OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 3 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1936 : dilennet eo François-Tanguy Prigent da gannad (an hini yaouankañ e Bro-C'hall) sokaliour e Penn-ar-Bed.
* 1940 : ar vroadelourion vrezhon Olier Mordrel ha Frañsez Debauvais a zo kondaonet d’ar marv.
* 1968 : serret eo Skol-veur ar Sorbonne e Pariz (Bro-C'hall).

## Ganedigezhioù

* Golda Meir
* 1469 : Niccolò Machiavelli, istorour ha skrivagner italian.
* 1835 : Edward Hargitt, livour hag evnoniour skosat.
* 1898 : Golda Meir, kentañ ministr Israel.
* 1902 : Alfred Kastler, fizikour gall, tapet gantañ ar Priz Nobel.
* 1903 : Bing Crosby, aktour ha kanour amerikan.
* 1919 : Pete Seeger, kanour folk amerikan.
* 1925 : Robert Jonquet, melldroader gall.
* 1928 : Julien Guiomar, aktour gall.
* 1933 : James Brown, dañser ha kaner-sonaozer amerikan.
* 1941 : Nona Gaprindachvili, mestrc'hoarierez echedoù jorjian ha soviedat.

## Marvioù

* 1707 : Michiel de Swaen, skrivagner flandrezek eus Dukark.
* 1815 : Claude Le Coz, eskob Roazhon e 1791 hervez al lezenn evit keodediñ ar gloer.
* 1858 : Aogust Brizeug, barzh breizhat.
* 1916 :
** Padraig Pearse, pe Patrick Pearse, brogarour ha skrivagner iwerzhonat.
** Thomas Clarke, emsaver broadelour iwerzhonat a gemeras perzh en Emsavadeg Pask e 1916.
* 1987 : Dalida, aktourez ha kanourez.
* 1988 : an Tad Medar, manac'h ha skrivagner brezhonek.

## Lidoù
### Deiziadur roman

* V ante nonas Maias / Florae Ludi VI = V$^t$ devezh kent nonae Mae / 6$^t$ devezh c'hoarioù gouestlet da Flora / Deiz-ha-bloaz dedi templ Flora Quirinalis (war menez ar Quirinal)

### Deiziadur kristen

* Gouel ar Groaz Kavet
* Sant Ewen
* (... war ar stern)

### Deiziadurioù broadel hag etrevroadel

* Devezh etrebroadel Frankiz ar Wask.
* Devezh ar Vonreizh e Polonia hag e Japan.
# 3 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1222 : Emgann Kastell-Briant, trec'h Pêr Mauclerc war Amaury Craon.
* 1845 : dont a ra Florida da vezañ ar 27vet stad eus Stadoù Unanet Amerika.
* 1878 : dizalc'hiezh Bulgaria (diouzh an Impalaeriezh otoman).
* 1905 : gant an tsar Nikolaz II Rusia eo asantet krouiñ ur vodadenn dilennet (an Douma).
* 1918 : sinet emglev Brest-Litovsk etre Alamagn ha Rusia.
* 1931 : "The Star-Spangled Banner" zo degemeret ent ofisiel gant Stadoù Unanet Amerika evel kan broadel.
* 1961 : dont a ra Hasan II da vezañ roue Maroko.
* 1971 : dont a ra India war sikour emsavidi Bangladesh en o brezel dieubidigezh, a-enep Pakistan.
* 2005 : dilennet eo an dizalc'hour Oscar Temaru da brezidant Polinezia c'hall.

## Ganedigezhioù

* 1816 : Jan Arnošt Smoler, skrivagner sorabek.
* 1845 : Georg Cantor, matematikour alaman.
* 1848 : Gustav Adolf Fischer, ergerzher ha naturour alaman.
* 1847 : Alexander Graham Bell, ijiner skosat ar pellgomz.
* 1871 : Maurice Garin, reder war varc'h-houarn gall, gounideg kentañ Tro Bro-C'hall e 1903.
* 1930 : Ion Iliescu, prezidant Roumania.
* 1953 : Zico, melldroader etrebroadel ha gourdoner brazilian.
* 1957 : Roberto Messa, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1988 : Timour Gareev, mestrc'hoarier echedoù ouzbek.

