OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Colchester

Ur gêr eus reter Bro-Saoz eo Colchester, ha kêr-benn borough Colchester en Essex. Hervez hec'h annezidi e vefe ar gêr goshañ e Breizh-Veur.

## Anv

* pezhioù moneiz Cunobelinus (+ 5 / +40) : CA. CAM. CAMV. CAMVUL. CAMVULODVNO
* Plin, NH II,187 : A Camaloduno Britanniae oppido (eil-stumm : Camaloduno)
* Tacitus, Annales XII-32 : Colonia Camulodunum; XIV-31 : In COLONIAM CAMULODUNUM; XIV-32 : CAMULODUNI;
* Ptol. : II,3, I I : Camudolanum; Camrudolanum; Cambrudolanum; Camudolan;
* Dion Cassius, LX,21,4 : Camulodunum
* CIL III, 11233, maen-bez, e kichen Petronell (Hundsheimer Krautäcker, a raok Pannonia Superior : "T STATIUS CLA VITALIS CAMULODUNI STI III AN XXIII ...
* I. A., 474$_4$ (Iter V) : COLONIA; 480-4 (Iter IX) : CAMOLODUNO
* Taolenn Peutinger : CAMULODUNO
* Ravenna, 106-52 : MANULODULO COLONIA
* H.B (Historia Britonnum), C. 800 : Cair Colun
* A.S.C, 921 : Colneceaster
* B.C.S, 931 : Colenceaster
* D.B : Colecestra

## Ardamezioù

* En gul, e groaz eilhonek ha divouedek en geot, e deir c'hurunenn en aour, unan war an troad ha war pep brec'h, skoret pep hini gant un tach en sabel.

## Istor

Abaoe 3000 bloaz ez eus tud o chom enni hervez an hendraourien. Camulodunum e oa hec'h anv latin ha kêrbenn gentañ proviñs roman Britannia e vije bet a-raok Londrez. Ker-benn ur foblad Vreton, anvet an dTrinovanted e oa Camulodunum.
Prestik goude an aloubadeg roman, adalek 43, e voe savet ur c'hreñvlec'h evit ul lejion roman, an hini kentan en enez Vreizh. Goude, pan eas an 20 vet lejion war-raok war-du ar c'hornôg, war-dro 49, e teuas da vout colonia, hag anvet Colonia Victricensis evel ma lenner war ur golonenn eus an IIvet kantved. Un templ a oa d'an impalaer Claudius, ha seizh templ all ouzhpenn da vihanañ. Daou c'hoariva a oa ivez, hag en hini Gosbecks e c'halled azezañ 5,000. den
* ar gêr roman
Ur greizenn-stourm vrezhon e oa, war a seblant, e derou ar VI$^{vet}$ kantved. Meneget eo gant Nennius e-touez 28 Keoded Preden dindan anv Caer Colun ha n'eus ket bet kavet nemeur a roud eus ar Saksoned en dro dezhi.

## Tud

* Helena, mamm an impalaer Konstantin. Gwerenn livet eus Ti-Kêr Colchester. Tasciovannos
* Dubnovellaunos
* Cunobelinos

## Levrlennadur

* Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. Clarendon Press. Oxford. 1936 - 1980
* A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. B.T Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* Cultural Activities Committee, Colchester Borough Council : Roman Colchester. 1980
* Peter Salway : Roman Britain. Oxford University Press. 1984

## Liammoù diavaez

* (saozneg) Colchester Borough Council (Kuzul-Kêr Colchester)
* (galleg) Titouroù diwar-benn istor Colchester
# Colchester (disheñvelout)

Colchester zo ur gêr eus Bro-Saoz, en Essex.
Hogen Colchester zo anv meur a lec'h all.

