OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Eugène Riguidel

Eugène Riguidel :
| Ganet | 14 a viz C'hwevrer 1940 Aradon |
| kemmañ |
Eugène Riguidel a zo ur moraer breizhat, sportour ha stourmer politikel. Ganet eo bet en Aradon d'an 14 a viz C'hwevrer 1940. Gounezet en deus ar Redadeg Treuzatlantel Bagoù dre lien a-zaou e 1979.

## War dachenn ar sport

1971 : kentañ er redadeg bagoù-dre-lien Cape Town-Rio de Janeiro
1974 : kentañ e redadeg an Aurore
Marzhus eo bet e drec'h er redadeg treuzatlantel a-zaou e 1979 : erruet eo gant Gilles Gahinet war VSD gant 5 munutenn ha 42 eilenn lañs war Paul Ricard leviet gant Éric Tabarly ha Marc Pajot.
1981 : kentañ e trede tennad ar Whitbread, brudetañ redadeg bagoù-dre-lien, war Mor Bihan a oa ur vag bet ijinet ha savet gant tri den yaouank goude mizvezhioù labour. Seizhvet e voe Mor Bihan e fin ar redadeg, tremen 50 000 km dezhi, eilvet e rummad ar bagoù dindan 40 troadad, Trizekvet oc'h erruout (amzer "kriz") diwar 20 pa oa bet 29 ferzhiad.
1983 : eilvet e redageg treuzatlantel a-zaou an Oriant-Bermuda-an Oriant war William Saurin, un trimaran 27,10 gant Jean-François Le Menec.

## E sell war ar gevredigezh

Paouez a reas e 1985 da gemer perzh e kevezadegoù. Ne felle ket dezhañ plegañ da redioù ar sport a live uhel na da c'hoari ar media. Gwelloc'h dezhañ bevañ paour met dieub. Skrivet en deus « Ne c'houlenner ket ar frankiz. Bez ' ez eus anezhi, ret eo he c'hemer hag he bevañ. » e danevell e veaj d'ar Chiapas, embannet e 1997.
Kemer a reas perzh e redadegoù bagoù-dre-lien evel amatour ("jangadas" Brest, redadeg Enizenac'h).
War dachenn ar politikerezh emañ etre an anarkouriezh hag ar stourm ekologel (besprezidant kevredigezh "Ar Peulvanoù dieub" (Les menhirs libres) eo. Harzet eo bet e 2006 evit bezañ kemeret perzh e manifestadegoù enepnukleel.
E miz Eost 2014 e roas e skoazell d'ar gevredigezh Sea Shepherd a zifenn ar morhoc'hed penn-ront en Inizi Faero.
Skoazellañ a ra ingal rouedad skolioù Diwan.
Resevet en deus Kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.

## Levrioù

* Deux pour vaincre gant Gilles Gahinet, embannet e 1979.
# Eugène Pottier

Eugène Pottier a oa bet ganet e Pariz d'ar 4 a viz Here 1816.
Mil anavezet e oa evel saver kanaouennoù-pobl da vare an Eil Republik c'hall (24 a viz C'hwevrer 1848 – 2 a viz Kerzu 1852) hag an Eil Impalaeriezh c'hall (2 a viz Kerzu 1852 – 4 a viz Gwengolo 1870). Aet e oa bet da bolitikour da vare emsavadeg Kumun Pariz (18 a viz Meurzh – 28 a viz Mae 1871).
E miz Gouere 1871 e oa bet savet pozioù an himn-dispac'h Kan Etrebroadel al Labourerien gantañ. Micherour tresour war zanvezioù e-pad an Eil Impalaeriezh e oa eneber ouzh ar renadur-mañ hag e teuas da vezañ unan eus pennoù-bras ar Sindikadelezh.
E 1867 e oa bet diazezet Sindikad micherel an atalieroù tresañ gantañ.
Adalek an 18 a viz Meurzh betek an 28 a viz Mae 1871 e oa bet ezel eus Poellgor kreiz republikan an Ugent arondisamant oc'h ober war-dro bodad servijoù kevread an arzourien.
Bet kondaonet d'ar marv dre zesfailh d'ar 17 a viz Mae 1873 ez eas en harlu da Stadoù Unanet e-lec'h ma aozas ar gengred evit ar gumunarded forbanet. Eno ivez ec'h emezelas ar frañmasonerezh ha goude Strollad sokialour labourerien Stadoù Unanet.
Kaset da ras hag hanter seizet e tistroas da Vro-C'hall goude distaoliadeg 1880. Aet e oa bet da Anaon e Pariz d'ar 6 a viz Du 1887.
Barzh dispac'her e oa ha kanet en devoa ar Gumun Ruz ha stourm ar werin :
* La terreur blanche,
* En avant la classe ouvrière,
* L'insurgé et un recueil,
* La question sociale (1885).
# Eugène Rousseau

