OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emgann ar Somme

Emgann ar Somme a oa unan eus an emgannoù gwadekañ eus ar Brezel-bed kentañ. Armeoù Breizh-Veur, ar C'hommonwealth, hag hini Bro-C'hall a glaskas tremen a-dreuz linennoù arme Bro-Alamagn kreñvaet war ul linenn norzh-su a 45 km e-kichen ar Somme, e norzh Bro-C'hall, en un tric'horn etre kêrioù Albert, Péronne ha Bapaume. Unan eus emgannoù gwadekañ eus istor an denelezh eo (hep kontañ ar siviled), gant war-dro 1 060 000 gouzañver, en o zouez 442 000 den lazhet pe kollet.
Kentañ devezh an emgann, d'ar 1añ a viz Gouere 1916, a oa an devezh gwadekañ evit arme Breizh-Veur, gant 57 470 den tizhet, en o zouez 19 240 den lazhet. Echuiñ a reas an emgann d'an 18 a viz Du 1916.
Evit ar wezh kentañ e oa filmet gant ur film propaganda, La Bataille de la Somme, ul lodenn vras eus euzhusted ar brezel modern gant skeudennoù eus ar c'hentañ devezhioù eus ar gombat. Dalc'het zo bet koun eus an darvoudoù gant oberennoù tennerien poltredoù ha livourien, en o zouez François Flameng liver ofisiel an armeoù a embannas e dresadennoù hag e vrastresoù niverus er gelaouenn L'Illustration.

## Notennoù

* ↑ La bataille de la Somme 14-18, Première Guerre mondiale et circuit du souvenir - Images en Somme

## Levrlennadur

* Pierre Miquel, Les Oubliés de la Somme, Tallandier, 2001. Résumé du livre
* Alain Denizot, La Bataille de la Somme, Perrin, 2002
* Alexandre THERS, La Somme - l'offensive tragique, éditeur : Histoire et Collections, les mini-guides
* H.P. Willmott, La Première Guerre mondiale, éditeur : DK Publishing
* John Keegan, La Première Guerre mondiale, Perrin, 2003
* John Keegan, Anatomie de la bataille, Robert Laffont, 1993.
* Stéphane Audoin-Rouzeau et Jean-Jacques Becker (dir.), Encyclopédie de la Grande Guerre, Bayard, 2004

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Emgann ar Somme : deiziadoù …
* Le site officiel du CDT de la Somme pour venir visiter les champs de bataille
* Touristelezh en aervaoù ar Somme
* Deizlevr an darvoudoù
* Skeudennoù eus an emgann
* Dihelloù eus ar Ministrerezh
* Ur werz saoznek gant ar soner iwerzhonat Luke Kelly, kaner The Dubliners.
# Emgann ar Sava

En Emgann ar Sava, war lez ar stêr Sava, adstêr d'an Danav, nepell diouzh Emona, e 388, e voe trec'het Magnus Maximus gant an impalaer Theodosius Iañ . Diwezhatoc'h e voe tapet Maximus gant e enebourien ha lakaet d'ar marv en Aquileia.

## A-raok an emgann

Pa varvas an impalaer roman Valentinianus Iañ e 375 e voe anvet e zaou vab, Gratianus ha Valentinianus II. da impalaerien. Gratianus, a oa 17 vloaz d'ar c'houlz-se, a grogas brav e ren, gant un trec'h war an Alemanned war ar Roen e 377. Andragathius, magister equitum Maximus, an hini en devoa lazhet Gratianus, a voe trec'het e-kichen Siscia (Sisak e Kroatia hiziv) gant e vreur Marcellinus e Poetovio (Ptuj e Slovenia hiziv).
Tec'hel a reas Maximus da-vetek Aquilea, goulenn a reas truez, met dibennet e voe d'an 28 a viz Eost 388, gant kalz eus e soudarded all. Theodosius a ziskouezas penn Maximus e meur a rannvro, hag e Kartada. Andragathius a gavas gwelloc'h en em lazhañ. E wreg hag e ziv verc'h a voe lezet bev.
E vab Victor, ur 7 vloaz bennak dezhañ, a voe trec'het ha lazhet nebeut amzer goude en Augusta Treverorum gant magister peditum Valentinian, Arbogast, e fin ar bloavezh-hont.
E-touez e ziskennidi e voe Olybrius, impalaer e 472, meur a gonsul hag a eskob evel sant Magnus Felix Ennodius, eskob Pavia adalek 514 betek 521.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ An Online Encyclopedia of Roman Emperors ; Pan. Lat. II.34
* ↑ An Encyclopedia Of World History, (Houghton Mifflin Company, Boston, 1952), chap. II., Ancient History, p. 120
# Emgann kejer

