OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sened roman

Ar Sened roman zo unan eus ensavadurioù hirañ ha levezonusañ istor Henroma. Bodadeg ar familhoù a-renk senedel an hini eo, e-karg eus buhez relijiel, lezennel, arc'hantel hag eus politikerezh diavaez ar gêr. E berzh er politikerezh roman a oa cheñchet avat a-hed an istor hag en e vrasañ e oa bet da vare ar Republik roman.
Dindan ar vonarkiezh e oa ur vodadeg a roe alioù d'ar rouaned. Daoust ma oa bet skarzhet ar roue diwezhañ Lucius Tarquinius Superbus e -509 e oa chomet ar Sened e plas. Gwan e oa e penn-kentañ ar Republik tra ma oa ar brasañ eus ar galloudoù gant an dud e-karg, met tamm-ha-tamm, a-feur ma troed eus ar vonarkiezh d'an ensavadurioù republikan e oa kaset war-raok galloud ar Sened war ar vagistrated. Gwanaet e oa e c'halloudoù adarre goude reformoù ar Graccii. Dalc'het e voe memes tra da vare an Impalaeriezh roman, ha kemer a ra galloudoù ouzhpenn e-pad ar Priñsipat zoken, goude m'eo kollet e zizalc'hidigezh politikel. Dindan beli an Impalaer emañ ha koll a ra e lorc'hañs tamm-ha-tamm, dreist-holl adalek an III$^e$ kantved.
Reformoù Diokletianus a lamas holl c'halloudoù politikel ar Sened ha buan e teuas da vezañ par d'ur vodadeg-kêr, heñvel ouzh hini kêrioù all, dreist-holl pa oa kresket galloud Kergustentin adalek 330 e-lec'h ma voe krouet ur sened all gant Kustentin. Ur wezh echu gant an Impalaeriezh roman er c'hornôg er IV$^e$ kantved e chom ar Sened ur vodadeg-kêr dindan ren ar Varbared a-raok bezañ dilezet e penn-kentañ ar VI$^{vet}$ kantved.
# Seneffe

Seneffe (walloneg : Sinefe) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut.
* Keur iliz Seneffe
* Kastell Seneffe
* Ti orañjez kastell Seneffe

## Istor

* Emgann Seneffe, e 1674.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Senegal (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Senegal zo un anv-lec'h en Afrika, hag anv meur a dra:

## Douaroniezh

* ar Stêr Senegal, hag a red etre stadoù Maouritania ha Senegal
* Senegal, ur vro hag ur republik, Dakar he c'hêr-benn.

## Loened

* diredig Senegal
* galago Senegal
* bourlagad Senegal
# Sened-Iliz Trento

Sened-Iliz Trento a voe ur vodadeg eskibien gatolik e kêr Trento en Italia hag a badas 18 vloaz, adal 1545 betek 1563.
# Sened gall

Ar Sened a zo unan eus div gambr-lezenniñ Bro-C'hall, gant ar Vodadenn Vroadel. Emañ ar galloud lezenniñ en e zalc'h war un dro gant ar Vodadenn Vroadel. Hervez mellad 24 bonreizh ar Pempvet Republik ez eo dileuriad ar strollegezhioù lec'hel hag ar C'hallaoued a ra o annez en estrenvro.
Kemmet eo bet meur a wezh an doare da zilenn ar senedourien, met, abaoe 2003, e vez dilennet ar senedourien dre vouezhiadeg hollek dieeun. Da lâret eo n'eo ket dilennet ar senedourien war-eeun gant ar bobl. Dilennet e vezont gant 150 000 dilenner meur. Aozet e vez an dilennadegoù bep tri bloaz. Betek 2011 e veze choazet un drederenn eus ar sezoù met bremañ e vez cheñchet an hanter anezhe bewezh.

