OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sandhi tonennel

Er yezhoniezh e vez implijet an termen sandhi tonennel pe diskennred tonennel (saoz.: tone sandhi) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus un doare sandhi resis ma vez levezonet ganti tonennoù ur yezh bennak hervez reolennoù resis. Da lâret eo e tenn da reolennoù mont-en-dro ar c'hemmoù gouzañvet gant tonennoù resis p'en gav an eil war-lerc'h eben tonennoù resis.
Kavet e vez sandhi tonennel en holl yezhoù gante tonennoù daoust ha ma'z eo pouezusoc'h e yezhoù 'zo evit e yezhoù all.
E sinaeg mandarinek, da skouer, ez eus peder zonenn bennañ: an donenn "blaen-uhel" (pe "kentañ tonenn", sinaeg: 陰平/阴平 yīnpíng); an donenn "war gresk" (pe "eil tonenn", sinaeg: 陽平/阳平 yángpíng); an donenn "digresk-kresk" (pe "trede tonenn", sinaeg: 上聲/上声 shǎngshēng pe shàngshēng); hag an donenn "war digresk" (pe "pevare donenn", sinaeg: 去聲/去声 qùshēn). Hervez reolenn sandhi tonennel kavet an aliesañ pa degouezh div trede tonenn renk-ouzh-renk (˨˩˦) e teu tonen ar silabenn gentañ da vezañ un eil tonenn (˧˥) keit ha ma teu an eil silabenn da vezañ un hanter trede tonenn (˨˩), d.s.:
    老鼠 (pinyin: lǎoshǔ) [ lao˨˩˦ + ʂu˨˩˦ ] > [ lao˧˥ʂu˨˩ ] (pinyin *láoshǔ)
Keit ha m'eo sklaer hag eeun a-walc'h eo reolennoù ar sandhi tonennel e yezhoù 'zo evel ar mandarineg, e yezhoù all avat, evel da skouer ar hakaeg hag ar woueg, e c'hellont bezañ kalz luzietoc'h.
Diouzh an tu all, dres evel ma ranker ober an diforc'h etre ar sandhi diouzh un tu hag ar c'hemmadurioù evel ar re a gaver e brezhoneg, eo ret ober an diforc'h atav etre ar sandhi tonennel lakaet e pleustr bewezh m'en em gav tonennoù resis gant tonennoù ersis all ha kemmoù tonennel all o tennañ da gemmoù morfologel, d.s. e kantoneg ppa vez distaget ar sinalun 糖 "tong4" e talvez kement ha 'sukr' keit ha ma talvez 'madig' pa vez distaget "tong2". E mineg ar su e c'heller kenstagañ ar morfem kiaⁿ ('aonig') ouzh ar morfem lâng ('den') evit krouiñ ar ger kevrennek kiaⁿ-lâng hag a gemm e ster hervez ar c'hemmoù tonennel, d.l.e. "kiaⁿ7-lâng" 'kaout aon rak an dud' kv. "kiaⁿ1-lâng" 'spontus'.
Kavet e vez sandhi tonennel e yezhoù all ivez ha n'eo ket nemet er yezhoù sinaek, da skouer e tcherokeeg hag er yezhoù otek-mangeek komzet e Mec'hiko.

## Gwelit ivez:

* Tonenn
* Sandhi
* Skeuliadur tonennel
* Diskennred
# Sanctuary

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sanctuary a c'hall bezañ evit :
* Sanctuary (strollad).
* Sanctuary (DS9), un abadenn eus eil koulzad Star Trek: Deep Space Nine.
* Sanctuary (manga) gant Buronson.
* Sanctuary (romant) gant William Faulkner.
* Sanctuary Records, ur stal pladennoù saoz.
* Sanctuary (ton) gant Iron Maiden.
* Sanctuary (ton Utada) gant Utada Hikaru; implijet da ton tramor evit Kingdom Hearts II
* Deroù albom solo Simon Webbe.
# Sandhi

Graet e vez sandhi (diwar ar sañskriteg संधि 'saṃdhi'; "liamm") gant ar yezhadurourien (da heul re India) eus kemmadurioù fonetikel a c'hoarvez gant ar soniadoù e degouezhioù 'zo. Arabat kemmeskañ ar c'hemmadurioù a c'hoarvez e brezhoneg hag e yezhoù all diwar abegoù yezhadurel hag ar sandhioù a c'hoarvez diwar abegoù fonetikel.
Pa c'hoarvez ar sandhioù e penn kentañ pe e dibenn ar gerioù e vez graet diavaez anezho ha pa c'hoarvezont e diabarzh ar gerioù e vez graet diabarzh anezho.

## Sandhioù sañskritek

Renablet ha studiet pizh e oa bet ar sandhioù sañskritek hag ar reolennoù a ren anezho abaoe ouzhpenn 2500 vloaz zo en oberenn ar yezhadurour sanskritek Pānini (560-480 kent JK), an astādhyāyī. Lod anezho a zo heñvel e brezhoneg hag e sañskriteg.

## Sandhioù brezhonek
### Sandhioù diavaez

Pa vez heuliet kensonenn dibenn ur ger gant ur vogalenn e teu, dre vras, ar gensonenn-se da vezañ mouezhiet:
* "Ramp eo" a vez distaget "ramb eo";
* "Mat eo" a vez distaget "Mad eo";
* "Plijus eo" a vez distaget "Plijuz eo".

#### Nemedennoù

Ar gerioù a echu gant "s" + kensonenn a chom divouezh:
* "Prest eo" a vez distaget prest eo
* "Fresk int" a vez distaget fresk int.

### Kaletadur

A-wechoù, war-lerc'h ur gensonenn-dibenn, e c'hell ur gensonenn deroù-ger kaletaat ha dont da vezañ divouezh:
* b deroù-ger a vo neuze distaget p, ha "pemp bloaz" a vez distaget "pemp ploaz"; heñvel e-barzh hent bras, mab-bihan, paotr bihan, bep bloaz ha plac'h pihan (e-lec'h plac'h vihan)
* d deroù-ger a vo neuze distaget t, hag "ed-du" a vez distaget "etu"; heñvel e-barzh miz Du, lagad du, gwinizh du, ed-du, a-hed-da-hed, 'gav din, me 'gred din;
** "Me gav din" a vez distaget "Me gaf tin".
** pemzek dez hag eizh dez a skriver pemzektez, eizhtez, hervez an distagadur.
* g deroù-ger a vo neuze distaget k, evel e pet gwech, dek gwech, kant gwech, miz Genver, dek gwenneg
* z deroù-ger a vo distaget s en troiennoù tud zo, patatez zo.

### Sandhioù diabarzh

Gallout a reer kavout sandhioù diabarzh e brezhoneg pa vez savet gerioù diwar meur a elfenn, ur rakger hag ur wrizienn da skouer. Skouerioù:
* "en" + "penn" a ro "empenn". Dirak ar gensonenn-weuz p eo deuet ar gensonenn-dant n da vezañ ar gensonenn-weuz m.
* "pred" + "ti" a ro "preti". Dirak ar gensonenn zivouezh t eo deuet ar gensonenn mouezhiet d da vezañ divouezh t, ha kendeuzet eo bet an daou t.
* addont, addozv

## Sandhi tonennel

Sandhioù a c'hell c'hoarvezout gant tonennoù daou c'her kichen-ha-kichen. Graet e vez sandhioù tonennel anezho .

## Gwelit ivez:

* Sandhi tonennel
# Sancti-Spíritus (Salamanca)

Sancti-Spíritus zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Sancti Spíritus

Sancti Spíritus zo anv meur a lec'h :

## Spagn

* Sancti-Spíritus (Badajoz), kêr en Extremadura e proviñs Badajoz,
* Sancti-Spíritus (Salamanca), kumun e Proviñs Salamanca e Castilla y León.
* Kouent Sancti Spiritus, e Toro, e Proviñs Zamora.

## Kuba

* Sancti Spíritus (Kuba), kumun e proviñs Sancti Spíritus.

## Pennad kar

* Sancti Spiritu
# Sand in Taufers

Sand in Taufers , pe Campo Tures en italianeg, zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Sandaun (West Sepik)

Sandaun (West Sepik) a zo ur broviñs Papoua Ginea-Nevez lec'hiet e gwalarn ar vro. Goloiñ a ra 36,300 km² hag ur boblañs a 185,741 annezad he deus. Vanimo eo he c'herbenn.
# Tanganyika

    Evit implijoù all, gwelet Tanganyika (disheñvelout).
Tanganyika (1961-1962), war-lerc'h Republik Tanganyika (1962-1964), a zo bet ur stad verrbad aet d'ober al lodenn vrasañ eus Tanzania. E 1964 ec'h unanas gant Zanzibar d'ober Republik Unanet Tanzania (anv malizenn savet diwar Tanganyika ha Zanzibar + dibenn ia ar broioù). A-raok e oa un drevadenn eus ar Rouantelezh-Unanet, abaoe 1919 hag a-raok e oa un drevadenn alaman, Reterafrika alaman. Dont a rae anv ar vro diwar al Lenn Tanganyika, unan eus Lennoù Meur Afrika.
# Tandinas

Tandinas zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanddona, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 213.7 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Tang Wei

Tang Wei (汤唯; pinyin: Tāng Wéi) (ganet d'an 9 a viz Here 1979 e Zhejiang, Sina), a zo un aktourez sinaat.

## Liammoù diavaez

* Tang Wei war IMDb
# Tanga

Un tanga a zo ur seurt bragoù-bihan, implijet da bezh dilhad-dindan pe kouronkañ, bihanik, ma vez goloet un darn eus ar feskennoù hepken. Brasoc'hik e vez eget ur string. Disheñvelik eo ivez diouzh ar bragoù-bihan brazilian a zo heñvel an daou du (an tu a-raok hag an tu a-dreñv).

## Adster pe yezhoù all

E yezhoù 'zo e vez graet "tanga" eus kement slip bihan-bihanik, kenster mui-pe-vui gant string, met cheñch a c'hell ober hervez ar broioù, memes er re ma vez komzet an hevelep yezh. Tanga e spagnoleg Spagn n'eo ket tre ar memes tra ha "tanga" e spagnoleg Suamerika: e Bro-Spagn e talvez kement ha string, tra ma vez lavaret "colaless" eus ur string en Amerika ar Su.
* Maouez en un tanga
* Gwaz en un tanga

## Gwelet ivez

* Bragoù-bihan brazilian
* Mikrokini
* String
# Tanarello

An Tanarello zo ur stêr hag a red e Piemonte en Italia, anezhi unan eus an div stêr a ya da vagañ an Tanaro. Tremen a ra dre Proviñsoù Cuneo hag Imperia a-raok kemberiñ gant an Negrone etre Cosio d'Arroscia hag Ormea d'ober an Tanaro.
# Tandoor

Un tandoor a zo ur seurt forn graet gant pri poazh, stumm ur bezel dezhi, ha sanket en douar peurliesañ. Implijet e vez er rann eus keginerezh India anvet tandoori. Kavet e vez er Panjab dreist-holl. Bouetet e vez an tan e-pad meur a eurvezh betek ma teufe ar bordoù da vezañ tomm a-walc'h ha neuze e vez poazhet ar boued e-barzh.

## Boued tandoor
### Kig-yar tandoori

Gwelout : kig-yar tandoori

## Liammoù diavaez

* (en) Sekredoù-kegin tandoori
* (en) Sekredoù-kegin: penaos fardañ kig-yar tandoori
* (it) Penaos e vez savet ar forn
# Tanaro

An Tanaro zo ur stêr en hanternoz Italia, adstêr d'ar Po war e lez dehou. Gant he 276 km eo eil stêr hirañ Piemonte war-lerc'h ar Po .

## An anv

Kar e vefe an anv da hini an doue galian Taranis ha d'ar stêr Tarn en Okitania.

## Red ar stêr

Eieniñ a ra an Tanaro e mervent Piemonte war harzoù Liguria, en Alpi Liguri. E gwirionez e c'hoarvez eus kember ar froudoù Tanarello ha Negrone war harzoù kumunioù Ormea (e Proviñs Cuneo) ha Cosio d'Arroscia (e proviñs Imperia).

## Departamant gall

Bez ez eo bet ivez anv un departamant gall da vare aloubadeg Italia gant armeoù an impalaer gall Napoleone Buonaparte, gwelout Tanaro (departamant) .
# Tanaro (departamant)

An Tanaro a oa un departamant gall en Italia etre 1801 ha 1805. Dont a rae an anv eus ar stêr Tanaro, hervez ar c'hiz c'hall.
Krouet e voe d'ar 24 a viz Ebrel 1801 e Piemonte war-lerc'h aloubidigezh ar Republik subalpin gant Bro-C'hall. Lakaet e voe da dalvezout d'an 11 a viz Gwengolo 1802 pa voe staget ar Republik sizalpin ouzh Bro-C'hall ivez.
Asti a oa ar pennlec'h, tri arondisamant a oa. D'ar 6 a viz Mezheven 1805 e voe staget Republik Liguria ouzh Bro-C'hall ivez, ha diskaret e voe an departamant, ha rannet etre tri departamant all, Marengo, Montenotte ha Stura.

## Pennad kar

Listenn departamantoù gall Italia
# Tangaleg

Ur yezh tchadek eus isskourr ar yezhoù tangalek rik eo an tangaleg (tangale, tangle) komzet gant tro-dro da 200 000 den e Gombe e Nigeria (2006).
Div rannyezh a zo :
* Kaltoungoeg (kaltungo), gant isrannyezhoù : Ture, Shongom ha Kalargo,
* Bilirieg (biliri).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek

## Liamm diavaez

* Ethnologue
# Tanganyika (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tanganyika a zo bet ur stad verrbad eus Afrika ar Reter aet d'ober al lodenn vrasañ eus Tanzania.
Tanganyika a c'hall ober dave ivez da:
* Lenn Tanganyika, unan eus lennoù meur Afrika
* Tiriad Tanganyika, un drevadenn gozh eus ar Rouantelezh Unanet a-raok dont da vezañ ar stad dizalc'h
* Distrig Tanganyika, e Katanga, Republik Demokratel Kongo
* Proviñs Tanganyika, ur c'hinnig proviñs e Republik Demokratel Kongo
# Tiers (Sutirol)

Tiers zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige. 2 847 a dud zo enni o chom.
# Tifenn Merien

Tifenn Merien zo skolaerez e Diwan ha troourez vrezhonek.

## Troidigezhioù

* 2023 : Sarthak Sinha, Farah a zo sot gant mangez, Timilenn.
* 2023 : Jessie Oliveros ha Dana Wulfekotte, C'hwezigelloù an eñvor, Timilenn.
* 2022 : Laura Nsafou ha Barbara Brun, War hent Jada, Timilenn.
* 2022 : Laura Nsafou ha Barbara Brun, Evel ur milion a valafenned du, Timilenn.
* 2022 : Joe Todd-Stanton, Ar Steredenn-lostek, Timilenn.
* 2021 : Joe Todd-Stanton, Sekred ar Roc'h Zu, Timilenn.
* 2020 : Joe Todd-Stanton, Juluan hag al louarn, Timilenn.
# Tigerfibel

An Tigerfibel ha Pantherfibel a oa levrioù-brezel roet d'ar soudarded e bourzh an tankoù alaman e-pad an Eil Brezel-bed, reoù an tank ponner Panzer VI kement hag an tank etre Panzer V Panther.
Evel al levrioù displegañ all e veze graet Fibel (diazez) anezho. Dre vras e oa ar pal reiñ da c'houzout peseurt doare e oa an tank ha penaos e implij a zeiz da zeiz (motor, armamant, dafariñ ha penaos kempenn). Savet e oa al levrioù-se e stumm bannoù-treset, comic. Ouzhpenn-se e oa bet skrivet gant gwerzennoù fentus. Ar Fibel a zo disheñvel en e zoare da vezañ kinniget pa vez keñveriet gant al levrioù alamanek heñvel eus ar mare.
Al levrioù deskiñ-se a oa bet aotreet gant Heinz Guderian, inspektour-meur an unvezioù panzer. Evit fibel ar Panther, e oa skrivet e aotre e stumm ur varzhoneg verr hag a echue gant Die Pantherfibel ist genehmigt; wer sie nicht kennt, der wird erledigt ("Fible ar Panther zo aotreet; an hini ne oar ket a vo skarzhet." )
* Panzer VI
* Panzer V Panther
# Tierra de Campos

An Tierra de Campos zo ur rannvro naturel e Spagn, e Kastilha ha León, e peder proviñs : proviñs Palencia, proviñs Valladolid, proviñs Zamora ha proviñs León. Terracampino a vez lavaret eus tud ar rannvro.

## Kumunioù Tierra de Campos

| Abarca de Campos Abia de las Torres Amayuelas de Arriba Ampudia Amusco Arconada (Palencia) Autilla del Pino Autillo de Campos Baquerín de Campos Bárcena de Campos Becerril de Campos Belmonte de Campos Boada de Campos Boadilla de Rioseco Boadilla del Camino Calzada de los Molinos Capillas Cardeñosa de Volpejera Carrión de los Condes Castil de Vela Castrillo de Villavega Castromocho Cervatos de la Cueza Cisneros Espinosa de Villagonzalo Fáfilas Frechilla Frómista Fuentes de Nava Fuentes de Valdepero Grijota Guaza de Campos Husillos | Itero de la Vega Lantadilla Lomas Manquillos Marcilla de Campos Mazariegos Mazuecos de Valdeginate Meneses de Campos Monzón de Campos Moral de la Reina Moratinos Nogal de las Huertas Osornillo Osorno la Mayor Palencia Paredes de Nava Pedraza de Campos Perales (Palencia) Piña de Campos Población de Arroyo Población de Campos Pozo de Urama Requena de Campos Revenga de Campos Ribas de Campos | Riberos de la Cueza Sahagún (Espagne) San Cebrián de Campos San Mamés de Campos San Román de la Cuba Santa Cecilia del Alcor Santoyo Támara de Campos Tapioles Torremormojón Valde-Ucieza Valle del Retortillo Villacidaler Villada Villaherreros Villalcázar de Sirga Villalcón Villalobón Villalobos Villalpando Villanueva del Campo Villamartín de Campos Villamoronta Villamuera de la Cueza Villanueva del Rebollar Villarmentero de Campos Villarramiel Villasarracino Villaturde Villaumbrales Villerías de Campos Villoldo Villovieco |
# Tiers Cross

Tiers Cross zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, en norzh da Aberdaugleddau. E 2011 e oa poblet gant 563 a dud, ha 80 anezho (14,2%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Tifenn Linéatte

Tifenn Linéatte zo ur gomedianez ha telennerez vreizhat.
Savet he deus an abadenn c'hoariva Nena ha Polo, Foeterlukined evit ar vugale
# Tiffauges

Tiffauges a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar Sevr emañ ar gumun.

## Armerzh

* Kloc'hdi iliz katolik Bourc'h-Baz.
* Kloc'hdi iliz katolik Jutsi.
* Kenderc’het e veze orolajoù gant an embregerezh Lussault.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Mortagne; e Bann Montaigu e oa. Lakaet e voe kumun Tiffauges en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée e 1810 pa voe diskaret Arondisamant Montaigu.

#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas ur gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel e dibenn miz Du 1870 hervez marilhoù ar gumun, luc’hskeudenn.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 48 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,07% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c’hastell.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Iliz katolik Sant Yann.
* An ilizoù katolik.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Mémorial Genweb(fr)
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Tiger Hillarp Persson

Tiger Hillarp Persson a zo bet ganet d'an 28 a viz Here 1970 e Malmö (Sveden).
Meurc'hoarier echedoù svedat.
Mestr Meur eo abaoe 1999.
2 526 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008. 2 568 eo bet e wellañ renk Elo, bet tizhet d'ar 1añ a viz Gouere 2007.

## Disoc'hoù en tournamantoù

* Trec'h e Gentofte (VISA Nordic Grand Prix), dirak Sune Berg Hansen, Simen Agdestein, Einar Gausel, Helgi Grétarsson, Heikki Westerinen hag all;
* trec'h e York e 1999,
* trec'h e Jerzenez e 2000;
* trec'h e Gwernenez e 2001.
* trec'h e Malmö e 2008 en tournamant Sigeman & Co, gant un disoc'h brav a 7,5 poent.

## Disoc'hoù er c'hampionadoù

* Eilvet e Kampionad Echedoù Broioù Norzh-Europa e Vammala (Finland) e 2005 ;
* Kampion Echedoù Sveden e 2007 ;
* Kampion Echedoù Sveden e 2008, a-gevred gant Emanuel Berg.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg);
* Lod ag e bartiennoù (e saozneg).
# Trogon jave glas

Trogon jave glas :
| Un trogon jave glas e Brazil. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon surrucura Vieillot, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon jave glas a zo un evn, Trogon surrucura an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Suamerika (Arc'hantina, Brazil ha Paraguay).
* Trogon surrucura surrucura, eus kreisteiz Brazil da Baraguay, Uruguay ha hanternoz Arc'hantina,
* Trogon surrucura aurantius, eus reter Brazil (eus Minas Gerais da Rio de Janeiro ha hanternoz São Paulo).

## Liammoù diavaez

* (en) Trogon surrucura war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trogon surrucura war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Trogon surrucura war al lec'hienn Avibase.
# Trogon kolierek

Trogon kolierek :
| Un trogon kolierek. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon collaris Vieillot, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon kolierek a zo un evn, Trogon collaris an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Kreizamerika hag Amazonia.
# Trogon kof orañjez

Trogon kof orañjez :
| Trogon collaris aurantiiventris, ur par luc'hskeudennet e Monteverde Cloud Forest Reserve (Alajuela ha Puntarenas, Costa Rica). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon aurantiiventris Gould, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon kof orañjez a zo ur spesad evned, Trogon aurantiiventris an anv skiantel kozh anezhañ.

## Rummatadur

Da-heul disoc'h labourioù skiantel kaset da benn gant Jeffrey DaCosta ha John Klicka hag embannet e 2008 e vez sellet outañ evel un isspesad — T. c. aurantiiventris — d'ar spesad Trogon collaris gant an IOC World Bird List (VERSION 6.3) hiziv an deiz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) The Great American Interchange in birds: a phylogenetic perspective with the genus Trogon, Molecular Ecology (2008) 17, 1328–1343.
# Trogon lagad gwenn

Trogon lagad gwenn :
| Ur par T. comptus, luc'hskeudennet e Mirva natur Rio Silanche (gwalarn Ecuador). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon comptus Zimmer, 1948 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon lagad gwenn a zo ur spesad evned, Trogon comptus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e koadeier gleb kornôg Kolombia ha gwalarn Ecuador.

## Liammoù diavaez

* (en) Trogon comptus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trogon comptus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Trogon comptus war al lec'hienn Avibase.
# Trogon limestra

Trogon limestra :
| Un trogon limestra. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon violaceus Gmelin, 1788 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon limestra a zo un evn, Trogon violaceus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trogon Whitehead

Trogon Whitehead :
| Trogoned Whitehead, treset gant Keulemans. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Harpactes |
| Anv skiantel ||
| Harpactes whiteheadi Sharpe, 1888 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon Whitehead a zo un evn, Harpactes whiteheadi an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an ergerzher ha naturour saoz John Whitehead (1860-1899).

## Annez

Brosezat eo al labous e menezioù hanternoz enez Borneo (Brunei, Indonezia ha Malaysia).

## Liamm diavaez

* Harpactes whiteheadi war al lec'hienn Avibase.
# Trogon kabell c'hlas

Trogon kabell c'hlas :
| Un trogon kabell c'hlas. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon (genad) |
| Anv skiantel ||
| Trogon curucui Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon kabell c'hlas a zo un evn, Trogon curucui an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an tri isspesad anezhañ e Suamerika :
* Trogon curucui behni a gaver en un takad hag a ya eus reter Bolivia da greisteiz Brazil, Paraguay ha hanternoz Arc'hantina,
* Trogon curucui curucui a gaver e reter Brazil, Paraguay ha Bolivia
* Trogon curucui peruvianus eus kreiz-kreisteiz Kolombia da Ecuador, Perou ha reter Brazil.

## Liamm diavaez

* Trogon curucui war al lec'hienn Avibase.
# Trogon lost gwenn

Trogon lost gwenn :
| Un trogon lost gwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Trogon |
| Anv skiantel ||
| Trogon viridis Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An trogon lost gwenn a zo un evn, Trogon viridis an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Amerika.