Eugène Marsille Rousseau a zo bet ganet tro 1810 ha marvet e 1870.
Mestrc'hoarier echedoù gall hag amerikan.
Ar gwellañ c'hoarier a New Orleans (SUA) e penn kentañ ar bloavezhioù 1840.
Rosseau a gollas e 1845 a-enep ar Saoz Charles Stanley er match dalc'het evit dibab kentañ kampion SUA: +8, =8, - 15. Charles Stanley a zeuas da vout ar c'hentañ kampion eus SUA neuze.
E 1850 Johann Löwenthal a drec'has war Rousseau e pemp partienn diouzh renk e New Orleans.

## Garadenn Rousseau

1.e4 e5
2.Mf3 Mc6
3.Fc4 f5.

## Partienn Szymon Winawer - Eugène Rousseau (Pariz - 1867)

1. e4 e5
2. f4 Bc5
3. Mf3 d6
4. c3 Fg4
5. Fc4 Md7
6. h3 Fxf3
7. Dxf3 De7
8. a4 a6
9. b4 Fa7
10. Ma3 Mgf6
11. f5 c6
12. d3 h6
13. Mc2 Td8
14. Fe3 Fb8
15. O-O Mh7
16. Dg4 Df8
17. h4 Mdf6
18. Df3 De7
19. g4 d5
20. Fc5 Fd6
21. Fxd6 Dxd6
22. Fb3 O-O
23. Tad1 g5
24. Me3 Rg7
25. h5 Tfe8
26. Tf2 Mf8
27. Tb2 b5
28. Ta2 d4
29. axb5 axb5
30. Mc2 Ra8
31. Txa8 Txa8
32. cxd4 exd4
33. Rg2 Md7
34. Df2 Mxg4
35. Dxd4+ Dxd4
36. Mxd4 Me3+
37. Rf3 Mxd1
38. Fxd1 Me5+
39. Re3 Ta1
40. Fe2 Tb1
41. Mf3 Mxf3
42. Fxf3 Txb4
43. e5 c5
44. Fc6 Tb1
45. Re4 b4
46. Rd5 b3
47. Rd6 b2
48. Re7 Te1
49. f6+ Rg8
50. Fe4 Txe4
51. dxe4 b1=D
52. Rd6 Dxe4 0-1
# Daouad X

Un daouad X zo un daouad div steredenn, anezho ur steredenn « reizh » o kelc'htreiñ en-dro d'ur steredenn neutronek pe d'un toull du a zo dezhañ ur prantad berr. Dont a ra ar skinoù X eus ar c'hementad energiezh divent zo produet gant an akretadur eus danvez ar steredenn en-dro d'an draez fetis.