## Dilennidi ar sened
### Niver hag orin an dilennidi

Anvet ivez kambr uhel, ar sened a yae 331 senedour dilennet d'ober anezhañ. Kemmet eo bet ungaladur sezoù ar senedourien e pep departamant evit klotañ gwelloc'h gant emdroadur poblañs ar C'hwec'hkorneg. Tremenet eo niver ar senedourien da 343 e 2008 ha da 348 e 2011.
Dasparzh sezoù ar sened. :
| Orin | Sezoù | Sezoù | Sezoù |
| Orin | 2004 | 2008 | 2011 |
| Departamantoù ar vetropolenn hag eus an tiriadoù tramor | 313 | 322 | 326 |
| Kaledonia-Nevez | 1 | 1 | 2 |
| Polinezia | 1 | 2 | 2 |
| Mayotte | 2 | 2 | 2 |
| Sant-Bartalami | | 1 | 1 |
| Sant-Martin | | 1 | 1 |
| Sant-Pêr-ha-Mikelon | 1 | 1 | 1 |
| Wallis-ha-Futuna | 1 | 1 | 1 |
| Gallaoued o vevañ en estrenvro | 12 | 12 | 12 |
| Hollad | 331 | 343 | 348 |

### Piv ’zo er bodadegoù dilenn?

Dilennet e vez ar senedourien gant an dilennerien veur, bodet e pep departamant en ur vodadeg dilenn a gaver enni :
* Dileuridi eus ar kuzulioù kêr. Mont a reont d'ober 95 % eus ar bodadegoù dilenn.
* An holl guzulierien departamant, an holl guzulierien rannvro hag ar gannaded. Mont a reont d'ober 5 % eus ar bodadegoù dilenn.
Dilennidi an dilennidi eo ar senedourien eta, rak dilennet e vezont dre vouezhiadeg hollek dieeun, da lâret eo gant an dilennerien veur, bet dilennet o-unan dre vouezhiadeg eeun. Er vodadeg dilenn ez eus war-dro 150 000 a dud, en o zouez :
* 577 kannad
* 1 870 kuzulier rannvro ;
* 4 000 kuzulier departamant ;
* 142 000 dileuriad eus ar c'huzulioù-kêr.

## Arc'hant

Ur perc'henn bras eo ar Sened gall, hag ur chadenn skinwel (gallek evel-just) zo dezhañ.
Meur a enklask-polis zo bet diwar-benn aferioù arc'hant ha prezidant ar Sened Christian Poncelet.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel
** (fr) Danevelloù savet gant ar sened
** (fr) Displegadenn bizh eus mont en-dro bodad dilenn ar sened

## Notennoù

* ↑ An doare da zilenn ar senedourien c'hall, Sened gall, 21 a viz C'hwevrer 2008
* ↑ Ur senedour zo d'an nebeutañ e pep departamant
* 1 2 strollegezh tramor en deus ur senedour adalek 2008
* ↑ Dilennet gant Bodadeg ar C'hallaoued en estrenvro
# Senedeg

Ur yezh verberek eus is-skourr yezhoù zenatiek ar reter eo ar senedeg (sened) komzet gwechall e su Tunizia.
Ur yezh varv an hini eo.
Div rannyezh a oa:
* Tmagourteg (tmagurt)
* Senedeg (sened)

## Gwelet ivez

* Yezhoù zenatiek
* Yezhoù berberek an norzh
* Yezhoù afrez-aziatek
# Sened ar Stadoù-Unanet

Sened ar Stadoù-Unanet (United States Senate) eo kambr uhel Kongres ar Stadoù-Unanet, Parlamant Stadoù-Unanet Amerika, gantañ ar galloud lezenniñ ha gwirioù all, kreñvoc'h eget re ar gambr izel, Ti Dileuridi ar Stadoù-Unanet. 100 dileuriad (anvet evit 6 vloaz) a zo ennañ, daou evit pep Stad. Bep eil bloaz e vez votadeg, ma vez cheñchet un drederenn eus ar senedidi bep tro.

## Ar 117$^{vet}$ Sened (2020-2022)

* Muiañniver (50) ██ Republikaned (50)
* Bihanniver (50) ██ Demokrated (48) ██ Dizalc'h (2)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Senegal

    Evit implijoù all, gwelet Senegal (disheñvelout).
Republik Senegal (wolofeg: Réewum Senegaal) pe, ent-berr, Senegal (Senegaal e wolofeg ha Sénégal e galleg), a zo ur stad eus kornaoueg Afrika. Dakar eo he c'hêr-benn.

## Douaroniezh

E-tu ar c'hornaoueg emañ ar Meurvor Atlantel hag inizi Republik Kab Glas. En norzh emañ Maouritania, Mali er reter, Ginea er su, ha Ginea Bissau er mervent. Ur peuzenklozadur eo Gambia enni, war-hed 300 km e diabarzh ar vro (ha dispartiañ a ra dre-se Kazamañs diouzh ar peurrest eus ar vro).

