OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Franz Steindachner

Franz Steindachner, bet ganet d'an 11 a viz Du 1834 e Vienna (Kengevread alaman d'an ampoent) hag aet da Aanaon d'an 10 a viz Kerzu 1919 er memes kêr (Kentañ Republik Aostria d'an ampoent), a oa ul loenoniour aostrian hag a bleustras kalz war ar beskedoniezh.
Roet e oa bet e anv d'un nebeud spesadoù hag isspesadoù evned — Anthus novaeseelandiae steindachneri, Picumnus steindachneri da skouer — da zougen bri dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Steindachner e metoù al loenoniezh.
# Franz Retz

Franz Retz (1673 en Praha; 1750 en Roma) a oa 15vet jeneral Kompagnunezh Jezuz.
# Franz Joseph

Franz Joseph pe Franz Josef zo un anv-badez alamanek kevrennek, savet diwar an anvioù-badez Franz ha Joseph.
Brudet eo bet en Aostria ha Bavaria dreist-holl.

## Tud
### Impalaered ha priñsed

* Franz Joseph Karl von Habsburg, pe Franz II an Impalaeriezh Santel, pe Franz Iañ, Impalaer Aostria (1768–1835);
* Franz Joseph Iañ (1830–1916) , Impalaer Aostria ha Roue Hungaria .

### Lichtenstein

* Franz Josef Iañ (Liechtenstein) (1726–1781), Priñs Liechtenstein
* Franz Josef II (1906–1989), Priñs Liechtenstein

### Tud all

* Franz Joseph Antony (1790-1837), kanaozour
* Franz Joseph Emil Fischer (1877-1947), kimiour alaman
* Franz Joseph Feuchtmayer (1660-1718), kizeller
* Franz Joseph Gall (1758-1828), medisin
* Franz Joseph Haydn (1732-1809), sonaozour (an anv Franz ne voe implijet nemet evel anv-badez, met ne rae-eñ nemet gant Joseph)
* Franz Joseph Molitor (1779-1860), skrivagner alaman
* Franz-Joseph Müller von Reichenstein (1740-1825), douarour alaman
* Franz Josef Strauß (1915-1988), politikour alaman
* Eligius Franz Joseph von Münch-Bellinghausen, barzh ha skrivagner aostrian

## Lec'hioù
### Rusia

* Douar Franz Josef, enezeg er meurvor Arktek.

### Zeland-Nevez

* Franz Josef (Zeland-Nevez), kêr e Westland, en enezenn ar c'hreisteiz (South Island)
** Franz Josef Glacier,
# Franz Liszt

Franz Liszt (Liszt Ferenc en hungareg), bet ganet e Doborján (Hungaria, en Impalaeriezh Aostria d'ar mare-se) d'an 22 a viz Here 1811 hag aet da Anaon e Bayreuth (Frankonia, en Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) d'an 31 a viz Gouere 1886, a oa ur sonaozer, rener laz-seniñ ha pianoour aostrian-hungarian.
Tad-kaer Hans von Bülow ha Richard Wagner e voe, bet euredet an eil war-lerc'h egile gant Cosima Liszt (1837-1930).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Merc'h avoultr Franz Liszt ha Marie d'Agoult.
# Franz Joseph Iañ

Franz Joseph Iañ (Kastell Schönbrunn, Vienna, 18 Eost 1830 – 21 Du 1916) a voe impalaer Aostria adalek 1848 ha roue Hungaria adalek 1867, ur ren a badas 68 vloaz eta. Prezidant ar C'hengevredad german e oa.

## Buhez

Mab e oa da Franz Karl von Österreich ha da Sophie Friederike von Bayern. Breur e oa da Vasimilian a oa bet lazhet e Mec'hiko.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa da Elesbed Wittelsbach, anavezet evel Sissi, ha pevar bugel he doe:
* Sophie Friederike von Österreich (1855-1857)
* Gisela von Österreich (1856-1932); dimezet e 1873 d'he c'henderv Leopold Bavaria;
* Rudolf von Österreich (1858-1889); dimezet e 1881 da Stephanie Belgia;
* Marie Valerie von Österreich (1868-1924)
# Franz Müntefering

