OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lympne

Lympne (distaget [lɪm] e saozneg) zo ur gêriadenn eus Bro-Saoz, e kontelezh Kent, war aod Mor Breizh.

## Anv

Ur c'hreñvlec'h roman anvet Lemanis, Portus Lemanis a oa eno. Diwar Limen, anv kozh ar stêr Rother, e teu an anv-lec'h-se.
* Itinerarium Antonini 473$_{6-7}$ (Iter IV) : Ad Portum Lemanis
* Ravenna 106$_{35}$ : Lemanis
* Tabula Peutigeriana : Lemanio / Lemauio
* Notitia Dignitatum. : XXVIII$_5$ (tresadenn) : Lemannis
* Notitia Dignitatum : XXVIII$_{15}$ (testenn) : Praepositus numeri Turnacensium, Lemannis

## Istor
### Ar c'hreñvlec'h roman

* Lec'hiadur Portus Lemanis
* Aspadennoù eus ar c'hreñvlec'h roman

### War-lerc'h ar Romaned

* Kastell Lympne

### Nijerezh

* Eus nijva Lympne e tibradas al levierez zelandneveziat Jean Batten (1909–1982) d'an 11 a viz Du 1935 war-du Brazil. Gant an nijadenn-se e tapas ar rekord etrebroadel Rouantelezh-Unanet → Suamerika, rekord etrebroadel an tizh dreist Meurvor Atlantel ar Su, hag al levierez kentañ e voe etre UK ha Suamerika.
* Jeane Batten (1937)
* He nijerez

## Daveoù

* ↑ A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982.
# Lynkeüs

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lynkeüs (Λυγκεύς e henc'hresianeg) zo anv meur a zen.

## Mojennoù

Daou haroz eus mojennoù Hellaz kozh:
* Lynkeüs (mab Aigyptos)
* Lynkeüs an Argonaot, unan eus muntrerien Kastor
Hag ivez
* ur c'hi da Aktaion.

## Tud

* an istorour Lynkeüs Samos, breur d'ar skrivagner Duris Samos
# Louarn sklaer

Louarn sklaer :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes pallida Cretzschmar, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn sklaer (Vulpes pallida) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Afrika.
# Louarn divskouarn berr

Louarn divskouarn berr :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Atelocynus |
| Anv skiantel ||
| Atelocynus microtis Sclater, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn divskouarn berr (Atelocynus microtis), pe louarn skouarn verr, a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev e Suamerika (Bolivia, Brazil, Kolombia, Ecuador ha Perou).
Ar spesad nemetañ eo er genad Atelocynus.
# Louarn rous

Louarn rous :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes vulpes Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn rous (Vulpes vulpes) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev peuzholl en hantervoul norzh a bezh. Rummet eo ar spesad en IUCN (skeul semplded ar spesiadoù) evel "dinec'hus". Degaset eo bet en Aostralia gant staliadur an europad, lec'h mard int noazus e-keñver an en-dro gouez lec'hel.
Al louarn rous a zisken ag ur spesiad bihanoc'h e veve e kevandir Eurazia e-pad ar pleistosen a-raok aloubiñ amerika an norzh goude ar skornadur diwezhañ. Barrek eo al louarn ruz azasaat diouzh e en-dro buan a-walc'h. Ha daoust ma vez graet "louarn rous" anezhoñ e c'hall bout gwenn pe du e vlev. Pemp-ha-daou-ugent gouenn a zo anavezet.
Al louarn rous a gantre e koublad pe e strolladoù bihan (familhoù) e lec'h ma vez posubl kavout ur par evit meur a barez hag o diskennidi. Debriñ a reont krignerion bihan, hogen loened brasoc'h a c'hall bout hemolc'het ganto evel konifled, gwiñvered, evned, stlejvil pe bronneged yaouank arall. A wezhioù e c'hall kemer plantennoù ivez. Ha preizherien a c'hall bout war e lec'h evel ar bleizi, ar c'hoiot hag an aourgi pe evned-preizh evel an erer meur hag an toud meur.
Un istor a bouez a zo etre an dud hag ar spesad. Hennezh a zo bet hemolc'het kalz evit e feur ha dre ma vez debret loened ti-feurmoù gantañ. E kêrioù zo e c'hall bout kavet louarned hag a denn splet ouzh ar boued skarzhet gant an dud. Hag e broioù zo (e Rusia dreistholl) eo bet doñvaet lod anezho da veviñ en tier.
Embarañ a ra entre hanter genver ha hanter c'hwevrer. O klask parezed e vez ar pared, ha kavout anezho a reont dre o c'hwezh, a laoskont war o lerc'h, pe dre o yud. Dougen a ra ar barez e-pad 52 deiz pe 53.
# Louarn ar plaenennoù

Louarn ar plaenennoù :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes velox Say, 1823 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Louarn ar plaenennoù (Vulpes velox) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev e Norzhamerika.
# Louarn ar stepennoù

Louarn ar stepennoù :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes corsac Linnaeus, 1768 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Louarn ar stepennoù (Vulpes corsac) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Azia.
# Louarn ar C'hab

Louarn ar C'hab :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes chama Smith, 1833 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Louarn ar C'hab (Vulpes chama) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Afrika ar su.
# Louarn debrer-kranked

Louarn debrer-kranked :
| C. thous Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Cerdocyon |
| Anv skiantel ||
| Cerdocyon thous Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn debrer-kranked (Cerdocyon thous) a zo ur bronneg eus kerentiad ar c'hieged krenn e vent hag a vev e kreiz Suamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Cerdocyon hiziv an deiz met anavezout a reer ur spesad arall, aet da get er pleistosen: Cerdocyon avius. Heñvel a-walc'h ouzh al louarn debrer-kranked e oa war a seblant.
Gell-gris eo blevenn al louarn debrer-kranked, gant brizhelloù ruz war e zremm hag e bavioù. Du eo penn e lost hag e zivskouarn. Kreñv ha berr eo e bavioù ha hir ha blevek e lost. En e oad-gour e c'hell bezañ etre 5 ha 7 kg.
Bevañ a ra al louarn debrer-kranked er c'hoadegoù hag er savanennoù evel al llanos eus Su-Amerika. Hollzebrer eo met en em vagañ a ra diwar amprevaned, evned ha krignerien dreist-holl. Debriñ a ra vioù ha plant. Da vare koulzad ar glaveier e kranketa er c'hompezennoù liñvadennet. Un aneval-noz eo dreist-holl.
Genel a ra ar parezed un torad pe zaou bep bloaz. E koubladoù padus e vev al lern ha hemolc'hiñ a reont asambles.
Chaseet e vez al louarn a-wechoù met n'eo ket priziet-bras e vlevenn. Ne breizh ket ar chatal. Daoust ma n'emañ ket en arvar e tigresk e diriad dre ma vez aloubet gant al labourerezh-douar ha gant chas gouez.

## Isspesadoù

* C. t. thous, Venezuela, Guyana, Surinam, Gwiana c'hall, Norzh Brazil.
* C. t. azarae, Norzh Brazil.
* C. t. entrerianus, Brazil, Bolivia, Uruguay, Paraguay hag Arc'hantina.
* C. t. aquilus, Norzh Venezuela ha Kolombia.
* C. t. germanus, rannvro Bogotá e (Kolombia).

## Daveoù

* Nowak, Ronald M. (2005). Walker's Carnivores of the World. Baltimore: Johns Hopkins Press. ISBN 0-8018-8032-7
* Sillero-Zubiri & Hoffmann (2004). Cerdocyon thous. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Kavet war 11 May 2006. Database entry includes justification for why this species is of least concern
* lioncrusher.com
* Skeudennoù ha fedoù
# Louarn gris

Louarn gris :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Urocyon |
| Anv skiantel ||
| Urocyon cinereoargenteus Schreber, 1775 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn gris (Urocyon cinereoargenteus) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Amerika.
# Louarn korr

Louarn korr :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Vulpes |
| Anv skiantel ||
| Vulpes macrotis (Merriam, 1888) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Al louarn korr (Vulpes macrotis) a zo ur bronneg kigdebrer a vev e kornôg ar Stadoù-Unanet ha Mec'hiko.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Louarn ar pampa

Louarn ar pampa :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Pseudalopex |
| Anv skiantel ||
| Pseudalopex gymnocercus Fischer, 1814 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Louarn ar pampa (Pseudalopex gymnocercus) a zo ur c'higdebrer krenn e vent eus ar c'herentiad Canidae hag a vev e Suamerika.

## Doareoù pennañ

Heñvel a-walc'h eo louarn ar pampa ouzh al louarn met bihanoc'h eo ha gris ha stank eo e vlevenn. Ruzart eo e benn hag e c'houzoug. Etre 4 ha 6 kg e pouez lern ar pampa.

## Isspesadoù

* P. g. antiquus
* P. g. gymnocerus
* P. g. lordi

## Annez

Kavout a reer lern ar pampa en Arc'hantina, Uruguay, Paraguay, Bolivia ha Brazil. Er pradennoù hag er c'hoadegoù e vezont dreist-holl.

## Emzalc'h

O-unanig e vev lern ar pampa an aliesañ, en diavaez eus ar c'houlz-parañ. Ar par hag ar barez a ra war-dro ar re vihan asambles. Anevaled-noz pe serr-noz ez int. Debriñ a reont krignerien, raned, evned ha frouezh.

## Daveoù

* Jiménez et al (2004). Pseudalopex gymnocercus. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. IUCN 2006. Kavet war 11 May 2006.
* Louarn ar pampa
# Lozinghem

Kumunioù Frañs :
| Anv | Lozinghem |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Béthune |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de l'Artois |
| Kanton | Auchel |
| Kod INSEE | 62532 |
| Kod post | 62540 |
| Maer | Jacques Laden |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,15 km² |
| Led | 50° 31' 06" Norzh |
| Hed | 02° 30' 03" Reter |
| Uhelder kreiz | 68 m |
| Uhelder bihanañ | 37 m |
| Uhelder brasañ | 99 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 161 (2007) |
| Stankter | 540 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lozinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lozza

Lozza zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Loyre (adstêr Corrèze)

Al Loyre zo ur stêr e Bro-C'hall, e departamant Corrèze, hag adstêr d'ar stêr Corrèze war he lez kleiz. Eieniñ a ra e Noailhac ha kemberiñ gant ar stêr Corrèze e Malemort-sur-Corrèze.

## Kumunioù

Tremen a ra dre
* Noailhac
* Lanteuil
* Turenne
* Cosnac
* La Chapelle-aux-Brocs
* Dampniat
* Malemort-sur-Corrèze
# Lozio

Lozio zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Loyre

Loyre zo anv div stêr e Bro-C'hall, e departamant Corrèze.
* al Loyre (Corrèze), pe Loire, adstêr d'ar stêr Corrèze
* al Loyre (Vézère), adstêr d'ar stêr Vézère.

## Pennad kar

* Loire
# Lozoya (stêr)

Al Lozoya zo ur stêr hag a red dre hanternoz Kumuniezh Madrid, e Spagn, da gemberiñ gant ar Jarama, a zo adstêr d'an Tajo.
Eieniñ a ra e park naturel Peñalara, war lez ar sierra de Guadarrama.
# Lozzo

Lozzo zo anv div gumun eus Veneto en Italia.
* Lozzo Atestino
* Lozzo di Cadore

## Pennadoù kar

* Loazzolo
* Lozza
* Lozzolo
# Lozoya

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lozoya zo un anv-lec'h hag un anv-stêr e Spagn.

## Lec'hioù
### Kumunioù e Kumuniezh Madrid

* Lozoya (Madrid)
* Berzosa del Lozoya
* Buitrago del Lozoya
* Gargantilla del Lozoya y Pinilla de Buitrago
* Villavieja del Lozoya

## Stêr

* Río Lozoya, adstêr d'ar Jarama

## Tud

* Emilio Lozoya Thalmann (*1948), politiker mec'hikan
* Emilio Lozoya Austin (*1974), poliker mec'hikan, mab da Emilio Lozoya Thalmann
* Jesús Lozoya Solís (1910-1983), mezeg ha politiker mec'hikan
* Jorge Alberto Lozoya Legorreta (*1943), diplomat mec'hikan
* Xavier Lozoya Legorreta (1945-2022), mezeg mec'hikan
# Lozoya (Madrid)

Lozoya zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Maria Eleonora von Brandenburg

Maria Eleonora von Brandenburg (* 11 a viz Du 1599 en Königsberg; † 1655 en Stockholm) a oa ur briñsez alaman eus Margraviezh Brandenburg deuet da vout rouanez Sveden dre zimeziñ da roue Sveden. Lavaret e voe e oa kaerañ rouanez a oa en Europa, ha hervez he merc'h e oa dezhi holl vertuzioù ha sioù ar maouezed.
Merc'h e oa da Dilenner Brandenburg, Johann-Sigismund von Hohenzollern, ha da Anna von Preußen, ur briñsez eus Dugelezh Prusia.

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas e miz Du 1620 da Gustav II Adolf, roue Sveden. D'an 8 a viz Kerzu 1626 e c'hanas Kristina, a voe rouanez Sveden.

## Intañvez

Hanter-foll e troas, gwashaat a reas dezhi goude ma voe lazhet he fried er brezel e miz Du 1632 , en emgann Lützen en Alamagn. Ur miz e voe keloù ar marv o tont betek al lez. Nac'h a reas e vije beziet ar roue pa erruas e arched da Sveden. Ne voe beziet eta nemet e miz Gouhere 1634. E galon a veze ganti ouzh troad he gwele. Evit skeudenniñ he glac'har e savas Urzh roueel ar Fealded trec'h, aroueziet gant ur galon hag un arched a-istribilh ouzh ur seizenn du.
Tennet e voe he merc'h diganti, kaset e voe war ar maez, ret dezhi chom e Gripsholm. Alese e skrive lizheroù e-lezizh d'he merc'h, o klemm alies, o reiñ urzhioù a-wechoù all, o klask plijout dezhi a vareadoù.
Tec'hel a reas da Vro-Danmark, da-di ar roue enebour, Christian IV Danmark. Ne adwelas he merc'h nemet eizh vloaz goude, pa voe pardonet dezhi ha pa voe aotreet da zistreiñ da Sveden.
Mervel a reas d'an 28 a viz Meurzh 1655 e Stockholm.

## Levrlennadur

* Bernard Quilliet, Christine de Suède - un roi exceptionnel, Fayard, 2003 (ISBN 2-213-61542-X).
# Maria Elisabeth Aostria

* Maria Elisabeth Aostria (1680–1741), merc'h d'an Impalaer Santel Leopold Iañ .
* Maria Elisabeth Aostria (1737–1740), merc'h d'an Impalaerez Santel Maria Theresia
* Maria Elisabeth Aostria (1743–1808), merc'h d'an Impalaer Santel Franz Iañ .

## Pennadoù kar

* Maria Elisabeth
* Österreich
# Maria Elisabeth Aostria (1680–1741)

Maria Elisabeth Aostria (1680 en Linz; 1741 , Morlanwelz, Hennegau) a oa un arc'hdugez aostrian eus an Tiegezh Habsburg.
# Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden

Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden (Karlsruhe 1782–1808 Bruchsal), a oa ur briñsez alaman eus Tiegezh Baden, dugez Braunschweig-Wolfenbüttel dre he dimeziñ e 1802 d'an dug Friedrich Wilhelm von Braunschweig-Wolfenbüttel (1771–1815).
Merc'h e oa d'an dug-meur Karl Ludwig von Baden ha d'e bried Amalie von Hessen-Darmstadt.

## Pennad kar

* Maria Elisabeth
# Maria Doroteia de Bragança

Maria Doroteia Francisca de Bragança (1739-1771) a oa ur briñsez portugalat, trede merc'h ar roue José Iañ Portugal (1714-1777) hag e bried Mariana Victoria Spagn. Nac'h a reas dimeziñ d'ar priñs gall kinniget dezhi da bried, Louis Philippe Joseph d'Orléans, dug Chartres, anavezetoc'h evel Philippe Egalité (1747-1793), ha chom a reas plac'h yaouank.
# Maria Dorothea

Maria Dorothea zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed.

## Tud

* Maria Dorothea Sophia von Oettingen (1639-1698)
* Maria Dorothea Wagner (1719-1792)
* Maria Dorothea von Württemberg (1797-1865)
* Maria Dorthea Frederikke Steen (1856-1939)
* Maria Dorothea von Österreich (1867-1932)
* Maria Dorothea Simon (1918-)

## Pennadoù kar

* Dorothea Maria
# Maria Dorothea Aostria

Maria Dorothea Amalie Aostria (Alcsút, Hungaria, 17 a viz Mezheven 1867 - idem, 6 a viz Ebrel 1932) a oa ur briñsez aostrian.
Merc'h e oa da Joseph Karl Ludwig Aostria (1833-1905) ha d'e bried Clotilde Saks-Coburg ha Gotha.
Dimeziñ a reas d'ar priñs gall Fulup Orleañs d'ar 5 a viz Du 1896 e Vienna. N'o doe bugel ebet ha dispartiañ a rejont e 1918, goude ar brezel, o doa tremenet pell an eil diouzh egile.
# Maria Dietsch

Maria Dietsch (19 a viz Gouere 1835 - 6 a viz C'hwevrer 1869) a oa ur gemenerez alaman. E 1865 e timezas gant Georg Sprecher, hag eñ embanner ar gazetenn Augsburger Abendzeitung. Hiziv an deiz ne ouezer ket petra e voe an darempred etrezi hag an impalaer Ludwig Iañ Bavaria.
Poltredet e voe gant Joseph Karl Stieler e 1850 ha serret an oberenn e dastumad Ludwig Iañ, roue Bavaria, ha diskouezet e Poltredaoueg ar gened.

## Pennad kar

* Poltredaoueg ar gened
# Maria Elisabeth

Maria Elisabeth pe Marie Elisabeth zo un anv-badez alamanek.

## Yezhoù all

* Marie-Élisabeth, e galleg
* Maria Elisabetta, en italianeg
* María Isabel, e spagnoleg

## Tud

* Maria Elisabeth von Österreich, anv meur a briñsez
* Maria Elisabeth von Sachsen, anv meur a briñsez
* Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf, anv meur a briñsez
* Maria Elizabeth Sveden (1596-1618), dugez Ostrogothia, merc'h da Karl IX, roue Sveden,
* Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1634–1665),
* Marie Elisabeth von Hessen-Darmstadt (1656–1715), dugez Sachsen-Römhild
* Marie Elisabeth von Schleswig-Holstein-Gottorf (1678–1755), priñsez -abadez Quedlinburg
* Maria Elisabeth Wilhelmine von Baden (1782–1808), dugez Braunschweig,
* Maria Elisabeth Bavaria (1914-2011)
* Maria Elisabet Donaldson, priñsez danat

### Marie-Élisabeth

* Marie-Élisabeth de France

### Maria Elisabetta

* Maria Elisabetta di Savoia-Carignano

## Pennadoù kar

* Maria Isabella
* Maria Isabel
* Elisabeth
# Maria Elisabeth Aostria (1743–1808)

Maria Elisabeth Josepha Aostria (1743 Vienna - 1808 Linz) a oa ur verc'h da Varia Theresia Aostria ha d'he fried Franz Iañ Stefan.
# Ile aux Moines

Île aux Moines zo anv gallek meur a lec'h.

## Breizh

* L'île aux Moines, anv gallek Enizenac'h, brasañ kumun Mor Bihan Gwened
* L'île aux Moines, anv gallek Enez ar Breur, enezenn er Jentilez;
* L'île aux Moines, anv gallek un enezenn el Liger, en Ankiniz, Bro-Naoned.
* L'île des Moines, anv gallek un enezenn e Belz, e stêr an Intel .

## Korsika

* Ilots des Moines, anv gallek an Isuli di i Monachi.

## Pennad kar

* Monk Island
# Ile de France

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ile de France, skrivet Île-de-France hiziv, zo un anv istorel gallek, hag a zo Enez-Frañs e brezhoneg.

## Anv-lec'h

* Enez-Frañs, anv ur broviñs c'hall gwechall, en-dro da Bariz
* Enez-Frañs, anv ur rannvro c'hall a-vremañ, en-dro da Bariz
* anv gallek kozh Enez Voris a-raok ma voe kemeret gant ar Saozon

## Hag ivez

* ul lestr-treizh anvet Île-de-France
* ur ouenn deñved anvet Île-de-France
# Ilha de Itamaracá

An Ilha de Itamaracá pe Enez Itamaracá zo un enezenn hag ur gumun en arvor Pernambuco, en Brazil, 65 km2 dezhi.
Ur strizh-mor zo etre an douar-bras hag an enezenn anvet canal de Santa Cruz.

## Poblañs

17 573 a dud a oa o chom eno e 2007.
Brudet eo kened an enezenn a zo anavezet ivez evel mamm ar ciranda.

## Tud

* Lia de Itamaracá
# Ildefonso

Ildefonso zo un anv-badez spagnolek a orin germanek.

## Orin

Dont a ra eus an anv germanek Adelfuns, eus adel (uhel, nobl, a gaver ivez en Adelheid) ha funs (prest), ha talvezout a ra kement ha "den uhel prest (d'en em gannañ)".

## Stummoù all

* Alonso, Alfonso, evit ar baotred.
* Alfonsa, Alfonsina evit ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Ildefons, e katalaneg ha poloneg.

## Tud

* Ildefonso Toledo, sant vizigot, meur a anv-lec'h zo en e anv
* Ildefonso Falcones, ganet e 1959, alvokad ha romantour spagnolek.
* Ildefonso Puigdendolas, ofiser spagnol
* Alfredo Ildefonso Schuster, arc'heskob italian
* Ildefonso Díez de Rivera, ofiser spagnol

## Lec'hioù

* Inizi Ildefonso, pe Islas Ildefonso, e Chile

## Gwelet ivez

* San Ildefonso
# Ilha do Bom Jesus dos Passos

An Ilha do Bom Jesus dos Passos zo un enezenn er Baía de Todos-os-Santos, e stad Bahia, e Brazil. Stag eo ouzh kumun Salvador, un 62 km alese. Un 3000 a dud zo o chom enni.

## Istor

Kentañ anv anavezet e oa Pataíba Assú, hag eno e veve indianed tupinambá. Roet e voe an anv portugalek e 1776.
# Ilha do Medo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ilha do Medo (Enez an Aon) zo anv div enezenn e Brazil :
* Ilha do Medo (Maranhão)
* Ilha do Medo (Bahia)
* Ilha do Medo, anv portugalek roet d'ar film stadunanat Shutter Island e Brazil (hepken).
# Macaroni

Ar macaroni zo un doare pasta, pe toazennoù, diwar gwinizh kalet, en stumm tuellennoù hir, a 5 pe 6 cm. Dont a ra ar ger eus un anv italianek rannyezhel, macarone.
# Maccagno con Pino e Veddasca

Maccagno con Pino e Veddasca zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Macchia

Macchia zo un anv-lec'h italianek ha hini meur a gumun.

## Kumunioù

* Macchia d'Isernia, e proviñs Isernia
* Macchia Valfortore, e proviñs Campobasso
* Macchiagodena, e proviñs Isernia.

### Ranngumunioù pe frazioni

* Macchia, e Giarre e proviñs Catania
* Macchia, e Monte Sant'Angelo e proviñs Foggia
* Macchia, e Montecorvino Rovella e proviñs Salerno
* Macchia Vomano, e Crognaleto e proviñs Teramo

## Dourredennoù

* Macchia, froud e proviñs Catania.
# Macallan

Macallan zo ur wiski diwar valt, aozet gant ar Macallan Distillery damdost da Easter Elchies House, e Creag Eileachaidh en tolead a vez graet Speyside anezhañ.
Ergentaou ne veze savet ar Macallan nemet e tonelloù derv war-lerc'h gwin eus Jerez (sherry e saozneg), degaset di eus Spagn.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* evit ar Stadoù-Unanet
* Dr. Whisky dwb Macallan
# Macael

Macael a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Maccastorna

Maccastorna zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Macaca tonkeana

Macaca tonkeana :
| Macaca tonkeana (ur par). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Macaca |
| Anv skiantel ||
| Macaca tonkeana (Meyer, 1899) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Macaca tonkeana a zo ur spesad makaked eus kerentiad ar Cercopithecidae.
Bez' emañ e-touez ar seizh spesad makaked brosezat en enezenn Sulawesi.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl, gouest eo da zebriñ delioù, larvenned amprevaned, merien ha rusk avat.

## Annez

Brosezat eo al loen e kreiz enezenn Sulawesi hag en enezeg Togian (Indonezia).

## Liamm diavaez

* Macaca tonkeana war al lec'hienn Mammal Species of the World.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al loen anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
# Macchia Valfortore

Macchia Valfortore zo ur gumun en Italia e proviñs Campobasso, e rannvro Molise. Unan eus kumunioù Fortore Molisano eo ivez, war lez al lenn Occhito etre Molise ha Puglia. Ur 490 a dud zo enni o chom.