# Louis Vierne

Louis Victor Jules Vierne a oa un ograouer gall brudet hag ur sonaozer. Ganet e oa bet d'an 8 a viz Here 1870 e Poitiers, ha marvet d'an 2 a viz Mezheven 1937 e Pariz.

## Buhez

Mibien d'ar c'hazetenner Henri Vierne e oa Louis Vierne hag e vreur yaouañ René Vierne, anezhañ un ograouer hag ur sonaozer ivez.
Peuzdall abalamour d'ur banne a-ouenn e oa Louis Vierne pa voe ganet. E 1873 e tilojas e diegezh da Bariz, e-lec'h ma voe dizoloet e zonezon dibar evit ar sonerezh gant e eontr, Charles Colin, a zeskas dezhañ seniñ gant ar piano. (D'e zaou vloaz e klevas ar piano evit ar wezh kentañ. Ul luskellerez a voe sonet dezhañ gant ar pianoour ha buan-tre e krogas da dapout notennoù al luskellerez war ar piano.) Oberataet e voe d'e c'hwec'h vloaz hag adkavout a reas un tamm ar gweled : gouest e voe d'en em reterañ en e vuhez pemdez ha da lenn skridoù gant lizherennoù bras, met ne voe ket trawalc'h avat evit heuliañ studioù e-giz ar vugale all.
Adal 1880 en devoe kentelioù piano gant Henri Specht e Pariz. Er bloaz-se ivez ez eas evit ar wezh kentañ da selaou César Franck a oa ograouer en Iliz Sainte Clotilde Pariz. Diwezhatoc'h e reas "diskuliadur" en e eñvorennoù eus ar pezh en doa bevet da neuze. E 1881 e voe degemeret en Ensavadur Pariz evit ar Re Zall (Institut national des jeunes aveugles) e-lec'h ma voe kelennet gant Henri Specht (piano) hag Henri Adam (biolin). Adal 1887 e devoe kentelioù war an ograou gant Louis Lebel, ha gant Adolphe Marty goude marv Lebel daou vloaz goude. Adal 1889 en devoe kentelioù war ar fugenn gant César Franck. E 1890 e voe degemeret e Skol-Sonerezh Pariz ma tarempredas klas ograou Franck. Nebeut goude e varvas César Franck ha kemeret e voe e lec'h gant Charles-Marie Widor. Gantañ eo ec'h echuas e studioù e 1894 gant ur priz kentañ war an ograou hag ar brimaozadenn.
E 1882 e voe anvet Louis Vierne da erlec'hier en Iliz Saint Sulpice Pariz gant e vestr Widor. Goude e briz kentañ war an ograou ez teuas Vierne da vezañ skoazeller Widor er c'hlas ograou e skol-sonerezh Pariz e 1894. E 1892 e savas Vierne e simfonienn gentañ evit an ograou op. 14. Bloaz goude e timezas d'ar ganerez Arlette Taskin, merc'h d'ur c'haner opera-comique, a c'hanas tri bugel dezhañ. Dizimeziñ a reas diouti e 1909 en abeg da zifealded Arlette a zoganas anezhañ gant Charles Mutin, anezhañ ur c'halvez-ograou brudet d'ar c'houlz-se.
E bloavezh 1900 e voe aozet ur genstrivadeg evit envel an ograouer en Iliz Itron Varia Pariz. Mont a reas ar maout gant Louis Vierne a zalc'has ar garg-se betek e varv. En tu-hont da se e labouras evel skoazeller Alexandre Guilmant a voe kelenner war an ograou e Skol-Sonerezh Pariz war-lerc'h Widor. E-giz-se e kelennas kalz a ograouerien vrudet eus ar rummad a zeuas war e lerc'h.
E 1911 e paouezas e garg er Skol-Sonerezh ha dont a reas da gelenner war an ograou en ensavadur sonerezh sakr Schola Cantorum.
E 1906 e torras e c'har hag e washaat goude se. Ret e voe da Vierne deskiñ adarre teknik an troadikelloù adal ar penn kentañ. E 1907 e voe lakaet e vuhez en arvar gant an tifuz, ha gant ur glaokom un nebeud bloavezhioù goude, hag a-benn ar fin e teuas da vezañ dall-mik. Daoust da se e troias dre Europa hag ar Stadoù Unanet evit seniñ ha diskouez a reas bezañ ur primaozer dispar. Mervel a reas Vierne e 1937 e doug ur sonadeg ouzh klavier e ograou en Iliz Itron Varia da heul un taol-gwad.

