* The Canterville Ghost (1887) gant Oscar Wilde

### A bep seurt

* Brudet eo frazenn gentañ ar Manifesto gant Karl Marx : « Ur spes a sorc'henn Europa, spes ar gomunouriezh »
* A se titl ul levr gant Jacques Derrida : Spectres de Marx

### E brezhoneg

* Tasmant en ti, gant Agustín Fernández Paz

## Sinema

* Ghostbusters, un heuliad filmoù
* Pirates of the Caribbean (heuliad filmoù) : er pempvet film Dead Men Tell No Tales e kej Jack Sparrow gant ul lestr tasmant, "the Flying Dutchman", morlaeron tasmant en e vourzh.
* The Addams Family : un dresadenn-vev hag un heuliad filmoù.

## Daveennoù

* ↑ E Prometheus Ereet/Ar Bersed, troet gant Youenn Drezen, Mouladurioù Hor Yezh, p. 121 ha d.h.
* ↑ éditions Galilée, 1993
* ↑ http://www.tresor-breton.bzh/2020/04/05/2013-tasmant-en-ti-fantome-dans-la-maison-du-galicien-agustin-paz/
# Taskon

Taskon :
| An enezenn gant roudour ar Rodu ||
| Anv gallek | Île Tascon, Tascon |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Mor Bihan Gwened |
| Lec'hiadur | Mor Bihan (Pleg-mor Gwaskogn) |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 34′ 46″ N, 2° 43′ 57″ K |
| Gorread | 0,55 km² |
| Lein uhelañ | 17 m |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Kumunioù | Sant-Armael |
| Poblañs ||
| Poblañs | 7 ann. |
| Stankted | 12,73 |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Taskon a zo un enezenn er Mor Bihan, stag ouzh kumun Sant-Armael, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened. He ment a zo 106 devezh arat (55 hektar). Liammet eo d'an douar vras dre roudour ar Rodu.
Bez eus un ugent ti bennak, darn vrasañ outo eil tiez evit an hañv. Annezidi a zo o chom war an enez a-hed ar bloaz avat a-drugarez d'ur menaj saout ha legumaj.
# Tasmant en ti

Tasmant en ti (pe Cartas de inverno e galizeg) zo ur romant gant Agustín Fernández Paz, embannet en 1995 gant an Edicións Xerais e galizeg, hag advoulet un ugent gwech bennak, hag embannet e brezhoneg e 2013 gant Sav-Heol.

## An istor

Xabier Louzao zo ur skrivagner distro da Santiago de Compostela goude bet mizioù e Kebek. Kuit e oa aet hep kemenn d'e vignon livour Adrián Novoa, ha pa zistro e kav lizhiri digantañ, kaset entre Here 1993 hag Ebrel 1994.
Enne e skriv al livour en deus prenet ur pezh ti (casa de indianos) e parrez Doroña, e kumun Vilarmaior, ha tasmantoù ennañ. Kontañ a ra penaos en deus kavet an ti, ha petra zo c'hoarvezet goude e brenadenn hag abaoe m'emañ o chom en ti. Da gentañ e wel e c'hoarvez traoù souezhus met krediñ a ra n'int nemet farsadennoù : pellgomzadennoù digomprenus, kemennoù er belleilerez. Kavout a ra ul levr kozh hag ennañ engravadurioù. Unan anezho a sach e evezh : ur plac'h yaouank, troet he c'hein, a zo o sellout dre ar prenestr. Hogen fiñval a ra er skeudenn pa ne vezer ket o sellout.
Er skrid e kaver elfennoù eus ar romantoù-spont, e doare Edgar Allan Poe pe H.P. Lovecraft, a zo meneget e anv. Elfennoù zo ivez eus sevenadur Galiza : tisavouriezh roman, Santa Compaña, petroglifoù.

## Priz

E 1995 e oa bet loreet gant ar Priz Rañolas evit al levrioù-yaouankiz.