### Liammoù diavaez

* Daouadoù X
* Kwazarioù korr (CEA)
# Daoued

Daoued zo ur porzhig e Breizh, en aber ar stêr Flora, e Pleneg-Nantraezh, e Pentevr.
# Daouboent

* Sinoù diakritek
* Sin diakritek
* Tired lemm ( ˊ )
* Tired lemm doubl ( ˝ )
* Tired boud ( ˋ )
* Breve ( ˘ )
* Karon / háček ( ˇ )
* lostig ( ¸ )
* Tired kognek ( ˆ )
* Daouboent ( ¨ )
* Pik ( · )
* Anunaasika ( ˙ )
* Anusvaara (  ̣ )
* Krogig / Dấu hỏi (  ̉ )
* Makron ( ˉ )
* Ogonek ( ˛ )
* Ront / kroužek ( ˚ )
* Spiritus asper ( ʽ )
* Spiritus lenis (  ʼ )
* Merkoù all implijet a-wechoù evel sinoù diakritek
* Skrab ( ’ )
* Barennig serzh ( | )
* Daoubik ( : )
* Virgulenn ( , )
* Barrennig ( ˗ )
* Tildenn ( ˜ )
* Titlo (  ҃ )
* Poent kreiz ( l·l )
An daouboent a zo ur sin diakritek eus al lizherenneg latin hag a ziskouez evel daou boent war ur vogalenn.

## E brezhoneg

E brezhoneg eo an daouboent (¨) ur sin diakritek hag a lakaer war ur vogalenn evit merkañ e ranker disrannañ anezhi diouzh an hini a zo en he raok.
* Kavet e vez dreist-holl war al lizherenn u : eürus, emroüs ;
* Kavet e vez a-wezhioù war al lizherenn i :
** dre ret er ger gouïlh ;
** a-wezhioù, ha dreist-holl er varzhoniezh hag ar c'hanaouennoù, evit merkañ ez eo un i vogalenn hag e talvez eta evit un troatad : alïes.

## E yezhoù all
### galleg

Ar galleg a implij anezhañ da verkañ ur vogalenn da vout distaget distag diouzh unan all en he raok : naïve, Noël, ambiguïté, aiguë, Pierre Louÿs.

### kembraeg

Ar c'hembraeg a ra heñvel : copïo.

### nederlandeg

An nederlandeg, ur yezh hag a ra gant kalz divc'hrafennoù a ziv vogalenn, a implij anezhañ e gerioù kemeret diouzh yezhoù latin evel tetraëder, naïviteit, reële, geïnd, reünie, conciërge, koloniën, poëzie, egoïsme, coördinatie, ruïne, vacuüm...

### portugaleg

Skrivet e vez ivez cinqüenta hervez reolennoù reizhskrivañ portugaleg Brazil.

### spagnoleg

Ar spagnoleg a ra gantañ evit dispartïañ an digramm gu araog e pe i : vergüenza, lingüística.

### yezhoù all

Yezhoù all a ra gant an ë evit merkañ ar « schwa », pe evit merkañ emañ mut ar vogalenn (galleg « de Staël » /stal/).

## Daouboent hag Umlaut

Dishañval eo an daouboent diouzh an Umlaut.

## Da ziwall

Arabat kemmeskañ an daouboent gant an daoubik (:) a zo un arouezenn boentaouiñ.

## Gwelit ivez :

* Diairezenn
# Daouc'hrafiezh

Implijet e vez an termen daouc'hrafiezh evit komz eus yezhoù hag a ra gant daou zoare-skrivañ. Ez-ledanoc'h e vez implijet ivez a-wechoù e-lec'h liesgrafiezh, kalz raloc'h, pa reer gant muioc'h a zoareoù skrivañ evit an hevelep yezh.
An daouc'hrafiezh a c'hell bezañ sinkronek, da lâret eo pa vez implijet an daou zoare-skrivañ war un dro, pe diakronek, pa'z eus bet implijet daou zoare-skrivañ a-hed istor ur yezh resis bennak.
Unan eus skouerioù brudetañ an daouc'hrafiezh eo ar serbeg skrivet koulz gant al lizherenneg kirillek ha gant al lizherenneg latin, daoust ma vez skrivet muioc'h-mui gant al lizherenneg kirillek goude ma oa bet disrannet ez-ofisiel ar serbeg-kroateg.
Arguzennet e vez ivez a-wechoù eo ar japaneg ur yezh daouc'hrafek dre ma ra war un dro gant daou sistem silabenneg (hiragana ha katakana) diouzh un tu ha gant sinalunioù (anvet kanji) diouzh an tu all. Evit tud all, avat, e rankont bezañ komprenet evel elfennoù eus un hevelep sistem.
Stank a-walc'h e oa an daouc'hrafiezh diakronek evit meur a yezh komzet en ez-Unaniezh Soviedel, evel an ouzbekeg da skouer, bet skrivet tro-ha-tro gant ar skriturioù arabek, latin ha kirillek.
Un dispac'h yezhel e oa bet ar c'hemm bet degaset d'an turkeg pa baouezas, dindan ren Atatürk, d'ober gant al lizherenneg arabek ha pa grogas d'ober gant al lizherenneg latin.
# Daou

