OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mehmed IV Giray

Mehmed IV Giray a oa mab da Selamet Iañ Giray ha khan Krimea div wech er XVIIvet kantved.
Lamet e voe e garg digantañ e 1644 ha kaset en harlu da enez Rodos.
E-pad e eil ren e kendalc'has gant politikerezh diavaez e diagentad, İslam III Giray, ha stourm asambles gant roue Pologn ha Lituania a-enep Rusia ha he c'hevredidi.
Lamet e voe e garg digantañ adarre e 1666.
| En e raok: Bahadır Iañ Giray | Khan Krimea 1641 – 1644 | War e lerc'h: İslam III Giray |
| En e raok: İslam III Giray | Khan Krimea 1654 – 1666 | War e lerc'h: Adil Giray |

## Mammenn

* The Encyclopaedia of Islam gant H.A.R. Gibb.
# Mehmet

Mehmet zo un anv den turkek, deveret eus anv Mohammed (مُحَمَّد Muḥammad), profed an islam. E turkeg ne vez implijet ar stumm arabek orin nemet evit komz eus ar Profed.

## Tud
### Sultaned otoman

* Mehmet Iañ, 1382 - 1421
* Mehmet II, 1432 - 1481
* Mehmet III, 1566 - 1603
* Mehmet IV, 1642 - 1693
* Mehmet V, 1844 - 1918
* Mehmet VI, 1861 - 1926

### Politikerien ha stourmerien

* Mehmed pacha Sokolović, pe Sokullu Mehmet Paşa, 1505 - 1579, eus Bosnia, vizir Suleiman ar Meurdezus
* Mehmet Shehu, jeneral albanat
* Mehmet Ali Ağca (1958– ), stourmer turk hag en doa tennet war ar bap Yann-Baol II war plasenn Sant-Pêr d'an 13 a viz Mae 1981

### Arzourien

* Mehmet Ali Erbil, aktour
* Mehmet Ali Alabora, aktour
* Mehmet Altan, kazetenner, skrivagner
* Mehmet Akif Ersoy, barzh
* Mehmet Aslantuğ, aktour
* Mehmet Atak, aktour
* Mehmet Barlas, kazetenner
* Mehmet Emin Yurdakul, barzh
* Mehmet Güleryüz, livour
* Mehmet Günsur, aktour
* Mehmet Günsür, skrivagner
* Mehmet Murat İldan, skrivagner
* Mehmet Pesen, livour
* Mehmet Rauf, skrivagner
# Mehmet Rauf

Mehmet Rauf a oa ur skrivagner turk ganet e Istanbul e 1875.
E zanevell gentañ, embannet er gelaouenn Hizmet, a skrivas d'an oad a 16 vloaz.
Skrivañ a reas danevelloù, romantoù evel Eylül (Gwengolo), pezhioù-c'hoari, barzhonegoù.
Mervel a reas en dienez d'an 23 a viz Kerzu 1931.
# Kavan beg ruz

Evit sterioù all ar ger kavan, gwelit ar pennad Kavan (disheñvelout).
Kavan beg ruz :
| Ur c'havan beg ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Pyrrhocorax |
| Anv skiantel ||
| Pyrrhocorax pyrrhocorax (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'havan beg ruz a zo un evn eus kerentiad ar brini, Pyrrhocorax pyrrhocorax an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra an evn er menezioù ha war an aodoù dreist-holl.
E Breizh ne vez kavet ken nemet un dornadig koubladoù en inizi (Eusa, ar Gerveur,... ) ha war tornaodoù ar C'hab ha Kraozon.
E-tro ar bloavezhioù 1985 e oa etre 25 ha 35 koublad e Breizh.

## A bep seurt

Loen arouez Kernev-Veur eo ar c'havan beg ruz ha graet e vez palores anezhañ e kerneveureg.