## Marvioù

* 1706 : Johann Pachelbel, ograour ha sonaozer alaman.
* 1797 : Yves Joseph de Kerguelen de Trémarec, merdeer breizhat.
* 1870 : Friedrich Boie, amprevanoniour, evnoniour ha gwiraour alaman.
* 1888 : Yann-Vari ar Joubiouz, skrivagner brezhonek.
* 1979 : Mustafa Barzani, politikour eus Kurdistan Irak.
* 1982 : Georges Perec, skrivagner gall.
* 1983 :
** Hergé, aozer bannoù-treset belgiat ha krouer Tintin.
** Arthur Koestler, skrivagner aostrian.
* 1996 : Marguerite Duras, skrivagnerez c’hall.

## Lidoù

* Devezh an dizalc'hiezh e Bulgaria.
* Hinamatsuri, gouel ar merc'hed e Japan.
# 3 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1880 : diazezet eo Brazzaville gant an ergerzher italian-gall Pierre Savorgnan de Brazza.
* 1935 : aloubet eo Etiopia gant luioù Mussolini.
* 1958 : gwallzarvoud pa glask an doktor Alain Bombard treuziñ toull an Intel (Bro-Wened - Mor-Bihan) war ur c'hanod-c'hwez (9 den marvet).
* 1990 : adunvanet eo Alamagn.

## Ganedigezhioù

* 1763 : Marie-Louise de Lamoignon, gwenvidigez, savet ganti Urzh Seurezed Sant-Loeiz.
* 1797 : Leopoldo II, dug-meur Toskana.
* 1886 : Alain-Fournier, skrivagner gall.
* 1895 : Sergei Essenin, barzh rusianek.
* 1897 : Louis Aragon, barzh, kazetenner ha romantour gallek.
* 1901 : Jean Grémillon, filmaozer gall.
* 1910 : Yann-Vari Kerwerc'hez, skrivagner brezhonek.
* 1927 : Serge Antoine, an hini en deus treset kartenn rannvroioù Bro-C'hall e 1958.
* 1939 : Velibor Vasović, melldroader etrebroadel ha gourdoner serb.
* 1941 : Victor Palciauskas, mestrc’hoarier echedoù ha fizikour lituanian, keodedour eus SUA.
* 1981 : Zlatan Ibrahimović, melldroader svedat.

## Marvioù

* 818 : Irmingard Hespengau, priñsez frank.
* 1226 : Sant Frañsez a Asiz, lean katolik italian (ganet en Assisi).
* 1283 : Dafydd ap Gruffudd, priñs Kembre.
* 1568 : Elisabeth de Valois, rouanez kenseurtez Spagn.
* 1897 : Alexandre de Lamothe, skrivagner gallek.
* 1929 : Gustav Stresemann, politikour alaman, Kañseller Republik Weimar.
* 1967 : Woody Guthrie, kaner ha gitatour stadunanat.
* 1980 : Alberic O'Kelly de Galway, kazetennour echedoù ha mestrc'hoarier echedoù belgian.
* 1987 : Jean Anouilh, dramaour ha skrivagner gall.
* 1988 : Franz Josef Strauss, politikour alaman, Prezidant Bavaria.

## Lidoù

* Iliz katolik roman hag Ilizoù reizhkredennour:
** Sant Denez Aeropajit, eskob kentañ Atena.
* Iliz katolik roman:
** Sant an deiz : Sant Fragan;
** Sant Ternog (pe dTernaeg), eskob-abad iwerzhonat deuet da chom en ur peniti kostez Landerne;
** Sant Fragan, tiern e Breizh deuet eus Bro-Gembre, enoret e Sant-Fregan (Leon - Penn-ar-Bed) hag e Ploufragan (Aodoù-an-Arvor);
** Santez Klervi, merc'h da sant Fragan ha c'hoar da Sant Gwenole
** Sant Melar, merzher.
* Deiz Unaniezh Alamagn (Tag der Deutschen Einheit)
# 3 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1480 : Nicole de Brosse, kontez Penteür, a werzh he gwirioù war dugelezh Breizh da Loeiz XI, roue Frañs.
* 1521 : ezkumunugenn Martin Luther gant an Iliz katolik roman.
* 1795 : emglev kuzh etre Rusia hag Aostria a-benn rannañ Polonia evit an trede gwezh.
* 1925 : divodet Unvanidigezh Sindikadoù Italia (USI) gant Benito Mussolini, prezidant kuzul ar vinistred italiat.
* 1944 : dizalc’higezh Siria ha Liban.
* 1959 : Alaska a ya d’ober 49vet Stad Stadoù Unanet Amerika.
* 1961 : torret al liammoù diplomatek gant Stadoù-Unanet Amerika diouzh Kuba.

## Ganedigezhioù

* -106 : Marcus Tullius Cicero, prederour ha den-stad henroman.
* 1196 : Tsuchimikado, 83vet Impalaer Japan (1198-1210).
* 1239 : Yann II, dug Breizh (1286-1305).
* 1793 : Lucretia Mott, stourmerez stadunanat evit gwirioù ar merc’hed hag a-enep ar sklavelezh.
* 1824 : Heinrich Gustav Reichenbach, louzawour alaman.
* 1829 : Konrad Duden, yezhour ha geriadurour alamanek.
* 1883 : Austin Roberts, loenoniour suafrikan.
* 1883 : Sylvie, aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
* 1892 : J. R. R. Tolkien, skrivagner saoznek.
* 1900 : Ernst Neubach, filmaozer, produour ha saver senario aostrian-hungarat.
* 1911 : John Sturges, filmaozer stadunanat.
* 1924 : André Franquin, aozer bannoù-treset belgiat.
* 1929 : Sergio Leone, filmaozer italian.
* 1946 : John Paul Jones, soner gitar-boud ha klavier saoz, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Led Zeppelin.
* 1950 : Victoria Principal.
* 1956 : Mel Gibson, aktour ha filmaozer stadunanat.
* 1969 : Michael Schumacher, reder kirri-tan alaman.
* 2003 : Greta Thunberg, stourmerez svedat a-enep tommadur ar blanedenn.

## Marvioù

* 1322 : Fulup V, roue Bro-C'hall.
* 1875 : Pierre Larousse, holloueziadurour, geriadurour hag embanner gallek.
* 1923 : Jaroslav Hašek, romantour ha kazetenner tchek.
* 1931 : Joseph Joffre, jenereal gall.
* 1945 : Edgar Cayce, parapsikologour stadunanat.
* 1956 : Joseph Wirth, politiker alaman, Kañseller Alamagn (1921-1922).
* 1959 : Edwin Muir, skrivagner skosat.
* 1988 : Rose Ausländer, skrivagnerez yuzev hag a skrive en alamaneg.
* 2012 : Vicar, treser bannoù-treset chileat.
* 2020 : Qasem Soleimani, jeneral iranat.

## Lidoù
### Relijion kristen

Tertio Nonas Januarii = IIIt kent Nonae Genver
* Roma : sant Antherius, pab ha merzher, dindan Jul Maksimian
* Vienna (e Galia) : sant Florentius, eskob ha merzher.
* Palestina : sant Pêr, abostol, merzher war ar groaz.
* Hellespontos : sent Cyrinus, Prius, Theigenius, merzherien.
* Caesarea Kappados : sant Gordius (IV$^{vet}$). Ofiser; merzher, dibennet.
* Kilikia : sant Zosimus, ha sant Athanasius, grefierien.
* Kilikia: Theopémptus ha Theona, merzherien dindan Dioklesianus
* Padova : Daniel, merzher
* Lutecia Parisiorum : santez Jenovefa, gwerc'hez ha harozez an harzerezh d'an Normaned e Pariz (Vvet kantved)

#### e Breizh

* santez Gwenezhan, gwerc'hez
# 3 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1904 : dioueliet eo delwenn Itron-Varia Beg ar Raz.
* 1940 :
** krouidigezh Kuzul Broadel Breizh gant Frañsez Debauvais hag Olier Mordrel e Pondi, gant aotre an Ac'huber.
** aet d'ar strad ar morlu gall da-geñver Emgann Mers-el-Kebir.

## Sportoù

* 1913 : 3vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Henri Pélissier.
* 1919 : 3vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Francis Pélissier.
* 1920 : loc'hañ a ra 4vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Brest war-du Les Sables-d'Olonne (Vañde).
* 1929 : 4vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinan ha Brest ; trec'h eo Louis Delannoy (Belgia).
* 1930 : 2vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Caen (Calvados) ha Dinan ; trec'h eo Learco Guerra (Italia).
* 1931 : 4vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Brest ha Gwened ; trec'h eo André Godinat.
* 1948 : loc'hañ a ra 4vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus Naoned war-du Ar Roc'hell (Charente-Maritime).
* 1958 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall e Kastellin (a-benn d'an eur) ; trec'h eo Charly Gaul (Luksembourg).
* 1968 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh hag An Oriant ; trec'h eo Aurelio González Puente (Spagn).
* 1972 : 2vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Sant-Brieg hag Ar Baol-Skoubleg ; trec'h eo Rik van Linden (Belgia).
* 1979 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Sant-Brieg ; trec'h eo Jos Jacobs (Belgia).
* 1981 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rochefort (Charente-Maritime) ha Naoned ; trec'h eo Ad Wijnands (Izelvroioù).
* 1988 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall etre Pornizhan hag Ar Baol-Skoubleg (a-benn d'an eur dre skipailh) ; trec'h eo Weinmann-La Suisse (Suis).
* 1990 : 4vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Menez Mikael ar Mor ; trec'h eo Johan Museeuw (Belgia).
* 1995 : 2vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Perroz-Gireg ha Gwitreg ; trec'h eo Mario Cippolini (Italia).
* 2000 : 3vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Loudun (Vienne) ha Naoned ; trec'h eo Tom Steels (Belgia).

## Ganedigezhioù

* 1423 : Loeiz XI, roue Bro C'hall adalek 1461 betek e varv.
* 1883 : Franz Kafka, skrivagner tchek.
* 1898 : Roger Legris, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1917 : João Saldanha, melldroader, kazetenner ha gourdoner brazilian.
* 1942 : Eddy Mitchell, kaner-sonaozer hag aktour gallek, lesanvet Schmoll.
* 1944 : Michel Polnareff, kaner-sonaozer ha pianoour gallek.
* 1962 : Tom Cruise, aktour ha produer stadunanat.
* 1964 : Alan Simon, soner breizhat brudet gant daou c'hoarigan, Excalibur hag Anne de Bretagne.
* 1967 : Deyan Bojkov, mestrc'hoarier echedoù bulgar.
* 1993 : Vincent Lacoste, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.

## Marvioù

* 1904 : Theodor Herzl, penn bras eus an emsav sionour.
* 1969 : Brian Jones, sonaozer ha soner saoz, unan eus krouerien orin ar strollad The Rolling Stones.
* 1971 : Jim Morrison, kaner ha sonaozer ar strollad The Doors.
* 1984 : Ernesto Mascheroni, melldroader etrebroadel uruguayat.
# 3 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1345 : kouezhañ a ra Ar Roc'h-Derrien etre daouarn ar Saozon.
* 1489 : peurwiriekaet eo feur-emglev Frankfurt am Main gant Anna Breizh.
* 1965 : embannadur Rubber Soul e Breizh-Veur, c'hwec'hvet albom gant ar strollad The Beatles.

## Ganedigezhioù

* Monumant gouestlet da Joseph Conrad e Gdynia (Polonia)
* 1368 : Charlez VI (Bro-C'hall), roue Bro C'hall eus 1380 betek e varv e 1422.
* 1760 : Moritz Balthasar Borkhausen, naturour alaman.
* 1797 : Andrew Smith, ergerzhour, etnologour, loenoniour ha mezeg-arme skos.
* 1800 : France Prešeren, barzh slovenek.
* 1817 : Pierre-Marie-François Ogé, kizellour.
* 1857 : Joseph Conrad, skrivagner saoznek genidik eus Polonia.
* 1879 : Joseph Le Pévédic, maer Pleñver, kuzulier Kanton Belz ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed, e Pleñver.
* 1885 : Edward Lasker, mestrc'hoarier echedoù amerikan.
* 1911 : Nino Rota, sonaozer italian.
* 1916 : Seán Ó Ríordáin, barzh iwerzhonek.
* 1924 : Job Morvan, reder war varc'h-houarn a-vicher breizhat.
* 1930 : Jean-Luc Godard, filmaozer gall suis.
* 1936 : Yves Boutet, melldroader breizhat ha gourdoner, c'hoariet gantañ an niver brasañ a grogadoù gant ar Stad Roazhon.
* 1942 : Edmond Herve, ministr ar Yec'hed Gouarnamant Pierre Mauroy ha maer Roazhon.
* 1981 : David Villa, melldroader etrebroadel spagnol.

## Marvioù

* Pierre-Auguste Renoir
* 1894 : Robert Louis Stevenson, skrivagner skosat, aozer Enez an Teñzor.
* 1919 : Pierre-Auguste Renoir, livour gall.
* 1954 : Fernand-René, aktour c'hoariva ha sinema gall.
* 1983 : James Macrae Aitken, mestrc'hoarier echedoù skosat.
* 1996 : Georges Duby, istorour gall, arbennigour war ar Grennamzer.
* 2004 : Robert Dhéry, aktour (c'hoariva ha sinema), dramaour, leurenner, filmaozer ha saver senario gall.

## Lidoù

* En iliz katolik :
** e Breizh : Sant Avran;
** e lec'h all : sant Kasian, merzher, sant Fransez Zavier, ar Profed Sofonia
* Devezh etrebroadel an euskareg

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
# -448
## Darvoudoù
### Europa

* Perikles a vlein lu Aten da Zelfi da adreiñ santual Diougan da Phokis
# -45

709 Ab Urbe Condita = 45 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik Roma

* Koñsuled : Caius Julius Caesar IV (e-unan, hep keneil). Suffectus : Quintus Fabius Maximus, Caius Trebonius, Caninius Rebilus.
* 17 a viz Meurzh : Emgann Munda, e Spagn ; trec'h eo Julius Caesar war mibien Pompeus.
* Julius Caesar a zo anvet dictator perpetuus = diktatour e vuhez-pad, koñsul evit an dek bloavezh da zont, penngadour meur an arme, Pontifex Maximus, gantañ galloud tribun, Imperator.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XIV ar Bugel

### Reter-Nesañ
#### Judea

* Hyrcan II

### Azia
## Arzoù, Skridoù, ha Teknikoù

* gant Julius Caesar eo adaozet an deiziadur roman, savet ar benniliz (basilica) Julia, kresket ar forum Julium.
# -46

708 Ab Urbe Condita = 46 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Republik roman

* Koñsuled : Caius Iulius Caesar III & Publius Aemilius Lepidus
* Marv Verkingetorix e Roma.

### Afrika
#### Ejipt

* Faraon : Ptolemaios XIV ar Bugel

### Reter-nesañ
#### Judea

* Hyrcan II

### Azia
## Marvioù -46

* Verkingetorix
# -441
## Darvoudoù
### Europa

* Euripides, saver pezhioù-c’hoari gresian, a c’honez ar prizioù en Aten
# -449
## Darvoudoù
### Europa

* Herodotos, istorian gresian, a skriv istor ar brezelioù o deus enebet Persed ha Gresianed etre 490 ha 479
# -457

Diwar-benn bloavezh 457 kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

Perikles, politikour atenat bet diskibl Anaksagoras, a zeu e penn Aten. Kregiñ a ra oadvezh aour Aten

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 457 kent JK

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 457 kent JK
# -440
## Darvoudoù
### Europa

* Herakleitos, prederour gresian, a zisklêr e kemm pep tra
# -443

311 Ab Urbe Condita = 443 kent J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Gres

* Arc'hont : Lysanias

#### Republik roman

* Koñsuled : Marcus Geganius Macerinus II ha Titus Quinctius Capitolinus Barbatus.

### Azia
#### Persia

* Artakserkses Iañ Dorn-hir (464 - 424). Mestr ivez war Palestina.
# -456

Diwar-benn bloavezh 456 kent J.-K. an deiziadur juluan proleptek eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Marv Aesc'hulos
* E Roma, konsul eo M. Valerius Maximus Lactuca, ha Sp. Verginius Tricostus Caeliomontanus
* Lezenn Icilia e Roma, degemeret war intrudu an tribun L. Icilius

### Azia
#### Reter-nesañ

* Kas a ra ar roue Artakserses Iañ Ezra da Jeruzalem evit ober war-dro an aferioù relijius yuzev

#### Reter-pellañ

* E Sina, rouantelezh Jinn a gemer kêr Wucheng.

### Afrika

* Goude bezañ sikouret Egiptiz savet a-enep galloud ar Bersed ha kemeret perzh e seziz kêr Menfis, Ateniz zo rediet da dec'hout dirak ur bagad 300 lestr persat. Seziset int en un enezenn eus an Nil, Prosopis, e-pad 18 miz. Aten a goll 90 trierenn ha kalz keodediz.
# -461

Diwar-benn bloavezh 461 kent J.-K. an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù e 461 kent JK

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù e 461 kent JK
# Androgeos

Androgeos (Ἀνδρόγεως e henc'hresianeg) a oa ur mab da Vinos, roue Kreta, ha d'e bried Pasifae, e mojennoù Hellaz kozh. Tad e oa da Sthenelos .

## Ar vojenn

E-pad c'hoariadegoù bras e veze trec'h Androgeos atav. Kann a savas etrezañ ha tud yaouank eus kêrioù Aten ha Megara, en o zouez Aigaios, roue Aten, ma voe lazhet Androgeos.
Brezel a voe etre Aten ha Kreta, ha trec'h e voe Minos. Dre gastiz neuze e rankas tud Aten kas un toullad yaouankizoù, seizh paotr ha seizh plac'h, bep bloaz da Greta da vout debret gant ar Minotaor.
Kement-se ne baouezas nemet pa voe lazhet ar Minotaor gant Theseüs.

## Androgeüs

An anv Androgeüs zo bet graet, dre fazi, eus ar roue brezhon Mandubracius.
# Android

Android a zo ur savenn evit ar pellgomzioù hezoug produet gant Google, svet e oa bet adal al Diaz Linux ar pal pennañ a oa dafariñ ar pellgomzioù hezoug gant ur skramm touchennaoueg evel ar smartphones pe an tabletennoù.
Ar savenn Android a zo bet diazezet war an dornata war eeun, oc'h implij fiñvadennoù an implijer evel ma vefent graet er vuhez a pemdez. Ar jestraouiñ a vez kavet neuze a zo reoù lopata, tremen, fiñval objedoù ouzh ar skramm, ouzhpenn da-se e vez adkavet un daouchennaoueg darvanel evit kavout an tu da skrivañ.

## Istor al logo

An dudenn Bugdroid a zo ur robot bihan gwer implijet gant Google evit bezañ ardamez ar savenn Android. An dudenn-se a zo dindan ul lisañs « creative commons by (3.0) » hag a c'hell neuze bezañ implijet frank.
Al lec'hienn Engadget a tiskler eo bet awenet an dudenn Bugdroid, logo Android, adal un dudenn eus ar c'hoarioù video er bloavezhioù 1990 war Atari : Gauntlet: The Third Encounter.
# Andriy Chevtchenko

Andriy Mykolayovych Chevtchenko, bet ganet d'an 29 a viz Gwengolo 1976 e Dvirkivchtchyna (URSS d'ar mare-se), zo bet ur c'hoarier mell-droad etrebroadel ukrainat.
# Androfiliezh

An androfiliezh (diwar ar gresianeg: ἀνδρο andro-, “gour” + φιλια philia, “karantez”) ra dave d'un den, gour pe vaouez, hag a vez sachet ez-karantezel ha/pe ez-reizhel war-du goured en o oad.
Bez' ez eus daou abeg pennañ evit implijout an nevezc'herioù-mañ:
1. Dreist-holl evit kaozeal eus tuadur reizhel tud treuzrevel pe etrereizhel hep ober dave d'o revelezh-i. Ur gudenn a sav alies pa implijer an termenoù heñvelrevelezh pe arallrevelezh evit komz eus revelezh tud treuzrevel pe etrereizhel rak ober a a ra dave an termenoù-se d'o rev-i (ha n'eo ket na gourel na benel war-eeun) kement ha da hini an dud ma vezont sachet warne. N'eo ket sklaer, da skouer, hag-eñ e rankfer lâret ez eo gae treuzvaouezed hag a vez sachet war-du ar c'houred. Gwelloc'h, ha sklaeroc'h, eo lâret ec'h int androfilel.
2. Talvezout a ra an termenoù ivez evit ober an diforc'h etre oadourion/ezed sachet war-du tud deuet ha tud pedofilel sachet war-du bugale.
Implijet e c'hell bezañ ivez an termen evit kaozeal eus kevredigezhioù, evel hini Hen C'hresia, ma veze degemeret mat ar pederastiezh, da lâret eo darempredoù karantezel ha reizhel etre goured en o oad ha krennarded, met gwelet fall war un dro an darempredoù heñvelrevel etre oadourion.

## Gwelet ivez

* Ginofiliezh
* Treuzrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Homofiliezh

## Liammoù diavaez

* Dynes, Wayne Androphilia. Encyclopedia of Homosexuality. Dynes, Wayne R. (ed.), Garland Publishing, 1990. p. 58.
# Androlla

An androlla zo ur seurt silzig graet diwar gostezennoù moc'h, ha paprika, kignon, holen, graet e Galiza, e proviñs Ourense ha proviñs Lugo dreist-holl.

## Gerdarzh

Dont a rafe an anv eus ar ger gallek andouille, anduilh e brezhoneg; nemet an androlla zo graet gant kig malet, evel ar silzig, pa vez graet an anduilh peurvuiañ gant bouzelloù en o fezh.
Servijet e vez gant patatez. Poazhet e vez er forn, pe grilhet war an tan. Bep bloaz e vez goueliet e Viana do Bolo da vare an Ened hag e Navia de Suarna

## Notennoù

* ↑ http://www.galiciaenpie.com/fiestas/ourense/fiesta-androlla-viana.html
* ↑ http://www.paxinasgalegas.es/fiestas/xxiii-festa-da-androlla-navia-de-suarna-0848.html
# Andrieu Dupuy

Andrieu Dupuy, pe Andreu Dupuy, (La Vit, 31 a viz Here 1928 - Montpelhièr, 17 a viz Meurzh 2018) a oa un istorour okitan.

## Buhez

Mab e oa da labourerien-douar eus Lomanha, ar vroig en-dro da Leitora, hiziv en departamant Gers. Deuet da vezañ istorour e skrivas kalz diwar-benn e vroig, diwar-benn Okitania dre vras, ha diwar-benn Okitaned brudet, evel ar matematikour Pierre de Fermat pe ar barzh Joan Giraud d'Astròs. E labour anavezetañ eo ar Petite encyclopédie occitane (1974), hag a oa an holloueziadur kentañ diwar-benn traoù Okitania. Gantañ e voe savet ivez ar gevredigezh La Lomagne, mémoire pour demain, hag an ti-embann Lo libre occitan, evit embann pe adembann skridoù skrivagnerien okitanek evel Joan Bodon pe Max Roqueta.

## Oberennoù

* Encyclopédie occitane (éditions Slatkine), 1989
* J.-G. Dastros : poète gascon, Saint-Christol, 1993
* Histoire chronologique de la civilisation occitane (3 levrenn) (éditions Champion/Slatkine), 1998
* Lavit de Lomagne, des origines a nos jours, 2003
* Dictionnaire biographique de la Lomagne, Cahiers de la Lomagne, 2007
# Andrija Fuderer

Andrija Fuderer (Subotica, Yougoslavia, 13 a viz Mae 1931 – Palamós, Katalonia, 2 a viz Here 2011) a oa ur mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat, kroat ha belgiat.
Kampion Yougoslavia e voe e 1947 er rummad Junior, pa oa oadet 16 vloaz.
Kampion Kroatia e voe e 1951.
Mestr Etrebroadel (FIDE) e voe e 1952, Mestr Meur e 1990.

## Kampionad Echedoù Yougoslavia

   * 2vet-3$^{de}$ e 1951
   * 2vet e 1952
   * 1añ (a-gevret gant unan arall) e 1953
Kemer a reas perzh e meur a dournamant :
* 4vet e Bled e 1950 (Miguel Najdorf a voe trec'h) ;
* 2vet e Dortmund e 1951 (Alberic O'Kelly de Galway a voe trec'h ;
* 5vet e Beverwijk e 1952 (Max Euwe a voe trec'h).

## Stadegoù e Simbase

Setu amañ disoc'hoù A. Fuderer diwar 356 krogad, hervez an diellaoueg echedoù]Simbase.
* 140 trec'h
* 74 koll
* 142 null
Da 59% e save dregantad a drec'hoù neuze.

## Liammoù diavaez

* E grogadoù Chessgames
# Alavana

Alavana a oa ur c'hreñvlec'h roman war ar stêr Kent, el lec'h m'emañ Watercrook bremañ, e Westmorland kozh, Cumbria hiriv, e hanternoz Bro-Saoz.

## Anv

* Itinerarium Antonini 481$_3$ (Iter X) : ALONE

## Notennoù

* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Alazani

An Alazani (jorjieg ალაზანი, azeri Qanıx) zo ur stêr a red dre Jorjia hag Azerbaidjan, er C'haokaz.