OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Un taxi mauve

Un taxi mauve (Un taksi mouk e brezhoneg) a zo ur film iwerzhonat-gall, bet sevenet gant Yves Boisset e 1977.
# Segrate

Segrate a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Segre

Ar Segre zo ur stêr eus Katalonia. Eieniñ a ra e menez ar Segre, e kumun Llo, er Pireneoù, en Alta Cerdanya. Adstêr eo d'an Ebro.

## Departamant

Roet e oa bet anv gallekaet ar stêr , Sègre, d'un departamant da vare an impalaer Napoleon, Sègre e anv.
# Segré-en-Anjou Bleu

Segré-en-Anjou Bleu :
| Bro | Anjev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Maine-et-Loire |
| Arondisamant | Segré (pennlec'h) |
| Kanton | Segré (pennlec'h) |
| Kod kumun | 49331 |
| Maer Amzer gefridi | Gilles Grimaud 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | Anjou Bleu Communauté |
| Lec'hienn web | https://www.segreenanjoubleu.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 17 660 ann. (2020) |
| Stankter | 73 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 17 m — brasañ 102 m |
| Gorread | 241,53 km² |
| kemmañ |
Segré-en-Anjou Bleu a zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor

Krouet eo bet d'an 15 a viz Kerzu 2016, o vodañ kumunioù Aviré, Le Bourg-d'Iré, La Chapelle-sur-Oudon, Châtelais, La Ferrière-de-Flée, L'Hôtellerie-de-Flée, Louvaines, Marans, Montguillon, Noyant-la-Gravoyère, Nyoiseau, Sainte-Gemmes-d'Andigné, Saint-Martin-du-Bois, Saint-Sauveur-de-Flée ha Segré.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 15 Kerzu 2016 | → bremañ | Gilles Grimaud | | Labourer-douar war e leve |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Préfecture de Maine-et-Loire, Recueil des actes administratifs de Maine-et-Loire du 30 septembre 2016.
* ↑ « Segré-en-Anjou-bleu. Gilles Grimaud élu maire de la commune nouvelle », Ouest France, 15 Kerzu 2016.
# Segura

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Segura zo anv portugalek ha spagnolek meur a lec'h.

## Lec'hioù

Bro-C'hall
* Ségura, kumun en Okitania, en departamant Ariège.
Euskal Herria
* Segura, kumun e Gipuzkoa;
Katalonia
* Segura, e kumun Savallà del Comtat en proviñs Tarragona;
Portugal
* Segura, parrez e kumun Idanha-a-Nova;

## Spagn
### Kumunioù
#### e proviñs Alacant, e Kumuniezh València

* Callosa de Segura
* Guardamar del Segura

#### e proviñs Badajoz, en Estremadura

* Segura de León

#### e proviñs Cáceres, en Estremadura

* Segura de Toro

#### e proviñs Jaén (Spagn), en Andalouzia

* Beas de Segura
* Chiclana de Segura
* La Puerta de Segura
* Segura de la Sierra : eus anv ar gumun e teu hini ar stêr hag ar sierra.

#### e proviñs Teruel, en Aragon

* Segura de los Baños, kumun e proviñs Teruel;

#### e Rannvro Murcia

* Molina de Segura.

### Stêr ha menez

* Río Segura, ur stêr e gevred Spagn hag a red dre proviñsoù Jaén, Albacete, Murcia hag Alicante;
* Sierra de Segura un aradennad menezioù e proviñsoù Jaén, Albacete, Murcia
# Segré

Segré :
| Ar pont kozh dreist ar stêr Oudon. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Maine-et-Loire |
| Arondisamant | Segré (pennlec'h) |
| Kanton | Segré (pennlec'h) |
| Kod kumun | 49331 |
| Kod post | 49500 |
| Maer Amzer gefridi | Gilles Grimaud 2014-2016 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Segré |
| Bro velestradurel | Anjou bleu, Pays segréen |
| Lec'hienn web | http://www.ville-segre.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 925 ann. (2013) |
| Stankter | 433 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 22 m — brasañ 92 m |
| Gorread | 15,98 km² |
| kemmañ |
Segré a oa ur gumun en departamant Maine-et-Loire hag er rannvro Broioù al Liger, e kornôg Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Segré e oa.
Er bloavezh 2013 e oa 6 925 a annezidi hag a reer Segréens anezho e galleg.
Bodet e oa gant pevarzek kumun all d'ar 15 a viz Kerzu 2016 d'ober ur gumun nevez: Segré-en-Anjou Bleu.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz La Madeleine.
* Ti savet er XV$^{vet}$ kantved.
* An ispefeti.