## Stadoù-Unanet

* Colchester (Connecticut)
* Colchester (Illinois)
* Colchester (New York)
* Colchester (Vermont)
* Colchester (Virginia)

## Kanada

* Colchester County (Nova Scotia)
* Colchester (Ontario)

## Suafrika

* Colchester (Eastern Cape)
# Coles

Coles zo ur gumun eus gevred Galiza, e proviñs Ourense.
# Coledauc

Coledauc a oa mab Morgan Bulc ha roue Bryneich. Netra a anavezer diwar-benn e vuhez met e rouantelezh a oa gwanaet ha bihanaet goude trubarderezh e dad. E-pad ren Aethelfrith Bernicia ha diwirheñvel eo e oa barrek da zerc'hel outañ gant ar pezh a chome eus e nerzhioù. Ne viras, war aseblant, nemet un nebeud kornioù-bro war-dro Ad Gefrin (Yeavering Bell)
| En e raok: Morgan Bulc | Roue Bryneich ) war-dro 580 | War e lerc'h: Morcant |
# Colembert

Kumunioù Frañs :
| Anv | Colembert |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de la Faïence de Desvres |
| Kanton | Desvres |
| Kod INSEE | 62230 |
| Kod post | 62142 |
| Maer | Michel Muselet |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,92 km² |
| Led | 50° 44' 50" Norzh |
| Hed | 01° 50' 33" Reter |
| Uhelder kreiz | 107 m |
| Uhelder bihanañ | 44 m |
| Uhelder brasañ | 202 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 730 (2007) |
| Stankter | 73 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Colembert a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Colere

Colere zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Brezhell

Brezhell :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Scombridae |
| Genad : | Scomber |
| Anv skiantel ||
| Scomber scombrus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brezhell (Scomber scombrus), pe brezhel, zo ur pesk boutin war aodoù Breizh hag e lec'h all en hanternoz ar Meurvor Atlantel hag er Mor Kreizdouar. Mat e vez kavet e vlaz, ha pesketaet kenañ e vez e pep lec'h.

## An anv

brizhilli, pe brizhili, a vez lavaret el liester, brilli e Douarnenez. Brizhillia a vez lavaret eus pesketa brizhilli. Dont a rafe an anv eus ar brizhilli, pe brizhelloù, war e groc'hen.
Dont a rafe ivez e anv gallek (maquereau) eus ar ger latin macula a dalv kement ... ha brizhell.

## Doare

Stumm ur werzhid (pe ur fuzeenn) zo dezhañ, glas e gein gant brizhelloù du, ha gwenn e gof.

## Notennoù

* ↑ brezhel e geriadur Roparz Hemon, met brezhell e tu galleg-brezhoneg Geriadur Hemon-Huon ; brezhell e Geriadur an Here, geriadur Favereau, geriadur Martial Menard, Ofis ar Brezhoneg...
* ↑ AG Berr Ichtyonymie bretonne, levrenn II, p. 405-406.

## Gwelout ivez

* Listennad anvioù pesked
# Brezelioù ar Relijion (Bro-C'hall)

Brezelioù ar Relijion a reer eus ur mare brezel-diabarzh e Bro-C'hall etre Katoliked ha Protestanted (anvet Hugunoded) etre 1562 ha 1598. Marvet e oa etre daou ha pevar milion a dud a oa bet muntret, marvet gant an naon pe diwar kleñvedoù. Galloud roueel Bro-C'hall a oa bet gwanaet kalz.
Unan eus brudetañ darvoud ar brezelioù-se e oa bet Lazhadeg Sant Berteleme e 1572. Ar stourmadennoù a oa paouezet gant ur skrid-emglev sinet e Naoned e 1598. Herri Navarra, hag a oa troet da gatolik e 1593 ha lakaet da roue evel Herri IV Bro-C'hall, en devoa roet frankiz ha gwirioù d'an Hugunoded. En desped da se e chome kalzik katoliked enebet ouzh ar brotestanted hag ouzh ar roue Herri betek lazhañ anezhañ e 1610, ar pezh a voe abeg da emsavadegoù Hugunoded adarre er bloavezhioù 1620.
Tennderioù a oa etre ar gristenien, abaoe ar bloavezhioù 1530, rannet etre ar gatoliked niverusoc'h, en un tu, hag ar brotestanted, en tu all. Ar gudenn vrasañ evit kurunenn Bro-C'hall a oa gwelet ar vro o vezañ rannet goustadik hervez kredennoù an dud. Marv Herri II Bro-C'hall e miz Gouhere 1559 a oa bet an darvoud a blantas reuz hag a roas lañs d'ar stourm evit ar galloud etre Caterina de' Medici, intañvez ar roue, hag an noblañsoù bras. E-touez an noblañsoù bras e oa meur a du, unan katolik strizhkredennour renet gant an tiegezhioù Guise ha Montmorency. En tu all e oa ar brotestanted renet gant an Tiegezh Condé ha Jeanne d'Albret. Pep tu a oa harpet gant galloudoù estren evel Spagn ha Savoia o sikour ar gatoliked, ha Rouantelezh Bro-Saoz ha Republik an Izelvroioù o harpañ ar brotestanted.
# Brezelioù balkanek