Emgann kejer zo un daolenn gant al livour gall Jean-Léon Gérôme en 1846. War ziskouez emañ e mirdi Orsay abaoe 1986.

## Istor

Gérôme a oa studier gant Paul Delaroche pa reas an daolenn. Diskouezet e voe e Pariz e saloñs 1847, ma voe roet ar vedalenn aour d'an oberenn.
# Emgann ar Sabis

Emgann ar Sabis, pe Emgann ar Sambre, zo un emgann a c'hoarvezas e 57 kent JK etre lejionoù ar Republik Roman hag un armead kelt eus Belgia, bodet gant an Nervii hag an Atrebates, e-kichen Saulzoir e hanternoz Bro-C'hall hiriv.
Julius Caesar an hini a oa e penn an armead roman, 15 000 den enni. Hervez e zanevell-vrezel, e voe darbet dezhañ bezañ trec'het, met ken bras e oa ampartiz ar jeneral roman ha ken prim e teuas un adarme deuet d'o skoazellañ ma voe flastret o enebourien .

## Goude an emgann

Anvet e voe ur roue nevez, e penn an Atrebates, gant Caesar, Commios e anv, ha kaset e voe hennezh da Enez Vreizh gant ar Romaned a-raok aloubiñ an enezenn, da gomz en o anv. Dre ma chomas feal Commios da Julius Caesar e-pad emsavadegoù enep-roman ar bloazioù 54-53 kent J.K., ne voe ket lakaet tailhoù war an Atrebated. Diwezhatoc'h avat e kemerjont perzh en arme a yeas war sikour Verkingetoriks e -52. Flastret e voent avat ha kodianañ a reas Commios gant Marcus Antonius.
# Emgann ar grugell Sant Mikael

Emgann ar grugell Sant Mikael a c'hoarvezas e-pad ar Chouanerezh, pa oa bet Dilestradeg Kiberen, e Mezheven 1795. Trec'h e voe ar 700 chouan war soudarded ar C'hentañ Republik c'hall.
# Emgann ar Venta de Echavarri

Emgann ar Venta de Echavarri (Batalla de la Venta de Echavarri e spagnoleg) zo un emgann c'hoarvezet d'an 28 a viz Here 1834, goude hini Alegría de Álava. Trec'h e voe ar garlourien war soudarded ar rouanez Isabel II.
# Bieteg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar bieteg (biete, bete pe biateg) komzet gant tro-dro da 19.000 den (1997) e Meghalaya, Mizoram hag Assam en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Bifrost

Bifrost (a-wechoù ivez Asbru, da lavaret eo pont an Ased) a zo ur pont-kanevedenn a gaver e mojennoù Skandinavia. Ul liamm eo etre an douar (Midgard) ha bed an doueed (Asgard), an Ased, o deus savet anezhan. Tri liv nemetken a zo er ganevedenn-se. A-hed an amzer e vez entanet Bifrost, evel-se ne c'hell ket ar ramzed bale warni. Solutoc'h evit forzh pe savadur all eo ar pont-se, a-hervez, hag he gward Heimdall a vir ouzh an enebourien a dremen. koulskoude e lavarer e kouezho en e boull pa vo treuzet gant mibien Muspellheim da vare Ragnarök. Mibien Muspellheim a ranko neuze neuiñ a-benn treuziñ ar stêrioù-meur.
Meneget eo en Edda e gwerzennoù, savet en XIII$^{vet}$ kantved diwar mammennoù koshoc'h, hag en Edda e komz-plaen, skrivet gant Snorri Sturluson, hag e barzhoniezh ar skalded.
# Big Comic Original

