OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Fizik

* Porched Fizik
Ar fizik (eus ar gresianeg φυσική (physikos= naturel) a zo studi an energiezh hag e etreober gant ar materi (cf. kimiezh, bevoniezh). Abalamour da preveudi an energiezh e-keñver istor an Hollved hag abalamour pep rann ar materi a dlee etreoberiañ gant an energiezh ma vo eztaolet e berzhioù evit mont da dreuzfurmiñ hag abalamour m'eo an energiezh an abeg pennañ pa ya ar materi da vezañ puzuilhet en e rannigoù bihanañ, ar fizik a zo lakaet alies evel ar skiant diazezel. Ar fizik a bled gant ar materi e meur a doareoù ha meur a endro abaoe an isrannigoù-kalonenn a ya d'ober ar materi (cf. fizik ar rannigoù) beteg holl emzalc'h an Hollved materiel (cf. : kosmologiezh).
Meur a berzhioù a studier er fizik a zo perzhioù an holl sistemoù materiel, peurvirerezh an energiezh, da skouer. Ar perzhioù-se a vez anvet lezennoù ar Fizik alies.
Ar fizik a zo liammet gant teoriennoù ar matematik pa teoriennoù ar fizik a vez eztaolet ingal dindan stumm daveadurioù matematikel ha matematik ar fizik a vez graet a zo kemplesoc'h eget re ar skiantoù all. An diforc'h etre ar matematik hag ar fizik a zeu eus hini o zachennoù : ar bed materiel evit hemañ ha patromoù difetis evit ar re-se. Koulskoude n'eo ken splann an diforch pa 'z eus un dachenn etrezo hag e vez anvet ar fizik matematikel o tennañ da dispakañ ar frammoù matematikel a gaver dindan an teoriennoù fizikel.

## Fizik teorikel ha fizik arnodel

E keñver ar skiantoù all e kaver un diforc'h pa weler eo kustum rannñ ar fizik etre ar fizik teorikel hag ar Fizik arnodel. Er 20vet kantved, an darn vuiañ eus ar fizikerien o deus en em arbennikaet pe e fizik teorikel pe e fizik arnodel. Diorreet war hentoù disheñvel, pep skourr ar fizik a zepend an eil eus egile. An araokadennoù a zeu alies pa arnodourien a lak war wel fenomennoù ha ne c'hell an teoriennoù displegañ anezho. Ma ne vije a arnodoù e c'hellfe ar fizik teorikel mont war hentoù-dall.
Unanennoù ar fizik

## Kelennoù pennañ

Astrofizik Steredoniezh Kosmologiezh Mekanikerezh Termodinamik
# Fiumefreddo Bruzio

Fiumefreddo Bruzio a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Fiumicello Villa Vicentina

Fiumicello Villa Vicentina (Flumisel Vile Visintine e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
Villa Vicentina zo ur rann, pe frazione, eus ar gumun.
# Fresnes (Loir-et-Cher)

Fresnes (Loir-et-Cher) :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Kod kumun | 41094 |
| Kod post | 41700 |
| Maer Amzer gefridi | |
| Lec'hienn web | http://www.fresnes41.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 173 ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
Fresnes (Loir-et-Cher) a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Douaroniezh

16,02 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs

War-dro 1 140 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh

E février 2015 e voe dilennet Jean-Marie Dyé da vaer.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Fresney-le-Vieux

Kumunioù Bro-C’hall :
| Anv | Fresney-le-Vieux |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Fresney-le-Vieux e Kanton Bretteville-sur-Laize hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Cingal |
| Kanton | Bretteville-sur-Laize |
| Kod INSEE | 14291 |
| Kod post | 14220 |
| Maer | Pierre Bertrand |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,48 km² |
| Led | 49° 00' 19" Norzh |
| Hed | 00° 23' 11" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 167 m |
| Uhelder brasañ | 191 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 272 (2008) |
| Stankter | 110 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Fresney-le-Vieux a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Mesnil-Saulce, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Kastell (maner) Fresnay, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Jean-Baptiste, XIX$^{vet}$ kantved.
# Fresnes

Fresnes, Fresne ha Le Fresne zo anvioù-lec'hioù gallek.

