OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lot (departamant)

Lot :
| Anv okitanek | Òlt pe Òut |
| Anv gallek (ofisiel) | Lot |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Pennlec'h (prefeti) | Caors |
| Isprefetioù | Fijac Gordon |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Serge Rigal |
| Prefed | Jérôme Filippini |
| Kod EBSSA | 46 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-46 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR625 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 174 670 ann. (2020) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 44° 34′ 59″ Norzh 1° 34′ 59″ Reter / 44.583, 1.583 |
| Gorread | 5 217 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 3 |
| Pastelloù-bro | 2 |
| Kantonioù | 17 |
| Etrekumuniezhioù | 9 |
| Kumunioù | 313 |
| kemmañ |
Al Lot (Òlt pe Òut en okitaneg; Lot e galleg, distaget) zo un deparmant abaoe 1790, dezhañ an niverenn 46, er rannvro Okitania e Bro-C'hall. Savet eo an anv diwar anv ar stêr a dremen drezañ, al Lot (Òlt en okitaneg). Caors (Cahors) eo pennlec'h an departamant. Emañ an departamant en Okitania. Savet eo bet diwar un darn eus Carcin, lodek e Gwienna.

## Arondisamantoù al Lot

* Caors
* Fijac
* Gordon

## Liammoù divaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad c'hall en departamant (prefeti)

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Le Gaulois

Le Gaulois a oa ur gazetenn lennegel ha politikel gall, savet d'ar 5 a viz Gouhere 1868 gant Henry de Pène hag Edmond Tarbé des Sablons. Embannet e voe betek 1929 ha kendeuziñ a reas gant Le Figaro, perc'hennet neuze gant ar mondian gall François Coty.
# Le Fermier

Le Fermier zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e 1886.

## Istor

Embannet e oa bet er gelaouenn Le Gaulois d'an 11 a viz Here 1886, sinet Maufrigneuse, ha goude en dastumad dalif Le Colporteur gant Paul Ollendorff en 1901.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Le Fresne-Camilly

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Le Fresne-Camilly |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Le Fresne-Camilly e Kanton Creully hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes entre Thue et Mue |
| Kanton | Creully |
| Kod INSEE | 14288 |
| Kod post | 14480 |
| Maer | Philippe Dupré (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 7,06 km² |
| Led | 49° 15' 40" Norzh |
| Hed | 00° 29' 11" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 55 m |
| Uhelder bihanañ | 19 m |
| Uhelder brasañ | 59 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 823 (2008) |
| Stankter | 117 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Le Fresne-Camilly a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* 1835: staget e voe kumun Le Cainet ouzh Le Fresne-Camilly.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed:

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Camilly, XVII$^{vet}$ kantved, adsavet en XIX$^{vet}$ kantved.
* Chapel Camilly,.
* Milin Le Cainet.
* Ti-feurm kreñvaet Le Cainet.
* Iliz katolik Sant Varzhin e Le Cainet, XII$^{vet}$ ha XIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Intron Varia e Le Fresne, XI$^{vet}$ ha XIII$^{vet}$ kantved.

## Douaroniezh
### Kêriadennoù

* Camilly
* Le Cainet
* Le Fresne

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
# Le Gigolo

Le Gigolo (Ar C'hi gaol e brezhoneg) zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Jacques Deray e 1960.

## Fichenn deknikel

* Doare : Drama,
* Senario ha divizoù : Jacques Deray, Françoise Mallet-Joris ha Jacques Robert, azasaet diwar ar romant Le Gigolo (1959) gant Jacques Robert,
* Kevredad produiñ : Orex Films,
* Produour : Lucien Viard,
* Rener produiñ : Paul Joly,
* Rener ar skeudenniñ : Roger Dormoy,
* Ijinour ar son : Antoine Archimbaud,
* Aozer ar sonerezh orin : Jean Yatove,
* Kinklour : Robert Bouladoux,
* Frammer : Paul Cayatte,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : ,
* Deiziad dont er-maez : 19 a viz Here 1960 ( Bro-C'hall),
* Padelezh : 95'.

## An danvez

E-tro daou-ugent vloaz eo Agathe. Intañvez ha pinvidik-mor anezhi ez eo nivez-piket he c'halon gant an doktor Damper. Ma fell dezhi paouez gant e zarempred gant Jacky, he fried kleiz yaouank. Hemañ n'en deus ket c'hoant da stlepel ar billig war-lerc'h an trebez avat daoust dezhañ bezañ bet feuket gant Agathe p'he devoa graet « ki gaol » anezhañ e-pad ur barrad imor...

## Roll ar gomedianed

* Jean-Claude Brialy : Jacky,
* Alida Valli : Agathe,
* Jean Chevrier : an aotrou doktor Dampier,
* Valérie Lagrange : Gillou,
* Philippe Nicaud : Édouard,
* Yane Barry : Marcelle,
* Julien Bertheau : an aotrou komiser,
* Sacha Briquet : an den ouzh an daol-gont,
* Jean Degrave : Bligny,
* Sophie Grimaldi : Colette,
* Paul Mercey : eiler an aotrou komiser,
* Albert Michel : ar gwerzhour pesked,
* Jeanne Pérez : Marthe,
* Colette Régis : ar bennglañvdiourez,
* Georges Sellier : an aotrou Mostogli,
* Rosy Varte : Marilyn,
* Paul Bonifas, Nicole Fabrice, Yvonne Gradelet, Noëlle Leiris, Jean Rupert.
# Le Girouard

Le Girouard a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Beaulieu da gentañ, lakaet e voe e Kanton La Mothe-Achard e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Le Girouard en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 41 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,34% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur milour.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c’hastell, XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Généreux.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Le Fenouiller

Le Fenouiller a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 39 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,18% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn .

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Le Fournet

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Le Fournet |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Le Fournet en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Cambremer |
| Kanton | Cambremer |
| Kod INSEE | 14285 |
| Kod post | 14340 |
| Maer | Maria Jeuland |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,62 km² |
| Led | 49° 12' 15" Norzh |
| Hed | 00° 06' 34" Reter |
| Uhelder kreiz | 150 m |
| Uhelder bihanañ | 85 m |
| Uhelder brasañ | 154 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 56 (2009) |
| Stankter | 19 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Le Fournet a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Maria Jeuland | digostezenn | Retredadez |
| 1989 | Meurzh 2008 | André Vanherpe | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Le Garde

Le Garde zo un danevell gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor

Kentañ ma voe embannet Le Garde a oa er pemdezieg Le Gaulois, d'an 8 a viz Here 1884. Adembannet e voe en dastumad Yvette e 1884 ivez.

## An danevell

Goude koan, an Aotrou Boniface, « grand tueur de bêtes et grand buveur de vin » (lazher bras a loened hag ever bras a win), a gont un istor reuzus a chase : e jugard, ar paotr Cavalier, en devoa tapet e niz Marius o stignañ lasoù-kroug war e zouaroù.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Kamouseg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù nilotek ar reter eo ar c'hamouseg (camusa pe chamusa) komzet gant tro-dro da 21 000 den e norzh Kenya.
Ken tost eo d'ar sambouroueg ma vezont renket evel div rannyezh eus an hevelep yezh peurliesañ.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù maek
# Kamp Bandō

Kamp Bandō a oa ur c'hamp prizonidi alaman e Bandō, deuet da vout Naruto (鳴門市 Naruto-shi) e Japan e-pad ar Brezel-bed kentañ. Digoret e voe e miz Ebrel 1917.

### Moneiz

* Aotreet e voe ar brizonidi da grouiñ bilhetennoù-bank.

### Timbrouriezh

* Embannet e voe daou dimbr gant ar brizonidi.

### Mammenn

* La chronique de Socrate, L'incroyable histoire du camp de Bando, Timbres magazine, pajenn 102, miz Ebrel 2019, Pariz, Bro-C'hall.
# Kamp-bac'h Neuengamme

Kamp-bac’h Neuengamme a oa ur c'hamp-bac'h nazi en Hamburg en Alamagn. Savet e oa bet e miz Kerzu 1938.

## Tud bet bac'het er c'hamp

* Jean Mathurin Thomas (Tad Gwenael), manac'h ha rezistant breizhat, marvet eno.
# Kamp Choisel

Kamp Choisel, pe a-wechoù Kamp Kastell-Briant, a oa ur c'hamp-bac'h e-kichen Kastell-Briant e-pad an eil brezel-bed. Miliadoù a dud a bep seurt a dremenas eno etre 1940 ha 1942, prizonidi vreizhat ha gall dreist-holl.
D'ar 17 a viz Mezheven 1940 ec'h erruas ar bagadoù alaman. Lakaet e voe prizonidi-vrezel ennañ, dindan karg ar velestradurezh c'hall, betek ar 14 a viz Genver 1941 ma vejont kaset da Alamagn. Adalek 1941 e voe anvet Centre de séjour surveillé de Choisel, dindan an isprefed, diwallet gant archerien c'hall. Kantreidi, prizonidi a wir boutin ha prizonidi bolitikel a voe bac'het, komunourien dreist-holl, betek 1942. Serret e voe d'ar 15 a viz Even 1942 ha troet e voe en ur bon lec'haveiñ evit an arme alaman.
E-pad an daou vloaz-se e voe bac'het miliadoù a dud a bep seurt, treuzkaset prizonidi zo eus un eil kamp d'egile, ha fuzuilhet lod all evit abegoù politikel, en o zouez an doktor Jacq ha Guy Môquet.

## Gwelout ivez

* Mengleuz ar Re Fuzuilhet
# Kamp-bac'h

Ur c’hamp-bac’h a zo ul lec’h serr, bras-mat, aozet da zastumm ennañ enebourien bolitikel, tud o tont eus ur vro emeur oc’h ober brezel dezhi, tud disheñvel o orin pe o relijion, tud o tont eus ul lec’h ma vez emgannoù, pe tud arall a bep seurt ha dreist-holl pa c’hoavez brezel.
En degouezh-se e vez dibabet an dud hervez o orin, hep derc’hel kont eus al lezenn pe ar gwir dre vras, ha n’eo ket war-lerc’h ur varnadenn. Gant an Nazied ez eus bet graet gant ar ger ‘’Konzentrationslager’’, kamp-bac’h, eus ar c’h-kampoù-diouennañ. Koulskoude e vez graet ar c’hemm etre kampoù-bac'h ha kampoù-diouennañ, goude ma vez gwelet tud o vervel a-leizh er c’hampoù-bac’h abalamour d’ar vil ma vez graet d’an dud enne.

## Roll ar c'hampoù-bac'h en istor

* Spagn : Brezel dek vloaz
* Brezel Stadoù-Unanet Amerika - Filipinez
* Brezel ar vBoered
* Kampoù-bac'h nazi (Konzentrationslager)
* Roll kampoù-bac'h an Eil Brezel-bed
** Roll kampoù-bac’h an nazied
** Kampoù-bac'h gall
* Kampoù-bac'h brezel Aljeria
* Goulag

## Gwelet ivez

* diwar-benn kampoù-bac'h e broioù all:
** Concentration Camps (Suafrika da vare Brezel ar vBoered)
** kampoù-bac'h gall
** Lager
** Laogai

## Liamm diavaez

* Kampoù-bac’h en Italia dindan ar faskourien : https://web.archive.org/web/20060210010854/http://it.wikipedia.org/wiki/Lista_dei_campi_per_l%27internamento_civile_nell%27Italia_Fascista
# Kamp-labour

Ur c'hamp-labour zo ur c'hamp-bac'h ma vez bodet prizonidi kondaonet da labourat.

## Kampoù ar Goulag (URSS)

Kampoù-labour a zo bet savet hag implijet a galz en URSS.

## Bro-C'hall

Kampoù-labour a voe savet e-pad ar Brezel-bed kentañ, e Blangy-sur-Bresle, en ul lec'h anvet « Les Tranchées », e Saigneville, hag e koadeg Crécy, evit lakaat labourerien sinaat, da labourat, dindan evezh soudarded saoz ha gall. 20 000 a varvas en Europa, un 800 zo beziet e bered sinaat Nolette.

## Alamagn nazi

Kenkent ha 1933 e voe digoret kampoù-labour evit ar gomunourien ha sokialourien gant an nazied. Goude e voe dastumet ivez yuzevien. Graet e oant da implij labour an dud, ha n'hallent ket bezañ prizonidi-vrezel, da labourat evit an industriezh-vrezel. Kaletaat a reas an doareoù-bevañ, evit lakaat an dud da vervel, da re all da gemer o lec'h.

## Japan - mare Shōwa

Impalaeriezh Japan a oa boas da implij siviled ha prizonidi vrezel evit kas da benn labourioù liesseurt. Lu Impalaeriezh Japan a rae war-dro ar c'hampoù-bac'h.
# Kamp-bac'h Mauthausen

Mauthausen a oa ur c'hamp-bac'h nazi en Aostria-Uhel en Aostria. Savet e oa bet e miz Eost 1938 ; ar c'hamp kentañ ne oa ket lec'hiet resis er memes lec'h hag an hini brudet evel Kamp Mauthausen. Kamp Mauthausen a oa lec'hiet war un dorgenn a-us kêr Mauthausen (war-dro 20 kilometr er reter da Linz). Bez e oa ar c'hamp pennañ eus ur strollad tost da 100 kamp all lec'hiet en Aostria ha su Alamagn. E Sankt Georgen an der Gusen e voe staliet melestradurezh ar c'hamp. Eno e voe digoret un is-kamp e 1944.
Kamp penn Mauthausen a oa bet digoret d'an 8 a viz Eost 1938, meur a viz goude Aloubadeg Aostria gant Alamagn. Chomet eo oberiant betek ar 5 a viz Mae 1945, pa voe dieubet gant an United States Army. Kroget da gentañ gant ur c'hamp Mauthausen, an niver a isgampoù a oa bet o pignat gant an amzer o tremen. E miz Genver 1945, an hollad kampoù a oa leuniet gant tro-dro 85 000 prizoniad.

## Tud bet bac'het er c'hamp

* Jo Attia, gangster gall,
* Jacques Bergier, skrivagner gall,
* Marcel Callo, micherour kristen breizhat, rezistant,
* Jean Cayrol, rezistant gall,
* Marie-José Chombart de Lauwe, rezistantez breizhat
* Pierre Daix, komunour gall,
* Julien Lahaut, komunour belgiat,
* Artur London, komunour tchekoslovak,
* Georges Séguy, komunour gall,
* Klemens Szaniawski, prederour poloniat.
* Simon Wiesenthal.
# Kamp-bac'h nazi

An Trede Reich a savas kampoù-bac'h nazi (pe kampoù-tolp) en holl diriad a zalc'he. Konzentrationslager a vez graet en alamaneg eus kamp-bac'h. Ez-ofisiel e veze implijet ar verradenn KL (ka el) gant politikerien an Trede Reich nazi. Gant enebourien an nazied e veze lavaret KZ (ka tset) kentoc'h. Hervez an istorour Eugen Kogon e oa bet degemeret gant an SSed ar stumm KZ (sañset "kaletoc'h" ha "kreñvoc'h") digant o aberzhidi.
Ar c'hentañ kampoù-bac'h nazi savet en Trede Reich a greskas buan adalek Tangwall ar Reichstag e 1933 betek fin an Eil Brezel-bed. O roll da gentañ a oa spouronañ ha bac'hañ prizonidi bolitikel hag eneberien ar renad, ha tennañ splet eus o labour. Amprestet e voe an anv digant hini ar c'hampoù-bac'h savet gant Breizh-Veur da vare Eil brezel ar Voered.
Etre 1939 ha 1942 e pevarc'hementas niver ar c'hampoù-bac'h nazi hag e tizhas an niver a 300 pe muioc'h, a-vuzul ma veze bac'het labourerien-sklav eus Europa, Yuzevien, prizonidi bolitikel, torfedourien, heñvelreviaded, Jipsianed, testoù Jehovah, tud nammet o spered ha kement zo, hep prosez peurliesañ. Goude deroù an Eil Brezel-bed dreist-holl e kreskas kalz niver ar c'hampoù da vac'hañ rezistanted, Yuzevien hag eneberien eus Europa a-bezh, met ivez da vodañ un niver a sklaved e servij an industriezh. Divius e oa al labour, re skort e oa ar voued, ne veze ket prederiet ar re glañv, gwallgaset e veze ar brizonidi en un doare ingal hag uhel e oa ar feur mervel. Pep tra oa graet da zizenelaat ar brizonidi ha d'o c'has buan d'ar marv. Lakaet e vez kemm avat etre ar c'hampoù-bac'h (deskrivet er pennad-mañ) hag ar c'hampoù-diouennañ a oa savet gant an Nazied da vuntrañ en un doare greantel annezidi ar Ghettoioù ha prizonidi yuzev ar c'hampoù-bac'h, evel Chełmno, Belzec, Sobibor et Treblinka. Adalek 1941 e voe ivez kampoù a oa war un dro kampoù-bac'h ha kampoù-diouennañ, evel Auschwitz-Birkenau ha Majdanek.

## Gwelet ivez

* Roll kampoù-bac’h an nazied
* Kampoù-diouennañ

## Notennoù

* ↑ United States Holocaust Memorial Museum: "Nazi Camp System"
* ↑ Sellet ouzh Tric'horn (kampoù bac'h) da welet ur roll klokoc'h eus an dud a c'halle bezañ kaset er c'hampoù-bac'h nazi.
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Maiolati Spontini

Maiolati Spontini zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
# Maiori

Maiori zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Mair

Mair zo un anv-badez kembraek hag a glot gant Mari e brezhoneg. N'eo ket un anv gwall stank e-touez an dud.

## Lec'hanvadurezh

* Llanfair, anv meur a lec'h
* Llanbrynmair , kêriadenn e Powys
* Llyn Mair, ul lenn
# Mairano

Mairano zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Maionez

Maionez zo un hilienn yen graet gant melen-vi livrizhet, eoul, gwinêgr, holen ha pebr. Evit blazañ anezhañ e c'hall chug sitroñs kemer lec'h ar gwinêgr, ha sezv a c'hall bezañ lakaet ivez. E broioù zo e vez ouzhpennet sukr un tamm ivez.
Evit sevel ur maionez e tleer basañ ar melen-vi en ur tinaouiñ eoul a-nebeudoù. Distreset eo ar maionez pa eo c'hwitet al livrizhenn. Chom a ra an eoul war-neuñv neuze.

## Orin

N'eo ket anavezet orin an hilienn-se en un doare sur, nag he gerdarzh. Ne reer anv eus ar ger mayonnaise el levrioù keginañ gallek nemet er XIX$^{vet}$ kantved. Klasket eo bet e orin e Provañs hag e Baiona, ha Mezven zoken, met hervez ur martezead e teufe eus Menorka en inizi Balearez. Llibre de Sent Soví, ul levr keginañ katalanek eus 1324, a ro rekipe un hilienn yen graet gant melen-vi livrizhet, eoul ha louzeier.

## Keginerezh

Hiziv e vez implijet er bed a-bezh. Ambroug a ra meuzioù yen peurliesañ, da skouer e sevenadur ar C'hornôg ur vi poazh-kalet, krizaj, boued-mor, saladennoù kemmesket zo evel saladenn giz Rusia, pe c'hoazh sandwichoù zo. Lod a zebr o fritez gantañ. Keginerezhioù zo a ra gantañ e meuzioù tomm ivez. Servijout a ra da fardañ hiliennoù all : hilienn giz Andalousia, hilienn koktel, chaous tartar hag all.

## Marc'had ar maionez greantel

Er Stadoù-Unanet eo deuet Just Mayo e 2013 ha rebechet eo bet dezhañ gant e gevezer Unilever, perc'henn Amora, ne vefe ket vi e-barzh. Emañ an afer dirak lez-veur Jerzenez-Nevez.
En Unaniezh Europa e voe reoladet adal 1991 aozennoù ar maionez gwerzhet er stalioù : 70% eus danvezenn druz a dle bezañ da nebeutañ, ha 5% eus melen-vi. Resisaet eo ivez ar c'hementad a aozenn ret (ar gwinêgr) pe diret (holen, sukr, sezv...). Belgia en deus bihanaet kementad an danvezenn druz hag ar melen-vi e 2016 evit ober diouzh ar reolad europeat.
Livrizhenner ha danvez-tevaat a vez er maionez greantel.
# Mairago

Mairago zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Maio (enezenn)

Maio zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er reter da Santiago, er Meurvor Atlantel.
War-dro 8 000 annezad zo enni ha 269 km² eo he gorread. Vila do Maio eo ar gêr bennañ hag ur gumun hepken zo enni.
# Maiolo

Maiolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Rimini hag e rannvro Emilia-Romagna.