OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Heinz-Christian Strache

Heinz-Christian Strache, ganet d'an 12 a viz Even 1969, zo ur politikour aostrian bet beskañseller Aostria etre 2017 ha 2019. Ministr eo bet ivez evit ar servij trevour hag ar sport etre Genver 2018 ha Mae 2019 ha degemenner Strollad ar Frankiz (FPÖ) etre Ebrel 2005 ha Mae 2019. Bet e oa ezel eus ar C'huzul broadel (Nationalrat) etre Here 2006 ha Kerzu 2017 hag ezel eus ar Wiener Gemeinderat und Landtag (2001–2006).
E Mae 2019, ur filmig o tiskouez Strache, filmet e 2017, a ziskouez anezhañ dedennet gant un eskemm etre kevratoù aferioù hag un harp politikel gant ur vaouez hag en em ginnig evel nizez d'un oligark rusian. Hervez ar filmig e vez diskouezet ivez selloù Strache evit treiñ an tabloid pennañ aostrian, Kronen Zeitung, en un uhelgomzer evit ar strollad FPÖ. Graet e vez Ibiza-Affäre pe Afer Ibiza eus ar gwallskouer.
D'an 18 a viz Mae 2019, pa welas an trouz tro-dro d'an afer o vont war washaat, Strache en devoa embannet e zilez eus e garg a veskañseller eus Aostria, Ministr, ha degemenner Strollad ar Frankiz.
# Heinz-Harald Frentzen

Heinz-Harald Frentzen (bet ganet d'an 18 a viz Mae 1967 e Mönchengladbach) a oa ur blenier redadegoù kirri en deus redet e F1 etre 1994 ha 2003. Sellet evel blenier ampart a-raok mont e Formulenn 1 gant Sauber, dipitet en deus ur bern tud o vont da Williams, a oa ar skipailh gwellañ, hep ober netra. Echuet en deus e red-vicher e skipailhoù dister.
# Heinz Dörmer

Heinz Dörmer (bet ganet e 1912 e Berlin en Alamagn), a oa bet bac'het gant an nazied abalamour d'e revelezh.
Pa oa bugel e oa bet oberiant er strolladoù bet savet gant an iliz evit ar re yaouank ha d'e bemzek vloaz e veze kavet alies e barioù gae Berlin. E 1929 e savas ur strollad evit tud yaouank anvet Wolfsring ("kelc'h ar bleizi") ha kaset e veze da-benn eno darempredoù personel, c'hoariva ha beajoù. E 1932 e voe lakaet Heinz da labourat evit aozadur broadel ar Skouted.
Klask a reas Dörmer hag e strollad kenderc'hel da vezañ ur strollad distag met e miz Here 1933 e oant bet rediet d'emezelañ ouzh Yaouankiz Hitler.
E miz Ebrel 1935 e oa bet tamallet Dörmer da vezañ bet darempredoù heñvelrevel gant izili eus e vagad ha kaset e oa bet d'an toull-bac'h evit ar wezh kentañ. Laosket e oa bet hag adharzet meur a wech o tremen ouzhpenn 10 vloaz en holl en toull-bac'h hag e meur a gamp-bac'h.
Goude diwezh ar brezel e vanas Dörmer en toull e-pad 8 vloaz all c'hoazh ha goude bezañ laosket da vont da vat e tistroas da Verlin ma chomas eno gant e dad (aet da anaon e 1970).
E 1982 e pedas bezañ restaolet gant Gouarnamant Alamagn met nac'het e oa bet outañ.

## Gwelet ivez

* Roll kampoù-bac’h an nazied
* Loskaberzh
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied

## Liammoù diavaez

* Heinz Dormer
* Poignant Documentary Recalls Nazis’ Gay Victims
# Hippokrates C'hios

Hippokrates, ganet e C'hios war-dro 470 kent JK, oberiant en Aten war-dro 430 kent JK, marvet war-dro 410 kent JK, zo ur matematikour gresian.

## Levrlennadur

* Axel A. Björnbo: Hippokrates aus Chios, in: Pauly-Wissowa RE 8/2, Stuttgart 1913, Sp. 1780-1801
* Pedro Pablo Fuentes González: Hippocrate de Chios, in: Dictionnaire des philosophes antiques, hg. Richard Goulet, Bd. 3, Paris 2000, S. 762-770
# Hippolyte Laterre

Hippolyte Laterre, pe Bodlann, ganet e 1887, marvet e 1918, oa barzh ha dastumer sonioù.
Micherour mouller e oa.
Ur verc'h en devoe, Viviane Laterre, marvet e Karaez da 22 vloaz.
E bered Karaez emañ e vez.

