OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Berr-tre (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen berr-tre (saoz.: Extra-short) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur fonenn, peurliesañ ur vogalenn distaget berroc'h evit boaz.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel e vez merket dre skrivañ ur sin diakritek ispisial anvet "breve" a-us d'an arouezenn bennañ, da skouer,.
A-wezhoù e vez implijet an hevelep sin a-us d'ur vogalenn evit merkañ ar fed m'az eus ur vogalenn nann-silabennek anezhi en ur c'hoût e rank bezañ skrivet dindan an arouezenn bennañ gant an implij-se hervez reolennoù ofisiel al LFE, da skouer, [aɪ̯].
Da diwall zo ivez rak implijet e vez ivez a-wezhoù ar breve evit merkañ kensonennoù dre stlakat hep arouezennoù ispisial, da skouer <w̆>, <v̆> ha <ʟ̆>.

## Gwelit ivez

* Vogalenn
* Hirder vogalennek
* Kronem
* Breve
# Brian Epstein

Brian Samuel Epstein (/ˈɛpstaɪn/ – 19 a viz Gwengolo 1934-27 a viz Eost 1967) a oa un den a aferioù saoz en doa graet war-dro ar strollad-sonerezh The Beatles adalek 1962 betek e varv e 1967. Ganet e oa en ur familh gwerzherien eus a Liverpool ha lakaet e oa bet e karg ar stal-sonerezh e lec'h ma tiskouezas abred ur varregezh da ziskoachañ sonerien donezonet. Ober a reas anaoudegezh gant the Beatles o leinañ e The Cavern Club e 1961, ha, goude ma n'en doa tamm skiant-prenet ebet oc'h ober war-dro ur strollad-sonerezh, e kemeras anezho dindan kevrat, o lakaat anezho da cheñch o stil d'en em ziskouez propoc'h war al leurenn. Kendrec'hiñ a reas George Martin da gevratañ ar strollad dindan al label Parlophone, EMI.
Dindan un nebeud mizioù e oa deuet ar Beatles da vezañ brudet-kenañ dre ar bed a-bezh, ha beuzet e voe Epstein dindan goulennoù prenañ gwirioù-gwerzhañ, met rakgwerzhet e oa bet a-raok an droiad er Stadoù-Unanet evit ur priz izel, e fazi nemetañ. Mervel a reas d'an oad a 32 vloaz, goude bezañ kemeret re a louzoù-kousket, ar pezh a voe renket evel ur gwallzarvoud.
# Brian Kelly

Brian Kelly, bet ganet e 1978. Mestrc'hoarier echedoù iwerzhonat.
Mestr Etrebroadel eo. Dont a reas ar maout gantañ e Kampionad Echedoù Ulaidh (Iwerzhon) (bloaz 1994/95), Kampionad Echedoù Iwerzhon 1995. Kabiten skipailh Skol-Veur Cambridge (Breizh-Veur) edo. Ezel e oa bet eus skipailh brudet Skol-Veur Metodour Béal Feirste (Iwerzhon).

## Liammoù diavaez

* Partiennoù Brian Kelly war ChessGames.com
# Brian Hart Ltd.

Brian Hart Ltd., anavezet ivez dindan an anvioù Hart pe Hart Racing Engines a oa ur saver kefluskerioù en deus pourchaset kelfuskerioù e Formulenn 1 e-pad 157 Priz Bras. Savet en deus ur c'heflusker turbo a seblante mat a-walc'h etre 1981 ha 1986 hag unan aergelc'hiek etre 1993 ha 1997.
# Brian Stowell

Brian Stowell (6 a viz Gwengolo 1936, e Douglas, Manav - 18 a viz Genver 2019) zo unan eus ar re a zo bet o klask adsevel ar manaveg.
Pa oa yaouank en doa desket ar yezh hag enrollet ar gomzerien goshañ. Labourat a rae war-dro abadennoù skingomz ha kelenn a rae ar yezh.
Embannet en deus Contoyryssyn Ealish ayns Cheer ny Yindyssyn, un droidigezh vanaveg eus Alice in Wonderland) e 1990. E 2006 e oa deuet a-zindan ar wask e romant Dunveryssyn yn Tooder-Folley , ar c'hentañ romant manavek.