Franz Müntefering (distaget en alamaneg) (ganet d'ar 16 a viz Genver 1940) zo ur politikour alaman. E penn ar Strollad sokial-demokrat Alamagn (SPD) e oa etre an 18 a viz Here 2008 hag an 13 a viz Du 2009, evel ma oa bet dija etre 2004 ha 2005. Bet e oa Ministr al Labour hag an Aferioù sokial, kenkoulz ha bes-kañseller, etre 2005 ha 2007.
# Gabriel Sarkisyan

Gabriel Sarkisyan (en armenieg: Գաբրիել Ազատի Սարգսյան) zo bet ganet d'an 3 a viz Gwengolo 1983 en Armenia.
Mestrc'hoarier echedoù armeniat eo.
Mestr Meur eo.
Kampion echedoù Armenia e 2000 hag e 2003.
2623 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Ebrel 2008.

## Liammoù diavaez

* E Fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
# Gabriel Guist'hau

Gabriel Guist'hau, ganet e Saint-Pierre en Enez ar Reünion d'an 22 a viz Gwengolo 1863 ha marvet e Naoned d'ar 27 a viz Du 1931, a oa ur politikour, aet da vaer Naoned etre 1908 ha 1910. Kannad eo bet etre 1910 ha 1924.

## Buhez

E Naoned eo bet oc'h ober e studioù war ar gwir, a-raok mont da alvokad.
# Gabriel Deshayes

Gabriel Deshayes, ganet e Benion d'ar 4 a viz Kerzu 1767 ha marvet e Saint-Laurent-sur-Sèvre d'an 28 a viz Kerzu 1841, a oa ur beleg breton brudet evit e stourm war dachenn an deskadurezh-skol, dreist-holl evit ar re vouzar. Penn uhel kenvreuriezhoù ar Societas Mariae Montfortana hag ar Filles de la Sagesse e oa, unan eus krouerien an Institutum Fratrum instructionis Christianae a S. Gabriele e oa ivez, ha krouer Sœurs de l'Instruction Chrétienne de Saint-Gildas-des-Bois, kenvreuriezh Frered an deskadurezh kristen a Bloermael ha hini ar Frered labourerien-douar eus Urzh Sant Frañsez a Asiz.

## Buhez

Tad Gabriel Deshayes a veve en e aez, labourer-douar e oa kenkoulz ha kiger. Gabriel a ziwalle an tropelladoù loened e-pad e yaouankiz, a-raok mont d'ar skolaj.
# Gabriel Iañ Montgomery

Gabriel de Lorges, kont Montgomery, aotrou Ducey, aotrou Lorges, bet ganet e 1530 e Ducey (Normandi) ha kaset d'ar marv e 1574 e Pariz, a oa ur brezelour gall, lazher ar roue Herri II (Bro-C'hall). Diwezhatoc'h e voe komandant kalonek Gaspard II de Coligny e-kerzh Brezelioù relijion (Bro-C'hall).
# Gabriel Lannuzel

Gabriel Lannuzel, ganet e 1888, zo ur soudard breizhat, skrivet e anv war monumant ar re varv e kumun Milizag, e Bro-Leon, e-kichen Brest hag a vije bet lazhet er brezel-bed kentañ e 1916.

## Bloavezh e varv

Marvet e vije e 1914 hervez enskrivadur ar monumant, e 1916 hervez an testeni sinet gant Georges Clemenceau e 1919, hag embannet un eilskrid anezhañ, warnañ siell dihelloù an arme c'hall hag ar bloavezh 2005, e Le Télégramme ar merc'her 10 a viz Du 2010.
Hervez e fichenn, e Servij dielloù an Arme c'hall, eo bet marvet d’ar 25 a viz Here 1916, e Pargny-lès-Reims (Marne), diwar c'hloazioù brezel.
Koulskoude, hervez ar pemdezieg gallek, e vije deuet en-dro da gostez Brest e-pad an eil brezel-bed, ha gantañ lifre an arme alaman. Deuet e vije gant e lifre da gemenn d'an tavarnour Adolphe Pelleau, e brezhoneg, edo ar Gestapo o klask war e lerc'h, ha gallet en dije tec'hel a-raok.
Diskennidi an den-se, koulz ha re an tavarnour, o deus dinac'het an displegadur-se. Hervezo n'en deus ket ranket an tavarnour kuitaat e ostaleri rak ar Gestapo, ha n'o deus-i biskoazh klevet anv eus an istor-se. Hervezo e vije bet ijinet an istor gant ur sekretour ti-kêr kozh a studie istor ar vro.
Marvet e vije Gabriel Lannuzel war-dro 1975 pe 1976 en Alamagn.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn ar SGA, leuniañ ar voestig gant anv an den
* ↑ Le Télégramme 04.12.2010 p. 10, .
* ↑ Le Télégramme 10/11/2010 "Mort en 1916, Allemand en 1944?"
# Gabriel Morvan

