OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Apparition (Maupassant)

Apparition (Gweledigezh) zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

Embannet e oa bet er gelaouenn Le Gaulois d'ar 4 a viz Ebrel 1883, hag adembannet en dastumad Clair de lune er bloaz goude.

## Notennoù

* ↑ Volume Maupassant, Contes et Nouvelles, pajenn 1520, Bibliothèque de la Pléiade
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Appeville

Appeville zo anv meur a lec'h e Normandi
* Appeville (Manche)
* Appeville-Annebault
* Appeville-le-Petit

## Pennad kar

* Ville
# Apoteoz ar brezel

Apoteoz ar brezel (en ruseg : Апофео́з войны́) zo un eoullivadur gant al livour rus Vassili Verechtchagin (1842-1904) e 1871. War ar stern anezhi eo skrivet : « Dediet d'an holl alouberien, a wechall, a vremañ ha da zont.»

## An daolenn

En daolenn e weler ur bern klopennoù dirak mogerioù ur gêr en Turkestan, ha brini warnañ.
Pa voe echuet an oberenn en 1871 e voe anvet « Trec'hlid Tamerlan». Hervez ar vojenn e oa kustum soudarded Tamerlan da lezel bernioù klopennoù, evel hini an daolenn, dre lec'h ma tremenent.

## An oberour

Ouzhpenn ul livour e oa ur soudard anezhañ, ha mennout a eure diskouez en e oberoù pegen euzhus e oa an emgannoù ha pegen kriz e oa an aloubadegoù kaset gant an dsared.
Goude tremen e vuhez oc'h arvestal ouzh ar brezel hag ouzh e daolenniñ e varvas war ul lestr-brezel hag a darzhas e-pad ar brezel etre Rusia ha Japan en 1904.
# Appenzeller

An Appenzeller, pe Appenzell, a zo ur formaj suis a vez fardet e kanton Appenzell. Eno ez eo yac’h an endro (rakalpek eo) ha brudet eo ivez geot ar c’hanton-se.

## Penaos e vez fardet

Produet e vez gant un 80 formajerezh bennak a zo e kêriadennoù kanton Appenzell hag ivez e kanton Sant-Gall ha kanton Thurgau. Puret e vez ar formaj e-pad tri miz da nebeutañ. Blaz a dap goude bezañ bet frotet gant un hilienn diwar blant anvet sulz, ha kuzh e chom an doare da fardañ an hilienn-se. Pouez ur wrac’hellad Appenzeller (enni war-dro 80 litrad laezh) a zo etre 6,2 hag 8 kilo, gant un treuzkiz etre 30 ha 33 cm. War-dro 10 000 tonenn a vez produet bep bloaz. An hanter anezho a vez ezporzhet war-du Alamagn.
Tri seurt a gaver :
* Classic : puret e vez e-pad 3 pe 4 miz.
* Surchoix : puret etre 4 ha 6 miz.
* Extra : puret etre 6 ha 8 miz.

## Liamm diavaez

* Lec’hienn ofisiel Appenzeller
# Apoukeg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an apoukeg (apuk) komzet e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Apoyevmatini

Apoyevmatini (Απογευματινή, Apogevmatiní e gresianeg, "kazetenn an enderv") zo ur gazetenn bemdeziek a zeu er-maez e Turkia, e gresianeg, abaoe 1920. Krouet e voe da gentañ evel ur gazetenn sizhuniek, e 1920, hag abaoe Gouere 1925 e teu er-maez bemdez. Eil kazetenn goshañ Turkia eo, goude Cumhuriyet.

