OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Blanca Kastilha

Blanca Kastilha, pe Blanca de Castilla (hervez hec'h anv kastilhanek), pe Blanche de Castille (hervez hec'h anv gallekaet), ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1188 e Palencia, e Kastilha, marvet d'ar 27 a viz Du 1252 e Melun, e Bro-C'hall, a oa merc'h da Alfonso VIII Kastilha ha Leonor Bro-Saoz, hag infantez Kastilha.
Dre he mamm e oa merc'h-vihan da Eleanora Akitania ha Henri II Plantagenêt. Nizez e oa d'ar roue saoz Yann Dizouar eta.
Dimeziñ a reas d'ar roue gall Loeiz VIII, ha rouanez Bro-C'hall e voe da-heul. Mamm e oa d'ar roue gall Loeiz IX, anavezet ivez evel sant Loeiz.

## He buhez

Hervez feur-emglev Le Goulet etre ar rouaned gall ha saoz (Fulup-Aogust ha Yann Dizouar) e oa bet kefrisaet Urraca, c'hoar Blanca, da vab ar roue gall Loeiz. Met ar vamm-gozh Alienor (pe Eleanor), goude graet anaoudegezh gant an div briñsez spagnol, a gavas e teree gwelloc'h Blanca ouzh ar garg. En 1200 eta, en nevezamzer, e tegasas Blanca ganti da Vro-C'hall. D'an 22 a viz Mae e voe sinet ar feuremglev, Yann a roe d'he nizez Issoudun ha Gracay, hag ar re dalc'het gant André de Chauvigny, aotrou Châteauroux, e Berry, a-berzh ar roue saoz. Eureudet e voe ar briñsed e Port-Mort, war lez dehoù ar stêr Seine, e douaroù Yann, dre ma oa lakaet berz war re Fulup.
E 1216, da varv ar roue saoz Yann, e tiskouezas Blanca he gouestoni pa c'houlennas he fried Loeiz kurunenn Bro-Saoz abalamour da wirioù e wreg, nizez Yann. Tad Loeiz, Fulup-Aogust, a nac'has skoazellañ e vab, ha Blanca hepken a roas harp dezhañ. Daou vorlu a voe aozet ganti: unan renet gant Eustace the Monk, hag un armead dindan Robert de Courtenay; met poaniañ a reas en aner.

## He bugale

* Philippe de France (1209–1218)
* Alphonse de France
* Loeiz (1214–1270), roue war-lerc'h e dad
* Robert de France(1216–1250), kont Artez
* Jean de France (1219–1232)
* Alphonse de France (1220–1271), kont Poitiers ha Toulouse.
* Philippe Dagobert (1222–1232)
* Isabelle (1225-1270)
* Etienne (ganet ha marvet en 1226)
* Charles de France, pe Charlez Iañ Sikilia (1227–1285), kont Anjev ha Maine, Roue Sikilia ha Naplez.

## He marv

Klañv e vanas e Melun e miz Du 1252, ha kaset e voe da Bariz, met ne vevas nemet un toulladig deizioù. Beziet e voe en abati Maubuisson.

## Levrlennadur

* Marcel Brion, Blanche de Castille, Librairie de France, 1939
* Philippe Delorme, Blanche de Castille, Histoire des Reines de France, Ed. Pygmalion, 2002
# Blancafòrt

Blancafòrt zo un anv-lec'h okitanek.

## Lec'hioù

* Blancafòrt, e Gers
* Blancafòrt de Briolance, kumun e Lot-et-Garonne

## Gwelet ivez

* Blancahòrt, e Gironde
# Blanca

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Blanca zo un anv-badez katalanek ha spagnolek.

## Yezhoù all

* Bianca, en italianeg
* Blanche, en galleg
* Branca, en galizeg ha portugaleg

## Tud

* Blanca de Castilla (1188 - 1252), infantez Kastilha, rouanez Bro-C'hall, anavezet evel Blanche de Castille e galleg.
* Blanca d'Évreux (1333 - 1398), priñsez a Navarra, rouanez Bro-C'hall goude dimeziñ da Fulup VI, anavezet ivez evel Blanche de Navarre (1333-1398).
* Blanca de Navarra, anv peder rouanez e Navarra ha priñsezed all, en o zouez.
** Blanca Iañ Navarra
** Blanca II Navarra

### Tud all

* Blanca Andreu (A Coruña, 1959) barzhez spagnolek.
* Blanca Brissac Vazquez, unan eus an Trece Rosas (Trizek Rozenn) fuzuilhet gant ar faskourien spagnol e 1939.
* Blanca Garcia Valdecasas, skrivagnerez spagnolek.