## Anv

Diwar anv ar stêr Senegal a ra an harzoù etre hi ha Maouritania en norzh e teu hec'h anv.

## Melestradur

Rannet eo Senegal e 14 rannvro melestret gant ur C'huzul rannvro dilennet. Rannet eo ar vro ivez e 45 departamant, 46 kumun arondisament, 113 kumun kêr ha 370 kumuniezh maezioù.
| Dakar Diourbel Fatick Kaffrine Kedougou Kaolack Kolda | Louga Matam Saint-Louis Tambacounda Sédhiou Thiès Ziguinchor |

## Notennoù

* ↑ Roll an dilennidi lec'hel gant Union des Associations d’Elus Locaux (UAEL) du Sénégal. Gwelet ivez al lezenn a-zivout ar gouarnamant lec'hel: GallegCode des collectivités locales, Lezenn niv. 96-06 an 22 a viz Meurzh 1996.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Senegal (stêr)

Ar stêr Senegal a zo ur stêr eus Afrika ar C'hornaoueg. Eieniñ a ra e Ginea ha tremen dre Vali, hag an harzoù a ra etre Maouritania ha Bro-Senegal. 1 790 km eo he hed. En em deuler a ra er Meurvor Atlantel e Saint-Louis.

## Anv

Ar stêr he deus roet hec'h anv da vro-stad Senegal.
# Senedd

Parlamant Kembre (Senedd Cymru e kembraeg, Welsh Parliament e saozneg) zo ur vodadenn vroadel e Kembre, ha galloud dezhi d'ober lezennoù, enni 60 ezel anvet Aelodau o'r Senedd, pe Members of the Senedd, pe MSs, dilennet evit pemp bloaz.
# Sibylle von Brandenburg

Sibylle von Brandenburg (1467–1524), priñsez eus Margraviezh Brandenburg, a oa Dugez Jülich ha Dugez Berg goude dimeziñ da Wilhelm von Jülich ha Berg.
Merc'h e oa da Albrecht III Achilles, Dilenner priñs-dilenner Brandenburg (1414–1486) ha d'e eil pried Anna (1436–1512), merc'h d'ar priñs-dilenner Friedrich II, Dilenner Saks .

## Bugel

Ur verc'h he doe:
* Maria (1491–1543), a zimezas e 1510 d'an Dug Johann III von Kleve (1490–1536).

## Pennadoù kar

* Sibylle
* Brandenburg
# Sibylle von Sachsen

Sibylle von Sachsen (2 a viz Mae 1515 en Freiberg - 18 a viz Gouhere 1592 en Buxtehude), Dugez Sachsen-Lauenburg, a oa pried da Franz Iañ von Sachsen-Lauenburg.

## He buhez

Bugel henañ an Dug Heinrich IV, Dug Saks (1473–1541) e oa. He mamm e oa Katharina von Mecklenburg (1487–1561), merc'h d'an dug Magnus II eus Mecklenburg.
Dimeziñ a reas e miz C'hwevrer 1540 e Dresden da Frantz Iañ, Dug Sachsen-Lauenburg (1510–1581). Ur fallzimeziñ e voe rak tamall a reas ar gwaz oberoù drouk d'e wreg en e geñver.

## Bugale

Bugale o doe Franz ha Sibylle :
* Albrecht (1542–1544)
* Dorothea (1543–1586)
   * dimezet e 1570 d'an Dug Wolfgang von Braunschweig-Grubenhagen (1531–1595)
* Magnus II (1543–1603), Dug Sachsen-Lauenburg
   * dimezet e 1568 Prinzessin Sophie von Schweden (1547–1611)
* Franz II (1547–1619), Dug Sachsen-Lauenburg
   * dimezet e 1574 Prinzessin Margarete von Pommern (1553–1581)
   * dimezet e 1582 Prinzessin Marie von Braunschweig-Wolfenbüttel (1566–1626)
* Heinrich (1550–1585), Erzbischof von Bremen
   * dimezet e 1575 Anna von Broich
* Moritz (1551–1612)
   * dimezet e 1581 (gesch. 1582) Katharine von Spörck; divugel
   * daou vugel en doe gant e serc'h Gisela;
* Ursula (1552/3–1620)
    dimezet e 1580 d'an Dug Heinrich Iañ von Braunschweig-Dannenberg (1533–1598)
* Friedrich (1554–1586), Domherr in Köln und Bremen
* Sidonie Katharina († 1594)
   * dimezet e 1597 d'an Dug Wenzel III Adam von Teschen (1524–1579)
   * addimezet e 1586 da Emerich III Forgach, Obergespan von Trentschin
E 1588 e kemeras perzh en afer he mab Maurice, a veve e Buxtehude e ti Abad Altkloster abad 1585/86, gant gwreg Adam von Tschammer, Gisela, ma voulc'has ur prosez a sorserezh a-enep da Gisela.
Mervel a eure Sibylle e 1592, e Buxtehude, ha beziet en iliz-veur Ratzeburg.
# Sicalis