## Gerdarzh

Eus al latin Fraxinus, Onn. Ken abred hag an XII$^{vet}$ kantved eo testeniekaet an anvioù-lec'h (Le) Fresne, Fresnes er skridoù gallek, ha miret eo bet ar stumm hen-se betek hiziv, daoust da anv ar wezenn bezañ troet da frêne, an tired kognek o verkañ an /s/ a zo aet da get en distagadur kent steuziañ en doare-skrivañ. Ar stummoù Fresnay ha Fresnoy, an daou deuet eus al latin Fraxinetum "onnod", "onneg", zo ivez el lec'hanvadurezh c'hallek.
Eus boazioù ar gounezerezh a-wechall e teu an anv-se, pa veze maget ar chatal gant delioù onn er goañv er c'hornioù-bro ma oa rouez ar foenn : onnegi a veze plantet nepell diouzh an atantoù, ha bep eil bloaz e veze dastumet ar glazien-se.

## Lec'hioù
### Fresne

* Fresne, e Somme, hiziv e Nampont
* Fresne, anv kozh Ecquevilly, en Yvelines
* Fresne-Cauverville, en Eure
* Fresne-l'Archevêque, en Eure
* Fresne-Léguillon, en Oise
* Fresne-le-Plan, e Seine-Maritime
* Fresne-lès-Reims, e Marne
* Fresne-Saint-Mamès, e Haute-Saône
* Fresneville, e Somme

### Fresnes

* Fresnes, en Aisne ;
* Fresnes, e Côte-d'Or ;
* Fresnes, e Loir-et-Cher ;
* Fresnes, e Somme, hiriv en Fresnes-Mazancourt ;
* Fresnes, kumun c'hall gozh e Somme, hiziv e Fresnes-Tilloloy ;
* Fresnes, e Yonne ;
* Fresnes, e Val-de-Marne.
    Maison d'arrêt de Fresnes (Val-de-Marne)
    Fresnes-au-Mont, e Meuse
    Fresnes-en-Saulnois, e Moselle
    Fresnes-en-Tardenois, en Aisne
    Fresnes-en-Woëvre, e Meuse
    Fresnes-lès-Montauban, e Pas-de-Calais
    Fresnes-Mazancourt, e Somme
    Fresnes-sur-Apance, e Haute-Marne
    Fresnes-sur-Escaut, e Nord
    Fresnes-sur-Marne, [e Seine-et-Marne
    Fresnes-Tilloloy, e Somme

### Le Fresne

* Le Fresne, en Aisne, hiziv e Camelin
* Le Fresne, en Eure
* Le Fresne, e Marne
* Le Fresne-Camilly,e Calvados
* Le Fresne-Poret, e Manche
* Le Fresne-sur-Loire, el Liger-Atlantel

## Notennoù

* ↑ (fr) Louis Deroy & Marianne Mulon, Dictionnaire de noms de lieux, Le Robert, 1992, ISBN 978-2-85036-195-1

## Pennadoù kar

* Fresnay
* Fresney
* Fresnoy
* Dufresne
# Fresney

Fresney zo un anv-lec'h gallek, eus Normandi, deuet eus ar ger latin fraxinetum.

## Lec'hioù

* Fresney, en Eure,
* Fresney-le-Puceux,
* Fresney-le-Vieux,
* Saint-Germain-de-Fresney,

## Pennadoù kar

* Freinet
* Fresnes
* Fresnoy
* Fresnay
# Fresney-le-Puceux

Kumunioù Bro-C’hall :
| Anv | Fresney-le-Puceux |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Fresney-le-Puceux e Kanton Bretteville-sur-Laize hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Cingal |
| Kanton | Bretteville-sur-Laize |
| Kod INSEE | 14290 |
| Kod post | 14680 |
| Maer | Didier Alphonse |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,65 km² |
| Led | 49° 03' 49" Norzh |
| Hed | 00° 22' 13" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 20 m |
| Uhelder brasañ | 108 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 647 (2008) |
| Stankter | 67 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Fresney-le-Puceux a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas un den nann-soudard abalamour d'ar brezel e Fresney e miz Here.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c’hastell, 1578-1584
* Peulvan La Pierre Tournante
* Iliz katolik Sant Varzhin, XII$^{vet}$ kantved