## Notennoù

* ↑ Isle of Man Today article on Dunveryssyn yn Tooder-Folley
# Brian Ó Nualláin

Brian Ó Nualláin (hervez an iwerzhoneg) pe Brian O'Nolan (hervez ar saozneg) (5 Here 1911 – 1añ Ebrel 1966) a oa ur skrivagner ha kazetenner eus Iwerzhon.
Ganet e voe e An tSrath Bán, e kontelezh Tír Eoghain met tremen a reas e vugaleaj hag e yaouankiz e meur a lec'h all, e Bro-Skos, e Dulenn hag e Tulach Mhór. Goude studioù e Skol-veur Dulenn e kavas ul labour kargiad en ur ministrerezh e Dulenn hag en em lakaat a reas da skrivañ. E 1939 e embannas e levr kentañ, gant an anv-pluenn Flann O'Brien, At Swim-two-birds, ul levr hag a reas un tamm berzh. Skrivañ a rae ur pennad bep sizhun evit ar gazetenn The Irish Times, en iwerzhoneg hag e saozneg, dindan an titl An Crúiscín Lán (pe an Cruskeen Lawn e "saozneg"), sinet gant un anv-pluenn all, Myles na gCopaleen (pe Myles na Gopaleen), rak ne c'halle ket, evel kargiad, sinañ gant e anv gwir. Kalz a verzh a reas ar pennadoù fentus ha flemmus-se.
Er bloavezh goude e skrivas ul levr all, The third policeman. Soñjal a rae Flann O'Brien e oa e bennoberenn met ne gavas embanner ebet da neuze. E 1941 e embanns e levr brudetañ, An Béal Bocht, sinet Myles na gCopaleen. Dont a reas er-maez en iwerzhoneg ha n'eo nemet e 1973 e voe embannet un droidigezh anezhañ e saozneg, gant an titl The Poor Mouth. El levr-se e ra ar skrivagner al lu gant al levrioù eñvorennoù a oa bet embannet en iwerzhoneg. Ul levr fentus eo, ha flemmus war un dro. Ennañ e tispak Brian Ó Nualláin e zonezon hag e ijin en o barr.
Troet eo bet An Béal Bocht e brezhoneg gant Kristian Braz hag embannet gant an titl Chaokañ mizer (Mouladurioù Hor Yezh, 2014). Troet eo bet e galleg, evel Le pleure-misère, ou la triste histoire d'une vie de chien, gant André Verrier hag Alan E. ar Berr (Ombres, Toloza, 1994)

## Oberennoù

* At Swim-Two-Birds, 1939
* An Béal Bocht, 1941
* The Hard Life, 1961
* The Dalkey Archives, 1964
* The Third Policeman, 1967

## Liammoù diavaez

* Flann O'Brien - Open Library (en)
* The International Flann O'Brien Society (en)
* Chaokañ mizer, e lec'hienn Kuzul ar Brezhoneg (br)
# Briant

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Briant zo un anv brezhonek a dalv kement ha "uhel, pouezus" e henvrezhoneg. Kavet e vez ivez e Bro-Saoz hag e Bro-C'hall.