## Embannadurioù ha troidigezhioù

E miz Genver 2014 eo bet graet an 31vet embannadur galizek anezhañ (4000 skouerenn bep tro). Troet eo bet e katalaneg (Cartes d'hivern, 23 embannadur e ti Bromera.), en euskareg (Neguko gutunak), e portugaleg, e spagnoleg (Cartas de invierno, 20 embannadur). E brezhoneg eo deuet er-maez e miz Here 2013, troet gant Mark Kerrain hag embannet gant Sav-Heol (400 skouerenn).

## Liammoù diavaez

* Pennad e lec’hienn Trésor du breton écrit

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20140115130610/http://agustinfernandezpaz.eu/es/se-publica-la-30a-edicion-de-cartas-de-inverno/
* ↑ http://www.bromera.com/fitxa-llibre-coleccions/items/cartes-dhivern.html
# Taseg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù konyakek eo an taseg (tase, tangsa, rangpan pe cham chang) komzet gant tro-dro da 17 000 den en India (1997) hag ivez e Myanmar.
Meur a rannyezh a zo:
* Longpeg (longphi)
* Yogleg (yogli)
* Haveeg (have)
* Kemsingeg (khemsing)
* Lountchangeg (lungchang)
* Loungreg (lungri)
* Mokloumeg (moklum)
* Pontaieg (ponthai)
* Rongrangeg (rongrang)
* Taipeg (taipi)
* Tikakeg (tikhak)
* Sankeeg (sanke)
* Sangtcheeg (sangche)
e Myanmar:
* Gachaneg (gashan)
* Kaloukek (hkaluk)
* Saokrangeg (saukrang)
* Langchineg (langshin)
* Mawrangeg (mawrang)
* Myimoueg (myimu)
* Sangtaieg (sangtai)
* Toulimeg (tulim)
* Longreg (longri)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
# Tasmania Islands

Tasmania Islands zo inizi e Kanada, e Nunavut.
# Tassarolo

Tassarolo zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Tasmania

Tasmania a zo unan eus stadoù Aostralia, ha Hobart eo he c'hêr-benn. Enez Tasmania a ya d'ober ar pep brasañ eus ar stad, hag ur mil enezennig bennak a ya d'ober ar peurrest.

## Istor

Dont a ra an anv eus hini ar moraer Abel Tasman, eus an Izelvroioù.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tasmant Kyiv

Tasmant Kyiv (ukraineg: Привид Києва, romanekadur: Pryvyd Kyieva, distaget [ˈprɪʋɪd ˈkɪjeʋɐ]) a oa lesanv ur sturier karr-nij brezel mojennel, MiG-29 Fulcrum en dije distrujet c'hwec'h karr-nij brezel rusian a-us da Gyiv e-kerzh an Argadenn war Kyiv d'ar 24 a viz C'hwevrer 2022. Meur a vammenn, evel Servij Surentez Ukraina, o doa embannet e oa bet an tasmant o tistrujañ betek 10 karr-nij enebour d'ar 27 a viz C'hwevrer. A-benn ar fin, mojenn Tasmant Kyiv zo un obererezh propaganda kement hag ur fulenn spi evit Ukrainiz.
D'an 30 a viz Ebrel 2022, pennoù nerzhioù aerlu Ukraina o doa embannet e oa “Tasmant Kyiv ur vojenn dreist-harozel, an dudenn o vezañ bet krouet gant tu Ukraina”. Displeget o devoa ivez ne oa ket un dudenn hiniennel nemetken met ur meskaj eus skeudenn an holl nijerien ukrainat kemmesket.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.ouest-france.fr/monde/guerre-en-ukraine/le-fantome-de-kiev-tire-sa-reverence-1547bdb2-ca2f-11ec-8113-3d2243031bc2
# Sur les chats

Sur les chats zo ur gronikenn c'hallek, kentoc'h eget un danevell, gant Guy de Maupassant, embannet e 1886.

## Istor

* Embannet e oa bet er pemdezieg Gil Blas d'an 9 a viz C'hwevrer 1886.
* Adembannet e voe en dastumad La Petite Roque e 1886.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Surano

Surano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Suraval

Frouezh ar suravalenn eo ar suraval pe sitroñs.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Surinam

Ur riez e norzh Suamerika eo Surinam, pe Suriname hervez anv ofisiel ar vro, lec'hiet etre Gwiana Frañs er c'hornôg ha Guyana er reter. Un harz he deus gant Brazil , er su dezhi. Riez vihanañ Suamerika eo, ha Paramaribo eo he c'hêr-benn.