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
# Fresneña

Fresneña zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 68 (2023).
# Fresnes-sur-Escaut

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Fresnes-sur-Escaut |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Fresnes-sur-Escaut en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Kanton | Condé-sur-l'Escaut |
| Kod INSEE | 59253 |
| Kod-post | 59970 |
| Maer | Luc Coppin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,77 km² |
| Led | 50° 26' 03" Norzh |
| Hed | 03° 34' 40" Reter |
| Uhelder kreiz | 26 m |
| Uhelder bihanañ | 15 m |
| Uhelder brasañ | 27 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 7 678 (2007) |
| Stankter | 652 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Fresnes-sur-Escaut |
Fresnes-sur-Escaut a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Escaut emañ Fresnes-sur-Escaut.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Fresnedoso de Ibor

Fresnedoso de Ibor zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Fresnes-lès-Montauban

Kumunioù Frañs :
| Anv | Fresnes-lès-Montauban |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62355 |
| Kod post | 62490 |
| Maer | André Lacroix |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,95 km² |
| Led | 50° ..' .." Norzh |
| Hed | 03° ..' .." Reter |
| Uhelder kreiz | 45 m |
| Uhelder bihanañ | 41 m |
| Uhelder brasañ | 63 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 475 (2007) |
| Stankter | 95 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Fresnes-lès-Montauban a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | André Lacroix | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Fresnes (Val-de-Marne)

Fresnes a zo ur gumun e Bro-C'hall e departamant Val-de-Marne. Poblet eo gant 26 578 habitants a dud (e 2015).
Brudet eo ar gêr abalamour d'he zoull-bac'h bras.
# Force Ouvrière

Force Ouvrière, anavezet evel FO, pe CGT-FO e anv istorel gwirion, zo ur sindikad gall, krouet e 1948, gant izili eus ar CGT a enebe ouzh pouez ar Strollad Komunour Gall (PCF) war ar sindikad.
Kalz eus kevrennoù FO a zo e dalc'h izili ar PT, evel re Liger-Atlantel, pe skourr an Deskadurezh.

## Liammoù

* Kevrenn al Liger-Atlantel
* FO a-enep Karta Europa ar yezhoù rannvro pe bihanniver
# Forest

Forest zo un anv-lec'h, un anv-badez hag un anv-tiegezh a gaver er broioù saoznek dreist-holl, met ivez er re c'hallek, alamanek ha brezhonek.

## Anv-lec'h

* Black Forest, anv meur a lec'h
* Forestville, anv meur a gêr
* Forest Lake, anv meur a lec'h
* lenn Forest, anv meur a lenn
* kavout a reer ivez Forest Hill, Forest Park, etc...

### Belgia

* Forest, anv gallek Vorst, ur gumun eus Rannvro Brusel-Kêrbenn
* Forest, ur rann eus kumun Frasnes-lez-Anvaing

### Breizh

* Ar Forest-Fouenant, ur gumun eus Bro-Gerne, hag he forzh, Porzh ar Forest, e Bae ar Forest
* Ar Forest-Landerne, ur gumun eus Bro-Leon, ha dismantroù Kastell Goueled ar Forest

### Bro-C'hall

* Forest-sur-Marque, ur gumun e departamant Norzh
* Forest-en-Cambrésis, ur gumun e departamant Norzh
* Forest-l'Abbaye, ur gumun e departamant Somme
* Forest-Montiers, ur gumun e departamant Somme
* Forest-Saint-Julien, ur gumun e departamant Hautes-Alpes

### Bro-Saoz

* Forest-in-Teesdale, ur gêriadenn

### Gwernenez

* Forest, av saoznek La Fouarêt, unan eus dek parrez an enezenn

### Santez-Lusia

* distrig Forest, unan eus daouzek distrig an enezenn

### Stadoù-Unanet

* Kontelezh Forest, e stad Pennsylvania
* Kontelezh Forest, e stad Wisconsin
* Forest, ur gêr e stad Mississippi
* Forest, e kontelezh Fond du Lac, e stad Wisconsin
* Forest, ur gêriadenn e stad Louiziana
* Forest, ur gêriadenn e stad Ohio
* Forest Township, anv meur a lec'h

### Tanzania

* Forest, ur bastell-vro velestradurel

## Anv-tiegezh

* Bernard Forest de Bélidor (1698-1761), ijinour milourel katalan
* Lee De Forest (1873-1961), ijinadenner stadunanat
* Jean-Claude Forest, pe « Forest » (1930-1998), aozer bannoù-treset gall
* Tanguy de la Forest (g. e 1978), tenner para-sport breton
* Emmelie de Forest (1993-), kanerez zanat, trec'h e kenstrivadeg Eurovision 2013

## Anv-badez

* Forest Ray Moulton (1872–1952), steredoniour stadunanat
* Forest Whitaker (g. e 1961), aktour stadunanat

## Lesanv

* « Forest », lesanv Jules-Vincent Lamoré, levrdiour ha kentañ luc'hskeudenner breizhat, pe kentoc'h dagerreotiper.

## Sonerezh

* Deep Forest, strollad sonerezh new age
* Forest, strollad black metal rusian
* Forest, ur ganaouenn gant System of a Down
* A Forest, ur ganaouenn gant The Cure

## A bep seurt

* The Forest (c'hoari video)
* Abati Forest, e Belgia
* houad Forest, ur ouenn zoñv velgiat
* Nottingham Forest, ur c'hlub melldroad saoz

## Pennadoù kar

* Forrest, anv-badez, anv-tiegezh hag anv-lec'h
* Forester ha Forster, anvioù-tiegezh
* Laforest ha DeForest, anvioù-tiegezh
# Forcola

Forcola zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Fordongianus

Fordongianus zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Forenza

Forenza zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Ford

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ford zo ur ger saoznek hag a dalv kement ha roudour.

## Yezhoù all

Kar eo ar ger ford
* d'ar ger alamanek furt, a gaver e Frankfurt, Ochsenfurt (savet evel Oxford), Schweinfurt,
* d'ar ger izelvroek voorde, a gaver e Vilvoorde, Coevorden, Zandvoort, pe Amersfoort.

## Lec'hioù

Meur a anv lec'h zo savet diwar ar ger ford:
* Hartford, e SUA
* Haverfordwest, e Kembre

### Bro-Saoz

* Hereford
* Hertford
* Oxford
* Stratford, anv meur a lec'h

## Tud

* Gerald Ford, prezidant SUA
* Henry Ford, diazezer ar Ford Motor Company
* John Ford, filmaozer
* John Salmon Ford, senedour ha koronal eus Teksas
* Mary Ford, gitarourez ha kanerez
* Francis Ford Coppola, filmaozer
* Harrison Ford, aktour

## Greanterezh

* Ford Motor Company

### Kirri

* Ford Fiesta
* Ford Mustang

## Gwelout ivez

* John Ford (disheñvelout)
# Ford Motor Company

The Ford Motor Company pe Ford war eeun a zo ur saver-kirri amerikan lec'hiet e Detroit, savet gant Henry Ford e 1903. Gwerzhañ a ra kirri e bed a-bezh, met dreist holl er Stadoù-Unanet hag en Europa, dindan e anv Ford met ivez kirri chioc'h dindan an anv Lincoln. Produiñ a rae ivez traktourioù gwezhall. Perc'henn a ra perzhioù eus saverien-kirr all, Mazda e Japan (2,1%), Aston Martin er Rouantelezh-Unanet (15%) ha Jianglin e Sina (49%). Kontrollet eo c'hoazh an embregerezh gant ar famailh Ford, doust ma'z int perc'hennerien a nebeud perzhioù.
Deskrivet eo bet gant Forbes evel "an embregerezh pouezusañ en istor ar Stadoù-Unanet". Lakaet eo bet ganti hentennoù nevez da bleustriñ, evel an taylorismiezh, un doare nevez da aozañ al labour en embregerezhioù en deus aotreet ar saver-kirri da broduiñ evit ar wezh kentañ meur a garr en un dro.
# Forces françaises de l'intérieur

Ar Forces Françaises de l'Intérieur (FFI) zo an anv roet e 1944 da hollad ar strolladoù armet eus an harzerezh diabarzh gall a oa bet savet pa oa Bro-C'hall ha Breizh dindan dalc'h an Alamaned.

## Deskrivadur

E-barzh framm an FFI edo : an Arme guzh (AS) (enni Combat, Libération-Sud, Franc-Tireur), Aozadur harzerezh an arme (Organisation de résistance de l'armée pe ORA), ar Francs-tireurs et partisans (FTP), ha kement zo...
# Forchia

Forchia zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Gingelom

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Gingelom (limbourgeg : Gingelom ivez) zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 56,34 km²
* Poblañs (2022) : 8 483 a dud
* Stankter : 151 den/km²
# Ginkgo biloba

Ginkgo biloba :
| Ur Ginkgo biloba e liorzh an Thabor, e Roazhon ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Ginkgophyta |
| Kevrennad : | Ginkgopsida |
| Urzhad : | Ginkgoales |
| Kerentiad : | Ginkgoaceae |
| Genad : | Ginkgo |
| Anv skiantel ||
| Ginkgo biloba Linnaeus, 1771 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Ginkgo biloba eo ar spesad gwez nemetañ eus ar c'herentiad Ginkgoaceae. Ar spesad gwez koshañ war an douar eo dre ma vefe deuet war wel 270 milion a vloavezhioù 'zo, da lâret eo war-dro 40 milion a vloavezhioù a-raok an dinosaored kentañ.
Ne chom koulz lâret Ginkgo biloba gouez ebet ken.
# Ginevra de' Benci

Ginevra de' Benci (ganet e 1457) a oa un itron a renk uhel e Firenze er XV$^{vet}$ kantved, ha brudet he spered e-touez he c'henvroiz.
Kenskrivañ a rae gant Bernardo Bembo.

## Arz

Poltredet eo bet gant Leonardo da Vinci, e 1474, en un eoullivadur war goad, da eñvoriñ hec'h eured da Luigi Niccolini.

## Lennegezh

Meulet eo bet kened Ginevra de' Benci e dek barzhoneg diwar zorn tud eus lez Firenze, Cristoforo Landino hag Alessandro Braccesi, ha div sonedenn gant Lorenzo de' Medici e-unan.
# Gino Bartali

Gino Bartali (Ponte a Ema, 1914 – Firenze, 2000) a oa ur marc'hhouarner italian. Redek a reas etre 1934 ha 1954, gounez a reas ar Giro d'Italia teir gwech (1936, 1937, 1946) hag an Tour de France div wech (1938, 1948). E 2013 e oa bet disklêriet Giusto tra le nazioni.

## Liammoù diavaez

* (fr) Gino Bartali a nac'has saludiñ Mussolini
* (fr) Gino Bartali, salver yuzevien

## Notennoù

* ↑ (en) Gino Bartali - Yad Vashem
# Ginevra de' Medici

Ginevra de' Medici a oa ur briñsez eus an Tiegezh Medici, e Firenze, da vare an Azginivelezh italian.
Merc'h e oa da Lorenzo il Popolano de' Medici.
Dimeziñ a eure da Giovanni degli Albizzi (1479 - 1527), a oa eus un tiegezh enebet ouzh ar Medici.

## He bugale

Pevar mab o doe:
* Luca degli Albizi (1511-1555), dimezet da Laudomia Pitti
* Lorenzo degli Albizi (1512 - war-dro 1560)
* Benedetto degli Albizi (war-dro 1514 - 1546), barzh
* Francesco degli Albizi (1516-1588), chaloni en iliz-veur Firenze adal 1541 (dean e 1576), kardinal merour e voe gant ar Pab Paol III.
E 1527 e varvas he gwaz gant ar vosenn.
# Ginnungagap

E mitologiezh Lec'hlenn e vez lavaret Ginnungagap (Norseg: [ˈɡinːoŋɡɑˌɡɑp]; "islonk meur leun a c'halloud hud") eus ar c'houlloded kentidik meneget er Gylfaginning, an destenn a daolenna an hollved norzhat.

## Gerdarzh

Ginnunga- a vefe tennet ag ur verb a dalva "toull" pe "diwask", mes n'eus ket gerioù norsek a glota nemet e gwerzenn 3 eus barzhoneg an Edda: "Vǫluspá" , "toull ar ginnunga". En he embannadur ag ar barzhoneg e deus soñjet Ursula Dronke e oa amprestet ar ger eus an henc'hermaneg uhel ginunga. Un damkan all a ere ar rakger ginn- ouzh an hini a vez kavet e gerioù glan, evel ginn-heilagr, ginn-regin (an daou a ra dave d'an doueed) ha ginn-runa (a dave d'ar runoù), neuze e c'hall Ginnungagap bezañ jubennet evel "egor leun a c'halloud hud".

## Gwengel ar grouidigezh

Ginnungagap eo goulloder kentidik an hollved. Ar Gylfaginning a veneg:
"Ginnungagap, an islonk bras-meubet, hag a zo troet d'an norzh a voe leuniet gant danvez tuzum ar skorn hag ar frim, ennañ emañ o strobinellat grizilh ha ravalioù. Tra ma vez argadet an tu su gant ar c'hwezhadennoù gor hag ar fulennoù eus Múspellheim."   En norzh, ar Ginnungagap a fenna ar yenijenn eus Niflheim, tra ma vez an tommder eus Muspelheim o strinkañ er su. An oberenn hollvedoniezhel a grogas pa gejas an daou ved e-kreiz ar Ginnungagap.

## Daveennoù

* Dillmann, F. X. (1998). "Ginnungagap" in: Beck, H., Steuer, H. & Timpe, D. (Eds.) Reallexikon der germanischen Altertumskunde, Volume 12. Berlin: de Gruyter. (ISBN 3-11-016227-X).
* de Vries, Jan (1977). Altnordisches etymologisches Wörterbuch. Leiden : Brill.
* Simek, Rudolf (1995). Lexicon der germanischen Mythology. Stuttgart : Alfred Kröner. ISBN 3-520-36802-1.
# Ginofiliezh

Ar ginofiliezh (diwar ar gresianeg γυνή gunē, “maouez”+ φιλια philia, “karantez”) a ra dave d'un den, gour pe vaouez, hag a vez sachet ez-karantezel ha/pe ez-reizhel war-du maouezed en o oad.
Bez' ez eus daou abeg pennañ evit implijout an nevezc'herioù-mañ:
1. Dreist-holl evit kaozeal eus tuadur reizhel tud treuzrevel pe etrereizhel hep ober dave d'o revelezh-i. Ur gudenn a sav alies pa implijer an termenoù heñvelrevelezh pe arallrevelezh evit komz eus revelezh tud treuzrevel pe etrereizhel rak ober a a ra dave an termenoù-se d'o rev-i (ha n'eo ket na gourel na benel war-eeun) kement ha da hini an dud ma vezont sachet warne. N'eo ket sklaer, da skouer, hag-eñ e rankfer lâret ez eo lesbianed treuzc'houred hag a vez sachet war-du ar maouezed. Gwelloc'h, ha sklaeroc'h, eo lâret ec'h int ginefilel.

## Gwelet ivez

* Androfiliezh
* Treuzrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Lesbianelezh
* Homofiliezh

## Liammoù diavaez

* Dynes, Wayne Androphilia. Encyclopedia of Homosexuality. Dynes, Wayne R. (ed.), Garland Publishing, 1990. p. 58.
# Ginivelezh

Ginivelezh (eus ar verb genel) a zo ur ger hag a vez implijet dreist-holl da ober anv eus gouel Nedeleg el liderezh kristen.
Setu amañ petra a zisklêr ar pennlider e penn-kentañ noz-veilh ar Pellgent, da ginnig ar Gouel a-bouez-se d'ar Gristenion, an eil goude hini Pask:
    «Kantvedoù hir goude krouidigezh ar bed, pa grouas Doue, er penn-kentañ, an neñv hag an douar,
    Pell amzer goude al Liñvadenn-veur,
    Ouzhpenn daou vil bloaz goude ganedigezh Abraham,
    Hogos pemzek kant vloaz goude Moizez,
    hag ermaeziadeg Pobl Israel eus Bro an Ejipt,
    War-dro mil bloaz goude tronedigezh ar roue David,
    Er pemzekvet bloavezh ha tri-ugent diougan Daniel,
    Er pevarzekvet olimpiadenn ha nav-ugent hag er seizh kant eizhvet bloavezh hag hanter-kant eus savedigezh Roma,
    Er bloaz daou ha daou-ugent an impalaer Octavius Augustus,
    E-doug c'hwec'hvet oadvezh ar bed douarel,
    Ar bed holl o vezañ e peoc'h,
    Jezuz Krist,
    Doue peurbad ha Mab an Tad peurbad,
    mennet da santelaat ar bed dre e Zonedigezh trugarezus,
    goude bezañ bet engehentet dre ar Spered Santel,
    a zo bet ganet e Betlehem Bro-Youda
    eus ar Werc'hez Vari
    doue graet den.
    Setu ginivelezh hon Aotrou Jezuz Krist hervez ar c'hig.»
Merkañ a ra eta ar C'hinivelezh darvoud meur an Enkorfidigezh evit ar Gristenion.
# Ginevra d'Este

Ginevra d'Este (1419- 1440) zo ur briñsez italian eus an Azginivelezh, eus an Tiegezh d'Este.
Merc'h e oa da Niccolò III d'Este, markiz Ferrara, ha d'e eil pried Parisina Malatesta. Ur c'hoar c'hevell he doa, Lucia, marvet e 1437.
Tamallet e voe he mamm Parisina da zoganiñ he fried gant he breur-kaer Ugo d'Este, fratellastro di Ginevra. Kondaoenet e voe an daou bichon d'ar marv gant an dogan, pa ne oa Ginevra nemet seizh vloaz c'hoazh. Addimeziñ a eure Niccolò pemp bloaz goude da Ricciarda di Saluzzo. Eus an dimeziñ-se e voe ganet daou baotr, breudeurt da Ginevra : Ercole ha Sigismondo.
E 1434 e timezas d'ar brezelour Sigismondo Malatesta. E Rimini e voe an eured. Hennezh a oa aotrou kêr Rimini, ha div wech c'hoazh e timezas.
E 1440 e varvas Ginevra. Daou vloaz goude ec'h addimezas he fried da Polissena Sforza, merc'h d'an danvez-dug Milano, Francesco Sforza. Ginevra, ha diwezhatoc'h ivez Polissena, a voe beziet e mozoleon Tempio Malatestiano.
E 1461 e voe tamallet Sigismondo Pandolfo gant ar pab, Pi II Piccolomini, da vezañ lazhet e briedoù Ginevra ha Polissena hag eskumunuget e voe.

## Poltred

Poltred ur briñsez gant Pisanello zo war ziskouez e Mirdi al Louvre. Gallout a rafe bezañ poltred Ginevra d'Este.

## Notennoù

* ↑ Condottieri di ventura
* ↑ Agostino di Duccio a Rimini
* ↑ La Signoria dei Malatesta
* ↑ http://arte.stile.it/articoli/2001/10/25/203594.php