## Istor

Meur a gazetenn c'hresianek a oa en Impalaeriezh Otoman, a-raok savidigezh Republik Turkia. Goude feur-emglev Lausanne e 1923 e voe skarzhet ur milion hanter a c'hresianegerien eus Turkia. Ha da-heul e voe serret ar c'hazetennoù-se. Diwezhatoc'h hepken e voe ul lezenn nevez a aotree ar miniorelezhioù da gaout kazetennoù en o yezh dezho. Krouet e voe Apoyevmatini gant daou vreur, Andonis ha Konstandinos Vasiliadis, eus İstanbul, a-gevret gant ar mouiller Odysseus Kristalidis ha gant ar c'hazetenner Kavalieros Marquizos evel skridaozer. Er bloavezhioù 1920 e veze gwerzhet war-dro 15 000 skouerenn eus ar gazetenn. Abaoe eo deuet er-maez ingal, war-bouez un tamm troc'h e Gwengolo 1955 pa voe pogromoù enep-gresian en İstanbul. Kreskiñ a reas an niver a lennerien : war-dro 30 000 a oa anezho betek ar bloavezhoù 1950. Hag en deroù zoken e veze lennet muioc'h eget Cumhuriyet, a-raok ma vefe bet boas an dud da lenn turkeg skrivet el lizherenneg latin.
E deroù an XXI$^{añ}$ kantved avat ez eus nebeutoc'h a lennerien pa ne chom nemet 600 familh gresianegerien en Istanbul.
E miz Gouere 2011 e voe darbet da Apoyevmatini serriñ abalamour d'an diaesterioù arc'hant, met derc'hel a reas da zont er-maez memes tra, pa resevas skoazell gant kalzig tud. Bremañ e vez kaset da war-dro 2 000 den, ha lod anezho ha n'int ket gresianegerien met a fell dezho sikour ar gazetennig memes tra. E miz Here 2014 e voe ret da Apoyevmatini kuitaat ar burevioù a oa ganti abaoe ar penn kentañ. Diasur e chom an amzer da zont evit ar gazetenn vihan.

## Notennoù

* ↑ Turkey’s Greek daily Apoyevmatini runs against the ebb and flow of time, Today's Zaman, 6 Mezheven 2008
* ↑ Historical Greek daily in Turkey to close office, but editor vows to keep going, Hurriyet 13 October 2014
* ↑ The little Greek newspaper that could (in Turkey), Politico, 20/02/2019

## Levrlennadur

* (en) The only Greek newspaper in Turkey needs subscribers to survive
# Ambibarii

An Ambibarii a oa ur bobl kelt eus Galia, eus Arvorig (= a-hed Mor-Breizh) a greder, hogen n'ouzer ket pelec'h edont o chom. Hervez o anv, latinekaet, e vevent en daou du d'ur stêr. Da vare unaniezh pobloù Galia en 52 kent JK e c'halljont sevel un armead 20 000 brezelour.
Marteze e oant ar memes pobl hag an hini a zo anvet Ambiliati pe Ambilatri e skridoù Casear (De Bello Gallico III, 9).
# Amblar-Don

Amblar-Don zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
# Ambleteuse

Kumunioù Frañs :
| Anv | Ambleteuse |
| Skoed-ardamez | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Terre des Deux Caps |
| Kanton | Marquise |
| Kod INSEE | 62025 |
| Kod post | 62164 |
| Maer | Paul Malahude |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,45 km² |
| Led | 50° 48' 37" Norzh |
| Hed | 01° 36' 26" Reter |
| Uhelder kreiz | 25 m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 77 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 829 (2006) |
| Stankter | 332,5 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ambleteuse a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
* Dirak ar mor

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c’hreñvlec’h Mahon

## Douaroniezh

* Beg ar stêr Slack en Ambleteuse
* E beg ar stêr Slack emañ Ambleteuse.

## Mirdi

* Mirdi an Eil brezel-bed.

## Liammoù diavaez

Istor Ambleteuse el lec’hienn Histopale (e galleg)
# Amblyornis

Amblyornis :
| Amblyornis inornata, tresadenn (1873) gant Elliot. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Ptilonorhynchidae |
| Anv skiantel ||
| Amblyornis Elliot, 1872 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amblyornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1872 gant al loenoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Amblyornis flavifrons,
* Amblyornis inornata,
* Amblyornis macgregoriae
** A. m. germanus, macgregoriae ha mayri,
* Amblyornis subalaris.
O c'havout a reer e Ginea Nevez, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ptilonorhynchidae/Amblyornis (lennet e-barzh d'an 9 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ambiorix

Ambiorix a oa ur penngadour galian, eus pobl an Eburoned, e Gallia Belgica, hag a vrezelias a-enep Julius Caesar, a-gevret gant ar priñs Catuvolcos, hervez a lenner e De Bello Gallico.
En XIX$^{vet}$ kantved e voe lakaet Ambiorix da haroz broadel e Belgia, evel ma c'hoarveze gant Verkingetorix e Bro-C'hall.
# Ambleside

Ambleside zo ur gêr eus Cumbria, e gwalarn Bro-Saoz. Gwechall e oa e kontelezh kozh Westmorland. War lez lenn Windermere emañ, e park natur Lake District.