Sicalis :
| Sicalis flaveola (ur par), luc'hskeudennet e Poconé (stad Mato Grosso, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Sicalis Boie, 1828 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sicalis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour alaman Friedrich Boie (1789-1870).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sicalis auriventris,
* Sicalis citrina
** S. c. browni, citrina hag occidentalis,
* Sicalis columbiana
** S. c. columbiana, goeldii ha leopoldinae,
* Sicalis flaveola
** S. f. brasiliensis, flaveola, koenigi, pelzelni ha valida,
* Sicalis lebruni,
* Sicalis lutea,
* Sicalis luteocephala,
* Sicalis luteola
** S. l. bogotensis, chapmani, chrysops, eisenmanni, flavissima, luteiventris, luteola ha mexicana,
* Sicalis mendozae,
* Sicalis olivascens
** S. o. chloris, olivascens ha salvini,
* Sicalis raimondii,
* Sicalis taczanowskii,
* Sicalis uropigyalis
** S. u. sharpei hag uropigyalis.
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Sicalis (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sicario (film 2015)

Sicario, a c'hallfed treiñ en "muntrer", zo ur film polis avantur stadunanat eus 2015 sevenet gant Denis Villeneuve, skrivet eo bet an istor gant Taylor Sheridan. Evel aktourien e vez Emily Blunt, Benicio del Toro, Josh Brolin, ha Victor Garber. Ar film a ro tro da heuliañ daou ajant eus an FBI emezelet en ur skipailh stourm eus ar gouarnamant stadunanat evit tizhout unan eus pennoù ar cartel dramm mec'hikan. Sicario a oa bet kinniget evit ar Palme d'Or e-pad Festival Cannes 2015. Da zigentañ eo bet bannet en un nebeud salioù er Stadoù-Unanet a-raok bezañ skignet dre ar bed-holl d'an 2 a viz Here 2015.
Sicario a zo bet burutellet mat a-fed filmañ, renerezh, ar sonerezh, ha labour an aktourien Blunt ha del Toro. Ar film a oa bet lakaet e anv evit ar priz Best Cinematography, Best Original Score, ha Best Sound Editing eveit 88vet lid an Academy Awards, kement ha lakaet e anv tri gwech ar BAFTA evit ar Best Supporting Actor, Best Cinematography, ha Best Film Music. An arvesterien mec'hikan o deus burutellet an doare ma z'eo taolennet kêr Ciudad Juárez. Ur film a heuil a zo bet embannet, Sicario: Day of the Soldado, hag embannet d'an 29 a viz Even 2018, o welet Columbia Pictures o kemer plas Lionsgate.

## Aktourien

* Emily Blunt
* Benicio del Toro
* Josh Brolin
* Jon Bernthal
* Daniel Kaluuya
* Jeffrey Donovan

## Liammoù diavaez

* Pennad kaoz diwar-benn Sicario war Radio Breizh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.nouvelobs.com/monde/20161229.OBS3193/sicario-conversation-avec-un-assassin-des-cartels-mexicains.html
* ↑ https://www.bbc.com/mundo/noticias/2015/10/151007_sicario_cine_ciudad_juarez_boicot_an
# Sicalis lebruni

Sicalis lebruni :
| Sicalis lebruni. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Sicalis |
| Anv skiantel ||
| Sicalis lebruni (Oustalet, 1891) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sicalis lebruni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae.
Anvet e voe Pseucochloris lebruni (kentanv) da gentañ-penn (e 1891) gant ar skiantour gall Émile Oustalet (1844-1905) da zougen bri d'an dastumer ha taksidermour gall Édouard Lebrun (1852-1904).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned bihan, greun ha had.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, en un takad hag a ya eus kreiz Arc'hantina da greisteiz Chile ha kreisteiz Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Sicalis lebruni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sicalis lebruni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Sicalis lebruni el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sicalis lebruni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sibylle von Jülich-Kleve-Berg (1512–1554)

Sibylle von Jülich-Kleve-Berg (1512 en Düsseldorf - 1554 en Weimar) a oa dilennerez Sachsen dre he dimeziñ.

