OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Constança Arle

Constança, ganet war-dro 986 en Arle ha marvet e miz Gouere 1032 e Melun, a oa merc'h d'ar c'hont Gwilherm Iañ Provañs ha d'e bried Adelaid Anjev. Rouanez Bro-C'hall e teuas da vezañ pa euredas d'ar roue gall Roperzh II en doa kaset kuit e ziv wreg kentañ dija.

## Buhez

E 1003 ec'h euredas gant Roperzh II an Deol, roue Bro-C'hall. Hemañ a oa bet eskumunuget gant ar pab Gregor V en abeg d'e zarempredoù gant Bertha Bourgogn. Dre na oa ket bet Bertha evit genel bugel ebet ken eo e voe divizet an eured gant Constança.
Ne voe ket degemeret mat war a seblant ha marteze eo abalamour da se e klaskas he dial o tammall lod eus ar pennoù bras da vout disivouderien.
Deskrivet eo Bertha evel ur geben griz ha taer ha buan e savas daou strollad e lez ar roue : tu Roperzh ha tu Constança.
En aner e klaskas Roperzh lakaat nullañ o eured, betek mont da gaout ar pab e 1010.

## Bugale

Seizh bugel zo bet ganet diwar an eured-se. En o zouez :
* Advisa Auxerre (1003-1063, kontez Auxerre dimezet e 1015 da Renaud Iañ Nevers
* Huon II Bro-C'hall (1007-1026), o mab henañ, sakret e 1017 e Compiègne, a voe kenroue gant e dad, met mervel a reas a-raok e dad, e 1026, da 19 vloaz;
* Herri (1008-1060), roue Bro-C'hall, sakret e Reims e 1027, daoust da enebiezh Constança a glaske lakaat he mab all Roperzh da roue.
* Roperzh Iañ Bourgogn (1011-1076), dug Bourgogn ha kont Auxerre;
* Eudes Bro-C'hall (1013-?), aet foll;
* Adelaid Bro-C'hall (1009-1079), dimezet div wech:
** e 1027 da Richarzh III Normandi;
** hag e 1028 da Baldwin IV Flandrez;
* Konstanza Bro-C'hall.
Mervel a eure Constança Arle e Melun d'ar 25 a viz Gouhere 1032, bloaz war-lerc'h he fried, ha beziet e voe en abati Sant-Denez.
# Constitutio Antoniniana

Constitutio Antoniniana ('Bonreizh Antoninus") a oa un destenn diazez embannet e 212 gant an impalaer roman Caracalla da zisklêriañ e c'halle an holl dud disklav en Impalaeriezh roman kaout gwirioù ar geodedourien roman.

## Caracalla

Ar skrid a zo bet embannet pe e-kerzh an hañv pe e-kerzh an diskar-amzer 212 (e 213 hervez Istor Aogust, Caracalla, V & III, ha Cassius Dio)

## Efedoù ar skrid-embann

* lakaat war gresk niver an dud da baeañ tailhoù;
* lakaat war gresk tud evit an arme;
* plaenaat ar melestradur;
* lakaat ar bobloù da gaout doujañs evit doueed Roma, en o zouez an impalaer e-unan. Adalek ar skrid-embann mañ, Caracalla a zo anvet ivez Rector Urbis = Rener ar Gêr (Roma) ǃ$^,$ (Roma bezhañ mestrez ar Bed)
Adalek ar skrid-embann mañ, Bretoned, Galianed, Jermaned ar rannvrouioù roman a zo keodedourien roman da vat, gant ar memes gwirioù ha ar memes dleoù evit ar pezh a sell ar Stad, memes m'az int aotreed da virout o stumm da vevañ hag o lezennoù diabarzh gentañ.