Daou eo anv brezhonek an niver etre unan ha tri, a zo skrivet 2, ha div eo furm wregel (pe benel) ar ger.

## Kemmadur

Kemmadur dre vlotaat a vez goude daou: daou benn, daou di, daou vloaz, hag ar re all.

## Petvediñ

Eil ha daouvet eo an anvioù-gwan-petvediñ a glot gantañ, hag eil pe divvet eo a glot gant div. Eilvet a vez lavaret a-wechoù e-lec'h eil.

## Arveroù lieseurt

* Anv ar bloavezh 2

### Eil

** An Eil Emsav
** An Eil Republik c'hall
** An Eil Reich

## Rakger

Ur rakger eo e gerioù evel ar re-mañ:
* daoubennañ
* daoublegañ

## Pennadoù kar

* div
* tri
# Daou zen yaouank o c'hoari an echedoù

Daou zen yaouank o c'hoari an echedoù a zo un engravadur eus Haft Awrang (Seizh tron), un dornskrid bet skrivet gant ar barzh pers Nur ad-Din Abd ar-Rahman Jami er XVvet kantved.
# Daoreg

Ur yezh altaek eus skourr ar yezhoù dagourek eo an daoreg (daur, sinaeg: 达斡尔, pinyin: dáwò'ěr), komzet gant tro-dro da 89.950 den e Mongolia an Diabarzh, stok ouzh ar vevenn gant Proviñs Heilongjiang hag e gwalarn Xinjiang e Sina (1990).
Teir rannyezh ez eus:
* Batac'haneg (bataxan pe buteha)
* Hailareg (hailar'er): ur rannyezh evenkiek evit tud zo
* Tchitchihaeg (qiqiha'er)
N'eo ket gwall strizh ar c'hensonerezh vogalennek ha kavet e vez meur a gensonenn stok-ha-stok hep vogalenn ebet kenetreze.
Amprestet ez eus bet meur a c'her digant ar sinaeg, ar manchoueg hag an evenkieg.
Da vare an dierniezh Qing e veze skrivet ar yezh gant ur skritur ispisial, ar skritur daorek. E 1975 e voe lakaet e pleustr un taol-esae gant ur reizhiad diazezet war al lizherenneg kirillek ha bremañ emeur o klask sevel un doare-skrivañ nevez diazezet wat al lizherenneg latin hervez reizhskrivañ ar pinyin. Peurliesañ avat e vez implijet ar sinaeg evel yezh dre skrid hag an daoreg evel yezh dre gomz.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mongolek ar reter
* Yezhoù altaek
# Daoudroadegezh

An daoudroadegezh zo un doare dilec'hiañ pe un doare bale implijet gant ur bevedeg (boud bev) hag a ra dreist-holl gant e zaou ezel traoñ. Unan eus perzhioù korfel Homo sapiens eo. N'eo ket ar spesad nemetañ o vont war daou droad, hogen en ober a ra a-drebad e-giz ma rae dinosaored zo hag e-giz ma ra an evned na nijont ket, evel ar struskañval. N'eo daoudroadek ur spesad pe ul loen bennak nemet mard a kement pe muioc'h war e zaoudroad eget gant n'eus forzh pe doare dilec'hiañ arall.
# Daoudueg

Un daoudueg a reer en henoniezh hag en henzenoniezh eus ur benveg maen benet dezverkus eus prantadoù koshañ ar Ragistor.
En Europa en em ziskouezas en Henoadvezh koshañ ar maen, dreist-holl da vare an Akeulean, met bout a oa anezhañ c’hoazh da vare ar Mousterian. Kavet eo bet an daouduegoù koshañ e reter Afrika, war lec’hienn Olduvai e Tanzania peurgetket (1,6 milion a vloavezhioù), met ivez e Kokiselei war ribloù al lenn Turkana e Kenya (1,76 milion a vloavezhioù).
Graet e vez (pe e veze kentoc’h) un daoudueg o patromañ a-damm-da-damm ur pezh maen o tistagañ skolpoù diouzh e daou du. Ur simetriezh daoudu zo d’an daouduegoù enta, ar pezh a c’hellfe diskouez, hervez ragistorourion zo, sorboù a-fet kenedelezh a-berzh an obererion.
Implijet e veze mein liesseurt evit o gober: sileks (maen-tan), kouarzit, kouarz pe karregadoù volkanek (ag an obsidian d'ar fonolit).
Diaes eo c'hoazh resisaat an implij a veze graet anezhe (didroc'hañ, drailhañ, evit al lidoù,...) abalamour d'an diouer a brouennoù.
# Gob

Ur c'hob, pe ur c'hobed zo ul lestr bihan, pe endalc'her, ma lakaer died enni da evañ.
Gobedoù plastik goloet a roer d'ar vugale vihan evit mirout outo a skuilhañ warno.

## Pennad kar

* gwerenn
# Gobernador (Granada)

Gobernador (gouarnour e brezhoneg) zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
# Gobi

G O B I :
| Broioù | Mongolia Sina |
| Gorread | 1 300 000 km² |
| Derez-hin | brasañ : 38 °C bihanañ : -43 °C |
| Glaveier | 10 da 250 mm/vloaz |
Ar Gobi a zo ur gouelec'h bras eus Azia ar Reter. Eil dezerzh brasañ ar bed eo, en tu-hont da 1,3 milion a gilometradoù-karrez dindanañ.

## Gweledva

* E rannvro Ömnögovi, Mongolia
* E-kichen Dunhuang, Sina
* E Rannvro Emren Mongolia, Sina
* E Khongorïïn Els, Mongolia
* E Khongorïïn Els ivez

## Pennadoù kar

* Zud
# God Only Knows

God Only Knows zo ur ganaouenn saoznek bet savet an ton anezhi gant Brian Wilson hag ar gerioù gant Tony Asher evit ar strollad sonerien rock stadunanat The Beach Boys.
Ganti ec'h echu ar film Love Actually (sevenet gant Richard Curtis e 2003) ha sonerezh ar stirad skinwel stadunanat Big Love e voe etre 2006 ha 2009.
E 2004 e oa bet renket da bempvet warn-ugent e Listennad ar 500 kanaouenn wellañ bet embannet hervez Rolling Stone gant ar gelaouenn stadunanat Rolling Stone.
* Prantad enrollañ : adalek an 10 a viz Meurzh betek an 11 a viz Ebrel 1966,
* Lec'hioù enrollañ : studioioù United Western Recorders ha CBS Columbia Square e Hollywood (SUA),
* Padelezh : 2:51,
* Ti-embann-pladennoù : Capitol Records ( Stadoù-Unanet),
* Deiziad dont e-maez ar bladennig : 11 a viz Gouere 1966,
* Kanaouenn war eil tu ar bladennig : Wouldn't It Be Nice,
* Produour : Brian Wilson.
Perzh eo ivez eus Pet Sounds, unnekvet albom studio The Beach Boys, deuet e-maez d'ar 16 a viz Mae 1966.

## Liamm diavaez

* God Only Knows, kanet gant The Beach Boys
# Gobernador

Gobernador (gouarnour e brezhoneg) zo anv meur a lec'h e broioù spagnolek zo, dreist-holl en Arc'hantina.

## Lec'hioù
### en Arc'hantina

* Gobernador Costa, kumun e proviñs Chubut.
* Gobernador Dupuy, departamant e proviñs San Luis.
* Gobernador Duval, kumun e proviñs La Pampa.
* Gobernador Garmendia, kumun e proviñs Tucumán.
* Gobernador Gregores, kumun e proviñs Santa Cruz.
* Gobernador López, kumun e proviñs Misiones.
* Gobernador Mansilla, kumun en Entre Ríos.
* Gobernador Piedrabuena, kumun e proviñs Tucumán.
* Gobernador Roca, kumun e proviñs Misiones.
* Gobernador Virasoro, kumun e proviñs Corrientes.
* Villa Gobernador Gálvez, kumun e proviñs Santa Fe.

### e Spagn

* Gobernador (Granada), kumun e proviñs Granada.

### e Puerto Rico

* Gobernador Piñero,karter e San Juan.
# Goch

Goch a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 33 063 a dud (e 2013).

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Goch gant ar c'hêrioù-mañ :
* Redon (Breizh)
* Andover (Hampshire) (Bro-Saoz)
* Veghel (Izelvroioù)
* Nowy Tomyśl (Polonia)

## Gwelout ivez

* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
# God (kanaouenn gant John Lennon)

God a zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar c'haner-sonaozer saoz John Lennon (1940-1980).

## Enrollañ hag embann

Lod eo God eus John Lennon/Plastic Ono Band, kentañ albom studio Lennon war-lerc'h ar prantad Beatles. Enrollet e voe an holl ganaouennoù anezhañ e studioioù Londrez adalek ar 26 a viz Gwengolo betek an 23 a viz Here 1970. Ouzhpenn Lennon o kanañ hag o c'hoari piano e kemeras perzh ar soner piano stadunanat Billy Preston, ar soner gitar-boud alaman Klaus Voormann ha tabouliner kozh The Beatles Ringo Starr enni.
Embannet e voe an albom d'an 11 a viz Kerzu, God an dekvet kanaouenn anezhañ, war-lerc'h Look at Me hag a-raok My Mummy's Dead ; padout a ra-hi 4:09.

## An danvez

A-viskoazh e oa bet trubuilhet John Lennon gant darvoudoù kriz c'hoarvezet en e vugaleaj (desavet e voe gant e voereb Mimi hag eñ dilezet en yaouank gant e dud ; mervel a reas e vamm gant ur gwallzarvoud nepell diouzh ti Mimi). E dibenn miz Meurzh 1970 e voe kaset dezhañ The Primal Scream: Primal Therapy, The Cure for Neurosis, ul levr nevez-embannet gant G. P. Putnam's Sons ha savet gant ar bredoniour stadunanat Arthur Janov. Peurlennet e voe an oberenn gant Lennon en ur ober tri devezh ha goulenn a reas gant e wreg Yoko e pellgomzje-hi d'ar medisin evit ma teuje d'ober war e dro. Goude termal e reas Janov e vennozh dont da Londrez, a-gevret gant e wreg Vivian hag o daou vugel. E Tittenhurst Park e krogas ar mezegerezh pemdeziek, Arthur Janov oc'h ober war-dro John ha Vivian Janov oc'h ober war-dro Yoko. E-kerzh unan eus an abadennoù a ranne Janov gant e glañvdour brudet e tegouezhas ar gaozeadenn da-heul JL - What about religion? AJ - People in pain usually seek out religion. JL - Oh, God is a concept by which we measure our pain. Gant ar frazenn rik-se e krog God, heuliet gant ul lostennad traoù pe dud — an hudouriezh, Yi Jing, ar Bibl, an tarod, Hitler, Jezuz, Kennedy, Bouda, Mantra, Gita, ar Yoga, ar rouaned, Elvis, Zimmerman ha... Beatles — en devoa desket Lennon tamm-ha-tamm chom hep bezañ dindan o beli ken.
Echuiñ a ra ar ganaouenn gant ur gemennadenn sklaer ken ez eo d'ar re a grede dezhe c'hoazh e c'hallfe ar strollad The Beatles kendelc'her gant e hent : I was the walrus (o tamvenegiñ ar ganaouenn I Am the Walrus (Magical Mystery Tour, 1967) But now I'm John And so, dear friends, You'll just have to carry on The dream is over (Achu eo an abadenn). D'an 10 a viz Ebrel 1970, ur sizhun a-raok donedigezh McCartney — e gentañ albom solo — e kemennas Paul McCartney ez ae diouzh The Beatles.