## Douaroniezh

Dont a ra anv ar vro eus hini ar stêr Suriname. Goloet eo ar vro gant koadeier.

## Istor

Un darn eus Impalaeriezh trevadennel an Izelvroioù e voe adalek an XVIIvet kantved. Freuzet e oa ar sklaverezh e 1863. Dont a reas da vezañ ur rannvro emren izelvroat e 1954, met he dizalc'hidigezh a voe disklêriet e 1975. Goude ur poutch e 1980 e oa ur brezel diabarzh etre 1986 ha 1992. Bremañ eo Desi Bouterse ar prezidant, an hini a oa kiriek da taol-stad 1980.

## Melestradur

Disrannet eo Surinam e 10 bann
* Brokopondo
* Commewijne
* Coronie
* Marowijne
* Nickerie
* Para
* Paramaribo
* Saramacca
* Sipaliwini
* Wanica

## Politikerezh

Un demokratelezh vonreizhel eo Surinam, diazezet war bonreizh 1987.
Ar galloud lezennel a zo gant ar Vodadeg Vroadel, 51 ezel dilennet evit pemp bloaz enni. Penn ar stad eo ar prezidant. Dilennet eo evit pemp bloaz gant mouezhioù an div drederenn eus ar Vodadeg Vroadel da vihanañ. Ma ne c'hounez ket danvez prezidant ebet an div drederenn eus ar mouezhioù e voder ur Vodadeg ar Bobl aozet eus ar gannaded hag eus ar guzulierien-kêr pe rannvro. Ganto e vez dilennet ar prezidant neuze. Envel a ra ar prezidant 16 ministr. Ne c'hell ket bezañ kaset kuit ar prezidant kent fin e amzeriad.
Arc'hantina • Bolivia • Brazil • Chile • Kolombia • Ecuador • Guyana • Panamá • Paraguay • Perou • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela
# Surabaya

Surabaya (skrivet Soerabaja gwechall) eo an eil kêr vrasañ eus Indonezia, gant ouzhpenn 3 500 000 a annezidi. Kêr-benn proviñs Jawa Timur eo, e reter enez Jawa. Emañ war ribl ar mor, e biz an enezenn.
Ur porzh oberiant-kenañ zo e Surabay, unan eus brasañ porzh Indonezia. Drezañ e vez ezporzhiet sukr, butun, kafe. Chanterioù sevel-listri zo ivez.
Lesanvet e vez "kêr an harozioù" a-wechoù, rak pouezus e voe Emgann Surabaya evit broudañ Indoneziz da stourm evit dieubidigezh o bro, e-pad Dispac'h Broadel Indonezia, er bloavezhioù 1940. Brudet eo Surabaya ivez, dre ma'z eo eno e voe ganet ar prezidant Sukarno, prezidant kentañ Indonezia.

## Kerioù gevellet

Gevellet eo Surabaya gant :
* Kitakyushu (Japan) abaoe 1992
* Seattle (SUA) abaoe 1992
* Busan (Sukorea) abaoe 1994
* Kōchi (Japan) abaoe 1997
* Guangzhou (Republik Pobl Sina) abaoe 2005
* Xiamen (Republik Pobl Sina) abaoe 2008
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Surbo

Surbo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Surikat

Surikat :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Herpestidae |
| Genad : | Suricata |
| Anv skiantel ||
| Suricata suricatta Schreber, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar surikat (Suricata suricatta) a zo ur bronneg eus su Afrika. Ar spesad nemetañ eo er genad Suricata.
# Sachsen-Zeitz

Sachsen-Zeitz a oa un dugelezh en Alamagn hag a badas daouzek vloaz ha tri-ugent, etre 1656 ha 1718.

## Duged

Ne voe nemet daou zug:
* Moritz von Sachsen-Zeitz
* e vab Moritz Wilhelm von Sachsen-Zeitz.

