OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gwilherm Iañ

Gwilherm Iañ a zo anv meur a zen:

## Rouaned

* Gwilherm Iañ Bro-Saoz, pe Gwilherm II Normandi, pe Gwilherm an Alouber (1027-1087), roue Bro-Saoz, ouzhpenn bezañ dug Normandi
* Gwilherm Iañ Sikilia, lesanvet Gwilherm ar Fallakr (~1120 - 1166), roue Sikilia (1154-1166).
* Guillaume Iañ Skos (1145~1150-1214), lesanvet Gwilherm al Leon, roue Bro-Skos (1165-1214).
* Gwilherm Iañ an Izelvroioù (1772-1843), roue an Izelvroioù ha dug-meur Luksembourg (1815-1840)
* Gwilherm Iañ Württemberg (1781-1864), roue Württemberg (1816-1864).
* Gwilherm Iañ Alamagn (1797-1888), roue Prusia (1861-1888) hag impalaer Alamagn (1871-1888).

## Priñsed

* Gwilherm Iañ d'Achaïe, sire de Champlitte, prince d'Achaïe (1205-1208)
* Gwilherm Iañ Orange-Nassau, lesanvet an Tavedeg, (1533-1584), stathouder Holland (1573-1584), priñs Orange.

## Duged

* Gwilherm Iañ Gwaskogn, marvet e 848.
* Gwilherm Iañ Akitania, pe Gwilherm Deol, marvet e 918, dug Akitania;
* Gwilherm Iañ Normandi, pe Gwilherm Hir-e-gleze, marvet e 942, jarl Normandi,
* Gwilherm Iañ Luksembourg, dug Luksembourg eus 1096 da 1129
* Gwilherm Iañ Braunschweig-Luneburg, dug Braunschweig-Luneburg eus 1559 da 1592

## Markizien

* Gwilherm Iañ Spagn, markiz Spagn (789-806)

## Konted

* Gwilherm Iañ Provañs (950 -† 993), kont Provañs (968 - 993).
* Gwilherm Iañ Perigord (886-916), kont Perigord.
* Gwilherm Iañ Nevers, kont Nevers en XI$^{vet}$ kantved,
* Gwilherm Iañ Juliers, kont Juliers (1136-1176)
* Gwilherm Iañ Sancerre, kont Sancerre (†1217)
* Gwilherm Iañ Vicenza, kont Vicenza (1990)

## Tud a iliz

* Gwilherm Iañ Clairvaux, abad Clairvaux (†1221)
* Gwilherm Iañ Strasbourg eskob Strasbourg, eus 1030 da 1047
* Gwilherm Iañ Sure, arc'heskob Lyon (1340-1342)
* Gwilherm Iañ Vénéjan, eskob Uzès (1190-1204)

## Pennadoù kar

* Gwilherm
* Gwilherm II
# Gwilherm Nassau

Gwilherm Nassau a oa anv meur a briñs eus tiegezh Nassau pe tiegezh Orange-Nassau.
Goude-se e tegouezhas priñselezh Orange gant priñsed Nassau, ma voent anvet Orange-Nassau, hag ar re-se a voe stathouder an Izelvroioù, met anavezet eo ivez evel Gwilherm Nassau :
* Gwilherm Iañ Orange-Nassau, (1533-1584), pe Gwilherm an Tavedeg ;
* Gwilherm II Orange-Nassau, (1626-1650) ;
* Gwilherm III Orange-Nassau, Roue-Bro-Saoz (1650-1702) ;
* Gwilherm IV Orange-Nassau (1711-1751) ;
* Gwilherm V Orange-Nassau (1748-1806).
Darn eus Rouaned an Izelvroioù, evel ar re-maén, deuet eus tiegezh Orange-Nassau, a vez graet Gwilherm Nassau anezho a-wechoù :
* Gwilherm Iañ an Izelvroioù , hag a oa a-raok Gwilherm VI Orange (1772-1843) ;
* Gwilherm II an Izelvroioù , priñs Orange a en em gannas en emmgann Waterloo, a-wechoù Gwilherm VII (1792-1849) ;
* Gwilherm III an Izelvroioù (1817-1890).
Hag ivez :
* Gwilherm Nassau (1792-1839)
* Gwilherm IV Luksembourg, (1852-1912).
# Gwilherm Iañ (Alamagn)

* Gwilherm Iañ a Alamagn
* Patrom:House of Hohenzollern
Gwilherm Iañ, pe Wilhelm Friedrich Ludwig, pe Wilhelm Iañ hervez e anv alamanek, pe Wilhelm Friedrich Ludwig von Preußen e anv en e hed, ganet d'an 22 a viz Meurzh 1797 e Berlin, marvet d'an 9 a viz Meurzh 1888) e Berlin, priñs eus an tiegezh Hohenzollern, a voe lezroue Prusia (1858-1861), 5vet roue Prusia (1861-1888) da c'houde, ha neuze kentañ impalaer Alamagn, pe Kaiser (1871-1888).

## E dud

Mab e oa da Frederig-Gwilherm III (1770-1840), roue Prusia, ha da Luise von Mecklenburg-Strelitz (1776-1810). O eil mab e oa ; e vreur henañ e oa Frederig-Gwilherm (1795-1861), a voe roue Prusia war-lerc'h e dad (1840-1861).

## E yaouankiz

Evel eil mab, ha dezhañ nebeud a chañsoù da vout roue un deiz, ne voe ket skoliet ervat ar paotr yaouank.
Evel e hendadoù e reas war-dro micher an armoù, ha kemer perzh a reas er brezelioù a-enep da Napoleon e 1814 hag e 1815 ha kontet eo da vezañ bet brezelour kalonek.
D'an 11 a viz Mezheven 1829, ec'h euredas gant Augusta von Sachsen-Weimar-Eisenach, (1811-1890), merc'h da Charlez-Frederig von Sachsen-Weimar-Eisenach (1783-1853), dug-meur Sachsen-Weimar-Eisenach, ha da v-Mari a Rusia (1786-1859).
Daou vugel o devoe:
* Frederig III Alamagn (1831-1888), impalaer Alamagn
* Luise von Preußen (1838-1923)
Plegañ d'ar frankizourien e 1848 ne blijas ket d'an noblañs a oa anezhañ, ma rankas mont da repuiñ da Vro-Saoz. Er bloaz war-lerc'h e voe faezhet gantañ Dispac'herien Baden.

## Lezroue

E 1857 e voe skoet e vreur Frederig-Gwilherm IV Prusia gant ur barrad, ma vanas e spered betek fin e vuhez. E 1858 e voe lakaet Gwilherm da lezroue, a-raok dont da vout roue Prusia e 1861. Dre ma n'halle ket lakaat ar Breujoù (Landtag) da vouezhiañ a-du gant kreskiñ arc'hant an arme, e soñjas dilezel e garg, met gervel a reas Otto von Bismarck da zont da vinistr gantañ, ha diwar neuze ez eas ar renad war-du an unbenniezh hollc'halloudek. Mestr e voe war ar C'hengevredad Alaman war-lerc'h emgann Sadowa ma voe faezhet an arme aostrian d'an 3 a viz Gouhere 1866.
D'an 2 a viz Genver 1861 e voe anvet da roue Prusia war-lerc'h e vreur henañ Frederig-Gwilherm IV Prusia (1795-1861), marvet divugel.
D'an 18 a viz Genver 1871, pevar miz war-lerc'h dezhañ trec'hiñ war ar C'hallaoued e-kerzh Brezel 1870-1871, e voe anvet impalaer e Trepas ar Melezourioù e palez Versailhez, da zismegañsiñ ar C'hallaoued.
Patrom:Succession box two to one

## Liammoù diavaez

* http://www.archontology.org/nations/german/germ_state1/wilhelm1.php
# Gwilherm Iañ Normandi

Gwilherm Iañ (a-raok 910-942), lesanvet Gwilherm Hir e Gleze, a oa yarl Normandi.
Mab bastard da Rollon e oa. Poppa e oa e vamm. Pagan e oa e dad neuze, kristenez e vamm$^,$. Ganet e oa en ur vro tramor, hervez ur varzhoneg$^,$.

## Goude e varv

Richarzh Iañ (dug Normandi) a renas war e lerc'h.

## Notennoù

* ↑ David C. Douglas, 'Rollo of Normandy', The English Historical Review, Vol. 57, No. 228 (Oct., 1942), p. 422
* ↑ Orderic Vitalis, The Ecclesiastical History of Orderic Vitalis, ed. Marjorie Chibnall, Vol. II (Oxford: Clarendon Press, 1993), P. 7
* ↑ Hervez Neveux ha tud all e c'hallje bezañ ganet e Bro-Saoz, rak Rollo e dad a guitaas Neustria e-pad un toullad bloavezhioù, da vont da Vro-Saoz moarvat. Lenn : Neveux, The Normans (2008), 62; Complainte sur l'assassinat de Guillaume Longue-Ėpée, duc de Normandie, poème inédit du Xe siècle, Gaston Paris; Jules Lair, Bibliothèque de l'école des chartes (1870), Volume 31, p. 397; Complainte de la mort de Guillaume Longue Ėpėe; Prentout, Etude critique sur Dudon de Saint-Quentin, 178-9 [ns].
* ↑ François Neveux, A Brief History of the Normans, trans. Howard Curtis (London: Constable & Robbinson, Ltd, 2008), p. 62 & n. 111.
# Gwilherm Iañ Provañs

Gwilherm Iañ an Dieuber (~950 - 993), a voe kont ha priñs Provañs (968-993).
Boson II, kont Arle, ha Constance Provañs e oa e dud.
Kont Avignon e voe (962), kont Provañs (972), markiz Provañs Arle (979) ha priñs Provañs en he fezh (991).
Ur eontr en doa, anvet Gwilherm ivez, hag abalamour da se e vez graet Gwilherm II Provañs anezhañ a-wechoù.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas.
* Da Arsinde de Comminges, ha daou vugel o doe : Odile Provañs (Odile de Nice, ~976 – ~1032) ha Gwilherm II Provañs (~981 – kent an 30 a viz Mae 1018).
* Da Adelaid Anjev.
# Gwilherm VIII Poatev

Gwilherm VIII Poatev, ganet war-dro 1020 ha marvet en 1086, a oa kont Poatev ha dug Akitania, eus lignez ar Ramnulfided.

## Dimezioù

Teir gwech e timezas:
* e miz Genver 1044 da Garsende de Périgord, merc'h d'ar c'hont Aldabert II de Périgord, a roas dezhañ, en argouroù, gwirioù war dugelezh Gwaskogn, met bugel ebet n'o doe. Kas a reas anezhi d'ar gouent e 1058, da Saintes.
* war-dro 1058/59 e timezas da Mathilde (n'ouzer ket piv e oa he zud), ha kas kuit a reas anezhi ivez war-dro 1068/69. Ur verc'h o doe :
** Agnès, rouanez Kastilha (1052–1078), pried Alfonso VI León
* en miz Meurzh 1069 da Audéarde Bourgogne, merc'h da Roperzh Iañ Bourgogn, dug Bourgogn; daou vugel o doe:
** Agnès, rouanez Aragon ha Navarra (-1097), pried da Pedro Iañ Aragon.
** Gwilherm, a renas war e lerc'h.
# Horace Horsecollar

Horace Horsecollar zo un dudenn faltazi e bed Mickey Mouse. Krouet e voe e 1929 gant Ub Iwerks evit Walt Disney.
Kompagnun Clarabelle ar vuoc'h hag unan eus mignoned gwellañ Mickey Mouse eo. Kregiñ a ra evel marc'h tret-karr e The Plow Boy (An arer). Met dont a ra da vezañ denheñvel buan, hag un dudenn a eil renk ivez evel Clarabelle, Clara Cluck hag all.

### Tresadennoù-bev

* "The Plow Boy" (1929)
* "The Jazz Fool" (1929)
* "The Barnyard Concert" (1930)
* "The Cactus Kid" (1930)
* "The Fire Fighters" (1930)
* "The Shindig" (1930)
* "Pioneer Days" (1930)
* "The Birthday Party" (1931)
* "Blue Rhythm" (1931)
* "The Barnyard Broadcast" (1931)
* "The Beach Party" (1931)
* "Mickey's Revue" (1932)
* "Barnyard Olympics" (1932)
* "Mickey's Nightmare" (1932)
* "Touchdown Mickey" (1932)
* "The Whoopee Party" (1932)
* "Mickey's Mellerdrammer" (1933)
* "Mickey's Gala Premiere" (1933)
* "Camping Out" (1934)
* "The Orphan's Benefit" (1934)
* "The Band Concert" (1935)
* "On Ice" (1935)
* "Mickey's Grand Opera" (1936)
* "Toby Tortoise Returns" (1936)
* "Mickey's Amateurs" (1937)
* "Boat Builders" (1938)
* "The Fox Hunt" (1938)
* "The Orphan's Benefit" (remake, 1941)
* "All Together" (1942)
* "Mickey's Birthday Party" (1942)
* "Symphony Hour" (1942)
* "Mickey's Christmas Carol" (1983)
* Who Framed Roger Rabbit (1988)
* "The Prince and the Pauper" (1990)"

## Notennoù

* ↑ Pa'z eas kuit Ub Iwerks eus ar studioioù Disney e 1930 e krouas un dudenn heñvel : ar mul Orace.
* ↑ Horsecollar a dalv gwakol.
# Horace Vernet

Horace Vernet a oa ul livour gall bet ganet d'an 30 a viz Even 1789 ha marvet d'ar 17 a viz Genver 1863 e Pariz, brudet e livadurioù emgannoù. Fellout a rae dezhañ livañ Yann Soudard en emgannoù ha peadra en doe gant brezelioù an daou ziktatour Bonaparte.
# Horacio Cartes

Horacio Manuel Cartes Jara (ganet d'ar 5 a viz Gouhere 1956) zo ur politikour ha den a afer eus Paraguay. Prezidant ar vro eo bet etre 2013 ha 2018.
Deuet e voe da vezañ prezidant d'ar 15 a viz Eost 2013 evit ar Strollad Colorado, strollad eus an tu-dehoù ha strollad brasañ Paraguay.
# Hor Skrivagnerien

Hor Skrivagnerien zo ul levr gant Louis Dujardin (Loeiz Lok), anezhañ un dastumad eus pennadoù embannet er gelaouenn Arvor. Adembannet e voent e div levrenn e 1992 ha 1995 gant Mouladurioù Hor Yezh.

## Levrlennadur

* levrenn 1 (1992)
* levrenn 2 (1995)
# Horatio Nelson

Ar besamiral Horatio Nelson, 1añ Beskont Nelson, 1añ Dug Bronte, KB, ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1758 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Here 1805, lesanvet Amiral Nelson, a oa un ofiser er Royal Navy. Ofiser awener, penngadour mailh, deuet e oa a-benn da reiñ an trec'h d'ar Saozon e meur a emgann war vor, dreist-holl e-kerzh Brezelioù Napoleon. Gloazet e voe er stourm, ha koll a reas ul lagad e Korsika pa oa oadet a 35 bloaz. Kollet en doa ivez darn eus ur vrec'h e-kerzh aloubadenn c'hwitet Santa Cruz de Tenerife pa oa 40 vloaz. A-benn ar fin e voe lazhet e-kerzh Emgann Trafalgar e 1805.
Tri c'holonenn zo pe zo bet savet en e enor : gwelout Kolonenn Nelson.
# Hor Yezh

Ur gelaouenn vrezhonek trimiziek diwar-benn ar brezhoneg, ar yezhoù keltiek hag o yezhoniezh eo Hor Yezh. Krouet eo bet e 1954 gant Arzel Even, kelenner e Skol-Veur Aberystwyth. Pa varvas an diazezer e 1971 e kemeras Per Denez ar renerezh hag hemañ en deus treuzkaset ar garg da Herve ar Bihan e 1998. E 2005 e kemer perzh er bodad-lenn kelennerien Rann ar brezhoneg Skol-Veur Roazhon 2 hag un nebeud tud ouiziek, kelennerien skol-veur war o leve en o zouez. Embann a ra Hor Yezh levrioù brezhonek ivez, met distag eo diouzh Mouladurioù Hor Yezh. Kevredet int o-daou e Kuzul ar Brezhoneg.

## Stumm

Stensilet e oa ar gelaouenn en he deroù, met a-drugarez d'ar stlennvoulerezh eo deuet da vezañ brav a-walc'h, hep kalz a skeudennoù avat. Ur vent A4 (29,7 x 21 cm) a zo ganti ha bep tro e vez war-dro 50-60 pajenn e pep niverenn. E-pad bloavezhioù e veze embannet niverennoù tevoc'h ha niverennoù e-maez rummad, met ne zeue ket ken ingal hag hiziv. An niverenn mareadeg etrebroadel a zo ISSN 0769-0088.

## Endalc'h

Kavout a reer pennadoù uhel o live war istor ar brezhoneg, ar gerdarzh, yezhadur ar yezhoù keltiek, al lec'hanvadurezh, an dermenadurezh, yezhoniezh ar brezhoneg dre-vras, eskemmoù-lizhiri etre brezhonegerien ha teulioù a denn da implij kenwerzhel ha sokial ar yezh. Embannet ez eus bet meur a destenn kozh ha meur a destenn dastum (kanaouennoù, kontadennoù, pennaouiñ an troioù-lavar e pep korn-bro, renabliñ gerioù arbennik ha sevel geriaouegi. Ha ma’z eo skrivet ar gelaouenn e peurunvan e kaver pennadoù gant blaz ar rannyezhoù (gwenedeg da skouer) ha meur a destenn wenedek a zo bet embannet. Kavout a reer div rubrikenn a-bouez, an notennoù yezh ha lec'hanvadurezh hag an notennoù lenn.

## Skridaozerien bennañ

* Jorj Belz
* Herve ar Bihan
* Alan Botrel
* Gérard Cornillet
* Per Denez (†)
* Daniel Doujet
* Arzel Even (†)
* Perig Herbert (†)
* Yann-Erwan Kemener
* Pierre-Yves Kersulec
* Divi Gervella (†)
* Erwan Le Pipec
* Martial Menard (†)
* Gwennole ar Menn (†)
* Roland Mogn
* Herve Seubil-gKernaudour

## Levrioù embannet a-berzh kelaouenn Hor Yezh

Levrioù a zo bet embannet dindan anv Hor Yezh ha gant un niverenn-embann ispisial (910699) (n'eo ket ar memes ti-embann ha Mouladurioù Hor Yezh (niverenn-embann 86863).
Darn eus al levrioù embannet gant Hor Yezh :
* Roparz Hemon. Geriadurig gallek-brezhonek an troioù-lavar poblel = Petit dictionnaire français-breton des expressions populaires. Lesneven : Hor Yezh, 1990. ISBN ebet ; ISSN 0769-0088
* Claude an Du. Histoire d'un interdit : le breton à l'école. Lesneven : Hor Yezh, 1991. ISBN 2-910699-41-2. Adembannet e 2000.
* Gwenaëlle Fleur. Lec'hioù mojennel Breizh ; tr. gant Divi Kervella. Lesneven : Hor Yezh, 1995. ISBN 2-910699-12-9.
* Eujen Chalm. 1938-1942 : ur Breizhad skolaer er Mezven. Lesneven : Hor Yezh, 2000. ISBN 2-910699-36-6.

## Liammoù diavaez

* (br) Taolenn niverenn diwezhañ Hor Yezh
* (br) pajenn katalog levrioù Hor Yezh
* (fr) roll ar pennadoù embannet e-barzh Hor Yezh
# Horace

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Horace zo un anv-badez gallek ha saoznek a zeu eus an anv latin Horatius.
Roet eo bet da galz tud war-lerc'h ar barzh latin Quintus Horatius Flaccus ( 65 kent JK - 8 kent JK) anavezet ivez evel Horas e brezhoneg.

## Tud

* Horace Vernet (1789-1863) ul livour gall
* Horace Walpole, romantour saoz ha politikour
* Horace Silver (1928) ur soner piano jazz
* Horace-Bénédict de Saussure ur skiantour suis hag un alpaer
* Emgann an Horatii (Horatied) hag ar g-Curiatii (Kuriatied) deskrivet gant:
** Horace, un drajedienn gant Pierre Corneille
** Le an Horatii, un daolenn gant Jacques-Louis David

## El lennegezh

* ar c'helenner Horace Slughorn, tudenn a faltazi e romantoù Harry Potter
* Horace, ur romant gant George Sand.

## Loened

* Horace Horsecollar, ur marc'h e bed Mickey Mouse

## Pennadoù kar

* Horatio
* Orazio
# Horatio

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Horatio zo un anv-badez saoznek, deuet diwar an anv latin Horatius.

## Tud

* Horatio Nelson, amiral saoz
* Horatio Alger Jr, skrivagner amerikan

## El lennegezh

* Horatio, unan eus tudennoù Hamlet, ar reuzc'hoari gant Shakespeare
* A Horatio, barzhoneg gant Paul Verlaine, en dastumad Jadis et Naguère
* Horatio Hornblower, kabiten a vor, e romantoù C. S. Forester

## Anv-lec'h

* Horatio (Arkansas), e SUA

## Pennad kar

* Horace

## Notennoù

* ↑ A horatio
# Hoplit

An hoplited (henc'hresianeg : ὁπλίτης hoplítēs) a oa brezelourion ag ar c'heodedoù-Stad en Henc'hres hag a veze aveet gant goafioù ha skoedoù.
Aozadur ar falanks a veze implijet ganto da vout efedusoc'h er brezel gant un nebeud kadourion. An aozadur-se a zibennade pep ezel da vrezeliñ e-unan, dre ma c'hallje gwanaat an aoz hag e lakaat en arvar. En deroù e veze kemeret an hoplited e-touez ar geodedourion dieub (perc'henned atantoù pe artizaned), pinvidik a-walc'h evit prenañ ur gwisk-arem pe ur gwisk-lin hag armoù (talvout a ra e c'halle bout un drederenn ag ar wizion).
Ar braz ag an hoplited ne oant ket brezelourion a vicher hag alies e veze un diouer a bleustr ganto. E kêrioù zo e veze dalc'het un unvez a vegenn, a veze graet επιλέγω epilektoi ("ar re zibabet") anezhi, dre ma oant dilennet e-touez al lu boas. Kavet e veze hoplited en Athenai, Argos, Thebai, ha Syrakousai, ha keodedoù arall$^,$. An hoplited a yae d'ober ar braz ag al lu gresian.

## Daveoù

* ↑ (en) Neer, Richerd. Art & Archaeology of the Greek World: A New History, C. 2500-c. 150 BC. New york : Thames & Hudson, 2012, p. 95 (ISBN 9780500288771)
* ↑ (en) Gat, Azar. War in Human Civilization. New York : Oxford University Press, 2006, pp. 295-298 (ISBN 978-0199236633)
* ↑ (en) Tritle, Lawrence A.. Phocion the Good. London : Routledge, 2014, pp. 77-78 (ISBN 978-1-317-75050-5)
* ↑ (en) Geagan, Daniel J.. Inscriptions: The Dedicatory Monuments. Athena : American School of Classical Studies at Athens, p. 94 (ISBN 978-1-62139-001-5)
# John Donne

John Donne (distagadur : /dʌn/ ; skritur a-vremañ : Dun ; Londrez, 22 a viz Genver 1572 - idem, 31 a viz Meurzh 1631) a oa ur barzh hag ur prezegenner saoz en amzer ar roue James VI ha Iañ. E-touez e oberennoù e kaver barzhonegoù karantez, sonedennoù relijiel, troidigezhioù diwar al latin, marvnadoù, kanaouennoù ha sarmonioù.
Unan eus e oberennoù anavezetañ eo Meditation XVII, ur skrid e komz-plaen bet embannet e 1624 e Devotions Upon Emergent Occasions, and severall steps in my Sickness. Ennañ emañ ar rannbennad-mañ :
       No man is an Island, entire of itself; every man is a piece of the Continent, a part of the maine; if a Clod be washed away by the Sea, Europe is the lessee, as well as if a Promontorie were, as well as if a Manner of thy friends or of thine owne were; any man's death diminishes me, because I am involved in Mankind; And therefore never send to know for whom the bell tolls; it tolls for thee.
       "Den ebet n'eo un enez, distag diouzh pep tra ; pep den zo un tamm eus ar c'hevandir, ur rann eus ar braz. Pa vez sammet ur voudenn gant ar mor e vez bihanaet Europa, koulz ha pa vefe sammet ur beg-douar, pe unan eus douaroù da vignon pe dit : marv pep den am bihana, peogwir ez on un tamm eus an denelezh, ha neuze na glask nepred gouzout evit piv e tint ar glaz ; evidout e tint."
          — John Donne, Meditation XVII, §4
Aze e ra John Donne anv eus ar c'hleier hag ar marv evit prederiañ war ar vuhez ha dezastum e rank an holl mervel. Gant Ernest Hemingway eo bet adkemeret ar skeudenn-se ha lakaet « For whom the bells toll » da ditl unan eus e romantoù, embannet e 1940 diwar-benn Brezel Spagn.

## Liamm diavaez

* John Donne e Wikisource (en)
# John Dramani Mahama

John Dramani Mahama (ganet d'an 29 a viz Du 1958) zo ur politikour eus Ghana, prezidant ar vro en etrekarg.
Pa varvas ar prezidant John Atta Mills d'ar 24 a viz Gouere 2012 e voe lakaet da brezidant Ghana en etrekarg dre ma oa besprezidant ar vro abaoe 2009.
g • ka • kePrezidanted Ghana :
* Kwame Nkrumah · Joseph Arthur Ankrah · Akwasi Afrifa · Nii Amaa Ollennu · Edward Akufo-Addo · Ignatius Kutu Acheampong · Fred Akuffo · Jerry Rawlings · Hilla Limann · Jerry Rawlings · John Kufuor · John Atta Mills · John Dramani Mahama
# John Dryden

John Dryden (9 Eost 1631 - 12 Mae 1700) a oa ur skrivagner saoznek a bouez e lennegezh Bro-Saoz er XVII$^{vet}$ kantved.

## Buhez

Ganet e voe Dryden en ur gêriadenn eus Northamptonshire. E 1644 ez eas da Westminster School, e Londrez, hag e 1650 da Trinity College e Cambridge. E 1654 e varvas e dad ha ne chomas ket kalz a dra gant ar mab da vevañ.
Mont a reas da Londrez hag eno e kavas labour dindan gouarnamant Oliver Cromwell. E 1658 e savas ur marvnad da g-Cromwell goude marv hennezh. E 1660 avat e embannas ur meulgan da Charlez II hag adsavidigezh ar rouantelezh. Embann a reas meulganoù all en enor d’ar roue ha buan e teuas da vezañ ur barzh anavezet hag ur skridvarnour doujet.
D’ar 1añ a viz Kerzu 1663 e timezas Dryden da Elizabeth Howard, a oa c’hoar da Robert Howard, anavezet evel aozer pezhioù-c’hoari hag a-du gant ar roue.
Er bloavezhioù goude e savas Dryden kalz barzhonegoù, pezhioù-c’hoari ha troidigezhioù. E-pad pore bosenn Londrez en em dennas e Wiltshire. Eno e savas Of Dramatick Poesie, un arnodskrid da zifenn arz ar c’hoariva. E 1668 e voe anvet da "poet laureate", da lavaret eo da varzh ofisiel ar Rouantelezh.
Pa voe diskaret Jakez II, e nac’has Dryden touiñ le da William III, ha neuze e kollas e bost barzh ofisiel el lez. Evit gounit e vuhez e troas oberennoù Vergilius ha barzhed all eus an Henamzer. Gant e droidigezh diwar Vergilius e c’hounezas Patrom:Formatnum :1400 lur, ur sammad bras en amzer-hont. Mervel a reas e 1700 ha beziet e voe en Abati Westminster.

## Brud

Pa oa bev e veze sellet ouzh Dryden evel brasañ skrivagner e amzer ha levezon en doe war kalz skrivagnerien all en amzer-hont. Dindan e levezon e voe skrivet gwerzennoù pemptroadek gant an darn vrasañ eus ar re a save barzhonegoù en XVIII$^{vet}$ kantved.
Bremañ c'hoazh eo brudet e flemmskridoù o deus levezonet tud all, evel da skouer Alexander Pope.

## Oberennoù
### Komz-plaen

* Of Dramatick Poesie (1668)

### Barzhonegoù

* Astraea Redux (1660),
* Annus Mirabilis (1667),
* Absalom kaj Achitophel (1681),
* MacFlecknoe (1682),
* Religio Laici (1682),
* A song for St Cecilia (1687)
* Fables, Ancient and Modern (1700),

### Pezhioù-c’hoari

* The Wild Gallant (1663),
* The Indian Emperour (1665),
* The Maiden Queen (1667),
* An Evening's Love (1668),
* The Conquest of Granada (1670),
* The Assignation (1672),
* Marriage à la mode (1673),
* Aureng-zebe (1675),
* All for Love (1678), diwar-benn istor karantez Kleopatra ha Marcus Antonius
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# John Denver

John Denver eo anv-micher ar c'haner stadunanat Henry John Deutschendorf Jr (1943 – 1997),a grogas da ganañ er bloavezhioù 1970 hag a reas berzh bras. Enrollet en deus un 300 kanaouenn ha savet 200 anezho.

## Liammoù diavaez

* John Denver o kanañ leaving on a Jet Plane
# John Dyfnallt Owen

Dyfnallt, pe John Dyfnallt Owen e wir anv, a oa ur beleg hag ur barzh kembraek. Ganet e oa bet e Llan-giwg e 1873 ha marvet e oa e klañvdi Casnewydd (Mynwy) d'an 28 a viz Kerzu 1956, en e 83 bloaz.
Mengleuzier oa bet en e yaouankiz, hogen, o vezañ graet e studi gant skoazell e vignoned, e teuas da vezañ beleg protestant. E-pad meur a vloaz e voe e penn ar gelaouenn sizhuniek Y Tyst. Brudet e oa evel barzh ha broadelour. E bloavezhioù diwezhañ e vuhez e oa bet anvet da Arc'hdrouiz Kembre.
Dyfnallt a oa, hep mar ebet, brasañ mignon Breizh e Keltia tramor. A-raok an Eil Brezel-bed e teuas da Vreizh meur a wech da dremen pennadoù-amzer gant e geneil an Aotrou Yann-Vari Perrot. Ar Vretoned a yae da Gembre a veze degemeret gantañ atav gant madelezh.
Pa darzhas ar brezel, troc'het an darempred etre Breizh ha Kembre, Dyfnallt ne baouezas ket da soñjal en hor bro. Neuze, goude aloubadeg Kornôg Europa gant ar Saozon hag an Amerikaned e 1944, e klevas ar c'heloù spontus : e vignon an Aotrou Perrot muntret, broadelourien Vreizh lazhet ha karc'hariet. Klañv-bras e oa d'an ampoent. Daoust da se e kavas nerzh a-walc'h da aozañ ur groaziadeg dre Gembre evit harpañ ar Vretoned heskinet. Ar groaziadeg-se a reas kalz evit gwellaat planedenn an dud toullbac'het.
Dyfnallt a oa ezel eus ar C'hendalc'h Keltiek. Unan eus ar rummad Kembreiz e oa a labouras kement evit an etrekeltelezh.

## Oberennoù

* Min yr hwyr (1934)
* O ben tir Llydaw. Gwasg Aberystwyth, 1937. Danevell ur veaj da Vreizh
* Y greal a cherddi eraill (1946)
* Rhamant a rhyddid (1952)
* Ar y tŵr (1953)