## Istor

Er c'hreisteiz da Ambleside emañ dismantroù ar c'hreñvlec'h roman kozh anvet Galava.

## Notennoù

* ↑ http://www.visitcumbria.com/amb/galava.htm Retrieved on 7 February 2008
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amblycercus holosericeus

Amblycercus holosericeus :
| Amblycercus holosericeus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Icteridae |
| Genad : | Amblycercus |
| Anv skiantel ||
| Amblycercus holosericeus (Deppe, 1830) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amblycercus holosericeus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Icteridae. Ar spesad nemetañ er genad Amblycercus an hini eo.
Anvet e voe Sturnus holosericeus (kentanv) da gentañ-penn (e 1830) gant an naturour alaman Ferdinand Deppe (1794-1861).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha divellkeineged all koulz ha diwar frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Amerika latin :
* Amblycercus holosericeus australis, eus Kolombia da walarn Venezuela, reter Perou ha gwalarn Bolivia,
* Amblycercus holosericeus flavirostris, eus kornôg Kolombia da gornôg Ecuador ha gwalarn-pellañ Perou (Tumbes),
* Amblycercus holosericeus holosericeus, eus gevred Mec'hiko (San Luis Potosí ha kreisteiz Tamaulipas) da hanternoz Kolombia.

## Liammoù diavaez

* (en) Amblycercus holosericeus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amblycercus holosericeus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Cabanis, 1851.
* ↑ Amblycercus holosericeus war al lec'hienn Avibase.
# Amblyospiza albifrons

Amblyospiza albifrons :
| Ur par A. albifrons hag e neiz, luc'hskeudennet e Pretoria (Suafrika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Ploceidae |
| Genad : | Amblyospiza |
| Anv skiantel ||
| Amblyospiza Sundevall, 1850 ||
| Anv skiantel ||
| Amblyospiza albifrons (Vigors, 1831) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amblyospiza albifrons a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Ploceidae. Ar spesad nemetañ er genad Amblyospiza an hini eo.
Anvet e voe Pyrrhula albifrons (kentanv) da gentañ-penn (e 1831) gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an dek isspesad anezhañ en Afrika a-bezh :
* Amblyospiza albifrons albifrons, e gevred Suafrika,
* A. a. capitalba, eus Senegal da vervent Nigeria,
* A. a. kasaica, e gevred Republik Demokratel Kongo (RDK),
* A. a. maxima, e gevred Angola, biz Namibia, kornôg Zambia, hanternoz Botswana, gwalarn-pellañ Zimbabwe,
* A. a. melanota, eus biz RDK da Etiopia, Ouganda ha gwalarn Kenya,
* A. a. montana, eus reter RDK da greiz ha mervent Kenya, kreiz Zambia, Malawi ha gwalarn Zimbabwe,
* A. a. saturata, eus kreisteiz Nigeria da walarn RDK,
* A. a. tandae, Bannerman, 1921, e gwalarn Angola ha kornôg-pellañ RDK,
* A. a. unicolor, e reter Somalia, reter Kenya ha reter Tanzania,
* A. a. woltersi, e reter Zimbabwe, kreisteiz Mozambik, biz ha reter Suafrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Amblyospiza albifrons war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Amblyospiza albifrons war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Amblyospiza albifrons.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ambivere

Ambivere zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Aegotheles tatei

Aegotheles tatei :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Aegotheliformes |
| Kerentiad : | Aegothelidae |
| Genad : | Aegotheles |
| Anv skiantel ||
| Aegotheles tatei Rand, 1941 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Aegotheles tatei a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Papoua Ginea-Nevez.