## Anvioù-lec'h

Briant a gaver stank a-walc'h e Breizh dreist-holl :
* Kastellbriant, Kastell an tiegezh Brient, ur gêr e reter ar vro brudet evit e gastell e Marzhoù Breizh
* e korrlec'hanvadurezh ar vro : Kerbriant, Menbriant e Pradvael, La Briantais
* Briant, ur gumun c'hall e departamant Saône-et-Loire

## Anvioù-tud

Breizh
* an tiegezh "de Chateaubriand" zo un tiegezh kozh uhel eus Bro Gastell-Briant, e Marzhoù Breizh. Gant Briant, kentañ aotroù Kastellbriant, e voe savet ur c'hreñlec'h war ribl ar C'haer etre 1028 ha 1050. Un aotroù all eus an tiegezh-se a oa anvet Briand II. Gwelet ivez ar skrivagner brudet François-René de Chateaubriand, hag ar pennadoù Chateaubriand ha Chateaubriant
* an tiegezh "Budes de Guébriant"
* Denis Briant (1655-1716), manac'h beneadat
* Théophile Briant (1891-1956), barzh
* Vincent Briant (ganet e 1986), c'hoarier melldroad
* Yvon Briant (1954-1992), politikour
Bro-Saoz
* Alexandre Briant (1556-1581), beleg jezuist
* Michael E. Briant (ganet e 1942), filmaozer, aktour, produour ha senariour
* Shane Briant (1946-2021), aktour
Bro-C'hall
* Louis-Alexandre Briant (1759-1812), soudard
* Pierre Briant (ganet e 1940), istorour war an Henamzer, eus Anjev

## Lennegezh

* Unan eus an tudennoù pennañ eo Briant er romant Deux ans de vacances gant Jules Verne

## Armerzh

* Brient, embregerezh kilhevardon

## Gwelet ivez

* Brian
* Briand
* Bryant
# Briand

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwelet ivez ar pennadoù Briant, Chateaubriand ha Chateaubriant.
Briand zo un anv tud a gever stank e kornog Bro-C'hall koulz hag e Breizh hag e Kebek. Kavout a reer ar ger en anvioù tiegezh kozh breizhat evel Chateaubriand (a orin eus Kastellbriant), Pontbriand, Trobriand ha Bois-Briand.

## Anvioù-tud

Gallaoued :
* François Briand barzh eus ar XV$^{vet}$ kantved
* Philippe Briand (1956-) lestrsavour
* Philippe Briand (1960-) politikour
* Anne Briand-Bouthiaux (1968-) biatletourez
* Arnaud Briand (1970-) c'hoarier hoke war skorn
* Ludwig Briand (1981-) aktour
* Jimmy Briand (1985-) c'hoarier mell-droad etrebroadel
Kebekiz :
* Manon Briand (1964-) filmaozerez
Bretoned :
* Jean-Olivier Briand (1715-1794) ganet e Plerin, prelad katolik, eskob Kebek
* Aristide Briand (1862-1932) politikour ha diplomat, Priz Nobel ar Peoc'h e 1926
* Camille Bryen (1907-1977), Camille Briand e anv gwir, arzour, barzh ha livour
* Pascale Briand (1952-) biologourez ha politikourez

## Istor

* gouarnamant Aristide Briand
* Emglev Briand-Kellogg, emglev etrebroadel e 1928.

## Lec'h

* Kastell Bois-Briand e Naoned
* E Bro-Dinan e kaver stêr "Guébriand" e Pledeliav, kêriadenn "Le Guébriand" ha stank "Guébriand" e Pludunoù

## Pennadoù kar

* Briant
* Brian
# Brianza

Ar Brianza (italianeg : ; lombardeg : Briànsa) zo ur rannvro istorel eus Lombardia, en hanternoz da gêr Vilano, er c'hreisteiz da Lenn Como, hogen rannet etre meur a broviñs.
Bevennet eo gant ar ganol Canale Villoresi er c'hreisteiz, ar stêr Adda er reter, traoñiennoù an Triangolo Lariano betek eien al Lambro en hanternoz ha hini ar Seveso er c'hornôg. Petra bennak ma n'eus ensavadur tiriadel ebet d'ar Brianza ez eus ur santad kreñv a identelezh vrianzat e-touez ar vroidi.