Ar brezelioù balkanek pe brezelioù ar Balkanoù zo brezelioù c'hoarvezet er Balkanioù e 1912 ha 1913. Fellout a rae d'ar pobloù kristen a oa bet dalc'het en Impalaeriezh otoman hag o doa distaolet ar yev turk brasaat o stadoù ha bodañ enno ar pobloù heñvel o yezh hag a oa chomet e "Turkia Europa", un dra diaes da ober gant ar mesket ma oa ar poblañsoù.

## Kevre ar Balkanoù

En 1878 e oa bet Kendalc'h Berlin
* Ar yezhoù er Balkanoù e deroù an XX$^{vet}$ kantved
* Ar Balkanoù a-raok Kendalc'h Berlin (1878)
* Ar Balkanoù a-raok ar brezelioù balkanek
* Etre an daou vrezel balkanek ha goude feur-emglev Londrez (Mae 1913)
* Harzoù ofisiel goude an Eil brezel balkanek ha Feur-emglev Bukarest (Eost 1913)
# Brezelioù etre Maisor ha Bro-Saoz

Meur a vrezel a voe etre Rouantelezh Maisor ha Bro-Saoz, pe ar British East India Company, e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved. E tu ar Saozon e kaved ivez kengevredad ar Varated ha Nizam Hyderabad. Hyder Ali ha Tipu Sultan war e lerc'h a vrezelias war pevar zalbenn war un dro, ouzh ar Saozon er c'hornôg, er c'hreisteiz hag er reter, hag armeoù ar Varated hag an Nizam en hanternoz.
Er pevare brezel e voe trec'het ha lazhet Tipû Sâhib, diskaret e rouantelezh, ha kemeret ar vro gant ar British East India Company, a oa neuze mestr war an darn vrasañ eus India.

## Ar brezelioù

* Kentañ brezel Maisor ouzh Bro-Saoz (1767-1769)
* Eil brezel (1780-1784)
* Trede brezel (1790-1792)
* Pevare brezel (1799)
En 1789 e fellas da Dipû Sâhib kreskiñ e rouantelezh hag aloubiñ a reas Travancore, a oa gwarezet gant ar Saozon. Bro-C'hall n'hallas ket dont d'e skoazellañ evel boaz, hag evel m'edo Tipû Sâhib o c'hortoz, abalamour d'an Dispac'h gall nevez krog.

## Kartennoù

* Kentañ brezel Maisor ouzh Bro-Saoz (1767-1769)
* Trede brezel Maisor ouzh Bro-Saoz
* Pevare brezel Maisor ouzh Bro-Saoz
* India e 1793
* India e 1800

## Levrlennadur

* Edward Thornton (Hrsg.): The History of the British Empire in India. Adamant Media Corporation, 2001, ISBN 0-543803295 (EA London 1843)
* George Alfred Henty: The Tiger of Mysore. A Story of the War with Tippoo Saib. BiblioBazaar, 2007, ISBN 978-0554151915 (Roman, EA London 1896)
* Richard Holmes: Wellington. The Iron Duke. Taschenbuchausg. HarperCollins, London 2003, ISBN 0-00-713750-8.
# Brezelioù etre Rusia ha Turkia

Meur a vrezel zo bet etre Rusia ha Turkia, ha dreist-holl an unnek brezel a c'hoarvezas etre an Impalaeriezh rus hag an Impalaeriezh otoman adal ar XVIvet kantved betek an XXvet kantved evit mestroni ar Balkanoù hag an digor war ar « morioù tomm ».
E-pad ar brezelioù-se ne reas an Impalaeriezh otoman nemet gwanaat ha bihanaat a reas a-nebeudoù he douaroù en-dro d'ar mor Du, pa ne rae Rusia nemet kreskiñ diwar he c'houst.
Gant bec'h ar brezelioù hag ar faezhadennoù zizehan ez eas ar galloud otoman war an diskar, ma veze graet « den klañv Europa » anezhañ.
Setu roll an unnek brezel
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1568-1570)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1676-1681)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1686-1700)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1710-1711)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1735-1739) pe « Brezel Aostria ha Rusia ouzh Turkia (1736-1739) »
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1768-1774)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1787-1792) pe « guerre Aostria ha Rusia ouzh Turkia 1787-1792 »
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1806-1812)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1828-1829)
* Brezel Krimea (1853-1856)
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878) pe « an dekvet brezel etre Rusia ha Turkia » (pa ne gonter ket brezel Krimea).
Ouzhpenn-se e konter an div droiad brezel-mañ:
* Brezel etre Rusia ha Turkia (1914-1917) pe Troiad-vrezel ar C'haokaz (e-pad ar Brezel-bed kentañ)
* Troiad-vrezel ar C'haokaz (1918) e-pad ar Brezel-diabarzh rus, pa c'hoarvezas emgann Bakou
# Brezelioù fernandin

Ar brezelioù fernandin (Guerras fernandinas e spagnoleg) a voe brezelioù evit kurunenn Kastilha goude marv Pedro Iañ Kastilha, entre Fernando Iañ Portugal hag Enrique II Kastilha, ha goude gant mab Enrique, Juan Iañ Kastilha, war-lerc'h ma oa bet muntret Pedro Iañ Kastilha, lesanvet el Cruel (an den kriz) gant e hantervreur Enrique.
# Brezelioù ar C'henunaniezhioù

Brezelioù ar C'henunaniezhioù (Guerres de Coalitions e galleg, Koalitionskriege en alamaneg, Coalition Wars e saozneg) a voe brezelioù graet en Europa, e dibenn an XIXvet kantved hag e deroù an XIXvet, gant meur a emglev-brezel a-enep Bro-C'hall, da vare an Dispac'h gall (1792-1802) ha brezelioù ar Gonsuliezh hag impalaeriezh Napoleon Iañ (1803-1815), peoc'h Amiens (1802-1803) etrezo.
Seizh kenunaniezh a voe
* ar C'hentañ Kenunaniezh (1792-1797), e-pad an Dispac'h ;
* an Eil Kenunaniezh (1798-1802) ;
* an Trede Kenunaniezh (1803-1806), gant emgann Austerlitz ;
* ar Pevare Kenunaniezh (1806-1807), gant emgann Iena ha Friedland ;
* ar Pempvet Kenunaniezh (Ebrel-Here 1809), gant emgann Wagram ;
* ar C'hwec'hvet Kenunaniezh (1813-1814) gant emgann Leipzig, ha re Bautzen ha Montmirail ;
* ar Seizhvet Kenunaniezh (1815) a echuas gant emgann Waterloo (18 a viz Mezheven).
# Brezelioù keltiberek

Ar brezelioù keltiberek a c'hoarvezas en IIIe ha IIvet kantved kent JK etre ar Republik roman ha pobloù keltiberek e broioù war-dro ar stêr Ebro.
Pan erruas ar Romaned e oa bodet ar Geltibered en ur c'hengevread bras ha gouarnet e oant gant priñsed, ha n'eo ket gant rouaned.
# Brezelour

Ur brezelour a zo un den ampart er brezeliñ, pergen en ur gevredigezh aozet e meuriadoù pe klannoù diazezet war dalvoudegezhioù ar brezel ma vez anavezet ar vrezelourion evel ur vrientelezh dispartiet diouzh ar re arall, ur c'hasta.

## Urzhioù brezelel

| Amazonezed Ambaktoi, e Galia Apacheed Athanated, en impalaeriezh Ac'haemenid Berserker Bogatyr, e Rusia Cheyenned Dakianed Fyrd Gladiatour Hashashin Hersir | Highlander Hoplit Huned Hwarang Impi, brezelourion zoulou Janisared Kozaked Kroazadegourion Mamlouked Marc'heien Marc'heien deutonek Menec'h shaolin | Mongoled Ninja Normaned Samourai Sektenn al Lotus Gwenn Sioued Sköldmö, e Lec'hlenn Spartiated Urzh Sant Yann Jeruzalem Urzh an Templ Valkirienn Vikinged |

## Daveoù

* ↑ Hicks, Jim (1975). The Persians. Time-Life Books.
* ↑ (2016-05-19) Blacktino Queer Performance. Duke University Press. ISBN 9780822374657.
* ↑ (2008) The Cambridge Introduction to Russian Literature. Cambridge University Press. 71 p. ISBN 9781139471688.
* ↑ (2017) Death at the Little Bighorn: A New Look at Custer, His Tactics, and the Tragic Decisions Made at the Last Stand. Skyhorse Publishing. Chapter 2 p. ISBN 9781634508063.
* ↑ (2012) Martyred but Not Tamed: The Politics of Resistance in the Middle East. SAGE Publishing India. ISBN 9788132117254.
* ↑ (2016) The Vikings. Bloomsbury Publishing. 43 p. ISBN 9781472813220.
* ↑ L. Alcock (2003). Kings and Warriors, Craftsmen and Priests in Northern Britain AD 550–850. Edinburgh: Society of Antiquaries of Scotland. 56 p. ISBN 0-903903-24-5.
* ↑ Neer, Richard T. (2012). Greek art and archaeology : a new history, c. 2500-c. 150 BCE. 95 p. ISBN 9780500288771. OCLC 745332893.
* ↑ Rutt, p. 22
* ↑ Cleveland, Bunton, William, Martin (2013). A History of the Modern Middle East. Westview Press. 43 p. ISBN 978-0-8133-4833-9.
* ↑ (2007) The Warrior Ethos: Military Culture and the War on Terror. Routledge. ISBN 9781134096350.
* 1 2 3 (2007-09-17) Warrior: A Visual History of the Fighting Man. Penguin. 78 p. ISBN 9780756644031.
* ↑ Christopher Tyerman (2007). God's War: A New History of the Crusades. Penguin Books Limited. 156 p. ISBN 978-0-14-190431-3.
* ↑ D'A. J. D. Boulton, "Classic Knighthood as Nobiliary Dignity", in Stephen Church, Ruth Harvey (ed.), Medieval knighthood V: papers from the sixth Strawberry Hill Conference 1994, Boydell & Brewer, 1995, pp. 41–100.
* ↑ Frank Anthony Carl Mantello, A. G. Rigg, Medieval Latin: an introduction and bibliographical guide, UA Press, 1996, p. 448.
* ↑ Charlton Thomas Lewis, An elementary Latin dictionary, Harper & Brothers, 1899, p. 505.
* ↑ (2015-05-06) Inside Kungfu: Chinese Martial Arts Encyclopedia. 19 p. ISBN 9781329119420.
* ↑ Samurai (Japanese warrior). Encyclopædia Britannica.
* ↑ The article Sköldmö in Nordisk familjebok (1917).
* ↑ Harley, T. Rutherford. The Public School of Sparta, Greece & Rome, Vol. 3, No. 9 (May 1934) pp. 129-139.).
* ↑ Holt, John (2011-04-13). The Sri Lanka Reader: History, Culture, Politics (in en). Duke University Press. 86 p. ISBN 9780822349822.
* ↑ (1967) Church History: The Middle Ages. Newman Press. 26 p.
# Enez Macquarie

Enez Macquarie (Macquarie Island e saozneg) zo un enezenn e mervent ar Meurvor Habask, hanter-hent etre Zeland-Nevez hag Antarktika, 128 km² enni. Ent-melestradurel eo stag ouzh Tasmania (Aostralia). Didud eo war-bouez ur greizenn-enklask, etre 20 ha 40 den enni.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Enez Madre de Deus

Enez Madre de Deus (Ilha Madre de Deus e portugaleg) zo un enez eus kumun Madre de Deus, e stad Baía, en Brazil, un 63 km eus kêr Salvador. Ar c'harterioù anezhi zo : Centro, Suape, Cação, Marezinha, Mirim, Alto do Paraíso, Apicum, Nova Madre de Deus ha Quitéria.
Forzhig tud a deu di da gouronkañ abalamour d'an dour boull ha sioul, d'ar gwel war-du kêr Salvador ha Baía de Todos os Santos. Ur pont zo ouzh he stagañ ouzh an douar-bras.
# Enez Margarita

Enez Margarita zo anv meur a enezenn er broioù spagnolek.