## Dastumad kanaouennoù

* Kanaouennou Breiz-Vihan, e kenlabour gant Francis Gourvil hag Anatol ar Braz, 1911

## Barzhonegoù

* 1910, moulet e-barzh Ar Vro, Genver 1910, p. 226
* Melkoni an den Mac'hagnet, moulet e-barzh Ar Vro, C'hwevrer 1912, p. 55
# Hippolyte Lucas

    Arabat kemmeskañ gant Pierre-Hippolyte Lucas
Hippolyte Lucas (Hippolyte Julien Joseph Lucas hervez marilh ar boblañs), bet ganet e Roazhon d'an 20 a viz Kerzu 1807, hag aet eo da Anaon e Pariz d'ar 14 a viz Du 1878, a oa ur skrivagner gallek.
Heuliet en doa studioù war ar gwir ha krog e oa gant ar vicher breutaer e Pariz p'he dilezas evit al lennegezh. Skridvarner eo bet e-pad un 40 vloaz bennak evit meur a gelaouenn. E-touez krouerien La Revue de Bretagne ha La Société des Gens de Lettres e voe. Levraoueger eo bet e Levraoueg an Arsanailh (Bibliothèque de l'Arsenal) e Pariz. Azasaet en deus pezhioù-c'hoari spagnolek ha gresianek.
Roet eo bet e anv d'ur ru e Roazhon.

## Oberennoù

* Histoire philosophique et littéraire du théâtre français (1843).
* Curiosités dramatiques et littéraires (1855).
* Histoire des guerres civiles en France depuis les temps mérovingiens jusqu'à nos jours (1847).
* Portraits et souvenirs littéraires.

## Mammenn

* Mille Bretons Dictionnaire biographique gant Jean-Loup Avril, embannet gant Les Portes du Large e 2002 (ISBN 2-914612-07-9).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Dielloù marilhoù kêr Roazhon merk 2E15, p.216, en-linenn . En e levr, meneget izeloc'hik, e ro Jean-Loup Avril an deiziad 14 a viz Eost, dre fazi war a seblant.
* ↑ dielloù kêr Pariz en-linenn
# Hippolytos mab Ouranos

Hippolytos (en henc'hresianeg Ἱππόλυτος zo ur gigant e gwengelouriezh Hellaz, mab da C'haia (an Douar) hag Ouranos (an oabl). Lazhet eo bet e-kerzh Brezel ar Ramzed gant Hermes, kabellet gant ar c'hynee profet gant Haides.

## Andon

* Levraoueg Apollodoros
# Hippolais languida

Hippolais languida :
| Hippolais languida. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acrocephalidae |
| Genad : | Hippolais |
| Anv skiantel ||
| Hippolais languida (Hemprich & Ehrenberg, 1833) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hippolais languida a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Acrocephalidae.
Anvet e voe Curruca languida (kentanv) da gentañ-penn (e 1833) gant an daou naturour alaman Friedrich Wilhelm Hemprich (1796-1825) ha Christian Gottfried Ehrenberg (1795-1876).

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged.

## Annez

Neizhañ a ra ar spesad e kreisteiz-kreiz Azia ha nijal kuit da viz Afrika ha kreisteiz Arabia da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez

* Hippolais languida war al lec'hienn BirdLife International.
* Hippolais languida war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Hippolais languida war al lec'hienn Avibase.
# Hippopotamidae

Hippopotamidae :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Hippopotamidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hippopotamidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ne chom nemet daou spesad dourvarc'hed hiziv an deiz, an daou anezho en arvar bras pe vrasoc'h da vont da get.