## Tud all

* Erdmuthe Dorothea von Sachsen-Zeitz (1661–1720), pried an Dug Christian II von Sachsen-Merseburg
* Christian August von Sachsen-Zeitz (1666–1725), Primate of Hungary ha kardinal
* Frederick Henry, Dug Sachsen-Zeitz-Pegau-Neustadt (1668–1713)
* Dorothea Wilhelmine von Sachsen-Zeitz (20 a viz Meurzh 1691 en Elster - 17 a viz Meurzh 1743 e Kassel)
# Sacile

Sacile zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Sack (strollad)

Sack a zo ur strollad sonerien eus Dulenn. Pemp ezel a zo er strollad hag o deus lakaet embann teir fladenn : You Are What You Eat, Butterfly Effect hag Adventura Majestica. A-raok dibab an anv Sack e oa anvet Lord John White ar strollad. Hervezo e sonont evel "ar Pixies gant ur c'haner heñvel ouzh Frank Sinatra". O fladenn vihan gentañ, What Did The Christians Ever Do For Us? he zitl, a voe lakaet da single ar sizhun en NME koulz hag er Melody Maker. Sonet o deus e penn-kentañ sonadegoù Morrissey da-geñver div droiad en Europa, er Rouantelezh-Unanet, en Iwerzhon hag er Stadoù-Unanet. Tonioù savet gant sack a gaver war ar bladenn "Songs to Save Your Life" aozet gant Morrissey diwar c'houlenn kazetennerien NME, hag ivez er film "Carrie 2: The Rage".

## Izili

* Martin McCann: kan
* John Brereton : gitar
* Tony Brereton: taboulinoù, kan
* Derek Lee: gitar boud

## Pladennoù

* You Are What You Eat (1994) lemon records
* Butterfly Effect (1997) dirt records
* Adventura Majestica (2001) jetset junta

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Sacramento

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sacramento a zo ur ger italianek, portugalek, spagnolek, hag un anv-lec'h er broioù-se.

## Kêrioù
#### Brazil

* Sacramento, Minas Gerais

#### Mec'hiko

* Sacramento, Coahuila

#### Stadoù-Unanet

* Sacramento (Kalifornia)
* Sacramento County, California
* Sacramento (Kentucky)
* Sacramento River (Kalifornia)
* Sacramento Valley (Kalifornia)
* West Sacramento (Kalifornia)

#### Uruguay

* Colonia del Sacramento

## Stêrioù

Div stêr zo anvet Sacramento:
# Sachsen-Weimar-Eisenach

Dugelezh Sachsen-Weimar (en alamaneg: Großherzogtum Sachsen-Weimar-Eisenach) zo un dugelezh alaman hag a badas 109 bloaz, etre 1809 ha 1918. Unan eus pemp stad warn-ugent an Impalaeriezh alaman e oa etre 1871 ha 1918.
Weimar e oa ar gêr-benn.
Enni e oa :
* dugelezh kozh Sachsen-Weimar
* dugelezh kozh Sachsen-Eisenach
* un darn eus kontelezh Henneberg
* eskopti Fulda,
* kelc'hiad Neustadt, Blankenhain ha Tautenburg.
# Sachsen-Weissenfels

Dugelezh Sachsen-Weissenfels, pe Sachsen-Weißenfels en alamaneg, zo un dugelezh alaman hag a badas 90 vloaz, etre 1656 ha 1746. E Weissenfels e oa kastell an duged.

## Duged
### Tiegezh Sachsen-Weißenfels-Querfurt

* 1656–1680 August (1614–1680)
* 1680–1697 Johann Adolf I. (1649–1697)
* 1697–1712 Johann Georg (1677–1712)
* 1712–1736 Christian (1682–1736)
* 1736–1746 Johann Adolf II. (1685–1746)

### Tiegezh Sachsen-Weißenfels-Barby

* 1680–1728 Heinrich (1657–1728)
* 1728–1739 Georg Albrecht (1695–1739)

## Pennadoù kar

Meur a zen zo bet anvet :
* Magdalena Sibylla von Sachsen-Weißenfels
* Sophia von Sachsen-Weißenfels
# Sachsen-Wittenberg

Dugelezh Sachsen-Wittemberg a oa un dugelezh er Grennamzer en Impalaeriezh Santel Roman German a deuas eus dismantr dugelezh Sachsen en 1260.
War he lerc'h e teuas Priñselezh Sachsen a voe savet en 1356.