## Kêrioù gevellet

* Lauingen (Alamagn) abaoe 1988
* Ferndown (Rouantelezh Unanet) abaoe 1994

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Préfecture de Maine-et-Loire, Recueil des actes administratifs de Maine-et-Loire du 30 septembre 2016.
# Segura (Gipuzkoa)

Segura zo ur gumun eus tolead Goierri, e lodenn uhelañ traonienn ar stêr Oria e proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria. 1.238 a dud a oa o chom eno e 2004. 9,2 km² eo gorread Segura.
Emañ 49 km eus Donostia ha 7 km eus Beasain.
# Segura (stêr)

Ar Segura, pe Río Segura e spagnoleg, a zo ur stêr e gevred Spagn, 325 km hed dezhi. Goude treuziñ proviñsoù Jaén, Albacete, ha Murcia e tremen dre broviñs Alacant d'en em deurel er Mor Kreizdouar, e Guardamar del Segura.

## Adstêrioù

Sed adstêrioù pouezusañ ar Segura, eus an eien d'an aber:
    War e lez dehoù:
* Río Zumeta
* Río Taibilla, 2,95 m³/s
* Río Alhárabe, 0,20 m³/s
** Río Benamor
* Río Argos, 0,50 m³/s
* Río Quípar, 0,79 m³/s
* Río Mula, 5,10 m³/s
** Río Pliego
* Rambla Salada
* Río Guadalentín, Sangonera o Reguerón, 1,35 m³/s
** Rambla del Bosch
** Rambla Nogalte
** Río Luchena
** Río Turrilla
** Rambla Torrealvilla
War e lez kleiz
* Río Madera
* Río Tus, 0,15 m³/s
* Río Mundo, 20,42 m³/s
** Río Bogarra o Madera
* Rambla del Judío
* Rambla del Moro
* Rambla del Tinajón
* Río Chícamo

## Skeudennoù

* Eien ar Segura e proviñs Jaén.
* Ar Segura en Orihuela.
* Ar Segura en Orihuela, aet da hesk.
* Pont Vicaria.
* Ode ar Segura.
* Er riada de Santa Teresa e tremen ar Segura.
* Ar Segura a-raok aberiñ e Guardamar del Segura.
# Segni (Italia)

Segni zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Segonzano

Segonzano zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Skaseg

Skaseged :
| Himantopus mexicanus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Skaseged a zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Recurvirostridae, m'emaint asambles gant an avoseted.

## Genadoù

* ar skaseg kof gwenn (Himantopus himantopus),
* ar skaseg penn gwenn (Himantopus leucocephalus),
* Himantopus melanurus,
* ar skaseg gouzoug du (Himantopus mexicanus),
* ar skaseg du (Himantopus novaezelandiae)
* ar Skaseg gouriz du, Cladorhynchus leucocephalus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Pêrig Herbert, "Anvioù laboused Europa, Pennad 5, Limicolae", HOR YEZH, Gwengolo — Kerzu 1995, niv. 203 — 204, pajenn 4.
# Skaseg du

Skaseg du :
| Ur skaseg du. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Genad : | Himantopus |
| Anv skiantel ||
| Himantopus novaezelandiae Gould, 1841 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar skaseg du a zo un evn hirc'harek, Himantopus novaezelandiae an anv skiantel anezhañ.
Ral eo deuet da vezañ : ne chome nemet war-dro kant dek penn ha tri-ugent e 2011.

## Annez

Bevañ a ra al laboused e Zeland-Nevez. Da vare ar gouennañ ez eont da Enez ar Su.

## Liamm diavaez

* (en) Himantopus novaezelandiae war al lec'hienn Avibase.
# Skej

Ar skej, pe ar virgulenn (eus al latin virgulă), a zo un arouezenn boentaouiñ — , — hag a dalv da verkañ un ehanig dre gomz ha da rannañ elfennoù 'zo dre skrid.

