OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# De l'horrible danger de la lecture

De l'horrible danger de la lecture ("A-zivout dañjer euzhus al lenn") zo ur flemmskrid gant Voltaire bet embannet e 1765.
Skrivet eo e stumm un dekred eus an impalaeriezh otoman, ma sav Joussouf Chéribi, moufti an impalaeriezh santel otoman (« mouphti du Saint-Empire ottoman »), a-enep al lenn, a zo graet evit kas an diouiziegezh da get, pa z'eo-hi a warez hag a ziwall ar Stadoù meret mat ( « tend évidemment à dissiper l’ignorance, qui est la gardienne et la sauvegarde des États bien policés »).

## Ur flemmskrid

De l’horrible danger de la lecture zo un destenn verr, arguzennet, ur flemmskrid a ro bazhadoù, n'eo ket d'ar relijionoù o-unan (Voltaire a lavare krediñ e Doue), met d'ar re a gomz en o anvioù.
A-zivout Bro-C'hall e gwirionez e skrivas Voltaire, kuzhet a-drek an anv-pluenn "Joussouf Cheribi", ha dindan gouel skouer ar Reter Nesañ.

## Liammoù diavaez

* Wikimammenn
| Komz-plaen | Histoire de Charles XII (1731) • Lettres philosophiques (1734) • Cosi-Sancta (1746) • Zadig (1747) • Le Monde comme il va (1748) • Bababec et les fakirs (1751) • Le Siècle de Louis XIV (1751) • Micromégas (1752) • Les Deux Consolés (1756) • Essai sur les mœurs et l'esprit des nations (1756) • Histoire des voyages de Scarmentado écrite par lui-même (1756) • Songe de Platon (1756) • Candide (1759) • Femmes, soyez soumises à vos maris (1759-1768) • Histoire d'un bon bramin (1761) • Traité sur la tolérance (1763) • Ce qui plaît aux dames (1764) • Commentaires sur Corneille (1764) • Dictionnaire philosophique (1764) • Jeannot et Colin (1764) • De l'horrible danger de la lecture (1765) • Petite digression (1766) • Le Philosophe ignorant (1766) • L'Ingénu (1767) • L'Homme aux quarante écus (1768) • La Princesse de Babylone (1768) • Histoire du parlement de Paris (1769) • L'Évangile du jour (1769-1780) • Questions sur l'Encyclopédie (1770-1772) • Le Crocheteur borgne (1774) • De l'Encyclopédie (1774) • Éloge historique de la raison (1774) • Le Taureau blanc (1774) • Les Dialogues d'Evhémère (1777) |
| Barzhoniezh | La Henriade (1723) • La Pucelle d'Orléans (1752) • Poème sur le désastre de Lisbonne (1756) |
| C'hoariva | Œdipe (1718) Hérode et Mariamne (1724) • Zaïre (1732) • L'Enfant prodigue (1736) • La Mort de César (1736) • Le Fanatisme ou Mahomet le Prophète (1741) • Mérope (1743) • La Princesse de Navarre (1745) • Oreste (1750) • Le Duc de Foix (1752) • Rome sauvée (1752) • L'Orphelin de la Chine (1755) • Le Café ou l'Écossaise (1760) • Tancrède (1760) • Olympie (1762) • Irène (1778) • Agathocle (1779) |
# Ekidne Barton

Ekidne Barton :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Tachyglossidae |
| Genad : | Zaglossus |
| Anv skiantel ||
| Zaglossus bartoni Thomas, 1907 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ekidne Barton (Zaglossus bartoni) a zo ur bronneg eus an urzhiad Monotremata.
Bevañ a ra e Ginea-Nevez.
# Ekidne pigos berr

Ekidne pigos berr :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Tachyglossidae |
| Genad : | Tachyglossus |
| Anv skiantel ||
| Tachyglossus aculeatus Shaw, 1792 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ekidne pigos berr (Tachyglossus aculeatus) zo ur bronneg eus an urzhiad Monotremata. Ar spesad nemetañ eo er genad Tachyglossus.
Bevañ a ra en Aostralia ha Ginea Nevez.
# Ekidne Attenborough

