OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gioc'h lost gwenn

Gioc'h lost gwenn :
| Ur gioc'h lost gwenn. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago media (Latham, 1787) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h lost gwenn a zo un evn hirc'harek, Gallinago media an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Skandinavia, gwalarn Rusia ha kornôg Siberia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar gioc'h lost gwenn en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Gallinago media war al lec'hienn Avibase.
# Gioc'h impalaerel

Gioc'h impalaerel :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago imperialis P.L.Sclater & Salvin, 1869 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h impalaerel (Gallinago imperialis) a zo un evn hirc'harek hag a vev e Suamerika (Kolombia, Ecuador, Perou).
# Gioc'h lost begek

Gioc'h lost begek :
| Ur gioc'h lost begek. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago stenura (Bonaparte, 1831) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h lost begek a zo un evn hirc'harek, Gallinago stenura an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Azia.
# Gioc'h Madagaskar

Gioc'h Madagaskar :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago macrodactyla Bonaparte, 1839 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gioc'h Madagaskar (Gallinago macrodactyla eus e anv skiantel) a zo un evn hirc'harek hag a vev e reter Madagaskar.
# Gioc'h Magalhães

Gioc'h Magalhães :
| Ur gioc'h Magalhães. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago paraguaiae (Vieillot, 1816) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h Magalhães a zo un evn hirc'harek, Gallinago paraguaiae an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Suamerika.
# Gioc'h Swinhoe

Gioc'h Swinhoe :
| Ur gioc'h Swinhoe. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago megala Swinhoe, 1861 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h Swinhoe a zo un evn hirc'harek, Gallinago megala an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an naturour saoz Robert Swinhoe (1836-1877).

## Boued

Bevañ a ra diwar divellkeineged dreist-holl, amprevaned, blotviled ha buzhug en o zouez.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Azia, ar peurliesañ e Siberia tra ma nij kuit d'un takad hag a ya eus India da c'hevred Azia, Filipinez hag hanternoz Aostralia da c'hoañviñ.

## Liamm diavaez

* (en) Gallinago megala war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gallinago megala war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gallinago megala war al lec'hienn Avibase.
# Gioc'h digenvez

Gioc'h digenvez :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago solitaria Hodgson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gioc'h digenvez a zo un evn hirc'harek, Gallinago solitaria an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Azia.
# Gwi

Gwi zo unan eus ar rakgerioù a gaver stankik e lec'hanvadurezh Breizh. Ar re stank all eo plou, tre, lan, lok.

## Gerdarzh

Eus gwik, deuet diwar an anv latin vicus, bourc'h.

## Kumunioù
### E Bro-Leon

* Gwiglann
* Gwikar
* Gwikourvest
* Gwineventer
* Gwinevez
* Gwipavaz
* Gwiproñvel
* Gwiseni
* Gwitalmeze
* Gwitevede
* Henvig

### E Treger

* Gwimaeg

### E Breizh-Uhel

Daou seurt anvioù zo:
* ar re vrezhonek a gozh
** Gwipedel
** Gwipri
* ar re nevez savet
** Gwikomm
** Henwig-ar-C'houenon

## Gwelet ivez

Setu rakgerioù all en anvioù-lec'h brezhonek :
* Plou
* Ker
* Poull
* Lan
* Lok
# Gwialenn hud

Ur wialenn hud zo ur benveg a vez gant ar sorserien ha boudiged d'ober troioù hudouriezh.

## El lennegezh

Er gontadenn Luduennig e weler ur voudig, maeronez an harozez, o treiñ ur sitrouilhezenn hag un toullad logod en ur c'harroñs sachet gant kezeg.
* Luduennig, he maeronez, he gwialenn hud hag ar c'harroñs.
Kroc'hen Azen hag Ar Goantenn e Koad ar C'housk zo kontadennoù all ma weller gwialennoù hud.
E levrenn gentañ Kronikennoù Narnia gant C.S. Lewis e c'hall ar sorserez wenn treiñ an dud e maen gant he gwialenn hud.
Ar wialenn hud emañ e-touez ar rekizoù ret evit mont da skol ar sorserien e-barzh troioù-kaer Harry Potter.