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p. 73
* ↑ Lucien Jerphagon : Histoire de la Rome antique. Les armes et les mots. Taillandier 1987; p. 360-361
* ↑ http://www.cnrtl.fr/definition/urbi%20et%20orbi
# Consuelo de Saint-Exupéry

Consuelo de Saint-Exupéry, pe Consuelo Suncín-Sandoval Zeceña, ganet en Armenia, Sonsonate, El Salvador, e 1901, ha marvet e Grasse, e 1979, a oa ur skivagnerez hag arzourez salvadorat ha gall, pried d'ar skrivagner Antoine de Saint-Exupéry.

## Oberennoù

* Oppède, 1945.
* Les mémoires de la Rose, Plon, 2000 (ISBN 978-2-266-10764-8).
* Lettres du dimanche, 2001.
# Constança Portugal (1290-1313)

Constança Portugal (1290-1313) a oa un infantez portugalat, deuet da vout rouanez Kastilha.

## He buhez

Merc'h henañ ar roue Dinis Iañ hag e bried Isabel e oa. Dimezet da Fernando IV, roue Kastilha e 1302
Tri bugel he doe:
* Leonor(1307-1359), dimezet da Alfonso IV Aragon;
* Constanza (1308-1310), marvet da zaou vloaz;
* Alfonso XI (1311-1350), roue Kastilha.
Mervel a reas e 1313, da 23 bloaz.
# Consuelo

Consuelo pe Consolación (frealz, e brezhoneg) zo un anv-badez spagnolek roet d'ar merc'hed.

## Orin

Consuelo zo un anv-badez, evel un toullad re all e spagnoleg pe katalaneg ( Amparo, Asunción, Ángeles, Araceli, Candelaria, Carmen, Concepción, Dolores, Guadalupe, Lurdes, Mar, Mercedes, Milagros, Montserrat, Nuria, Paz, Pilar, Rocío, ...), deuet eus unan eus anvioù lec'hel ar Werc'hez.

## Lid

Lidet e vez ar Virgen de Consolación d'ar 4 a viz Gwengolo:

## Adstummoù

* Consolación.
* Berranv: Chelo, Lelo.

## Tud

* Consuelo Velázquez, sonerez ha kanerez vec'hikan,
* Consuelo Holzapfel
* Consuelo Duval
* Consuelo Luzardo
* Consuelo Araújo Noguera (1940-2001), politikourez kolombian,
* Consuelo González de Perdomo
* Consuelo Berlanga
* Consuelo Rumí
* Consuelo Rodríguez Álvarez
* Consuelo de Saint-Exupéry, pried da Antoine de Saint-Exupéry.

## Lec'hioù

* Consuelo (Republik Dominikan)
* Consolación (Valdepeñas)

## Lennegezh

* Consuelo, romant gallek gant George Sand en 1843.
# Constança Portugal

Constança Portugal, pe Constança de Portugal, e portugaleg zo anv meur a infantez portugalat.
* Constança Portugal (1182-1202), merc'h da Sancho Iañ Portugal, marvet da 20 vloaz;
* Constança Portugal (1266-1271), merc'h da Afonso III, marvet da 5 ploaz;
* Constança Portugal (1290-1313), rouanez Kastilha evel pried Fernando IV.
# Consuelo Araújo Noguera

Consuelo Araújo Noguera (Valledupar 1 Eost 1940 - 30 Gwengolo 2001, La Mina, Cesar), anavezet evel "La Cacica", a oa ur bolitikourez ha skrivagnerez kolombian, brudet he skoazell d'ar sonerezh vallenata, hag a voe skrapet ha lazhet gant ar FARC en amzer ar prezidant Andrés Pastrana.

## Liamm

* nuestracolombia.org pennad
# Consuelo Velázquez

Consuelo Velázquez Torres, anavezetoc'h e Mec'hiko evel Consuelito Velázquez, ganet e Ciudad Guzmán, Zapotlán el Grande, Jalisco, e 1916 - ha marvet e Ciudad de México e 2005, zo ur bianoourez ha sonaozourez mec'hikan, brudet evel an hini a savas ar ganaouenn Besame mucho pa oa krennardez. Ouzhpenn ar ganaouenn-se anavezet dre ar bed a-bezh he deus savet ur mil kanaouenn all, sonioù boleros, evel Cachito pe Yo no fui ha Que seas Feliz, an titl gwerzhet ar muiañ en deiz ma oa marvet.