## Lizherennerezh

* a-raok ar skej : esaouenn ebet,
* war-lerc'h ar skej : un esaouenn,
* frazenn skouer : "Deut on er bed,[esaouenn]tudoù,[esaouenn]an dri warn-ugent a viz Ebrel er bloavezh 1885,[esaouenn]en ti melen bourc'h Priel,[esaouenn]damdost da Landreger." (Va Zammig Buhez gant Jarl Priel, Al Liamm, 1975 p. 7).
Talvezout a ra da skrivañ an niveroù degel ivez hag ar wech-mañ ne vo esaouenn ebet.
* frazenn skouer : "“[...]. E Skol-veur Roazhon e 2010, e oa ur c'helenner evit 26,1 studier. [...].”" (Petore dazont evit ar brezhoneg er skolioù-meur ? gant Milio Latimier, Bremañ, Mezheven 2012 p. 8).

## El lennegezh vrezhonek

Gant Jarl Priel e c'haller kaout ur gentel war ar poentaouiñ (Kazh ha Logodenn, Al Liamm, niverenn 90, Genver-C'hwevrer 1962, pajenn 38) pa laka e dudenn WULLFEN da zezrevell ul lizher d'e sekretourez : [...] ?... Kabiten Schellenberg, skej, ha war al linenn-all... N' eus nemet naontek anv war ho roll, pik-skej ; dibabet am eus ur brogarour all, skej, ha setu amañ e anv, daoubik : Lindblad Erik, skej, niverenn trizek ha pevar-ugent war al levr bras. Pik. [...].

## Arouezennoù poentaouiñ all

* daouaskoù,
* daoubik,
* gourskej (pik-skej, pik-virgulenn),
* klochedigoù,
* krommelloù,
* pik,
* pik-estlammiñ (pik-estlamm),
* pik-goulenn,
* pikoù-arsav,
* virgulenn-grec'h.

## Liamm diavaez

* De la Punctuation de la Langue Francoyse. gant Estienne Dolet, 1540

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Skejig gant Frañsez Kervella en e Yezhadur bras ar brezhoneg, pajenn 58.
* ↑ Bazhig, gwialennig e brezhoneg.
* ↑ Ober a ra ar saozneg gant ur pik avat.
# Skaseg gouriz du

Skaseg gouriz du :
| Skaseged gouriz du. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Genad : | Cladorhynchus |
| Anv skiantel ||
| Cladorhynchus leucocephalus (Vieillot, 1816) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar skaseg gouriz du (liester : skaseged gouriz du), pe skaseg roudennek, a zo ur spesad evned hirc'harek, Cladorhynchus leucocephalus an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Cladorhynchus an hini eo.
Anvet e voe Recurvirostra leucocephala (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Annezva

Brosezat eo ar spesad e kreiz ha su Aostralia.

## Liammoù diavaez

* (en) Cladorhynchus leucocephalus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cladorhynchus leucocephalus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Pêrig Herbert, "Anvioù laboused Europa, Pennad 5, Limicolae", HOR YEZH, Gwengolo — Kerzu 1995, niv. 203 — 204, pajenn 3.
* ↑ G.R.Gray, 1840.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cladorhynchus leucocephalus.
# Skaseg gouzoug du

Skaseg gouzoug du :
| Ur skaseg gouzoug du. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Genad : | Himantopus |
| Anv skiantel ||
| Himantopus mexicanus (Müller, 1776) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar skaseg gouzoug du a zo un evn hirc'harek, Himantopus mexicanus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e kornôg Norzhamerika dreist-holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Himantopus mexicanus war al lec'hienn Avibase.
# Skav-bihan

Skav-bihan :
| Frouezh Sambucus ebulus ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Isriezad : | Tracheobionta |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Iskevrennad : | Asteridae |
| Urzhad : | Dipsacales |
| Kerentiad : | Caprifoliaceae |
| Genad : | Sambucus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar skav-bihan, pe boulskav, Sambucus ebulus e anv skiantel (L., 1753), zo ur seurt skav hag a ro frouezh du.
# Skeledenn

Ar skeledenn pe korf-eskern zo ul lodenn eus korf ar boudoù bev, tud ha loened, a ya d'ober o framm diazez. Daou seurt skeledennoù zo : ar skeledenn diavaez (pe : ezrelegenn) a ya d'ober golo korf an divellkeineged evel an amprevaned), hag ar skeledenn diabarzh, a framm diabarzh korf ar mellkeineged evel ar bronneged. Ar skeledenn diabarzh-se a reer korf-eskern anezhañ ivez dre ma'z eo un hollad eskern.

