OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jorj Iañ Breizh-Veur

Jorj Iañ Breizh-Veur (George Iañ, 28 a viz Mae 1660 – 11 a viz Mezheven 1727), a voe Dilenner Hannover goude marv e dad e 1698, ha roue Breizh-Veur adalek 1714 (pa oa 54 bloaz) betek e varv e 1727. Eñ an hini e voe ar c'hentañ roue eus Tiegezh Hannover. Ne ouie ket komz saozneg. Alies e veze en Hannover ha lezel a reas ar gouarnamant etre daouarn ar C'hentañ Ministr.

## E vuhez

Ganet e oa d'an 28 a viz Mae 1660 e Hannover, mab henañ [[Ernst August von Hannover (1629-1698)|Ernst August]], dug Brunswick-Lüneburg, ha priñs-dilenner Hannover (adalek 1692) hag e bried Sophia von der Pfalz, ur verc'h-vihan d'ar roue James Iañ.
E-pad bloavezh kentañ e vuhez e oa pennhêr e dad ha tri eontr divugel. E 1661 e voe ganet e vreur Frederick Augustus, ha savet e voe an daou baotr (lesanvet Görgen ha Gustchen er gêr) an eil gant egile.
E-pad bloaz etre 1664 ha 1665 ez eas o mamm da chom da Italia abalamour ma oa klañvidik, met kenskrivañ a rae gant gouarnerez he mibien rak preder a gemere en o deskadurezh.
E 1683 e kemeras perzh gant e vreur Friedrich August e Brezel Bras an Durked, e-kerzh Emgann Vienna, ha Sophia Dorothea a c'hanas o mab, Jorg August. E 1690 e varvas Friedrich August er brezel. Daou vloaz goude, e 1692, e voe anvet e dad Ernst August da briñs-dilenner Hannover gant an impalaer santel abalamour da skoazell an tiegezh d'an impalaer.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas da Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg. Daou vugel o doe :
* Jorg August, a voe roue Bro-Saoz ;
* Sophie Dorothea von Hannover (1687–1757), a zimezas e 1706 da roue Prusia, Friedrich Wilhelm Iañ Prusia lesanvet « ar Roue-Serjant ».
Ne zaremprede ket e wreg ken. Lakaat a reas bac'hañ anezhi abalamour d'un darempred he doa gant an ofiser yaouank Philipp Christoph von Königsmarck‎, hag a voe lazhet war e urzh. Bac'het e chomas Sophie Dorothea a-hed he buhez, e-pad 32 vloaz, hep gwelout he bugale.
Torret e voe dimeziñ George ha Sophia Dorothea, n'eo ket abalamour d'o avoultriezhioù, met dre ma he devoa ar wreg kuitaet he fried. Gant skoazell he zad e reas George bac'hañ Sophia Dorothea e Kastell Ahlden, en he Celle genidik, ma chomas betek he marv, tregont vloaz goude. Ne oa ket aotreet da welout nag he bugale nag he zad, difennet outi addimeziñ, ne veze aotreet nemet da gerzhout hec'h-unan-penn e porzh ar c'hastell. Arc'hant he deveze d'en em vagañ ha da gaout mevelien ha mitizhien, ha gallout a rae pourmen en ur c'harroñs e-maez he c'hastell, dindan evezh avat.
Ur serc'h en doa Jorj, Melusine von der Schulenburg‎, a gasas gantañ da Vro-Saoz. Tri bugel da vihanañ o doe.
# Jorge Oteiza

Jorge Oteiza Enbil (1908-2003) zo ur c'hizeller hag ur skrivagner euskarek, ganet en Orio (Gipuzkoa). E 1935 ez eas da Amerika ar Su, ma chomas 14 vloaz, hep gwelout ar brezel-diabarzh eta.
E 1963 ec'h embannas Quosque tandem!, un arnodskrid diwar-benn kenedouriezh un arz euskarat gwriziennet en ene euskarat, emezañ, ha diazezet war an arz ragistorel.
Mervel a reas e Donostia ma voe digoret ur mirdi, miz war-lerc'h, dediet d'e oberenn, ar Museo Oteiza.

## Notennoù

* ↑ Oteiza; Zulaika (2003) p.286

## Oberennoù skrivet

* (es) Ensayos, 1963 (arnodskrid)
* (es) Dios existe al noroeste, 1990 (barzhonegoù)
* (es) Ley de cambios, 1991 (skridoù ha dourengravadurioù)

## Oberennoù kizellet

* Aita Donostia, e Lesaka
* Delwenn en iliz San Bizente e Donostia

## Liammoù diavaez

* (eu) (es) (en) Museo Oteiza en Alzuza
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jorge Sampaio

Jorge Fernando Branco de Sampaio pe Jorge Sampaio ent-berr (distaget [ˈʒɔɾʒ(ɨ) sɐ̃ˈpaju] e portugaleg), ganet d'an 18 a viz Gwengolo 1939 ha marvet d'an 10 a viz Gwengolo 2021, a oa un alvokad ha politiker portugalat. Prezidant Portugal e voe eus 1996 da 2006.
| En e raok: Mário Soares | Prezidant Portugal 1996 – 2006 | War e lerc'h: Aníbal Cavaco Silva |
# Jorge Sepúlveda

Jorge Sepúlveda a oa anv-micher ar c'haner valensat Luis Sancho Monleón ganet e 1917 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Even 1983, hag a gane boleros ha pasodobles er bloavezhioù 1950.
Bet e oa sarjant en arme republikan Spagn. Gloazet e voe ha prizoniet gant broadelourien Spagn, ma tremenas meur a vloaz en ur c'hamp-bac'h. Pa voe dieubet e 1941 e krogas da ganañ hag e teuas da vout brudet dre ar skingomz. Kanañ a rae boleros dreist-holl. Brudet bras e voe er bloavezhioù 1950 er broioù spagnolek. E Breizh ec'h anavezed mat doare gallek e Cerezo rosa (Cerisiers roses et pommiers blancs, kanet e 1950 gant André Claveau).

## E ganaouennoù

* Abrázame así
* Adiós
* A escondidas
* Allí
* Bajo el cielo de Palma
* Boca embustera
* Campanitas de la aldea
* Cerezo rosa
* Cocktail de amor
* Como a ti
* Cuando tu no estás
* Desilusión
* Dos cruces
* El mar y tú
* En un pueblecito
* España de mi amores
* Fiesta en la caleta
* La noche que te conocí
* Limosna de amor
* Madrid brujo
* Malvarrosa
* María Dolores
* Mi bella tierruca
* Mi casita de papel
* Mirando al mar
* Monasterio de Santa Clara
* Monísima
* Muy joven para amar
* No te puedo querer
* Para tí nomás
* Piedad
* Porqué te conocí
* Qué bonita es Barcelona
* Quiero llevarme tu amor
* Recuerdo pampero
* Santa Cruz
* Siete lunas
* Silbar en invierno
* Sombra de Rebeca
* Tres veces guapa
* Santander
* Una casa portuguesa
* Viejo tango

## Liammoù diavaez

* Cerezo rosa gant Manu Dibongo hag Eliades Ochoa :
# Jorj Abherve-Gwegen

Jorj Abherve-Gwegen (Georges Abhervé-Guéguen er marilhoù), bet ganet e Landerne e 1946, zo un skolaer brezhonek, un emsaver sevenadurel breizhat hag ur skrivagner brezhonek. Skrivañ a ra levrioù ha pennadoù brezhonek dindan an anv brezhonek Jorj Abherve-Gwegen (Jorj Gwegen en derou).

## Buhez

E dibenn ar bloavezhioù 1960 hag e deroù ar bloavezhioù 1970 e kenlabouras gant ar c'helaouennoù La Bretagne réelle ha L'Avenir de la Bretagne. Oberiant e voe er strolladig politikel eus an tu-dehoù, "Bretagne Action-Jeune Bretagne", hag e skrivas en e gelaouenn Jeune Bretagne dindan an anv-pluenn, Éric Le Naour. Ezel e voe ivez eus Strollad ar Vro. Goude 1972 n'eus ket bet anv anezhañ mui er metoù politikel.
Goude ma tiskrogas diouzh ar politikerezh e skrivas ul levr diwar-benn stad ar brezhoneg a dapas un tamm berzh e 1975. Mont a reas da skolaer brezhonek e Diwan, e skolioù Lesneven, Tregon ha Kraozon. E-pad ur pennad eo bet sekretour skourr Breizh ar C'hevre Keltiek. En hañv 2006 e reas ur veaj vras da Ekouador (anv roet gantañ), Chile hag Arc'hantina hag ul levr en deus tennet diouti. Kemer a ra perzh e bodad-lenn levrioù brezhonek Ti ar Vro e Kemper, abaoe bloavezhioù.

## Brezhoneg ha yezhoù bihanaet

Liesseurt eo skridoù Jorj Abherve-Gwegen, met gant stad ar yezhoù e pled dreist-holl. E levr kentañ, e galleg, a voe un flemmskrid engouestlet evit ar brezhoneg ha goude en deus skrivet kalz war saviadoù ar yezhoù bihanaet. Esperanteger eo ivez. Skrivet en deus meur a bennad e-barzh Al Liamm hag Aber.

## Oberennoù
### Pennadoù-studi

* An euskareg er skolioù, Al Liamm nn 169, 1975
* Diwan : 100 ger diazez, Al Liamm, nn 246, 247, 248-249, 250, 1988
* Roparz Hemon, imbourc'her yezhoù dic'hortoz, Aber nn 19, 2005
* Brassell war al lennegezh okitanek, Aber nn 44, 2011
* Brest en oberenn Roparz Hemon : un intradur don, Aber, nn 32, 2008

### Levrioù

* (Jorj Gwegen), La langue bretonne face à ses oppresseurs, Kemper, Nature et Bretagne, 1975, 312 p.
* A-hed ar Panamericana, Landeda, Aber, 2007, 219 p. (ISBN 978-2-916845-03-6). Adembannet e 2012. Danevell veaj.
* Liorzh ar yezhoù, Aber, 2016 – Teskad pennadoù embannet gant Aber (ISBN 978-2-916845-34-0)
* Morlenn, An Alarc'h, 2021
* Dizoleiñ ar broioù balt, Aber, 2021
* Ribin-diribin, An Alarc'h, 2023
# Jorj Belz

Jorj Belz zo bet kelenner brezhoneg hag istor ha douaroniezh. Soner ha kaner eo ivez, dastumer hag enklasker.
Ganet eo bet e Plouharnel e 1951. Goude studioù e kloerdi bihan Santez-Anna-Gwened hag e skol-veur Roazhon 2, en deus graet ar vicher kelenner e Pondi. Pa oa yaouank en doa savet ar strollad kanerien Trouzerion Mod Kozh (An Drouzerion diwezhatoc'h) gant tud a bep seurt oad, da ganañ tonioù eus e gorn-bro. A-hed e vuhez en deus graet ul labour dastum, dastum kanaouennoù, dastum skridoù, dastum koefoù ha gwiskamantoù ivez. Ingal e ra prezegennoù diwar-benn brezhoneg Bro-Gwened, pe diwar-benn istor hag hengounioù ar vro-se.

## Embannadurioù

* Sonamb get en Drouzerion, 2 levrenn embannet gant Hor Yezh, 1985
* Œuvres de Pierre Le Goff, embannet gant Skol-Uhel ar Vro, 1986

## Liammoù diavaez

* (fr) Poltred Jorj Belz, e blog Fañch Broudig
* (fr) Ur brezegenn gantañ e Kewenn - Ouest-France
# Jorge Oñate

Jorge Antonio González Oñate (La Paz, 31 a viz Meurzh 1952-28 a viz C'hwevrer 2021), anavezet evel Jorge Oñate, ha lesanvet "El Jilguero de América" hag "El Ruiseñor del Cesar", zo ur c'haner kolombian a sonerezh vallenato. Pa oa e barr e vrud e oa a-renk gant tud veur ar vallenato evel Diomedes Díaz, Rafael Orozco Maestre ha Poncho Zuleta.
Kargoù politikel en doe ivez en e gêriadenn, evel kuzulier, e departamant Cesar, hag eiler d'ar c'hannad Alfredo Cuello Dávila.
# Jorge de Montemayor

Jorge de Montemayor pe Jorge de Montemor (Montemor-o-Velho, Portugal, h. 1520 - Piemonte ?, Italia, h. 1561) a oa ur skrivagner portugalat a skrivas e kastilhaneg.

## Embannadurioù

* Los siete libros de la Diana, Edición, prólogo y notas de Francisco López Estrada, Madrid, Espasa-Calpe, 1954.
* Los siete libros de la Diana, Edición de Enrique Moreno Báez, Madrid, Editora Nacional, 1976.
* La Diana. Edición, prólogo y notas de Juan Montero. Barcelona, Crítica, 1996
* Los siete libros de la Diana, Edición, introducción y notas de Miguel Teijeiro Fuentes, Barcelona, PPU, 1991

## Levrlennadur

* Gullón, Ricardo (ed.): Diccionario de literatura española e hispanoamericana. Madrid, Alianza Editorial, 1993. ISBN 84-206-5292-X.
* Alborg, Juan Luis: Historia de la literatura española. Tomo I: Edad Media y Renacimiento. Madrid, Gredos, 1970 (segunda edición, ampliada). ISBN 84-249-3126-2.
* Mazorriaga, Luis Gregorio, Síntesis de literatura española, Barcelona: Editorial Amaltea S. A., 1949, pp. 220-223.

## Liammoù diavaez

* Montemayor, Jorge de (1520-1561), obras digitalizadas en la Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes.
# La Belle Paule

Paule de Viguier, anavet ivez evel la Belle Paule (1518-1610), a oa un itron eus Toloza en Okitania ar XVI$^{vet}$ kantved ha brudet he c'hened.
Pa zeuas ar roue Frañsez Kentañ da Doloza en 1533 e voe pedet da gaout alc'hwezioù kêr, ha fest ha friko a voe.
Da reiñ an alc'hwezioù d'ar roue e voe dibabet ur goantenn 15 vloaz, Paule de Viguier. Kement e plijas d'ar roue ma voe anvet gantañ Belle Paule.
Pobl Toloza ivez a voe bamet gant kened ar plac'h, ma savas reuz pa’z eas kuit ar roue, ha ma voe rediet ar goantenn d'en em ziskouez dirak he frenestr div wech ar sizhun.
Kement-se a weler en daolenn La Belle Paule, livet gant Henri Rachou, war ziskouez e ti-kêr Toloza.

## Levrlennadur

* Christian Maillebiau, La Belle Paule, in Dictionnaire de Toulouse, Loubatières, 2004.

## Liamm diavaez

* (fr) Da welout an daolenn: La Belle Paule de Viguier
* (fr) La Belle Paule etre gwirionez ha romantelezh
# La Bisbal

La Bisbal zo un anv-lec'h katalanek, ha hini anv meur a gumun e Katalonia.

## Kumunioù

* La Bisbal d'Empordà
* La Bisbal del Penedès
* La Bisbal de Falset
* Castellbisbal, er Vallès Occidental.

## Menez

* Puig Bisbal, menez e Celrà e komark ar Gironès.
# La Belle aux cheveux d'or

La Belle aux cheveux d'or zo ur gontadenn c'hallek, gant Madame d'Aulnoy. Embannet e voe e saozneg gant Andrew Lang en The Blue Fairy Book e 1889, hag anvet The Beauty with Golden Hair.
Anavezet eo ivez evel The Story of Pretty Goldilocks' pe The Beauty with Golden Hair.

## Film

Gant Zlatovláska (Goldilocks, Czechoslovakia, 1973).
# La Bigne

La Bigne :
| Iliz Saint-Marcouf ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Aunay-sur-Odon |
| Kod kumun | 14073 |
| Kod post | 14260 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Duchemin 2014-2016 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Aunay-Caumont-Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 211 ann. (2014) |
| Stankter | 55 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 152 m — brasañ 266 m |
| Gorread | 3,85 km² |
| kemmañ |
La Bigne a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall. Enframmet eo bet ar gumun e Seulline d'ar 1añ a viz Genver 2017.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas un den nann soudard e La Bazoque abalamour d'ur vombezadeg e penn-kentañ miz Eost e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Marcouf, XIX$^{vet}$ kantved.
* Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun: La Bigne Churchyard
| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 1 |
| Hollad | 1 |
Trooper e oa er Reconnaissance Corps R.A.C. 43rd (2/5th Bn. Gloucestershire Regt.) Regiment. Mervel a reas d'ar 7 a viz Eost 1944 e-doug Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 30 Gwengolo 2016
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ In Memories
# La Bisbal d'Empordà

La Bisbal d'Empordà zo ur gumun e Katalonia, e komark an Alt Empordà, e proviñs Girona, war lez ar Mor Kreizdouar.
# La Belle et la Bête

La Belle et la Bête zo ur gontadenn skrivet gant ar skrivagnerez c'hall Gabrielle-Suzanne Barbot de Villeneuve hag embannet en 1740. Adsavet e voe, ha berraet, gant Jeanne-Marie Leprince de Beaumont, hag embannet en 1756 en he levr Magasin des enfants.

## Orin

Levezonet eo bet ar gontadenn gant kontadennoù all, evel An Azen Aour, gant Lucius Apuleius Madaurensis en Eil Kantved, ha gant ar gontadenn Il Re Porco, gant Giovanni Francesco Straparola en e levr Le piacevoli notti, e 1550.
Kentañ ma voe embannet e galleg e voe gant Gabrielle-Suzanne de Villeneuve, en 1740, en dastumad kontadennoù dizanv La Jeune Américaine et les contes marins, ma weler beajerien war ul lestr o kontañ istorioù, kement ha tremen an amzer. Ur plac'h a gambr an hini a gont an istor.
Ne voe brudet ar marvailh nemet pa voe berraet ha kempennet gant Jeanne-Marie Leprince de Beaumont en he dornlevr Le Magasin des enfants en 1757. Ganti e voe lamet an eil lodenn ma konte Gabrielle-Suzanne de Villeneuve an tabut a savas etre ar boudiged diwar-benn orin roueel Belle, met ouzhpennañ a reas ur gaoz etre ar c'houarnerez, an Dimezell Bonne, hag he skoliadezed. diwar an doare-se eo e voe savet an holl zoareoù all goude, pe dostik.
Hervez istorourien zo e c'hallfe istor la Belle et la Bête bezañ bet levezonet gant unistor gxir, hini Pedro Gonzales, ganet er XVIvet kantved en enez Tenerife, a zo da Spagn. Hennezh ac'h eas da Vro-C'hall, ma voe degemeret e lez ar roue Herri II

### Oberennoù all

* Ar Vleunienn Skarlek (1858), e ruseg gant Sergey Aksakov.
* Beauty and the Beast ... The Story Retold (1886), gant Laura E. Richards.
* Beauty: A Retelling of the Story of Beauty and the Beast (1978), gant Robin McKinley.
* Rose Daughter (1997) gant Robin McKinley.
* The Courtship of Mr. Lyon (1979), from Angela Carter's The Bloody Chamber, based on Madame Le Prince de Beaumont's version.
* Beauty (1983), danevell skiant-faltazi gant Tanith Lee,
* A Grain of Truth (1993), danevell gant Andrzej Sapkowski el levr The Last Wish.
* Lord of Scoundrels (1995) gant Loretta Chase.
* The Fire Rose (1995) gant Mercedes Lackey.

#### XXI$^{añ}$ kantved

* The Quantum Rose, gant Catherine Asaro, skiant-faltazi,.
* Beastly (2007) gant Alex Flinn, a c'hoarvez e Manhattan.
* Bryony and Roses (2015) gant T. Kingfisher (anv-pluenn Ursula Vernon)
* Belle: An Amish Retelling of Beauty and the Beast (2017) gant Sarah Price
* A Court of Thorns and Roses (2015) gant Sarah J. Maas

## Pennad kar

* Beauty and the Beast

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gender Construction in La Belle et La Bete.
* ↑ “La Bella y la Bestia”: Una historia real inspirada por un hombre de carne y hueso.
* ↑ Reid M, rakskrid da La Belle et la Bête gant Madame de Villeneuve, embannet gant Folio Gallimard.
* ↑ Crunelle-Vanrigh, Anny. "The Logic of the Same and Différance: 'The Courtship of Mr. Lyon'". In Roemer, Danielle Marie, and Bacchilega, Cristina, eds. (2001). Angela Carter and the Fairy Tale, p. 128. Wayne State University Press.
* ↑ (2015) The Bloomsbury Introduction to Popular Fiction. Bloomsbury. 55 p. ISBN 978-1441172013.
# La Benâte

La Benâte :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | La Benâte |
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Naoned |
| Kanton | Levieg |
| Maer Amzer gefridi | |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 316 ann. (1821) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 0° Norzh 0° Reter / 0, 0 |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| La Benâte ||
| kemmañ |
La Benâte (pe La Benate, pe La Bénate) zo ur gumun gozh a Vreizh e Liger-Atlantel, stag bremañ ouzh kumun Kerc'haoueg.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun La Benâte e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Levieg hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Staget e voe kumun La Benâte ouzh kumun Sant-Yann-Kerc'haoueg e 1830.

### XX$^{vet}$ kantved

* E 1971 e oa bet unanet div gumun, Sant-Yann-Kerc'haoueg ha Sant-Stefan-Kerc'haoueg, evit sevel kumun Kerc'haoueg gant an anv gallek Corcoué-sur-Logne.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour, XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs adalek 1800 betek 1821

Niver a annezidi

## Pennadoù kar

* Sant-Yann-Kerc'haoueg.
* Kerc'haoueg.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Cassini - EHESS - Fichenn kumun La Benâte
* 1 2 infobretagne
# La Bernardière

La Bernardière zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh

Savet eo diwar an anv-badez gallek Bernard, evel un toullad re all: Albertière, Benoitière, Cathelinière, Clémencière, Françoisière, Gilbertière, Hubertière, Jacquière, Martinière, Ménardière, Michelière, Paulinière, Renaudière, Richardière, Robertière.

## Lechioù
### Breizh

* La Bernardière, skol e kumun An Turball
* Maner La Bernardière e Sant-Hermelen-Naoned, bremañ anv ur c'harter.

### Bro-C'hall

* La Bernardière, kumun eus Vendée, anvet Kervernarzh e brezhoneg abaoe 1997.
* Chapel La Bernardière, e Saint-Macaire-en-Mauges, en Anjev.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20160305023448/http://wiki-patrimoine-saint-herblain.fr/Bernardi%C3%A8re
# Kan an Douar

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kan an Douar a zo
* anv un dastumad barzhonegoù, gant Añjela Duval, embannet e 1973 gant Al Liamm
* Kan an Douar, ur gevredigezh diazezet e presbital kozh Landelo
# Kan an Nibelunged

An Nibelungenlied (Krennalamaneg uhel : Der Nibelunge liet pe Der Nibelunge nôt), troet e Kan an Nibelunged, zo ur meurgan skrivet e-tro ar bloaz 1200 e krennalamaneg uhel. Ar varzhoneg disin-se a zeuas eus rannvro Passau. An Nibelungenlied zo diazezet war un hengoun dre gomz tennet eus gwengeloù harozel german gant tudennoù istorel eus ar V$^{vet}$ hag ar VI$^{vet}$ kantved, ha skignet e voe dre an holl vroioù germanek. An istor a vez adkavet e Lec'hlenn gant ar c'hanoù harozel a zo en Edda hag e Saga ar Völsunged.
Rannet eo ar meurgan e div lodenn : el lodenn kentañ, Siegfried a zeu da Worms da c'houlenn dorn priñsez vurgund Kriemhild digant he breur ar roue Gunther. Hennezh a asant d'an eured gant ma vo roet harz da C'hunther gant Siegfried a-benn ober e wreg eus Brünhild, ar briñsez-vrezelerez. Siegfried a zeu a-benn hag a zimez gant Kriemhild, hogen Brünhild ha Kriemhild a dro da enebourezed, ma echuas gant muntrerezh Siegfried gant ar gwaz Hagen dre urzh Gunther. En eil lodenn, an intañvez Kriemhild zo priedet gant Etzel, roue an Huned. Diwezhatoc'h e ped he breur da weladenniñ rouantelezh Etzel gant ar soñj kaout he dial diouzh Hagen. An disoc'h a vo marv an holl Vurgunded hag a oa deuet e lez Etzel, dismantr ar rouantelezh ha marv Kriemhild zoken.
An Nibelungenlied a voe ar meurgan kentañ lakaet dre skrid er broioù alamanek. Ar varzhoneg a voe ankouaet goude 1500, hag adkavet e voe e 1755. Lesanvet "an Iliad alamanek", an Nibelungenlied a grogas da vout brudet en-dro evel ur meurgan broadel alaman. Ar varzhoneg a voe arveret da skeudenniñ ha difenn gweloù enep-demokratel, mirelour, pe mennozhioù nazi a-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed. Daveoù ar c'han-mañ a vez kavet e labour Richard Wagner : Der Ring des Nibelungen, hag a zo levezonet kalz gant ar mammennoù eus an norseg. E 2009, eo bet enskrivet en UNESCO (Memory of the World Register) abalamour d'e dalvoudegezh istorel. Taolennet e vez evel "unan ag ar barzhonegoù galloudusañ e-touesk meurganoù german ar Grennamzer".

### Embannadurioù

* Karl Bartsch edition (Leipzig, 1870–80)
* Transcriptions of the main manuscripts (ABCndk)
* Die Nibelungen-Werkstatt

## Liammoù diavaez

* An holl zornskridoù (Handschriftencensus)
* Facsimile an dornskrid C
* Enrolladenn e krennc'hermaneg uhel
# Kan ar brezhoneg

Kan ar brezhoneg a zo ur ganaouenn bet savet gant Ifig Castel (pozioù bet skrivet asambles gant Jean-Maï Priol hag Alan Tassin; ton: Kost ar c'hoad).

## Pozioù

Selaouit hag e klevfet Bevet ar brezhoneg Ur son a zo nevez-savet
Startijenn ha levenez A zo gant ar Vretoned Bevet ar brezhoneg
A zo graet d'hor yezh karet Alc'hwez teñzor ar Gelted
Ha deoc'h-c'hwi eta yaouankiz Gant banniel ar Vreizhiz
Ma 'peus karantez evit Breizh Kreiz ho puhez lakait ho yezh
Ur plas en ho puhez bemdeziek Komzit etrezoc'h tudoù yac'h-pesk
Ha neuze c'hwi tud a oar Na chomit na mut na bouzar
Me ho ped 'ta sikouret Ar re a c'houll bezañ desket
Ha deoc'h-chwi eta sonerien Pe kanerien pe dañserien

## Pladennoù

* A greiz kalon, Tud Bro Dreger 1, (kanet gant Ifig Castel)
* Sadorn noz, Silvain Le Roux ha Jacques David, Coop Breizh, 2013

## Liammoù diavaez

* Selaouit 2 s eus ar ganaouenn
* Ifig Castel