### Branca

* Branca Camargo

## Lec'hanvadurezh

* Blanca, kumun e rannvro Murcia, e Spagn;
* Blanca (Colorado), e SUA;
* Arequipa, e Perou, lesanvet ciudad blanca.

## Tud

* Gabriel Blanca (1954-), louzawour spagnol.

## Pennadoù kar

* Ar pennadoù Blanca er wikipedia spagnolek: es:Especial:PáginasPorPrefijo/Blanca
* Blanco
* Bianca
* Blanche
* Branca
* Gwenn (anv-badez)
# Blanca de Navarra

Blanca de Navarra (Gwenn Navarra e brezhoneg, pe Blanche de Navarre hervez o anv gallekaet), a zo anv meur a rouanez hag a briñsez a orin eus Navarra etre an XIIvet ha XVvet kantved.
* Blanca Garcés Navarra (1133-1156), merc'h da Garcia Ramirez Navarra, infantez Navarra, kenrouanez Kastilha goude dimeziñ da Sancho III El Deseado;
* Blanca Navarra (1177-1229), infantez Navarra, merc'h da Sancho VI Navarra, kontez Champagn goude dimeziñ da Depot III Champagn ; mamm da Depot IV Champagn ;
* Blanca de Navarra, pe Blanca Champagn (1226-1283), infantez Navarra, dugez Breizh goude dimeziñ d'an dug Yann Iañ (dug Breizh).
* Blanca de Navarra pe Blanche d'Artois, marvet e 1300,
* Blanca de Navarra pe Blanche Evreux (1333-1398), infantez Navarra ha kenrouanez Bro-C'hall goude dimeziñ d'ar roue gall Fulup VI Valois;
* Blanca Iañ Navarra (1386-1441), pried da Yann II Navarra, rouanez Navarra adalek 1425 betek he marv e 1441;
* he merc'h Blanca II Navarra (1424-1464), infantez Aragon ha Navarra, bet dimezet da Herri IV Kastilha, rouanez Navarra adalek 1461 betek he marv e 1464.
Paouezet e voe a reiñ an anv-se e tiegezh Navarra goude ar bloavezhioù 1460.

## Pennadoù kar

* Blanca
* Blanche de Bretagne
* Blanche de France
# Blancafort

Blancafort zo un anv-lec'h gallek ha katalanek.

## Stummoù all

* Blancafòrt, en okitaneg.
* Blanquefort, anv gallek meur a gumun.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Blancafort, en departamant Cher .

### Katalonia

* Blancafort, kumun e komark Conca de Barberà, e proviñs Tarragona.
# Blanca (Murcia)

Blanca zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Blanca Garcés Navarra

Blanca Garcés Navarra pe Blanca de Garcés Navarra e spagnoleg (Laguardia, 1137-1156), a oa infantez Navarra ha rouanez Kastilha. Merc'h e oa da Garcia Ramirez Navarra ha Marc'harid de Laigle.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa da Sancho III El Deseado, roue Kastilha, mab da Alfonso VII el Emperador, roue Kastilha ha León, Daou vab he doe:
* Alfonso VIII Kastilha (1155-1214), roue Kastilha war-lerc'h e dad ; a-hed e ren e vrezelas ouzh e genderv Alfonso IX León (mab da Fernando II León) hag ouzh an Almohaded, ha trec'h e voe war ar re-se en emgann Navas de Tolosa, en 1212, skoaz-ouzh-skoaz gant ar rouaned Pedro II el Católico, roue Aragon, ha Sancho VII el Fuerte, roue Navarra; beziet e voe en Manati las Huelgas de Burgos, bet diazezet gantañ.
* García de Castilla (1156-1156). Beziet en Manati San Pedro de Soria.

