OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ampouailh

Ampouailh a zo anv ur strollad sonerien vreizhat yaouank, leun a startijenn.

### Sonerien

* Mikael Derrien: saksofon, treujenn-gaol
* Marius Le Pourhiet: taboulinoù
* Simon Lotout: bombard
* Thibault Lotout: akordeoñs diatonek
* Erwan Moal: gitar

### Pladennoù

* 2009: Fest-noz ar Gêr Wenn, Coop Breizh

### Liammoù diavaez

* myspace Ampouailh
* M'hoc'h eus c'hoant da selaou Ampouailh o seniñ gant Kerlenn Pondi
# Amprevanetaer

Un amprevanetaer zo ul loen a zo an amprevaned al lodenn vrasañ eus e vevañs.
Amprevanetaerien zo e-touez ar bronneged, an evned, ar stlejviled, an divelfenneged...
Arabat droukveskañ an termen hollek-mañ gant an urzhiad Insectivora bet implijet e rummatadur ar bronneged.
# Amphispiza

Amphispiza :
| Amphispiza bilineata, luc'hskeudennet e Park broadel Joshua Tree (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Anv skiantel ||
| Amphispiza Coues, 1874 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amphispiza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1874 gant an evnoniour stadunanat Elliott Coues (1842-1899).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Amphispiza bilineata
** A. b. bangsi, belvederei, bilineata, cana, deserticola, grisea, opuntia, pacifica ha tortugae,
* Amphispiza quinquestriata
** A. q. quinquestriata ha septentrionalis.
O c'havout a reer e hanternoz Mec'hiko ha kornôg Stadoù-Unanet Amerika, unnek isspesad (11) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passerellidae/Amphispiza (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Ebrel 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Amphiumidae

Amphiumidae :
| Amphiuma means ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Amphiumidae |
| Genad : | Amphiuma |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amphiumidae zo ur c'herentiad e rummatadur an divelfenneged. Amphiuma eo ar genad nemetañ a ya d'ober anezhañ.

## Spesadoù

* Amphiuma means
* Amphiuma pholeter
* Amphiuma tridactylum
# Castelbuono

Castelbuono zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Castelcivita

Castel San Lorenzo zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# Castelbottaccio

Castelbottaccio zo ur gumun en Italia, e proviñs Campobasso e Molise.
# Castelcucco

Castelcucco zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Casteldelci

Casteldelci zo ur gumun en Italia, e Proviñs Rimini ha rannvro Emilia-Romagna.
# Casteldelfino

Casteldelfino, anvet Châteaudauphin e galleg ha Chasteldalfin en okitaneg, zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.

## Istor

En 1744 : emgann Casteldelfino entre un armead gall ha spagnol hag arme sard Carlo Emanuele III a voe trec'het.
# Castelbianco

Castelbianco zo ur gumun italian e proviñs Savona, e rannvro Liguria.
# Castelcovati

Castelcovati zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Casteldaccia

Casteldaccia zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Casteldidone

Casteldidone a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Brezel an erevent

Brezel an Erevent zo ur romant skrivet gant Marianna Donnart ha Moran Dipode.

## An istor

E-barzh ur vro a faltazi ez eus savet brezel etre hudourien hag erevent. An erevent a zo euzhviled spontus, bras, gant askilli, hag a duf tan.

### An tudennoù

Saki a zo ur studiourez war an hudouriezh. Lazhet eo bet he mestr gant an erevent, ur gefridi a zo ganti: bodañ ar varc'heien hag an holl hudourien evit bezañ trec'h er brezel.
Aaka zo ur marc'heg a sikour Saki e-barzh an istor. Yaouank ha brav eo.
Nöss zo un elf hag ur chaseour. Birou en doa bannet e eskell un aerouant. Gouest eo da waregiñ.
Malvira a zo un aerouantez. Mamm Sarnar eo, reiñ a ra he vi da Saki. Mamm Kilmano eo ivez.
Sarnar zo un aerouant. Breur bihan Kilmano ha mab Malvira eo. Advabet eo bet gant Saki .
Kilmano zo breur Sarnar ha mab Mavira. Roue an erevent eo Kilmano. C'hoant en deus da genderc'hel gant ar brezel.
# Brezel ar Boshin

Brezel ar Boshin (戊辰戦争 Boshin Sensō, "Brezel bloavezh an aerouant douar Yang"), lesanvet a-wechoù Reveulzi Japan a oa bet ur brezel diabarzh e Japan, a oa padet bloaz, e 1868 ha 1869, etre nerzhioù ar shogunelezh Tokugawa hag ar re a blede gant rentañ ar galloud d'al lez impalaeriel.
Ar brezel a oa bet awenet gant an dipit e-touez noblañsoù bras hag ar samouraied yaouank o welet ar shogunelezh o kouezhañ goustadik etre daouarn stadoù estren goude ma voe kroget gant digoradur Japan an dek vloaz a-raok. Gant ma oa nerzh ha galloud stadoù ar C'hornôg o kreskiñ e bed an ekonomiezh, ar pezh en devoa degaset ur gouezhadenn eus nerzh ar vro evel e broioù all en Azia.
# Brezel ar Guararapes

Brezel ar Guararapes (pe Batalha dos Guararapes e portugaleg), zo ur brezel hag a c'hoarvezas e Pernambuco, e Brazil, er XVIIvet kantved, pa en em savas ar bobl da lakaat Izelvroiz er-maez.

## Kentañ emgann

Eus an 18 d'an 19 a viz Ebrel 1648 e c'hoarvezas an emgann kentañ etre un armead izelvroat ha difennerien an Impalaeriezh Portugalat (Império Português), e Morro dos Guararapes, e Kabiteniezh Pernambuco, e Brasil Colonial, .
Adkemer Porto de Nazaré, e Cabo de Santo Agostinho, a felle d'an Izelvroiz, dindan ar c'horonal Sigismund Van Schkoppe, evit mirout ouzh degas pourvezioù d'ar stourmerien bortugalat.

## Eil emgann

E miz C'hwevrer 1649 e voe emgann Jaboatão dos Guararapes e Pernambuco, ha trec'het e voe Izelvroiz, met chom a rejont er vro betek 1654, ha ne voe sinet ar peoc'h nemet e 1661.

## Pennad kar

* Brazil izelvroat‎
# Brezel ar Meurvor Habask

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ouzhpenn ur Brezel ar Meurvor Habask a zo bet:
* Etre 1864 ha 1866: Brezel etre Spagn hag an emglev suamerikan savet gant Perou, Chile, Ecuador ha Bolivia. Gwelet Brezel spagnat-ha-suamerikan.
* Eus 1879 da 1883: Brezel etre Chile hag an emglev etre Bolivia ha Perou. Gwelout Brezel ar Meurvor Habask (1879-1883).
* Eus 1937 da 1945 : Brezel etre Japan ha Tailand a-enep Sina hag ar Gevredidi. Gwelout Brezel ar Meurvor Habask (1937-1945).
# Brezel ar C'hoted

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Brezel ar C'hoted eo an anv a roer da veur a vrezel etre ar C'hoted hag an Impalaeriezh roman.
* Brezel ar C'hoted (250-269) : pan eas ar C'hoted da chom en arvor ar mor Du (sevenadur Tchernyakov)
** emgann Naissus
* Brezel ar C'hoted (377–382) : rouantelezh Goted Dakia, diskaret gant savidigezh Impalaeriezh an Huned, a-enep Impalaeriezh roman ar Reter (en)
** Valens a-enep Ostrogoted Fritigern en emgann Adrianopolis, e 378;
** Valens a-enep Vizigoted Atanari en Emgann an Haleg.
* Brezel ar C'hoted (401-413) : arme Alarig Iañ, « Goted ar roue », a-enep Impalaeriezh roman ar C'hornôg, kaset en Italia;
* Brezel ar C'hoted (535–553) : diskaret Rouantelezh an Ostrogoted gant an impalaer Justinian.
# Brezel ar Falc'herien

Brezel ar Falc'herien (Guerra dels Segadors e katalaneg) zo ur brezel e Katalonia entre 1640 ha 1652. Efed pennañ ar brezel-se e voe Feur-emglev ar Pireneoù e 1659 entre Spagn ha Bro-C'hall, pa voe kemeret Kontelezh Rousilhon, Conflent, hag un darn eus Kontelezh Cerdanya, gant ar Rouantelezh c'hall.

## Gwelet ivez

* Brezel Tregont Vloaz
# Brezel ar Farrapos

Brezel ar Farrapos (pe Guerra dos Farrapos, pe Revolução Farroupilha e portugaleg) a oa un emsavadeg republikan e 1835 a c'hoarvezas e kreisteiz Brazil (Rio Grande do Sul ha Santa Catarina). E penn arme an emsavidi e oa ar jeneraled Bento Gonçalves da Silva, Antônio de Sousa Neto, ha Giuseppe Garibaldi. Faezhet e voent gant Impalaeriezh Brazil e 1845.
Abalamour d'ar brezel e voe kurunet Pedro II buan-ha-buan, goude ma ne oa nemet 15 vloaz, kontrol da Vonreizh Brazil. War-lerc'h brezel Cabanagem eo an eil brezel gwadusañ e Brazil.

## Ar brezel

Krediñ a reer e savas brezel abalamour d'an disheñvel ma oa ekonomiezh Rio Grande do Sul diouzh hini ar peurrest eus ar vro. Pa veve ar proviñsoù all diwar o gwerzhioù d'an estrenvro, e oa harpet ekonomiezh ar stad war an eskemmoù diabarzh. Ar charque (kig bevin sec'het ha sall ) ne gave ket sav e-kichen charque prenet digant Uruguay pe Arc'hantina, o devoa digor war marc'had Brazil e-keit ma veze taosoù war boued ar gauchos (evel ma reer eus tud stad Rio Grande do Sul) e diabarzh Brazil.
E 1835 e voe anvet Antônio Rodrigues Fernandes Braga da brezidant Rio Grande do Sul, ma voe plijet ar saverien-chatal a-du gant ar frankizouriezh da gentañ. Met buan e voe cheñchet penn d'ar vazh. En deiz kentañ e tamallas d'ar saverien-chatal bout disrannourien.
D'an 20 a viz Gwengolo 1835 e voe kemeret Porto Alegre, kêrbenn ar stad, gant ar jeneral Bento Gonçalves. Neuze e krogas un emsavadeg a-enep gouarnamant ar stad. Prezidant ar stad a dec'has da gêr Rio Grande, 200 km er c'hreisteiz.
En Porto Alegre e voe dilennet Marciano Pereira Ribeiro da brezidant gant an emsavidi, ar farrapos .

## Pennadoù kar

* Republik Riograndense
* Anita Garibaldi

## Liammoù diavaez

* (en) Gouel Farroupilha e Rio Grande do Sul
* (en) Brezel ar Farrapos/The Farroupilha War
# Bro Naoned (Voynet)
## Brezhoneg

E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 525 skoliad (0,8 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* ↑ Ofis ar Brezhoneg
# Bro Raez Atlantel
## Brezhoneg

E distro-skol 2012 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 14 skoliad (0,2 % eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).

## Notennoù

* ↑ Ofis ar Brezhoneg
# Bro Sant-Maloù (Voynet)
## Brezhoneg

E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 100 skoliad (6,2 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* ↑ Ofis ar Brezhoneg
# Bro Roazhon (Voynet)
## Brezhoneg

E distro-skol 2019 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 1242 skoliad (1,8% eus skolidi ar gumuniezh evit a sell ouzh ar c'hentañ derez. Distro-skol ar c’helenn divyezhek e 2019
# Bro Sant-Brieg (Voynet)
## Brezhoneg

E distro-skol 2022 e oa enskrivet er skol Diwan hag er c'hlasoù divyezhek 391 skoliad (0,6 % eus skolidi ar vro evit a sell ouzh ar c'hentañ derez).
* ↑ Ofis ar Brezhoneg
# Bro Pourlet

Ar Vro Pourlet zo unan eus broioù bihan Breizh, a glot mui pe vui gant kanton ar Gemene. 21 barrez a ya d'ober anezhi. Laret e vez Bro ar Gemene anezhi ivez, ha Bro ar mil bouton a veze laret ivez gwechall, abalamour da wiskamant ar baotred.
Ur sevenadur dibar zo enni : un taol-mouezh gwenedeg, dilhadoù hengounel, sonerezh ispisial.

## Dilhad

Ar garrikell a vez lâret eus ar c'hoef.

## Skridoù

* Laret e vez ar Vro Pourlet ha neket *ar Vro Bourlet". Job Jaffre, Etrezomp e brezhoneg.

## Tud

* Job Jaffre, kazetenner.

## Levrlennadur

* CRESTON R.-Y. (1974 et rééd. 1978), Le costume breton, Paris : Tchou.
* CRESTON, R.-Y. (2000), Le costume breton, Paris : Champion, et Spézet : Coop Breizh.
* CHEVEAU, L. (2007), Approche phonologique, morphologique et syntaxique du breton du Grand Lorient (bas-vannetais), tezenn doktorelezh e Skol-Veur Breizh-Uhel, (diembann).
* McKENNA, M. (1976), "The Breton of Guémené-sur-Scorff, part I", in Zeitschrift für celtische Philologie.
* McKENNA, M. (1988), A Handbook of Modern Spoken Breton, Tübingen: Max Niemeyer Verlag.
# Bongorz-Amerika

Bongorz Amerika :
| Ur bongorz Amerika Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Botaurus |
| Anv skiantel ||
| Botaurus lentiginosus (Rackett, 1813) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongorz Amerika a zo un evn hirc'harek. Botaurus lentiginosus eo e anv skiantel.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ Botaurus lentiginosus war al lec'hienn Avibase.
# Bongorz Aostralia

Bongorz Aostralia :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Botaurus |
| Anv skiantel ||
| Botaurus poiciloptilus Wagler, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bongorz Aostralia (Botaurus poiciloptilus) a zo un evn hirc'harek.

## Annez

Bevañ a ra e Tasmania, Zeland-Nevez, Kaledonia-Nevez ha gwalarn ha gevred Aostralia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Bongoeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar bongoeg (bongo) komzet gant tro-dro da 5.000-10.000 den e Soudan ar Su e-kichen Wau e stad West Bahr al Ghazal

## Daveoù

* Santandrea, Stefano, A Concise Grammar Outline of the Bongo Language, Sodality of St. Peter Claver, Rome
* Bongoeg war WALS

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Bongorz

Bongorzed :
| Ur bongorz-Amerika. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongorzed zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Ardeidae. Bevañ a reont dreist-holl er geunioù hag en em vagañ diwar besked, amprevaned, divelfenneged ha stlejviled.

## Spesadoù

E-touez ar bongorzed emañ :
* Botaurus lentiginosus (bongorz-Amerika)
* Botaurus pinnatus (Bongorz Suamerika)
* Botaurus poiciloptilus (Bongorz Aostralia)
* Botaurus stellaris (bongorz bras)
* Ixobrychus minutus (bongorz bihan)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Evit merkañ ar genad-mañ ez eo bet gwell ganin mirout ar ger a gaver en hor geriadurioù abaoe 1633 (Nomenclator..., Quiquier), da lavarout eo Bongorz. - Pêrig Herbert, Anvioù Laboused Europa 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, Hor Yezh, niv. 193, miz Meurzh 1993, pajenn 3.
# Bongo

Bongo zo anv meur a dra.
* ar bongo, un antilopenn eus Afrika;
* ar bongo, ur benveg-seniñ.

## Anv-tud

Bongo zo un anv-tiegezh :

### Eb Afrika

* Omar Bongo (1935-2009), ancien président du Gabon ;
* Ali Bongo (1959-), homme politique gabonais, fils d'Omar Bongo.
* Martin Bongo (1940-), homme politique gabonais.
* Inge Lynn Collins Bongo (1960-), personnalité gabonaise.
* Pascaline Bongo (1956-), femme politique gabonaise.
* Noureddin Bongo Valentin (?-), Homme politique gabonais.

### Europa

* Pietro Bongo (?-1601), skrivagner italian er XVIvet kantved, oberour an Numerorum mysteria

## Anv-lec'h

* Bongo, un district de la Région du Haut Ghana oriental au Ghana et une ville de même nom, chef-lieu de ce district ;
* Bongo, une commune de Côte d'Ivoire de la région Sud-Comoé ;
* Bongo, une localité du territoire de Gemena en République démocratique du Congo ;
* Bongo, un village de l'arrondissement de Bokito dans la région du Centre au Cameroun ;
* Bongo, un village de la commune de Mouanko dans la région du Littoral au Cameroun ;
* Bongo, un village de la commune de Dibombari dans la région du Littoral au Cameroun ;
* Bongo, un village de la commune de Madingring dans la région du Nord au Cameroun.

## Yezh

* ar bongo, bongoeg, yezh komzet e Soudan ;

## Pobl

* Ar bobl Bongo, en Ouganda ha Soudan ar Su.
# Bongo (loen)

Bongo :
| Tragelaphus e. isaaci Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Tragelaphus |
| Anv skiantel ||
| Tragelaphus eurycerus Ogilby, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongo (Tragelaphus eurycerus) a zo un antilopenn eus Afrika.

## Isspesadoù

Daou isspesad bongoed a zo: Tragelaphus e. eurycerus ha Tragelaphus e. isaaci.
# Bongorz Schrenck

Bongorz Schrenck :
| Ur bongorz Schrenck. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ixobrychus |
| Anv skiantel ||
| Ixobrychus eurhythmus Swinhoe, 1873 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongorz Schrenck a zo un evn hirc'harek, Ixobrychus eurhythmus (pe Ardetta eurhythma) an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an naturour Leopold von Schrenck (1826-1894).

## Annez

Neizhiañ a ra al labous en Azia ar Reter ha nijal da c'hevred Azia ha Filipinez da c'hoañviñ.

## Liamm diavaez

* Ixobrychus eurhythmus war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bongolava

Bongolava zo ur rannvro eus Madagaskar, e kreiz ar vro.

## Daveenn

* ↑ Institut National de la Statistique de Madagascar.
g • ka • ke Rannvroioù Madagaskar :
| Rannvroioù | Alaotra-Mangoro · Amoron'i Mania · Analamanga · Analanjirofo · Androy · Anosy · Atsimo-Andrefana · Atsimo-Atsinanana · Atsinanana · Betsiboka · Boeny · Bongolava · Diana · Haute Matsiatra · Ihorombe · Itasy · Melaky · Menabe · Sava · Sofia · Vakinankaratra · Vatovavy-Fitovinany |
# Bongorz-heol

Bongorz-heol :
| Eurypyga helias, luc'hskeudennet e Zoo Central Park (New York, Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Eurypygiformes |
| Kerentiad : | Eurypygidae |
| Genad : | Eurypyga |
| Anv skiantel ||
| Eurypyga Illiger, 1811 ||
| Anv skiantel ||
| Eurypyga helias (Pallas, 1781) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongorz-heol a zo ur spesad hirc'hareged, Eurypyga helias an anv skiantel anezhañ. Ar spesad nemetañ er genad Eurypyga an hini eo.
Anvet e voe Ardea Helias (kentanv) da gentañ-penn (e 1781) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged ha mellkeineged hag a gav en dour.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Eurypyga helias helias,
* E. h. major, eus Guatemala da gornôg Ecuador,
* E. h. meridionalis, e kreisteiz-kreiz Perou.

## Liammoù diavaez

* (en) Eurypyga helias el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Eurypyga helias e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Eurypyga helias el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Eurypyga helias.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bongorz-kanell

Bongorz-kanell :
| Ur bongorz-kanell. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Ardeidae |
| Genad : | Ixobrychus |
| Anv skiantel ||
| Ixobrychus cinnamomeus (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bongorz-kanell a zo un evn hirc'harek, Ixobrychus cinnamomeus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Azia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Banniel Etiopia

Banniel Etiopia :
| Kenfeurioù: | 1:2 |
| Kod bannielouriezh | |
| Anv (pe lesanv): | |
| Degemeret e | 1897; doare a-vremañ abaoe 1996 |
| Livioù | ██ gwer 349C ██ melen 108C ██ ruz 179C ██ glas 2995C |
Banniel Etiopia eo banniel broadel Etiopia abaoe ar 6 a viz C'hwevrer 1996.
E livioù (gwer, melen, ruz) eo ar memes re hag a voe implijet war banniel 1897 gant an impalaer Menelik II. Adkemeret eo bet al livioù-se gant al luskad Rastafari. Adkavet e vezont war meur a vanniel broadel eus Stadoù all Afrika (banniel Benin, banniel Burkina Faso, banniel Ginea...), ha lavaret e vez ez int al livioù panafrikan (pe hollafrikan), peogwir e oa Etiopia ar vro nemeti chomet dizalc'h er c'hevandir. Arouez an douar hag ar spi eo ar gwer, hini ar peoc'h eo ar melen ha hini an nerzh eo ar ruz.
E-kreiz ar banniel ez eus ur steredenn velen en ur gantenn c'hlas, arouez an unvaniezh hag al liesseurted.

## Bannieloù all

* Banniel gant Leon Judaz (1897-1975).
* Banniel ofisiel da vare an Derg (1975-1987), gwelet aliesoc'h eget an hini gant an ardamez.
* Banniel ar Stad da vare an Derg (1975-1987).
* Banniel Republik pobl Etiopia (1987-1991).
* Banniel Etiopia (1991-1996). Heñvel ouzh hini ar c'houlz 1975-1987, gant kenfeurioù all (1:2).

## Gwelet ivez

* livioù panafrikan

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Banniel Gabon

Banniel Gabon zo ofisiel e Gabon abaoe dizalc'hiezh ar vro e 1960.
Teir bandenn a-blaen a ya d'ober anezhañ : unan wer e krec'h (arouez ar c'hoadeier), unan velen e kreiz (arouez an heol) hag unan c'hlas en traoñ (arouez ar mor).
Etre 1959 ha 1960 e oa damheñvel banniel Gabon nemet e oa an triliv gall er c'honk ha finoc'h e oa ar vandenn velen hag a oa arouez ar c'heheder.

## Banniel bet

* Banniel etre 1959 ha 1960
# Banniel Europa

Banniel Europa a zo glas gant ur c'helc'h daouzek steredenn velen en e greiz. Degemeret eo bet ent-ofisiel d'an 8 a viz Kerzu 1955 gant Kuzul Europa, d'an 29 a viz Mezheven 1985 gant ar Kenvarc'had (deuet da vezañ Unaniezh Europa).

## Arouezelezh

Diskouez a ra ar stered an uhelvennadoù-mañ: unaniezh, kengred, kendoniezh etre pobloù Europa. N'eo ket liammet ar sifr 12 ouzh un niver bennak a stadoù ezel, met ur skeudenn eus an amzer leun hag ar glokted, evel an daouzek sifr war dremm un eurier, 12 miz ar bloaz, 12 sin ar zodiak, 12 doue Olympos...
Al livour elzasat Arsène Heitz (1908-1989) eo aozer ar banniel, war c'houlenn ar Belgiad Paul M.G. Lévy. Dre ma oa kreñv e feiz katolik e tisklêrias e oa ar glaz hini ar Werc'hez hag ar stered he c'hurunenn, evel deskrivet en Aviel Yann :
   « Un arouez meurdezus zo deuet war wel en oabl, ur vaouez gwisket gant heol, al loar e dan he zreid, ha war he fenn ur gurunenn daouzek steredenn » — Apokalips XII-1
Arouez ar Werc'hez neuze eo banniel Europa ha distag eo an 12 steredenn diouzh an 12 Stad europat kentañ, ar pezh a vrouezas Turkia hag ul lodenn vras eus Bro-C'hall.
An arouezelezh a c'hall bezañ tostaet ouzh hini "Kroaz Okitania", gant he 12 pommellenn.
* Kroaz Okitania

## Bannieloù kar o zres

* Unan eus tresoù banniel ar Stadoù-Unanet (1777-1795)
* Inizi Cook

## Bannieloù awenet gant Banniel Europa

* Banniel Bosnia-ha-Herzegovina
* Banniel Kosovo

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pajenn gouestlet d'ar banniel war lec'hienn Unaniezh Europa
* ↑ Sallenave, Danielle : Dieu.com, Gallimard, 2004, (ISBN 978-2-0707-7045-8)
# Banniel Ecuador

Banniel Ecuador zo bet krouet e 1860, ha daskemmet meur a wech goude.
Gant e livioù e tenn un tamm da vannieloù Kolombia ha Venezuela.
# Banniel Eritrea

Banniel Eritrea zo banniel broadel Eritrea abaoe ar 5 a viz Kerzu 1995.
Tennañ a ra da hini Talbenn ar Bobl evit Dieubidigezh Eritrea. Tri zric'horn a ya d'ober anezhañ : unan ruz (arouez ar gwad skuilhet evit dieubiñ ar vro), unan glas (arouez ar Mor Ruz) hag unan gwer (arouez al labourerezh-douar). En tric'horn ruz ez eus ur gurunenn velen gant brankoù gwez olivez.
Disheñvel eo diouzh ar banniel implijet etre 1993 ha 1995 dre e genfeurioù (1:2 bremañ).

## Bannieloù all

* 1952-1962
* 1993-1995 (kenfeurioù 2:3)
* Banniel ar prezidant
* Banniel an TBDE

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Flag of the World.