## Spesadoù

* Hippopotamus
** an dourvarc'h, Hippopotamus amphibius
* Choeropsis
** an dourvarc'h korr, Choeropsis liberiensis
# Hippolyte Tréhiou

Hippolyte Tréhiou, pe Polit Trehiou, (22 a viz Du 1880 - 9 a viz Genver 1941) a oa eskob en eskopti Gwened
An Aotrou Trehiou a oa ur Gouelouad anezhañ. Ganet e voe e Tresigne. Beleget e voe e miz Mezheven 1905. Person e voe en iliz-veur Sant-Brieg ha vikel-vras en eskopti Sant-Brieg (1925-1927), a-raok bezañ anvet da eskob Gwened d'ar 15 a viz Ebrel 1929.
Ur brezhoneger eus an dibab e oa hag ur prezegenner helavar e oa e yezh ar vro. Er bloavezhioù 1930 e oa an eskob nemetañ e Breizh-Izel hag a oa brezhoneger.
Eñ a zo bet mammenn da adsavidigezh iliz kamp Saint-cyr Coëtquidan. Ur sul vintin miz Gwengolo 1936, an Aotrou Hippolyte Tréhiou a oa o weladenniñ ar c'hamp. Un oferenn a voe ha sabatuet e oa bet an Aotrou o welet stad ar chapel gatolik. Goulenn a reas gant ar beleg Henri Brehelin a Bloermael da sevel ur chapel nevez hag un ti-bod d'ar soudarded. Kejañ a reas ivez gant ar beleg Dewarin e-karg deus ar feiz er c'hamp.
Krog eo al labourioù e Genver 1937. D'ar 16 a viz Mae 1937 e vez lidet ar c'hentañ oferenn er chapel nevez memes ma n'eo ket peurechuet al labourioù. 3 a viz Gouhere 1938 ez eo lid ofisiel ar chapel nevez, ar chaloni Moisan a vennig al lec'h. Ur mor a dud a zo deuet, muioc'h evit 100 ofiser a zo en o zouez ar jeneral kanolierezh Marzin eus ar Mans

## Oberennoù

* Allocution prononcée en la Basilique Cathédrale de Saint Brieuc, le 11 mai 1926, à l'occasion du mariage de M. Jacques de Boischevalier,... avec Melle Sabine Le Gris Duval
* Discours prononcé en la basilique cathédrale de Saint-Brieuc par M. le chanoine Trehiou,... à l'occasion de la première grand'messe solennelle de M. l'abbé François Prudhomme, le 3 janvier 1926
* Statuts synodaux du diocèse de Vannes, 1937
* Le Bienheureux Pierre-René Rogue, prêtre de la Mission, directeur du Grand Séminaire [de Vannes]... martyr du refus des serments pendant la Révolution
* Mariologie de saint Bernard..., 1935
* Monseigneur Hippolyte Tréhiou, évêque de Vannes (1929-1941), notes intimes, 1941

## Liammoù diavaez

* Hippolyte Trehiou war lec'hienn ar BNF

## Levrlennadur

* Monseigneur Hippolyte Tréhiou : évêque de Vannes 1929-1941. Éloge funèbre par le vicaire général Le Bellec. Oraison funèbre par Dom Dominique. Notes intimes de Mgr Tréhiou, gant Dominique Nogues ha Eugène Le Bellec (ASIN B0017VZWK4)

## Notennoù

* 1 2 Arvor, niv. 3, 19 Genver 1941
* ↑ 28/11/2012 Lec'hienn www.catholic-hierarchy.org - David M. Cheney, « Bishop Hippolyte Tréhiou ».
* ↑ Lec'hienn guer-coetquidan-broceliande.fr/.
# Istor milourel Stadoù-Unanet Amerika

Istor milourel Stadoù-Unanet Amerika zo ledet war daou gantved. E-pad ar bloavezhioù-se, Stadoù-Unanet Amerika a zo tremenet eus un drevadenn o stoum a-enep ar Rouantelezh-Unanet evit bezañ dieub (1775–1783), ha goude-se eo bet rannet ar vro e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika (1861–1865). Goude o deus bet ur roll bras e fin ar C'hentañ Brezel-bed (1917-1918) hag e-pad an Eil Brezel-bed (1941–1945), ha deuet int da vezañ un nerzh milourel bedel betek an deiz-ha-hiziv.