## Liammoù diavaez

* (en) Aegotheles tatei el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aegotheles tatei e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diwar anv-tiegezh George Henry Hamilton Tate (1894-1953), loenoniour ha louzawour stadunanat anezhañ.
* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegotheles tatei.
# Aegotheles wallacii

Aegotheles wallacii :
| Aegotheles wallacii, tresadenn gant Gould & Hart. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Aegotheliformes |
| Kerentiad : | Aegothelidae |
| Genad : | Aegotheles |
| Anv skiantel ||
| Aegotheles wallacii G.R.Gray, 1859 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aegotheles wallacii a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Aegothelidae.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e takadoù 'zo eus Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

* (en) Aegotheles wallacii el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aegotheles wallacii e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Diwar anv-tiegezh Alfred Russel Wallace (1823-1913), ergerzhour ha skiantour breizhveuriat anezhañ.
* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Aegotheles wallacii.
# Aelia Paetina

Aelia Paetina, pe Paetina (I$^{añ}$ kantved), a oa eil pried an impalaer Glaoda Iañ.
Merc'h e oa da Sextus Aelius Catus, a oa konsul er bloaz 4. N'ouzer ket piv e oa he mamm. Mervel a reas he zad pa oa yaouank ha savet e voe gant Lucius Seius Strabo, a oa kar dezhi, hag a oa tad Aelius Sejanus.
Dimeziñ a reas da Glaudius goude marv e bried Valeria Messalina. Ur verc'h he doe, anvet Antonia.
# Aelia Eudocia

Aelia Eudocia (pe Eudokia, pe Eudoxia), pe Atenais hervez he gwir anv (war-dro 401-460), a oa impalaerez vizantat er Vvet kantved hag ur varzhez. Gwreg Theodosius II, impalaer ar reter, e oa.

## He buhez

Ganet e oa en Aten. Merc'h e oa d'ar sofour Leontius, ur pagan anezhañ, ha desket e voe ar verc'hig war al lennegezh hag ar retorik. Hervez a zo bet kontet, gant Malalas ha re all, e oa bet skrapet he feadra gant he breudeur mac'h eas da glemm d'al lez da Gergustentin. Sachet ganti evezh Pulcheria, c'hoar an impalaer Theodosius II, ha hi ober anezhi unan eus dimezelled al lez ha lakaat anezhi da briediñ d'he breur. Badezete voe, distaolet ganti hec'h anv pagan, evit bezañ Aelia Licinia Eudocia, ha dimeziñ d'an impalaer d'ar 7 a viz Mezheven, 421. Daou vloaz goude, ganet he merc'h Licinia Eudoxia, e voe roet dezhi an titl a augusta. Ne viras ket droug ouzh he breudeur peogwir e reas ur c'honsul eus ar Valerius, a savas da vout gouarnour Trakia, hag ur prefed eus ar Gesius.
Istorourien eus an amzer a veneg kalz eus ar munudoù -se, nemet ger ne lavaront eus perzh Pulcheria en eured he breur. El lez e klaskas implij he levezon evit gwarezién koulz paganed evel yuzevien. Er bloavezhioù 438-439 e reas ur veaj-pirc'hirinañ da Jeruzalem ha distreiñ a reas gant relegoù prizius.
E-pad he chomadenn en Antioch e komzas dirak sened kêr, hervez ar c'hiz c'hresian, hag e roas arc'hant da gempenn ar savadurioù.
Argaset e oa bet gant Theodosius II, war dro 433, abalamour da warizi he c'hoaer-gaer Pulcheria, Aelia Eudoxia ha kaset en harlu da Jeruzalem e lec'h ma varvas e 460$^,$.

## Bugale

Tri bugel a anaver da Eudocia ha Theodosius II :
* Licinia Eudoxia (422 - 462), o merc'h henañ, a zimezas da Valentinian III ha da Petronius Maximus.
* Arcadius, o mab nemetañ, a varvas a-raok e dud.
* Flacilla (marvet e 439).

## Liammoù diavaez

* Greek Opera Omnia by Migne Patrologia Graeca with analytical indexes
* Ur poltred anezhi hag eus he fried e "Medieval Lands", gant Charles Cawley
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Levrlennadur

* Greatrex, Geoffrey, "Aelia Eudocia (Wife of Theodosius II)", De Imperatoribus Romanis
* Jones, Arnold Hugh Martin, John Robert Martindale, John Morris, "Aelia Eudocia (Athenais) 2", The Prosopography of the Later Roman Empire, volume 1, Cambridge University Press, 1992, ISBN 0-521-07233-6, pp. 408-409.
* Enrico Livrea, "L'imperatrice Eudocia santa?", Zeitschrift für Papyrologie und Epigraphik, 119, 1997, pp. 50–54.
* Charles Diehl, Figure bizantine, introduzione di Silvia Ronchey, 2007 (1927 originale), Einaudi, ISBN 978-88-06-19077-4
* Eudocia Augusta, Storia di san Cipriano, Adelphi, 2006, ISBN 88-459-2075-5.
* Rocco Schembra, La prima redazione dei centoni omerici, Edizioni dell'Orso, 2006, ISBN 8876949401.
* ↑ M.N BOUILLET : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
# Ael-mor

Ael-mor :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Chondrichthyes |
| Urzhad : | Squatiniformes |
| Kerentiad : | Squatinidae |
| Genad : | Squatina |
| Anv skiantel ||
| Squatina squatina Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ael-mor (Squatina squatina) (liester: aelez-mor pe aeled-mor) a zo ur pesk plat, kar d'ar rinkin.
Skoazeg a reer anezhañ e lec'hioù zo e Treger.
# Ael Moroni

An Ael Moroni zo, evit ar Vormoned, un ael a vefe deuet alies da gaozeal gant Joseph Smith. Deuet e vefe da welet Smith meur a wech, adalek an 21 a viz Gwengolo 1823. Hervez Smith, an ael a oa gward ar Plakennoù aour, hag a vefe, hervez luskad Sent an devezhioù diwezhañ, diazez Levr Mormon. Ar plakennoù aour a vefe bet lakaet dindan douar en un dorgenn nepell diouzh ti Smith e kornôg stad New York.
Moroni zo un dudenn diazez evit teologiezh luskad "Sent an devezhioù diwezhañ". Adkavet e vez alies en tisaverezh hag en arzoù Mormon. Ouzhpenn Smith, tri den o doa embannet e oant bet test pe o doa gwelet an Ael Moroni e 1829.
# Aelia Flaccilla

Aelia Flavia Flaccilla (356 - 385 pe 386), genidik eus Hispania, a voe pried kentañ an impalaer roman Teodosius Iañ, eus Hispania ivez, hag anvet e voe da augusta, hervez a ziskouez ar pezhioù moneiz en hec'h anv. Kaoz anezhi zo gant ar barzh Claudius Claudianus (c. 370 - 404) en e varzhoneg Laus Serenae (gwerzhenn 50) en e zastumad Carmina minora,

## He buhez

Tud eus noblañs uhel hag a orin roman e oa he zud. Ur breur dezhi a oa konsul e 382 : arvar avat zo war e anv : Flavius Claudius Antonius pe Flavius Afranius Syagrius (hervez Christian Settipani, 1991). Un niz dezhi, Nebridius, a oa mab d'ur c'hoar dezhi, hag a zimezas da Salvina, a oa merc'h da Gildon.
War-dro 376 e timezas da Teodosius, a oa mab d'ar jeneral Theodosius an Henañ, a voe kaset kuit eus kêr Roma hag a rankas distreiñ da Hispania, da gCauca (a zo Coca hiziv e proviñs Segovia) , e gwalarn proviñs roman Gallaecia. N'ouzer ket perak e voe lakaet Theodosius an Henañ d'ar marv e Kartada. Met e 379 e voe anvet e vab Teodosius da augustus gant an impalaer Gratianus, ha karget e voe d'ober war-dro lodenn reter an impalaeriezh.
Tri bugel he doe: Arcadius (377-408), Honorius (384-423) hag ur verc'h, Pulcheria, marvet en bugel.
Kristenez deol e oa, ha mirout a reas ouzh he frired Teodosius da vont da gomz ouzh an arian Eunomius. Meuleudi a voe kanet dezhi gant Ambroaz Milano, eskob Milano, ha Gregorius Nissa, a reas prezegenn hec'h obidoù e Konstantinopolis.
Mont a reas da Anaon e-kerzh an diskar-amzer e 386, goude bezañ kollet ur verc'h, Pulcheria, nebeut amzer a-raok.

