OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Enor Richmond

Enor Richmond eo an anv a vez graet eus an dalc'h, e gwalarn Yorkshire hiziv, hag a voe roet d'ar c'hont breizhad Alan ar Rouz gant ar roue Gwilherm an Alouber e 1071. An dalc'h-se, hag a oa gouest da bourveziñ peadra da servij 60 marc'heg, a oa unan eus ar re vrasañ eus Bro-Saoz norman. An darn vrasañ eus an douaroù-se a oa bet d'ar roue Edwin Mercia a-raok.

## Dalc'herien Enor Richmond

An dud-se a veze graet « aotrouien Richmond » (Lords of Richmond e saozneg) anezho. Distaget e veze Enor Richmond a-wechoù diouzh titl kont Richmond pe, diwezhatoc'h, diouzh hini dug Richmond. Darnel e vez ar gwirioù roet gant ar roue saoz ha kastell Richmond ne veze ket lod anezho atav.
* Alan ar Rouz
* Alan an Du, breur da Alan ar Rouz
* Steven Iañ Pentevr, breur dezho
* Alan an Du, kentañ kont Richmond - mab da Steven ha niz d'an daou Alan, ar Rouz hag an Du.
* Konan IV, mab da Alan an Du; marvet divab; distreién a reas an Enor etre daouarn ar Gurunenn saoz;
* Gouarnet gant Herri II da c'hortoz eured e vab Jafrez gant Konstanza Breizh, merc'h Konan IV
* Jafrez II (dug Breizh) ha Konstanza Breizh, kontez Richmond
* Arzhur Iañ, mab da Jafrez ha Konstanza Breizh, - bac'het gant Yann Dizouar dre ma felle dezhañ ren war-lerc'h e eontr Richarzh Kalon Leon e Bro-Saoz ;
* Eleonora Breizh (1185-1241), c'hoar da Arzhur - considérée par beaucoup comme la comtesse héréditaire de Richmond, bac'het gant Yann Dizouar ha Herri III.
* Guy de Thouars - trede pried Konstanza Breizh ; adkemeret e voe an Enor gant ar gurunenn saoz evit kastizañ an daou bried savet a-enep ar roue Yann Dizouar en 1204 evit tennañ dial eus marv Arzhur Iañ;
* Ranulph de Blondeville, kont Chester - a voe roet dezhañ Enor Richmond en 1205 ; Ralph a oa eil pried Konstanza Breizh.
* Pêr Iañ (Breizh) - pried da Alix de Thouars ha deuñv da Guy de Thouars ha Konstanza Breizh ; un darn eus Enor Richmond en doe e 1218 hogen tennet e voe digantañ gant Herri III dre m'en devoa touet e le d'ar roue gall Loeiz IX
* Pêr II Savoia, kont Richmond (dimezet e oa Herri III d'e nizez, Éléonore Provañs)
* Yann Iañ (dug Breizh), mab da Pêr Brizhkloareg
* Yann II (dug Breizh), mab da Yann Iañ
* Yann Breizh (kont Richmond), mab yaouankañ Yann II
* Yann III (dug Breizh), mab-bihan da Yann II;
* Yann IV (dug Breizh) , kont Richmond - pa varvas, en 1342, ez eas ar gondelezh en-dro gant ar Gurunenn saoz ha miret betek dibenn Brezel Hêrezh Breizh
* Jean de Lancastre, kentañ dug Bedford ha kentañ kont Richmond
* Distro d'ar Gurunenn saoz entre 1435 ha 1450
* Ralph Neville, kont Westmorland -
* Charles Lennox - fiziet en tiegezh en 1675 gant ar roue Charlez II (Bro-Saoz), tad da Charles Lennox

## Notennoù

* ↑ Butler, Lawrence (2003). "4.The origins of the honour of Richmond and its castles", in Robert Liddiard: Anglo Norman Castles. Woodbridge, Suffolk : The Boydell Press. 91–95 p. ISBN 0851159044.