## Levrlennadur

* Allison, William T., Jeffrey G. Grey, Janet G. Valentine. American Military History: A Survey from Colonial Times to the Present (eil embannadur e 2012) 416p
# Istr ar Menezioù Roc'hellek

Rocky Mountain oysters ("Istr ar Menezioù Roc'hellek") a reer e Norzhamerika eus kelloù leueoù keginet. Kelloù moc'h pe zañvad e vezont a-wechoù.
# Istr

An istr (unander: istrenn) a zo blotviled daougleurek hag a vev en dour sall. Evit an darn vras anezho ez int rummet er c'herentiad Ostreidae, met darn a zo rummet er c'herentiad Spondylidae. Debret e vez an istr abaoe pell, ent-tomm pe ent-yen, ha pesketaet e vezont, pe neuze savet e-barzh "istrerezhioù". Darn all a vez klask warno, pe savet ivez, abalamour d'ar perlez a c'haller kavout enno.
# Istrana

Istrana zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Istria

Istria (Istra e kroateg hag e sloveneg, Istria en italianeg) zo ul ledenez vras en arvor Mor Adria. En em astenn a ra war ur gorread a 2 820 km².
Emañ al lodenn vrasañ eus al ledenez e Kroatia, bremañ, gant lodennoù bihanoc'h e Slovenia hag en Italia. Aod kornogel Istria zo 242,5 km hec'h hed (hep kontañ inizi bihan) hag an aod reterel zo 202,6 km hec'h hed (hep kontañ enezennoùigoù ivez).
E-touez kêrioù bras Istria emañ Buje, Buzet, Koper, Labin, Motovun, Pazin, Poreč, Pula ha Rovinj.

## Istor

Dont a ra an anv eus hini ur bobl illyrek anvet Histri en [[Henroma ha Ιστρών έθνος en Henc'hres. Evit ar Romaned e oant morlaeron griz hag aloubet e voe ar vro gant armeoù Henroma war-dro ar bloaz 177 kent JK.
Goude diskar an Impalaeriezh roman e voe aloubet Istria gant Lombarded ha Goted, hag a-benn ar fin en em gavas e Republik Venezia e 1420. Ur broviñs eus Impalaeriezh Aostria-Hungaria e voe goude bezañ bet ul lodenn eus Rouantelezh Italia hag eus Proviñsoù Illyria, da vare Napoleon Iañ.
War-lerc'h ar Brezel-bed Kentañ e teuas da vezañ ul lodenn eus Italia, dre Emglev Versailhez hag e dibenn an Eil Brezel-bed e voe roet da Yougoslavia.

## Yezh

Abalamour d'an istor-se ez eus bremañ el ledenez italianeg]]erien, kroategerien ha slovenegerien.
Istrieg zo ur yezh romanek komzet gant war-dro 3 000 a dud e mervent al ledenez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) 'Istria on the Internet'. Kavet : 03/09/2023.
* (de) (en) (hr) (it) Touristerezh en Istria. Kavet : 03/09/2023.
# Istrumpa

An istrumpa pe ar strumpa, anvet ivez lotta sarda, zo un doare gouren a gaver e Sardigna.
Dont a ra an anv eus ar verb istrumpare a dalvez kement ha "taolet war al leur".- A-gozh e vez gourenet evel-se, evel m'en diskouez an delwennoù eus an henamzer dizoloet e Uta pe e Mont'e Prama.
E 1985 e voe dalc'het ar c'hampionad istrumpa kentañ, en Ollolai. Abaoe ez eus reolennoù skrivet sklaer evit ar sport-se, pa ne oa gwechall nemet reolennoù dre gomz. Rummadoù pouez zo bet savet. Er bloavezhoù 1990 e oa bet savet ur gevredigezh hag a zo bremañ ezel eus ar FILC (Fédération Internationale des Luttes Celtiques - International Federation of Celtic Wrestling). Abaoe 1997 eo degemeret an istrumpa ivez e-barzh ar FILJKAM (Federazione Italiana Judo Lotta Karate Arti Marziali).
En amzer wechall e veze gourenadegoù, d'an dud da ziskouez pegen kreñv e oant, pa veze gouelioù, pardonioù, euredoù, bodadegoù a bep seurt. Bremañ e vez aozet kampionadoù dre ar vro ha betek en estrenvro.

## Liamm diavaez

* YouTube

## Notennoù

* ↑ (en) Traditional sports - S'istrumpa (Sardinia)
# Istre

Istre :
| Anv okitanek | Istre |
| Anv gallek (ofisiel) | Istres |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Bouches-du-Rhône (isprefeti) |
| Arondisamant | Arondisamant Istre (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h daou ganton : kanton Istre-Norzh kanton Istre-Su |
| Kod kumun | 13047 |
| Kod post | 13800, 13118 |
| Maer Amzer gefridi | François Bernardini 2014 − 2020 |
| Etrekumuniezh | Syndicat d'agglomération nouvelle Ouest Provence |
| Lec'hienn web | http://www.istres.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 44 438 ann. (2020) |
| Stankter | 391 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 120 m |
| Gorread | 113,73 km² |
| kemmañ |
Istre (Istres e galleg) a zo ur gêr eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône, rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.
Ar gêr a zo pennlec'h arondisamant Istre aboe 1981.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Itron Varia Beauvoir
* Dor Arle
* Stank Olivier

