# Emgann Kergidu

Emgann Kergidu zo un emgann a c'hoarvezas d'ar 24 a viz Meurzh 1793, e Kergidu e-kichen Plougouloum, etre kouerien eus Bro-Leon ha soudarded ar Republik, renet gant ar jeneral Canclaux.
Ha pa oant bet trec'het d'an 19 a viz Meurzh, edo bepred kouerien Gorre-Leon dindan an armoù, e Ploueskad, Plougouloum, Kleder, Sibirill, Rosko, Gwinevez, Gwitevede, Plouvorn, Sant-Nouga ha Trelaouenan ha klask a raent gronnañ Kastell-Paol. Ar jeneral Canclaux, a oa diazezet e Brest, a yeas da Lesneven gant e soudarded, goude bezañ faezhet emsavidi korn-bro Plabenneg.
Klevet o doa ar Republikaned edo an dud disuj o vont da dagañ Kastell-Paol d'ar 24 a viz Meurzh. Neuze e kerzhas soudarded ar Republik, 400 anezho o tont eus Kastell, renet gant Guillier ha Pinchon, ha skoazellet gant soudarded deuet eus Calvados hag eus Montroulez, war Kergidu, a oa ul lec'h tremen a bouez.
Goude ur c'hrogad un eurvezh hanter e oa krog soudarded ar Republik da gilañ ha ne oa ket kalz a dennoù ganto ken. Met sikouret e voent gant ar jeneral Canclaux a erruas war lez kleiz ar stêr, e penn un armead etre 300 ha 1 000 soudard. Neuze e voe kemeret un uhelenn war lez kleiz ar stêr gant soudarded ar Republik hag alese a c'halljont tennañ gant o c'hanolioù war an emsavidi.
War al lez dehou e talc'he mat ar beizanted ouzh ar Republikaned. Goude termal e tivizas Canclaux treuziñ ar pont ha tagañ an emsavidi dre an tu all. Tec'hel a reas ar beizanted kuit, soudarded ar Republik war o lerc'h. Gwelloc'h e kavas ar re-se, eme Guillier, lazhañ an emsavidi eget ober prizonidi. Da beder eur goude kreisteiz e oa echu an emgann.
Hervez ar Republikaned e vije bet lazhet war-dro 400 den e-touez ar beizanted ha gloazet 300 anezho. Hervez enklaskoù nevesañ Albert Laot ne veneger war rolloù tud varv parrezioù Plougouloum ha Trelaouenan, ar c'horn-bro ma oa bet an emgann, nemet c'hwec'h den lazhet, ha div vaouez en o zouez, ha soudard ebet. Kement-se a ya a-du gant an danevell eus an emgann a voe savet gant ar jeneral Canclaux ma lenner ne oa bet lazhet soudard republikan ebet.
Gant Emgann Kergidu e voe lakaet fin da emsavadeg peizanted Bro-Leon.

## Kastizoù

Kemeret e voe o armoù digant tud ar vro, diskennet e voe kleier an ilizoù ha kondaonet e voe kumunioù ar vro da baeañ telloù-kastiz pounner edan 24 euriad.
| Plougerne ha Tremenac'h : 11 000 lur Gwineventer : 9 000 lur Plouzeniel : 7 000 lur Gwiseni : 7 000 lur | Kerlouan : 5 000 lur Kerniliz ha Lannarvili : 500 lur Sant-Fregan : 250 lur Sant-Servez : 250 lur | Plouenan : 2 000 lur Plouvorn : 13 000 lur Plougouloum : 13 450 lur Sibirill : 9 000 lur | Gwitevede ha Sant-Nouga : 13 632 lur Trelaouenan : 600 lur Ploueskad : 6 000 lur Kleder : 13 450 lur$^,$ |
Kalz tud a voe harzet ha barnet ha daou anezho, Jean Pedel ha François Guivarc'h eus ar Releg-Kerhuon a voe kondaonet d'ar marv ha dibennet. Kemend-all a c'hoarvezas ivez gant François Barbier, maer Gwitalmeze, ha Jean Prigent, maer Gwitevede : dibennet e voe an hini kentañ e Brest d'ar 17 a viz Ebrel hag an eil e Lesneven d'an 23 a viz Ebrel.

## Levrlennadur

* Archives parlementaires de 1787 à 1860, t. 63, pp. 503-504, el lec'hienn Gallica
* Dupuy, Roger. La Chouannerie. Roazhon : Ouest-France, 1982, p. 15. (ISBN 978-2-85882-245-4)
* Dupuy, Roger. La Bretagne sous la Révolution et l’Empire, 1789-1815. Roazhon : Ouest-France Université, 2004, pp. 114-116 (ISBN 978-2-7373-3502-0)
* Élégoët, Louis. Le Léon, Histoire et Géographie contemporaine. Kemper : Éditions Palantines, 2007, pp. 129-130 (ISBN 978-2-911434-79-2)
* Emgann Kergidu (romant),
* Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 152-158,
* Cadic, François. Histoire populaire de la chouannerie, levrenn I, pp. 363-367. Dinan : Terre de Brume, 2003 (ISBN 978-2-84362)

## Notennoù

* 1 2 3 Cadic, op. cit.
* 1 2 3 4 Élégoët, op. cit.
* ↑ Dupuy, Roger. La Chouannerie, p. 15.
* ↑ Kadig
* ↑ Dupuy, Roger. La Bretagne sous la Révolution et l’Empire, 1789-1815, pp. 113-114.
* ↑ Albert Laot. La bataille de Kerguidu. Montroulez : Skol Vreizh, 2013 (ISBN 978-2-36758-000-5)
* ↑ Jezegou, Kristof. Hor Bro e-pad ar Revolusion. Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pp. 157-158.
* ↑ Dupuy, op. cit.