## Liamm diavaez

* Besame mucho sonet gant Consuelo Velázquez hec'h-unan
# Glazaour mouk

Glazaour mouk :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus traillii Vigors, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour mouk (Oriolus traillii) a zo un evn a vev en Azia ar Su hag en Azia ar Gevred.
# Glazaour gell

Glazaour gell :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus szalayi Madarász, 1900 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour gell (Oriolus szalayi) a zo un evn a vev e Ginea-Nevez.
# Glazaour jave du

Glazaour jave du :
| Ur glazaour jave du, treset gant Joseph Smit. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus xanthonotus Horsfield, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour jave du a zo ur golvaneg, Oriolus xanthonotus an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev ar pevar isspesad anezhañ — Oriolus xanthonotus consobrinus, Oriolus xanthonotus mentawi, Oriolus xanthonotus persuasus hag Oriolus xanthonotus xanthonotus — e ledenez Malaysia hag en Indonezia hag ivez e Brunei, Filipinez, Myanmar, Singapour, Tailand.

## Liamm diavaez

* Oriolus xanthonotus war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Glazaour kabell du

Glazaour kabell du :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus xanthornus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour kabell du (Oriolus xanthornus) a zo un evn hag a vev e su hag e gevred Azia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Glazaour kof gwenn

Glazaour kof gwenn :
| Ur glazaour kof gwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus sagittatus (Latham, 1801) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour kof gwenn a zo un evn, Oriolus sagittatus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Aostralia ha su Ginea Nevez.

## Liamm diavaez

Oriolus sagittatus war al lec'hienn Avibase

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Glazaour lost du

Glazaour lost du :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus percivali Ogilvie-Grant, 1903 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour lost du a zo ur golvaneg, Oriolus percivali an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra en Afrika issahara : Kenya, Ouganda hag etre lennoù Kivu ha Tanganyika.

## Liamm diavaez

* Oriolus percivali war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Glazaour gris

Glazaour gris :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus mellianus Stresemann, 1922 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour gris (Oriolus mellianus) a zo un evn hag a vev e gevred Azia.
# Glazaour penn du ar C'hornôg

Glazaour penn du ar C'hornôg :
| Glazaour penn du ar C'hornôg treset gant Keulemans. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus brachyrhynchus Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Glazaour penn du ar C'hornôg a zo ur spesad golvaneged, Oriolus brachyrhynchus an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Oriolus brachyrynchus brachyrynchus, eus Sierra Leone ha Ginea da vBenin,
* Oriolus brachyrynchus laetior, eus Benin da gKameroun, kreisteiz Ouganda ha kornôg-pellañ Kenya.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Oriolus brachyrhynchus war al lec'hienn Avibase.
# Glazaour kof ruz

Glazaour kof ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus cruentus Wagler, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour kof ruz (Oriolus cruentus) a zo un evn hag a vev en Indonezia ha Malaysia.
# Glazaour melen

Glazaour melen :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Oriolus |
| Anv skiantel ||
| Oriolus flavocinctus King, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar glazaour melen (Oriolus flavocinctus) a zo u spesad evned eus ar c'herentiad Oriolidae.

## Annez

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ e biz ha hanternoz Aostralia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en)Oriolus flavocinctus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en)Oriolus flavocinctus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Oriolus flavocinctus war al lec'hienn Avibase.
# Friedrich

Friedrich zo un anv-badez alamanek brudet adalek ar Grennamzer gant priñsed hag impalaerien alaman.