Ekidne Attenborough :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Tachyglossidae |
| Genad : | Zaglossus |
| Anv skiantel ||
| Zaglossus attenboroughi Flannery & Groves, 1998 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ekidne Attenborough (Zaglossus attenboroughi) a zo ur bronneg eus an urzhiad Monotremata.
Bevañ a ra e Ginea Nevez.
N'eus bet gwelet hinienn ebet abaoe 1961. E miz Mae 2007 e voe kaset un ergerzhadeg er menezioù Cyclops e Papoua. Eno o deus kavet roudoù eus ekidne Attenborough (obererezh turiañ graet nevez 'zo) ha dastumet testeni an annezidi a ziskoueze e oa c'hoazh eus al loen.
# Ekobenelouriezh

An ekobenelouriezh a zo un ideologiezh ganet er bloavezhioù 1970. Ar ger (écoféminisme) a zo bet krouet gant Françoise d'Eaubonne e 1974 en he levr Le féminisme ou la mort, hag al luskad a zo dioroet dreist-holl a-dalek 1980 goude ur c'hendiviz er Stadoù-Unanet war "An ekobenouriezh hag ar vuhez war an Douar" (miz Meurzh 1980).
Ganet e metoù ar venelouriezh, e klask an ekobenelouriezh ober al liamm etre ar mennozioù benelour hag ar mennozioù ekologour. Ar stumm soñjal-se a embann ez eo liammet start mac'homerezh ar maouezed hag hini an natur (ha dre-vras an holl mac'homerezhioù: gouenel, a-enep d'ar bobloù minorelaet, h.a.). Kavout a rafent o orin er memes kevredigezh patriarkel. O fal a zo eta distruj ar gevredigezh patriarkel-se evit sevel e plas ur gevredigezh ekobenelour. Ar gevredigezh-se a vije diazezet war an doujañs kevatal evit an holl boudoù bev hag an holl pobloù. Aozet e vije en un doare matriarkel, hep hierarkiezhoù, tro-dro da eko-keriadennoù a 100-140 den.

## Evit mont pelloc'h

Lec'hienn pennañ an ekobenelouriezh (e saosneg) MIES (Maria), SHIVA (Vandana), L’écoféminisme, Pariz, L’Harmattan, 1999 (1983 evit an embannadur e saosneg).
# Ekidne pigos hir

Ekidne pigos hir :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| Kerentiad : | Tachyglossidae |
| Genad : | Zaglossus |
| Anv skiantel ||
| Zaglossus bruijni Peters & Doria, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ekidne pigos hir (Zaglossus bruijni) a zo ur bronneg eus an urzhiad Monotremata, brosezat e Ginea Nevez, hag a vev dreist-holl e koadeier menezioù an enez.

## Doareoù pennañ

Evel an holl loened en urzhiad Monotremata ez eus un toull-skarzh hepken d'an ekidne pigos hir evit e forzhioù genel, e venvegad troazhañ hag e venvegad koazhañ. Berr eo e lost hag e gorf a zo etre 45 ha 80 cm. Gell pe du eo e vlevenn ha drein zo war e gein. Heverk eo e voj : tuellenn-heñvel ha pleget war-zu an traoñ. Dizant eo an ekidne met kreskennoù heñvel ouzh dent zo war e deod bras. Skilfoù zo ouzh e bavioù, ar re a-raok a servij da duriañ an douar evit diskoachañ boued.
Disheñvelaet e vez ar par diouzh ar barez gant ar seurt broud, pe kentr, a zo war pavioù a-dreñv ar par.

## Boued

Buzhug a ya d'ober al lodenn vrasañ eus e voued. Merien-gwenn ha larvennoù a zebr ivez.

