OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nouelig ar menezioù

Nouelig ar menezioù :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius montanus (Townsend, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nouelig ar menezioù (Charadrius montanus) a zo un evn eus kerentiad ar Charadriidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous en uheldirioù kreiz-kornôg ar Stadoù-Unanet.

## Daveennoù

* ↑ Charadrius montanus war al lec'hienn Avibase.
# Nouelig bras

Nouelig bras :
| Un nouelig bras. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius hiaticula Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig bras a zo un evn, Charadrius hiaticula an anv skiantel skiantel anezhañ, hag a vev war an aod.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket an nouelig bras en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nouelig Zeland-Nevez

Nouelig Zeland-Nevez :
| Charadrius obscurus. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius obscurus Gmelin, 1789 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig Zeland-Nevez a zo ur spesad evned bihan, Charadrius obscurus an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e Zeland-Nevez :
* Charadrius obscurus aquilonius, en Enez an Norzh,
* Charadrius obscurus obscurus, e Rakiura,
ma vez graet "kūkuruatu", "pukunui" ha "tūturiwhatu" anezhañ e maorieg.

## Liammoù diavaez

* Charadrius obscurus war al lec'hienn BirdLife International.
* Charadrius obscurus war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Charadrius obscurus war al lec'hienn Avibase.
# Nouelig an dezerzh

Nouelig an dezerzh :
| Nouelig an dezerzh. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius leschenaultii Lesson, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nouelig an dezerzh a zo un evn bihan, Charadrius leschenaultii an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Gouennañ ha neizhiañ a ra e lec'hioù krin pe dezerzhioù e Turkia ha kreiz Azia. Un evn tremeniat eo nouelig an dezerzh ha mont da c'hoañviñ da reter Afrika, kreisteiz Azia pe Aostralazia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket nouelig an dezerzh en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
# Nouelig dambalvezek

Nouelig dambalvezek :
| Un nouelig dambalvezek Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius semipalmatus Bonaparte, 1825 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig dambalvezek a zo un evn bihan, Charadrius semipalmatus e anv skiantel.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket an nouelig dambalvezek en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nouelig bihan

Nouelig bihan :
| Un nouelig bihan. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius dubius Scopoli, 1786 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig bihan a zo un evn, Charadrius dubius an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous war an aod.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket an nouelig bihan en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nouelig divroudenn

Nouelig divroudenn :
| Un nouelig divroudenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius bicinctus Jardine & Selby, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig divroudenn a zo un evn, Charadrius bicinctus an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Daou isspesad zo dezhañ :
* Charadrius bicinctus bicinctus hag a neizh e Zeland-Nevez hag Inizi Chatham ha nijal a ra kuit da Aostralazia da c'hoañviñ,
* Charadrius bicinctus exilis hag a neizh en Inizi Auckland$^,$.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Charadrius bicinctus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Nouelig inizi Maloù

Nouelig inizi Maloù :
| C. falklandicus, luc'hskeudennet e stad Rio Grande do Sul (Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius falklandicus Latham, 1790 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nouelig inizi Maloù a zo ur spesad evned, Charadrius falklandicus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Cono Sur Suamerika.

## Liammoù diavaez

* (en) Charadrius falklandicus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Charadrius falklandicus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Charadrius falklandicus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nouelig Wilson

Nouelig Wilson :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius wilsonia Ord, 1814 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nouelig Wilson (Charadrius wilsonia) a zo un evn-mor.

## Annez

Bevañ a ra al labous war aodoù Amerika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Nouelig beg hir

Nouelig beg hir :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Charadriidae |
| Genad : | Charadrius |
| Anv skiantel ||
| Charadrius placidus Gray & Gray, 1863 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An nouelig beg hir (Charadrius placidus) a zo un evn.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Azia ar Reter.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Olt

An Olt (Olt e roumaneg hag en hungareg ; Alt en alamaneg) zo ur stêr vras eus Roumania, adstêr d'an Danav.
Eieniñ a ra e Karpatoù ar Reter, redek a-dreuz Karpatoù ar C'hreisteiz hag en em deurel en Danav goude, e-kichen Turnu Măgurele. War-dro 615 km eo e hed. Sfântu Gheorghe, Râmnicu Vâlcea ha Slatina eo ar c'hêrioù brasañ treuzet ganti. A-hed ar stêr e kaver meur a stankell da broduiñ tredan. E-touez an adstêrioù e c'haller menegiñ ar re-mañ : Râul Negru, Cibin, Lotru, Topolog, Olteţ.
Proviñs istorel Oltenia a zeu hec'h anv eus hini ar stêr.
Hervez tud Transilvania ez eus div c'hoar eus ar stêrioù Mureș hag Olt, rak eieniñ a reont er memes korn-bro.