## Adstummoù

* Frederika ha Friederike eo an anv-badez deveret roet d'ar merc'hed

## Anvioù kevrennek

Meur a anv kevrennek zo bet savet diwar an anv Friedrich:
* Friedrich August
* Friedrich Christian
* Friedrich Karl
* Friedrich Ludwig
* Friedrich Michael
* Friedrich Wilhelm, anv pevar roue eus Prusia
* Georg Friedrich
* Karl Friedrich

## Yezhoù all

* Frederig, e brezhoneg
* Fredrik, e svedeg

## Tud
### Impalaerien ha rouaned

* Friedrich Iañ
* Friedrich II
* Friedrich III
* Friedrich von Baden, anv meur a zen
* Friedrich von Hessen, anv meur a zen

### Tud all
#### XVIII$^{vet}$ kantved

* Georg Friedrich Händel (1685-1759), sonaozour
* Friedrich Gottlieb Klopstock (1724-1803), barzh alaman
* Friedrich von Schiller (1759-1805), barzh alaman

#### XIX$^{vet}$ kantved

* Johann Friedrich Gmelin (1748-1804), naturour ha kimiour alaman.
* Georg Wilhelm Friedrich Hegel (1770-1831), prederour alaman
* Friedrich Hölderlin (1770–1843), barzh alaman
* Friedrich de La Motte-Fouqué (1777–1843), barzh alaman
* Friedrich Boie (1789-1870), amprevanoniour, evnoniour ha gwiraour alaman
* Friedrich Hebbel (1813-1863), dramaour alaman
* Friedrich Engels (1820-1895), prederour alaman
* Friedrich Nietzsche (1844-1900), prederour alaman

### Anv-tiegezh

* Caspar David Friedrich, livour alaman

#### Anvioù-tiegezh all deveret pe adstummoù

* Friedrich, Friedrichs, Friedrichsen
* Fridrich, Fridrichs, Fridrichsen, Fridrikas
* Friederich, Friederichs, Friederichsen
* Friderich, Friderichs, Friderichsen
* Fritz, Fritzsch, Fritzsche
* Fritsch, Fritsche, Fritschi
* Fritschner, Fritzschner
* Fritsching, Fritzsching
* Frick, Fricke, Fricz
* Frederich, Frerick, Frerich

## Lec'hanvadurezh

* Friedrichshain
* Friedrichshain-Kreuzberg

## Pennadoù kar

* Frederika
* Friederike
# Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (1715–1775)

Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (1715–1775), a oa ur briñsez eus Sachsen-Gotha-Altenburg ha, dre he dimeziñ, dugez diwezhañ Sachsen-Weißenfels
Merc'h e oa da Magdalena Augusta von Anhalt-Zerbst
# Friederike zu Dohna-Leistenau

Friederike zu Dohna-Leistenau pe Friederike, Burggräfin und Gräfin zu Dohna-Schlodien (3 a viz Gouhere 1738 – 21 a viz Ebrel 1785/21 Ebrel 1786) a oa ur briñsez prusian, ganet e Königsberg. Merc’h e oa da Albrecht Christoph von Dohna-Schlodien und Leistenau (1698-1752) ha da Sophie Henriette von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck (1727-1759).

## Dimezioù

Div wech e oa bet dimezet.
* Da gentañ d'he c'henderv Karl Anton August von Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck (1727–1759), e Königsberg e 1754. Hennezh a oa mab d'an dug Peter August (1697–1775) ha da Sofia von Hessen-Philippsthal (1695-1728). Ur mab o doa bet, Friedrich Karl Ludwig, Dug Schleswig-Holstein-Sonderburg-Beck (1757–1816), a zimezo da Frederica von Schlieben (1757–1827). Mervel a reas an dug Karl Anton August e 1759 diwar gloazoù tapet en emgann Kunersdorf.
* Bloaz goude marv he fried e miz Mae 1777 ec’h addimezas da’r c’hont Friedrich Detlev von Moltke (1750-1825). Bugel ebet n’o doe.