## Traoù all

En arvar emañ an ekidne pigos hir da vont da get, dreist-holl abalamour ma vez chaseet gant annezidi Ginea Nevez ha ma vez distrujet e endro.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ekliptik

An ekliptik, pe gkelc'hdrova, eo al loc'h hañvalat, gwelet eus an Douar, a zo gant red an Heol war an oabl e-pad ur bloavezh.
Talvezout a rae ivez ar ger evit ar plaen m'emañ ar planedennoù o kelc'htreiñ.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg) ; Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, 2012, p.463a ; Kreizenn ar Geriaouiñ, Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, 2013, p.170b.
* ↑ Frañsez Vallée, Grand dictionnaire français-breton, 1931, p.238 ; Reun ar Glev, Dictionnaire classique français-breton, 1986, p.1006 ; Frañsez Favereau, Geriadur ar brezhoneg a-vremañ, 2000, p.954.
# Echinops

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Echinops zo :
* ur genad e rummatadur ar plant, sellet ouzh Echinops (plant)
* ur genad e rummatadur ar bronneged, sellet ouzh Tenrek-heureuchin bihan
# Ecgfrith

Ecgfrith zo un anv a zo bet roet da briñsed Mercia ha Northumbria, e deroù istor Bro-Saoz.
* Ecgfrith Northumbria, marvet e 685
* Ecgfrith Mercia, marvet e 796

## Pennadoù kar

* Æthelthryth
* Audrey
* Egbert
# Echimyidae

Echimyidae :
| Hoplomys gymnurus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Echimyidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Echimyidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien hag a vev en Amerika.

## Genadoù

* Iskerentiad Dactylomyinae
** Dactylomys
** Kannabateomys
** Olallamys
* Iskerentiad Echimyinae
** Callistomys
** Diplomys
** Echimys
** Isothrix
** Makalata
** Phyllomys
** Santamartamys
* Iskerentiad Eumysopinae
** Carterodon
** Clyomys
** Euryzygomatomys
** Hoplomys
** Lonchothrix
** Mesomys
** Proechimys
** Thrichomys
** Trinomys
* Iskerentiad Heteropsomyinae (aet da get)
** Boromys
** Brotomys
** Heteropsomys
** Puertoricomys
En Echimyidae pe en Erethizontidae:
* Iskerentiad Chaetomyinae
** Chaetomys
En Echimyidae pe e Myocastoridae:
* Iskerentiad Myocastorinae
** Myocastor
# Eccles (Norzh)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Eccles |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Eccles en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des vallées de la Solre, de la Thure et de l'Helpe |
| Kanton | Solre-le-Château |
| Kod INSEE | 59186 |
| Kod-post | 59740 |
| Maer | Jean-Claude Ansiaux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,54 km² |
| Led | 50° 12' 21" Norzh |
| Hed | 04° 06' 10" Reter |
| Uhelder kreiz | ... m |
| Uhelder bihanañ | 170 m |
| Uhelder brasañ | 223 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 105 (2007) |
| Stankter | 29 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Eccles a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Ech

Ech eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin skrivet ʃ (pennlizherenn Ʃ). Implijet e vez al lizherenn vihan gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit ober diouzh ar gensonenn skrivet ch hervez reolennoù reishskrivadur ar brezhoneg.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Ecchi

Ecchi (エッチ, etchi) zo ur ger japanek hag a dalvez kement ha « dizereat», « hudur » pe « lous ». E bro Japan e vez roet ur ster d'ar ger ur ster reizhel hag a c'hellfe bezañ troet evel « reizhel », « erotek » pe « pornografek ». Ar ger "ecchi" a zo ivez un doare da envel un doare manga pe tresadenn-vev japanat dreist-holl er C'hornôg.
# Eccles

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Eccles zo un anv-lec'h saoznek ha gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Eccles, kumun c'hall en Nord

### Bro-Saoz

* Eccles (Berwickshire),
* Eccles, kêr e Greater Manchester.
* Eccles, ur gêr e Kent
* Eccles on Sea, Norfolk, England

### Bro-Skos

* Eccles.

### Stadoù-Unanet

* Eccles, ur gêr e Nevada
* Eccles

## Tud

* Clancy Eccles (1940–2005), soner jamaikan
* Solomon Eccles (1618-1683), soner saoz.
* John Eccles (1668-1735), sonaozour saoz
* William Henry Eccles (1875-1966), fizikour saoz.
* William John Eccles (1917-1998) istorour kanadian.