## Skeledenn diavaez

* Muioc'h a ditouroù a vo kavet er pennad ezrelegenn
Kalz divellkeineged o deus ur skeledenn diavaez a warez gwiadoù blot hag organoù o c'horf. A-feur ma kresk al loen e c'hell muzañ ar skeledenn diavaez, ar pezh a c'hoarvez gant amprevaned ha kresteneged 'zo.
Meur a zanvez a ya d'ober anezhi : kitin (gant an artropoded), meskajoù kalkek (gant ar c'houral hag ar blotviled) pe silikat.
Estreget ur gwarez eo skeledenn diavaez an amprevaned : servijout a ra ivez da stagañ ar c'higennoù, da virout ouzh an dour da guitaat ar c'horf ha d'ober evel un organ ar skiantoù.
| Ezrelegenn un nadoz-aer, dilezet goude ar muzañ | Ezrelegenn ul laouenn-dar en he roll | Ezrelegenn un deureugenn |

## Skeledenn diabarzh

Framm diabarzh al loen eo. Servijout a ra da derc'hel ar c'horf ha d'ober fiñvadennoù dre m'eo stag ar c'higennoù outi.

### Spoue

Graet eo skeledenn ar spoue gant spikulennoù kalkek pe silikek.

### Ekinodermed

Strinkennoù kalkit hag un nebeud oksidenn vagneziom MgO a ya d'ober skeledenn an ekinodermed (teureug, anduilh-mor, stered-mor...). Emañ dindan an ezkroc'hen.

### Pesked

Daou rumm pesked a zo, hervez an danvez a ya d'ober o skeledenn : an osteiktied (an darn vrasañ eus ar pesked) zo askornek o skeledenn pand eo migornek skeledenn ar re all (al lamprez pe ar c'hondriktied evel ar rinkined).

### Evned

Azasaet eo skeledenn an evned ouzh an nij dre m'eo skañv ken-ken ha war un dro kreñv a-walc'h evit gouzañv bec'h ar fiñvadennoù. Nebeutoc'h a eskern zo e skeledenn an evned eget e skeledenn mellkeineged all a vev war an douar. Ouzhpenn da se n'o deus na dent, na karvanoù, met ur pigos hag a zo kalz skañvoc'h.

### Bronneged mor

A-benn aesaat o fiñvoù en dour eo azasaet o skeledenn dre goll o favioù a-dreñv (evel ar balumed pe an ejened-mor) pe unaniñ anezhe en ul lost (evel ar reuniged).

## Skeledenn an den

* Sellet ouzh Roll eskern korf mab-den
| Skeledenn un den ha hini ur gorilh | Skeledennoù tud Hans Holbein ar Yaouankañ (1538) |
Graet eo gant eskern, harpet gant stagelloù, stirennoù, kigennoù ha migorn. Servijout a ra da zerc'hel ar c'horf, stagañ ar c'higennoù, gwareziñ an organoù evel an empenn, ar galon pe ar skevent. An dent zo lod eus ar skeledenn, daoust dezhe bezañ graet gant ur gwiad disheñvel diouzh hini an eskern all.
Askorn brasañ en den eo askorn ar vorzhed, er c'har, hag an hini bihanañ eo ar stleug, er skouarn. En un den deuet d'e oad ec'h a ar skeledenn d'ober well-wazh 14% eus pouez hollek ar c'horf.
An eskern a c'hell bezañ juntet asambles, evel re ar c'hlopenn, pe koublet an eil ouzh egile. Evit a sell ouzh an askorn uheñvel, n'eo ket koublet ouzh askorn all ebet : harpet eo gant kigennoù ha stagelloù.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Skaseg penn gwenn

Skaseg penn gwenn :
| Ur skaseg penn gwenn e Ledenez Otago (Enez ar Su, Zeland-Nevez). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Genad : | Himantopus |
| Anv skiantel ||
| Himantopus leucocephalus Gould, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar skaseg penn gwenn (liester : skaseged penn gwenn) a zo ur spesad evned hirc'harek, Himantopus leucocephalus an anv skiantel anezhañ.