## Liammoù diavaez

* 1 2 Schwennicke, Detlev (ed.) (1980). Europäische Stammtafeln, Neue Folge. Band I: Die Deutschen Staaten, Tafel 88. Marburg: Verlag von J. A. Stargardt.
* ↑ Burke's Guide to the Royal Family (1973), Burke's Peerage, ISBN 0220662223, p. 328
* ↑ Isenburg, Wilhelm Karl Prinz von (ed.) (1965). Europäische Stammtafeln. Band I: Die Deutschen Staaten, Tafel 92. Marburg: Verlag von J. A. Stargardt.

## Pennad kar

* Friederike
# Friedhelm Freise

Friedhelm Freise a zo bet ganet e 1946.
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Kampion Echedoù Belgia e voe e Hasselt e 1972.
E miz Genver 2005 edo 2278 e renk Elo. 2365 e voe e renk Elo gwellañ.

## Liamm diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
# Friedrich August

Friedrich August zo un anv-badez alamanek kevrennek, ha hini meur a roue pe briñs, eus Sachsen dreist-holl.

### Dilennerien Sachsen (1356-1806)

* Friedrich August (Württemberg-Neuenstadt), dug (1682–1716)
* Friedrich August Iañ , der Starke (1670-1733), priñs-dilenner Sachsen (1694–1733) ha roue Polonia (1697–1704 ha 1709–1733) ; gwelout Aogust II
* Friedrich August II, priñs-dilenner Sachsen (1733–1763) ha roue Pologn (1734–1763), gwelout August III
* Friedrich August von Anhalt-Zerbst, priñs (1747–1793)
* Friedrich August Oldenburg, dug Oldenburg (1773–1785) hag eskob Lübeck (1750–1785)
* Friedrich August von Braunschweig-Wolfenbüttel-Oels, dug Oels (1792–1805)
* Friedrich August (Nassau-Usingen), dug (1806–1816)
* Friedrich August (dug-meur Oldenburg), dug-meur (1900–1918)

### Rouaned Sachsen (1806-1919)

* Friedrich August Iañ (Sachsen) (1750-1827), der Gerechte, priñs-dilenner Sachsen (1763–1806) Friedrich August III, a-raok bezañ roue Sachsen (1806–1827)
* Friedrich August II (Sachsen) (1797-1854), roue Sachsen (1836- 1854)
* Friedrich August III (1865-1932), roue Sachsen (1904–1918)

## Pennadoù kar

* Friedrich August von Sachsen
* Friedrich
* August
# Friederike von Preußen

Friederike von Preußen, pe Friederike Prusia, zo anv meur a briñsez eus Prusia.
* Friederike Luise von Hessen-Darmstadt (1751-1805), rouanez Prusia, pried da Friedrich Wilhelm II Prusia.
* Friederike Charlotte von Preußen (1767-1820), merc'h da Friedrich Wilhelm II Prusia.
* Friederike von Preußen (1796-1850)
* Ar Rouanez Friederike Luise von Hessen-Darmstadt war-dro 1790 gant Joseph Darbes.
* Friederike Charlotte von Preußen, Dugez York.

## Pennadoù kar

* Friederike
* Preußen
# Friederike von Preußen (1796-1850)

Friederike Luise Wilhelmine Amalie von Preußen (30 a viz Here 1796 en Berlin - 1 a viz Genver 1850 en Dessau) a oa ur briñsez eus Rouantelezh Prusia, deuet da vout dugez Anhalt-Dessau.

## He zud

Merc'h e oa Friederike, lesanvet Filzis pe Filsis, d'ar priñs Friedrich Ludwig Karl von Preußen (1773–1796) ha d'e bried Friederike (1778–1841), ur verc'h d'an dug Karl II von Mecklenburg.