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) « La sous-préfecture d'Istres a 30 ans », Prefeti Bouches-du-Rhône, 13 Even 2014
# Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kevre Galizat Mell-droad Ouezelek (galizeg : Liga Galega de Fútbol Gaélico) zo ur gevezadeg mell-droad ouezelek bet krouet e 2013 gant an aozadur Asociación Galega de Fútbol Gaélico evit staliañ ar vell-droad ouezelek e Galiza.
Er gentaenn e voe pemp skipailh o kevezañ e rummad ar baotred ha tri e rumad ar merc'hed. En eil marevezh e voe eizh skipailh paotred ha seizh skipailh merc'hed. Unnek skipaih paotred, dasparzhet etre ar rann 1 hag ar rann 2, a c'hoarias en trede marevezh ; eizh skipailh merc'hed a c'hoarias er marezvezh-se. Er pevare marevezh (2016/2017), trizek skipailh paotred a gevezas en div rann, ha nav skipailh merc'hed a voe ivez. An hevelep niver a skipailhoù a c'hoarias er pempvet marevezh (2017/2018), met erlec'hiet e voe Mecas FG (O Grove, proviñs Pontevedra) ouzh Bráithreachas (A Estrada, proviñs Pontevera ivez). Gant ar Federación Galega de Fútbol ("Kevread Galizat Mell-droad") e voe aozet ar gevezadeg, rak e miz Mezheven 2017 en devoa sinet ur gevrat hag a zegemere ar vell-droad ouezelek hag an Asociación Galega de Fútbol Gaélico en e c'hreiz.

## Marevezhioù
### Rummad ar baotred
#### Rann 1

| Marevezh | Kampion | Beskampion | Trede | Gwellañ paler |
| 2013/2014 | Estrela Vermelha | Irmandinhos | Fillos de Breogán | Rubén Leborán (Estrela Vermelha) |
| 2014/2015 | Estrela Vermelha | Fillos de Breogán | Irmandinhos | Pablo Bernárdez "Chovi" (Irmandinhos) |
| 2015/2016 | Estrela Vermelha | Irmandinhos | Fillos de Breogán | |
| 2016/2017 | Irmandinhos | Fillos de Breogán | Estrela Vermelha | Marcos Gañete “Corba” (Irmandinhos) |
| 2017/2018 | | | | |

#### Rann 2

| Marevezh | Kampion | Beskampion | Trede | Gwellañ paler |
| 2015/2016 | Artabros | Herdeiros de Dhais | Bráithreachas | |
| 2016/2017 | Mecos | Auriense | Dorna | Barry Lynch (Dorna) |
| 2017/2018 | | | | |

### Rummad ar merc'hed

| Marevezh | Kampion | Beskampion | Trede | Gwellañ palerez |
| 2013/2014 | Irmandinhas | Fillas de Breogán | Mecas | Paula Castro (Irmandinhas) |
| 2014/2015 | Irmandinhas | Fillas de Breogán | Estrela Vermelha | Paula Castro (Irmandinhas) |
| 2015/2016 | Fillas de Breogán | Irmandinhas | Estrela Vermelha | |
| 2016/2017 | Fillas de Breogán | Pontevedra | Herdeiras de Dhais | Vanesa Calviño (Estrela Vermelha) |
| 2017/2018 | | | | |
# Kevre Komunour Breizh-Veur