## Yezhoù all

* Isla Margarita, e spagnoleg
* Margarita Island, a-wechoù Margaret Island, e saozneg

## Inizi

* Enez Margarita (Kolombia), er stêr Magdalena
* Enez Margarita (Panama)
* Enez Margarita (Venezuela), e Nueva Esparta

## Pennad kar

* Isla Santa Margarita, e Baja California Sur, e Mec'hiko
# Enez Lord Howe

Enez Lord Howe (Lord Howe Island e saozneg, Lord Howe's Island gwechall) zo un enezenn aostralian, er Mor Tasman, etre Aostralia ha Zeland Nevez, 600 km er reter da Bort Macquarie, 780 km er biz da Sydney ha 900 km er mervent da Enez Norfolk.
# Enez Magdalena

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Enez Magdalena, pe Isla Magdalena e spagnoleg zo anv meur a enezenn.

## Lec'hanvadurezh
### Chile

* Isla Magdalena e kumun Cisnes, er Rannvro Aysén,
* Isla Magdalena tost da gêr Punta Arenas, er Monumento Natural Los Pingüinos er Rannvro Magallanes.

### Italia

* La Maddalena, kumun italian en enezenn heñvelanvet.

### Mec'hiko

* Isla Magdalena, en Baja California Sur.

## Pennadoù kar

* Les Îles-de-la-Madeleine, e Kebek
* Magdalena
# Enez Marmara

Enez Marmara (Marmara Adası e turkeg, Προκόννησος Prokonnisos e gresianeg) zo un enezenn eus Turkia, e Mor Marmara. E proviñs Balıkesir emañ.
117 km² eo he gorread ; an dorgenn uhelañ, anvet Büyükçayır tepesidir zo 699 metr uhelder. Annezet eo enez Marmara gant 7 500 a dud.
Erruout a reas ar C'hresianed e Prokonessos (Προκόννησος), anv kozh an enezenn, en IIIde milved kent JK.
E -493 e voe devet gant Darios Iañ, roue Pers.
Abaoe an Henamzer eo brudet an enezenn abalamour d'ar marbr gwenn a gaver enni, alese he anv. Implijet eo bet ar marbr-se evit sevel ur bern savadurioù en Azia Vihanañ ha pelloc'h zoken, e broioù eus reter ar Mor Kreizdouar, da vare an Impalaeriezh vizantat. Implijet e vez ar mengleuzioù hiziv c'hoazh.

## Pennad kar

* Prokonessos
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Enez Louet

Enez Louet :
| Enez Louet. ||
| Anv(ioù) all | Ilioig |
| Anv gallek | Île Louët |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Bae Montroulez, (Mor Breizh) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 40′ 24″ N, 3° 53′ 19″ K |
| Lein uhelañ | 14 m |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Leon |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Kumunioù | Karanteg |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez-Louet, pe Ilioig, zo un enezennig e Bae Montroulez, 350 m er biz a-vaez da Garanteg e Penn-ar-Bed, etre beg Penn-al-Lann ha Kastell an Tarv.
Skeudenn an enezig-mañ a zo deuet da vezañ brudet kenañ o vezañ embannet e-leizh gant kazetennoù touristelezh.

## Savadurioù

Pevar savadur zo warni : tour-tan Enez Louet bet savet e 1857 ha lakaet war elum e 1860, un ti ha daou adti.
Annez gward an tour-tan e oa an ti betek ar 1962, pa voe emgefreekaet ar gouloù.
E-pad ar bloavezhioù pevar-ugent e oa bet implijet evel lec'h diazez gant skol bageal ar Glénans.
Adalek 2004 eo bet fiziet an ti da di-kêr Karanteg gant melestradur an tourioù-tan hag ar balizennoù. Labourioù a zo bet graet gant an ti-kêr ; feurmet e vez d'an douristed abaoe 2008.
Abaoe 2013 ez eo kenstaget Enez-Louet ouzh rouedad an dour ; tredan a vez kenderc'het evit an ti dre banelloù fotovoltaek.
* Enez-Louet ha Kastell an Tarv
* An tour-tan hag an ti.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Hervez Toponymie Nautique niv. 1426, gant Alan ar Berr (1971) e vez graet "Enez Louet" pe "Ilioig"" eus an enezennig-se. Hervez Renabl anoiou lehiou Arvor Gorre Leon (Bae Montroulez), gant Mikael Madeg ha P. Pondaven (Emgleo Breiz, 2004), e kaver meur a stumm e brezhoneg komzet ar vro : [ãniˈloˑik], [ãniˈʎoˑik], [ãniˈluˑɛt], [ãniˈʎoˑɛk], [eˑnezˈluˑik], [eˑnezˈloˑik] (p. 90).
* ↑ Les îles du Ponant, Louis Brigand, Palantines, 2002, pajennoù 299-300.
* ↑ Phare et maison du gardien de l'Île Louët (Carantec), Inventaire des patrimoines maritimes et estuariens du Pays de Morlaix, Rannvro Breizh.
* ↑ Phares des côtes bretonnes, Pierre-François Bonneau ha Benoît Stichelbaut, Ouest-France, 2020, pajenn 58.
* ↑ "Île Louet. Chambres avec vue imprenable", Le Télégramme, 8 a viz Du 2007.
* ↑ (fr) Ti an touristerezh
# Enez Madre de Dios

An Enez Madre de Dios zo un enezenn er Meurvor Habask, e su Chile, stag ouzh rannvro Magallanes.
En norzh dezhi emañ Canal Trinidad, hag an inizi Mornington, Wellington, ha Topar.
Er reter emañ Canal Concepcion ha Canal Grove, ha Ledenez Wilcock, an inizi George ha Canning, hag an Enez Anafur.
Er su dezhi emañ an inizi Tarlton ha Guarello, Enez Duque de York, ha Canal Oeste.
# Enez Margarita (Venezuela)

Enez Margarita (Isla de Margarita e spagnoleg), zo un enezenn eus Venezuela, er Mor Karib.
Gant inizi all bihanoc'h (Coche ha Cubagua) e ya d'ober stad an Nueva Esparta.
# Enez Marion

Enez Marion (e saozneg: Marion Island; en afrikaneg: Marion-eiland) zo un enezenn en Enezeg ar Priñs Edouarzh, war-hed 1 756 km eus aod Suafrika, er gevred da bPort Elizabeth, e mervent meurvor Indez. Ur mirva naturel eo abaoe 1995.
Enez ar Priñs Edouarzh eo anv enezenn all an enezeg.

## Istor

Dremmwelet en dije bet an enezeg gant ar moraer holandat Barent Barentszoon Lam e 1663. Addizoloet e voe e miz Genver 1772 gant ar fourgadenn Le mascarin renet gant Marc-Joseph Marion du Fresne, ar moraer malaouat. Dont a ra anv an enezenn eus e hini eta. James Cook a glaskas douarañ en enezeg ivez met an dra-se ne voe kaset da benn nemet e 1799 gant chaseourien reuniged. En XIX$^{vet}$ kantved e oa breizhveuriat hag e 1947 e voe treuzkaset ar riegezh da Suafrika.
# Frankolin ar C'hab

Frankolin ar C'hab :
| Pternistis capensis, luc'hskeudennet er C'hab (Suafrika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Pternistis |
| Anv skiantel ||
| Pternistis capensis (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Frankolin ar C'hab a zo ur spesad evned, Pternistis capensis (Francolinus capensis kent) an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao capensis da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e Suafrika (kornôg ha kreisteiz proviñs kozh ar C'hab).

## Liammoù diavaez

* Pternistis capensis war al lec'hienn BirdLife International.
* Pternistis capensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ AnimalBase.
* ↑ Pternistis capensis war al lec'hienn Avibase.
# Frankolin Erckel

Frankolin Erckel :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Francolinus |
| Anv skiantel ||
| Francolinus erckelii Rüppell, 1835 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Frankolin Erckel (Francolinus erckelii) a zo un evn hag a vev en Afrika.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Etiopia dreist-holl, hag en un nebeud plasoù en Eritrea ha Soudan.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife