OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Xanton-Chassenon

Xanton-Chassenon :
| Ar c’hastell. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Fontenay-le-Comte |
| Kod kumun | 85306 |
| Kod post | 85240 |
| Maer Amzer gefridi | Claudy Renault 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Vendée- Sèvre-Autise |
| Lec'hienn web | http://www.xantonchassenon.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 733 ann. (2020) |
| Stankter | 38 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 44 m bihanañ 7 m — brasañ 81 m |
| Gorread | 19,35 km² |
| kemmañ |
Xanton-Chassenon (Santun-Chassenun e poateveg) zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1789 gant an anv Xanton.
* E 1827 a oa kendeuzet Xanton ha Saint-Martin-de-Chassenon; lakaet e voe ar gumun nevez e KantonSaint-Hilaire-des-Loges hag en Arondisamant Fontenay-le-Comte.

#### Brezel 1870-1871

* Seizh gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun, luc’hskeudenn.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,85% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Taol-vaen La Pierre Virante.
* Ar c’hastell.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Monumant ar re varv (Brezel 1870-1871), luc’hskeudennoù$^,$.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakenn 1914-1918 en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Pennadoù kar

* Saint-Martin-de-Chassenon,
* Xanton.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Jean-Loïc Le Quellec, Dictionnaire des noms de lieux de la Vendée, La Crèche, Geste Éditions, 2006, p. 417.
* 1 2 (fr)Xanton-Chassenon Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Xanten

Xanten (distaget [ˈksantən] en alamaneg) zo ur gêr gozh eus stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Emañ war lez dehou ar stêr Roen. E 2007 e oa annezet gant 21 595 a dud.
Brudet eo abalamour d'hec'h iliz-veur, d'he mirdi henoniezh ha da virdioù all c'hoazh. Gweladennet e vez gant ur milion a douristed bep bloaz.

## Istor

Colonia Ulpia Traiana e oa anv Xanten, da vare ar Romaned, hag e-leizh a roudoù eus ar mare-se a gaver e kêr. Savet e voe an iliz-veur, gouestlet da sant Viktor, etre 982 ha 1263. E 1614 e voe sinet Feur-emglev Xanten a lakae fin da vrezel-hêrezh Jülich hag a lakae par-ha-par ar gatoligiezh hag ar brotestantiezh e korn-bro Xanten.

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Xanten gant :
* Geel (Flandrez)
* Saintes (Bro-C'hall)
* Salisbury (Bro-Saoz)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn kêr Xanten (en alamaneg)
* Lec'hienn Ofis an touristerezh (alamaneg, saozneg, galleg, nederlandeg, italianeg)
# Xanthotis

Xanthotis :
| Tresadenn Xanthotis flaviventer. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Xanthotis Reichenbach, 1852 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Xanthotis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Xanthotis flaviventer
** X. f. filiger, flaviventer, fusciventris, madaraszi, meyerii, saturatior, spilogaster ha visi,
* Xanthotis macleayanus,
* Xanthotis polygrammus
** X. p. lophotis, poikilosternos, polygrammus ha septentrionalis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia hag e Ginea Nevez, daouzek (12) isspesad dezho en holl.

## Rummatadur

Ar spesad kozh — provocator — a oa bet lakaet d'ober ar genad Meliphacator e 2019.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Xanthotis (lennet e-barzh d'an 23 a viz Meurzh 2022).
* ↑ Andersen MJ, JM McCullough, NR Friedman, AT Peterson, RG Moyle, L Joseph & AS Nyári. 2019. Ultraconserved elements resolve genus-level relationships in a major Australasian bird radiation (Aves: Meliphagidae). Emu – Austral Ornithology 119(3): 218–232.
# Adjaria

Adjaria (jorjieg : აჭარა), pe Republik Emren Adjaria ent-ofisiel, zo ur rannvro e mervent Jorjia. Batumi eo he c'hêr-benn.
Emañ Adjaria war aod ar Mor Du, e-harz ouzh Turkia.

## Liammoù diavaez

* (ka) Gouarnamant Adjaria
* (ka) Kuzul Uhel Adjaria
* (en) Adjaria - BBC profile
g • ka • ke Rannoù melestradurel Jorjia :
| Republikoù emren | Abc'hazia · Adjaria |
| Rannvroioù | Chida Kharthli · Gouria · Imerethi · Kac'hethi · Khvemo Kharthli · Mtsc'hetha-Mthianethi · Ratcha-Letchc'houmi ha Khvemo Svanethi · Samegrelo-Zemo Svanethi · Samtsc'he-Djavac'hethi |
| Kêrbenn | Tbilisi |
# Adjoraeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù grasek rik eo an adjoraeg (adjora, abu pe azao) komzet gant tro-dro da 2 400 den (1986) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù ramouek
# Adjawaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo an adjawaeg (ajawa, aja pe ajanci) komzet gwechall e Bauchi Nigeria (1982)
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Adjeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an adjeg (aja) komzet gant tro-dro da 200 den e Soudan, e rannvro Bahr el Ghazal .
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Adlane Arab

Adlane Arab a zo bet ganet e 1980.
Meurc'hoarier echedoù aljerian.
Mestr Etrebroadel eo.
2 487 edo e renk Elo e miz Du 2016.
E miz Gouere 2008 e voe trec'h e Tournamant Etrebroadel Hammam Sousse (Tunizia) gant 7,5 poent, un hanter-boent dirak Oleg Koulikov (Rusia) hag Aimen Rizouk (Aljeria).
C'hoari a reas e skipailh broadel Aljeria en Olimpiadoù echedoù e Bled (Slovenia) e 2002 hag en 37vet Olimpiadoù e 2006.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* E stadegoù en Olimpbase
# Adlezenn

An Adlezenn, pe Deuteronom, eo anv pempvet levr ar Pentateuc'h. Un heuliad prezegennoù gant ar profed Moizez eo.
Setu ar pezh a gaver e troidigezh Pêr ar Gall ha Job Lec'hvien (An Tour-Tan, 1981, p176) evit displegañ petra eo al evr :
"Lezennoù adlavaret ha lezennoù nevez, setu penaos e c'heller kompren an titl-mañ, troidigezh ar gresianeg "Deuteronomion" (latinaet e Deuteronomium). An hebraeg a lavar eeunoc'h "Devarim" d.l.e. lavarioù, ur ger o talvezout ivez gourc'hemennoù. Lavarioù Moshe. ur wech c'hoazh, laket en e c'henoù evel hêrezh speredel evit e bobl, en devoa gallet kas, a-raok mervel, betek harzoù douar ar bromesa, ur vro o teverañ gant al laezh hag ar mel."
ha pelloc'h :
"Al lezennoù-mañ a ro kelennadurezh d'ur Bobl, ha drezi da galz a dud, diwar-benn an darempred où gant Doue hag gant an nesañ . Pal al lezenn a zo : evurusted mab-den."
Echuiñ a ra al levr gant binnigadenn an daouzek meuriad gant Moizez ha danevell e varv war venez Nebo (34).

## Troidigezhioù brezhonek

* An Deutéronom, e Bibl ar Gonideg e 1866.

## Notennoù

* ↑ implijet e vez Moshe en droidigeh-mañ evit Moizez
# Adminios

Adminios a oa mab da Gunobelinos, roue an Gatuvellauned hag an Drinobanted, ha breur da Garatacos (Karadeg) ha Togodumnos. E anv a zispleger evel-henn : *ad-mindios, "da vezañ kurunet".
Dishêret e voe gant e dad, ha mont a reas da glask sikour gant Kaligula, impalaer Roma.
Hemañ, aet sot dija, goude un taol sirk e Gesoriacum, a voe lakaet da grediñ e c'halle aloubiñ Enez Vreizh. An aloubadeg avat ne c'hoarvezas biken. Kontañ a ra an istorourien roman e roas urzh Kaligula d'e soudarded da zastum kregin war bord ar mor e Galia, evit embann eo oa bremañ mestr war ar mor (ha da heul toud ar pezh e oa enni, evel just, evel Enez Vreizh, da skouer).
Adminios ne chome dezhañ nemet bevañ en harlu.
# Admiral's Cup

An Admiral's Cup a zo ur redadeg bigi-dre-lien hag a vez bep daou vloaz e-kichen Enez Wight.
# 1666

Diwar-benn bloavezh 1666 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Bro-Saoz

* 2 a viz Gwengolo-5 a viz Gwengolo: Tan-gwall bras Londrez a bad tri devezh ha distrujet ez eus 10 000 savadur.

#### Breizh

* Krouet eo porzh An Oriant.
# 1668

Diwar-benn bloavezh 1668 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1668

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1668
# 1669

Diwar-benn bloavezh 1669 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar fosfor gant an alkimiour alaman Hennig Brandt.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1669

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1669
# 167

920 Ab Urbe Condita = 167 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien : Marcus Aurelius (Marcus Ælius Aurelius Verus) (08.03.161 / 17.03.180), ha Lucius Verus (Lucius Ceionius Commodus) (08.03.161 / 01.169)
* Koñsuled : Imperator Lucius Aurelius Verus III & Marcus Ummidius Quadratus
* penn kentañ ar bloaz : 6000 Longobard a dreuz a Danav evit en em staliañ e bro Pannonia.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Soter (166 - 175)

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p.58
# 1670

Diwar-benn bloavezh 1670 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1670

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1670
# 1673

Diwar-benn bloavezh 1673 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1673

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1673
# 1667

Diwar-benn bloavezh 1667 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1667

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1667
# 1671

Diwar-benn bloavezh 1671 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1671

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1671
# 1674

Diwar-benn bloavezh 1674 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Freuzadeg Pfalz gant armeoù Bro-C'hall.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1674

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1674
# 1672

Diwar-benn bloavezh 1672 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1672

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1672
# Beli Mawr

Beli Mawr ("Beli ar Meur") a zo un hendad el lennegezh krenngembraek hag al lignezouriezh. Tad da Cassivellaunus, Arianrhod, Lludd Llaw Eraint, Llefelys ha Afallach eo. E meur a vamenn grennamzerel eo anvet evel mab pe bried Dôn (pe "Anna" el lennegezh kristen). Hervez an driadenn gembreat eo Beli ha Dôn kerent Arianrhod, met ne vez ket meneget tadoù bugale Dôn arall, na mammoù bugale Beli arall el lennegezh kembreat. Meur a hil roueel eus mare ar grennamzer a laka Beli evel andon o ziegezh. Er Mabinogi e tesker eo Penarddun merc'h Beli, mes strafuilhet eo ar gerentiezh, gallus eo e vefe-hi he c'hoar kentoc'h eget he merc'h.

## Beli ha Belenus

Tabut zo c'hoazh a-zivout orin an anv Beli Lavaret e vez e vefe Beli stumm krenngembraek anv galianek ha predenek an doue Belenos. Hogen ur vartezeadenn all zo, displeget gant ar c'heltiegour John T. Koch, hag a laka eo Beli un anv a diskenn eus ar ger kentkeltiek Belgius pe Bolgios, anv un tiern galian a aloubas Rouantelezh Makedonia e 280–279 K-JK. A-c'houde e gurioù e vefe bet gwelet evel un haroz meur e-touez ar meuriadoù belgiat ha predenat, betek ma voe bet kontet da hendad o fobl..

## Mammennoù

* Branwen ferch Llŷr
* Breuddwyd Macsen Wledig
* Cyfranc Lludd a Llefelys
* Triadenn gembreat
* Brut y Brenhinedd
* Historia Regum Britanniæ Geoffrey of Monmouth

## Daveoù

* ↑ Gantz, Jeffrey (troer). The Mabinogion, p. 87. New York : Penguin, 1976 (ISBN 978-0-14-044322-6).
* ↑ Delamarre, Xavier. Dictionnaire de la langue gauloise. Paris : Éditions Errance, 2003, pp. 70-72 (ISBN 978-2-87772-631-3)
* ↑ Page 200 of Celtic Culture: A Historical Encyclopedia by Koch, John Thomas. Celtic Culture: A Historical Encyclopedia, p. 200. ABC-CLIO, 2005 – levrenn (ISBN 978-1-85109-440-0)
# Belinchón

Belinchón zo ur gumun e proviñs Cuenca, e Castilla-La Mancha, e Spagn. 366 den a oa o chom eno en 2009.
# Belkacem Grine

Grine Belkacem a zo bet ganet tro 1924 e Kimmel en Aljeria ha marvet d'an 29 a viz Du 1954 nepell ag Arris , en Aures (Aljeria).
Brogarour aljerian, penn ur strollad "moudjahidin".
Penn ur vandennad tud o terc'hel er strouezheg adalek miz Meurzh 1952, Grine Belkacem a dage an okuperion hag an drevadennourion. Kinniget e voe 100 milion a Lurioù gall (kozh) da gement hini a dapfe anezhañ, bev pe lazhet.
D'an 29 a viz Du 1954 eo lazhet war ar menez Chelia, a-us da traonienn an Oued R'Dam, e-pad un emgann a-enep harzlammourion an 18vet RCP dindan urzhioù ar c'horonal Ducournau, skoazellet gant biñsoù-askell ha kirri-nij.
Lazhet ez eus bet 4 harzlammour gall ha 23 moudjahidin en darvoud; 18 moudjahinin a zo bet tapet gant ar C'hallaoued. Unan eus emgannoù kentañ Brezel Aljeria eo.
# Beli ap Rhun

Beli ap Rhun (marvet war-dro 599) a oa roue Gwynedd war-lerc'h e dad, Rhun ap Maelgwn Gwynedd, war-dro 586.
E vab Iago ap Beli a renas war e lerc'h.
Hervez Bonedd y Saint e oa gourdad da Sant Edeyrn. Hennezh a vije bet mab da Nudd, pe Lludd, a oa mab da v-Beli, nemet hervez dornskridoù Hengwrt MS. 202 e oa mab da v-Beli.
| En e raok: Rhun ap Maelgwn Gwynedd | Roue Gwynedd ) 586? - 599? | War e lerc'h: Iago ap Beli |
# Belieg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar belieg (beli) komzet gant tro-dro da 6.600 den e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Belinda

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Belinda zo un anv-badez saoznek ha spagnolek.

## Tud

* Belinda Carlisle, kanerez stadunanat
* Belinda Lee, aktourez saoz
* Belinda Peregrín Schull, kanerez spagnol

## Lennegezh

* Belinda, harozez ar varzhoneg saoznek The Rape of the Lock gant Alexander Pope,
* Belinda, pezh-c'hoari gant A. A. Milne
* Belinda, romant gant Rhoda Broughton, - (1883)
* Belinda, romant gant Anne Rice.

## Lec'hanvadurezh

* Menez Belinda, menez-tan en Enez Montagu, er South Sandwich Islands e Mor Scotia.

## Steredoniezh

* Belinda, ul loar d'ar blanedenn Ouranos
# Belisama

Belisama a oa un doueez kelt e Gallia.
# Belize

Belize (distaget) zo ur vro e Kreizamerika, war aod ar Meurvor Atlantel. Un drevadenn saoz eo bet, hag anvet Honduras Breizh-Veur neuze. Belmopan eo ar gêr-benn, ha Belize City ar gêr vrasañ.
Saozneg eo ar yezh ofisiel. Anavezet eo ivez kreoleg ar vro hag ar spagnoleg. Met yezhoù amerindian hag afrikan a gomzer ivez.
Poblet eo gant diskennidi eus ar pobloù yoruba, sklaved afrikan degaset gant Spagnoled ha Saozon, ha maya, mesket gant tud a orin spagnol, indian ha sinaat.
E-touez ar pobloù er vro-se eo bet brudet un tamm ar bobl garifuna (war-dro 10% eus ar boblañs) gant ar c'haner Andy Palacio.

## Istor

Gwelet ar pennad Istor Belize.

## Douaroniezh

* Gorread : 22 966 km²
* Poblañs : 441 471 a dud (2022)
* Stankter : 19 den/km²

## Melstradur

C'hwec'h rannvro zo e Belize, rannet dre 31 bastell-vouezhiañ.
* Belize District
* Cayo District
* Corozal District
* Orange Walk District
* Stann Creek District
* Toledo District

## Pennadoù kar

* Istor Belize
* Inizi Belize
Antigua ha Barbuda • Bahamas • Barbados • Belize • Costa Rica • Dominica • Republik Dominikan • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Kuba • Mec'hiko • Nicaragua • Panamá • Saint Kitts ha Nevis • Santez Lusia • Sant-Visant hag ar Grenadinez • El Salvador • Stadoù-Unanet Amerika • Trinidad ha Tobago
Tiriadoù dalc'het Danmark : Greunland  Frañs : Clipperton • Gwadeloup • Martinik • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Sant-Pêr-ha-Mikelon  Izelvroioù : Aruba • Bonaire • Curaçao • Saba • Sint Eustatius • Sint Maarten Rouantelezh-Unanet : Anguilla • Bermuda • Inizi Gwerc'h Breizh-Veur • Inizi Cayman • Montserrat • Turks ha Caicos
# Yieg Guizhou

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo yieg Guizhou (saozneg: Guizhou Yi, yieg ar reter) komzet gant tro-dro da 800.000 den (1991) e Guizhoù hag e kornôg Guanxi e Sina.
Disheñvel-tre eo diouzh ar yezhoù yiek all.
Div rannyezh ez eus:
* Dieneg tchienk (dian-qian)
* Dieneg ar biz (dian dongbei)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Yieg ar c'hornôg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo yieg ar c'hornôg (saozneg: Western Yi) komzet gant tro-dro da 300.000 den (1991) e kornôg-kreiz Yunan e Sina hag e [].
Ne vez ket skrivet gant ar skritur yiek.
Div rannyezh ez eus:
* Chaneg ar reter (dongshan)
* Chaneg ar c'hornôg (xishan)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Yidgeg

Ur yezh iranek eus skourr ar yezhoù pamirek eo ar yidgeg (yidgha) komzet e traonienn Lutkuh e Chitral e Pakistan.
Tost-tre eo ar yidgheg d'ar moundjeg komzet en tu all eus ar vevenn en Afganistan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù iranek

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn diwar-benn ar yidgeg
# Yguazú

Yguazú (río Yguazú e spagnoleg) zo ur stêr eus Paraguay e departamantoù Caaguazú hag Alto Paraná. Adstêr eo d'an Acaray entre distrigoù Hernandarias ha Ciudad del Este.

## An anv

Un anv gwaraniek eo, eus y, dour, ha guasu, bras.
# Yieg Sichuan

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo yieg Sichuan (saozneg: Sichuan Yi, yieg an norzh, lolo pe sen nosu) komzet gant tro-dro da 1.600.000 den (1991) e su Yunnan e Sina.
Skrivet e vez gant ar skritur yiek.
Div rannyezh ez eus: hini an norzh hag hini ar su

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Ygritte

Ygritte zo un dudenn ijinet e bed an heuliad romantoù fantasy A Song of Ice and Fire gant ar skrivagner stadunanat George R. R. Martin, hag an adsevel doare stirad skinwel Game of Thrones.
Krouet e oa bet e 1998 er romant A Clash of Kings, adkavet e voe goude-se er romant A Storm of Swords. Ganet eo ha bevañ a ra en tiriadoù e norzh Westeros a-dreñv ar voger veur. Graet e vez "Gouezarded" eus an dud evelti dre ma n'int ket suj d'an urzh gladdalc'hel a vez er Seizh Rouantelezh er su d'ar voger. Hi hag e re a ra "tud dieub" anezho o-unan.
Ygritte a zo c'hoariet gant an aktourez skosat Rose Leslie er stirad skinwel gant HBO.
# Yieg Yunnan

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù yiek eo yieg Yunnan (saozneg: Yunnan Yi, yieg ar su, (shui) nosu, nasö, nyi, gni pe i) komzet gant nebeutoc'h evit 800.000 den (1991) e kreiz Yunnan e Sina.
Teir rannyezh ez eus:
* Cheudjieneg (shijian)
* Yuendjineg (yuanjin)
* Echineg (exin)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek an norzh
# Albiolo

Albiolo a zo ur gumun eus Italia e Proviñs Como, e Lombardia.
# Albius Tibullus

Albius Tibullus (c. -54 – -19) a oa ur barzh latin brudet dre e Elegiae, linennoù skrivet gant Horatius, hag ur buhezskrid dizanv.
Ganet e oa war-dro 54 kent JK en un tiegezh marc'hegeien binvidik diwar ar maez, nemet aet o stal da stalig pa voe adlodennet an douaroù etre ar soudarded kozh e 41 kent JK, a c'hoarvezas ivez diwar-goust Vergilius, Horatius ha Properce.

## Liammoù diavaez

* (la) Tibulli Aliorumque Carminum Libri Tres
# Albine de Montholon

Albine de Montholon (Pariz, 18 a viz Kerzu 1779 - Montpelhièr, 25 a viz Meurzh 1848) a oa ur C'hallez a wad uhel, serc'h da Napoleone Buonaparte, bet impalaer, en amzer ma voe kaset en harlu da Saint Helena.
Ganet e oa Albine Hélène de Vassal e Pariz, en un tiegezh a noblañs izel, a orin eus Montpelhièr, kar da Jean-Jacques-Régis de Cambacérès.
D'an 19 a viz C'hwevrer 1797, da 17 vloaz, e voe dimezet d'ar baron Louis Pierre Édouard Bignon ; dibriediñ a rejont e 1799.
D'an 18 a viz Eost 1800, da 20 vloaz, ec'h addimezas d'un arc'hantour suis eus Geneva, ar baron Daniel Roger, a voe maer Gagny ; e 1803 o doe ur mab, Édouard, kont Roger du Nord, a voe mignon d'ar politikour gall Adolphe Thiers.
E 1808 e reas Alibine de Vassal anaoudegezh gant ar jeneral Charles-Tristan de Montholon, hag int e karantez an eil gant egile. Kuitaat a reas ti he fried da vont da chom gant Montholon. Tri mab o doe :
* Tristan Charles François Napoléon de Montholon-Sémonville, ganet d'an 22 a viz Kerzu 1809 ;
* Napoléon Charles Tristan de Montholon-Sémonville, ganet d'an 3 a viz Here 1810 ;
* Charles François Frédéric de Montholon-Sémonville, ganet d'ar 24 a viz Du 1814, a voe kannad an impalaer Napoleon III da-geñver Masimilian Iañ Mec'hiko.
Gant he fried ez eas Albine de Montholon da chom da Saint Helena e-kerzh bloavezhioù harlu Napoleone Buonaparte ; holl edont o chom e Longwood House. Genel a reas ur verc'h, Napoléone Marie Hélène Charlotte de Montholon-Sémonville (1816-1907), met biskoazh ne voe anzavet gant an ez-impalaer.
E kev-iliz ar Benitiourien C'hlas e Montpelhièr emañ he bez.

## Levrlennadur

* (fr) Albine de Montholon. Souvenirs de lord Elderle. Paris : Imprimerie de François Didot, 1826 • En-linenn
# Albino

Albino zo un anv-badez italianek, portugalek, ha spagnolek, deuet diwar an anv latin Albinus, hag a dalvez gwenn.

## Furmoù all

* Albina, anv-badez roet d'ar merc'hed

## Yezhoù all

* Albin en alamaneg, e galleg hag e brezhoneg.
* Aubin, e galleg.

## Tud

* Albino Jara Benegas (1877-1912), prezidant Paraguay e-pad 6 miz e 1911
* Albino Núñez Domínguez (1901-1974), skrivagner galizek
* Albino Pierro (1916-1995), barzh italian
# Albion

Albion (Ἀλβιών e gresianeg) zo un anv kozh roet da Enez Vreizh.
Bremañ e vez graet gantañ c'hoazh, el lennegezh, d'ober anv eus Breizh-Veur. An anv gouezelek evit Bro-Skos, Alba, zo kar d'ar ger Albion.

## Anv

* Pseudo-Aristoteles III (393b) : ALBION
* Plinus NH IV, 102 : ALBION ipsi nomen fuit cum Britanniae vocarentur omnes
* Ptol. II (raklavar) ha II, 3 : ALVIONOS
* Pseudo-Agathemerus IV, 13 : ALVION
* Marsian I, 8... : ALBION
* Avienius 112 : INSULA ALBIONUM
* Stephanus eus Byzantium : ALBION, ALBIONIUS
* Beda I, I, c. 730 : Britannia Oceani insula, cui quondam Albion

## Breutadenn diwar an anv

Albion a zo bet kemeret evit (bro) gwenn, dre geñveriañ gant al latin albus = gwenn., abalamour da tornaodoù gwenn aod Kent hag a vez gwelet eus an douar bras.
Soñjet ez eus ivez er wrizienn *albio, hag e vez kavet e kembraeg ar grennamzer : elfydd = bro.
War an hent se, Dottin LG 95 a gomz eus un doue galian Mars Albiorix = roue ar bed

## Levroniezh

* Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-Names. Clarendon Press. Oxford. 1936 ... 1980
* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Albissola Marina

Albisola Marina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
# Albinea

Albinea zo ur gumun en Italia, e Proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
# Albino (Lombardia)

Albino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia. 17 552 a dud zo enni o chom.
# Albisola Superiore

Albisola Superiore zo ur gumun eus Italia, e proviñs Savona, e rannvro Liguria.