Gabriel Morvan, pe Biel Morvan, ganet e Plabenneg d'an 3 a viz Eost 1829 ha marvet e Kemper d'ar 17 a viz Mae 1886, a voe beleg, skrivagner brezhonek, ha rener Feiz ha Breiz war-lerc'h Goulven Morvan. Rener Lizeri Breuriez ar Feiz e voe ivez. Bet e voe kure ha person e meur a barrez Leon hag e Kerne, anvet e voe da chaloni goude, ha troer lizhiri-kemenn eskob Kemper e voe ivez.

## Skridoù

* Histor an Testamant coz hag an Testamant nevez, 1869.
* Buez ar Zent, skrivet a nevez e brezounek gant ann Ao. Morvan, embannet e Teurgn e 1884.
** Buez ar Zent, Kemper, Moulerezh Kerangal, 1894. Eil embannadur, adlennet ha reizhet gant Yann-Vari Nikolaz (1848-1899).
** Trede embannadur e 1898 : Moullerez A.Kaigre, ru Traverse, 18. Brest. Unan all a vo en XXvet kantved.

## Troidigezh

* Gabrielle d'Éthampes, An daou vreur euz an Naonet (diwar Les Enfants nantais), moulet e meur a damm war Feiz ha Breiz, 1869.

## Liamm diavaez

* Ur poltred anezhañ
# Gabriel Ramanantsoa

Gabriel Ramanantsoa (13 a viz Ebrel 1906 en Antananarivo - 9 a viz Mae 1979 e Pariz) a oa ur soudard hag ur politikour eus Madagaskar, bet eil prezidant ar vro eus 1972 da 1975.
Mont a reas da vinistr kentañ Madagaskar e miz Mae 1972 ha da brezidant d'an 11 a viz Here goude dilez Philibert Tsiranana. Reiñ a reas e zilez d'e dro d'ar 5 a viz C'hwevrer 1975 abalamour d'an dizemglevioù en e c'houarnamant.
g • ka • kePrezidanted Madagaskar :
* Philibert Tsiranana · Gabriel Ramanantsoa · Richard Ratsimandrava · Gilles Andriamahazo · Didier Ratsiraka · Albert Zafy · Norbert Ratsirahonana · Didier Ratsiraka · Marc Ravalomanana · Andry Rajoelina · Hery Rajaonarimampianina
# Gabriel Fahrenheit

Gabriel Fahrenheit :
| Ganet | 24 a viz Mae 1686 Dantzig |
| Marvet | 16 a viz Gwengolo 1736 Den Haag |
| Broadelezh | Republik an Div Vroad |
| Tachennoù | fizik |
| Oberennoù heverk | Derez Fahrenheit |
| Prizioù | ezel eus ar Royal Society |
| kemmañ |
Daniel Gabriel Fahrenheit a zo ur fizikour alaman ganet d'ar 24 a viz Mae 1686 e Dantzig (Gdańsk hiziv an deiz) e Polonia. Marvet eo d'ar 16 a viz Gwengolo 1736 e Den Haag (Izelvroioù). Ar skeul temperadur en e anv en deus ijinet.
En em staliañ a reas en Izelvroioù. Ijiner an aerometr hag ar gwrezverker merkur en e anv eo: e wrezverker a zo rannet etre 212 derez; e pennoù hennezh emañ tommder an dour o virviñ hag hini ar yenijenn vrasañ produet gant ur meskaj erc'h ha hoalen amoniak: ar poent 0 er gwrezveker kantvedennel a zo kevatal d'an 32° war skeul Fahrenheit. 100 °F eo temperadur ur marc'h yac'h. E wrezverkoù kentañ 'oa leuniet gant etanol, met disoc'hoù gwelloc'h n'oa gant merkur. Ijinet n'eus ivez ur gleborverker gwellaet. E 1714 ec'h ijin ar gwrezverker gentañ modern gant merkur.
Implijet 'veze kalz e wrezverkoù e Europa a-raok ma emgavje an derez Celsius. E skeul temperadur a vez implijet c'hoazh an deiz a hiriv e Amerika an Norzh hag e Jamaika.
# Cerveteri

Cerveteri zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Cervera del Llano

Cervera del Llano zo ur gumun spagnol e proviñs Cuenca e Kastilha-La Mancha.
# Cervera del Río Alhama

Cervera del Río Alhama zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Cervere

Cervere (Servere e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Cervesina

Cervesina zo ur gumun e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Cervaro

Cervaro a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
# Cervatto

Cervatto (Cervat e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Cervera de Pisuerga

Cervera de Pisuerga zo ur gumun e proviñs Palencia, en Castilla y León, e Spagn. E 2021 e oa 2277 a dud o chom enni.
# Cervasca

Cervasca (Sërvasca e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.

## Poblañs

Sevel a ra niver an annezidi da 5 159 (1 Genver 2023).

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Cerveno

Cerveno zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Fratta Todina

Fratta Todina zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Frattaminore

Frattaminore zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
# Frauenfeld

Frauenfeld :
| Gwel eus kêr. ||
| Anv alamanek | Frauenfeld |
| Anv gallek | Frauenfeld |
| Anv italianek | Frauenfeld |
| Anv romañchek | Frauenfeld |
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Thurgau |
| Yezh ofisiel | alamaneg |
| Niv. OFS | 4566 |
| Kod post | 8500 |
| Maer | Anders Stokholm |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | https://www.frauenfeld.ch |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 25 442 ann. |
| Stankter | 930 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 33′ 22″ Norzh 8° 53′ 47″ Reter / 47.556, 8.8965 |
| Uhelder | 417 metr |
| Gorread | 27,37 km² |
| Kumunioù stok | Thundorf, Matzingen, Aadorf, Hagenbuch, Wiesendangen, Gachnang, Ellikon an der Thur, Uesslingen-Buch, Warth-Weiningen, Felben-Wellhausen |
| kemmañ |
Frauenfeld zo ur gumun eus Suis, pennlec'h kanton Thurgau.

## Istor
### Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Redinghaus.
* Iliz St. Niklaus.

## Liammoù diavaez

* (de) Lec'hienn ar gumun
# Frattamaggiore

' Frattamaggiore zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
# Frauenkirche (München)

Ar Frauenkirche (iliz an itron), pe Iliz an Itron Varia e brezhoneg, eo iliz-veur kêr München, en Alamagn, brudet he daou dour gevell hag he zoenn ruz.

## Ilizoù all

Meur a Frauenkirche all zo er broioù alamanek: Dresden, Meisen, ...
# Frau Trude

Frau Trude (An itron Trude e brezhoneg) zo unan eus berrañ kontadennoù ar vreudeur Grimm, niverenn 43 en o dastumad kontadennoù. Er c'hentañ embannadur avet e oa anvet Die wunderliche Gasterei. Hervez klenkadur Aarne-Thompson eo ur gontadenn en doare 334.
Er gontadenn-mañ e weler an Droug o trec'hiñ war ar bugel. met ar vugale disent a vez kastizet dalc'hmat e kontadennoù ar vreudeur Grimm.

## Levrlennadur

* Rapunzel ha pemp kontadenn all, Jacob ha Wilhelm Grimm, troet gant Mark Kerrain, skeudennaouet gant Maël Vérot, Sav-Heol, 2011. ISBN 978-2-9534848-5-4. Gwelout ivez : BNF cb42400085n
* Frau Trude war Wikimammenn en alemaneg.
# Frauenkirche

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a iliz zo anvet Frauenkirche (Iliz an Itron Varia) en Alamagn
* e Bayern:
** Frauenkirche (München)
** Frauenkirche (Nürnberg)
* e Sachsen
** Dresden: Frauenkirche (Dresden)
** Görlitz : Frauenkirche (Görlitz)
** Grimma : Frauenkirche (Grimma)
** Meißen : Frauenkirche (Meißen)
# Frav du

Frav du :
| Ur frav du. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Corvus |
| Anv skiantel ||
| Corvus frugilegus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ul labous boutin a-walc'h eo ar frav du (liester : fraved du), heñvel-tre ouzh ar vran. Aes-tre eo kemmeskañ an daou. Du eo an holl eus e bluñv, nemet an adskedoù glas ha limestra. Ur pigos kreñv e kreiz un takadig dibluñv a zo dezhañ.
Muzuliañ a ra war-dro 47 cm gant ur pouez etre 400 ha 500 g. Bevañ a ra war-dro ugent vloaz. Heñvel eo ar par ouzh ar barez.

## Boued

Ar frav a zebr amprevaned, krignerien, frouezh, kraoñ ha lostajoù.

## Annez

Neizhiañ a ra en tropadoù, e brankoù uhelañ ar gwez. Abaoe un nebeud bloavezhioù n'eo ket ral gwelet strolladoù fraved o chom er c'hêrioù p'eo bet distrujet meur a vodad-gwez gant korventennoù bras 1999.

## Skeudennoù

* Corvus frugilegus
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Sell ivez

* Rummad al laboused renket hervez o anv boutin
* Rummad al laboused renket hervez o anv skiantel
# Fratte Rosa

Fratte Rosa zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche.
# Frau Holle

Frau Holle, pe An Itron Holle, zo unan eus kontadennoù ar vreudeur Grimm, hag a oa en embannadur kentañ e 1812, daskemmet en embannadur 1857. An anv roet d'ar vaouez vojennel a ra an erc'h er broioù alamanek eo.

## Ar gontadenn

Ur plac'hig a vez graet vil dezhi gant he lezvamm ha ne gar nemet he merc'h. Pa gouezh gwerzhid ar plac'h er feunteun eo ken spontet o soñjal e vo krozet ma lamm en dour ar feunteun. Er goueled e kav an itron Holle, ur gozhiadez hir he dent, a zo o chom us d'ar c'houmoul. Labourat a ra ar plac'hig eviti, adober a ra he gwele ha hejañ ar golc'hedoù ma kouezh ar pluñv evel erc'h war an douar.
Ur pennad goude, setu ar plac'h o c'houlenn distreiñ d'ar gêr, ha goloet eo gant ur glav aour evit he zrugarekaat eus al labour he deus graet. Pa erru er gêr eo degemeret mat abalamour d'an aour. Fellout a ra d'he lezvamm kas he merc'h ivez da gerc'hat aour. Met ar plac'h lezirek ne ra ket mat he labour, ha displijout a ra da Frau Holle. Peg-du a chomo stag outi abalamour da se.

## Displegadenn gevredigezhel

Er gontadenn e kaver ur gevredigezh a wechall ma timeze ar merc'hed (al lezvamm) d'un den koshoc'h egeto, bet dimezet a-raok hag intañvet, ha pa varve an tad e save bec'h etre ar vugale eus an dimeziñ kentañ ha re an eil. Disheñvel eo amañ poltred an div hanterc'hoar, unan koant ha kalonek, eben vil ha lezirek.
Enoret eo ar plac'hig kalonek e-skoaz he c'hoar lezirek.
* Briefmarken des Jahrgangs 1967 der Deutschen Bundespost Berlin

## Efteling

E park diduamant Efteling e vez Frau Holle oc'h ober erc'h.

## Pennadoù kar

* Hel (doueez)
# Irina Gorchkova

Irina Gorchkova (Ирина Горшкова) a zo bet ganet d'ar 28 a viz Genver 1977.
Mestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Mestr FIDE (Maouezi) eo.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 2001, 2002, 2003 ha 2013.
2157 edo he renk Elo e miz Genver 2008.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chessgames
# Iris

Iris a zo
* anv un doueez eus Hellaz, gwelout Iris (doueez)
* un anv-badez saoznek
* e meur a yezh, anv bleunioù a zo elestr e brezhoneg
* e meur a yezh, anv un amprevan a denn d'ul leanegan, hag a zo Iris oratoria e latin

## Anv-badez

* Iris Shun-Ru Chang, kazetennerez ha skrivagnerez stadunanat a skrivas diwar-benn lazhadeg Nanking (1968-2004),
* Iris Habib Elmasry, istorourez egiptat (1918-1994),
* Iris Murdoch, romantourez saoz (1919-1999),
* Iris Tree (1897–1968).
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Irina Korschunow

Irina Korschunow (* 31 a viz Kerzu 1925 en Stendal, hag aet da Anaon d'an 31 a viz Kerzu 2013 e München) zo ur skrivagnerez alamanek evit ar yaouankiz. Alamanez e oa he mamm ha rus he zad. Studierez eo bet e Göttingen ha München, e-lec'h m'emañ bremañ o chom.
Meur a briz he deus bet:
* Tukan-Preis (1977),
* Silberner Griffel (1985),
* Roswitha-Preis (1987)
* Hertha Koenig (2004)

## Oberennoù
### Evit bugale

* Die Wawuschels mit den grünen Haaren (1967)
* Neues von den Wawuschels mit den grünen Haaren (1969)
* Wenn ein Unugunu kommt (1976)
* Eigentlich war es ein schöner Tag. Tinas aufregende Erlebnisse (1977)
* Hanno malt sich einen Drachen (1978)
* Tim und Großvaters Pferd (1979)
* Deshalb heiße ich Starker Bär (1981), als Ravensburger Taschenbuch: Mit Illustrationen von Hansjörg Langenfass, Otto Maier Verlag, Ravensburg, 1983, ISBN 3-473-38883-1.
* Der Findefuchs (1982)
* Fränzchen Dudel sucht einen Schatz, mit Zeichnungen von Sandy Nightingale. Parabel Verlag, Schwäbisch Hall 1985, ISBN 3-7898-0245-X
* Kleiner Pelz (1984)
* Töktök und der blaue Riese (Neuauflage 1985)
* Kleiner Pelz will größer werden (1986)
* Wuschelbär (1990)
* Der bunte Hund, das schwarze Schaf und der Angsthase (1992)
* Steffis roter Luftballon (1994)
* Benni und die Mumpshexe mit Bildern von Regina Kehn. Arena Verlag, 1994. ISBN 978-3-401044958.
* Der kleine Clown Pippo (Neuauflage 1996)
* Es muss auch kleine Riesen geben (1997)
* Niki aus dem 10. Stock (Originalausgabe erschien 1973, Neuauflage 1997)

### Evit krennarded

* Die Sache mit Christoph (1978)
* Er hieß Jan (1979)
* Ein Anruf von Sebastian (1981)
* Glück hat seinen Preis, Roman. Hoffmann und Campe Verlag (1983), als dtv-Großdruck-Taschenbuch, München 1988, ISBN 3-455-04006-3.
* Der Eulenruf, Hoffmann und Campe Verlag (1985)
* Malenka, Hoffmann und Campe Verlag (1987)
* Fallschirmseide, Hoffmann und Campe Verlag (1990)
* Das Spiegelbild, Hoffmann und Campe Verlag (1992)
* Ebbe und Flut, Hoffmann und Campe Verlag (1995)
* Von Juni zu Juni, Hoffmann und Campe Verlag (1999)
* Das Luftkind, Hoffmann und Campe Verlag (2003)
* Langsamer Abschied, Hoffmann und Campe Verlag (2009)
* Der Führerschein (TV, 1978)
* Der Urlaub (TV, 1980)
* Wie es geschah (TV, 1983)
* Der Hochzeitstag (TV, 1985)
* Michas Flucht (TV, 1988)
# Iris (doueez)

Iris zo un doueez e mojennoù Hellaz kozh, merc'h da dThaomas, ha d'an Okeanidenn Elektra. Kannadez an doueed e oa, ha hini Hera dreist-holl.
Dezhi e oa da droc'hañ blevenn ar marv d'ar merc'hed a oa darev da vervel, evel ma oa da Hermes lakaat an eneoù da vont e-maez ar c'horfoù. Plac'h a gambr Hera e oa ivez, hag ober a rae he gwele dezhi.
Skeudennet e vez evel ur goantenn yaouankik, dezhi divaskell skedus liesliv. Hervez ar varzhed eo roud he zroad e oa ar ganevedenn, p'edo o tiskenn eus menez Olympos da gas ur gemennadenn da dud an douar. Se zo kaoz e vez gwelet alies gant ur ganevedenn.
# Iris Mittenaere

Iris Mittenaere, ganet d'ar 25 a viz Genver 1993 e Lille (Norzh), zo ur rouanez a gened hag un animatourez skinwel c'hall. Dilennet e oa bet evel Miss Flandrez e 2015, Miss Nord-Pas-de-Calais e 2015, Miss France e 2016 ha Miss an Hollved e 2016
# Irish Army

An Irish Army, berraet en Army (Iwerzhoneg: an tArm), a vez graet eus nerzh lu douar lu difenn Iwerzhon Republik Iwerzhon krouet e 1924. E miz Mae 2016, tro 7300 paotr ha plac'h a oa engouestlet en Irish Army. Rannadurioù lec'hel al lu a vez graet dre ziv vrigadenn.
Ma chom pal pennañ an aozadur da zifenn ar vro ha da zegas surentez war an tiriad, abaoe 1958 an an tArm a gemer perzh alies en oberiadurioù evit difenn ar peoc'h dre ar bed. A an tArm a gemer perzh ivez e strolladoù difenn Europa. An nijlu An tAerchór hag ar morlu tSeirbhís Chabhlaigh a ro harp d'an Irish Army e-pad an oberiadurioù-se.
# Irish Republican Brotherhood

An Irish Republican Brotherhood/IRB (iwerzhoneg: Bráithreachas na Poblachta; "Breuriezh Republikan Iwerzhonat") a oa ur gevredigezh dispac'hel iwerzhonat krouet d'ar 17 a viz Meurzh 1858 (e daou lec'h d'ar memes koulz : Dulenn ha New York) gant James Stephens (e Dulenn) ha John O'Mahony (e New York). Staget e voe ouzh an Irish Republican Army (IRA) e 1924. Ar pal pennañ a oa krouidigezh ur republik demokratel iwerzhonat.
An IRB oa ur gevredigezh kuzh gant kalz a lezennoù hag ur reolennaoueg resis (un tammig evel ar frañmasoned). Ar gevredigezh-mañ a zo un emdroadur eus ar strolladoù Fenian. E bal: prientiñ un emsav hollek a-enep an arc'huber saoz. Dek vloaz goude ar grouidigezh e krog an IRB da aozañ gwalldaolioù e Bro-Saoz. E miz Gwengolo 1867 ez eus lakaet ur vombezenn e toull-bac'h e Manchester evit dieubiñ daou emsaver iwerzhonat. Ur poliser a voe lazhet e-pad an taol ha tri den arestet ha kondaonet d'ar marv. Lesanvet e vint "Merzherien Manchester". Daou viz goude e voe taget un toull-bac'h e Londrez, hag ugent den lazhet dindan ur voger distrujet.
Adalek 1907, goude ur prantad amzer hir e-lec'h ma oa chomet an IRB kazi difiñv, e oa bet kaset Thomas James Clarke, a oa o vevañ abaoe 1899 er Stadoù-Unanet, da Iwerzhon gant strolladoù amerikan an IRB. Sikouret gant Seán Mac Diarmada eo ret dezhañ adlañsañ an emsav ha diorren aozadurioù spierezh a-enep ar Saozon. E-pad aozadur Emsavadeg Pask e oa Patrick Pearse, Joseph Mary Plunkett ha James Connolly e kuzul-uhel an IRB. Met an dachenn seveniñ a veze renet gant Thomas Clarke, Seán Mac Diarmada ha Denis Cullough. An IRB eo a aozas hag a renas an emsav, emsav torret gant ar Saozon. Kondaoniñ a rejont d'ar marv ar pennoù manet bev goude ar c'hwitadenn.
Goude an enkadenn-se eo Michael Collins a zihun ar gevredigezh. Adaozañ a ra anezhañ en ur stumm kalz efedusoc'h ha dont a ra da vezañ penn dibar unan eus skourroù efedusañ an emsav. E penn kentañ 1920 e roas lañs an arme guzh d’ar brezel a-enep an arc'huber saoz. E 1922, goude kalz a dabutoù ha kalz a zilezioù, eo kenstaget hag enframmet an Irish Republican Brotherhood en Irish Republican Army.
# Iris Neels

Iris Neels a zo bet ganet d'an 10 a viz Mae 1980 e Brugge (Belgia).
Ur vestrc'hoarierez echedoù belgiat eo.
Kampionez echedoù Belgia (maouezi) e voe e 1999.

## Liamm diavaez

* Ur bartienn e Chessgames
# Irisarri

Irisarri (Irissarry e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Benafarroa, en Iparralde.

## Kumunioù amezek

* Heleta en hanternoz
* Ortzaize er c'hornôg
* Iholdi ha Suhuskune er reter

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Colpo in canna

Colpo in canna zo ur film italian birvidik ha torfederezh embannet e 1975 skrivet ha sevenet gant Fernando di Leo ha gant Ursula Andress evel aktourez pennañ.

## Istor

Nora Green zo un ostizez an aer en em gav e-kreiz ur brezel etre gangoù torfedourien en Naplez.