## Brianza en anvioù-lec'hioù

* E proviñs Como : Alzate Brianza
* E proviñs Lecco : Annone di Brianza • Cassago Brianza • Castello di Brianza • Cesana Brianza •Colle Brianza • La Valletta Brianza • Monticello Brianza
* E proviñs Monza e Brianza : Agrate Brianza • Besana in Brianza • Carate Brianza • Cavenago di Brianza • Ronco Briantino • Verano Brianza

## Istor

E Brianza edo an Insubred, Kelted anezho marteze, o chom.
# Compiano

Compiano zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Comodoro Rivadavia

Comodoro Rivadavia eo kêr vrasañ Proviñs Chubut, en Arc'hantina, e kreisteiz ar broviñs, 125 000 a dud enni.
# Commodus

Lucius Aelius Aurelius Commodus, Imperator Caesar Lucius Aelius Aurelius Commodus Augustus Pius Felix Sarmaticus Germanicus Maximus Britannicus e anv latin (31 a viz Eost 161 - 31 a viz Kerzu 192) a oa mab d'an impalaer roman Marcus Aurelius ha d'e bried Annia Galeria Faustina Junior. Ren a reas d'e dro adalek ar 1añ a viz Genver 177 betek e varv.
# Company of Heroes

Company of Heroes, berraet alies e COH, a zo ur c'hoari strategiezh e-pad an Eil Brezel-bed savet gant Relic Entertainment hag embannet gant THQ war urzhiataer, deuet e oa maez e miz Gwengolo 2006 en Europa. Ar lusker c'hoari a laka munudoù doare sinema en aergelc'h c'hoari, o toujañ ouzh gwirionez lezennoù ar fizik ha distrujus anezho.

## Istor ar c'hoari

Company of Heroes a ro tu d'ar c'hoarier da gemer perzh en Eil Brezel-bed. Ar c'hoarier a heuil daou unvezh milourel amerikan ijinet, an anvioù anezho a zo « Able Company » ha « Fox Company » (bez e oa bet eus an div unvezh-se en gwirionez met gant istorioù disheñvel d'ar c'hoari). An unvezhioù-se a vezo engouestlet e emgannioù gwadus ar brezel, en ur gregiñ gant an dilestradeg amerikan e Normandi.
Ar bagad soudard a zo dindan urzhioù ar kabiten Dray hag a varv prim e-pad an dilestradeg Omaha beach. An ofisour Mac Kay a gemer e blas, hag a dalc'ho ar garg goude an dilestradege. E-pad emgann Hébécrevon, e vezo ar mare ma vo an uhelañ en e rol. E fin ar c'hefridi-se, en em gav e-kreiz dismantroù un unvezh Panzer tan eno. Klask a ra kompren e-pelec'h eo en em gavet war an dachenn emgann pa erru un Tiger 300 metrad eus outañ, dindan urzhioù ar c'habitenn SS Schultz. Mac Kay a zo lazhadeget gant ar c'harr hobregon raktal.
Goude-se e kendalc'her gant emgannioù en Normandi a-benn talañ ouzh enepargadennoù an Alamanted o klask bountañ ar Gevredidi er-maez diouzh al lec'hioù dilestrañ.

## Tro-dro d'ar c'hoari

* D'an 22 a viz Meurzh 2016 e oa bet lakaet en gwerzh ar c'hoari Company of Heroes Complete Edition en Humble SEGA Strategy Bundle war al lec'hienn Humble Bundle

## Liammoù diavez

* Lec'hienn ofisiel an heuliad CoH
* Company of Heroes war Steam
* Twitter ofisiel Company of Heroes

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Lec'hienn ign.com "Company of Heroes Review"
# Company of Heroes (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Company of Heroes berraet e COH a zo un heuliad c'hoarioù video strategiezh e-pad an Eil Brezel-bed :

## C'hoarioù video

* Company of Heroes, kentañ c'hoari an heuliad c'hoarioù video Company of Heroes;
* Company of Heroes Online, c'hoari enlinenn nemetken
* Company of Heroes 2, eil tamm an heuliad c'haorioù video.