Big Comic Original (japaneg : ビッグコミックオリジナル) a zo ur magazin manga seinen a vez embannet div wech ar miz (d'ar 5 ha d'an 20) e Japan gant Shōgakukan. Ur magazin evit paotred (krennarded kozh ha tud deuet) eo. Liammet eo ouzh Big Comic, a vez embannet er sizhunioù ma ne vez ket embannet Big Comic Original. E 2008 e veze skignet ouzhpenn 830 000 skouerenn.

## Mangakaed ha mangaoù embannet e-barzh Big Comic Original

* Mitsuru Adachi
** Bōken Shōnen
** Jinbē
* George Akiyama
** Haguregumo
* Mitsuo Hashimoto
** Station
* Kenshi Hirokane
** Human Crossing (senario gant Masao Yajima)
** Like Shooting Stars in the Twilight
* Ichimaru
** Okami-san
* Shin'ichi Ishizuka
** Gaku: Minna no Yama
* Hideo Iura
** Bengoshi no Kuzu
* Eiji Kazama
** Kaze no Daichi (senario gant Nobuhiro Sakata)
* Kenichi Kitami
** Tsuri Baka Nisshi (senario gant Jūzō Yamasaki)
* Kō Kojima
** Hige to Boin (a gendalc'h abaoe 1974)
* Nakayama Masaaki
** PS Rashomon (gant Masao Yajima)
* Shinji Mizushima
** Abu-san (a gendalc'h abaoe 1973)
* Yuji Nishi
** Andonatsu (senario gant Terry Yamamotō)
* Osamu Uoto
** Genmai Sensei no Bentō boku (senario gant Masaki Kitahara)
* Naoki Urasawa
** Master Keaton (gant Hokusei Katsushika)
** Monster
** Pineapple Army (senario gant Kazuya Kudo)
** Pluto
* Takatoshi Yamada
** Dr. Koto's Clinic (deuet eus Young Sunday)

## Notennoù

* ↑ Frederik L. Schodt : Dreamland Japan: writings on modern manga, Stone Bridge Press, 1996 http://books.google.co.uk/books?id=Loug6sbKTvEC ISBN 188065623X
* ↑ Japan Magazine Publishers Association Magazine Data 2008.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Big Comic Original
* Big Comic Original e lec'hienn Anime News Network
# Bieszczady

Bieszczady zo un darn eus ar C'harpatoù e gevred Polonia.
Ar menez Tarnica eo ar menez uhelañ, gant 1 346 metr uhelder.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Big Bill Neidjie

Big Bill Neidjie (tro 1920 – 23 Mae, 2002) a oa yezher diwezhañ ar yezh Gagudju, ur yezh aostralian eus Kakadu an Norzh. Anvet e oa Big Bill Neidjie ablamour d'e nerzh prenet o labourat war lougroù. Anvet oa Kakadu Man ivez war-lerc'h e levr kentañ.
Ganet e oa er c'hlan Bunitj eus ar pobl Gagudju. Goude meur a vicher e sikouras sevel ar Park Broadel Kakadu. Divizout a reas terriñ an tabou ha kontañ e sevenadur d'an denoniour Stephen Davis. Embann a reas daou levr ivez diwar-benn karantez e zouar.

## Daveoù

* Kakadu Man, gant Big Bill Neidjie, Stephen Davis hag Allan Fox, 1986, ISBN 0-9589458-0-2
* Story About Feeling, gant Bill Neidjie, 1989, ISBN 0-9588101-0-9
# Big Brother and the Holding Company

Big Brother and the Holding Company a oa ur strollad savet e San Francisco e 1965 pa veze graet berzh get ar "leurenn psikedelik" du-hont d'ar mare-se (get strolladoù brudet èl Grateful Dead pe Jefferson Airplane peurgetket, ha re arall...). Sam Andrew, James Gurley (gitarourion anezhe o-daou), Peter Albin (gitar boud) ha Chuck Jones (taboulinoù) a oa izili bennañ ar strollad.
Erlerc'hiet e voe Chuck Jones get Dave Getz e 1966. Kreskiñ a reas brud ar strollad pa voe degemeret ennañ ar ganerez dibar Janis Joplin, e 1966 ivez. Berzh a rezont er festival Pop e Monterey. Tizhet e voe penn uhelañ ar "charts" (listenn ar pladennoù muiañ gwerzhet) get o eil pladenn "Cheap Thrills" e 1968.
E dibenn 1968 eh eas kuit Janis ag ar strollad evit krouiñ ar Kozmic Blues Band. Albin ha Getz a yeas e-barzh Country Joe and the Fish.
Adsavet e oa bet ar strollad e 1969 get ar memes re (nemet Janis a gendalc'has hec'h-unan penn) ha tarzhiñ a reas en-dro e 1972. E 1987 e oa bet adsavet ar strollad get an izili a-orin (Sam Andrew, Peter Albin ha Dave Getz) ha graet troiadoù sonadegoù gete. A-hed ar wezh eo bet kaset ar c'han get merc'hed (ouzhpenn Janis Joplin hag àr he lerc'h), èl Lisa Battle ha Halley DeVestern.

## Izili ar strollad

* Peter Albin (gitar boud)
* Sam Andrew (gitar)
* Chuck Jones (taboulinoù) ha goude David Getz (taboulinoù)
* James Gurley (gitar)
* Janis Joplin (3 fladenn, aet kuit ag ar strollad e 1968).

## Pladennoù

* "Big brother and the holding company" (09/1967) Mainstream
* "Cheap thrills" (1968) Cbs
* "Be a brother" (1970) Columbia Records
* "How hard it is" (1971) Columbia Records
# Cisternino

Cisternino zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
# Cisticola cherina

Cisticola cherina :
| Cisticola cherina. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cisticolidae |
| Genad : | Cisticola |
| Anv skiantel ||
| Cisticola cherina (Smith, 1843) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cisticola cherina zo anv skiantel ur spesad golvaneged e-touez kerentiad ar Cisticolidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Madagaskar hag en inizi 'zo eus Gronnad Aldabra (Sechelez).

## Liamm diavaez

* Cisticola cherina war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Citerna

Citerna zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Citlaltépetl

Citlaltépetl (e nahouatleg "citlal(in)" « steredenn » ha "tepētl" « menez »), anvet ivez pikern Orizaba, zo ur menez-tan eus Mec'hiko, lec'hiet war an harzoù etre ar stadoù Puebla ha Veracruz. Gant 5 636 m eo menez uhelañ ar vro ha menez-tan uhelañ Norzhamerika ha dre-se unan eus seizh beg volkanek ar bed.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Citroën

Citroën (distaget:) a zo ur merk kirri-tan gall savet e 1919 gant André Citroën. Abaoe 1976 eo perc'hennet gant ar bodad PSA Peugeot Citroën.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
* (fr) Lec'hienn ofisiel er Frañs
# Cittadella

Cittadella (Sitadeła e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Cisterna di Latina

Cisterna di Latina a zo ur gumun eus Italia e proviñs Latina, e rannvro Lazio.
# Cisticolidae

Cisticolidae :
| Cisticola exilis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cisticolidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1872 gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875), Cisticola ar genad skouer anezhañ.
Diouzh Doare 9.1 an IOC World Bird List ez a eizh genad golvaneged warn-ugent d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Neomixis - Sharpe, 1881 (3 spesad),
* Cisticola - Kaup, 1829 (51 spesad),
* Incana - Lynes, 1930 (1 spesad)
* Prinia - Horsfield, 1821 (23 spesad),
* Schistolais - Wolters, 1980 (1 spesad)
* Phragmacia - Brooke & Dean, 1990 (1 spesad)
* Oreophilais - Clancey, 1991 (1 spesad)
* Heliolais - Sharpe, 1903 (1 spesad)
* Micromacronus - Amadon, 1962 (2 spesad),
* Urolais - Alexander, 1903 (1 spesad)
* Oreolais (1 spesad)
* Drymocichla - Hartlaub, 1881 (1 spesad)
* Spiloptila - Sundevall, 1872 (1 spesad)
* Phyllolais - Hartlaub, 1881 (1 spesad)
* Apalis - Swainson, 1833 (24 spesad),
* Urorhipis - Heuglin, 1874 (1 spesad)
* Malcorus - Smith, 1829 (1 spesad)
* Hypergerus - Reichenbach, 1850 (1 spesad)
* Eminia - Hartlaub, 1881 (1 spesad)
* Camaroptera - Sundevall, 1850 (5 spesad),
* Calamonastes - Sharpe, 1883 (4 spesad),
* Euryptila - Sharpe, 1883 (1 spesad)
* Bathmocercus - Reichenow, 1895 (2 spesad),
* Scepomycter - Grant & Mackworth-Praed, 1941 (2 spesad),
* Orthotomus - Horsfield, 1821 (13 spesad),
* Artisornis - Friedmann, 1928 (2 spesad),
* Poliolais - Alexander, 1903 (1 spesad),
* Eremomela - Sundevall, 1850 (11 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Cisticolidae: Cisticolas Sundevall, 1872.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Cisticolidae (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Mae 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Citrus

Bodañ a reer er genad citrus spesadoù gwez hag a zegas frouezh, en o zouez :
suravaloù, mandarin, pomeloioù.
avaloù-orañjez a zo frouezh ar gwez-orañjez.
E-barzh kerentiad ar Rutaceae emaint.
Damheñvel eo ar ger agrum. En Azia e tiwanas ar genad er penn kentañ.
# Darfo Boario Terme

Darfo Boario Terme zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Dardania (Anatolia)

Dardania zo anv ur geoded henhellazat, savet e Menez Ida gant Dardanos, ha hini ar vro en-dro dezhi. Eus an anv-se e teu an anv Dardanelloù.

## Pelec'h emañ

Edo war aod Azia an Hellespontos, ar strizh-mor etre Mor Egea ha Mor Marmara, er mervent da hengêr Abydos, e proviñs turk Çanakkale.
Hervez Apollodoros hag Homeros e oa bet krouet kêr Dardania (pe "Dardanos") gant Dardanos pa oa nevez-deuet eus enez Samothrake nepell.
Hervez Homeros atav ne oa ket a gêr er vro, ha bevañ a rae an dud ouzh tor menez Ida. Hervez Apollodoros e oant Teukrianed, sujidi ar roue Teukros.
Pa varvas ar roue e teuas Dardanos, a oa dimezet d'e verc'h Bateia, da vezañ roue an Deukrianed a voe graet Dardaned anezho diwezhatoc'h.
Diwezhatoc'h ez eas e c'hourdouaren, Ilos, da sevel Troia, hag e teuas an anv Troianed war-wel. D'an oberourien dostoc'h e oa heñvel ar gerioù « Troianed », « Dardaned » pe « Teukrianed ».
Setu div werzenn, tennet eus Katalog an Droianed (en eil kan an Ilias) hag a ziskouez e oa disheñvel an div bobl:
   « E penn gwazed Troia e kerzh Hektor veur... Aineias emañ dindanañ brezelourien Dardania. »

## Daveoù

* ↑ Bibliotheke III, 12,1.
* ↑ Ilias XX, 216.
# Dardoup

Dardoup a zo anv ur vro hengounel e kreiz Kerne ha Penn-ar-Bed, e Breizh, en-dro da gêr ar C'hastell-Nevez.

