OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cosimo Tura

Cosimo Tura (c. 1430-1495), anavezet ivez evel Il Cosmè pe Cosmè Tura, a oa ul livour italian hag a savas skol Ferrara (Emilia-Romagna a-vremañ).
Ganet e oa e Ferrara ha diskibl e oa bet da Francesco Squarcione, eus Padova. Paeroniet e voe gant an duged Borso d'Este hag Ercole Iañ d'Este.
# Cosheston

Cosheston zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 120,7 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 804 a dud, ha 86 anezho (10,7%) a oa kembraegerien.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011, Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics).
# Cosimo de' Medici

Cosimo de' Medici zo bet anv meur a zen:
* Cosimo il Vecchio (1389-1464), pater patriae.
* Cosimo di Giulio de' Medici (war-dro 1500 - war-dro 1630 ), mab bastard da Giulio di Alessandro de' Medici
* Cosimo Iañ de' Medici (1519-1574), kentañ Dug-meur Toskana
* Cosimo II de' Medici (1590-1621), Dug-meur Toskana
* Cosimo III de' Medici (1642-1723), Dug-meur Toskana

## Pennad kar

* Cosimo
# Casamassima

Casamassima zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari, e Puglia.
# Casamicciola Terme

Casamicciola Terme zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Casamarciano

Casamarciano zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Enemonzo

Enemonzo zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Enepfaskouriezh

An enepfaskouriezh zo un ideologiezh politikel enebet ouzh an ideologiezhoù, an aozadurioù hag an hiniennoù faskour. Ganet eo an ideologiezh-se er bloavezhioù 1920 e broioù Europa, en he barr e oa bet dres a-raok ma vije tarzhet an Eil Brezel-bed, pa oa enebet nerzhioù an Ahel ouzh broioù lies, a oa deuet da vezañ ar Gevredidi hag ouzh luskadoù hag aozadurioù rezistañs dre ar bed. An enepfaskouriezh a zo bet un dalvoudegezh o treuziñ an holl strolladoù politkel ha gant selloù ha doareoù d'ober liesseurt: anarkour, komunour, peoc'hgarour, republikan, demokrat sokial, sokialour ha sindikalour kement ha kreiz politikel, mirour, fankizour ha betek broadelour.
Ar faskouriezh, un ideologiezh politikel eus an tu-dehoù pellañ, dreist-broadelour, brudet evit bezañ bet implijet gant faskourin Italia ha gant an Nazied alaman, a oa kroget da zont war-wel e fin ar bloavezhioù 1910. Aozadurioù enepfaskour a oa kroget da ziwan er bloavezhioù 1920 evit enebiñ ouzh an ideologiezh nevez-se. Ar faskouriezh a oa deuet da vezañ ideologiezh ar Stad en Italia e 1922 hag en Alamagn e 1933, o reiñ nerzh da obererezhioù enepfaskour, evel ar rezistañs alaman d'an naziegezh hag ar strolladoù rezistañs italian. An enepfaskouriezh a oa bet un dra a bouez e Brezel Spagn, ar pezh a voe ur rakskeudenn eus an Eil Brezel-bed.
# Endymion

Endymion (Ἐνδυμίων / Endymíôn) a oa ur roue, en Elis, hervez mojennoù Hellaz kozh, pe ur mesaer deñved, serc'heg da Selene, doueez al loar, pe da Artemis, rak kemmesket e veze an div alies adalek ar V$^{vet}$ kantved kt JK.
# Enego

Enego a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Enep-adwelouriezh

Un ideologiezh komunour kevatal d'ar varksouriezh-leninouriezh rik hervez tezennoù Stalin pe Mao eo an enep-adwelouriezh.
Implijet e voe an termen-mañ evit ar wech kentañ e dibenn an 19vet kantved da vare an dizemglev hag an disparti etre ar leninourion hag ar sokialourion demokratel. Fellout a rae d'an eil re adwelet tezenn bennañ Marx a gelenne ne c'helle lakaat ar gevredigezh da vont war-raok hep rankout kas da benn an dispac'h dre ret. A-enep da seurt tezennoù sokial-demokratel e save al leninourion neuze o nac'hañ e oa ret adwelet tezennoù politikel pennañ ar varksouriezh.
Da c'houde e voe adimplijet an termen enep-welour evit ar re a save a-enep d'al linenn bolitikel bet diorroet gant Nikita C'hrouchtchov (Unaniezh Soviedel) goude marv Stalin dreist-holl hag ivez hini Tito (Yugoslavia).
Goude an disparti etre an Unaniezh Soviedel ha Sina, Sina dindan beli Mao hag Albania dindan beli Enver Hoxha en em disklêrias enep-welourion hag a nac'has linenn bolitikel C'hrushchev ez-foran.

## Gwelet ivez

   * Maoouriezh
   * Komunouriezh
   * Marksouriezh-leninouriezh
   * Enver Hoxha

## Liammoù diavaez

   * Un toullad liammoù a gas da strollad enep-adwelour dre ar bed (e saozneg).
# Enepdivyezhegezh

Enepdivyezhegezh a vez graet eus an oberoù pe ar politikerezh enep d'an divyezhegezh ha d'an dud divyezhek, o nac'h outo gwirioù abalamour ma implijont an eil yezh kentoc'h eget eben, abalamour ma vez staget ar gwirioù hiniennel ouzh ur yezh hepken.
E Breizh e weler enepdivyezhegezh dreist-holl e nac'hidigezh digeriñ klasoù divyezhek er skolioù-stad pe katolik da skouer. Koulskoude emañ ivez e nac'hidigezh ar gwir da vont e brezhoneg ouzh ar velestradurezh, dre skrid pe dre gomz: ar gwirioù-se a zo d'an dud er broioù ma ya en-dro an divyezhegezh.
Gallout a reer komz ivez, en degouezhioù-se, eus droukziforc'hañ yezhel.

## En Amerika

Komz a reer eus enepdivyezhegezh e Kanada, diwar-goust ar galleg (New Brunswick ha kêr Ottawa), hag e SUA diwar goust ar spagnoleg (Kalifornia ha Florida dreist-holl).

## En Europa
### E Breizh

   Nec'het-bras eo Stourm ar Brezhoneg o welet e vez Diwan o komz mui-ouzh-mui eus "divyezhegezh" ha nebeut-ouzh-nebeut eus "brezhoneg". Rak divyezhek eo bet Breizh e-pad kantvedoù, diwar-goust ar brezhoneg ha ret eo deomp, da z-Diwan, da Stourm ar Brezhoneg ha d'an Emsav a-bezh mont kontrol d'ar red-se hag adsevel hor yezh da yezh ofisiel ha yezh vroadel e Breizh.
   – Stourm ar Brezhoneg, Diwan : Petra eo sonj stourm ar Brezhoneg ?, Kannadig Unvaniezh ar Gelennerien Brezhoneg niv. 12, 1987, p. 28

### E Kembre

Enep an divyezhegezh e Kembre en XIX$^{vet}$ kantved e veze graet gant ar Welsh Not.
N'eus ket gwall bell e veze renerien embregerezhioù o tifenn ouzh o implijidi komz kembraeg en o lec'h-labour, adal afer Brewer Spinks e 1965 betek hini Thomas Cook e 2007.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ The Welsh language in 19th century education, BBC
* ↑ Keleier BBC Kembre 10/06/2007
# Endro

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An endro a zo hollad ar pezh a zo en-dro d'un dra pe d'un den.
# Enep-goubrenerezh

Enep-goubrenerezh (pe enep-breinadurezh) a vez graet eus hollad an obererezhioù a glask talañ pe enebiñ ouzh ar vreinadurezh. Evel ma vez meur a stumm gant ar goubrenerezh, an enep-goubrenerezh a zo liesstumm a-fed strategiezh hag ec'honder.
Un diforc'h a vez graet alies etre ar stourm dizarbenniñ enep-goubrenerezh hag an obererezhioù oberiant a-enep un darvoud breinadurezh. Gant ar sell-se, an enklaskoù gant ar pennadurezhioù evit kavout oberiadurioù breinadurezh a vez gwelet evel oberiant, padal war tachenn an deskadurezh o tisplegañ d'ar brasañ niver penaos eo fall dilerc'hioù ar goubrenerezh, pe lezennoù hag obererezhioù en embregerezhioù pe aozadurioù gouarnamantel e vez gwelet evel obererezhioù dizarbenniñ.
# Enepdisivouderezh

An Enepdisivouderezh zo ul lusk a-berzh an Iliz Katolik Roman, kroget er XVvet kantved, hag Anna Bijns er penn a-raok, ha buanaet gant an Disivouderezh protestant. Hiziv e komz an istorourien eus « Kempennerezh Katolik ».

## Ezhomm da gempenn

Adalek ar XIVvet kantved e oa splann an ezhomm da gempenn an Iliz : goulennet e veze kempenn gant prederourien gristen evel John Wyclif, Jan Hus, hag er XVIvet gant Martin Luther ha Jean Calvin.
Senedoù-iliz a voe e Konstanz (1415-1418), Basel (1431-1449) ha Latran (Latran V) (1512-1515) da studiañ ar c'hempennoù kentañ d'ober. Sened-iliz Trento (1545–1563) avat a voe an hini pouezusañ. Gantañ e voe lakaet fin da walloberoù zo: gwerzh an induljañsoù, fallvuhez beleien hag eskibien zo. Adembannet e voe dlead ar veleien da chom hep dimeziñ. Lavaret e voe splann e ranke an eskibien chom en o eskopti.
Adaozet e voe Curia romana ar Vatikan. Adtermeniñ ha kreñvaat a reas divizoù an Iliz diwar-benn an doueoniezh hag aozadur an Iliz. Savet e voe dogma an treuzkorfañ.
Gwellaet e voe stummadur ar veleien gant labour tud evel Ignacio de Loyola. Ar C'hempenn a voe skignet en Iliz gant tud uhel evel Peter Canisius, Carlo Borromeo, Ignacio de Loyola, Frañsez a Sal. Kemmoù en deiziadur, gortozet abaoe ouzhpenn 100 vloaz, a voe graet war-lerc'h sened-iliz Trento en 1582, gant Gregor XIII: abalamour dezhañ eo e komzer eus deiziadur gregorian.

## Levrlennadur

* Pierre Chaunu, Église, culture et société. Réforme et Contre-réforme, SEDES, Paris, 1984.

## Liammoù diabarzh

* Vulgat
# Damien Le Bagousse

Damien Le Bagousse, ganet d'an 18 a viz Genver 1994 e Gwened, a zo ur filmaozer, senarioer hag ul luc'hskeudenner breizhat.

## Filmoù

* 2015 : Alter Ego
* 2017 : Et que le reste du monde disparaisse !
# Damien Saez

Damien Saez, ganet d'ar 1añ a viz Eost 1977 e Saint-Jean-de-Maurienne e Savoie, zo ur son-aozour, kaner ha barzh gall.

## Buhez
### Yaouankiz

Damien Saez a zo ganet diwar un tad a orin spagnol hag ur vamm a orin aljerian. A-raok dizimeziñ e dud, pa oa 4 vloaz, e vevent holl en Alpes-de-Haute-Provence. Goude-se ez ejont da vevañ da gêr Marsilha. D'an oad a 8 vloaz, ez a ar familh da vevañ da garter La Fontaine d'Ouche, a zo e Dijon. Mont a ra d'ar c'h-Conservatoire à rayonnement régional de Dijon, e klasad piano ar c'helenner Boris Nedeltchev. 9 vloaz war-lerc'h e kuitaa ar skol, diplomet d'an oad a 17 vloaz.

### Hent ar sonerezh

Kerkent ha tapet e vachelouriezh gantañ, mont a ra da Bariz gant ar c'hoant bezañ brudet ha bevañ eus e sonerezh. E 1995, ez eo e burev Alix Turrettini, manager Mathieu Boogaerts ha Zazie lakaat a ra ar produour da glevet 30 kanaouenn piano-mouez.

## Pladennoù

* 1999: Jours étranges
* 2002: God Blesse (pladenn doubl: God Blesse ha Katagena).
* 2004: Debbie
* 2008: Varsovie (teir pladenn: Varsovie, L'Alhambra ha Paris).
* 2010: J'accuse
* 2012: Messina
* 2013: Miami
# Damgan

Damgan :
| Iliz katolik Sant Pêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Damgan |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Muzilheg |
| Kod kumun | 56052 |
| Kod post | 56750 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Marie Labesse 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Gwareg Su Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | (fr)www.damgan.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 908 ann. (2020) |
| Stankter | 188 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 31′ 14″ Norzh 2° 34′ 36″ Kornôg / 47.5205555556, -2.57666666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 3 m bihanañ 0 m — brasañ 20 m |
| Gorread | 10,16 km² |
| Damgan ||
| kemmañ |
Damgan a zo ur gumun eus Breizh e kanton Muzilheg e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* Emañ etre ar Meurvor Atlantel er su, Stêr Penerv er gwalarn, hag Ambon er biz, etre aber ar Gwilun ha Gourenez Rewiz.

### Kumunioù amezek
## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe ar gumun d'an 18 a viz C'hwevrer 1824 diwar ul lodenn eus kumun Ambon.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 52 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,63 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 21 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Karterioù

* Penerv, er c'hornôg
* Kervoial, er reter.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar velin.
* Melin Kervoyal, 1705.
* Iliz katolik Sant Pêr e Pennerv.
* Iliz katolik Intron-Varia er vourc'h.
* Monumant ar re varv e Leurgêr ar Maerdi, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik Sant Pêr, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik Intron-Varia, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi
* Kreskiñ a ra ar boblañs gant donedigezh tud war o leve. 80% eus an tier zo tier-hañv.

## Liammoù diavaez

* (br) Damgan war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 14
* 1 2 (fr)Memorialgenweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Dameleg

Ur yezh dardek eo an dameleg komzet gant nebeutoc'h evit 5.000 den e e traonienn Damil-Nisar e Chitral e Pakistan.
Ur yezh en arvar da vont da get e c'hellfe bezañ an dameleg dre m'emañ ar c'howareg o kemer e blas.

## Gwelet ivez

* Yezhoù dardek

## Liammoù diavaez

* Yezh dardek Chitral
* Ethnologue
# Damergativelezh

Er yezhoniezh e vez implijet an termen damergativelezh (saozneg : split ergativity) evit komz eus ur steudadur morfologel-kevreadurezhel kemmesk kavet e yezhoù 'zo implijet gante ur frammadur ergativel-absolutivel e degouezhioù 'zo hag ur framamdur morfologel-kevreadurezhel all, peurliesañ nominativel-akuzativel e degouezhioù yezhadurel resis all.
E gwirionez eo damergativel an darn vrasañ eus ar yezhoù renket dre voas e-touez ar yezhoù ergativel-absolutivel kentoc'h evit yezhoù ergativel-rik.
Setu roll an abegoù pennañ evit ober gant an eil steudadur pe egile en degouezh-mañ'n-degouezh er yezhoù damergativel.
* Kemmañ a c'hell implij an steudadur pe egile abalamour da vezañs ur "perzhiad-diviz" (saoz. discourse participant), da lâret eo ar c'hentañ pe an eil gour ("me"/"ni"; "te"/"c'hwi"a first or second person). Da skouer, an dyirbaleg komzet en Aostralia a ra gant ar steudadur ergativel en holl kenarroudoù yezhadurel nemet pa implijet ar c'hentañ pe an eil gour en diviz, ha neuze e ra gant ar steudadr akuzativel. Tennañ a ra an abeg-mañ d'ar fed ma reer dave d'un dra vev pe get, un elfenn a-bouez dre vras e yezhadurel an dyirbaleg.
* Kemmañ a c'hell ivez implij an eil steudadur pe egile hervez amzer pe arvez ar verb. Ar yezhoù indez-iraniek, da skouer, a laka un diforc'h etre implij ar steudadur ergativel pe akuzativel hervez ma implijer an arvez ledan, implijet gant ar steudadur akuzativel, diouzh un tu pe strizh, implijet gant ar steudadur ergativel, diouzh an tu all.
* E yezhoù aostrenezek 'zo, en o zouez ar sinaogoroeg, e vez implijet ar steudadur ergativel evit a sell ouzh an troadoù keit ha ma reont gant ar steudadur akuzativel evit frammadurioù kevreadurezhel.
* E yezhoù evel an dakatoeg e vez merket arguzenn verboù aktivel, da skouer "redek", en hevelep doare hag evit ar verboù tranzitivel dres evel er yezhoù akuzativel, keit ha ma vez merket arguzenn verboù stadel (nann-aktivel), da skouer "bezañ en e sav" en hevelep doare ha renadenn ur verb tranzitivel dres evel er yezhoù ergativel. Un isrummad eus ar yezhoù aktivel-stadel eo yezhoù a seurt-se, anvet yezhoù damaktivel (saoz. split-S language).

## Skouer: an hindeg

An hindeg-ourdoueg a implij ar steudadur ergativel evit merkañ rener ar verboù tranzitivel en arvez strizh en tu-gra hag ar steudadur akuzativel en degouezhioù all, pa vez merket ar rener gant an troad nominativel, da skouer :
    लड़का किताब ख़रीदता है
    laṛka kitāb xarīdtā hai
    paotr.Msg.NOMINATIVEL levr.NOMINATIVEL.Fsg prenañ.BOAZ.Msg eo.BREMAÑ
    "Ar paotr a bren ul levr"
    लड़के-ने किताब ख़रीदी
    laṛke-ne kitāb xarīdī
    paotr.Msg-ERGATIVEL levr.NOMINATIVEL.Fsg prenañ.STRIZH.Fsg
    "Ar paotr a brenas ul levr"

## Gwelit ivez

* Yezh ergativel-akuzativel

## Notennoù

* 1 2 Dielfennadur morfologel eeunaet.
# Damh the Bard

Damh the Bard (Dave Smith e anv gwir) a zo ur soner hag ur c'haner saoznek. Savet e vez gantañ kanaouennoù awenet krenn gant an natur, ar mojennerezh keltiek hag an drouizelezh.

## Liammoù diavaez

* Lechienn Damh the Bard(en)
# Damien Le Goff

Damien Le Goff a zo ur mestrc'hoarier echedoù breizhat eus kleub echedoù Douarnenez (Penn-ar-Bed).
2227 eo e renk Elo (FIDE).

## Trec'hadennoù

* Mae 2005: Kampion Breizh partiennoù fonnapl;
* Eost 2006: Breizhad kentañ, tournamant "Open" Henbont 2006;
* Du 2006: dont a reas ar maout gantañ e tournamant Fouenant dirak Deyan Bojkov ha Tihomir Atanasov Dovramadjiev;
* Nedeleg 2006: tournamant Gouenoù, kentañ plas a-gevred gant Jean-François Jolly ha Mickael Jeanne.

## Liamm diavaez

* E fichenn FIDE
# Damien Perrotin

Damien Erwan Perrotin a oa un emsaver breizhat, ezel eus Unvaniezh Demokratel Breizh (U.D.B.), bet ganet e Sant-Nazer (Liger-Atlantel) e 1972 ha marvet d'ar 27 a viz Meurzh 2014 d'an oad a 41 vloaz goude un taol-kalon. Ezel e oa ivez eus Bonedoù-ruz Gwenrann. Er wikipedia brezhonek en doa labouret ivez.

## Buhez

Ganet e oa bet Damien Perrotin e 1972 e Sant-Nazer. E 2005 e teue da vezañ ezel eus an UDB.

## Marv

Tizhet gant un taol-kalon e straed ar peoc'h e Sant-Nazer ar sadorn 22 a viz Meurzh 2014. En desped d'un oberatadenn ez eo marvet ar 27 a viz Meurzh. Jean-Marc Ayrault en devoa skrivet ul lizher d'e gerent. D'ar 1añ a viz Ebrel 2014 e oa bet dalc'het ul lid koun dirak ti-kêr Sant-Nazer evit enoriñ anezhañ. Ur c'hant bennak a dud a oa bet deuet.