## He bugale

Eus hec'h eured gant Johann Friedrich Iañ von Sachsenhe devoe Sibylle von Jülich-Kleve-Berg pevar a vugale:
* Johann Friedrich II der Mittlere (1529–1595), Dug Sachsen, dimezet div wech :
    ⚭ 1. e 1555 d'ar briñsez Agnes von Hessen (1527–1555)
    ⚭ 2. e 1558 d'ar gontez Elisabeth von der Pfalz (1540–1594)
* Johann Wilhelm Iañ (1530–1573),dug Sachsen-Weimar,
    ⚭ 1560 Pfalzgräfin Dorothea Susanne von Pfalz-Simmern (1544–1592)
* Johann Ernst (*/† 1535)
* Johann Friedrich III ar Yaouankañ (1538–1565), Dug Sachsen.
# Sic

Sic zo ur ger latin hag a dalv "evel-se". Anezhañ e vefe deuet, hervez yezhourien zo, ar gerioù spagnolek ha gallek si.

## Penaos e reer gantañ

Tri doare a c'haller gwelout en e implij:
* Peurvuiañ e vez implijet etre krommelloù evit menegiñ komzoù pe skridoù unan bennak, da lavarout eo e c'herioù resis en-eeun a zo meneget, ha n'eus bet lakaet kemm ebet enne.
* Talvout a ra kement-se alies da ziskouez n'eus ket da reizhañ tra er frazenn meneget, ha pa vije kavet si pe fazi enni, peogwir eo ur meneg resis ha feal a venner ober, hag er skrid orin eo edo ar si pe ar fazi, ha n'eo ket gant an hini en meneg.
* A-wechoù e vez implijet a-benn-kaer da sachañ evezh war ar si pe ar fazi zo er skrid meneget, kement ha diskouez pegen gwan e kaver arguzennoù un den.

## E lavaroù latin

Met kavet e vez ar ger e troiennoù latin, brudet ivez, ma talvez kement hag evel-se, ha netra ken. Sed amañ un nebeudig skouerioù :
* Er fablenn Vacca et capella, ovis et leo, gant Phaedrus:
** Sic est locutus partibus factis leo... Sic totam praedam sola improbitas abstulit.. Gwelout:
* Er bommoù:
** Sic et simpliciter
** Sic transit gloria mundi
** Sic semper tyrannis
** sic vita est
* Sic et Non, un oberenn gant ar prederour breizhat Pierre Abélard

## Gwelout ivez

* SiC formulenn gimiek, evit karbur silikiom.
* Sic, kêriadenn e Roumania, e Transilvania.

## Pennad kar

* Listennad lavaredoù latin

## Liammoù diavaez

* (pt) http://wp.clicrbs.com.br/sualingua/2009/05/05/sic/Lec'hienn ar c'helenner brazilian Cláudio Moreno (gwelet d'ar 14 a viz Eost 2010 )
# Sibylle von Jülich-Kleve-Berg

Sibylle von Jülich-Kleve-Berg zo anv div briñsez alaman er XVIvet kantved:
* Sibylle von Jülich-Kleve-Berg (1512–1554), Dilennerez Sachsen, pried da Johann Friedrichs Iañ von Sachsen
* Sibylle von Jülich-Kleve-Berg (1557–1627), Markgravez Burgau, pried da Karl von Burgau.

## Pennadoù kar

* Sibylle
* Jülich-Kleve-Berg
# Sic et simpliciter

Sic et simpliciter zo ur bomm latin a dalv kement hag "evel-se emañ, ken plaen ha tra".
Lavaret e vez evit diskouez n'eus ket da glask pemp troad d'ar maout.

## Pennadoù kar

* Sic
* Sic transit gloria mundi
* Listennad lavaredoù latin
# Sic transit gloria mundi

Sic transit gloria mundi zo ur bomm latin hag a dalv kement hag Evel-se e tremen gloar ar bed.
Pa vez kurunet ur pab nevez e vez ar c'hiz da gas ur manac'h dirakañ, dre deir gwech, da zeviñ un tamm stoub ha da lavarout « Sancte Pater, sic transit gloria mundi » ("Tad Santel, evel-se e tremen gloar ar bed") da zegas da soñj d'ar pab nevez ec'h eo berrbad ar gloar ha bresk ar galloud.
Kentañ meneg eus al lid-se a gaver en XIII$^{vet}$ kantved, e skridoù an dominikan Étienne de Bourbon. Adam de Usk, beleg ha kroniker, a ra meneg eus kement-se ivez en e levr Chronicon da geñver kurunadur ar pab Inosant VII e 1404. Da get ec'h eat al lid a-c'houde m'en doa ar pab Yann-Baol Iañ nac'het an diarenn hag ar gurunidigezh.
Eus an Impalaeriezh Bizantion e teue al lid-se : ouzhpenn degas da soñ an impalaer berrbadelezh e c'hloar e veze degaset eskern ha ludu dezhañ.

## Bommoù kar

Heñvel a-walc'h eo an doare-ober roman kozh pa veze ur sklav e-kichen ar jeneraled e-doug o zrec'hlidoù da lavarout dezho : « Hominem te esse », "Te ivez zo un den" (hag a c'hall mervel) pe « Memento mori », "Bez soñj out marvel".
# Suzana hag ar gozhidi (Rubens)

Suzana hag ar gozhidi, pe Susanna e i vecchioni, zo anv meur a livadur brudet, hag ivez un eoullivadur war lien graet gant Pieter Paul Rubens, e 1607, hag a zo e Roma, er Galleria Borghese.
# Suzana hag ar gozhidi (Tintoretto)

Suzana hag ar gozhidi (pe Susanna e i vecchioni, er yezh orin) zo un eoullivadur war lien, dezhañ 147 cm x 194, graet gant al livour italian Jacopo Tintoretto, pe war-dro 1557, pe etre 1560 ha 1565.
Emañ hiriv er c'h-Kunsthistorisches Museum e Vienna.
Savet eo diwar istor Suzana, a zo kontet e Levr Daniel, unan eus levrioù an Testamant Kozh.
Daou gozh eus ar c'hornad, a oa troet o spered gant Suzana, gwreg ur yuzev pinvidik, a guzhas er jardin ma oa-hi kustum da gibellat en he noazh. Ha i neuze d'he gourdrouz ha da lavarout e ranke o lezel da gemer o c'hoant rak panevet da se e tamallfent anezhi da vout avoultrerez, pezh a dalve kement ha kastiz ar marv. Nac'h plegañ dezho a reas Suzana, hag an daou gozh kuit. Nemet derc'hel d'o ger a rejont.
Barnet e voe ar wreg ha kondaonet d'ar marv, met dont a reas Daniel (ur profed en Testamant Kozh) d'he sikour, ha prouiñ a reas e oa ganti e oa ar wirionez.
Livet eo bet gant Tintoretto ar mare ma oa an itron o kibellat hag an daou zen oc'h arvestiñ outi.
Rannet e div lodenn eo an daolenn gant ur c'harzh:
* en un tu ar wreg, he c'horf o splannañ,
* en tu all ur c'hozhiad en deñvalijenn

## Oberennoù all gant Tintoretto

Peder oberenn all zo gant an arzour diwar-benn ar memes mojenn. Unan zo e Mirdi al Louvre e Pariz, unan all e Mirdi ar Prado e Madrid, unan ivez e National Gallery Washington, hag unan all en un dastumad dianav.

## Pennadoù kar

Tri livadur anvet heñvel a zo diwar zorn al livourez Artemisia Gentileschi, gwelout Susanna e i vecchioni.
# Suzannah

Suzannah zo unan eus doareoù an anv-badez saoznek Suzanah, kar d'an anv Suzana e brezhoneg.

## Tud

* Suzannah Dunn , skrivagnerez saoz
* Suzannah Ibsen, pried ar skrivagner norvegek Henrik Ibsen

## Pennadoù kar

* Susannah
* Suzanah
* Susanah
* Suzana
* Susana
* Suzanna
* Susanna
# Suzanne

Suzanne zo un anv-badez gallek, a glot gant Suzana e brezhoneg ha deuet eveltañ eus an anv hebreek meneget er Bibl hag a dalv kement ha lili.
Un anv-lec'h eo ivez.

## Eilstummoù

* Suzette, Suzon e galleg.

## Yezhoù all

* Susan
* Suzana
* Suzy
* Suzie
* Susie

## Tud
### XVIvet kantved

* Suzanne de Bourbon, dugez c'hall

### XVIIIvet kantved

* Suzanne Bodin de Boismortier, skrivagnerez c'hall en XVIIIvet kantved
* Marie-Suzanne Roslin, livourez c'hall.

### XXvet kantved

* Suzanne Bianchetti (1889-1936), aktourez c'hall
* Suzanne Citron, istorourez c'hall
* Suzanne Flon, aktourez c'hall
* Suzanne Lilar, skrivagnerez velgiat, mamm d'ar romantourez Françoise Mallet-Joris
* Suzanne Malherbe (1892-1972), arzourez vreizhat
* Suzanne Pleshette, aktourez stadunanat
* Suzanne Prou, skrivagnerez c'hall
* Suzanne Valadon, livourez c'hall
* Suzanne Vega, kanerez stadunanat
* Suzanne von Borsody (1957-) , aktourez alaman.

### XXIañ kantved

* Suzanne Collins, skrivagnerez stadunanat

## Oberennoù
### Lennegezh

Un anv anavezet eo el lennegezh c'hallek.
* Suzanne Simonin, anv al leanez er romant La Religieuse, gant Denis Diderot
* Suzanne, danvez-pried Figaro e pezhioù Beaumarchais
* Suzanne Walter, er romant Bel-Ami gant Maupassant.
* Suzanne, romant gallek gant Léon Daudet e 1896

### Kanaouennoù

* Suzanne, ur ganaouenn saoznek savet gant Leonard Cohen ha kanet gant Judy Collins, Joan Baez ha tud all.
* Suzanne, ur ganaouenn saoznek gant Cat Stevens.

### Livouriezh

* Suzanne Manet ouzh he fiano, gant Édouard Manet

### Filmoù

* Suzanne et les vieillards ur film gall gant Henri Fescourt en 1912.
* Suzanne, professeur de flirt ur film gall gant René Hervil ha Louis Mercanton en 1916.

## Lec'hanvadurezh c'hallek

Anv div gumun c'hall eo:
* Suzanne, en Ardennes,
* Suzanne, e Somme.
* Sainte-Suzanne, anv meur a lec'h
# Suzanne Bernard

Suzanne Bernard (Troyes, 1893 – Étampes, 10 a viz Meurzh 1912) a voe ul levierez c'hall.
D'an 2 a viz Gouere 1911 e voe he nijadenn gentañ, a-hed 64 km war bourzh an aervag Aube kaset gant al levier Darsonval. Adalek miz Here e heulias kentelioù leviañ.
D'an 10 a viz Meurzh 1912 e tremenas he breved levierez e nijva Étampes ; mat e oa bet an daou amprou kentañ met en trede, hini an uhelder, e c'hwitas war ur c'horn-tro hag an nijerez Farman III da droidellat kent flastrañ war an douar. War an taol e voe lazhet al levierez yaouank, oadet 19 vloaz hepken.
Mard he devije bet he breved en deiz-se e vije bet Suzanne Bernard unan eus an dek levierez kentañ brevedet gant an Aéro-Club de France.
E bered Troyes e voe beziet d'an 12 a viz Meurzh, ambrouget gant un niver bras a nijerien deuet eus Bro-C'hall hag eus broioù all.

## Notennoù

* ↑ (fr) L'Illustration niv. 3603, 16/03/1912
* ↑ (fr) MANON, Hélène & HERRMANN, Léon : Eclats de Guerre et d'Amour – Seconde partie : janvier - septembre 1918, Z4 Éditions, 2016 (ISBN 978-1-326-45216-2) – Lenn en-linenn. Kavet : 24 Mezheven 2019.
* ↑ (fr) 'Corpus étampois'. Kavet : 24 Mezheven 2019.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sissonne (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen sissonne evit deskrivañ ur pas bet krouet gant Kont Sissonne er XVvet kantved.
Gant ar sissonne simple, ar stumm eeunañ, e krog an dañserez er pempvet emstumm, neuze e lamm a-sonn, peg an divc'har an eil ouzh eben ha reut beg an treid. Dont a ra en-dro d'al leur war un troad e demi-plié, gant an eil troad e cou-de-pied devant ("dirak") pe derrière ("a-dreñv").
Daoreoù all ez eus:
* Sissonne fermée
* Sissonne ouverte
* Sissonne fondue

## Gwelit ivez:

* Pas de ciseaux