## Anv

N'ouzer ket eus pelec'h e teu an anv just. Hervez kont en defe un dra bennaket da welet gant ar c'hoef a veze douget gant ar merc'hed gwechall hag a zo anavezet evit ur roued brodet ispisial hag he stroñsoù. Ha just a-walc'h e vez graet Dardoupenn, Dardoupez pe c'hoazh Dardoupezenn, eus ur plac'h o chom er vro-se. Ar baotred a vez graet Dardouped anezho. Hervez an etnologour Reun Kreston e veze graet "Bardoupeizant" ivez eus an dilhadoù oa ba' du-se, peadra da soñjal eo disoc'het ar ger Dardoup diwar Bardou marteze, hep na vefed gouest da zisplegañ petra a dalvez hemañ.
Hervez lod-all e vefe mat klask e anv ar vro vihan stok outi er c'hornôg anvet Bidar, tro-dro da Bleiben. Evito e vefe heñvel eil silabenn ar ger Bidar ha silabenn gentañ ar ger Dardoup.
Dardoup a zo anv un dañs hengounel eus ar vro-se ivez, Gavotenn pe Dañs-tro Dardoup end-eeun. Bet ez eus bet tud o serriñ kanaouennoù ha kontadennoù digant brezhonegerien a-vihanik dre eno er bloavezhioù 1970 a oa bodet er strollad anvet Despunerien Bro Dardoup.

## Tachenn

Ar vro Dardoup a ya da ober anezhi kumunioù Kastell-Nevez-ar-Faou, Plonevez-ar-Faou, Koloreg, Sant-Wazeg, Laz ha tu reter Santoz, daoust ma n'eo ket Dardoup ar peurrest eus ar gumun-se. Ar Stêr Wanez a ra an disparti etre bro ar Vidared hag hini an Dardouped.

## Rimadelloù

Un dardoup Pa vramm ra proup. E Skeud Tour Bras Sant Jermen, 1978/228
# Dareg

Ur yezh iranek eus skourr yezhoù ar gwalarn eo an dareg (dari), komzet gant tro-dro da 2.000-3.000 den (Zoroastrianed dreist-holl) evel yezh kentañ tro-dro d'ar c'hêrioù Yazd ha Kerman e kreiz Iran.
Div rannyezh pennañ ez eus, pep hini anezhe gant meur a isrannyezh:
* Yazdeg
* Kermaneg
Evit abegoù politikel hag ekonomikel emañ an dud o tilezel o yezh tamm-ha-tamm evit ober muioc'h-mui gant ar perseg ha peurliesañ ne vez ket desket an dareg d'ar vugale.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo neuze.

## Gwelet ivez

* Yezhoù iranek

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn diwar-benn an dareg
* Ethnologue
# Darempred rev

Un darempred rev pe darempred revel zo un ober seksel a glasker pe tennañ plijadur anezhañ, pe ober bugale diwarnañ , pe an daou war un dro, dre c'hoari gant lodennoù revel ar c'horf, gant ar c'halc'h hag ar forzh peurvuiañ, hag ivez gant ar fraezh pe ar genoù a-wechoù, pe gant lodennoù all eus ar c'horf, asambles gant unan bennak all (pe gant meur a hini), paotr ha plac'h, plac'h ha plac'h pe paotr ha paotr, a-wechoù gant harp un objed bennak ouzhpenn. Daoust ma c'heller ober babigoù gant darempredoù seurt-se e vez implijet aliesoc'h en un doare prevez da gaout plijadur asambles ha da grouiñ liammoù.
Reolennet (pe klask a reer reolenniñ) seurt emzalc'hioù gant reolennoù sokial, yec'hed (kleñvedoù-rev) ha relijiel) evit gwareziñ an dud diouzh emzalc'hioù dañjerus, pe kavet dañjerus, pe reolennata ar gevredigezh en un doare strizh.
# Darc'hateg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù oiratek-kalmoukek-darc'hatek eo an darc'hateg (darkhat), komzet gant tro-dro da 4.500 den e Hövsgöl Aimag e norzh Mongolia (1956).
Levezonet eo bet gant an oirateg ha marteze eop gant ar bouriateg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mongolek ar reter
* Yezhoù altaek
# Dardanelloù

    Evit implijoù all, gwelet Dardanelloù (disheñvelout).
An Dardanelloù (Çanakkale boğazi e turkeg) zo ur strizh-mor e Turkia etre Mor Marmara ha Mor Egaios. Ul lec'h strategel kenañ eo evel dor etre Mor Egaios hag ar Mor du. Dindan kontrol Turkia hervez ar reolennoù etrebroadel emañ.

## Istor an anv

* Graet e veze an Hellespontos anezhañ gant ar C'hresianed kozh, un dave d'ur vojenn c'hresian o tennañ d'ur plac'h Helle kouezhet er mor (pontos) eno.
* An anv dardanelloù a vije bet roet goude an emglev sinet e Dardania (85 kent. J-K) etre ar Romaned ha roue ar Pont Mithridates VI.
* Diwar anv ar gêr c'hresian gozh Dardanos a oa war an aod su e voe graet an anv "Dardanelli" (ul liester) gant tud Venezia eus ar c'hastilli-kreñv o doa savet er Grennamzer evit kontrollañ ar ganol.
* An anv turkek Çanakkale boğazi a dalvez kement ha "strizh-mor Kastell-ar-priajoù".

## Douaroniezh

Un hirded 61 c'hilometr a zo da ganol ar strizh-mor p'eo al led etre 1,6 ha 6 kilometr. Un donder 82 m a zo dezhañ d'ar muiañ (keidenn : 55 m). Kaset eo an dour eus ar Mor Egaios betek Mor Marmara e gorre ar ganol, met ur gasenn gontrol a ya dindanvor. Un dreizhidell listri-samm a-bouez-kenañ a zo er strizh-mor p'eo al liamm etre Gres hag ar Mor Kreizdouarel eus un tu hag Istanbul ha pelloc'h eget ar Bosfor, ar broioù war riblennoù ar Mor Du eus an tu all.
# Dardanelloù (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dardanelloù a c'hall bezañ :
1.Ur strizh-mor (Çanakkale e turkeg) etre Mor Marmara ha Mor Egaios. Sellet ouzh Dardanelloù (strizh-mor)
2.Ur rannvro eus Gwalarn Turkia, anvet Çanakkale e turkeg. Sellet ouzh Çanakkale (proviñs)
3.Un emgann zo bet eno. Sellet ouzh Emgann an Dardanelloù.
# Dardania

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dardania a zo
# Colectivo Socialista

Ar Colectivo Socialista ("Strollad Sokialour") a zo unan eus an aozadurioù anavaezet ez-ofisiel e diabarzh Bloque Nacionalista Galego (BNG, "Bloc'had Broadelour Galiza"), ennañ ur 150 ezel/ez bennak e 2002.
Krouet e oa bet e 1983 pa divizas Partido Socialista Galego ("Strollad Sokialour Galiza") chom hep dont da vezañ un ezel eus ha neuze ec'h eas kut ur strolladig tud dindan an anv Colectivo Socialista.
E-touez pennoù brudetañ ar strollad emañ Mario López Rico ha Francisco Trigo Durán.
# Cole Porter

Cole Albert Porter, ganet e 1891 ha marvet e 1964, a oa ur sonaozer stadunanat ha brudet e ganaouennoù. Kregiñ a reas da labourat er bloavezhioù 1920, hag er bloavezhioù 1930 e oa e barr e vrud war leurennoù Broadway. Sevel a rae ton ha son, un dra ral en amzer-se.
# Colceresa

Colceresa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.

## Istor

Krouet eo bet d'an 20 a viz C'hwevrer 2019, en ur vodañ kumunioù Molvena ha Mason Vicentino.

## Notennoù

* ↑ (it) Comune di Colceresa - Statuto comunale