## Oberennoù

* Paroles étrusques liens entre l'étrusque et l'indo-européen ancien, 1999 (269 pajenn)
* Vu des ruines, Damien Perrotin, 11 a viz Genver 2015, Sant-Nazer, embanner Penn ar Park (226 pajenn)

## Liammoù diavaez

* 7seizh (fr)
* Filmig atersadenn Damien Perrotin
* Damien Perrotin war data BNF
* Blog Damien Perrotin

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://data.bnf.fr/atelier/13546271/damien_erwan_perrotin/
* ↑ https://www.presseocean.fr/actualite/saint-nazaire-deces-de-damien-perrotin-militant-de-l-udb-28-03-2014-101019
* ↑ https://www.ouest-france.fr/pays-de-la-loire/saint-nazaire-44600/disparition-militant-de-ludb-damien-perrotin-est-decede-2053278
* ↑ http://stervlan-mf.over-blog.com/article-kenavo-damien-123131409.html
* ↑ https://actu.fr/pays-de-la-loire/guerande_44069/disparition-de-damien-perrotin-militant-udb_9867310.html
* ↑ http://www.saintnazaire-infos.fr/hommage-a-damien-perrotin-83-84-2655.html
# Damião de Odemira

Damião de Odemira, anavezet ivez dindan ar stumm italianek Damiano, a zo bet ganet en Odemira (Portugal) er XV$^{vet}$ kantved ha marvet er XVI$^{vet}$ kantved.
Apotikaer portugalat, c'hoarier ha skrivagner echedoù. E studiadenn bet skrivet en italianeg hag e spagnoleg (Tratado de Xadrez e portugaleg; "Questo libro e da imparare giocare a scachi: Et de belitissimi Partiti"), embannet e Roma e 1512, a roas e vrud dezhañ. Ret oa bet dezhañ tec'hout kuit du-hont pa voe skarzhet ar yuzevion eus Portugal dindan ren Manuel Iañ.
* Levr Damião de Odemira

## Ar C'haradenn Damiano

Anvet eo bet ar c'haradenn-mañ diwar Damiano, daoust dezhañ bout lâret splann ne vez ket un dra vat c'hoari "f 6".
1. e4 e5
2. Mf3 f6
3. Mxe5
* Garadenn Damiano

## Oberenn skrivet

* Damião de Odemira, Tratado de Xadrez, "Questo libro e da imparare giocare a scachi: Et de belitissimi Partiti", Roma, 1512.

## Liamm diavaez

Div bartienn e Chessgames
# Epione

Epione (Henc'hresianeg : Ἠπιόνη, Hepione, "an hini zous") zo un nimfenn e mojennoù Hellaz kozh, priñsez eus Kos, ha pried an doue Asklepios. Chwec'h merc'h (Hygieia, Panakeia, Meditrine, Akeso, Iaso hag Aigle) ha tri mab (Mac'haon, Podaleirios ha Telesforos) he deus ganet ; da c'heriaoueg ar vezegiezh e tenn anvioù he bugale.

## Notennoù

* ↑ (fr) Dictionnaire étymologique de la mythologie grecque, p. 82.
# Episcopia

Episcopia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Epona

Epona a oa doueez ar c'hezeg hag ezen gant ar Gelted.
# Epistemologiezh

An epistemologiezh pe ar ouiziadoniezh zo un diskiblezh hag ur skourr eus ar brederouriezh a ra war-dro ar skiantoù pe, en henvoaz brederouriel a Vro-Saoz, damkaniezh an anaoudegezh dre vras (epistemology).

## Termenadur

Da gentañ ez eo an epistemologiezh an doktrin a vurutell pennaennoù diazez ha martezeadennoù kement skiant a vez evit barn an ergorelezh anezhi. An anv a epistemologiezh a roer d'ar brederouriezh lakaet da dalvezout evit a sell ar skiantoù pe da Istor ar skiantoù.
Er broioù saoznek e vez graet gant ar ger-se evit komz eus damkaniezhioù an anaoudegezh, da lavarout eo eus an doare ma teuer a-benn da anavezout an dra-mañ-dra.

## Prederourion o deus labouret diwar-benn an epistemologiezh

An epistemologiezh zo unan eus an diskiblezhioù a vez kelennet er Skol-Veur pa raer studioù war ar brederouriezh pe war ar skiantoù.
Sed ar brederourion hag ar skiantourion bennañ hag o deus labouret war an epistemologiezh : Aristoteles, Stéphane Lupasco, Albert Einstein, Gaston Bachelard, René Descartes, Paul Feyerabend, Thomas Samuel Kuhn, Willard Van Orman Quine, Ludwig Wittgenstein ha meur a hini all.

## Daveoù hanotennoù

* ↑ A-ziwar ar gerioù ἐπιστήμη -epistếmê- « anaoudegezh, skiant » ha λόγος -lógos- « diviz, komz » en hengresianeg.
* Porched Prederouriezh
# Eppe-Sauvage

Kumunioù Frañs :
| Anv | Eppe-Sauvage |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Eppe-Sauvage en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Guide du pays de Trélon |
| Kanton | Trélon |
| Kod INSEE | 59198 |
| Kod-post | 59132 |
| Maer | Viviane Desmarchelier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 16,67 km² |
| Led | 50° 07' 13" Norzh |
| Hed | 04° 10' 45" Reter |
| Uhelder kreiz | 223 m |
| Uhelder bihanañ | 172 m |
| Uhelder brasañ | 257 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 245 (2007) |
| Stankter | 14 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Eppe-Sauvage a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.
* An ti-kêr

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz
* An diabarzh
* Teirzaolenn
* Kador-prezeg
* Iliz katolik Saint Ursmar.
* Kastell Willies.
* Kastell Maillard.
* Chapel Linières.

## Douaroniezh

* War lez an Helpe Majeure ha stêr Montbliard emañ Eppe-Sauvage.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Eppillus

Eppillus (galianeg marc'hig) a oa roue an Atrebated, Brezhoned hag a veve en daou du da Mor Breizh.
Mab e oa da g-Commios, unan eus ar pennoù galian o doa roet harp da Julius Caesar e-pad aloudabeg Galia, hag a oa emsavet goude da vrezeliñ enep dezhañ a-unan gant Verkingetorix.
Goude marv Commios, war-dro -20, ez eas Eppillus da roue asambles gant e vreur Tincomarus. Noviomagus (Chichester) hiziv a oa e gêr-benn tra ma oa Calleva Atrebatum (Silchester) hini Tincomarus.
Da roue nemetañ ez eo aet Eppillus e 7 ha rankout a reas mont da repuiñ da Roma. Goude an amzer-se e kaver an titour Rex war pezhioù kognet gant Epillus, ar pezh ar ziskouez e oa anavezet evel roue gant Roma.
War-dro 15 e teuas Verica da vezañ roue an Atrebated. En amzer-se, avat, e kroger da gavout anv Epillus war ar pezhioù kognet gant meuriad ar Gantiaked. Marteze e oa bet skarzhet Epillus kuit gant Verica hag en doa ranket mont da repuiñ da g-Kent, ma yeas da roue adarre. Marteze ivez e oa aet da roue ar Gantiaked hag en doa lezet rouantelezh an Atrebated gant Verica en un doare peoc'hek, pe neuze n'en deus an Epillus a oa roue Kent darempred ebet gant hini a renas war an Atrebated.
| En e raok: Commios | Roue an Atrebated (7-15) | War e lerc'h: Verica |
# Epinephelus malabaricus

Epinephelus malabaricus :
| Epinephelus malabaricus. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Serranidae |
| Genad : | Epinephelus |
| Anv skiantel ||
| Epinephelus malabaricus (Bloch et Schneider, 1801) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Epinephelus malabaricus a zo ur spesad pesked-mor eus kerentiad ar Serranidae.

## Annez

Bevañ a ra eus Meurvor Indez da vMeurvor Habask.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Epinephelus malabaricus war al lec'hienn FishBase.
# Epistulae ex Ponto

Epistulae ex Ponto, « lizhiri eus Pontos », zo un dastumad lizhiri en divwerzennoù gant ar barzh latin Ovidius ma klemm eus e harlu en Tomis. 46 lizher zo, savet entre 12 ha 161, strollet en pevar levr, hag an tri c'hentañ embannet en 13, hag ar pevare goude e varv, en 17 pe 182.
Talvoudus eo ar skridoù evit kompren gwelloc'h Mikrá Skythia.