OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emgann Alfarrobeira

Emgann Alfarrobeira a c'hoarvezas e Portugal d'an 20 a viz Mae 1449, tostik d'al lec'h anvet Alfarrobeira, en Vialonga, nepell diouzh Alverca do Ribatejo. Trec'h e voe arme ar roue yaouank Afonso V war hini e eontr Pedro, Dug Coimbra ha lazhet an dug en emgann.

## An abegoù

Goude marv Fernando Iañ, e 1383, e tegouezhas ar galloud gant e bried, ar rouanez Leonor, kasaet gant ar bobl, hag he merc'h, Beatris, dimezet da Juan Iañ Kastilha. Lezvreur Fernando, João, Mestr Urzh Avis, a emsavas a-enep ar rouanez hag he mab-kaer, roue Kastilha, hag a voe trec'h war an estrenien en emgann Aljubarrota. Ha setu João Iañ hag e harper feal, ar c'honestabl Nuno Álvares Pereira, da harozed vroadel.
Ar roue João I en devoa ur bastard, Afonso, hag ur verc'h, Beatris, a-raok dimeziñ d'ar briñsez saoz Philippa of Lancaster, merc'h da John of Gaunt. Meur a vugel o doe: ur mab, marvet bihanik; ur verc'h, Isabella, deuet da vout dugez Bourgogn ha Flandrez, pemp mab savet ha maget gant koun eus an emgann. Ar c'hoshañ anezho, Duarte, a oa da vezañ roue, Pedro, Henrique, lesanvet "ar Merdeer"), galloudus ha brudet gant ar brezelioù kaset enep ar Vuzulmaned e Norzhafrika; João ha Fernando, ar yaouankañ, marvet a-raok emgann Alfarrobeira.
Dek vloaz e vevas Pedro en estrenvro. Goude marv an tad, João Iañ, ha hini e vreur Duarte Iañ, e tegouezhas ar gurunenn gant ar mabig Afonso V, nemet, pa oa re vihan, e voe roet ar rejañs d'e vamm, Leonor Aragon, un estrenez adarre. Dalc'het e oa bet soñj eus 1383 hag eus ar brezel diabarzh,
E deroù 1448, kuzuliet gant e eontr, ar bastard Afonso, Dug Bragança, gant Kont Ourém ha gant arc'heskob Lisboa, e tivizas ar roue yaouank tennañ gouarnamant ar rouantelezh digant e eontr Pedro, dug Coimbra, ha rejant. Hennezh neuze a oa en em dennet eus al lez da chom en e zouar e Coimbra.
# Emgann Alclud Ford

Emgann Alclud Ford a c'hoarvezas war-dro 580 tost d'ur roudour dianav e-kichen Alt Clut, deuet da vout Dumbarton, un anv a veze graet ivez eus rouantelezh Strathclyde, ur rouantelezh vrezhon a-raok savidigezh rouantelezh Bro-Skos er Grennamzer. Anavezet eo an emgann dre ziv varzhoneg gant Taliesin.
Hervez Talies e teuas ar roue angl Ulph da vrezeliñ hag e voe lazhet gant Urien map Cynfarch, roue Rheged (moarvat Cumbria pe Galloway), hag e vab Owain mab Urien, evel a zo skrivet e div varzhoneg. Marc'hegerien Rheged a stourmas ouzh argaderien Bernikia gant goafoù, pa oa o enebourien war droad. Ulph a dle bezañ mab d'ar roue Ida Bernikia, ha moarvat Theodulf, da neuze e vije bet c'hoarvezet an emgann war-dro 574 pe war-dro 590, nemet e vije Frithuwald Bernikia, anavezet ivez evel Freothulf pe Frithuwald, ha neuze e vije c'hoarvezet emgann Alclud Ford war-dro 580.
En amzer-se e oa Rheged e barr he nerzh, hag armeoù Urien hag Owain a oa ar re greñvañ en Hanternoz Kozh .

## Notennoù

* 1 2 Morris, John. The Age of Arthur AS Edition Phoenix 2004 ISBN 1-824212-477-3 p234
* ↑ Nicolle, David. Arthur and the Anglo-Saxon Wars Osprey Publishing 2006 ISBN 0-85045-548-0 p18
* ↑ Harrison, Mark. The Anglo-Saxon Thegn AD 449-1066 Osprey Publishing 1993 ISBN 1-855532-349-4 p12
* ↑ Ashely, Mike. The Mammoth Book of British Kings & Queens New York: Carroll & Graff 1998 ISBN 0-7967-0692-9 p274

## Liammoù diavaez

* A rumour has come to me from Calchvynyd, Levr Taliesin XVIII
* Kan Urien, e Levr Taliesin XXXVI
# Emgann Ahvenkoski

Emgann Ahvenkoski a voe stourmet e-pad brezel diabarzh Finland, etre an 10 a viz Ebrel hag ar 5 a viz Mae 1918 en Ahvenkoski (e svedeg: Abborfors), e Finland, etre Impalaeriezh Alamagn ha Gwarded Ruz Finland (finneg: punakaartit), bezen Republik Sokialour Labourerion Finland, lesanvet Finland Ruz. E-pad darn eus an emgann, an nerzhioù engouestlet a bep tu a oa kuzhet e fozioù difenn nepell diouzh ar stêr Kymi. Ahvenkoski ha trowardroioù ha traoñienn Kymi e oa al lec'hioù diwezhañ mestroniet gant ar gomunisted. An emgann-se a voe an hini diwezhañ eus ar brezel diabarzh drastus. Echuet e oa gant kodianidigezh ar gwarded ruz finlandat d'ar 5 a viz Mae. An trec'h a oa bet gant ar re Wenn finlandat hag an Impalaeriezh alaman.

## Kodianidigezh

Krog e oa ar re Ruz da godianañ d'ar 4 a viz Mae, da gentañ e kêriadennig Inkeroinen en Anjalankoski. Ar re Wenn a aloube Kotka memes abardaez. Eno 4000 komunour a godiane hep tenn pe dost. Ne chome mui nemet etre 800 ha 900 gward ruz en Ahvenkoski. Ar marc'hata en Ahvenkoski a oa bet graet gant kannaded estren. E tu ar re Ruz e oa Juho Kaven, ul labourer 24 vloaz eus Malmi, Helsinki. Ar re Wenn a c'houlenne ur godianidigezh hollek, met an Alamanted o devoa rediet anezho da asantiñ e vefe dieubet ar soudarded ha dalc'het an ofiserien ruz nemetken. Da c'hwec'h eur goude merenn, d'ar 5 a viz Mae, e oa rentet o armoù gant ar Gwarded Ruz.
Ar godianidigezh a voe asantet hag e-tro 800 Gward ruz a heulie ar penn ofiser Oskar Vinter dre al linennoù Alaman e kornôg ar stêr d'ar 5 a viz Mae. Ur wech treuzet ar pont Rajasilta, e rofont o armoù. En desped d'ar marc'hata, ar soudarded ne voent ket dieubet. Ur wech prizoniet ar re Ruz, ar Re Wenn finlandat a lakae a gostez an ofiserien, an ofiserien etre hag izel, ar sindikalisted. Ar re-se a voe kaset e kreñvlec'h Svartholm. Erruet eno e voent holl fuzuilhet. Ar re all a voe dalc'het e-pad an noz e kêriadenn Vähä-Ahvenkoski, ha kaset goude-se evit an darn e toulloù-bac'h gwenn e su Finland. E-fin ar sizhun goude e voe lazhadeget e-tro 300 komunour e traoñienn Kymi.
# Emgann Alba de Tormes (1812)

Emgann Alba de Tormes, unan eus emgannoù Brezel dieubidigezh Spagn, a c'hoarvezas etre an 8 hag ar 16 a viz Du 1812 en Alba de Tormes, 20 km eus Salamanca, e Spagn, etre un ar me c'hall hag an arme saoz.
Ne deuas ket a-benn ar C'hallaoued, dindan Jean de Dieu Soult, da virout ouzh ar Saozon, kaset gant ar jeneral Arthur Wellesley, dug Wellington, d'en em dennañ betek o c'harterioù goañv e Coria ha Frenada.
# Emgann Alesia

En Emgann Alesia a c'hoarvezas e 52 kent JK en Alesia e oa enebet un emglev Galianed renet gant Vercingetorix ouzh lu roman Jul Kaezar. Gant an emgann-se e voe lakaet fin da stourm ar C'halianed ouzh beli Roma.

## Douaroniezh

a) Alise-Sainte-Reine

## Levrioù

* Joël Le Gall : Alesia. Archéologie et Histoire. Errance. 1990
* Paul M. Martin : Vercingetorix. Perrin. 2000
# Emgann Aegelesthrep

En emgann Aegelesthrep en em gannas ar Vrezhoned ouzh ar Saozon. N'eo anavezet nemet dre un arroudenn eus ar C'hronik angl-ha-saoz :
    Her Hengest 7 Horsa fuhton wiþ Wyrtgeorne þam cyninge, in þære stowe þe is gecueden Agælesþrep, 7 his broþur Horsan man ofslog; 7 æfter þam Hengest feng to rice 7 Æsc his sunu.
    "Aze e stourmas Hengest ha Horsa ouzh ar roue Vortigern el lec'h anvet Agælesþrep. Lazhet e voe e vreur Horsa. Goude-se e kemeras Hengest ar rouantelezh gant e vab Aesc."
Ne lavar ket ar C'hronik piv a c'hounezas, met Nennius a veneg un emgann c'hoarvezet en ul lec'h a oa Rithergabail e anv, ma vije bet lazhet Horsa. Ne spisa ket kennebeut piv a voe trec'h met hervezañ e voe gounezet ar brezel gant ar Vrezhoned.
    49. secundum bellum super uadum, quod dicitur in lingua eorum episford, in nostra autem lingua rithergabail, et ibi cecidit hors cum filio guorthigirni, cuius nomen erat categirn
    "An eil er roudouz a anver Episford en o yezh met Rithergabai len hon hini, ha du-se e kouezhas Horsa gant ur mab da Vortigern, a oa Katigern e anv."
Hervez John Morris e oa an emgann-se un darn eus un argadeg saoz war-du Londrez. Harpet e voe, war a seblant, daoust ma ne voe ket peurdrec'het Hengist rak barrek e voe da faezhañ ul lu brezhon bloaz diwezhatoc'h en Emgann Crecganford.

## Daveoù

* John Morris: The Age of Arthur : A History of the British Isles from 930 to 650, Weidenfeld & Nicholson, London, 1993.
# Emgann Agnadello

Emgann Agnadello a c'hoarvezas d'ar 14 a viz Mae 1509 en Agnadello, etre Milano ha Bergamo en Italia. Trec'het e voe Republik Venezia gant armeoù kevre Cambrai, a vode ar pab Jul II, ar roue gall Loeiz XII, Masimilian Iañ impalaer Alamagn, ha Fernando II roue Aragon .

## Istor
### A-raok an emgann

E 1498, goude marv ar roue gall Charlez VIII, e oa bet anvet dug Orleañs da roue, ha kerkent Loeiz XII da c'houlenn dugelezh Milano, ha da glask harperien. Emglevioù a voe sinet gant Republik Venezia, ha gant ar pab Alesant VI Borgia, a oa e penn Stadoù an Iliz.
Milano ha Genova a chomas etre daouarn Bro-C'hall, Venezia a gemeras Cremona hag ar pab a gasas e vab Cesare Borgia da aloubiñ Romagna e 1500, ha da vont da gemer kêrioù Imola ha Forli, a oa da Gaterina Sforza e Rimini, Pesaro ha Faenza a skarzhas Lluís Sforza.
Ar pab Jul II, anvet goude marv Alesant Borgia, a yeas e 1504 da aloubiñ Romagna ha da gemer Bologna ha Peruggia. D'an 10 a viz Kerzu 1508 e voe savet kevre Cambrai evit stourm ouzh Venezia a oa o klask kreskiñ he douaroù hag aloubiñ Romagna d'he lemel digant ar pab.

### An emgann

D'ar 15 a viz Ebrel 1509 ez eas Loeiz XII gant un arme eus kêr Milano da aloubiñ douar Republik Venezia. Ha Venezia da sevel un armead goprsoudarded , hag en o fenn ar gendirvi Orsini, Bartolomeo d'Alviano ha Niccolò di Pitigliano, ha hounnezh hag erruout dirak mogerioù Bergamo. An daou Orsini o devoa urzh da virout ouzh un emgann, ha d'ober taolioù-brezel bihan hepmui.
Koulskoude, d'an 9 a viz Mae, e tegouezhas Loeiz XII, e penn 30 000 den, anezho 6 000 Suis ha 2 000 marc'heg, hag eñ d'o lakaat da dreuziñ an Adda tostik da Cassano d'Adda. Alviano ha Pitigliano, o devoa ken kreñv armead, da oa o kampiñ dindan ramparzhioù Treviglio, hep gouzout petra ober :
# Covo

Covo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Coventry Climax

Coventry Climax a oa un embregerezh saoz, krouet e 1903, a save kefluskerioù evit an arme e-pad ar bloavezhioù 1940. Brudet eo peogwir en doa savet kefluskerioù evit ar redadegoù kirri, o sikour ur skipailh da c'hounit titl ar saverien peder wech (gant Cooper ha Lotus. Anvet a oa ar kefluskerioù gant al lizherennoù FW a dalve : Feather Weight (Pouez Plu e saozneg). Adprenet eo bet an embregerezh gant Jaguar e 1963 a-raok ma vezañ serret e 1986.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Coxen Hole

Coxen Hole, anvet ivez Roatan Town, eo kêr vrasañ enez Roatán, ha kêr-benn departamant Islas de la Bahía, en Honduras. E 2001 e oa 5,070 a dud o chom eno. Eno ivez emañ an aerborzh etrebroadel Juan Manuel Gálvez .

## An anv

Dont a ra eus hini ar morlaer saoz John Coxen. E Roatán ez eus bet betek 5,000 morlaer o chom.

## Istor

Savet e voe kêr en 1835 pa deuas da Roatán tiegezhioù eus an Inizi Cayman.
# Coyecques

Kumunioù Frañs :
| Anv | Coyecques |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Fauquembergues |
| Kanton | Fauquembergues |
| Kod INSEE | 62254 |
| Kod post | 62560 |
| Maer | Pascal Delforge |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 13,89 km² |
| Led | 50° 36' 15" Norzh |
| Hed | 02° 11' 00" Reter |
| Uhelder kreiz | 48 m |
| Uhelder bihanañ | 43 m |
| Uhelder brasañ | 173 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 581 (2007) |
| Stankter | 41 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Coyecques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Cozuelos de Fuentidueña

Cozuelos de Fuentidueña zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Cozzo

Cozzo zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Coëx

Coëx a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C’hall.
Coëx :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Kod kumun | 85070 |
| Kod post | 85220 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Remaud 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Saint-Gilles-Croix-de-Vie |
| Lec'hienn web | http://www.ville-coex.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 339 ann. (2020) |
| Stankter | 84 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 45 m bihanañ 2 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 39,83 km² |
| kemmañ |

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 100 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,97% eus ar boblañs e 1911,abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Covilhã

Covilhã (distaget [kuvi'ʎɐ̃] e portugaleg) zo ur gêr eus Portugal, e distrig Castelo Branco.
Unan eus kêrioù bras diabarzh ar vro eo Covilhã, tost da venezioù uhelañ Portugal, ar Serra da Estrela. E 2011 e oa 51 797 a dud o chom enni.

## Gevelliñ

Liammoù he deus Covilhã gant ar c'hêrioù-mañ:
* Roubaix (Bro-C'hall) abaoe 2000
* Trelew (Arc'hantina)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Cozumel

Cozumel (douar ar gwennili e mayaeg) zo un enezenn er Mor Karib e reter Ledenez Yucatán (Mec'hiko). E Stad Quintana Roo emañ. San Miguel de Cozumel eo kêr vrasañ an enez. A-bouez eo an touristerezh eno.
Cozumel zo 48 km a hirder dezhi ha 16 km ledander. 20 km diouzh an douar bras emañ.
Annezet e voe gant ar Vayaed da gentañ. E 1519 ec'h erruas Hernán Cortés hag a zistrujas meur a dempl maya. Diwar an 40 000 den a oa o chom en enezenn e penn kentañ ar XVI$^{vet}$ kantved ne chome nemet un 30 den bennak e 1570 dre ma oa bet diskaret ar boblañs gant ar vrec'h degaset gant ar Spagnoled.

## Loened

Spesadoù brosezat a zo o vevañ e Cozumel, en o zouez emañ ar rakoun korr, ar c'hrigner Reithrodontomys spectabilis, koati Nelson pe risweer Cozumel.
# Chapel Itron Varia Rokamadour

Itron Varia Rokamadour$^,$$^,$$^,$ zo ur chapel e Kameled. Savet eo bet er XVII$^{vet}$ kantved, etre 1610 ha 1683, e mein melen Logonna.
Meur a chapel zo bet en he raok eno.

## Mojenn

Diskaret e vije bet tour ar chapel e 1694 gant ur boled-kanol en emgann Traezh Rous hag Itron Varia Rokamadour a adskoas ar boled war al lestr kablus, ma'z eas d'ar strad.

## XX$^{vet}$ kantved

E 1910 e voe adsavet an tour. Pardon a vez bep bloaz d'ar Sul kentañ miz Gwengolo hag enoret e vez an dud marvet war vor.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ André Guilcher, "Toponymie de la Rade de Brest et de ses abords", Extraits des Annales hydrographiques, 1954, p.12.
* ↑ Bernez Rouz, "Anvioù-lec'h an Erge Vras", Hor Yezh, niv.122, 1978, p.40.
* ↑ Lec'hienn touristerezh Breizh
* ↑ Kartenn Breizh 1/250 000vedenn, Blay Foldex, Ofis ar Brezhoneg, 2003.
* ↑ René Couffon, Alfred Le Bars, Diocèse de Quimper et de Léon – Nouveau répertoire des églises et chapelles, Kemper, 1988, p.46.
# Chapel Itron Varia ar Feunteun Wenn

Feunteun Wenn a dalvez « Feunteun Sakr » en Henvrezhoneg ha lidoù relijius a zo bet dalc’het a-bell ‘zo el lec’h mañ. Un delwenn eus doue kelt ar frouezhusted a voe dizoloet war an dorgenn e lec’h m’emañ bremañ chapel ar Feunteun Wenn. Miret e vez atav an delwenn maen kersantit-mañ e Mirdi ar Sivi e bourk Plougastell.
Menec’h Abati Daoulaz a zeuas da gristenaat al lec’h, ha badezet e voe Roz Menec’h en XII vet kantved. Er XV vet kantvet e voe savet ur prioldi a oa graet Rosa Monachorum dioutañ e latin. Ur c’halvar bihan a voe savet d’ar memes koulz met diblaset e voe e 1951.
Kontet e vez e voe savet Chapel Itron Varia ar Feunteun Wenn goude ma voe kavet un delwenn eus ar Werc’hez en ur wezenn gistin. Kaset e oa bet d’an iliz parrez met distroet e vije bet he unan e kichen ar feunteun! Ret mat e oa sevel ur chapel da reiñ bod dezhi pa ne felle ket ar werc’hez bezañ kaset da lec’h all! Un tour gotek a sav a-us d’ar chapel. Diouzh tu ar c’hreisteiz emañ porched ar chapel, ur rozenn kizellet er maen a-us d’an nor vras.
Dour ar feunteun a oa dour burzhudus evel-just ha brud en doa da c’hallout pareañ ar vugale re dreut. E penn kentañ an Xxvet kantved e oa bet digoret un uzin er geriadenn evit ober koñfitur sivi ha kaotigell avaloù.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chapel Pontouar

Chapel Pontouar zo lec'hiet e kumun Tregourez, e Kerne, e departamant Penn-ar-Bed.

## Istor

Chapel Pontouar, savet er XVI$^{vet}$ kantved, a oa gouestlet er penn-kentañ da sant Gwezenneg, deuet eus Kembre e fin ar V$^{vet}$ kantved. Hervez ar vojenn e teue ar voraerien da bardonañ d'ar chapel da drugarekaat ar sant evit bezañ saveteet ur vag hag he bourzhiad ganti a-gevret gant e vreur gevell Jagu e-kerzh ur barr-avel. Abaoe ar XVII$^{vet}$ kantved ez eo gouestlet ar chapel da Itron Varia Pontouar.

## Arkitektouriezh

Ur savadur e stumm ur groaz latin eo.

### An diavaez

Bez' ez eus un tourig gant ur gorzenn war ar pignon kornôgel, ha diri war ar skoaz.

#### Ar feunteun

Ar feunteun en ardraoñ, hag a zo moarvat eus ar memes maread, a voe distaget diouzh ar chapel gant digoradur an hent a gas da Gemper e 1893. An feunteunig volzek-mañ, brudet he dour evit pareañ poanioù-skouarn sañset, a oa ur skeudenn eus sant Gwezenneg enni.

#### Ar c'halvar

Ar c'halvar zo eus ar XVI$^{vet}$ kantved.

### An diabarzh
#### An nev

Er chapel ez eus un nev gant pevar zreuziad, dispartiet diouzh ur chantele, eeun e penn-chantele gant prenestraj e furm flourdiliz, gant ur volz.

##### Delwenn

Ar chapel a zalc'h un delwenn eus sant Gwezenneg a voe kizellet e 1563, ha delwennoù eus sant Roc'h, santez Anna hag ar Werc'hez, sant Maur, sant Maurice, ha delwenn gaer meurbet Itron Varia Pontouar.

## Azeulerezh, lidoù hag abadennoù
### Ar pardon

Lidet e vez da Sul kentañ miz Eost.
# Chapel Sant-C'hlaoda (Plougastell)

Kontet e vez e oa bet bac'het an Aotrou Kergoad gant ar Sarazined da vare Brezel ar Groaz. Diouzh e doull-bac'h en doa goulennet skoazell Sant C'hlaoda a veze pedet gant ar gristenien en arvar (gwelet Claude de Besançon). Dont a reas a-benn da dec'hout kuit ha kaset e voe da Loperc'hed en dro dre vurzhud, e-barzh ul laouer maen. Distro d'ar gêr e lakaas ur chapel da vezañ savet en enor da Sant C'hlaoda. Bolz ar chapel a oa kinklet gwechall gant livadurioù o kontañ ar vojenn-mañ.
Ar chapel a-vremañ zo bet savet er XVI$^{vet}$ kantved. E gevred Plougastell, tost da barrez Loperc'hed emañ, pintet war un duchenn o sevel a-us da Vae Daoulaz, Beg ar Bendi ha Gourenez Kraozon. Un tregont delwenn bennak a gaver e chapel Sant C'hlaoda, hag ur retabl kaer bet renevezet e 1986.
Pedet e veze Sant C'hlaoda gant ar mammoù evit goulenn gantañ sikour o bugale da gomz gwelloc'h. Gwastell a veze roet dezho evit-se da zeiz ar pardon. Emañ feunteun Sant C'hlaoda 250 m izeloc'h eget ar chapel war vord hent Pedel. Ur savadur bihan a oa bet adsavet e 1891 o tougen skoed ar familh Buzig.
# Chapel Langristin

Er XVI$^{vet}$ kantved e oa bet savet chapel Langristin, e Plougastell-Daoulaz, ur savadur stumm ur groaz dezhañ, un nev hag ur groazell direizh he divrec'h. Tour ar chapel a oa bet diskaret gant ar gurun hag adsavet e voe e 1914, met distrujet e voe a-nevez gant ar bombezadegoù e 1944. Er bloaz 1975 e voe adsavet er stumm a vremañ.
En XVIII$^{vet}$ kantved e oa bet goulennet gant Jean Leon Tregervet digant Roma kaout relegoù Santez Kristina evit o enoriñ er chapel. Aet eo kuit an arrebeuri a ginkle ar chapel gwechall met chom a ra un delwenn gaer livet, e maen Kersanton, da Santez Kristina, mestrez al lec'h.

## Kalvar

Ur c'halvar, e maen Kersanton ivez, a oa bet savet e-kichen ar chapel e 1587. Dilec'hiet eo bet da vezañ lakaet er c'hreisteiz d'ar chapel.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chapel Itron Varia ar Sklaerded (Plonevez-Porzhe)

Chapel Itron Varia ar Sklaerded a zo ur chapel e Plonevez-Porzhe, e Kerne Izel, ha brudet eo ar pardon a vez eno bep bloaz. Savet e voe etre 1739 ha 1740.

## Kantik

Kantik savet gant Jacques Thomas e 1948.
Gwerz Itron Varia ar Sklaerded :
| Diskan Itron Varia ar Sklaerded, War-lerc'h hon tadoù ni ho ped : Roit deomp nerzh ha sklêrijenn Ma raimp hon dever da viken. ||
| 1 E-lec'h mañ chapel ar Sklaerded Gwechall gozh ne veze gwelet Nemet d'ar Werc'hez ur skeudenn Dindan un tammig disglavenn. | 6 Gwall rust e voe an abadenn : Paotred Mahomed 'zalc'he penn. N'eus forzh ! ganto pell 'raok kuzh-heol Dirak Vienn e voe an tu-koll. |
| 2 Da fin ar seitekvet kantved, War an Aotrich e oa lammet An Durked, gouenn dud divadez, D'ho heul tan-gwall ha lazherezh. | 7 Mab Aotrou Moellien, deut d'ar gêr, A c'houlennas mestr ar maner : "Va zad, war hent Douarnenez, Savit ur chapel d'ar Werc'hez !" |
| 3 Ma reont o mistri war gêr Vienn, Emañ graet gant ar feiz kristen : War lezenn Jesuz diskaret Lezenn Mahomet 'vo savet. | 8 Gant pezhiou melen ar maner Ha moneiz rous an dud dister, 'Voe savet chapel ar Sklaerded : Gant an Eskob 'voe benniget. |
| 4 'Vit difenn o relijion, 'sav e pep bro tud a galon : Mont 'ra un toullad Frañsizien, En o zouez mab Aotrou Moellien. | 9 Hed ar wech 'vit ar prizonier Gwerc'hez ar Sklaerded a beder. Ha gant skoazell ar vamm dener E vez digaset yac'h d'ar gêr. |
| 5 Da c'houel Maria-Wengolo, Hep aon ebet rak ar maro, Goude bezañ kommuniet, Sobieski 'dag an Durked. | 10 'Baoe daou c'hant vloaz tremenet 'Vez meulet Itron ar Sklaerded Gant tud Plonevez ha war-dro, Gwerc'hez Vari ni gendalc'ho. |
# Chapel Koad Kev

Chapel Koad Kev zo ur chapel brudet hag ul lec'h pouezus evit broadelourien Breizh. Lec'hiet eo e Koad Kev, e kumun Skrigneg.
Savet e voe ar chapel e 1937 gant an tisavour James Bouillé (1894-1945), war atiz an aotrou Yann-Vari Perrot, el lec'h ma oa bet ur chapel goshoc'h. Ur skouer eo eus ar pezh a veze klasket ober gant luskad ar Seizh Breur : lakaat diwanañ un arz breizhek nevez. Enskrivet e oa bet ar chapel war roll ar monumantoù istorel e 1997, 60 vloaz goude ar mare ma oa bet savet.

## Lec'h broadelour

Lidet e vez ur pardon bep bloaz hag un devezh-koun gant Unvaniezh Koad Kev bep Lun Fask. D'ar sadorn 31 a viz Meurzh 2018 e oa bet adkavet distrujet kroaz bez Yann-Vari Perrot gant ur vaouez eus Skrigneg. An deiz war-lerc'h e oa kavet luganioù skrivet gant pentur ruz war ar bez, Chapel Koad Kev. Al luganioù zo reoù eus an tu kleiz pellañ hag a embann: Facho, Kenavo les fachos, FTP, Menez Are enep faskour, faskourien er maez$^,$$^,$.
Losket eo bet toenn ha kreiz ar chapel gant un tan-gwall d'ar 5 a viz Gouere 2019.
* Ur sell war chapel Koad Kev
* Koun Lun Fask e chapel Koad Kev, bez Yann-Vari Perrot
* "937-1937 gant milvet bloaz adsavidigez Breiz eo bet adsavet ar chapel-man".

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://abp.bzh/la-tombe-de-yann-vari-perrot-a-ete-profanee-44683
* ↑ https://web.archive.org/web/20201202160015/http://7seizh.info/2018/04/02/scrignac-la-tombe-de-yann-vari-perrot-profanee-a-koat-keo/
* ↑ https://www.argedour.bzh/scrignac-la-tombe-de-labbe-yann-vari-perrot-a-ete-profanee/
* ↑ https://www.ouest-france.fr/bretagne/scrignac-29640/scrignac-la-tombe-de-l-abbe-perrot-profanee-5661288
# Christine and the Queens

Christine and the Queens (Héloïse Letissier hec'h anv gwir) zo ur ganerez vreizhat bet ganet e Naoned d'ar 1añ a viz Mezheven 1988.
Berzh a ra hec'h albom kentañ Chaleur humaine, deuet er-maez d'an 2 a viz Even 2014. Pladenn aour e voe e Bro-C'hall pevar miz goude, d'an 2 a viz Here.

## Pladennlennadur
### Albom

* Chaleur humaine (2014)
* Chris (2018)
* Redcar les adorables étoiles (prologue) (2022)
* Paranoia, Angels, True Love (2023)

### Singles

* Nuit 17 à 52 (2013)
* Saint Claude (2014)
* Christine (2014)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Christine von Hessen-Kassel

Christine von Hessen-Kassel (1578 -1658) a oa ur briñsez eus Hessen-Kassel, deuet da vout, dre zimeziñ, Dugez Sachsen-Eisenach.
Merc'h e oa da Wilhelm IV von Hessen-Kassel (1532–1592) ha d'e bried Sabine von Württemberg (1549–1581), ur verc'h d'an dug Christoph von Württemberg.
E 1598 e timezas e Rotenburg d'an dug Johann Ernst von Sachsen-Eisenach.
# Christmas Is Coming

Christmas Is Coming zo ur rimadell saoznek bet dastumet en XIX$^{vet}$ kantved. Dindan an niverenn 12817 eman e Roud Folk Song Index.

## Komzoù

Sed ar c'homzoù:
    Christmas is coming, the goose is getting fat
    Please [do] put a penny in the old man's hat
    If you haven't got a penny, [then] a ha'penny will do
    If you haven't got a ha'penny, [then] God bless you!