## Notennoù

* ↑ Rolf Hermann Johannsen: Friedrich Wilhelm IV. von Preussen: von Borneo nach Rom, Verlag Ludwig, 2007, S. 311
# Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg

Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg a zo anv div briñsez anavezet:
* Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (1675–1709), priñsez Anhalt-Zerbst
* Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (1715–1775), dugez Sachsen-Weißenfels

## Pennad kar

* Friederike
# Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (1675–1709)

    Evit implijoù all, gwelet Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg.
Friederike von Sachsen-Gotha-Altenburg (Gotha 1675-1709 Karlsbad), a oa merc'h d'an dug Friedrich Iañ von Sachsen-Gotha-Altenburg (1646–1691), ha d'e bried kentañ, Magdalena Sibilla (1648–1681), merc'h da August von Sachsen-Weissenfels .
Dimeziñ a reas e 1702 da Johann August (1677–1742), priñs Anhalt-Zerbst.
# Friedrich-Paul von Groszheim

Friedrich-Paul von Groszheim (bet ganet d'ar27 a viz Ebrel, 1906 e Lübeck en Alamagn) oa bet bet bac'het gant an Nazied abalamour d'e revelezh.
Unan eus 230 gour e oa Von Groszheim bet harzhet e Lübeck gant an SS e miz Genver 1937 tamallet da vezañ heñvelrevourion lakaet da dorfed hervez Mellad 175.
Kaset e oa bet d'an toull-bac'h e-pad dek miz ma oa rediet da wiskañ al lizherenn "A" a dalveze Arschficker ("paotr e bri") hag eno e c'houzañvas meur a walldaol hervezañ e-unan, dalc'het en ur gellig vihan hep tamm tommerez, nebeut-tre a voued hag hep privezioù.
Adharzhet e oa bet e 1938 hag ar wezh-se e oa bet jahinet ha spazhet dre ret a-raok ma oa bet leusket da vont kuit.
Abalamour ma oa bet spazhet e oa bet nac'het outañ gallout ober e goñje e 1940.
Harzhet e oa bet evit an teirvet gwezh e 1943, ar wezh-mañ evel prizoniad politikel abalamour ma savas a-du an ez-Kaizer Wilhelm II ha kaset e oa bet da gamp-bac'h Neuengamme.
Mont a reas da Hamburg da chom goude ar brezel.

## Gwelet ivez

* Roll kampoù-bac’h an nazied
* Loskaberzh
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
# Dugelezh Loren

Dugelezh Loren pe Dugelezh Loren-Uhel (Herzogtum (Ober-)Lothringen en alamaneg ha Duché de (Haute-)Lorraine e galleg) a oa un dugelezh istorel hag a zegouezh dre vras gant rannvro Loren a-vremañ er Frañs hag ivez darnoù eus Luksembourg a-vremañ hag eus Alamagn. Nancy, ar gêr-benn, Metz ha Verdun e oa ar c'hêrioù pennañ. Padout he deus graet eus ar bloaz 959 betek 1766 ma voe tapet ha staget ouzh Bro-C'hall.

## Orin an dugelezh

Savet e voe a-hed ar bloavezhioù goude meur a rannidigezh:
* en 843, gant feur-emglev Verdun, e voe rannet Impalaeriezh Karl Veur etre bugale Loeiz an Deol. Gant Lotar Iañ ec'h eas al lodenn etre Frankia ar C'hornôg ha Frankia ar Reter, hag anvet Francia Media.
* en 855 e varvas Lotar Iañ, ha rannet e voe rouantelezh Lotar Iañ etre e vibien, ha gant e vab Lotar II ez eas an hanternoz, da lavarout eo an douar anvet Lotharingia (diwar an anv latin Lotharii Regnum, a zo Lotharingien en alamaneg)
** Gwelout ar pennad Lotaringia
* un dugelezh e teuas da vezañ e deroù an X$^{vet}$ kantved;
* en eil hanterenn an X$^{vet}$ kantved e voe rannet an dugelezh etre div zugelezh: hini Lotaringia Izel ha hini Lotaringia Uhel, ha homañ eo a deuio da vezañ Bro-Loren.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Eus an anv Lotharingia eo deuet an anv gallek Lorraine, a zo Loren e brezhoneg.
# Dugelezh Luksembourg