## Ouzhpennadurioù

Ouzhpennadurioù a zo bet d'ar c'hoari Company of Heroes:
* Company of Heroes: Opposing Fronts
* Company of Heroes: Tales of Valor
Ouzhpennadurioù a zo bet d'ar c'hoari Company of Heroes 2
* Company of Heroes 2 : Ardennes Assault
* Company of Heroes 2 : The Western Front Armies
* Company of Heroes 2 - The British Forces
* Company of Heroes 2 - Victory at Stalingrad Mission Pack
# Commonwealth (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Commonwealth a zo ur ger saoznek evit ober anv eus ur gumuniezh politikel. Troet e vez dre vras e brezhoneg gant “Kenglad”. Pa vez implijet en e unan e ra dave da Genglad ar Broadoù, Commonweath of Nations, un aozadur a vod broioù bet en Impalaeriezh Breizh-Veur.
Gallout a ra bezañ ivez:
* Un anv all evit stadoù ’zo eus Stadoù-Unanet Amerika, e-lec'h state: 4 a zo anezho (Kentucky, Massachussetts, Pennsylvania, Virginia);
* Un anv evit an tiriadoù e dalc'h ar Stadoù-Unanet, met a zo riek evelkent, ha n'int ket ebarzhet: Puerto Rico hag Inizi Mariana an Norzh;
* Commonwealth Bro-Saoz, ur gouarnamant republikan etre 1649 ha 1660;
Commonwealth a gaver ivez en anv ofisiel broioù 'zo:
* Commonwealth Aostralia
* Commonwealth ar Bahamas
* Commonwealth Dominica
# Como

Como zo ur gumun en Italia ha pennlec'h Proviñs Como, e rannvro Lombardia. E 2022 e oa 83 649 a dud o chom enni.
Brudet eo evel ul lec'h a douristelezh etrebroadel, goude bet hini ar seiz.
E kreiz-kêr e weler mogerioù ha tourioù kozh.

## Skeudennoù

* Como gwelet eus Castel Baradello.
* Como, toull ar porzh.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT. Kavet : 18/09/2022.
# Compagnie Marat

    Arabat droukveskañ gant Détachement Marat
Ar Gompagnunezh Marat a oa unan eus an armeoù savet e 1793, e-pad an Dispac'h gall. Savet e oa bet dre un dekred embannet gant Kuzul dispac'hel Naoned d'ar 14 a viz Here 1793, ha lakaet dindan ar c'huzul-se. Pal ar gompagnunezh e oa evezhiañ ha spiañ, ha flastrañ an dud a veze gwelet evel enepdispac'herien e kornad Naoned e-kerzh Brezel Vendée.
Un 60 a dud d'ar muiañ a yae d'ober ar bagad-se ha ne badas nemet un daou viz bennak.
D'ar 7 a viz Genver 1794 e voe diskaret ar gompagnunezh gant Komite dispac'hel Naoned.
En he lec'h e voe anvet eizh komiser, ha 7 anezho a oa bet izili eus ar Gompagnunezh Marat.
# Caldwell 7

Caldwell 7, anavezet ivez evel NGC 2403, zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 8 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Jirafenn.
# Caleb Carr

Caleb Carr zo ur skrivagner amerikan ganet e Manhattan e 1955.
Skrivet en deus romantoù du ma tielfenn enno psikologiezh e dudennoù, evel The alienist pe The angel of darkness (Ael an deñvalijenn).
# Calendasco

Calendasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
# Calendae

Calendae eo anv latin deiz kentañ ar miz en deiziadur roman. En deiz-se e veze embannet deiziadoù ar gouelioù gant ar veleien ha rankout a rae an dleourien paeañ o dle.

## Deveradoù

Eus calendae eo deuet calendarium, anv levr ar c'hontoù a zlee bezañ paeet.
Kas un dra bennak ad kalendas graecas, d'ar c'halendoù gresian, zo kement hag ampellañ tra pe dra da viken, rak n'eus ket a galendae gant tud Hellaz.

## Pennad kar

* Kala
# Calera de León

Calera de León zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Calenzano

Calenzano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Calera y Chozas

Calera y Chozas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Toledo.
# Calenberg

Calenberg zo un anv-lec'h alamanek.
* e Niedersachsen
** Calenberg (tuchenn), un uhelenn e Schulenburg, nepell diouzh Pattensen
** Priñselezh Calenberg, priñselezh en Impalaeriezh Santel Roman German, a deuas da vout Priñselezh Hannover.
* e Westfalen:
** Calenberg (Warburg) - karter e kêr Warburg

## Pennadoù kar

* Kastell Calenberg
* Kahlenberg
* Kalenberg
# Boulder (Colorado)

Boulder zo ur gêr lec'hiet e norzh-kreiz Colorado er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 97 385 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Boulder en ur mod ofisiel e 1858.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Tadjikistan | Douchanbe |
| Nicaragua | Jalapa |
| Tibet | Lhasa |
| Mec'hiko | Ciudad Mante |
| Japan | Yamagata |
| Kuba | Yateras |
| Kenya | Kisumu |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Boule de suif

Boule de suif ("Soavenn") zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, skrivet e 1879 hag embannet e 1880. Da gentañ e oa bet lennet e miz Genver gant an oberour dirak e vignoned eus ar « groupe de Médan », ha goude embannet en dastumad danevelloù savet a-stroll hag anvet Les Soirées de Médan, e miz Ebrel 1880. Klenket e vez e-touez e zanevelloù a-zivout brezel 1870.

## An danevell

« Boule de suif […] zo ur bennoberenn », a skrive Gustave Flaubert. Ne oa ket danevell gentañ Guy de Maupassant, met gant honnezh ez eo bet lakaet da vestr.
Brezel 1870 : dek den zo o tec'hel en ur c'harr-post eus kêr Rouen aloubet gant ar Brusianed. En o zouez ez eus ur c'hast anvet Élisabeth Rousset, lesanvet Boule de suif dre ma'z eo tev. En em reiñ a ra d'un ofiser evit saveteiñ ar re all, a ra fae warni koulskoude.
Goude berzh an danevell e voe pedet Maupassant gant Arthur Meyer, perc'henn ar gelaouenn Le Gaulois, da skrivañ danevelloù ha kronikoù. E-pad seizh vloaz eta e kasas e skridoù d'ar gelaouenn, sinet gant e anv.

## Sinema

Meur a filmaozer zo bet awenet gant an danevell, unan anezho o vezañ John Ford evit ar western Stagecoach e 1939.

## Notennoù

* ↑ Internet Movie Database ; La Chevauchée fantastique eo an titl gallek.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Boule

Ar boule (henc'hresianeg Βουλή, Boulê) eo an anv a veze roet d'ur c'huzul e meur a renad gresian eus an Henamzer. E keodedoù Henc'hres, ar boule a oa un vodadenn vihan a geodediz karget eus lezennoù ar geoded. Troet e vez e anv gant ar ger kuzul peurliesañ pe a-wezhioù gant ar ger sened.
En Ilias a zanevell ul lodenn eus Brezel Troia, ar boule a oa ar vodadenn eus pennoù an Akeaned a zivize, diwar c'houlenn Agamemnon, eus ar strategiezh da ren hag eus an aferioù gouarnamant. Emdreiñ a reas ar framm-se, ur vodadenn noblañsed a guzulie ar roue galloudusoc'h, da envel ensavadurioù disheñvel, disheñvel o galloud ivez, hervez ar renadoù politikel hag an amzer.
En oligarkiezhioù ar garg boulead a zeue dre hêrezh e-skoaz e demokratiezh Aten en Henamzer hag e re all e veze dilennet izili ar boule dre dennadeg d'ar sord. Dianav eo ar pep brasañ eus ar vouleidi. Boule Aten hepken zo deskrivet gant mammennoù istorel puiilh (Bonreizh Aten peurgetket a lakaer war anv Aristoteles ha e ziskibled eus al Lise a vije bet savet war-dro 330 kent J.-K.).