## Levrlennadur

* Jeulin, Paul, Un grand « Honneur » anglais. Aperçus sur le « comté » de Richmond en Angleterre, possession des ducs de Bretagne, Annales de Bretagne XLII, p. 265
* Chartier, Erwan, L'Honneur de Richmond, Manoirs et châteaux des pays de Bretagne, niv. 9

## Pennad kar

* Kont Richmond
# Enoc'h

Enoc'h (en hebreeg : חֲנוֹךְ (ḥănōkh), e latin Enoch, en arabeg Idris) zo unan eus Ezhec'h ar Bibl. Mab eo da Yared, tad da Matuzalem, tad-kuñv Noe.
Hervez levr ar C'heneliezh e vevas 365 bloaz, a-raok ma voe kemeret gant Doue.

## Pennad kar

* Levr Enoc'h
# Enogad

Enogad so ur sant breizhat hag a vije bet pempvet eskob Aled. Roet en deus e anv da barrez ha kumun Sant-Enogad, staget hiriv ouzh Dinarzh.
# Ennio Contedini

Ennio Contedini a zo bet ganet d'an 8 a viz Here 1934 e Milano (Italia).
Mestrc'hoarier echedoù italian. Trec'h e voe e 1961 e Tournamant Etrebroadel Zürich, dirak Zimmermann ha Paul Johner. Ne gollas partienn ebet.
E memes bloavezh e voe trec'h e Cremona, er skipailh Società Scacchistica Milanese, en 3vet Kampionad Italian dre Skipailh.
Kampion Italia an echedoù en Imperia e 1963.
2199 edo e renk Elo diwezhañ.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
* Stadegoù Ennio Contedini e Chessmetrics (e saozneg)
* Stadegoù Ennio Contedini (e rusianeg)
# Ennio Morricone

Ennio Morricone (10 a viz Du e 1928, Roma - 6 a viz Gouere 2020, Roma) zo ur sonaozour italian brudet-tre evit ar sonerezhioù en deus graet evit e vignon, Sergio Leone. Sergio Leone a ra filmoù hag Ennio Morricone a ra sonerezhioù.
Mab Ennio Morricone zo ur sonaozour ivez. Ennio Morricone en deus krouet sonerezh mil-anavezet ar filmoù Il Buono, il Brutto, il cattivo ha C'era una volta il West.
Ennio Morricone en deus savet sonerezh ouzhpenn 500 a filmoù hag abadennoù tele, ha gwerzhet en tu-hont da 50 milion a bladennoù er bed a-bezh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ennor

Enez Ennor (pe St. Mary's e saozneg ) eo anv ar vrasañ eus Inizi Sillan e Kernev-Veur. Tre Huw ( pe Hugh Town e saozneg) eo ar pennlec'h.
# Elba

Elba eo enez vrasañ enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, dindan 224 km². 147 km a aodoù he deus, anezho 29 km a hirder ha 18,5 km a ledander. Lec'hiet eo un 10 kilometr er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.

## Istor

* E 1814, goude Emgann Pariz, e voe harluet Napoleone Buonaparte en Enez Elba.

## Liammoù diavaez

* Enez Elba Google Maps
* (it) (de) (en) Elba World
# Elazığ (proviñs)

Proviñs Elazığ zo ur proviñs e reter Turkia.

## Douaroniezh

War-dro 570.000 annezad a oa e Elazığ e 2007.
9.200 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Elazığ

Kêrioù Turkia :
| Elazığ ||
| Proviñs | Elazığ |
| Rannvro | Reter Anatolia |
| Kod post | 23000 |
| Maer | Süleyman Selmanoğlu (2004, 2009) |
| Vali (prefed) | Muammer Erol (2008) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 38°41' Norzh |
| Led | 39°13' Reter |
| Uhelder | keitat : 1.067 m |
| Poblañs | 320.000 (2007) |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr Elazığ |
Elazığ zo ur gêr e reter Turkia, kêrbenn proviñs Elazığ.
War-dro 300.000 annezad zo enni.
# Elara

Elara (henc'hresianeg : Ἐλάρα) a zo merc'h d'ar roue Orc'homenos e mojennoù Hellaz kozh.
Karet e voe gant Zeus, a rankas he c'huzhat diouzh e wreg warizius Hera, hag he lakaas dindan an douar. Eno eo e c'hanas he mab Tityos, ur ramz hag a vez gwelet evel mab da c'h-Gaia (an Douar) en abeg da se. Marvet e vefe ar vamm gaezh o c'henel he fikol mabig. Ar c'hev ma teuas Tityos e-maez anezhañ a vez graet Elarion anezhañ, en Enez Euboia.