## Kanaouenn

* Jennifer Eccles, gant The Hollies
# Echinghen

Kumunioù Frañs :
| Anv | Echinghen |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Boulonnais |
| Kanton | Boulogne-sur-Mer-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 62281 |
| Kod post | 62360 |
| Maer | Jacques Lannoy |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,84 km² |
| Led | 50° 42' 14" Norzh |
| Hed | 01° 38' 56" Reter |
| Uhelder kreiz | 30 m |
| Uhelder bihanañ | 11 m |
| Uhelder brasañ | 144 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 374 (2007) |
| Stankter | 64 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Echinghen a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Ecfrith Mercia

Ecfrith Mercia a oa mab ha hêr da Offa Mercia hag a voe roue Mercia war-lerc'h e dad e-pad 141 devezh e 796. E 787 e oa bet lakaet da genroue ha kurunennet e voe e 796 goude marv e dad met ne renas nemet nebeutoc'h eget ur bloavezh.
| En e raok: Offa Mercia | Roue Mercia ) | War e lerc'h: Coenwulf Mercia |
# Carlos Mencia

Carlos Mencia, ganet Ned Arnel Mencía d'an 22 a viz Here 1967 e Honduras, zo ur fentour hag aktour amerikan.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn
# Carlos Núñez

Carlos Núñez a zo ur soner brudet eus Galiza, ganet d'ar 16 a viz Gouere 1971 e Vigo.
Brudet eo evel soner gaita, eñ eo a zegasas brud d’ar benveg-se dre ar bed.

## Pladennoù
### Albomoù

* 1997 : Brotherhood Of The Stars
* 1999 : Os amores libres
* 2000 : Mayo Longo
* 2002 : Todos Os Mundos
* 2003 : Un Galicien en Bretagne
* 2004 : DVD Carlos Nuñez & Amigos
* 2005 : Cinema Do Mar
* 2006 : DVD Carlos Nunez En Concert
* 2007 : Melodies from Gedo Senki, a adkemer tonioù film Gorō Miyazaki Tales from Earthsea
* 2009 : Alborada Do Brasil
* 2012 : Discover (Dastumad)
* 2014 : Inter-Celtic
* 2022 : Vuélveme a Ti
* 2023 : Celtic Sea

### Kemeret en doa perzh

* 1992 : Grupo Matto Congrio : Matto Congrio .
* 1996 : The Chieftains : Santiago.
* 1997 : L'Héritage des Celtes : Finisterres
* 1998 : L'Héritage des Celtes : Zenith
* 1999 : L'Héritage des Celtes : Breizh e Bercy
* 2002 & 2003 : La Nuit Celtique I & II e Stad Frañs
* 2006 : Nozvezh Sant Patrick: Bercy; Celtica 3: Stad ar Beaujoire, Naoned; Abadenn diwezhañ Emvod ar Gelted: Bercy; Bandenn-orin tresadennoù-bev japanat Tales from Earthsea
* 2007 : Rio Loco Tolosa.
# Carlos Pereira dos Santos

Carlos Pereira dos Santos a zo bet ganet d'an 20 a viz Genver 1972 e Portugal.
C'hoarier echedoù portugalat.
Mestr Etrebroadel (FIDE) eo.
E renk Elo uhelañ a voe 2 442.
2 404 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Mae 2011 .

## Liammoù diavaez

* E bartiennoù e Chessgames

## Notennoù ha daveoù

* ↑ E fichenn FIDE
# Carlos Sainz

Carlos Sainz Cenamor pe Carlos Sainz (bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1962 e Madrid, Bro-Spagn) zo ur blenier rallioù en doa gounezet div wezh kevezadeg bed ar Rallioù e 1990 hag e 1992. Teir gwech eo aet ar maout gantañ er Ralli Dakar ivez. Tad Carlos Sainz Jr., blenier F1, eo.
# Carlos Sainz Jr.