## Notenn

* ↑ (la) Poesia latina
# Arabeg Ouzbekistan

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg Ouzbekistan (jugari pe kashkadarya) komzet gant tro-dro da 700 den e Proviñs Bukhara, Traoñienn Zerafshan Proviñs Samarkanda hag e Katta-Kurgan en Ouzbekistan.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg ar Pleg-mor

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg ar Pleg-mor (khalaji; saozneg: Gulf Arabic) komzet gant tro-dro da 2.440.000 den en holl e Zubair ha war Gourenez Fau en Irak (40.000 den e 1998), Iran (200.000 den e 1993), Bahrein (100.000 den e 1995), Katar (103.600 den e 1986), pe 56% eus ar boblañs, Oman (441.000 den e 1995), Koweit (500.000 den e 1986, pe 85% eus ar boblañs), Arabia Saoudat (200.000 den), Emirelezhioù Arab Unanet (744.000 den) ha Yemen.
Meur a c'her ez eus o tont eus ar perseg ha distaget e vez tch ([tʃ]) al lizherenn kāf (ﻙ) ha distaget e vez g al lizherenn qāf (ﻕ).
Peder rannyezh ez eus:
* Zubaireg-faoueg (zubair-fāu)
* Hasaeg (al-hasā): en Iran, Arabia Saoudat
* Arabeg norzh Qatar
* Arabeg su Qatar

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek

## Liammoù diavaez

* Kentelioù war-linenn
# Arabeg Tchad

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo arabeg Tchad (shuwa) komzet gant tro-dro da 986.200 den en holl e Salamat, Ouaddai, Biltine ha kreiz Batha e Tchad (754.590 den e 1993, pe 12% eus ar boblañs), Niger (5.000 den 1998), Nigeria (100.000 den e 1973) ha Kameroun (63.600 den e 1982).
Talvezout a ra da yezh konwerzh.
Div rannyezh a zo :
* Biltineg (biltine): komzet e Batha
* Charieg-bagirmieg (chari-baguirmi): komzet e Salamat
N'eus diglosia ebet e-keñver an arabeg unvan.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg ar Sahara

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg ar Sahara (tamanghaset) komzet gant tro-dro da 110.000 den en holl e Aljeria tro-dro d'ar vevenn gant Maroko a-hed ar Menezioù Atlas (100.000 den e 1996) ha Niger (10.000 den e 1998).
Disheñvel eo e struktur diouzh hini ar yezhoù arabek all.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg bedawiek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus isskourr ar yezhoù arabek eo an arabeg bedawiek pe arabeg bedawiek Egipt (bedawi) komzet gant tro-dro da 1 610 000 a dud en holl en Egipt (780 000 den e 1996), Israel, Jordania (700 000 den), Palestina (Kornôg Jordania ha Ghaza) : 10 000 den e 1996) ha Siria (70 000 den).
Tost a-walc'h eo d'an arabeg komzet e gwalarn Arabia Saoudat.
Teir rannyezh a zo :
* Bedawiek egiptek ar biz,
* Bedawiek levantek ar su,
* Bedawiek levantek an norzh.
Yezh Jordania an hini e oa a-raok ma tegouezhas eno ar repuidi o tec'hel kuit eus Palestina. Menel a ra c'hoazh hounnezh ar yezh implijet gant arme Jordania.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek
# Arabeg chihiek

Ur yezh semitek ar c'hreiz eus is-skourr ar yezhoù arabek eo an arabeg chihiek (shihhi, (al-)shihuh) komzet gant tro-dro da 15.000 den en holl e ledenez Musandamen Emirelezhioù Arab Unanet (5.000 den e 1995) hag Oman (1998).
Levezonet eo bet gant ar perseg.

## Gwelet ivez

* Arabeg
* Yezhoù semitek