Kevre Komunour Breizh-Veur (en saozneg: Communist League of Great Britain) a 'zo anv un aozadur komunour marksour-leninour oberiant er Rouantelezh Unanet.
Kavet e reer orinoù ar strollad e diabarzh Strollad Komunour Breizh-Veur gant ur rann-stollad gant Bill Bland en e benn.
Er penn-kentañ e oa anezhañ ur strollad maoour a save a-du gant linenn politikel Sina hag en em ezelañ a reas ouzh ar Kuzul evit Trec'hiñ war an Adwelouriezh, evit Unvaniezh ar Gomunouriezh (Committee to Defeat Revisionism, for Communist Unity) e 1965 ha diwar ar gendeuzadenn-se e oa bet savet ar Kreizenn Oberiantiz evit Unvaniezh ar Varksouriezh-Leninourizh (Action Centre for Marxist-Leninist Unity), adanvet Aozadur Marksour-Leninour Breizh-Veur (Marxist-Leninist Organisation of Britain) e 1967.
Da heul an dizemglev etre Sina hag Albania e savas ar Strollad a-du gant linenn politikel Strollad Labour Albania hag adanvet e oa bet "Kevre Komunour Breizh-Veur" e 1975.
Labourat a ra ar Strollad evit reiñ skoazell d'ar Stalin Society ("Kevredigezh Stalin").
Embannet e vez gant ar Strollad ar c'helaouennoù Compass ("Nadoz-vor") ha Combat ("Emgann")

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn ar Strollad
* Lec'hienn ar "Stalin Society"
# Kevre ar Stadoù Arab

Kevre ar Stadoù Arab (جامعة الدول العربية, Jāmiʻat ad-Duwal al-ʻArabiyya en arabeg), pe ar C'hevre Arab (لجامعة العربية al-Jāmiʻa al-ʻArabiyya), zo un aozadur graet da liammañ ar stadoù arab.
Savet e voe d'an 22 a viz Meurzh 1945 gant seizh stad. Hiziv ez eus 22 stad en aozadur. Emañ e sez kreiz e Kaero, en Ejipt.

## Roll ar stadoù izili

* Aljeria
* Arabia Saoudat
* Bahrein
* Djibouti
* Egipt
* Emirelezhioù Arab Unanet
* Irak
* Jordania
* Komorez
* Koweit
* Liban
* Libia
* Maouritania
* Maroko
* Oman
* Palestina
* Qatar
* Siria (astalet abaoe 2011)
* Somalia
* Soudan
* Tunizia
* Yemen
# Kevre Marksour-Leninour Tigray

Kevre Marksour-Leninour Tigray (e saozneg: Marxist-Leninist League of Tigray) a oa anv ur strollad komunour marksour-leninour damguzh bet krouet en Etiopia e 1983.
Ur pouez bras en doa ar Strollad e diabarzh Talbenn Dieubidigezh Pobl Tigray er bloavezhioù 1980 hag izili eus Kevre Marksour-Leninour Tigray e oa an darn vrasañ eus an Talbenn, en o zouez prezidant Etiopia a-hiziv, Meles Zenawi.
Sevel a rae ar Strollad a-du gant linenn politikel enep-adwelour Strollad Labour Albania hag abalamour da se e oa start an darempredoù a-wezhoù gant abn aozadur kar, Talbenn Dieubidigezh Pobl Eritrea, o stourm o-daou a-enep d'an Derg, skoazellet gant an Unvaniezh Sovidel diouzh e du.
# Kevre Peloponnesos

Kevre Peloponnesos a oa ur c'hevredad e Peloponnesos adalek ar VI$^{vet}$ kantved kt JK betek ar IV$^e$ kantved kt JK.

## Deroù ar c'hevre

E diwezh ar VI$^{vet}$ kantved kt JK e oa deuet Sparta da vezañ ar Stad c'halloudekañ e Peloponnesos, hag e oa hegemon Argos, an eil Stad c'halloudekañ eno, war an dachenn bolitikel ha war hini ar brezel. Sparta a gavas daou gevredad galloudus, Korinthos hag Elis, o tiskar an tiranterezh e Korinthos, hag o sikour Elis da gontrolliñ ar C'hoarioù olimpek. Sparta a zalc'has gant ar strategiezh-mañ da c'hounit kevredidi all d'he c'hevre. Sparta a faezhas Tegea en ur brezel harzoù ha kinnig dezhi ur c'hevredad difenn hollbad.
Kalz Stadoù all eus kreiz ha norzh Peloponnesos a antreas er c'hevre, hag a-benn ar fin e vodas holl Stadoù Peloponnesos war-bouez Argos hag Ac'haia. Pa voe pladet Argos gant Sparta en un emgann e 546 e voe diazezet hegemoniezh Sparta da vat.