Carlos Sainz Vázquez de Castro pe Carlos Sainz (bet ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 2014) zo ur blenier redadegoù-kirri spagnolat a vlein gant McLaren Racing e 2020 met a zo da vont da redek gant Ferrari. Mab eo d'ar c'hampion rallioù Carlos Sainz.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Carlos Puebla

Carlos Manuel Puebla, bet ganet e Manzanillo (Cuba) (er c'hornôg da Santiago de Cuba) d'an 11 a viz Gwengolo 1917 hag aet da Anaon e La Habana d'an 12 a viz Gouere 1989, a oa ur sonaozour kuban.
Gantañ eo e oa bet savet ar ganaouenn brudet-kaer Hasta siempre o tougen bri d'ar c'hComandante Che Guevara.
# Carlos Reutemann

Carlos Alberto Reutemann, lesanvet Lole (bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1942) a oa ur blenier redadegoù kirri arc'hantinat en deus redet e F1 etre 1972 ha 1982. Redet en deus evit Brabham, ar Scuderia Ferrari, an Team Lotus ha Williams ha gounezet en deus 12 redadeg.
War-lerc'h eo deuet da vezañ politikour en e vro, o vont da c'houarnour, hag o soñjal e-barzh mont war ar renk evit bezañ dilennet Prezidant e 2011, ar pezh en deus nac'het ober a-benn ar fin.
# Carlos Riolfo

Carlos Riolfo Secco, bet ganet d'ar 5 a viz Du 1905 e Montevideo (Uruguay) hag aet da Anaon d'ar 5 a viz Kerzu 1978 er memes kêr, a oa ur melldroader etrebroadel uruguayat (kreizer e bost dezhañ war an dachenn).

## E vicher
### Er c'hleuboù

Sed amañ da-heul an tri c'hleub en devoa c'hoariet enne :
* 1925-1931 : Peñarol Montevideo, aet da gampion Primera División de Uruguay e 1928 ha 1929,
* 1932-1933 : Estudiantes de La Plata (La Plata, Buenos Aires (proviñs), Arc'hantina),
* 1934-1935 : Palermo Football Club (Rouantelezh Italia d'an ampoent).

### E skipailh broadel Uruguay

Div wech en devoa douget krez La Celeste e 1928, hep merkañ pal ebet.

#### Copa Newton

| Deiziad | Lec'h | Krogad | Merk |
| 30 a viz Eost 1928 | Avellaneda (Arc'hantina) | Arc'hantina - Uruguay | 1-0 |

#### Copa Lipton

| Deiziad | Lec'h | Krogad | Merk |
| 21 a viz Gwengolo 1928 | Estadio Gran Parque Central (Montevideo) | Uruguay - Arc'hantina | 2-2 |

#### Kib vell-droad ar bed

Kemeret en devoa perzh en un dalc'h hepken, hep c'hoari krogad ebet :
* Kib vell-droad ar bed 1930 bet aozet en Uruguay ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Uruguay.

## Liamm diavaez

* Krogadoù etrebroadel Carlos Riolfo war 11v11

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Uruguay.
# Carlos Santana

Carlos Alberto Santana Barragán pe Carlos Santana, bet ganet e Autlán de Navarro d'an 20 a viz Gouere 1947 a zo ur gitarour mec'hikan ha stadunanat. E 2004 en doa bet ar Priz Grammy Latin.
* Santana e 1973
* Santana e 1976
* Santana e 1984
* Santana gant Joan Baez ha Bob Dylan

## Pennadoù kar

* Oye come va
# Cyfeiliog

Cyfeiliog a oa ur c'hombod krennamzerel e mervent Rouantelezh Powys, tost d'an harzoù gant Rouantelezh Gwynedd ha hini Deheubarth. Stok e oa ouzh kombodoù Mawddwy, Caereinion hag Arwystli e Powys. Er c'hornôg e oa amezek da Ystumanner e Meirionnydd, ur rouantelezh hag a zeuas da vout ur rann eus Powys ha goude eus Gwynedd, da Genau'r Glyn ha kombod Perfedd e Ceredigion (a oa e Rouantelezh Deheubarth).
Kreizenn ar c'hombod a oa e Tafolwern, ma oa lez ha kastell. Meneziek e oa ar vro, ha ne oa ket mat an douar evit gounit edeier.
E 1536 e teuas Cyfeiliog da vout ur rann eus Sir Drefaldwyn. Hiziv emañ e kontelezh Powys.