## Ar gerioù...

* ...war al lec'hienn A-Z Lyrics.

## Liamm diavaez

* Doare ofisiel God.

## Levrlennadur

* Philip Norman, John Lennon: The Life, HarperCollins Publishers, 2008.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ti-annez Lennon, en Ascot (Berkshire, Bro-Saoz).
* ↑ Arthur Janov interview about John Lennon's Primal Scream Therapy.
* ↑ Me 'oa ar c'hole-mor.
# Goblin Slayer

Goblin Slayer (japaneg: ゴブリンスレイヤー romanekadur Hepburn: Goburin Sureiyā) zo un heuliad romantoù japanek dark fantasy gant Kumo Kagyu ha skeudennet gant Noboru Kannatuki. Un adsevel doare manga a zo bet savet gant Kōsuke Kurose hag embannet bep miz er gazetenn Monthly Big Gangan. Un eil adsevel a zo bet gant Masahiro Ikeno embannet er memes kelaouenn. Ur manga en a-raok gant Kento Eida a zo embannet en Young Gangan. Teir fladenn romant aodio a zo bet embannet ivez. Ur stirad tresadennoù-bev japanat a zo bet savet gant ar studio White Fox hag embannet evit ar wech kentañ d'ar 7 a viz Here betek an 30 a viz Kerzu 2018. An heuliad manga a zo doare seinen gant feulster garv ha lodennoù reizhel kreñv

## Istor

En ur bed fantasy, avanturourien a zeu eus pep lec'h evit dont da vezañ ezel eus ur c'houch. Kevratoù lies a zo hag hervez an dañjer e vez paeet mat. Ur velegez yaouank a 15 vloaz, diskiant eus ar bed-se a vez degemeret en ur skipailh kefridiet da chaseal goblined. Ur c'hwitadenn eo ar chase, an holl a zo lazhet nemeti. Savetaet eo gant un c'hadour iskis anvet Goblin Slayer, hag a zo mennet gant ar c'hoant da lazhadegañ an holl goblined dre an holl zoareoù memes ar re euzhusañ.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar manga
* Lec'hienn ofisiel ar romantoù
# God

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur god zo:
* ur c'hodell, godoù el liester;
* un evn, goded el liester, anvet pengouin ivez, pe godez beg plat.
# Frise

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Frise a c'hall bezañ:
# Frise (departamant)

Ar Frise a oa un departamant gall en Izelvroioù eus 1811 da 1814, war-lerc'h ma voe staget rouantelezh Holland ouzh Bro-C'hall d'an 9 a viz Gouhere 1810.
Savet e oa bet an departamant diwar broviñs Friesland. Leeuwarden (Ljouwerte frizeg) a oa ar pennlec'h.

## Arondisamantoù ha kantonioù

Evel an holl zepartamantoù gall e oa rannet etre arondisamantoù ha kantonioù.

### Arondisamant Leeuwarden

* Kantonioù : Bergum, Buitenpost, Dokkum, Dronrijp, Franeker, Hallum, Harlingen, Holwerd ha Leeuwarden.

### Arondisamant Heerenveen

* Kantonioù : Akkrum, Beetsterzwaag, Heerenveen ha Oldeberkoop.

### Arondisamant Sneek

* Kantonioù : Bolsward, Hindeloopen, Lemmer, Rauwerd ha Sneek.
# Friskies

Friskies zo ur merk boued evit ar c'hizhier.
# Fritez

Fritez zo bazhigoù avaloù-douar fritet en eoul, en un ardivink anvet friterez. Tomm e vezont debret, blot pe vrusk, moan pe dev. Unan eus an dek meuz muiañ debret er bed eo deuet da vezañ, e-kichen ar pizza hag an toazennoù. Debret e vezont gant un tamm kig pe besked alies. Lakaet e vez holen warno peurliesañ, a-wechoù maionez, ketchup, sezv hag all.
11 milion a donioù fritez a vez debret er bed bep bloaz. Belgia eo ar vro hag a ezporzh anezho ar muiañ er bed, hag ar Velgiz eo ar re a zebr ar muiañ anezho dre annezad er bed. Dizemglev zo etre Bro-Velgia ha Bro-C'hall evit bezañ anavezet evel ar vro he doa ijinet ar fritez.
Al lodenn vrasañ eus ar fritez debret er bed zo boued greantel gourskornet. Abaoe 2010 a vez gwerzhet fritez gourskornet a c'hall bezañ poazhet er forn pe er skinforn. Meuzioù broioù zo zo fritez enno, evel ar fish and chips saoz, ar meskl-ha-fritez belgiat pe ar poutine kebekat.

## Yec'hed

Glukidoù en deus ar fritez, e rezh ampez dreist-holl, proteinoù hag a zeu eus ar patatez, ha druzoni abalamour d'ar fritadur. Natriom a zeu eus an holen lakaet warno alies. Da skouer, ur c'hornedad fritez bras, 154 gram e bouez, servijet en ur Mac Donald's er Stadoù-Unanet zo ennañ 510 kalori hag a zeu eus 66 g eus glukidoù, 24 g eus druzoni, 7 g eus proteinoù ha 350 mg eus natriom
N'eo ket mat ar fritez evit ar yec'hed hervez ar vezeien : n'o deus netra da welout gant ar patatez evit a sell ouzh ar galite mezhurel abalamour d'ar fritadur, d'an holen ha peogwir eo tennet pel an avaloù-douar e lec'h e kaver al lodenn vrasañ eus ar maguzennoù hag ar gwiennoù. Ha pa vez ouzhpennet sukr ar c'hetchup pe druzoni ar maionez eo gwashoc'h c'hoazh.
Unan eus ar meuzioù gant ar muiañ a akrilamid enno eo. Kreskiñ a raje ar riskloù da dapout krignoù-bev zo.

## Ar fritez er sevenadur belgiat

* kaoz zo eus fritez e-barzh kanaouennoù zo gant Jacques Brel (Jeff, Amsterdam),
* bannet e oa bet fritez ha maionez d'ar ministr kentañ Charles Michel gant ar FEMEN d'an 22 a viz Kerzu 2014 evit sevel o mouezh enep ar ruster ha freuz ar patrom sokial,
* digoret e oa mirdi ar fritez e Brugge e miz Mae 2008. Displegañ a reer istor an avaloù-douar hag ar fritez ha plas ar fritez e sevenadur ar vro (arzoù, sonerezh, sinema, bannoù-treset),
* kaset e oa fritez d'an egor d'an 28 a viz Ebrel 2016 gant Radio Contact evel ur respont argelek d'ar gwalldaolioù e Brusel,
* e 2020 eo bet anvet Passage de la Frite ur straed nevez e Brusel, e karter Tour et Taxis.

## Pennadoù kar

* chips

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) les 10 aliments les plus consommés au monde.
* ↑ (fr) Consommation mondiale de frites
* ↑ (fr) Consommation de frites
* ↑ (fr) Les Belges sont les plus gros consommateurs de frites
* ↑ (en) McDonald's Nutrition Facts for Popular Menu Items
* ↑ (fr) Radio Contact envoie le premier paquet de frites dans l'espace