## He marv

Mervel a reas er gwentloù, o c'henel hec'h eil mab.
# Blanca Iañ Navarra

Blanca Iañ de Navarra, a-wechoù Blanche d'Évreux e galleg, (1386 pe 1387-1441 Santa Maria la Real de Nieva, e Kastilha ), a oa rouanez Navarra goude marv he zamm, adalek 1425 betek he marv e 1441.
Merc'h e oa da Carlos III Navarra, roue Navarra, ha da Leonor Kastilha (goude 1363-1416), infantez Kastilha.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas div wech.
* en 1402 da Martin Iañ Sikilia (1374-1409), roue Sikilia, mab pennhêr Martin Iañ Aragon roue Aragon (1396 - 1410). Bugel ebet n'o doe. Rouanez kenseurtez e oa Blanca. Pa varvas Martin he fried en 1409, e voe anvet da prokulorez rouantelezh Sikilia.
* en 1420 da Juan II Aragon (1398-1479), a zeuas da vout neuze Roue Navarra

## He bugale

* Carlos (1421–1461), Priñs Viana,
** dimezet da Inés de Cléveris, keniterv da Fulup III, Dug Bourgogn.
* Juana (1423–1425).
* Blanca (1424–1464), dimezet da Enrique IV, roue Kastilha ha León.
* Leonor (1425–1479), Rouanez Navarra war he lerc'h, dimezet da Gaston IV Foix, Kont Foix ha beskont Bearn.

## Levrlennadur

* Anthony, Raoul: Identification et Étude des Ossements des Rois de Navarre inhumés dans la Cathédrale de Lescar, Paris, Masson, 1931
* Maria Rita Lo Forte Scirpo: C'era una volta una regina ... : due donne per un regno: Maria d'Aragona e Bianca di Navarra, Napoli : Liguori, ISBN 88-207-3527-X, 2003
# Blanca Navarra (1177-1229)

Blanca Navarra(1177-1229) a oa ur briñsez eus Navarra, deuet da vout kontez Champagn (1199–1201).
Merc'h e oa da Sancho VI Navarra ha da Sancha Kastilla (merc'h da Alfonso VII) ha c'hoar d'ar roue Sancho VII.
Dimezet e oa d'ar c'hont Tepot III Champagn.
Mamm e oa da Depot IV Champagn
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Charles Trenet

Charles Trenet, ganet e 1913 e Narbonne ha marvet e 2001 e Créteil, zo ur c'haner ha sonaozer gall. Brudet eo e ganaouennoù gallek (La Mer, Y'a d'la joie, L'Âme des poètes, Ménilmontant, Douce France), ha darn anezho zo bet kanet e yezhoù all.

## Liamm diavaez

* Charles Trenet, l'ombre au tableau - YouTube
# Charles Willson Peale

Charles Willson Peale, ganet d'ar 15 a viz Ebrel 1741 hag aet da Anaon d'ar 22 a viz C'hwevrer 1827, a oa ul livour, soudard, ijinour, skiantour, politikour ha bevoniour stadunanat. Chomet eo brudet evit al livadurioù poltred eus pennoù an Dispac'h stadunanat, hag eveel krouer unan eus kentañ mirdioù Stadoù-Unanet Amerika.

## Taolennoù brudet

* Anne Catherine Hoof Green (1769)
* Nancy Hallam as Fidele in Shakespeare's Cymbeline (1771)
* John hag Elizabeth Lloyd Cadwalader (1772)
* George Washington in uniform, as colonel of the First Virginia Regiment (1772)
* Henrietta Maria Bordley at age 10 (1773), Honolulu Academy of Arts
* Miniature portrait of George Washington, Charles W. Peale (1775–76)
* Mrs. James Smith and Grandson (1776) (gwelet William Smith)
* Mrs. Samuel Mifflin and Her Granddaughter Rebecca Mifflin Francis (1777–80)
* Portrait of George Washington, 1779
* Miniature of John Laurens (1780)
* Baron Frederick William von Steuben (1780)
* Armand Tuffin ar Roueri (1782)
* Arthur St. Clair (1782)
* William Moultrie, (1782)
* Nathanael Greene (1783)
* Benjamin Lincoln (1784)
* Henry Knox (1784)
* George Washington e-kerzh Emgann Princeton (1784)
* Washington, Lafayette & Tilghman at Yorktown (1784)
* Mrs. David Forman and Child, e-tro 1785. Brooklyn Museum
* John Hazelwood (178?)
* Timothy Matlack e-tro 1790}
* Thomas Jefferson (1791)
* Charles Pettit (1792)
* David Rittenhouse (1796)
* Joseph Brant (1797)
* James Wilkinson (1797)
* James Mitchell Varnum, (1804)
* Exhuming the First American Mastodon (1806)
* Meriwether Lewis (1807)
* William Clark (1810)
* Yarrow Mamout (1819)
# Charles Rolland

Charlez Rolland :
| Anv ofisiel | Charles Rolland |
| Obererezh | Barzh |
| Ganedigezh | 3 a viz Even 1862 Lanneanoù Treger Breizh |
| Marv | 23 a viz C'hwevrer 1940 Gwerliskin Treger Breizh |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg Galleg |
| kemmañ |
Charles Rolland, Charlez Rolland e anv-pluenn (Lanneanoù, 3 a viz Even 1862 – Gwerliskin, 23 a viz C'hwevrer 1940), a oa ur barzh brezhonek.
Brudet eo da vezañ lakaet ar Marseillaise e brezhoneg. Gwerzhañ a rae e ganaouennoù er foarioù ha marc'hadoù.
Soudard e voe er Brezel-bed kentañ, engouestlet (d'e oad n'en doa ket da vont) hag un doare gallek brogar d'ar Marseillaise a skrivas :
Aux armes ! Fiers Bretons ! Montrons que les Français Marchant de front face aux Teutons Ne périront jamais ! (...)

## Oberennoù
### Pezhioù-c'hoari

* Bez eur guir Vreizad,
* Ar Vezventi,

### Barzhonegoù

* Aventur eud mortaolet youank a Vreiz-Izel

### Kanaouennoù gallek
## Levrlennadur

* An Oaled, niv. 48, eil trimiziad 1934, p. 148-152, Les Vedettes de chez nous - Charles Rolland, le barde de l'actualité.

## Notennoù

* ↑ Claude Geslin,Patrick Gourlay, Jean-Jacques Monnier, René Le Coadic et Michel Denis, "Histoire d'un siècle Bretagne 1901-2000, Skol Vreizh, 2010, [(ISBN 978-2915-62362-8)]
# Charles Vanel

Charles Marie Vanel, bet ganet d'an 21 a viz Eost 1892 e Roazhon hag aet d'an Anaon d'ar 15 a viz Ebrel 1989 e Canas, a oa aktour ha sevener.

## Un nebeud filmoù

E-pad 77 vloaz en deus ch'oariet Charles Vanel en ouzhpenn 200 film. En o zouez:
* 1932 Les Croix de bois
* 1936 La Belle équipe
* 1946 Le Bateau à soupe
* 1953 Le Salaire de la peur
* 1955 La Main au collet
* 1955 Les Diaboliques
* 1958 Le Gorille vous salue bien
* 1959 Les Naufrageurs
* 1960 La Vérité
* 1963 L'Aîné des Ferchaux
* 1972 La Plus belle soirée de ma vie

## Liammoù diavaez

* {en} Charles Vanel war IMDB
* {fr} Buhez Charles Vanel
# Charles Sibley

Charles Gald Sibley, bet ganet d'ar 7 a viz Eost 1917 e Fresno (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 12 a viz Ebrel 1998 e Santa Rosa (Kalifornia, SUA), a oa ur arbennigour war ar vevoniezh volekulel hag un evnoniour stadunanat.
E labourioù diazezet war hironadur an drenkenn dezoksiribonukleek (TDN), a-gevret gant ar skiantour stadunanat Jon Edward Ahlquist (1944-2020), a zegasas selloù nevez war rummatadur urzhiadoù ha kerentiadoù an evned (pe Rummatadur Sibley-Ahlquist c'hoazh).

