# Ti

Un ti (tiez el liester, tier ivez en ul lodenn eus Treger ha Kerne, hag e Bro-Gwened) a reer eus ur savadur graet evit bezañ annezet gant tud. Dre vras e vez graet an tier e danvezioù fetis evel prenn, brikennoù, mein, pri pe vetaloù evit ober ar framm.
Ul loch a reer eus un annez savet gant danvezioù skañvoc'h (brankoù, pileroù prenn).
Un ti a vez dezhañ ur gorread na re vihan na re vras evit pourchas lojeiz d'ur familh pe d'un nebeud familhoù. Pa vez meur a familh o chom e vez kaoz eus ur mellad-ti pe ur c'hendi. Pa vez bihan an ti e vez kaoz eus ur pennti.
En ur ster ledanaet eo ivez an ti kement savadur bras pe vihan hag e vez graet ennañ un obererezh bennak resisaet el lavarenn, ti-skol da skouer, ha peurvuiañ ne vez ket a lojeiz e-barzh.
* Un nebeud skouerioù tier dre ar bed
* Tier hengounel en ur gêriadenn e Bejaia e Kabilia (Aljeria).
* Un ti modern en Alamagn.
* Un ti standard e Ghana.
* Un ti da vare "Belle Époque" e Ploiești, Roumania.
* Un ti khmer e Kambodia.

## Lodennoù an tiez

Goloet e vez an tier gant un doenn a c'hall bezañ e sklent, e teol pe c'hoazh e soul. Mogerioù zo tro-dro dezhañ. Estajoù a c'hall bezañ ivez : rez-an-douar (ha rez-al-liorzh a-wechoù), estaj kentañ, eil estaj, trede estaj, hag all. Ar salioù a gaver alies en un ti eo ar gegin, ar saloñs, ar gambr, ar sal-dour. Un nor ha prenestroù zo ivez.

## Istor savouriezh an tiez

Er ragistor ne oant nemet foukennoù graet gant koad ha fank, e brik a-wechoù. En Henamzer e oa ar villa romana]] ti un domani er maezioù evit an uhelidi. Er Grennamzer e oa tier ar c'hêrioù e koad dreist-holl, e mein en XII$^{vet}$ kantved hag en XIII$^{vet}$ kantved, hag e bannoù-koad er [[XIVvet kantved}} hag er XV$^{vet}$ kantved.
Er marevezh modern e voe implijet ar brik dreist-holl en Europa an Norzh. En XVIII$^{vet}$ kantved e voe savet tiez kaer evit ar vourc'hizelezh nevez. Er marevezh a-vremañ e oa tier klet e karterioù ar vourc'hizien, tier bihanoc'h evit ar varc'hadourien hag an artizaned, tier marc'had-mat evit ar re all, da skouer er c'heodedoù micherour. En XX$^{vet}$ kantved e teuas an tier da vezañ kletoc'h evit muioc'h a dud. En XXI$^{vet}$ kantved e klasker, er broioù pinvidik da nebeutañ, kaout tier padus evit abegoù ekologel.

## Yezh
### Gerioù savet diwar ti
#### Gerioù deveret

* tiad, ha tiadur diwarnañ (nebeut implijet)
* tieg, ha tiekaat, tiekaer diwarnañ
* tiegezh, ha tiegezhel, tiegezhiad, tiegezhour diwarnañ
* tisavour, ha tisavouriezh

#### Gerioù gant ger-resisaat + ti

| abati archerdi arc'hanti azeuldi, pe ti-azeul, beskonti eskopti, hag arc'heskopti fouzhti, heñvel-vi ouzh fouzhlec'h kanndi kannati karrdi kendi klañvdi komiserdi | kouldri (klomdi e gwenedeg) lazhdi (distaget 'lazhti') leandi, pe kouent leti leurzi maerdi (anv-familh ha lec'hanv Le Merdy e galleg pe Maeri e gwenedeg ha tregerieg) manati, kenster da minic'hi mellad-ti peniti pennti prefeti, isprefeti preti rektordi |

### Gerioù gant ti + resisaat

| ti-annez ti-arnodiñ ti-azeul, pe azeuldi ti-bank ti-barn tibidiñ ti-brout ti-bugale ti-butun ti-c'hoari ti-dastum ti-debriñ ti-diskenn, un anv all d'un ti-hent-houarn | ti-embann ti-emzivaded ti-evañ ti-feurm ti-glas ti-gward ti-gwer ti-hent-houarn, a zo ivez porzh-houarn ti-kastiz ti-kêr ti-koad ti-korn, un ti en ur c'horn (korn-tro a-wechoù) ti-laezh | ti-moullañ pe ti-moullerezh ti-pediñ ti-plouz ti-polis ti-post ti-poupigoù ti-prenn ti-pri ti-ruz ti-skol ti-soul ti-yec'hed |

#### Troiennoù all

Ur rederez an tier zo hervez Jules Gros (TBP 2, p. 437) ur plac'h a ya da embann ar c'heloù da di an dud, un teod fall eus ar re washañ.

## Gwelet ivez

* Tŷ e kembraeg
* Ty, ur stumm kozh
* Ti Gwenn
* Ti kozh