## Steredoniezh

* Unan eus loarennoù ar blanedenn Yaou zo anvet Elara.

## Notennoù

* ↑ Pseudo-Apollodoros, Bibliotheke (I, 4, 1).
* ↑ Strabon, Geografika (9. 3. 15).
# Elastan

An elastan, Lycra$^{TM}$ he anv kenwerzhel, zo ur wienn gevanaoz a zo brudet abalamour ma'z eo stenn-distenn. Dont a ra eus ar poliuretan, ha graet e vez dilhad gantañ.
Da gentañ ne veze graet nemet dilhad sport, evit marc'hhouarnerien ha ruzikerien.
* Ur ganellad elastan
* Loeroù-peg
* Dilhad sport
# Elatos (Lapit)

Elatos a oa roue al Lapited, pried Hippeia, ha tad
* Isc'hys a voe karet gant Koronis, met marteze e oa mab d'un Elatos arall,
* Kaineüs,
* Polyfemos,
* Ampykos, ganet marteze diwar ur vamm arall.
# Elara (loarenn)

Elara :
| Elara ||
| Gwel arzour Elara ||
| Dizoloet gant | Charles Dillon Perrine |
| Dizoloet d'ar | 6 Genver, 1905 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 11,683,120 km |
| Kelc'htro | 72,859,500 km |
| Ezkreizennegezh | 0.1723 |
| Periapsis | 9,670,500 km |
| Apoapsis | 13,695,700 km |
| Prantad reveulziañ | 257.984888 d |
| Tizh orbitel krenn | mui.: 3.919 km/s krenn: 3.269 km/s nebeut.: 2.767 km/s |
| Stouadur | 30.66° (diwar keheder Yaou) /29.20° (diwar an ekliptik) |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareennoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | 86 km |
| Pladadur | |
| Gorread | ~23,200 km² |
| Volum | ~333,000 km$^3$ |
| Mas | 8.7×10×10$^{17}$ kg |
| Douester | 2.6 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0.031 m/s² |
| Tizh achap | ~0.052 km/s |
| Devezh | ? |
| Stouadur | ? |
| Albedo | 0.04 (?) |
| Sked dre wel | - |
| temp. gorre | ~124 K |
| Gwask atmosferel | ebet |
Elara (gresianeg Ελάρα) a zo ul loarenn brogradek direizh eus Yaou. Gant Charles Dillon Perrine eo bet dizoloet e 1905 en Arsellva Lick. Dont a ra hec'h anv eus Elara, unan eus serc'hed Zeus, ha mamm d'ar ramz Tityos.
E 1975 hepken e tegemeras Elara hec'h anv a-vremañ. Kent-se e voe anvet Yaou VII pe, gwechoù 'zo Hera.
E-touez strollad Himalia emañ, anezhañ pemp loarenn hag a gelc'htro etre 11 ha 13 milion a gilometradoù eus Yaou.

## Liammoù diavaez

Elara
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# Elatos (Itaka)

Elatos a oa unan eus pleustrerien Penelope, pried Odysseüs, kent e zistro. Lazhet e voe gant Eumaios, ar mêsaer-moc'h, hervez Odysseia Homeros.
# Elba Ramalho

Elba Ramalho , ganet e 1951 e Conceição (Paraíba), e Paraíba, e Brazil, zo un aktourez, kanerez, barzhez, eus Brazil. Rouanez ar forró a vez graet anezhi alies. Kenlabouret he deus gant kalz tud, evel Alceu Valença pe he c'henderv, Zé Ramalho.

## He fladennoù

* (1979) Ave de prata, Epic/CBS — LP
* (1980) Capim do vale, Epic/CBS — LP
* (1981) Elba, CBS — LP
* (1982) Alegria, Ariola — LP
* (1983) Coração brasileiro, Ariola — LP
* (1984) Fogo na mistura, Ariola LP
* (1985) Do jeito que a gente gosta, Ariola — LP
* (1986) Remexer, Ariola — LP
* (1987) Elba, Ariola — LP
* (1988) Fruto, Ariola — LP
* (1989) Popular brasileira, Ariola — LP
* (1990) Ao vivo, Ariola — LP
* (1991) Felicidade urgente, Ariola — LP
* (1992) Encanto, Ariola — LP
* (1993) Devora-me, Ariola — LP
* (1995) Paisagem, BMG — CD
* (1996) Leão do Norte, BMG — CD
* (1996) Grande encontro, BMG — CD
* (1997) Grande encontro 2, BMG — CD
* (1998) Flor da Paraíba, BMG — CD
* (1999) Solar, BMG —CD
* (2000) O grande encontro 3, BMG — CD
* (2001) Cirandeira, BMG — CD
* (2002) Elba canta Luiz, BMG — CD
* (2003) Elba ao vivo, BMG — CD
* (2005) Elba e Dominguinhos ao vivo, BMG — CD
* (2007) Qual o Assunto Que Mais Lhe Interessa?
* (2009) Balaio de Amor

## Liammoù diavaez

* (pt) Lec'hienn ofisiel
* All Music
* Buhez Elba Ramalho
# Elatos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Elatos (latinekaet en Elatus) a zo un anv gresianek hag anv meur a zen:
* Elatos, roue al Lapited
* Elatos, unan eus pleustrerien Penelope.
* Elatos an diouganer, a oa tad Ampykos.
* Elatos, ur brezelour eus Pedasos, e Troia, a voe lazhet gant Agamemnon e-kerzh brezel Troia.
* Elatos, mab Arkas, diwar pe Erato pe C'hrysopeleia pe Laodameia (Leaneira), merc'h Amiklas, pe Meganeira, merc'h Krokon.
hag ivez
* Elatos eo anv ar saprenn e gresianeg
* (31824) Elatus, un asteroidenn anvet war-lerc'h an den-marc'h Elatos, lazhet e-kerzh un emgann ouzh Herakles gant ur saezh pistriet a oa aet a-dreuz e vrec'h da c'hloazañ penn-glin C'heiron .
# Delaware

    Evit implijoù all, gwelet Delaware (disheñvelout).
Delaware (IPA) zo unan eus an 50 Stad a zo e Stadoù-Unanet Amerika war ribl ar Meurvor Atlantel, etre Stadoù New Jersey, en hanternoz ha Maryland, er c'hreisteiz, er c'hreisteiz da aber ar Stêr Delaware.
An eil bihanañ (49vet) eo evit ar vent, war-lerc'h Rhode Island.

## Kontelezhioù

Rannet eo e teir c'hontelezh : New Castle, Kent County ha Sussex, tri anv deuet eus Bro-Saoz. Dover eo ar gêr-benn.

## Istor

Delaware a oa unan eus an 13 Stad orin, hag an hini gentañ o sinañ Bonreizh ar Stadoù-Unanet.

## Kêrioù Delaware

* Etre krommelloù poblañs e 2020.
* Wilmington (70 898)
* Dover (39 403)
* Newark (30 601)
* Middletown (23 192)
* Kartenn Delaware
* Brandywine Creek, Delaware

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Deià

Deià, 718 annezad, kêr eus proviñs Mallorca e Spagn. E Kumuniezh emren Illes Balears emañ.

## Tud

* Robert Graves, barzh saoz, a oa deuet di da chom.

## Liamm diavaez

* Deià
# Deka

Deka (aroueziet da) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 10$^1$, da lavarout eo dek.
Degemeret e voe ent ofisiel e Bro-C'hall gant lezenn ar 7 a viz Ebrel 1795.
Dont a ra eus ar gresianeg δέκα a sinifi dek.
An dekametr a veze implijet alies gwezhall gant ar vuzulierien douar.
* yokto | zepto | ato | femto | piko | nano | mikro | mili | kanti | deki | 1 | deka | hekto | kilo | mega | giga | tera | peta | egza | zeta | yota
# Dekvloavezhiad kenemprañ ar Romed

Un intrudu bet kemeret gant seizh bro eus kreiz ha gevred Europa eo Dekvloavezhiad kenemprañ ar Romed. Ar pal eo dont a-benn da wellaat stad sokioarmerzhel minorelezh ar Romed (anvet c'hoazh Tsiganed) ha kinnig ul lec'h dereat dezho (kenemprañ) er gevredigezh hollek er ranndir-se. Lañset e oa bet al luskad e 2005 gant al lugan meneget a-us. Sañset eo padout betek 2015. Bez' ez eo ar c'hentañ raktres liesvroadel en Europa evit gwellaat buhez ar Romed.
Seizh bro a gemer perzh e Dekvloavezhiad Kenemprañ ar Romed: Bulgaria, Kroatia, Republik Tchek, Hungaria, Makedonia, Roumania ha Serbia-ha-Montenegro. Brazik eo ar vinorelezh rom en holl vroioù-se ha droukziforc'h zo bet a-enep d'ar Romed enno, ken war dachenn an armerzh ha war an dachenn sokial.
E 2005, o deus gouestlet gouarnamantoù ar broioù a-us tostaat live bevañ ar Romed ouzh hini ar peurrest eus poblañs ar vro ha lakaat un termen da gelc'h-bac'h ar baourentez hag an argas emañ prizoniet an darn vrasañ eus ar Romed ennañ.
Da ziwall a vo ne dalvezo ket ar raktres kenemprañ armerzhel ha sokial-mañ da vaskl evit ur politikerezh enteuziñ sevenadurel ha yezhel kuzh.

## Liamm diavaez

* Dekvloavezhiad Kenemprañ ar Romed - lec'hienn ofisiel (e saozneg)
# Dekvet pastell-vro Liger Atlantel

An dekvet pastell-vro Liger-Atlantel a zo ur bastell-vro votiñ e Liger-Atlantel. Ur c'hannad dilennet dre ur votadeg unañveg gant div dro he-deus er Kambr ar gannaded.
Enderc'hel a ra ar c'hatonioù Gwaled, Klison, Gwerzhav, Gwerzhav-Gwinieg, Lavreer-Botorel, Kelenneg-ar-Mewan

## Kannidi

* 2002 - 2007 : Serge Poignant (UMP)
* 2007 - 2012 : Serge Poignant (UMP)
* 2012 - 2017 : Sophie Errante (PS)
* 2017 - 2022 : Sophie Errante (LREM)

## Disoc'hioù an dilennadegoù
### Dilennadegoù lezennel 2002

Gounezet eñ-deus Serge Poignant en eil dro.

#### Tro gentañ

Dilennadegoù lezennel 2002: Seizhvet pastell-vro Liger-Atlantel :
| Strollad | Danvez-kannad | Mouezhioù | % |
| Stourm Micherour | Martine Guilbert | 854 | 1.42 |
| Kevredad Komunour Dispac'helour | Anne-Laure Hervé | 1231 | 2.05 |
| Strollad Komunour Gall | Michel Gouty | 906 | 1.51 |
| Strollad Sokialour Gall | Martine L'Hostis | 15723 | 26.19 |
| Ar Re C'hlas | Franck Nicolon | 2175 | 3.62 |
| Unvaniezh Demokratel Breizh | Francette Boulzennec | 405 | 0.67 |
| Ekologour | Gilles Macaluso | 518 | 0.86 |
| Luskad ekologour dizalc'h | Max Padiou | 355 | 0.59 |
| Luskad Evit Frañs | Gisèle Coyac | 1304 | 2.17 |
| Chase, Pesketa, Natur hag Hengounioù (CPNT) | Marie-Jeanne Dabin | 1520 | 2.53 |
| Unvaniezh evit ul Luskad Poblel | Serge Poignant | 31442 | 52.36 |
| Talbenn broadel (strollad Gall) | Leca Hervé | 3202 | 5.33 |
| Luskad Broadel Republikan (MNR) | Myriam Duhamel | 409 | 0.68 |
# Deizlevr

Un deizlevr zo un teul (alies un dornskrid) ma taneveller a-hed an amzer ar pezh a zo c'hoarvezet e-pad ur prantad hir pe hiroc'h. Aparchant eo an deizlevr d'al lizheradur ha d'al lennegezh lodenn eus homañ. Ur isdoare lennegezh da doare lennegezh an emvuhezskrid eo an deizlevr o tibunañ en ur skrid ar fedoù gwelet pe veizet gant an oberour, ma n'eo ket gant ur pal kalvezel. Heñvelster eo emgazetennevit an deizlevr personel. Savet gant ar bluenn e vez peurvuiañ.

## Istor

Skouer koshañ an deizlevrioù a zo bet kavet en Egipt kozh, pa voe bet dibunet penaos e voe dezouget mein war an Nil e "deizlevr Merer". Deizlevrioù ar seurt-se a zo bet kavet ee Reter-Nesañ hag er Reter-Pellañ en Henamzer. Nes d'un deizlevr eo ar skrid savet gant an împalaer roman, Marcus Aurelius er Iañ kantved (titl orin Τὰ εἰς ἑαυτόν, D'am-me ma unan). Seurt deizlevrioù o teskrivañ ar vuhez e lezioù japanat hag aziat a zo nez d'an doare an deizlevrioù a anavezer bremañ ivez. Er broioù arabek ar Grennamzer e kaver deizlevrioù gant deiziadoù, heñvel d'ar re vodernañ.

## Modoù deizlevr
### Deizlevr (embregoù)

Stumm koshañ an deizlevrioù eo e kaver skouerioù anezho er Grennamzer. Marc'hadourien hag artizaned a skrive o savadoù hag o zispignoù asamblez gant notennoù war o vuhezioù kenwerzhel, tiegezhel hag personel. Implijet e vez an deizlevrer evit ar gontouriezh evit dastum pep ebarzh, da lavaret eo pep sifrenn a denn d'un devezh.

### Deizlevr beaj

An danevell diwar fedoù ha degouezhioù ur veaj dibunet dre devezhioù eo ha n'eo ket da veskañ gant an danevell beaj a denn d'un doare lennegezh e-unan.

### Levr bourzh

An deizlevr arbennik eo levr bourzh ar c'harbedoù. Kroget o deus ar verdeerien war vor d'o sevel evit pep ergerzhadenn kantvedoù zo. Tu zo da grediñ e teu ar pez a ouzer war ergerzhadennoù ar merdeer graesian Pitheas a voe tennet eus levrioù bourzh en doe savet. Dre al lezennoù e vez rediet kabitened lestr ha levierien aerlestr sevel an deizlevr.

### Deizlevr brezel

Savet e vez deizlevrioù brezel abaoe pell ha meur a levrioù brezel a voe bet savet diwar deizlevrioù skrivet gant an daneveller, da skouer Anabasis Ksenofon ha De Bello Gallico (Brezel Galia) Kaezar.

### Deizlevr personel

Un doare lennegezh eo a gaver ur skouer er XVIIvd kantved, pa voe skrivet, bloavezioù-pad, deizlevr Samuel Pepys, ur c'hargad a uhel rank a vevas e Londrez. Gant ur seurt berrskrivrerezh eo bet savet.

## Deizlevrioù brezhonek

* Marsel ar Barzh, An erc'h du, Lannuon, An Alarc'h, 2004.(ISBN 2-9520238-3-2). Deizlevr brezel (1914-1918)
* Youenn Olier, Deizlevr ar bloavezh X (1 levrenn evit pep bloaz eus 1945 da 1967), Imbourc'h
* Kristol Goulm, Levr bourzh ar veaj kentañ, troet diwar ar spagnoleg gant Filip Oillo, Brest, Al Liamm, 1994. Levr bourzh
* Loeiz Herrieu, Kammdro an Ankoù, Brest, Al Liamm, 1994.(ISBN 2-7368-0043-5). Deizlevr brezel (1914-1918). Peurunvan.
* Loeiz Herrieu, Kamdro en Ankeu, 1974, Deizlevr brezel (1914-1918). Embann kentañ a-drugarez d'e vab, Meriadeg Herrieu, savet diwar eiladennoù ar gelaouenn Dihunamb. Doare-skrivañ Bro-Wened.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Geriadur bras Frañsez Vallée : Deizlevr > Journal de commerce. Cf. Devri.bzh.
# Dejalma dos Santos

Dejalma Pereira Dias dos Santos (pell anavezetoc'h evel Djalma Santos), bet ganet d'ar 27 a viz C'hwevrer 1929 e São Paulo (Brazil) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Gouere 2013 en Uberaba (Minas Gerais, Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Triwec'h gwech ha pevar-ugent en devoa douget krez gwer hag aour A Seleção etre 1952 ha 1968 ha merket tri fal.

## Kib vell-droad ar bed

Difenner dehou e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh Djalma Santos e pevar dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1954 bet aozet e Suis,
* Kib vell-droad ar bed 1958 bet aozet e Sveden ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Brazil evit ar wech kentañ. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Bellini, Nílton Santos, Zito - Orlando Peçanha, Garrincha - Didi, Vavá, Pelé, Mário Zagallo – a c'hounezas (5-2) ar gourfenn ouzh hini Sveden e Råsunda fotbollsstadion (Solna) d'an 29 a viz Mezheven 1958,
* Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile ma oa aet ar maout gant skipailh broadel Brazil evit an eil gwech. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Mauro, Zózimo, Nílton Santos - Zito, Didi - Garrincha, Vavá, Amarildo, Zagallo – a c'hounezas (3-1) ar gourfenn ouzh hini Tchekoslovakia en Estadio Nacional de Chile (Santiago de Chile) d'ar 17 a viz Mezheven 1962,
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Brazil.
# Dek Gourc'hemenn

An Dek Gourc'hemenn (hebraeg עֲשֶׂרֶת הַדִּבְּרוֹת , asereth ha-dibroth, "an Dek Komz") zo ul listennad urzhioù a zo e Testamant Kozh ar Bibl, levr nevet ar Yuzevien hag ar Gristenien.
Hervez an hengoun e vijent bet degemeret gant Moizez war Menez Sinai.
Gourc'hemennoù Doue a reer anezho ivez er skridoù brezhonek.

## Listenn an Dek Gourc'hemenn
### Er Bibl

Setu amañ ur berradur eus an dek gourc'hemenn evel m'emaint er Bibl (Ermaeziadeg XX,3-17 hag Adlezenn V,7-18)$^,$.
(Un droidigezh eeun diwar meur a yezh — war-bouez an henyezh orin — eo kement-mañ.)
* Ne 'z po ket doueed all e-tal din
* Ne ri skeudenn ebet a-benn he azeuliñ hag he servijout
* Ne doui ket anv da Zoue en aner
* Dalc'h soñj eus devezh ar Sabad, ma ne labouri ket
* Enor da dad ha da vamm
* Ne lazhi ket
* Ne avoultri ket
* Ne laeri ket
* Ne ri falstesteni ebet enep da nesañ
* Ne c'hoanti na ti na gwreg da nesañ, na tra pe dra a zo dezhañ

### El Levr a gelennadurez kristen

E brezhoneg e oa bet lakaet ar gourc'hemennoù-se e stumm divwerzennoù evit aesaat an deskiñ d'ar vugale a ranke gouzout anezho dre an eñvor evit gallout ober o fask kentañ.
El Levr a gelennadurez kristen (Kemper- Brest 1932), anezhañ ur c'hatekiz bihan, e kaver skrid ar gourc'hemennoù-se, pajenn 117.
* Un doue hepken a adori / Ha dreist pep tra a gari
* Hep kaoz e anv ne doui ket / Nag ivez netra all ebet
* Miret a ri an holl sulioù / Gant euvroù mat ha pedennoù
* Da dad, da vamm, a enori / Ha da vuhez a astenni
* Ha mir ne lazhi den ebet / Nag a galon nag a efed
* Lubrik mir na vezi nepred / Dindan boan da vezaén daonet
* En em ziwall diouzh laeroñsi / Na domach da hentez ne ri
* Na gevier na falstesteni / Mir birviken ne liviri
* Madoù re all na zezir ket / Evit o c'haout hep gwir ebet
* Na c'hoanta dre luksur pec'hiñ / Nag e soñj vil n'en em bliji
* Merzet e vo ez eo disheñvel urzh ar gourc'hemmennoù-se diouzh hini ar Bibl : ar pempvet a zo amañ eo ar c'hwec'hvet er Bibl, hag ar c'hwec'hvet ivez e kelc'hlizher ar pab Yann-Baol II Evangelium Vitæ, § 53.

## Gourc'hemennoù an Iliz

Arabat eo droukveskañ gant Gourc'hemennoù an Iliz, a zo c'hwec'h anezho.

## Pennadoù kar, a-bell pe a dost

* Ar Pevare Gourc'hemenn a Zoue.

## Notennoù

* ↑ Geriadur istorel ar brezhoneg Roparz Hemon.
* ↑ La Sainte Bible, troet gant A. Crampon, Société S. Jean l'Évangéliste, Desclée & Cie, Tournai, 1904 (fr)
* ↑ La Bible, Segond 21, Société biblique de Genève, Genève, 2007 ISBN 978-2-608-12301-5 (fr)