## Aozadur ar c'hevre

Sparta e oa hegemon ar c'hevre a oa kontrollet gant kuzul ar gevredidi, ennañ div elfenn. Bodadeg ar Spartaiz e oa an hini gentañ, ha kendalc'h ar gevredidi e oa an eil. Kement Stad kevredet he doa ur vouezh ennañ, forzh peseurt ment pe galloud geopolitikel he dije. Ne veze paeet truaj ebet nemet en amzer vrezel, pa c'halle bezañ goulennet un drederenn eus holl arme ur Stad gant Sparta. Sparta hepken a c'halle gervel ur c'hendalc'h eus ar c'hevre. Skoulmet e oa an holl gevredadoù gant Sparta hepken, hag ar Stadoù izili a ranke sevel o c'hevredadoù dezhe o-unan etrezo. Ha daoust ma oa ur vouezh gant pep Stad, ne oa ket ret da Sparta heuliañ divizoù ar c'hevre. Abalamour da se ne oa ket Kevre ar Peloponnesos ur "c'hevredad" e ster strishañ ar ger. Ne voe ket peloponnezian hepken atav kennebeut peogwir e oa bet degemeret ennañ Stadoù eus broioù all eus Henc'hres.
Pourchas a rae ar c'hevre surentez ha gwarez d'e izili. Ur c'hevre mirour e oa a harpe kentoc'h an Oligarked hag a enebe ouzh an tiranterezhioù hag an demokratiezhioù.

## Istor ar c'hevre

Goude ar Brezelioù medek e vrasaas ar c'hevre da zont da vezañ ar C'hevre hellenek, o tegemer Aten ha Stadoù all. Renet e oa ar c'hevre hellenek gant Paosanias, met pa voe galvet en-dro da Sparta e oa renet gant Kimon eus Aten. Sparta en em dennas neuze eus ar c'hevre-se ha savet e voe Kevre Peloponnesos a-nevez gant kevredidi a orin eus Sparta, tra ma teue ar C'hevre hellenek da vezañ Kevre Delos, renet gant Ateniz. A-benn ar fin e tarzhas ar brezel etre an daou gevre e-doug Brezel Peloponnesos. Dindan renerezh Sparta e faezhas ar c'hevre Ateniz hag o c'hevredidi e 404 kt JK.
Er bloavezhioù 370 e tisklêrias ar c'hevre ar brezel da Debez hag e voe kannet da vat e 371 kent JK en emgann Leuktra. Tebez a redias neuze Korinthos ha keodedoù all ar c'hevre da zilezel Spartaiz. E 365 kt JK e voe divodet Kevre Peloponnesos pa voe savet Kevre Korinthos gant Fulup II Makedonia, tad Aleksandr Veur, goude m'en doe kannet armeoù Tebez hag Aten. Diwezhatoc'h e oa kemeret lec'h Kevre Peloponnesos e Peloponnesos gant Kevre Ac'haia.

## Liammoù diavaez

* (en) Livius, Peloponnesian League gant Jona Lendering
# Kevre Katolik

Ar C'hevre (la Ligue), pe ar C'hevre Katolik (la Ligue catholique), pe ar C'hevre Santel (la Sainte Ligue) pe an "Unvaniezh Santel" pe c'hoazh "Unvaniezh Santel Pariz" (la Sainte Union (de Paris)) eo an anvioù roet d'ur gostezenn bolitikel gatolik c'hall hag a glaske difenn ar relijion gatolik a-enep d'ar brotestanted, e-pad Brezelioù ar Relijion er XVI$^{vet}$ kantved er Rouantelezh c'hall.
Savet e oa bet gant Henry, Dug Guise en 1576. Mennet e oa tud ar C'hevre da gas kuit ar Brotestanded eus ar Rouantelezh c'hall.
Sikouret e oa en diavaez gant ar pab Sikstus V, gant Felipe II, Roue Spagn, ha gant ar Jezuisted.
Kement a verzh e ra ar gostezenn ken e teu da vezañ risklus evit ar vonarkiezh. E 1588 e teu a-benn da skarzhañ ar roue Herri III eus ar gêr-benn. Ar C'hevre a wana tamm-ha-tamm avat dirak trec'hioù ar roue Herri IV.
Unan eus an dañjerioù brasañ evit ar vonarkiezh c'hall e voe a-raok deroù an hollveliegezh, gant ar Fronde, er c'hantved war-lerc'h. Ar reoù-mañ a viras en o spered ar C'hevre, evel skouer.

## Lennegezh

* Ar Re Unanet, gwerz e Barzaz Breiz.

## Notennoù

* ↑ Holt, Mack P. : The French Wars of Religion, 1562-1629, page 122. New York, 1995
a vo kavet e Wikimedia Commons.