OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Dr. Martens

Dr. Martens a zo ur merk botoù-lêr bet savet er penn-kentañ evel botoù ortopedek, ha bet implijet da heul evel botoù-surentez gant micherourien. Anavezet eo ivez dindan meur a anv all evel Doc Martens, Docs pe DM's.
Ijinet eo bet ar botoù gant ar mezeg alaman Klaus Maertens e-pad an eil brezel bed. E 1945 e c’hloazas e ufern e-keit ma oa o skiañ. Re ziaes e oa dezhañ e votoù arme, neuze e profitas eus e brantad diglañvadur a-benn sevel ur votez nevez : finoc’h al lêr, avelet ar seul ha milimetret ivez, a-benn gwelout penaos ec’h uzfe. Hervez lod e vefe bet ar votez ortopedek kentañ. Perc’henn war ar merk eo c’hoazh familh Dr Maertens, savet ha gwerzhet e vez ar botoù gant an embregerezh Grigg's Ltd, (Northampton).
D’ar 1$^{añ}$ a viz Ebrel 1960 e voe krouet ar votez kentañ a vefe gwerzhet d’an holl, anvet e voe 1460 (1-4-60). Ar votez-se (8 toull, seul PVC ha gwalenn uhel) a zeuas da vezañ arouez ar merk. E 2000 eo bet adc’hraet ha gwerzhet en-dro, ouzhpennet ez eus bet tresadenn mod sinat un aerouant, anvet eo bet "millenium edition".
E dibenn ar bloavezhioù 1970 e voe gwisket ar botoù Doc Martens gant punked vrudet evel Sid Vicious. Tamm-ha-tamm eo an holl bunked hag ar skinheaded a wiskas anezho. Bet e oa bet botez al labourerien, dont a reas da vezañ hini ar re yaouank. Tamm-ha-tamm e voe tizhet ar peurrest eus ar gevredigezh er bloavezhioù 1980. Nebeutoc’h e vez gwerzhet abaoe ar bloavezhioù 1990 : a c’hiz kozh e seblante ar botoù bezañ, dreist-holl keñveriet gant ar botoù sport. Neuze e klaskas pennoù ar merk ijinañ botoù stummoù nevez dezho, en ur zoujañ bepred ouzh perzhioù ar botoù hengounel : lêr tev, penn ront, seul PVC gant gwriadenn Goodyear, teodenn danvez ha gwriadenn ar seul gant neud. Met ar botoù nevez ne blijont ket dre ret d’ar re boaz da wiskañ botoù Doc Martens, hag ar botoù a reer klasel anezho eo ar re a vez gwerzhet ar muiañ hiziv an deiz. Hiziv an deiz e kaver neuze botoù Doc Martens liesseurt : ar re orin, met ivez sandalennoù pe c’hoazh botezennoù.
Aet eo war fallaat stad Grigg's a-fet arc’hant abaoe dibenn ar bloavezhioù 1990. Setu perak e vez produet lod brasañ ar botoù en Azia (Sina, Thailand, Indonezia) abaoe 2003. LAl labouradeg orin, staliet e Wollaston (Northamptonshire) a ya bepred en-dro, hag eno e vez produet 1000 re votoù bep sizhun. Warno ez eo skrivet Made In England.

## Perzhioù dibar

Ar votez Dr. Martens klasel a zo ur votez lêr gant ur seul PVC. Gwriadennoù al lêr war ar seul a zo melen. Un deodenn zu a vez e penn uhelañ pep botez, skrivet e melen warni "Dr. Martens" pe "AirWair". War botoù zo e vez ouzhpennet ur glorenn houarn.
* Ur re votoù Dr. Martens. Ar wriadenn velen tro-dro ar seul a weler
* Teodenn e penn ar votez
* Botoù Doc Martens liesseurt
* Tud gant o botoù Doc Martens

## Bruderezh

E miz Mae 2007 ez eus bet savet ur prantad bruderezh er Rouantelezh-Unanet. Implijet ez eus bet skeudennoù ikonennoù rock marv evel Kurt Cobain, Sid Vicious, Joe Strummer ha Joey Ramone : an holl anezho er baradoz, gwisket gant botoù Dr. Martens. Met displijet eo bet Courtney Love neuze n’eo ket bet skignet ar bruderezh a-benn ar fin.

## Liamm diavaez

* Lec’hienn ofisiel
# Dozulé

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Dozulé |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Dozulé en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Auge dozuléen |
| Kanton | Dozulé (pennlec'h) |
| Kod INSEE | 14229 |
| Kod post | 14430 |
| Maer | Sophie Gaugain |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,23 km² |
| Led | 49° 13' 57" Norzh |
| Hed | 00° 02' 31" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 22 m |
| Uhelder bihanañ | 9 m |
| Uhelder brasañ | 139 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 918 (2009) |
| Stankter | 367 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Dozulé (Le Plessis-Esmangard gwechall) a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Dozulé eo.

## Istor
### XIV$^{vet}$ kantved

* E 1346, e-pad Brezel Kant Vloaz, e voe devet Le Plessis-Esmangard gant lu saoz Edouarzh III. An annezidi a reas Dos brûlé (kein devet) eus ar gêriadenn hag an anv a zeuas da vout Dozulé a-benn ar fin.

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, Eost 1944, Emgann Normandi: d'an 20 e dibenn an devezh e tagas ar C'homandoioù 46, 47 ha 48 (Royal Marine Commando) ar Rouantelezh-Unanet an Alamaned a oa o terc'hel Dozulé. C'hwezhet e voe an tan er gêriadenn gant an Alamaned hag a zeuas a-benn da gilañ. Dieubet e voe Dozulé gant ar Vreizhveuriz d'an 21 da c'houloù-deiz. Miz Mae 1944: mervel a reas ur vaouez abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Notre-Dame du Plessis Esmangard, 1843 ha dibenn an XX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi
EBSSA

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Doña Bárbara

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Doña Bárbara zo anv spagnolek meur a oberenn.

## Romant

Da gentañ-penn anv ur romant spagnolek gant ar skrivagner venezuelat Rómulo Gallegos.

## Filmoù

Doña Bárbara zo ivez anv daou film:
* Doña Bárbara (film 1943), gant María Félix‎.
* Doña Bárbara (film 1998)

## Teleromantoù

Doña Bárbara zo ivez anv tri zeleromant:
* Doña Bárbara (Venevisión TV series, 1967-8)
* Doña Bárbara (1975 RCTV series, 1975)
* Doña Bárbara (Telemundo series, 2008)
# Doña Juana la Loca

Doña Juana la Loca zo un daolenn graet gant Francisco Pradilla y Ortiz e 1877 hag a zo war ziskouez e Mirdi ar Prado e Madrid. Warni e weler ar rouanez Janed Kastilha, Juana la Loca e spagnoleg, e-kreiz ar maezioù, o veilhañ he fried, Fulup Iañ Kastilha, en arched a oa o kas da Santa María de Miraflores, e Granada.
# Dr (lizherenn)

Un divc'hrafenn latin eo Dr, dr implijet gant ar c'hanakeg evit skrivañ ar son kensonennel [d].
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Drachenfels

An Drachenfels ("roc'h an aerouant" en alamaneg) zo un dorgenn en Alamagn, war lez ar Roen. Emañ e tolead ar Siebengebirge, e-kichen Bonn ha 321 metr eo e uhelder. Ur menez-tan kozh eo an Drachenfels.
Hervez ar vojenn eo eno e voe Siegfried, haroz an Nibelungenlied, o lazhañ un aerouant a oa o vevañ en ur vougev en dorgenn, hag o kouronkañ goude e gwad an aerouant-se ha dont da vezañ dic'hloazus. Alese e teufe an anv Drachenfels, "roc'h an aerouant".
En XIX$^{vet}$ kantved e teuas an Drachenfels da vezañ ul lec'h darempredet gant ar romantourien alaman. Hag hiziv c'hoazh e teu ur bern touristed da welet al lec'h ha da gaout alese ur gwel kaer war ar Roen hag ar vro tro-war-dro. Abaoe 1883 ez eus un tren bihan da vont betek lein an dorgenn.
Ur c'hastell, er c'hiz nevezc'hotek, anvet kastell Drachenburg, a voe savet ouzh tor an Drachenfels e 1882.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Belenos (strollad)

Ur strollad black folk metal eo Belenos gant un ezel hepken : Loic Cellier. E galleg nemetken e veze kanet an tonioù betek 2009. E brezhoneg eo kanet an holl ganaouennoù en albomoù Yen Sonn Gardis (2010) ha Kornôg (2016).

## Izili
### Izili a vremañ

* Loic Cellier - an holl vinviji (studio), kan ha gitar (sonadeg)
* Yohann Mahé: gitar boud, kan (sonadeg hepken)
* Marc Le Gall: taboulinoù (sonadeg hepken)
* Antoine Guibert: gitar (sonadeg hepken)

### Izili bet

* Gilles Delecroix (taboulinoù)
* David Foulon (gitar boud)
* Guillaume Dallery (gitar)
* Marc Devillers (taboulinoù)
* Raphaël Fontaine (gitar)
* Yann Desaulty (gitar boud)
* Denis Sokowicz (taboulinoù)
* Nathalie Leblanc

## Albomoù

* 1996 : Notre amour éternel EP & CD
* 1997 : Triste pensée EP
* 1998 : Allégorie d'une souffrance EP
* 2001 : Errances oniriques CD
* 2002 : Spicilège CD
* 2004 : L'ancien temps CD-doubl / LP-doubl
* 2006 : Chants de bataille CD
* 2007 : Chemins de souffrance CD / LP
* 2009 : Errances Oniriques (ad-enrolladenn) CD
* 2010 : Yen Sonn Gardis CD
* 2012 : Spicilège (admaster) CD
* 2016 : Kornôg CD

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn kefridiel
* (en) Belenos war MySpace
# Belezeg

Belezeg :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Balazae |
| Anv gallek (ofisiel) | Balazé |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Gwitreg |
| Kod kumun | 35015 |
| Kod post | 35500 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphane Douabin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwitreg Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | www.balaze.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 224 ann. (2020) |
| Stankter | 61 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 10′ 11″ Norzh 1° 11′ 26″ Kornôg / 48.1697222222, -1.19055555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 100 m bihanañ 70 m — brasañ 169 m |
| Gorread | 36,66 km² |
| Belezeg ||
| kemmañ |
Belezeg a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Reter e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Jean-Yves Le Moing : Balezei, 1116
* Daniel Delattre (2004) : "Ecclesia de Balazé, au XIIè; Balazeum en 1500"

### Gerdarzh

* Dauzat et Rostaing : o kemer skouer war Balizac (Ballasiaci, 839) : diouzh anv den latin *Ballatius (de Ballius), ha lostger -acum.
* Embannadurioù Flohic : marteze eus anv den galian ha roman Ballatius.

## Ardamezioù

Skoed Belezeg a zo da lenn evel-henn ː
en aour, e leon en sabel eilet gant teir kanochenn ivez en sabel, div ouzh kab, unan ouzh beg

## Istor

* Belezeg a oa ur barrez eus Eskopti Roazhon.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 93 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,49% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914: unan en Emgann Charleroi ha tri all e Virton$^,$$^,$.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel(fr)

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: ur soudard a varvas e Vinh Long e Vietnam e miz Gwenholon 1947.
* Brezel Aljeria: pevar milour a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell e 1910.
* An iliz katolik.
* Le Châtelet (kastell) XVII$^{vet}$ kantved-XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XV$^{vet}$ kantved-XVI$^{vet}$ kantved-XVII$^{vet}$ kantved-XIX$^{vet}$ kantved-XX$^{vet}$ kantved.
* Ar presbital kozh, 1769-XIX$^{vet}$ kantved.
* (fr)Monumant ar re varv, 2006.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Tud

* Jean de la Bouexière, hanafer ar roue Herri II.

### Ardamezeg ar familhoù
## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Levrlennadur

* (fr)Daniel Delattre ː L'Ille et Vilaine. Les 352 communes. 2004
* (fr)Michel Froger & Michel Pressensé ː Armorial des communes des Côtes d'Armor & d'Ille-et-Vilaine. 2008
* (fr)Jean-Yves Le Moing ː Les noms de lieux bretons de Haute-Bretagne. Coop Breizh. 1990
* (fr)J.B. Ogée ː Dictionnaire historique et historique de Bretagne. 1843

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
# Belfegor (doue)

Belfegor pe Baal Fegor (hebraeg: בַּעַל-פְּעוֹר‎‎, baʿal-pəʿōr - Aotrou an toull) zo un drougael, unan eus seizh priñs an Ifern evit ar gristenien. Sikour a ra an dud da c'hounit brud pe arc'hant en ur reiñ dezho mennozhioù krouadennoù burzhudus. Kontañ a reer e kemerfe alies tres merc'hed koant ha yaouank. Hervez ar beleg ha chaseour drougaeled Peter Binsfeld (1540-1598), Belfegor a zesach an dud war-zu al leziregezh. Hervez e levr Renkadur an droukaeled, Belfegor zo drougael al leziregezh, unan eus ar Seizh pec'hed kapital en hengoun kristen.

## Istor
#### Doue pagan

Belfegor a oa da gentañ un doue kozh a veze azeulet war ar menez Pe’or, awenet e oa gant an doue Baal Fegor (בעל פעור)1, a oa bet testeniekaet en Testamant Kozh: an Hebreed gant Moizez en o fenn a baouezas gant o hent pa errujont e bro Kenaan, darn anezho a yelo gant hent an hudurnez gant maouezed moabited ha madianited a azeule an doue Baal Fegor.

#### Drougael kristen

Belfegor testeniekaet en Testamant kozh a chom unan eus drougaeled pennañ an ifern.

#### Dictionnaire Infernal

Evit Jacques Auguste Simon Collin de Plancy en e levr Dictionnaire Infernal.

## Pennadoù kar

* Met piv eo Belfegor ?
# Belfiore

Belfiore zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Belfort

    Evit implijoù all, gwelet Belfort (disheñvelout).
Belfort :
| Kornôg kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Tiriad Belfort (prefeti) |
| Arondisamant | Belfort (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h pemp kanton |
| Kod kumun | 90010 |
| Kod post | 90000 |
| Maer Amzer gefridi | Damien Meslot 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Belfortaine |
| Lec'hienn web | ville-belfort.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 45 458 ann. (2020) |
| Stankter | 2 658 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 358 m bihanañ 354 m — brasañ 650 m |
| Gorread | 17,10 km² |
| kemmañ |
Belfort zo ur gêr e reter Bro-C'hall, pennlec'h an departamant Territoire de Belfort, e rannvro Bourgogne-Franche-Comté. E 2006 e oa 52 521 a dud o chom enni.

## Istor

Brudet eo Belfort abalamour ma voe lakaet seziz warni dre deir gwech, e 1814, e 1815 hag e 1870, e-pad ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia. Belfort hag an trowardroioù e voe an tamm nemetañ eus Elzas a chomas gant Bro-C'hall, goude ar brezel-se, hervez feur-emglev Frankfurt.

## Douaroniezh

Emañ war lez ar stêr Savoureuse, en ur c'hroashent a bouez etre traoñienn ar Roen ha hini ar Ron, etre ar menezioù Vojoù ha Jura.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Belforte Monferrato

Belforte Monferrato zo ur gumun eus Italia e proviñs Alessandria.
# Belforte all'Isauro

Belforte all'Isauro zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.

## Kastell

Kastell Belforte all'Isauro zo bet savet gant Francesco di Giorgio Martini‎ er XVvet kantved.
* Kastell Belforte all'Isauro.
# Belfort (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Belfort zo un anv-lec'h, kar d'an anv gallek Beaufort ha d'an hini italianek Belforte, hag ivez un anv-tiegezh.

## Lec'hanvioù

Kavout a reer an anv e meur a lec'h trevadennet gant Bro-C'hall :
En Elzas :
* Belfort, kumun c'hall e Tiriad Belfort
* An Tiriad Belfort, un departamant gall
En Okitania :
* Belfort-du-Quercy, e Quercy (Lot)
* Bèlfort de Rebentin en Aube
En Aljeria :
* Belfort oa anv gallek kozh kêr Ain Tinn, e Wilaya Mila
Belfort zo ivez anvioù karterioù e Toloza en Okitania ha Maastricht en Izelvroioù.

## Tud

* Ernest Belfort Bax (1854-1926), stourmer sokialour breizhveurat
* Jacques Renard Belfort (1753-1819), brigadennour gall
* Jordan Belfort (g. e 1962), kourater, prezegenner ha c'hwiblaer stadunanat
* Kervens Belfort mab (g. e 1992), melldroader haitian
* Martin Peltier de Belfort (m. e 1769), ijinour ha tisavour alaman
* Vitor Belfort (g. e 1977), kampion brazilian ar jiu-jitsu brazilian.
# Belforte

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Belforte zo un anv-lec'h italianek.

## Kumunioù

* Belforte all'Isauro – kumun e proviñs Pesaro e Urbino, er Marche.
* Belforte del Chienti – kumun e proviñs Macerata, er Marche.
* Belforte Monferrato – kumun e proviñs Alessandria, e Piemonte.

## Lec'hioù all

* Belforte – kastell war un enezenn artifisiel en Timavo
* Castello di Belforte Borgo Val di Taro Parma.
* Belforte – frazione e Gazzuolo e proviñs Mantova.
* Belforte – frazione e Radicondoli e proviñs Siena, e Toskana.
* Belforte – frazione e Preci, e proviñs Perugia.
* Belforte – karter e Varese.

## Tud

* Clan Belforte – ur c'hlan eus ar c'hamorra.

## Pennad kar

* Belfort, anv-lec'h gallek.
# Cha-cha-cha

Ar Cha-cha-chá zo un doare-seniñ ijinet e 1954 gant ur violoñsour kuban Enrique Jorrin , eus ar charanga Orquesta America, e lodenn gentañ ur pezh anvet Engañadora ("Touellerez"), an tamm all o vezañ ur mambo.
Ne deu an anv «cha-cha-chá», a zo ivez anv un dañs, nemet er pezh Silver Star, ha dont a ra eus trouz an treid rimiet ouzh al leur.

## Kanaouennoù

Skouerioù
* El bodeguero
* Pepito mi corazon, gant Los Machucambos -

## Levrlennadur

* Fernández, María Antonia. 1974. Bailes Populares Cubanos. La Habana, Editorial Pueblo y Educación.
* Orovio, Helio. 1981. Diccionario de la Música Cubana. La Habana, Editorial Letras Cubanas. ISBN 959-10-0048-0
* Sanchez-Coll, Israel (2006-02-08). "Enrique Jorrín", Conexión Cubana. Retrieved on 2007-01-31.

## Pennadoù kar

* Cha-cha-cha (sonerezh)
* Cha-cha-cha (dañs)

## Liammoù diavaez

* (ca) : https://web.archive.org/web/20130827092450/http://www.bailongu.com/cha-cha-cha-barcelona
# Ch

Un divc'hrafenn latin eo Ch, ch, implijet evit skrivañ meur a son kensonennel hervez ar yezhoù:

## Distagadur

    E brezhoneg, portugaleg ha galleg e vez distaget [ʃ];
    E spagnoleg ha saozneg e vez distaget [tʃ];
    En italianeg e vez implijet dirak -i hag -e evit diskouez e rank ar c bezañ distaget [k] ha n'eo ket [[tʃ];
    En iwerzhoneg, kembraeg ha meur a yezh slavek, evel da skouer an tchekeg, e vez distaget [x]
    En alamaneg e vez distaget e daou zoare :
   * [ç] goude vogalennoù a-raok ha kensonennoù,
   * ha [x] goude vogalennoù a-dreñv.

## Spagnoleg

Betek 1994 e oa ch ul lizherenn eus al lizherenneg spagnolek er geriadurioù. Abaoe ar bloaz-se n'eo ket ken, er geriadurioù nevez: renket eo e-barzh pajennoù al lizherenn c. .

## Pennadoù kar

* c
* c'h
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Chabad

Chabad (pe C'habad) pe Loubavitch (hebraeg : חב"ד) zo ul luskad yuzev reizhkredour c'hasidek, unan eus ar re vrudetañ er bed, hag unan eus an aozadurioù yuzev brasañ er bed.
Savet e voe e 1775 gant ar rabi Schneur Zalman eus Lyady. E anv zo savet diwar lizherenn gentañ tri ger hebraek lakaet stok-ha-stok — Chochmah, Binah, Da'at' (חכמה, בינה, דעת) : "Furnez, Kompren ha Gouziegezh" — eo pennaennoù al luskad.
# Cevo

Cevo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Cha In-ha

Cha In-ha, ganet d'ar 15 a viz Gouhere 1992 hag aet d'an Anaon d'an 3 a viz Kerzu 2019, a oa un aktour sukorean brudet evit The Banker, Clean with Passion for Now ha Love with Flaws. Ezel e oa eus ar strollad aktourien Surprise U.
N'eus ket bet lezet testenn ebet gant an aktour met muioc'h-mui a dud a soñj e vefe un emlazh awenet gant reoù Sulli ha Goo Hara.

## Liammoù diavaez

* (en) In-ha Cha war IMDb

## Notennoù

* ↑ Cha eo an anv-tiegezh.
# Cezais

Cezais a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton La Caillère da gentañ hag e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton La Caillère. E Bann La Châtaigneraie e oa. Lakaet e voe kumun Cezais en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 32 waz eus ar gumun, da lavaret eo 6,27% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’ar 24 a viz Even 1958 en un emgann en El Kouaniche e bro Tablat.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell La Cressonnière.
* Iliz katolik Sant Hilarius.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Chaak

Chaak e oa doue toltek ha maya ar glav.
# Chabacano

Ar chabacano zo ur yezh kreolek er Filipinez hag en ul lod eus Sabah deuet diwar ar spagnoleg, komzet gant 607 200 a dud (hervez niveradeg 2000) er Filipinez, ha 12 000 e Sabah.
# Ceyhan

Ceyhan (distaget [ˈdʒejhan] e turkeg) zo ur gêr hag un distrig e proviñs Adana, e Turkia, er reter da gêr Adana. Ouzhpenn 160 000 a dud a oa o chom e Ceyhan e 2018, ar pezh a ra anezhi an eil kêr vrasañ eus ar broviñs war-lerc'h Adana. Emañ war ribl ar stêr Ceyhan.
E Ceyhan emañ dibenn an eoulsan bras a gas tireoul eus Azerbaidjan betek ar Mor Kreizdouar en ur dremen dre Jorjia ha Turkia. Un eoulsan bras all zo ivez etre Kirkouk ha Ceyhan, da gas tireoul Irak d'an estrenvro hep tremen dre bleg-mor Persia. Abalamour da gement-se ez eo Ceyhan ur gêr a bouez evit ekonomiezh Turkia, ha moarvat e kresko he fouez c'hoazh en amzer da zont.
# Bloavezhioù 30 kt JK
## Tud dibar

* Mark Anton, politikour ha jeneral Roman (83–30 kt JK)
# Emgann Türkheim

Emgann Türkheim zo un emgann hag a c'hoarvezas d'ar 5 a viz Genver 1675 en Elzas, e-pad Brezel Holland (1672-1678), etre arme Friedrich Wilhelm von Brandenburg, dilenner Brandenburg, ha Turenne, e penn an arme c'hall.

## Goude an emgann

Turenne a lezas e soudarded d'ober pezh a garent e kêr Türkheim e-pad 5 sizhun, ha lazhet e voe ouzhpenn 150 den ganto.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn alsaciae.org
# Emgann Varsovia (1920)

Emgann Varsovia, lesanvet Burzhud ar Vistula, a voe un trec'h peurglok polonat e 1920 e-kerzh ar Brezel etre Polonia hag URSS. Polonia, darbet da vezañ trec'het garv, a oa deuet a-benn da argas ha da drec'hiñ al Lu Ruz. Vladimir Lenin, penn ar Volcheviked en doa graet "ur pikol faezhidigezh" eus ar c'holl-se.
Goude Argadenn Kiev gant Poloniz harpet gant Republik Poblel Ukrania, ar nerzhioù lu soviedel a oa deuet a-benn da dalañ hag enep-argadiñ en hañv 1920. Rediet e oa bet an nerzhioù lu polonat da gilañ, strafuilhet, war-zu ar C'hornôg. Darbet e oa d'an nerzhioù lu polonat bezañ dispennet hag evit an arvestourien e oa anat e vefe un trec'h peurglok gant Soviediz.
Emgann Varsovia a ao padet etre an 12 hag ar 25 a viz Eost 1920 etre nerzhioù an Arme Ruz renet gant Mikhail Tukhachevsky a oa o tostaat da gêr-benn Polonia ha Kreñvlec'h Modlin. D'ar 16 a viz Eost, nerzhioù lu Polonia renet gant Józef Piłsudski o devoa enepargadet diouzh ar su, o troc'hañ lañs an argadenn soviedat. Rediet e oa bet al Lu Ruz da gilañ buan hag en dizurzh war-zu ar reter hag a-dreñv ar stêr Neman. Ar c'holloù a oa bet ramzel a bep tu: evit ar Rusianed e oa bet 10 000 den lazhet, 500 den steuziet, 30 000 den gloazet ha 66 000 prizoniad. Evit Poloniz e oa bet 4500 den lazhet, 10 000 den steuziet ha 22 000 den gloazet.
# Emgann Villaviciosa (1710)

Emgann Villaviciosa a c'hoarvezas d'an 10 a viz Kerzu 1710, e Villaviciosa de Tajuña, e-kichen Madrid, daou zevezh goude emgann Brihuega, e-pad Brezel Hêrezh Spagn.