Kontelezh Luksembourg, deuet da vout Dugelezh Luksembourg, zo bet ur briñselezh eus an Impalaeriezh Santel, kalz brasoc'h anezhi eget dugelezh-veur hiriv, hag enni edo, ouzh an dugelezh-veur, proviñs Luksembourg Belgia, un darn eus proviñs Liège (tro-war-droioù Saint-Vith) evel ma'z eo anavezet hiriv, tro-war-droioù Montmédy ha Carignan ha re de Thionville betek Marange-Silvange en Bro-C'hall (e rannvro Loren), hag ouzhpenn kornad Bitburg, Neuerburg, Kronenburg, Manderscheid ha Schleiden en Eifel, hag ivez kêrioù pe bourc'hioù Igel, e-tal Trèves, ha Saarburg (Rheinland-Pfalz) war lez dehou ar Moselle (e Land Rheinland-Pfalz) en Alamagn.

## Xvet kantved

Kentañ meneg eus ar gontelezh a voe en Xvet kantved pa voe savet kastell Luxembourg gant Sigefroid. Un dalc'h-douar dre ar wazed e oa, ma'z ae an tiegezh da get e tistroe an douar d'an impalaer. Sed a zegouezhas en 1136 hag an impalaer da fiziout ar gontelezh e Herri IV Namur, ur c'henderv kompez d'ar c'hont diwezhañ. Mervel dibennhêr ivez a eure Herri IV ma voe roet ar gontelezh d'e vibien-gaer Thiébaut Iañ Bar da gentañ, ha Waléran III Limbourg goude, pa zimezjont d'e verc'h nemeti Ermesinde.

## Lennadur

* Ermesinde et l'affranchissement de la ville de Luxembourg; Etudes sur la femme, le pouvoir et la ville au XIIIe siècle, sous la direction de Michel Margue, Publications du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, Publications du CLUDEM tome 7, Luxembourg 1994.
* Tatsachen aus der Geschichte des Luxemburger Landes, Dr. P. J. Müller, Luxemburg 1963, Verlag "de Frendeskres", Imprimerie Bourg-Bourger.
* Vivre au Moyen Age: Luxembourg, Metz et Trèves; Etudes sur l'histoire et l'archéologie urbaines, sous la direction du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, Publications Scientifiques du Musée d'Histoire de la Ville de Luxembourg, tome 2, Luxembourg 1998.
# Dugelezh Milano

Dugelezh Milano zo un dugelezh a voe anezhi en hanternoz Italia eus 1395 da 1797. Un domani dindan an Impalaeriezh santel roman german e oa, met de facto e oa dizalc'h.

## Harzoù

Kemmañ a reas harzoù an dugelezh a-hed ar c'hantvedoù. Klotañ a rae gant Lombardia gozh, gant Milano ha Pavia enni. En dro dezhi e oa dugelezh Savoia, Republik Venezia, Markizelezh Mantova, ha Republik Genova.

## Istor

Pa varvas an dug Francesco II Sforza divugel e 1530 e voe adkemeret an dugelezh gant Karl V, a anvas e vab da zug. Gant ar Spagnoled e chomas Milano betek 1713, goude ez eas gant Aostria betek 1859. Neuze e voe aloubet gant roue Sardigna a voe lakaet da roue Italia.

## Pennad kar

* Duged Milano
# Dugelezh Kourland

Dugelezh Kourland, pe gentoc'h Dugelezh Kourland ha Semigallia (pe Ducatus Curlandiæ et Semigalliæ e latin, Księstwo Kurlandii i Semigalii e poloneg, Herzogtum Kurland und Semgallen en alamaneg, Kurzemes un Zemgales hercogiste e latveg), zo un dugelezh istorel, e Latvia.
An dugelezh-se a voe anezhi adal 1562 betek 1569 evel rann eus Dugelezh Veur Lituania, hag adal 1569 da 1726 eus Kenunaniezh Pologn ha Lituania.