## Boule Aten

En Aten e veze graet "Kuzul ar 500" anezhañ ivez alies rak adalek adreizhadennoù Kleistenes e oa enni 500 kuzulier, 50 evit pep meuriad. Tennet e vezent d'ar sord diwar rolloù savet gant pep demos eus ar geodediz koshoc'h evit 30 vloaz a oa prest da gemer perzh e labour ar c'huzul. Bep bloaz e veze tennet izili nevez d'ar sord hag ur c'heodedad ne c'halle bezañ ezel eus ar boule ouzhpenn div wezh. Labourat a rae ar c'huzul-se dibaouez. Renet ha kenurzhiet e veze e labour gant ar Britaned. Dalc'het e veze bodadegoù ar Boule er Bouleuterion, ur savadur a oa e-kichen an Tholos en agora. Dilennidi pep meuriad a chome e-doug un dekvedenn eus ar bloavezh (35-36 devezh), ar britaniezh, en ur savadur tost d'ar Bouleuterion, ar Pritaneia, noz-ha-deiz. Prest e vezent dalc'hmat d'ober war-dro aferioù ar geoded. Labour pennañ ar Boule a oa dastum ar c'hinnigoù lezennoù kinniget gant keodediz, ha goude prientiñ an dnavez-lezennoù evit gallout goude se bodañ an Eklesia.

## Levrlennadur

* (en) Rhodes, P. 1972. The Athenian Boule, Oxford, Clarendon.
* Claude Mossé, Une histoire du monde antique, Paris, Larousse, 2008, 479 p.
# Boulogne

Boulogne zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh

Eus ar ger latin Bononia, deveret eus ar geltieg bona, « diazezadur, kêr » (cf. Juliobona, Ratisbona, Vindobona...).

## Lec'hioù
### Arc'hantina

* Boulogne Sur Mer

### Breizh

* Boulogne, anv gallek ar stêr Bolon, e Bro-Naoned

### Bro-C'hall

* Boulogne, kumun gozh e Vañde, bremañ e-barzh Essarts-en-Bocage
* Les Lucs-sur-Boulogne, kumun e Vañde
* Boulogne-sur-Mer, e Pas-de-Calais
* Boulogne-Billancourt, en Enez-Frañs
* Koad Boulogne, e Pariz
* Boulogne-la-Grasse en Oise
* Boulogne-sur-Gesse en Haute-Garonne
* Boulogne-sur-Helpe en Nord
* Saint-Étienne-de-Boulogne en Ardèche
* Saint-Michel-de-Boulogne en Ardèche

### Liban

* Bois de Boulogne

## Tud

* Étienne Antoine Boulogne (1747-1825)
* Georges Boulogne (1917-1999), melldroader

## Pennad kar

* Boullogne
* Bologna
# Boul Kervikael

Boul Kervikael zo ur maen-sav ront eus oadvezh an houarn e Louergad.
Savet e vefe bet ar maen galian-se war-dro 500-450 bloaz kent JK. Greunvaen eo, 2 vetr ledan hag 1,5 m uhel. Hervez ar vojenn e vije bet stlapet gant sant Mikael diwar ar menez Bre evit skarzhañ kuit an diaoul hag a oa o paboriñ er gêriadenn.

## Daveennoù

* Touristerezh en Aodoù-an-Arvor
* Ti an douristed Bro Benac'h
* Lec'hioù mojennel Breizh, gant Gwenaëlle Fleur, embannet gant Hor Yezh

## Liamm diavaez

* (fr) Deskrivadenn ar voul