## Sonerezh

Sellet e veze ouzh Vierne evel unan eus ar brimaozerienn sonerezh vrasañ e-touez e rummad. Evel aozadennoù echu, peurlipet emañ an nebeut a brimaozadennoù anezhañ bet gwarezet war enrolladennoù graet gant ar fonografoù kentañ.
Un doare mistr ha naet en doa da skrivañ ar stumm-se a veze douget bri outañ. Pinvidik ez romantel e oa e yezh heson, hep bezañ ken trivliadel hag hini e vestr kentañ César Franck. A-douez re an holl ograouerien c'hall fin de siècle e oa marteze sonerezh Vierne an hini azasañ ouzh ar benveg dilennet gantañ, ha awenet en deus ar pep brasañ eus ar sonaozerien-ograouerien barizian veur a zo deuet war e lerc'h.
C'hwec'h simfonienn, "24 fezh faltazi" (en o zouez emañ e bezh brudet "Carillon de Westminster"), ha "24 fezh e stil frank" e-touez labourioù all a zo bet savet gantañ evit an ograou. Meur a oberenn sonerezh kambr (sonadennoù evit biolin ha violoñsel, ur pempad piano hag ur pevarad kerdin da skouer), sonerezh-mouezh ha sonerezh laz-kanañ, hag ur simfonienn e la leiañ evit laz-seniñ a zo bet ivez.

## Oberennoù
### Orgraou solo

* Allegretto op. 1 (aozet e 1894)
* Verset fugué sur 'In exitu Israel' (aozet e 1894)
* Prélude funèbre e do leiañ op. 4 (aozet e 1896)
* Communion op. 8 (aozet e 1900)
* Simfonienn gentañ e re leiañ, op. 14 (aozet e 1898-1899)
* Eil Simfonienn e mi leiañ, op. 20 (aozet e 1902)
* Trede Simfonienn e fa lemm leiañ, op. 28 (aozet e 1911)
* Messe basse evit ograou pe harmoniom, op. 30 (aozet e 1912)
* 24 Pièces en style libre evit ograou pe harmoniom, op. 31 (aozet e 1913)
* Pevare Simfonienn e sol leiañ, op. 32 (aozet e 1914)
* Kentc'hoari e fa lemm leiañ, hep niverenn opus (aozet e 1914)
* pempvet Simfonienn e la leiañ, op.47 (aozet e 1923-1924)
* 24 Pièces de fantaisie :
** Heuliad Kentañ, op. 51 (aozet e 1926)
** Eil Heuliad, op. 53 (aozet e 1926)
** Trede Heuliad, op. 54 (aozet e 1927)
** Pevare Heuliad, op. 55 (aozet e 1927)
* Trois improvisations (Notre-Dame-de-Paris, miz Du 1928), treuzskrivet gant Maurice Duruflé (1954) :
** Marche épiscopale
** Méditation
** Cortège
* Triptyque op. 58 (aozet e 1929-1931) :
** Matines
** Communion
** Stèle pour un enfant défunt
* C'hwec'hvet Simfonienn e si leiañ, op. 59 (aozet e 1930)
* Messe basse pour les défunts evit ograou pe harmoniom, op. 62 (aozet e 1934)

### Piano solo

* Deux pièces, op. 7 (aozet e 1895. In Complete Piano Works, Vol. I. Kassel: Bärenreiter, 2010. In preparation):
** Impression d'automne
** Intermezzo
* Feuillets d'album, op. 9 (dornskrid kollet) :
** Matin d'été
** Contemplation
** La mer et la nuit
** Nuit étoilée
** Coup de vent
** Le vieux berger
** La valse
** Dans le bois
** Chanson des faucheurs
* Suite bourguignonne, op. 17 (aozet e 1899. In Complete Piano Works, Vol. I. Kassel: Bärenreiter, 2010. In preparation) :
** Aubade
** Idylle
** Divertissement
** Légende bourguignonne
** À l'angélus du soir
** Danse rustique
** Clair de lune
* Trois nocturnes, op. 34 (aozet e 1916. In Complete Piano Works, Vol. II. Kassel: Bärenreiter, 2009. In preparation)
* Douze préludes, op. 36 (aozet e 1914-15. In Complete Piano Works, Vol. II. Kassel: Bärenreiter, 2009. In preparation)
* Poème des cloches funèbres, op. 39 (aozet e 1916) :
** Cloches dans le cauchemar (dornskrid kollet)
** Le glas (In Complete Piano Works, Vol. III. Kassel: Bärenreiter, 2008)
* Silhouettes d'enfants, op. 43 (aozet e 1918. In Complete Piano Works, Vol. III. Kassel: Bärenreiter, 2008) :
** Valse
** Chanson
** Divertissement
** Barcarolle
** Gavotte dans le style ancien
* Solitude, op. 44 (aozet e 1918. In Complete Piano Works, Vol. III. Kassel: Bärenreiter, 2008) :
** Hantise
** Nuit blanche
** Vision hallucinante
** Ronde des revenants
* Pièce pour piano, op. 49 (aozet e 1922. In Complete Piano Works, Vol. III. Kassel: Bärenreiter, 2008)

### Sonerezh kambr

* Deux pièces evit biolin alto pe violoñsel ha piano, op. 5 (1894–1895)
** Le soir
** Légende
* Largo et Canzonetta evit oboell ha piano, op. 6 (1896)
* String Quartet, op. 12 (war-dro 1894)
* Sonadenn evit biolin ha piano, op. 23 (1905–1906)
* Rhapsodie evit telenn, op. 25 (1909)
* Sonadenn evit violoñsel ha piano, op. 27 (1910)
* Pempad evit piano ha kerdin, op. 42 (1917)
* Soirs étrangers evit violoñsel ha piano, op. 56 (1928)
** Grenade
** Sur le Léman
** Venise
** Steppe Canadien
** Poisson chinois
* Quatre poèmes grecs evit soprano ha telenn pe piano, op. 60 (1930)

### Oberennoù all

* Messe solennelle e do lemm evit kor ha daou ograou, op. 16 (aozet e 1899)
* Praxinoé evit soloourien, kor ha laz-seniñ, op. 22 (aozet e 1903-1905)
* Sinfonie e la leiañ evit laz-seniñ, op. 24 (aozet e 1907-1908)
* Psyché evit soprano ha laz-seniñ, op. 33 (aozet e 1914)
* Les djinns evit soprano ha laz-seniñ, op. 35 (aozet e 1912)
* Éros evit soprano ha laz-seniñ, op. 37 (aozet e 1916)
* Spleens et détresses evit soprano ha piano pe laz-seniñ, op. 38 (aozet e 1916)
* Dal vertice evit tenor ha laz-seniñ, op. 41 (aozet e 1917)
* Poème evit piano ha laz-seniñ, op. 50 (aozet e 1925)
* La ballade du désespéré evit tenor ha piano pe laz-seniñ, op. 61 (aozet e 1931)
* Pièce symphonique evit ograou ha laz-seniñ
* Sonennoù diwar barzhonegoù gant Paul Verlaine, Charles Baudelaire ha re all

## Pladennrolladur

* Louis Vierne: Lieder: Rachel Santesso, Sopran; Roger Vignoles, Klavier; Andrew Reid, Orgel; Hugh Webb, Harfe. (Deux-Elles)
* Louis Vierne: Klavierquintett op. 42: Stephen Coombs, Klavier; Chilingirian Quartet. (Hyperion)
* Orgelsinfonien Nr. 1-6: Martin Jean, Orgel. (Loft Recordings)
* Orgelsinfonien Nr. 1-6: David Sanger, Orgel. (Meridian Records)
* Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke: Christine Kamp, Orgel. (Festivo).
* Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke: Pierre Cochereau & George C. Baker, Orgel. (Solstice). 7 CDs.
* Louis Vierne: Sämtliche Orgelwerke: Ben van Oosten, Orgel. (MDG). 8 CDs.

## Levrlennadur

* Bernard Gavoty: Louis Vierne. La vie et l'œuvre. Paris: Buchet/Chastel, 1943.
* Markus F. Hollingshaus: Die Orgelwerke von Louis Vierne. Köln: Dohr, 2005. ISBN 3-936655-25-1.
* Louis Vierne: Mes souvenirs, Paris 1934-1937.

## Liammoù diavaez

* (fr) Buhezskrid dre ar munud ha roll oberennoù Louis Vierne
* (de) Kritische Gesamtausgabe der Orgelwerke Louis Viernes in 13 Bänden beim Carus-Verlag, Stuttgart (2007-2008)
* (de) Urtext-Ausgabe sämtlicher Orgel- und Klavierwerke Louis Viernes beim Bärenreiter-Verlag, Kassel (2008 ff.)

### Skridoù-sonerezh digoust

* Skridoù-sonerzh Louis Vierne frank a wirioù e-barzh International Music Score Library Project
* WIMA Skridoù-sonerezh ograou.
* E-Partitions Sonerezh ograou.