## Pennoù an dugelezh

| Amzer-ren | Anv |
| Tiegezh Askania ||
| 1180–1212 | Bernhard III von Sachsen |
| 1212–1260 | Albrecht I von Sachsen |
| 1260–1298 | Albrecht II von Sachsen-Wittenberg |
| 1298–1356 | Rudolf I von Sachsen-Wittenberg |
| 1356–1370 | Rudolf II von Sachsen-Wittenberg an dall |
| 1370–1388 | Wenzel I von Sachsen-Wittenberg |
| 1388–1419 | Rudolf III. von Sachsen-Wittenberg |
| 1419–1422 | Albrecht III von Sachsen-Wittenberg ar paour |
| Tiegezh Wettin ||
| 1423–1428 | Friedrich I von Sachsen an tabuter (1370–1428) |
| 1428–1464 | Friedrich II von Sachsen ar sioul (1412–1464) |
| 1464–1486 | Ernst von Sachsen (1441–1486) |
| 1486–1525 | Friedrich III von Sachsen ar fur (1463–1525) |
| 1525–1532 | Johann von Sachsen ar stourmer († 1532) |
| 1532–1547 | Johann Friedrich von Sachsen ar madelezhus († 1554) |
| 1547–1553 | Moritz von Sachsen (1521–1553) |
# Sachsenhausen (kamp-kreizennañ)

Sachsenhausen a oa ur c'hamp-kreizennañ nazi savet e 1935, tregont km e norzh ac'hann da Verlin. Kemer a reas plas hini Orianenburg a oa bet digoret e 1933 ha serret e 1935. Ne voe ket bac'het kalz Yuzevien er c'hamp met kentoc'h prizonidi bolitikel a bep seurt broadelezhioù. Etre 1936 ha 1945 e voe bac'het ennañ war-dro 200 000 den ha 100 000 a varvas ennañ. E miz Eost 1941 e voe lazhet ennañ ouzhpenn 13 000 prizoniad brezel soviet. C'hwec'h kant hektar e oa gorread ar c'hamp, hiziv an deiz eo bet lakaet da lec'h-koun (Gedenkstätte).
E kamp Sachsenhausen e voe staliet ensellerezh kreiz SS hag ennañ e voe arnodet an teknikoù peurlazhañ a-raok o implijout e kampoù all.
Lakaet e veze ar brizonidi da labourat e diavaez ar c'hamp, e kampoù bihanoc'h anvet kommandos. Ouzhpenn bezañ lakaet da labourat er c'hoad e vezent lakaet da dresañ armoù. Ur stal-labour aozañ moneiz faos a voe savet ennañ ivez, e-tro pemzek million a lurioù saoz a voe produet.
Dieubet e voe prizonidi ar c'hamp gant an Arme Ruz e fin miz Ebrel 1945. Ennañ e chome war-dro 3 000 prizoniad (an hanter anezho a oa maouezed). Implijet e voe ar c'hamp gant Soviediz etre 1945 ha 1950. Ennañ e voe bac'het neuze fonksionerien nazi hag enepkomunourien. Soñjal a reer e varvas 12 000 den ennañ d'ar mare-se abalamour d'an doareoù bac'hañ ha da gleñvedoù-red.

## Gwelout ivez

* Roll kampoù-bac’h an nazied

## Liammoù diavaez

* Kevredigezh prizonidi ar c'hamp
* Kamp Sachsenhause e lec'hienn jewishgen.org
* Lec'hienn Mirdi kamp Sachsenhausen en Oranienburg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Sachsen-Weimar

Dugelezh Sachsen-Weimar zo un dugelezh alaman hag a badas 237 vloaz, etre 1572 ha 1809. Kêr Weimar e oa ar gêr-benn anezhi.