## Annezva

Kavout a reer ar spesad en Aostralia, e Brunei, en Enez Christmas, er Filipinez, en Indonezia, e Japan, Malaysia, Palau, Papoua Ginea-Nevez ha Zeland-Nevez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Himantopus leucocephalus.
# Sked

Sked zo anv ur gengevredigezh hag a vod kevredigezhioù sevenadurel breizhek kornad Brest.

## Liamm diavaezr

* Lec'hienn ofisiel
# Torreano

Torreano zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
# Torre la Ribera

Torre la Ribera zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Torre los Negros

Torre los Negros zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Torreadrada

Torreadrada zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Torrebelvicino

Torrebelvicino a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Torrebesses

Torrebesses zo ur gumun eus Katalonia, e Spagn, e proviñs Lleida.
# Torreblacos

Torreblacos zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Torre en Cameros

Torre en Cameros zo ur gumun e proviñs La Rioja en Spagn.
# Torrebenn !

Torrebenn ! zo ur romant istorel gant ar Bigouter Yann Bijer.
* Ti-embann : Embannadurioù Al Liamm,
* Deiziad embannadur : 25 a viz Gouere 2011,
* Niver a bajennoù : pevar c'hant daouzek (412).

## An danvez

18 a viz Mae 1675 : emañ Laou ar Prad a-gevret gant e vamm (Mari-Gaourantina) en o ziig-soul e parrez Kombrid. 29 a viz Gwengolo 1675 : kuitaat a ra Laou hag e garedig Madalen enez Penfred (Inizi Glenan), hag int war bourzh un teirgwern hollandat, da glask repu e Kernev-Veur.
Etre an daou zeiziad-mañ ez eo pal an oberour, da-heul Laou ar pesketaer yaouank, reiñ da Yann Lenner da anavezout dre ar munud an darvoudoù kriz a zeuas da zrastañ tud ha parrezioù ar C'hab Kaval a-hed nevezamzer ha hañv 1675 (Emsavadeg ar Bonedoù ruz).
Graet e veze gant an droienn Torr e benn ! evel galv d'an emgann gant an emsaverien hag implijet e voe-hi ivez, d'an 2 a viz Gouere 1675 e chapel Itron-Varia Dreminou (Ploveur), evel sinadur da beurechuiñ krouidigezh ar C'hod Kouer gant dileuridi ar pevarzek parrez kenunanet en emsav.

## Tudennoù istorel...
#### ...al levr

* Nikolaz Euzennou a Gersalaun (?-1675), aotrou maner ar Gozhkêr (Kombrid).

#### ...meneget el levr

* Michiel de Ruyter (1607-1676), amiral hollandat,
* Charles d'Albert d'Ailly (1625-1698), dug a Chaulnes, Gouarnour Breizh (1670-1695),
* Armand-Jean de Vignerot du Plessis (1629-1715), dug a Richelieu hag a Fronsas, aotrou baron Pont-'n-Abad,
* Sebastian ar Balp (1639-1675), unan eus pennoù-bras emsavidi Kreiz Breizh,
* François Michel Le Tellier de Louvois (1641-1691), ministr Loeiz XIV.

## Goproù

Tapet e voe un nebeud prizioù koulz gant an oberenn hag ar skrivagner e 2012 :
* Ar Prizioù - Levrioù a faltazi ha Priz Rannvroel Dazont ar Brezhoneg - Levr Faltazi
* Priz Lennegel Sten Kidna – Le long cours du Bono

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kombrid, Loktudi, Ploneour-Lanwern, Ploveur, Sant-Yann-Drolimon, Tregeneg, Tremeog, [...].
# Torreblanca

Torreblanca zo ur gumun eus proviñs Castelló e kumuniezh Valencia.
# Vineuil

Vineuil zo anv meur a gumun c'hall:
* Vineuil (Indre), en Indre, en Centre-Val de Loire.
* Vineuil (Loir-et-Cher), en Loir-et-Cher, en Centre-Val de Loire.
* Vineuil-Saint-Firmin, en Oise, en Pikardi.
# Vingulmark