## Notennoù

* ↑ Les oiseaux nicheurs de Bretagne, Groupe ornithologique breton, p. 242.
# Katé-Mé

Katé-Mé, hag a sinifi "ganin" e gallaoueg, a zo ur strollad sonerien breizhat, awenet gant ar c'han hengounel a Vreizh Uhel lakaet war donioù rock, funk, jazz ha ragga.
Savet e voe Katé-Mé e 1995 gant Patrice Paichereau (lesanvet Pepech), gitarour, Job Défernez, soner gitar-boud ha binioù kozh, ha Philippe Janvier, biniaouer ha talabarder, dindan an anv "Strakal +". E 1996 e krogent da seniñ gant Hervé Naizin ( taboulinoù) ha diwezhatoc'h gant Mathieu Hamon (kan), ha Josick Allot (binioù, piston ha bombard).
E 1999, Sylvain Girault, aet ar maout gantañ er Bogue d'or, a gemeras plas Mathieu Hamon evel kaner. E 2001, Erwan Hamon a gemeras plas Josick Allot evel biniaouer ha talabarder (Philippe a sone gant ar biniou pa'z edo Erwan ouzh ar vombard).
N'eo ket bet klevet ar strollad abaoe 2010.

## Sonerien

* Job Defernez, gitar-boud ha gitar-boud fretless abaoe 1995
* Sylvain Girault, kan Breizh Uhel abaoe 1998
* Erwan Hamon, bombard abaoe 2001
* Philippe Janvier, binioù, bombard abaoe 1995
* Hervé Naizin, taboulinoù abaoe 1997
* Patrice Paichereau, gitar klev, gitar tredan, gitar folk

### bet er Strollad

* Josick Allot, binioù ha bombard
* Mathieu Hamon, kan

## Un nebeud pladennoù

* 2000 : Katé-Mé, Sony Music
* 2003 : Entrance, embroduet, Grand prix du disque Produit en Bretagne
* 2006 : La République des papillons, Coop Breizh Trad Mark
* 2008 : Live, Coop Breizh
* 2010 : Le meilleur de Katé-Mé (1 CD + 1 DVD), Solidor Harmonia Mundi

## Un nebeud sonadegoù

* 2003 : Casino de Paris e kentañ lodenn sonadeg Tri Yann
* 2004 : Francofolies de La Rochelle.

## Levrlennadur

* Katé-Mé, l'esthétique de l'hymen aux terres, Jean-Jacques Boidron, Trad Magazine, Nr. 109, Gwengolo-Here 2006

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Sylvain GirO
* Selaou Katé-mé e La ronde des mendiants
# Kavan-tour

    Evit sterioù all ar ger kavan, gwelit ar pennad Kavan (disheñvelout).
Kavan-tour :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Coloeus |
| Anv skiantel ||
| Coloeus monedula (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gavan-tour (liester : kavaned-tour)$^,$ a zo ur spesad golvaneged, Coloeus monedula an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Corvus Monedula (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778), diwar al latin moneta, "moneiz" abalamour ma vezont desachet gant traezoù skedus, dres evel ma vez ar piged.

## Doareoù pennañ

War-dro 32 cm eo ment krenn al labous. Bihanoc'h eget ar vran zu hag ar frav du eo, ha gris eo e gilpenn. Un arliv rous zo da stuc'h ar re vihan.
E miz Ebrel ha miz Mae e sav ar c'houblad laboused o neizh gant bleñchoù en un toull en ur wezenn, ur garreg, un ti, ur siminal, pe c'hoazh e toull ul lapin. En neizh e lakaont un doublenn savet diwar c'hloan, reun ha foenn. Bras-spontus e c'hall an neizh bezañ, betek 2,40 m a led, 1.20 m a hed hag 1.20 m a sav. Ul labous strollgar eo, alies e kaver ur c'halz neizhioù tost an eil d'egile. En neizh e vez dozvet etre 4 ha 6 vi glaswer tarchoù rous, du ha gris warno.

## Boued

Hollzebrer eo ar spesad : amprevaned, biskoul, buzhug, ed, frouezh, had, melc'hwed, ploged, tousegi, vioù ha ya gantañ. Evel ar brini all, boas eo da guzhat boued ha traoù bihan all (skedus peurliesañ) a zedenn e selloù.

## Annez hag isspesadoù

Er maezioù e vev al labous e koadoù bras hag e tevennoù. Er gourliorzhoù en e gaver ivez, koulz hag er c'hêrioù hag er c'hêriadennoù, ma plij dezhañ annezañ ar savadurioù uhel (tourioù-ikiz, befrezoùhag all), alese e anv.
Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Corvus monedula cirtensis, e hanternoz Aljeria,
* C. m. monedula, e Skandinavia,
* C. m. soemmerringii, eus reter ha gevred Europa da greisteiz-kreiz Siberia ha kornôg Sina,
* C. m. spermologus, e kornôg ha kreisteiz Europa, gwalarn Afrika.

## Skeudennaoueg

* Tresadenn gant von Wright
* Yaouank
* Penn yaouank
* En oad
* Penn en oad
* O nijal

## Liammoù diavaez

* (en) Corvus monedula war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Corvus monedula war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Benel eo ar ger "kavan" ; gwelout : Frañsez Vallée, Grand dictionnaire français-breton, 1931 ; Reun ar Glev, Dictionnaire classique français-breton, 1984 ; Frañsez Favereau, Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, 2000 ; Dictionnaire français-breton (Martial Ménard), 2012 ; Geriadur Al Liamm, 2014 ; Devri. Benel pe c'hourel e c'hall bout hervez TermOfis (Choucas des tours).
* ↑ Studiet gant Termofis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 250b.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ James A. Jobling : Helm's Dictionary of Scientific Bird Names p. 259
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Corvus monedula.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kavan beg melen

    Evit sterioù all ar ger kavan, gwelit ar pennad Kavan (disheñvelout).
Kavan beg melen :
| Ur c'havan beg melen. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Pyrrhocorax |
| Anv skiantel ||
| Pyrrhocorax graculus (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'havan beg melen a zo un evn eus kerentiad ar brini, Pyrrhocorax graculus an anv skiantel anezhañ.
# Kavan-Daouria

Evit sterioù all ar ger kavan, gwelit ar pennad Kavan (disheñvelout).
Kavan-Daouria :
| Kavaned-Daouria, luc'hskeudennet e Beijing (Republik Pobl Sina). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Coloeus |
| Anv skiantel ||
| Coloeus dauuricus (Pallas, 1776) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'havan-Daouria (pe kavan Daouria, liester : kavaned Daouria) zo ur spesad golvaneged bras eus kerentiad ar brini, Coloeus dauuricus (Corvus dauuricus kent) an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

* Corvus dauuricus, tresadenn gant von Siebold (1842)
* Vioù Coloeus dauuricus

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, gagnoù, greun, had, hugennoù ha vioù.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus kornôg Sina, Mongolia ha gevred Rusia da greisteiz Sina.

## Liamm diavaez

* (en) Corvus dauuricus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Corvus dauuricus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Benel eo ar ger "kavan" hervez geriadurioù Frañsez Vallée -Grand dictionnaire français-breton, 1931), Reun ar Glev (Dictionnaire classique français-breton, 1984), Frañsez Favereau, Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, 2000) ha Martial Ménard (Dictionnaire français-breton, 2012).
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Corvus dauuricus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kavan (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kavan a c'hall bezañ meur a dra:

## Anv-lec'h

* Kavan, ur gumun en Il-ha-Gwilen (Breizh)

### Anvioù da dostaat

* Kavaneg, ur gumun en Il-ha-Gwilen
* Kawan, ur gumun en Aodoù-an-Arvor
# Kaunas

Kaunas (Kowno e poloneg, Каунас e rusianeg) zo ur gêr a Lituania, an eil kêr vrasañ er vro goude ar gêr-benn Vilnius, gant 286 763 a annezidi (2018). Emañ e-kreiz ar vro.

## Sport

* FK Kauno Žalgiris
* Stad Tauro sporto mokyklos stadionas, (500 plas)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kavalli

Ar c'hKavalli, pe Kavalla pe Youbou pe Diougou, a zo ur stêr en Afrika, 515 km hed dezhi, hag a dremen dre c'hGinea, Liberia hag Aod an Olifant.
Eieniñ a ra e menezioù Nimba, e Ginea. Dispartiañ a ra Aod an Olifant diouzh Liberia a-raok en em deurel e Pleg-mor Ginea, 21 km er reter da Harper (Liberia).
# Menée (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen gargouillade evit deskrivañ ur chadennad pas kaset da-benn en pointe. Kregiñ a ra an dañser/ez er pempvet emstumm en pointe ha mont war-raok war-du ar c'har dirak en ur blegañ-diblegañ an divc'har buan-ha-buan, kaset war-raok gant ar c'har a-dreñv. Skañv-tre e rank bezañ ar fiñvadenn evel me vefe an dañser/ez o nijal war al leur.
# Menyon

Menyon (Minions e saozneg) zo ur gêriadenn eus Kerne-Veur, e reter ar vro, en hanternoz da Lyskerrys. Emañ e-kichen Bre Garn, unan eus torgennoù Goen Brenn (Bodmin Moor), hag a dap 371 metr uhelder.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Meolo

Meolo zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
# Mentor (mitologiezh)

Mentor (en henc'hresianeg : Μέντωρ Méntôr) a oa mestr Telemac'hos, mab Odysseüs, er wengelouriezh Hellaz.

## Mammennoù

* (fr) Joël Schmidt, Dictionnaire Larousse de la mythologie grecque et romaine, Paris, Larousse, 2005, ISBN 978-2-03-505550-7
# Menuet (Maupassant)

Menuet zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882, embannet en dastumad Contes de la bécasse.

## Istor

Menuet a oa bet embannet e Le Gaulois an 20 a viz Du 1882.
* Goude-se e voe adembannet en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da bempvet war-lerc'h Pierrot.

## Notennoù

* ↑ Volume Maupassant, contes et nouvelles, page 1488, Bibliothèque de la Pléiade

## Liamm diavaez

* Menuet e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Menura

Menura :
| Menura alberti, tresadenn gant Elizabeth Gould. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Menuridae |
| Anv skiantel ||
| Menura Latham, 1801 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Menura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1801 gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837)

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Menura alberti,
* al lostloureg (Menura novaehollandiae)
** M. n. edwardi, novaehollandiae ha victoriae.

## Annezva

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, tri (3) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Menuridae/Menura (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Mae 2022).
# Menuridae

Menuridae :
| Menura novaehollandiae, tresadenn (1906) gant Henry Scherren. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Menuridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1828 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Menura - Latham, 1801 (2 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Menuridae: Lyrebirds Lesson, 1828.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Menuridae (lennet e-barzh d'an 3 a viz Mae 2022).
# Meohangeg ar reter

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo meohangeg ar reter (newang) komzet e Nepal.
Teir rannyezh zo :
* Sounsareg (sunsari)
* Dimboumeg (dibum)
* Moulgaoneg-wangtangeg (mulgaon-wangtang)
Ur yezh damvarv an hini eo

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Mentque-Nortbécourt

Kumunioù Frañs :
| Anv | Mentque-Nortbécourt |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Région d'Ardres et de la Vallée de la Hem]] |
| Kanton | Ardres |
| Kod INSEE | 62567 |
| Kod post | 62890 |
| Maer | Jean-Marie Béclin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,78 km² |
| Led | 50° 47' 01" Norzh |
| Hed | 02° 05' 06" Reter |
| Uhelder kreiz | 85 m |
| Uhelder bihanañ | 53m |
| Uhelder brasañ | 163 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 444 (2007) |
| Stankter | 50 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Mentque-Nortbécourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1819 e voe kendeuzet Mentque ha Norbécourt.

### XX$^{vet}$ kantved

* Goude ar Brezel-bed kentañ e voe savet monumant ar re varv e kreiz ar blaenenn a zo etre an div gêriadenn.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Mentque
* Iliz katolik Mentque a zo gouestlet da Sant-Léger ha Sant-Jili. he zour-kreiz a oa bet savet en XIIvet Kantved. Ar c'heur gant daou dreuziad a zo eus an XVIved kantved.
* Ar velin Lebriez e Nortbécourt
* Milin Nortbécourt, pe ar velin Lebriez, a oa bet savet e 1714.

### Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Nortbécourt Churchyard

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Mervel a reas e miz Eost 1915 e-pad ar Brezel-bed kentañ, en 9th Battalion eus ar Yorkshire Regiment edo .

## Dave ha notennoù

* ↑ The Yorkshire Regiment
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Meohangeg ar c'hornôg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo meohangeg ar c'hornôg (newang, newahang jimi pe mewahang) komzet e Nepal gant 2.000-5.000 den (1991).
Div rannyezh ez eus:
* Baleg (bala pe balali)
* Boumdembeg (bumdemba)

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Kelc'h Kreisau

Kreisauer Kreis (Kelc'h Kreisau) a oa bet ur strollad rezistanted a-enep an naziegezh en Alamagn etre 1940 ha 1944. 25 ezel a voe en aozadur ar penn uhelañ a oa Helmuth James Graf von Moltke. Al lec'h kejañ a oa bet e skraper oabl er gêraidenn war ar maez Kreisau, e Silezia.
Izili ar c'helc'h a oa dreist-holl paotred gant nebeut maouezed. An orinoù sokial relijiel pe relijiel a oa lies, kavet e veze: tud noblañs, protestanted, katoliked, sokialourien pe mirourien. en desped d'an diforc'hioù-se izili an aozadur Kreisau a oa holl a-du evit stourm a-enep ren Hitler war Alamagn kement evit abegoù a-vad pe relijiel. E-pad an emvodoù, ar c'helc'h a glaske kavout penaos e vefe adaozet Alamgn ur wech echuet gant ren an Trede Reich. Ar c'helc'h ne oa ket un aozadur feuls ne faote ket dezho lakaat trumm ar riez da gouezhañ, an nazied o devoa tamallet dezho da vezañ treitourien dre ma oant holl a-du hag asur e vefe kollet ar brezel gant Alamagn.
Fin ar strollad a grogas pa voe harzet Helmuth von Moltke gant ar Gestapo e miz Genver 1944. Darn bras an izili a voe harzet goude taol lazhañ Hitler c'hwitet gant Claus von Stauffenberg d'an 20 a viz Gouhere 1944. An izili harzet a voe lakaet d'ar marv memes ma ne oant ket liammet end eeun gant ar gwalldaol c'hwitet.

## Izili bennañ :

    Alfred Delp
    Horst von Einsiedel
    Otto Heinrich von der Gablentz
    Eugen Gerstenmaier
    Hans-Bernd von Haeften
    Theodor Haubach
    Paulus van Husen
    Albrecht von Kessel
    Lothar König
    Julius Leber
    Hans Lukaschek
    Carlo Mierendorff
    Helmuth James von Moltke
    Hans Peters
    Harald Poelchau
    Adolf Reichwein
    Augustin Rösch
    Theodor Steltzer
    Carl Dietrich von Trotha
    Adam von Trott zu Solz
    Peter Yorck von Wartenburg

## Er sevenadur

* Ar c'helc'h Kreisau a adkaver en heuliad c'hoarioù Wolfenstein. Gant lod eus izili ar strollad eo sikouret an haroz en e stourm a-enep an nazied.

## Liamm diavaez

* http://resistanceallemande.online.fr/kreisau/kreisau.htm
# Kelc'h keltiek

Kelc'h keltiek eo an anv a roer en deiz a hiziv d'ur strollad tud a ginnig dañsoù Breizh war al leurennoù, dreist-holl e-kerzh an hañv. Pa oa bet krouet ar c'helc'hioù keltiek e penn-kentañ ar bloavezhioù '30 gant Erwanez Galbrun hag he fried, en doa an anv-se ur ster tostoc'h ouzh hini ur greizenn sevenadurel. En tu-hont d'an dañsoù e veze kelennet ar yezh, istor ha douaroniezh Breizh hag all. Siwazh, en abeg d'ar Brezel Bed diwezhañ ha da zro-spered an dud da c'houde, ez eo strishaet ar ster evit dont da dalvezout kement ha strolladoù dañsal evit arvestourien dreistholl. Setu perak e voe ranket krouiñ kreizennoù sevenadurel er bloavezhioù '70 evit ober al labour bet dilezet gant bed an dañserien.
An deiz a hiziv e c'heller kavout kelchioù keltiek ha na reont nemet dañsal war leurennoù e-korf an hañv evit an douristed gant gizioù eus o bro asambles gant sonerien, met e c'heller kavout kalz muioc'h a strolladoù a reont ivez traoù all tro dro da sevenadur Breizh evel kentelioù brezhoneg, broderezh, enklaskoù diwar ar gizioù a-wechall ha krouidigezeh gizioù mod gwechall pe nevesaet, sonerezh (Breizh), arvestoù lies, c'hoariva hag all hag all.
Lodenn vrasañ ar strolladoù anvet kelc'hioù keltiek a zo strollaet en unan eus an daou gengevread dañserezh breizhek a zo : Kengevread Kendalc'h hag hini War 'l Leur. An eil hag egile a ra war-dro an hevelep dañsoù, an diforc'hioù etrezo o vezañ filozofel ma n'eo ket politikel. Pep hini eus an daou gengevread-se a zo urzhiet gant ur gevredigezeh (kevread) e pep departamant eus Breizh istorel hag unan all evit Peurest ar Bed (Bretoned divroet). Ur gevredigezh all (kengevread)a glask kenaozañ ar c'hevredigezhioù departamentel. Ul lodenn eus ar strolladoù a zo ezel eus ur gevread departamant ha n'eo ket eus ar gengevread. Nebeud strolladoù n'int ket ezel eus kenvread ebet.

## Pennadoù kar

* Listenn ar c'helc'hioù keltiek
# Kelc'hspeurenn

Ar gelc'hspeurenn, pe lienenn-gig, zo ur gigenn a ra an disparti etre kavenn ar brusk ha kavenn ar c'hof er bronneged. Ur gelc'hspeurenn pe ur framm damheñvel zo ivez en divelfenneged hag er stlejviled. Ul lodenn bouezus eus benvegad analañ an den eo ar gelc'hspeurenn.

## Arc'hweladur

Pa analer e stegn ar gelc'hspeurenn ha dre-se e vrasa kavenn ar brusk. Desachet e vez evel-se an aer er skevent.
# Kelc'h bras

E geometriezh e vez graet kelc'h bras eus ar c'helc'hioù treset war-c'horre ur sferenn, hag a zo dezho ar memes diametr hag hi. Gallout a reer termenañ ar c'helc'hioù bras en un doare kendalvoudek evel kelc'hioù treset war-c'horre ar sferenn hag a zo dezho ar memes kreizenn hag hi ; pe c'hoazh, evel an etreskejadur etre ur sferenn hag ur plaen a dremen dre greizenn ar sferenn-se ; pe evel kelc'hioù treset war ar sferenn dezho an hirder brasañ.
Mar patromer ar voul-douar gant ur sferenn e vo ur c'helc'h bras eus ar c'heheder. En un doare hollek ez eo rannet ar sferennoù e div hanter-sferenn gevatal gant kement kelc'h bras a ve treset warno.
# Kelc'hiad an dour

Kelc'hiad an dour a reer eus hollad dilec'hiadennoù an dour war an Douar. E-pad ar c'helc'hiad-se e kemm stad an dour meur a wech : eus a liñvenn ez a da c'haz ha ez a da vezañ solut. Tremen a ra an dour eus ar mor d'an douar, en ur dremen dre an oabl (koumoul, glav). E-pad kelc'hiad an dour ne goller netra, ne ra an dour nemet cheñch stumm.