## Er sinema

Gwialennoù hud zo gant ar boudiged e filmoù ha tresadennoù-bev Disney zo evel The Wizard of Oz (1939), Pinocchio (1940), Luduennig (1950), Ar Goantenn o kousket (1959) ha Ar C'hleze er Maen (1963).
* Dorothy (Judy Garland, a-zehoù) e-kichen Glinda, ar Sorserez Vat eus an Norzh (Billie Burke) e The Wizard of Oz, 1939.
# Gwianaoù

Gwianaoù zo un anv douaroniel hollek hag a vez graet eus ur rann eus arvor biz kevandir Suamerika, etre ar broioù Venezuela, en hanternoz, ha Brazil er c'hreisteiz, enni ar broioù-mañ:
* Gwiana Venezuela, ar rannvro er reter d'ar stêr Orinoko, anvet hiriv Rannvro Guayana, enni stadoù Amazonas, Delta Amacuro ha Bolívar.
** hag ivez Guayana Esequiba ur rannvro eus Guyana, hag a dlefe bezañ e Venezuela hervez gouarnamant ar vro-hont ;
* Gwiana Breizh-Veur, anvet hiriv Guyana, stad dieub;
* Gwiana an Izelvroioù, anvet hiriv Surinam, stad dieub;
* Gwiana c'hall, departamant gall, gwelet e Brazil evel ur rann eus Brazil.
* Gwiana Brazil, a glot gant stad Amapá e Brazil.
# Gwgan ap Meurig

Ar roue dieub diwezhañ Seisyllwg e oa Gwgan Ap Meurig. E zarempredoù gant Arthen n'int ket sklaer - ne oa ket e vab, sur a-walc'h- ha posupl eo e oa ur roue arall o ren war Seisyllwg etrezo.
Beuziñ a reas Gwgan ap Meurig e 872. Evel ma ne leze hêr ebet war e lerc'h e tremenas e rouantelezh da Rhodri Mawr en doa euredet e c'hoar Angharad ferch Meurig. Hemañ a roas anezhi d'e vab, Cadell ap Rhodrill, evel un isrouantelezh da c'houde.
| En e raok: Arthen (?) | Roue Seisyllwg ) 800 - 872 | War e lerc'h: Cadell ap Rhodrill |
# Gwiaderezh

Ar gwiaderezh a zo un araezad evit produiñ gwiadoù (pe danvezioù) dre liammañ daou genstrollad neudennoù kenstur lakaet war ur c'horn skouer ha kroazigellet. Bez ez eus areazadoù gweañ nes, ar stamm, an dantelezerezh hag ar feltradur o anvioù. Er gwiaderezh hengounel, an neudennoù a-zerc'h a vez graet neudennoù steuñviñ (an steuñvenn int) hag an neudennoù a-zremm a vez graet an neudennoù anweiñ diouto (an anneuenn int). Perzhioù ar wiadenn a zeu diouzh an hentennoù a vez heuliet.
War un ardivink a reer un stern-gwiader anezhañ e vez fardet ar gwiadoù en ur lakaat diloc'h ar steuñvenn hag en ur silañ an anneuenn ken e ya he neudennoù a-dreuz an neudennoù all. Koulskoude, areazadoù hep stern a zo.
# Gwiblenn

Ur wiblenn pe ur marc'h-avel zo ur benveg hag a vez lakaet war beg tour an ilizoù pe war toennoù an tiez, da ziskouez pelec'h emañ toull an avel.

## Arouezioù

Alies e vez ur c'hilhog, met gallout a ra bezañ ur pesk a-wechoù, evel e Groe. E gwirionez e c'hall bezañ n'eus forzh petra : e lec'hioù zo e weler ael, aerouant, dañvad,

## Skeudennoù

* En iliz Sant-Paulin Trier, Alamagn
* E Lambsheim, Alamagn. War ar wiblenn e weler arouez an tiegezh von Hacke.
* Dañvad war iliz Bartow, Vorpommern.
* E Tellin e Belgia
* En iliz Sant-Tudi, e Groe, Breizh
* E Monthermé, Bro-C'hall
* Gwiblenn karr-nij, Montmorillon, Bro-C'hall
* En Enez Yeu.
* En Enez Ré : daou vendemier o tougenn ur barr rezin.
* E Christchurch, Dorset, Bro-Saoz.
* E Bro-Skos.
* "Tour an Avelioù", e Gres
* Gallo di Ramperto (Kilhog Ramperto) Mirdi Santa Giulia e Brescia, Italia.
* E Palazzo Vecchio Firenze
* Ael evel gwiblenn, war iliz Tolmezzo.
* Kastell Valkenburg, en Izelvroioù.
* War iliz Farmsum.
* E Heksenwaag
* Eiladenn eus hini Iliz-veur Sevilla, Spagn
* Ar brasañ gwiblenn er bed : hini Tio Pepe e Jerez de la Frontera.
* E Bijuesca, proviñs Zaragoza, Aragón.
* Gwiblenn Ouchy e Lausanne, Suis
* Marc'h-avel hervez ar c'hiz kozh
* Marc'h-avel hervez an doare a vremañ
# Gwgon

Gwgon zo un anv-badez kembraek, anavezet er Grennamzer.
* Gwgon ap Meurig, roue Ceredigion
* Gwgon Brydydd, unan eus Beirdd y Tywysogion
** Einion ap Gwgon, barzh, marteze mab da Gwgon Brydydd
* Gwgon Gleddyfrudd, haroz e deroù istor Ceredigion

## Hag ivez

* 'Araith Gwgon', un o'r Areithiau Pros canoloesol
# Gwiana

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pa gomzer eus Gwiana e c'hall bezañ anv eus :
* An departamant gall anvet ivez Gwiana c'hall pe Gwiana Frañs
* Gwiana Breizh-Veur (bremañ Guyana),
* Gwiana an Izelvroioù (bremañ Surinam),
* Gwiana Venezuela, ur rannvro eus Venezuela anvet Guayana.
# Enez an Even

Enez an Even :
| Enez Wenn, gwelet diouzh an douar-bras er Baol. ||
| Anv gallek | Les Évens, pe île des Évens a-wezhioù |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Bae Poulgwenn (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 14′ 42″ N, 2° 23′ 15″ K |
| Lein uhelañ | Point Cyriaque (6 m) |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Naoned |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Kumunioù | Ar Baol-Skoubleg |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Dizoloadenn | Ragistor |
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez an Even (les Évens e galleg) zo un enezennig dirak bae ar Poulgwenn, e Bro-Naoned, 3 km er gevred da veg Penc'hastell er Poulgwenn, ha 4 km er su da benn pellañ traezheg ar Baol.
Reier hag un draezhenn vihan, ur stumm tric'hornek dezhi, a ya d'ober an enezig. N'eo ket gwall uhel pa vez lanv.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Enez an Even" hervez KerOfis (Ofis ar Publik Brezhoneg)
# Enez an Norzh

Enez an Norzh (North Island e saozneg, Te Ika-a-Māui e maorieg) zo unan eus an div enezenn vras a ya d'ober Zeland-Nevez. Emañ Wellington, kêr-benn ar vro, en Enez an Norzh.

## Kêrioù war enez an Norzh

| Auckland Cambridge Coromandel Eketahuna | Foxton Gisborne Hamilton | Hastings Huntly Kerikeri | Masterton Matamata Napier | New Plymouth Pahiatua Palmerston North | Raglan Rotorua Stratford | Taupo Tauranga Wellington |

## Lec'hioù

| Cap Reinga Strizh-mor Cook Groc'hioù Waitomo | Lenn Taupo Ledenez Coromandel Tongariro National Park | Taumata­whakatangihanga­koauau­o­tamatea­turi­pukaka­piki­maungah­oronuku­pokai­whenuaki­tanatahu Stêr Waikato Waipoua Kauri Forest |

## Pennad kar

* Enez ar Su
# Enez an Trocadero

Enez an Trocadero zo un enezenn e goueled Bae Cádiz, en proviñs Cádiz, e Spagn. Stag ouzh an douar-bras eo bremañ. Ur c'hreñvlec'h a oa en enezenn, kreñvlec'h San Luis, hag a zo kouezhet en e boull hiziv.

## Istor

Kemeret e voe ar c'hreñvlec'h gant ar C'hallaoued e-kerzh Emgann an Trocadero, d'an 30 a viz Eost 1823, er brezel a rejont da Vro-Spagn da adlakaat ar gurunenn war benn ar Roue Treitour Fernando VII. Goude-se e voe roet an anv e Pariz d'ur monumant e koun d'an trec'h-se.

## Mont di

Mont di a reer adalek Puerto Real ha Matagorda, hag evit sellout ouzh an evned dereist-holl.

## Pennad kar

* Trocadero
# Enez ar Be Vihan

Enez ar Be Vihan :
| Kreñvlec'h ar Be Vihan ||
| Anv gallek | Île du Petit Bé Le petit Bé (pe Bey) |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Pleg-mor Sant-Maloù (Mor Breizh) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 39′ 09″ N, 2° 02′ 18″ K |
| Gorread | 0,58 ha |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Sant-Maloù |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumunioù | Sant-Maloù |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez ar Be Vihan (Île du Petit Bé e galleg) zo un enezenn e-tro 200 metr er-maez da Enez ar Be Vras hag ur c'hilometr bennak diouzh ramparzhioù Sant-Maloù. Emañ e kumun Sant-Maloù, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù, e biz Breizh.
Ur c'hreñvlec'h a oa bet savet warni er XVII$^{vet}$ kantved e-touez kreñvlec'hioù all evit difenn ar gêr ouzh argadennoù saoz hag hollandat. Savet eo bet gant an ijinour malaouat Siméon Garangeau. An arme c'hall a oa perc'henn war an enezenn betek 1885 pa voe roet da gêr Sant-Maloù. Rummet eo e-touez monumantoù istorel Frañs abaoe an 29 a viz Here 1921, met dilezet e oa betek 2000 pa voe renevezet ha digoret d'an douristed. Moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor.

## Skeudennoù

* Ar Be Vihan gwelet a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.
* Gwelet eus ar Be Vras.

## Liamm diavaez

* petit-be.com, lec'hienn kreñvlec'h ar Be Vihan.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Enez ar Be Vihan" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ "Fort du Petit Bé" pennad niv. PA00090811 en diazad Mérimée, ministrerezh ar sevenadur gall.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Enez ar Giglio

Enez ar Gigliol zo un enez e Isola del Giglio eus enezeg Toskana, etre Korsika ha Toskana, er-maez da zouar-bras Italia, etre mor Tirrenia ha Mor Liguria.
# Enez an Dervenneg

Enez an Dervenneg :
| Kêr Tarvieg hag Enez an Dervenneg gwelet diouzh an oabl. ||
| Anv gallek | île de la Chênaie pe île de la Chesnaie |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Liger |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 15′ 05″ N, 1° 26′ 25″ K |
| Gorread | 0,99 km² |
| Geologiezh | Enez stêr |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Naoned |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Kumunioù | Sant-Juluan-Kankell |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez an Dervenneg (île de la Chênaie pe île de la Chesnaie galleg) zo un enezenn e-kreiz stêr al Liger, e kumun Sant-Juluan-Kankell, el Liger-Atlantel hag e Bro-Naoned, e gevred Breizh. Muzuliañ a ra 3 km a hirder ha 600 m a ledred, gant ur c'horread a 99 ha.
E krec'h an enez ez eus ur greizenn varc'hegezh, "Les Écuries du Haut Bois" hec'h anv, hag un atant zo en traoñ. Stag eo ouzh ribloù ar stêr e reter an enez gant pontoù Tarvieg (D37).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) "Île de la Chênaie", Études des Îles de Loire - Conservatoire régional des rives de la Loire et de ses affluents - 18/03/2005 (Studioù Inizi al Liger - Mirva rannvroel ribloù al Liger hag hec'h adstêrioù)
* ↑ (fr) Lec'hienn ofisiel Les Écuries du Haut Bois
# Enez an Evned

Enez an Evned, pe Isla de Aves, zo un enezenn didud er Mor Karib, 375 m hirder dezhi ha 50 m a ledander. Emañ 110 km er c'hornôg da Wadloup ha Dominika (15°40′N 63°36′K / 15.667, -63.6 ). Al lec'h uhelañ n'eo nemet 4 m dreist live ar mor, gant-se e vez goloet aes pa vez kelc'hwidennoù. Dañjerus eo an enezenn d'ar bagoù ha meur a hini he deus graet peñse eno. E 1980 e voe rannet e daou gant ar gelc'hwidenn Allen, met adunanet eo bet gant kresk ar c'houral. Koulskoude e kreder e c'hallo bezañ beuzet a-benn un ugent vloaz ac'hann gant ar mor oc'h uhelaat.
Dizoloet e vije bet e 1584 par Avaro Sanzze. Spagnoled, Saozon, Portugaliz hag Izelvroiz a glaskas perc'hennañ anezhi. Abaoe 2004 ez eus ur c'hazarn eus morlu Venezuela, 370 km eus aod ar vro-hont. Savet eo Dominika a-enep da se: hervez emglev 1982, ha n'eo ket bet sinet gant Venezuela, n'hall ket un enezennig bezañ staget ouzh ur stad ma emañ e-maez harz 12 miltir an dourioù broadel (22 km).

## Liamm diavaez

* (es) Isla de Aves e lec'hienn morlu Venezuela
# Enez ar Be Vras

Enez ar Be Vras :
| Enez ar Be Vras gwelet eus Aled. ||
| Anv gallek | Île du Grand Bé Le Grand Bé (pe Bey) |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Pleg-mor Sant-Maloù (Mor Breizh) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 39′ 08″ N, 2° 02′ 00″ K |
| Gorread | 2,84 ha |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Sant-Maloù |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Kumunioù | Sant-Maloù |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez ar Be Vras (Île du Grand Bé e galleg) zo un enezenn didud e-tro 200 metr er-maez da Enez ar Be Vihan hag un 250 metr bennak diouzh ramparzhioù Sant-Maloù. Emañ e kumun Sant-Maloù, en Il-ha-Gwilen hag e Bro-Sant-Maloù, e biz Breizh.
Ar skrivagner François-René de Chateaubriand zo bet beziet eno.
Digor eo d'an holl ha moaien zo da vont di war droad pa vez izel ar mor.

## Skeudennoù

* Ar Be Vras hag ar Be Vihan gwelet eus an draezhenn Bonsecours.
* Ar Be Vras gwelet a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.
* Bez Chateaubriand dirak ar mor.
* An Inizi Be a-ziwar ramparzhioù Sant-Maloù.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Enez ar Be Vras" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Enez ar C'hab Breton

Enez ar C'hab Breton (Cape Breton Island e saozneg ; île du Cap-Breton e galleg, Île-Royale gwechall ; Eilean Cheap Bhreatainn e gouezeleg ; Únamakika e mikmakeg), pe Kab Breton hepken (Cape Breton e saozneg, Cap Breton e galleg, Ceap Breatainn e gouezeleg), a zo un enezenn er Meurvor Atlantel, er-maez da aod reter Kanada, e Norzhamerika, anezhi un darn eus proviñs Skos Nevez. 10 311 km² eo he gorread, ha 135 974 a dud a oa o vevañ enni e 2011. Un darn eus an enezourien a oar gouezeleg (hini Skos pe Iwerzhon) ha yezhoù amerindian.

## Melestradurezh

Rannet eo an enezenn e municipalities (e saozneg), pe "kuzulioù" : Kuzul rannvro Kab Breton, Kuzul kontelezh Inverness, Kuzul kontelezh Richmond, Kuzul kontelezh Victoria, ha kêr Port Hawkesbury. Ouzhpenn da se ez eus pemp mirva indian : Eskasoni (an hini brasañ), Membertou, Wagmatcook, Waycobah ha Potlotek.

## Liammoù diavaez

* (en) (fr) (de) (it) Sturlevr beaj Kab Breton gant Wikivoyage.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Futani

Futani zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Futaleufú

Futaleufú zo ur ger mapudungun hag a dalv stêr vras (kenster gant ar gerioù spagnolek Río Grande eta), hag a gaver e lec'hanvadurezh Arc'hantina ha Chile.

## Arc'hantina

* ar stêr Futaleufú e Patagonia, hec'h eienenn en Arc'hantina, a ya da aberiñ e Chile,
* Departamant Futaleufú, e Proviñs Chubut,
* ar Represa Hidroeléctrica Futaleufú, lenn war ar stêr Futaleufú, e proviñs Chubut.

## Chile

* ar gumun Futaleufú, e rannvro Los Lagos, Proviñs Palena.
# Futbol Club Barcelona

Futbol Club Barcelona (anv ofisiel katalanek), berraet e FC Barcelona hag er yezh pemdez e Barça (distaget:), a zo ur skipailh mell-droad, diazezet e Barcelona e Katalonia, hag unan eus skipailhoù pennañ ar bed.

## C'hoarierien vrudet

* Héctor Scarone Uruguay, 1926

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Fuzhou

Fuzhou (福州) zo ur gêr vras e proviñs Fujian e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 7 115 000 a dud.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Futaleufú (kumun)

Futaleufú zo ur gumun eus kreisteiz Chile, e proviñs Palena, e rannvro Los Lagos, a-stok ouzh an harzoù gant Arc'hantina.
# IC 2944

IC 2944 a zo un druilhad digor ha nivlennad lec'hiet war-dro 6500 a vloavezhioù-gouloù e steredeg an Den-Marc'h.
# IC 405

IC 405 :
| hedred | 05h 16m 05s |
| ledred | +34° 20′ 60″ |
| pellded | ∼ 1 500 b.g. |
| meurded war wel | 9 |
| mentoù war wel | 37′ × 10′ |
| steredeg | Toucher |
IC 405, anvet ivez SH-2-229 pe Caldwell 31, zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Toucher.
# ICarly

iCarly a zo un abadenn skinwel stadunanat evit ar grennarded.
# I, Claudius

I, Claudius zo ur romant istorel gant Robert Graves e 1934 diwar buhez ar pevarvet impalaer roman Claudius. Savet eo diwar oberennoù Tacitus, ha Suetonius dreist-holl.
Un heuliad a voe, anvet Claudius the God (1935).
Un heuliad filmoù skinwel zo bet savet diwarnañ, er memes anv, e 1976, ha skignet gant ar BBC.

## Lennegezh

* I, Robot, zo un dastumad danevelloù skiant-faltazi gant Isaac Asimov, savet ur film diwarno. Awenet e oa bet an oberour gant ar romant istorel evit envel e levr.
# IC 349

IC 349 :
| hedred | 03h 46m 21s |
| ledred | +23° 56′ 28″ |
| pellded | ∼ 330 b.g. |
| meurded war wel | ? |
| mentoù war wel | ∼ 30" |
| steredeg | Tarv |
IC 349 zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Tarv.
# IC 2118

IC 2118 :
| hedred | 05h 06m 56,04s |
| ledred | -07° 12′ 51″ |
| pellded | ∼ mil b.g. |
| meurded war wel | 13 |
| mentoù war wel | 3 × 1 ° |
| steredeg | Eridan |
IC 2118 zo un nivlennad lec'hiet e steredeg an Eridan, tost d'ar steredeg Orion.
# IC 418

IC 418 a zo un nivlennad lec'hiet 3,6 mil a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'had.
# IDM

Intelligent Dance Music (pe IDM, da lâret eo "sonerezh dañs speredek") a zo un anv implijet evit rummata ul lodenn eus ar sonerezh elektronek a zo he fal bezañ selaouet er gêr (doare chill-out, a dalvez tamm-pe-damm diskuizhañ) ha n’eo ket dre ret lakaat an dud da zañsal e-pad ur rave party pe ur free party.
Ganet eo bet an IDM e dibenn ar bloavezhioù 1980, evit mont a-enep d’ar c’hemm kenwerzhel a c’hoarveze e bed an house music. Ijinet e vefe bet an anv IDM pa oa an dud o klask rummata tonioù Aphex Twin bet embannet war un dastumad anvet « Artificial Intelligence Vol.1 » (1993).
Ul lusk kreñv he deus an IDM, hag ennañ e kaver perzhioù teogus ar sonerezh tekno gant perzhioù dibar stag ouzh personelezh an arzourien, hag int troet peurliesañ war an arnodiñ hag an enklask diwar-benn ar sonerezh. Alies e kaver ivez en IDM perzhioù pop, jazz ha sonerezh trouzus. Ur sonerezh diaesoc’h evit an dance music eo. Hervez lod ez eo an IDM un arouez eus kemmoù ar sonerezh elektronek hag a zo damheñvel ouzh re ar sonerezh klasel e penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved, pa oa savet oberennoù diazezet war an arnodiñ, ha diaes da gompren evit lod brasañ an dud.
E-pad pell eo bet stag an dro-lavar IDM ouzh an ti-embann pladennoù Warp, hag a brodu pladennoù Aphex Twin ha re Autechre. Evel kalz rummadoù sonerezh all ez a tamm-ha-tamm an IDM da get. Pe da nebeutañ e vez lodennet en ur bern isrummadoù nevez all. Lavarout IDM a dalvez ivez n’eo ket speredek ar peurrest eus ar sonerezh elektronek, setu perak ec’h implijer gerioù all en e lec'h evel braindance pe elektronika.

## Arzourien

* Amon Tobin
* Aphex Twin
* Autechre
* Boards of Canada
* Chris Clark
* Ellen Allien
* The Black Dog
* LFO
* Monolake
* Ricardo Villalobos
* Plaid
* Plastikman
* Prefuse73
* Squarepusher
* Two Lone Swordsmen
* µ-ziq
# Eugénia Câmara

Eugénia Infante da Câmara (Lisboa, 9 a viz Ebrel 1837 — Rio de Janeiro, 28 a viz Mae 1874) a oa un aktourez portugalat ha brazilian, ur varzhez, ur skrivagnerez pezhioù-c'hoari hag un droourez.
Ganet e oa e Lisboa e 1837. E 1859, da 22 vloaz, e tegouezhas e Rio de Janeiro gant ar gompagnunezh c'hoariva renet gant Furtado Coelho, he serc'heg . C'hoari a reas eno, er bloavezh-se en-eeun, er Ginásio Dramático.
E [[1863] ez eas gant kompagnunezh Eugênia da Recife, ha c'hoari a reas eno en Teatro Santa Isabel. E 1866 e teuas da vout serc'h Antônio Frederico de Castro Alves. E 1867 e veve gant ar barzh e Barro, hag e miz Mae ez ejont da Vahia.
E miz Genver 1868 e lestras Castro Alves hag Eugénia da vont da Rio de Janeiro. E dibenn ar bloaz-se e savas dizemglev etreze, ma tispartijont.

## Film

Er film Vendaval Maravilhoso, renet gant José Leitão de Barros e 1949, e oa c'hoariet Eugénia Câmara gant ar ganerez hag aktourez Amália Rodrigues.

## Levrlennadur

* Barzhoneg da Eugénia, gant Antônio Frederico de Castro Alves.

## Notennoù

* ↑ (fr)