## Levrlennadur

* Gruffydd Aled Williams, “Bywyd Owain Cyfeiliog”, e-barzh Canu Llywelyn Fardd I ac eraill (Kerdiz, 1994)

## Pennadoù kar

* Kombodoù Kembre
* Owain Cyfeiliog
* Rouantelezh Powys
* Powys Wenwynwyn
# Cylch-y-Garn

Cylch-y-Garn zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e Kembre, e kontelezh Enez Mon.
E 2011 e oa 758 a dud o chom e kumuniezh Cylch-y-Garn ha 448 anezho a oa kembraegerien (60,4%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Cymbirhynchus macrorhynchos

Cymbirhynchus macrorhynchos :
| Cymbirhynchus macrorhynchos. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Eurylaimidae |
| Genad : | Cymbirhynchus |
| Anv skiantel ||
| Cymbirhynchus macrorhynchos (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cymbirhynchus macrorhynchos a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Eurylaimidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Cymbirhynchus.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Cymbirhynchus macrorhynchos affinis,
* Cymbirhynchus macrorhynchos macrorhynchos,
* Cymbirhynchus macrorhynchos malaccensis
er c'hoadegi trovanel hag istrovanel eus Brunei, Indonezia, Kambodja, Laos, Malaysia, Myanmar, Singapour, Thailand ha Viêt Nam.

## Liammoù diavaez

* Cymbirhynchus macrorhynchos war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Cymbirhynchus macrorhynchos war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cyffylliog

Cyffylliog zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 250 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 482 a dud, ha 255 anezho (52,9%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Cygnus X-1

E steredoniezh, Cygnus X-1 zo un daouad X hag a voe ar c'hentañ toull du dizoloet.

## Dizoloadenn

Studi ar reizhiadoù daouad X zo orin ar fiziañs brasoc'h-brasañ e damkaniezh an toulloù du e kumuniezh ar skiantourien. Er galaksioù tostañ eo bet graet an dizoloadennoù pouezusañ, en hor Galaksi dreist-holl. Evit ar wezh kentañ, dizoloadenn ha studi ar reizhiad daouad Cygnus X-1 en deus roet an tu da brouiñ gant elfennoù fetis bezañs gwirion an traezoù astrofizik-se a oa bet rakgwelet gant damkaniezh ar relativelezh hollek.
Betek kreiz ar c'hantved kent e oa bet rakgwelet bezañs an toulloù du dre ar matematik hepken. E 1965 e voe graet ar c'hentañ evezhiadennoù a dalvoudegezh : dizoloet e voe ur steredenn (HD 226868) en oabl, o kelc'htreiñ en-dro d'ur vammenn skinoù X. Anvet e voe ar reizhiad daouad spurmantet Cygnus X-1 (abalamour ma oa e Steredeg an Alarc'h). Diwezhatoc'h, e 1971, Tom Bolton a anavezas Cygnus X-1 evel un toull du oc'h implijout pellseller an arsellva David Dunlap e skol-veur Toronto e Kanada.

## Liammoù diavaez

* (en) Anavezadur Cygnus X-1 evel un toull du.
# Cymbilaimus

Cymbilaimus :
| Cymbilaimus lineatus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Anv skiantel ||
| Cymbilaimus G.R.Gray, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cymbilaimus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Cymbilaimus lineatus
** C. l. fasciatus, intermedius ha lineatus,
* Cymbilaimus sanctaemariae.
O c'havout a reer e Kreiz (C. lineatus hepken) ha Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thamnophilidae/Cymbilaimus (lennet e-barzh d'an 20 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cymbirhynchus

Cymbirhynchus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Eurylaimidae |
| Genad : | Cymbirhynchus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cymbirhynchus a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1830 gant ar loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Cymbirhynchus macrorhynchos.