## Gwelet ivez

* Òlt
# Oltre il Colle

Oltre il Colle zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Oloron-Sainte-Marie

Oloron-Sainte-Marie :
| Ar gêr gwelet eus ar bourmenadenn Bellevue. ||
| Anv okitanek | Auloron |
| Bro | Bearn ( Okitania) |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Oloron-Sainte-Marie (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h daou ganton : Oloron-Sainte-Marie-Kornôg ha Oloron-Sainte-Marie-Reter |
| Kod kumun | 64422 |
| Kod post | 64400 |
| Maer Amzer gefridi | Hervé Lucbereilh 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Piémont Oloronais |
| Lec'hienn web | https://www.oloron-ste-marie.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 10 653 ann. (2020) |
| Stankter | 156 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 194 m — brasañ 1280 m |
| Gorread | 68,31 km² |
| kemmañ |
Oloron-Sainte-Marie (okitaneg : Auloron) zo ur gumun en departamant Pireneoù-Atlantel hag er rannvro Akitania, e mervent Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Oloron-Sainte-Marie eo.
Er bloavezh 2020 e oa 10 653 a annezidi hag a reer Oloronais anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz-veur.
* Kastell Légugnon.
* Ar Gave d'Aspe e Oloron-Sainte-Marie.

## Tud

* Iñaki Echaniz

## Kêrioù gevellet

* Jaca (Spagn) abaoe 1986

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Olouboiz

An Olouboiz a zo ur bobl eus Equatoria e Soudan ar Su. An olouboeg eo o yezh. Un darnig anezho a zo muzulmaned.
# Olsztyn

Olsztyn, Allenstein en alamaneg, a zo ur gêr war ribl ar stêr Łyna e biz Polonia.

## Gwelet ivez

* Timbroù Allenstein
# Olonne-sur-Mer

Olonne-sur-Mer :
| Ar goadeg. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Les Sables-d'Olonne |
| Kanton | Les Sables-d'Olonne |
| Kod kumun | 85166 |
| Kod post | 85340 |
| Maer Amzer gefridi | Yannick Moreau 2014-2018 |
| Etrekumuniezh | Les Sables-d’Olonne-Agglomération |
| Lec'hienn web | http://www.olonnesurmer.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 14 956 ann. (2016) |
| Stankter | 325 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 49 m |
| Gorread | 46,08 km² |
| kemmañ |
Olonne-sur-Mer a oa ur gumun e departamant Vande.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 165 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,99% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez ar monumant en iliz katolik.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 21 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez ar monumant en iliz katolik.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Kendeuzet e oa bet gant Château-d'Olonne ha Les Sables-d'Olonne d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Les Sables-d'Olonne.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Marie.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn; n’eus anv ebet outañ. Dioueliet e voe d'an 23 a viz Meurzh 1923. 165 anv a zo merket ouzh ar monumant en iliz katolik.

## Pennadoù kar

* Château-d'Olonne,
* Les Sables-d'Olonne.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n°18-DRCTAJ-494 portant création de la commune nouvelle « Les Sables-d’Olonne »
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Université de Lille
* ↑ Memorial Genweb
# Oloritz

Oloritz ( Olóriz e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Oloron

Oloron, zo un anv gallek eus Bearn, diwar Auloron, e bearneg.

## Kumunioù

* Oloron, kumun gwechall e Pyrénées-Atlantiques, hiriv en Oloron-Sainte-Marie
* Oloron-Sainte-Marie, kumun e Pyrénées-Atlantiques
* Geüs-d'Oloron, kumun e Pyrénées-Atlantiques
* Poey-d'Oloron, kumun e Pyrénées-Atlantiques

## Stêr

* Ar gave d'Oloron, stêr eus ar Pireneoù.
# Olouboeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an olouboeg (olu'bo). Komzet eo gant 15 000 a dud e su Soudan ar Su e proviñs Equatoria ar Reter.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
* Olouboiz
# Oltressenda Alta

Oltressenda Alta zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Menneville

Menneville zo anv meur a lec'h :
* Menneville (Aisne), kumun en departamant Aisne
* Menneville (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
# Menneville (Pas-de-Calais)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Menneville |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de la Faïence de Desvres |
| Kanton | Desvres |
| Kod INSEE | 62566 |
| Kod post | 62240 |
| Maer | Michel Fournier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,27 km² |
| Led | 50° 40' 32" Norzh |
| Hed | 01° 51' 45" Reter |
| Uhelder kreiz | 78 m |
| Uhelder bihanañ | 65 m |
| Uhelder brasañ | 206 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 671 (2007) |
| Stankter | 127 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Menneville a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Menoe

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Menoe eo an anv brezhonek a glot gant an anv kembraek Mynwy.
* ur stêr, ar stêr Menoe, a dremen dre gêr Menoe,
* ur gêr eus Kembre, kêr Venoe, e kontelezh Menoe, a zo Trefynwy e kembraeg.
** Er gêr-se e oa Jafrez Menoe o chom, hag eñ oberour Historia Regum Britanniae.
* ur gontelezh, kontelezh Menoe e gevred Kembre, harp ouzh Bro-Saoz, a zo Sir Fynwy e kembraeg,
** hag a zo bet anvet Gwent etre 1974 ha 1996,
** hag a glot mui pe vui gant Rouantelezh Gwent kozh.

## Notenn

* ↑ Roparz Hemon, Anvioù-lec'hioù in Ar Bed Keltiek, miz Du 1963
# Menominieg

Ur yezh aljek eus isskourr eus yezhoù algonkek ar c'hreiz eo ar menominieg (menomini), komzet gant 39 den evel yezh kentañ mui 26 den evel eil yezh e 1997 diwar 3 500 den en holl e biz Wisconsin er Stadoù-Unanet.
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù aljek
* Yezhoù algonkek
# Menongue

Menongue zo ur gêr eus Angola, e proviñs Cuando Cubango. Kêr-benn ar broviñs eo.
Un aerborzh bihan zo hag ul linenn hent-houarn a gas eus Menongue da Namibe e Namibia
En amzer ma oa Angola e dalc'h Portugal e oa anvet Serpa Pinto, en enor d'an ergerzher portugalat Alexandre de Serpa Pinto.
# Menoe (kêr)

Menoe ( Trefynwy e kembraeg; Monmouth e saozneg) eo kêr-benn kontelezh istorel Sir Fynwy e Kembre.

## Ardamezouriezh

* En glazur e deir gebrenn en aour, e dreustell en gul balirant

## Douaroniezh

E kember ar stêrioù Gwy ha Menoe emañ, tost da Vro-Saoz.

## Anv

Dont a ra anv kêr eus hini ar stêr, Mynwy e kembraeg, Menoe e brezhoneg. Dont a ra an anv kembraek "Trefynwy" eus tre dirak Mynwy.
* Itinerarium Antonini 485$_2$ (Iter XIII) : BLESTIO ; gwrizienn diasur : marteze diwar un anv den Bles(i)us.
* Rivet & Smith (op. cit.) : RIB 1254, maen-bez Blescius Diovicus, e Risingham (Rouantelezh-Unanet) ha CIL II;5087 : T. Blestus / Blestius, León, Spagn.

### Monmouth

Dont a ra an anv saoznek Monmouth eus Monnow, stumm saoznekaet Mynwy, ha mouth, "genoù" dre dreiñ Aper Mynuy ("Aber Mynwy")
* Eilert Ekwall (op. cit.) : Munuwi muda (II Ekwall English River Names) ; Monemude Domesday Book ; Munemuta 1191 Giraldi Cambrensis.
* A.D. Mills (op. cit.) : Munwi Mutha kent 1100, Munemuda 1190, Monmouth 1267.

## Istor

Blestium zo bet un annezadenn roman.
Merket eo dre the Old Town e traoñ ar gartenn gant Robert Morden, Herefordshire (c. 1650 – 1703)
Ur gudenn zo gant ar gartenn-se : n'emañ ket The Old Town el lec'h m'emañ Monmouth hiziv.

## Tud

Er gêr-se e oa Jafrez Menoe o chom, hag eñ oberour Historia Regum Britanniae.

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo gant Carbonne e Bro-C'hall ha Waldbronn, en Alamagn.

## Levrlennadur

* Robert Morden : Map of Herefordshire (XVIII-XIX$^{vet}$ ?)
* Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-Names. Clarendon Press. Oxford. 1936 ... 1980
* Ordnance Survey : Map of Roman Britain. Southampton. 1956
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : Oxford Dictionary of British Place Names. Oxford University Press. 1991 ... 2003
# Menno Simons

Menno Simons, Minne Simens e frizeg, (1496–31 a viz Genver 1561) a oa ul levier relijiel advadezour a Vro-Friz. Diazezet e voe al luskad mennonat gant e ziskibled.

## E vuhez

Ganet oa bet Menno Simons e 1496 e Witmarsum e Bro-Friz. Dleout a rae e gerent bezañ labourerien-douar. Skoliataet e vefe bet en ur manati tost eus e di. Desket oa un tamm war Tadoù an Iliz ha gouzout a ouie gresianeg ha latin. Beleget e voe e 1524 en Utrecht. Anvet e voe da gure Pingjum e Friz.
Seblantout a ra bezañ bet levezonet gant mennozhioù an adreizherien gentañ a-zivout ar sakramantoù hag e lenn eus an Testamant Nevez war dro 1526. Adalek ar mare-se e krogas da diskouez douetañs a-zivout kelennadurezh an treuzsolwezadur. Daoust dezhañ chom en Iliz katolik e ouzer en em wele e-unan evel ur prezegenner avielour etre 1526 ha 1531. Anvet e voe person Witmarsum e 1531.
Pa grogas diskibled Melkior Hoffman (Melkioridi) da vadeziñ tud deuet war-dro 1530-1531 e voe prederiet Menno ha ne gavas diazez biblek ebet da vadeziant ar vugale. Daoust ma ne yeas ket davet ar velkioridi c'hoazh e c'heller merzout en e skridoù kentañ (An Dasorc'hidigezh Speredel, 1534) e tostae e vennozhioù ouzh o re.
E miz Ebrel 1535 kantadoù a advadezourien awenet gant ar c'heleier deuet eus kêr Münster a oa d'ar mare-se e dalc'h advadezourien zo, a gemeras manati Oldeklooster e Friz. Goude ur seziz berr e voent pe lazhet pe toull-bac'het. En em santout a reas Menno kiriek eus ar gwallreuz ha skrivañ a reas ur flemmskrid enep levierien Emsavadeg Münster anvet Torfed disakr Jan van Leyden. Daoust dehañ asantiñ ez eo ret en emzifenn e degouezhioù zo, e oa ur peoc'hgarour gredus. Sevel a reas enep raktres re Vünster da staliañ rouantelezh Doue dre ar c'hleze. Kemeret e voe Münster daou viz war lerc'h. Ne voe ket embannet ar flemmskrid eta.
E miz Genver 1536 e kuitaas Menno e gargoù en Iliz katolik evit leviañ an advadezourien war un hent nann-feuls. Badezet e voe d'ar mare-se moarvat.
Ur bloaz goude e voe urzhiet "henañ"gant al levier melkiorad Obbe Philips. Adalek ar c'houlz-se e voe klask warnañ bepred. Bevañ a reas e-pad ur mare e Groningen, e Köln, hag e-pad trizek bloavezh diwezhañ e vuhez er Schleswig-Holstein.
Mont a reas da Anaon e miz Genver 1561.

## Liammoù diavaez

* (fr)Essai sur la vie et les écrits de Menno Simons tezenn difennet d'ar 5 a viz Eost 1857 dirak Skol-veur teologiezh protestant Staßburg gant Frédéric Bastian
* (fr)Publications mennonites en français
* (en) Ménnonite historical society of Canada
* (en) Menno Simons.net
* (en) e-menno.org
# Menocchio

Domenico Scandella, anavezetoc'h evel Menocchio, a oa ur miliner ganet e 1532, e Montereale Valcellina, ur 25 km en hanternoz da Pordenone, en Italia, hag a voe barnet abalamour d'e gelennadurezh relijiel ha losket en-bev gant an Inkizision war-dro 1600, da 67 vloaz, war urzh ar pab Klemez VIII.
Dimezet e oa hag unnek bugel dezhañ. E 1581 e oa bet maer e gêriadenn c'henidik.
Brudet eo dre levr Carlo Ginzburg Il formaggio e i vermi. Il cosmo di un mugnaio del '500, embannet e 1976.

## E vuhez

War-bouez daou vloaz tremenet e kêr Arba, war-dro 1563, abalamour d'un emgann, e chomas atav Menocchio e Montereale, a oa 650 den enni, gant e wreg hag e seizh bugel, diwar gounid daou bark ha div vilin, feurmet gantañ, hag ouzhpenn e oa kalvez ha mañsoner. En 1581, peogwie e ouie lenn, skrivañ ha kontañ, e voe anvet da vaer Montereale hag ar c'hêriadennoù tro-dro, ha da verour an iliz.
D'an 28 a viz Gwengolo 1583, e voe atizet person Montereale, Don Odorico Vora, gant ur beleg all anvet Ottavio Montereale, da flatrañ Menocchio d'an Ofis Santel abalamour m'en devoa mennozhioù disivouder diwar-benn Jezuz-Krist. Gant testenioù all e voe kresket an tamalloù. Gant se, d'ar 4 a viz C'hwevrer 1584 e voe roet urzh, gant ar manac'h frañsiskat Felice de Montefalco, inkizitour Aquilea ha Concordia, da herzel ha bac'hañ Menocchio a voe kraouiet e Concordia, d'ar 7 a viz C'hwevrer, ha goulennataet evit ar wech kentañ.
# Menomblet

Menomblet a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Châtaigneraie hag e Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun Menomblet en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 68 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 5,51% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas c’hwec’h den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Pas de basque (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen pas de basque evit deskrivañ ur pas hanter-hent etre ur paz hag ul lamm a-led ac'hell bezañ kaset da-benn war al leur (glissé) pe gant ul lamm (sauté) en ur vont en avant ("war-raok") pe en arrière ("a-dreñv").
Kregiñ a ra an dañserez er pempvet emstumm croisé ha kas a ra da-benn ur plié keit ha ma astenn ar c'har dirak betek tendu avant. Gant ar c'har dirak e kas da-benn ur demi rond de jambe war-du ar c'hogn kontrol a-dreñv keit ha ma tro an dañserez evit sellet war-du ar c'hogn all dirak. Kemmañ a ra buan pouez ar c'horf war ar c'har oberiant (an hini o fiñval, da lâret eo amañ an hini dirak). Neuze e kas an dañserez ar c'har m'emañ en he sav warni betek ar c'hentañ emstumm a-raok kas da-benn ur chassé en avant, oc'h achuiñ en emstumm croisé.
# Pas de cheval (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen pas de cheval evit deskrivañ ur pas ma krog an dañser(ez) gant ur coupé ha neuze ur developpé bihan hag un tendu bihan a-raok achuiñ en emstumm kent.
# Pasaia

Pasaia (an anv euskarek hag ofisiel nemetañ hiziv) pe Pasajes (an anv spagnolek) zo ur gumun hag ur porzh eus proviñs Gipuzkoa, en Euskal Herria. Porzh greantel Donostia eo, er c'hornôg dezhi. Savet eo en-dro d'ul lenn-vor, ha meur a garter zo anezhi.

## Karterioù

Pasaia zo teir rann anezhi :
* Pasai Donibane (Pasajes de San Juan e spagnoleg) er reter, e-harz ar menez Jaizkibel. Eno emañ an ti-kêr, ha war-dro 3.500 a dud zo o chom eno. Photos de San Juan
* Pasai San Pedro (Pasajes de San Pedro e spagnoleg) war lez ar menez Ulia. Ma konter Trintxerpe ez eus war-dro 8.000 a dud .
* Pasai Antxo' (Pasages Ancho) en tu all d'an aber, dirak an div gêriadenn zo 4.800 a dud o chom enni.
* Trintxerpe (skrivet Trincherpe e spagnoleg) n'eo nemet ur c'harter eus San Pedro, met kement eo kresket ma vez kontet evel ur pevare karter, goude m'emañ un darn e Donostia.

## Poblañs

Emdroadur ar boblañs :
| 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2000 | 2005 |
| 2.856 | 3.571 | 4.772 | 7.519 | 10.024 | 11.773 | 15.036 | 21.130 | 20.696 | 18.314 | 16.884 | 16.104 |
# Pas (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen pas evit deskrivañ un heuliad pazoù ma vez savet un dañs warnañ. Tra ma vez implijet ar ger gallek-mañ e Frañs, Europa ha Rusia, dre vras ec'h implijer ivez ar ger saoznek combination ("kenaozadenn") er broioù saoznek.
Implijout a reer an termen ivez en un doare ledanoc'h evit komz eus un heuliad ("suite") dañsoù resis, da skouer pas de deux, grand pas d'action hag all.
Kevatal e c'hell bezañ ivez ouzh ar ger variation.
Evit doareoù dañs all, da skouer jazz, hip-hop, tap hag all, ec'h implijer kentoc'h ar ger saoznek routine.
# Pas de ciseaux

E barrez klasel ec'h implijer an termen pas de ciseaux evit deskrivañ ur pas ma vez digoret an divc'har evel ur sizailh digor, betk un eil emstumm digor-bras.
Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn en ur lammat pe get.

## Gwelit ivez:

* Sissonne
# Pasarón de la Vera

Pasarón de la Vera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.