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Kerentiadoù

* D : Dasyornithidae,
* L : Lybiidae,
* M : Melanocharitidae,
* O : Oreoicidae.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Sibley e metoù al loenoniezh.
* 1 2 A-gevret gant Jon Edward Ahlquist.
# Charles Taylor (Liberia)

Charles Taylor (ganet d'an 28 a viz Genver 1948) zo ur politikour eus Liberia. Prezidant Liberia e voe, adalek an 2 a viz Eost 1997 betek e zilez d'an 11 a viz Eost 2003.
g • ka • kePrezidanted Liberia :
* Joseph J. Roberts · Stephen Allen Benson · Daniel Bashiel Warner · James Spriggs Payne · Edward J. Roye · James Skivring Smith · Joseph J. Roberts · James Spriggs Payne · Anthony W. Gardiner · Alfred Francis Russell · Hilary R. W. Johnson · Joseph James Cheeseman · William D. Coleman · Garretson W. Gibson · Arthur Barclay · Daniel Edward Howard · Charles D. B. King · Edwin Barclay · William Tubman · William R. Tolbert, Jr. · Samuel Doe · Amos Sawyer · David D. Kpormakpor · Wilton G. S. Sankawulo · Ruth Perry · Charles G. Taylor · Moses Blah · Gyude Bryant · Ellen Johnson Sirleaf · George Weah ·
# Charles Wallace Richmond

Charles Wallace Richmond, bet ganet d'an 31 a viz Kerzu 1868 e Kenosha (Wisconsin, Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 19 a viz Mae 1932 e Washington D.C. (SUA), a oa un evnoniour stadunanat.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* C : Compsothraupis,
* G : Gnorimopsar,
* O : Odontorchilus, Oreotriccus,
* R : Rhopornis,
* S : Semnornis.

### Spesadoù

* A
    Amazona imperialis, Anthus hodgsoni (sidan-Sina),
* C
    Charadrius thoracicus (nouelig Madagaskar), Cyornis nicobaricus,
* I : Iduna similis,
* P : Psarocolius cassini,
* S : Spilornis klossi,
* T : Tyrannus cubensis,
* U : Uraeginthus cyanocephalus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Richmond e metoù al loenoniezh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Charles Stanley

Charles Henry Stanley a zo bet ganet e miz Gwengolo 1819 e Brighton (Bro-Saoz) ha marvet d'an 6 a viz Here 1901 e New York (SUA) .
Mestrc'hoarier echedoù saoz hag amerikan.
Mont a reas da SUA e 1843.
E drec'h (+ 15, = 8, - 8) war Eugène Rousseau e New Orleans e 1845 a lakaas anezhañ da vout kentañ kampion echedoù SUA.
Koll a reas e ditl e 1857 a-enep da Baul Morphy.

## Oberenn skrivet

* Charles Stanley, 31 Games of Chess, 1846 (ar c'hentañ levr bet embannet e SUA a-zivout an echedoù) ;
* Charles Stanley, Morphy's match games, 1859 .

## Liamm diavaez

* E bartiennoù e Chessgames:
# Charles Wislin

Charles Joseph Victor Wislin, bet ganet d'ar 4 a viz Kerzu 1852 e Gray (Haute-Saône) hag aet d'an Anaon e 1932, a oa ul livour gall.

## Un nebeud oberennoù

* Bretonne à Quimperlé ("Breizhadez e Kemperle"), 1910
* Village ("Kêriadenn")
* Vallon du Lude á Carolles ("Traoñ al Lude e Carolles"), 1908

## Levrlennadur

* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
# Bloavezhioù 820
### Darvoudoù

* Egbert eus Wessex a ya da Vretwalda
* Aloubiñ a ra ar Sarasened Kreta ha Sikilia
* Aozet e Rouantelezh Navara
* 829 - Sevel a ra Ansgar an iliz gentañ e Sved

### Tud dibar

* Loeiz an Deol
* Egbert eus Wessex
* Michael II
* Omurtag eus Bulgaria
* Al-Ma'mun
# Azen (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Un azen zo :
* ur bronneg, sellet ouzh Azen
* ur pesk, sellet ouzh Azen (pesk)
# Azen (pesk)

Azen :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Gadiformes |
| Kerentiad : | Gadidae |
| Genad : | Melanogrammus |
| Anv skiantel ||
| Melanogrammus aeglefinus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An azen (Melanogrammus aeglefinus) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel. Ar spesad nemetañ eo er genad Melanogrammus.
# Azen gouez

Azen gouez :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Perissodactyla |
| Kerentiad : | Equidae |
| Genad : | Equus |
| Anv skiantel ||
| Equus africanus Heuglin & Fitzinger, 1866 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An azen gouez (Equus africanus) a zo ur bronneg karnek hag a vev e reter Afrika (Somalia, Djibouti, Eritrea hag Etiopia).
# Azen gouez Azia

Azen gouez Azia :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Perissodactyla |
| Kerentiad : | Equidae |
| Genad : | Equus |
| Anv skiantel ||
| Equus hemionus Pallas, 1775 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Azen gouez Azia (Equus hemionus) a zo ur bronneg karnek a-orin eus Azia ar C'hreiz.
# Ar big war ar post-kroug

Ar big war ar post-kroug zo un daolenn livet gant Pieter Brueghel gozh e 1568, hag a weler en Hessisches Landesmuseum, e Darmstadt, en Alamagn.
Enni e weler ur post-kroug hag ur big pintet warnañ. Tri c'houer zo o tañsal ouzh son ar binioù.
# Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene

Ar berenn he fer aour hag ar c'horf hep ene zo ur gontadenn dastumet gant Fañch an Uhel digant ur c'hemener eus ar C'houerc'had (Treger), hag an hini gentañ a lenner e levrenn gentañ Kontadennoù ar Bobl, embannet gant Al Liamm.
Tennañ a ra danvez al lodenn gentañ da hini ar marvailh rus An evn-tan, dastumet gant Aleksandr Afanasyev.
# Ar bodez

Ar bodez (Le tub e galleg) zo ul livadur diwar zorn al livour gall Edgar Degas, graet gant pastez-livañ e 1886, dezhi 60 cm x 83. Miret eo e mirdi Orsay e Pariz.
Gwelout a reer ur vaouez o walc'hiñ he c'hilpenn, en he stou en ur bodez. Meur a daolenn en deus graet Degas gant merc'hed en o noazh oc'h en em walc'hiñ.
Troc'het eo an daolenn e div lodenn, gant ar vaouez en tu kleiz, troet he c'hein ouzh an daol en tu dehoù. Bodet eo ar gened ha binvioù boutin ha displed an naetadurezh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Mirdi Orsay
# Ar bartienn echedoù (1896)

Ar bartienn echedoù a zo un daolenn bet livet gant Ludwig Deutsch e 1896.
# Ar bont er velin

Àr Bont er Velin zo ul levr brezhonek gant Loeiza er Meliner, anezhañ ugent danevell verr dastumet hag embannet en 1938 gant Molladenneu "Dihunamb".
Adembannet eo bet en 2009 en peurunvan gant an droidigezh c'hallek graet gant he mab Meriadeg Herrieu.
# Ar bugel fur

Ar buguel fur pe Dialog e(n)tre un doctor hac ur buguel zo ur skrid brezhonek e gwerzennoù eus an XVIII$^{vet}$ kantved, hep bloavezh nag anv oberour ebet warnañ.
Ur skrid goapaus eo, 464 gwerzenn ennañ, leun a grennlavaroù. Setu amañ an deroù :
                   DIALOG
             Etre un Doctor hac ur Buguel
       An Doctor.
          Bonjour, Mabig : pelêc'h it-hu ?
       Ar Buguel.
          Da glasq ur Mestr e zàn un tu.
       An Doctor.
          Me zo Doctor, ha mar qirit
          Me raï scol dêc'h, mar am pedit.
       Ar Buguel.
          Bet oun er scol gant Doctoret,
          Ha tout o c'havàn borodet,
          O clasq desqi da beb-unan
          Ar pez ne ouzont qet o-unan.
       An Doctor.
          Petra ne oar an Doctoret ?
       Ar Buguel.
          Meur a dra zo ne ouzont qet.
       An Doctor.
          Ha te a oar mui egueto ?
       Ar Buguel.
          Mar qirit, ni a zisputo.
       An Doctor.
          Te da zisput ouz un Doctor !
       Ar Buguel.
          Ho respont a rin gant enor ;
          Ha na oufac'h goulen netra
          Na roin rêzon dêc'h anezâ.

## Kanaouenn

Ur ganaouenn heñvelanvet, an hevelep danvez enni ha sinet « François Le Gall » zo anavezet dre follennoù-nij.

## Levrioù
### Embannadurioù anavezet

* Montroulez : Ledan, deiziad ebet, 31 bajenn
* Montroulez : J. Haslé, 1872
* Landerne : Desmoulins, 1904

## Notennoù

* ↑ Feuilles volantes
* ↑ (fr) Google Play
* ↑ (fr) BnF
* ↑ (fr) BnF
# Baralla

Baralla zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baranzate

Baranzate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baranello

Baranello (Varagnièllë e rannyezh ar vro) zo ur gumun en Molise en Italia, e proviñs Campobasso.

## Poblañs

Niver an annezidi a sav da 2 489 (1 Genver 2023).

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Barakaldo

Barakaldo zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Baralle

Kumunioù Frañs :
| Anv | Baralle |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Marquion |
| Kanton | Marquion |
| Kod INSEE | 62081 |
| Kod post | 62860 |
| Maer | Jean-Pierre Lestocard |
| Amzer-gefridi | 2014-2020 |
| Gorread | 7,95 km² |
| Led | 50° 12' 45" Norzh |
| Hed | 03° 03' 32" Reter |
| Uhelder kreiz | 69 m |
| Uhelder bihanañ | 44 m |
| Uhelder brasañ | 78 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 473 (2012) |
| Stankter | 61 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Baralle a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Jord.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Clochers de France
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Baramoueg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr Yezhoù himalayek ar c'hornôg eo ar baramoueg (baraamu pe brahmu) komzet gant tro-dro da 2 000 den (1998) e Nepal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-kinaorek
* Yezhoù himalayek
# Barano d'Ischia

Barano d'Ischia a zo ur gumun eus meurgêr Napoli e Campania en Italia.
# Barak

Barak(Hebraeg: בָּרָק ; Arabeg: البُراق‎ al-Burāq "luc'hedenn") , mab Abinoam, a zo ur penngadour eus Israel. Bet e vije bet karget gant Debora , profedez ha Barnerez Israel da ren an arme a voe trec'h war arme Yabîn , roue Kenaan renet gant Sisera war-dro 1125 KJK hervez Levr ar Varnerien (Bn 4-5). Gwelet eo evel unan eus ar Varnerien ivez.
# Barapasieg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù reter Geelvink Bay eo ar barapasieg (barapasi) komzet gant tro-dro da 2 500 den (1995) e Papoua ar C'hornaoueg.
Div rannyezh a zo:
* Sipisieg (sipisi)
* marikeg (marika)

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Departamant Jinotega

Departamant Jinotega zo unan eus departamantoù Nicaragua, hag an hini brasañ, e hanternoz ar vro, harp ouzh Honduras, ha Jinotega eo ar pennlec'h anezhañ.
E menezioù ar serranía Isabelia ez eus kernioù evel ar Chimborazo (1688 m.), an Diablo (1640 m.) al lamm-dour la Bujona. Hag ouzhpenn, e Menezieg las Peñas Blancas (1745 m.), emañ Mirlec'h Bosawás.
# Departamant La Paz

Departamant La Paz zo anv meur a zepartamant e meur a vro spagnolek.
* Departamant La Paz (Bolivia)
* Departamant La Paz (El Salvador)
* Departamant La Paz (Honduras)

## Pennad kar

* La Paz
# Departamant Jutiapa

Departamant Jutiapa zo unan eus an daou zepartamant warn-ugent a zo e Republik Guatemala, ha kêr Jutiapa eo ar gêr-benn anezhañ.
# Departamant La Libertad (El Salvador)

Departamant La Libertad zo unan eus pevarzek departamant El Salvador, ha Santa Tecla eo ar gêr-benn anezhañ.
# Departamant La Paz (Honduras)

Departamant La Paz zo unan eus triwec'h departamant Honduras, e mervent ar vro, ha kêr La Paz eo ar gêr-benn.
# Departamant La Unión

Departamant La Unión zo anv daou zepartamant e div vro eus Amerika:
* Departamant La Unión (Chile)
* Departamant La Unión (El Salvador)