Vingulmark a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer.
# Vindelici

Ar Vindelici (hervez al latin) pe Vindelikiz a oa ur bobl kelt en Henamzer. Graet e veze Vindelicia eus o bro gant ar Romaned. Diazezet e oant etre an Danav en hanternoz, an Inn (Œnus) er reter, Raetia er c'hreisteiz hag an Helveted er gornaoueg ; da lavaret eo er pezh zo hiziv biz Suis, kreisteiz Baden-Württemberg ha mervent Bavaria. Diouzh a ouzomp e oa o c'hreñvlec'h pennañ e Manching a-raok ma voe aloubet o bro gant ar Romaned. Goude aloubadeg ar Romaned e oa ar gêr-benn en Augusta Vindelicorum, Augsburg hiziv.
Kavout a ra d'an enklaskerien, dre vras, e oa Kelted eus ar Vindelici, hogen levezonet e voe o sevenadur moarvat gant o amezeien, ar Reted (Raeti), tud ha ne oant ket Kelted. Ne ouzer ket kalz a dra war ar yezh a veze komzet ganto, met diskouez a ra an anvioù-lec'h e oa ur yezh keltiek heñvel ouzh ar pezh a veze kaozeet gant o amezeien Boied. Displeget eo bet o anv "Vindelici" gant ar ger *windo-, kar d'ar ger brezhonek gwenn. Anv unan eus o c'hêrioù, Cambodunum (Kempten bremañ) a c'hallfe dont eus cambo dunon, "kreñvlec'h er gammdroienn".
Aloubet e voe bro ar Vindelici gant Tiberius e 15 kent JK. Un enskrivadur latin eus ar bloavezh 12 kent JK war ar monumant anvet Tropaeum Alpium a veneg pevar meuriad e-touez ar Vindelici hag a oa bet trec'het gant ar Romaned : ar Rucinates, Cosuanetes, Licates ha Catenates.
War-dro dibenn ar Iañ kantved e voe staget bro ar Vindelici ouzh proviñs Raetia.

## Notennoù

* ↑ Notennou diwar-benn ar Gelted koz, p. 345
* ↑ hag a gaver ivez en anvioù-lec'hioù all, evel Vindobona, anv kozh Vienna
* ↑ Corpus Inscriptionum Latinarum V 07817
# Vindobala

Rudchester a oa ur c'hreñvlec'h roman eus Moger Hadrian, anvet Vindobala pe Vindovala.

## Anv

* Rivet & Smith :
- Ravenna 107$_{25}$ (= R&C 145) : VINDOVALA - ND XL$_{36}$ : Tribunus cohortis primae Frixagorum, VINDOBALA
# Vineuil (Loir-et-Cher)

Vineuil (Loir-et-Cher) :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Kod kumun | 41295 |
| Kod post | 41350 |
| Maer Amzer gefridi | |
| Lec'hienn web | http://vineuil41.org/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 084 ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
Vineuil a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Douaroniezh

22,34 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs

War-dro 7 638 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh

E 2014 e voe dilennet François Fromet da vaer.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Vini (spesad)

Vini :
| Vini australis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Anv skiantel ||
| Vini (spesad) Lesson, 1833 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Vini a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1833 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù

Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* Vini australis,
* Vini kuhlii,
* Vini peruviana,
* Vini stepheni,
* Vini ultramarina.
O c'havout a reer en inizi trovanel ar Meurvor Habask.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittaculidae/Vini (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Mae 2016).
# Vindefontaine

Vindefontaine :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Cherbourg |
| Kanton | Carentan |
| Kod kumun | 50642 |
| Kod post | 50250 |
| Maer Amzer gefridi | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 37 m |
| Gorread | 6,83 km² |
| kemmañ |
Vindefontaine a oa ur gumun e Normandi, e departamant Manche.

## Douaroniezh

* Ar Senelle, gant Vindefontaine en tu kleiz ha Cretteville en tu dehou.
* War lez ar stêr Senelle emañ Vindefontaine.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Prétot hag e Bann Carentan. Lakaet e voe en Arondisamant Coutances e 1800 hag e Kanton La Haye-du-Puits e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 23 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,03% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas daou soudard eus ar gumun e Belgia d'an 22 a viz Eost 1914 e penn-kentañ ar brezel, unan eus ar 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e Rossignol, egile, eus ar 25vet Rujumant Troadegiezh a varvas abalamour d'e c'hloaziadennoù e Charleroi.

#### Kemm arondisamant

* Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Cherbourg e 1926.

#### Eil brezel-bed

* Lazhet e voe tri den nann-soudard eus ar gumun.

### XXI$^{vet}$ kantved
## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudennoù$^,$.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc'hskeudenn.

## Pennadoù kar

* Amfreville,
* Cretteville,
* Gourbesville,
* Houtteville,
* Picauville.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb