OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alt Clut

Kêr-benn rouantelezh vrezhon Strat Clut (pe Rouantelezh Strathclyde) er Grennamzer e oa Alt Clut, anv kozh brezhonek (pe predenek, mar karer) kêr Dumbarton, e Bro-Skos, war lez hanternoz ar stêr Clyde. E Strat Clut e oa Sant Kentigern o chom er VI$^{vet}$ kantved, hag eus Alt Clut e oa Sant Gweltaz, ar paotr yaouank a eas da Gembre da vanati Llanilltud Fawr, hag ac'hano da Vreizh goude.
Evit Dumbarton a zo saoznekadur an anv gouezelek Dùn Breatainn, da lavarout eo torgenn ar Vrezhoned. Hiziv e vez lavaret Dumbarton Castle pe Dumbarton Rock eus kreñvlec'h Alt Clut, ur c'hastell all, savet diwezhatoc'h, hag a chom dismantroù anezhañ a-us da gêr Dumbarton.

## Istor

Adalek Oadvezh an Houarn, met a-raok c'hoazh moarvat, e oa ul lec'h a bouez. Tud ar c'hornad a rae kenwerzh gant an Impalaeriezh Roman. Kentañ roud skrivet eus annezerien ar vro avat a zo en ul lizher gant Sant Padrig d'ar roue Ceretic Alt Clut, e dibenn ar V$^{vet}$ kantved. Adal ar V$^{vet}$ kantved betek an IX$^{vet}$ kantved e oa kreiz rouantelezh dizalc'h Strat Clut. Anaout a reer ar roue brezhon Riderch Hael eus Alt Clut er VI$^{vet}$ kantved, ha kaoz zo anezhañ e mojennoù norsek. Marzhin ar strobineller a chomas ur pennad en e lez, hervezo.
E 756 e voe arsailhet ha kemeret Alt Clut gant Pikted hag arme roue Northumbria unanet. Un toullad deizioù goude e voe adkemeret o c'hêr-benn gant Brezhoned Strat Clut.
A-benn 870 e oa dastumet en Alt Clut un toullad Brezhoned a oa en o c'hreñvlec'h hag o c'hêr-benn. Pevar miz e voe ar Vikinged o lakaat seziz war Dumbarton ha trec'h e voent pa c'halljont troc'hañ an dour. Distreiñ a reas ar roue Olaf da gêr Dulenn e 871, gant daou c'hant lestrad sklaved ha teñzorioù. Emglev a reas Olaf gant Constantine I, roue ar Skoted, hag Artgal Alt Clut.
Moarvat ec'h echuas amzer an dizalc'hted gant marv Owen Voal, pa grogas tierniezh Kenneth mac Alpin da ren er c'hornad.
E Bro-Skos ar Grennamzer e teuas Dumbarton da vout ur c'hastell a bouez. Eno e oa annez ar roue David II, mab da Robert the Bruce. Gantañ e oa e wreg yaouank Joan of The Tower, goude ma voe trec'het Skosiz en emgann Halidon Hill e-kichen Berwick-upon-Tweed e 1333.

## Stad ar c'hastell hiziv

Hiziv ne chom netra eus kêr-benn Alt Clut, ha nemet gwall nebeut a dra eus ar c'hastell krennamzerel. Gwelout a c'haller mogerioù eus ar XVII$^{vet}$ ha XVIII$^{vet}$ kantved, a ziskouez pegement a boan zo bet kemeret da glask aozañ difennoù en ul lec'h ha ne glot ket gant ezhomm hon amzer.

## Notennoù

* ↑ www.undiscoveredscotland.co.uk

## Liammoù diavaez

* undiscovered Scotland, Dumbarton Castle
* www.rampantscotland.com Dumbarton Castle
* Dumbarton Castle - dastumad skeudennoù

## Skeudennoù

* Roc'h Dumbarton en hanternoz d'ar stêr, pa seller war-du an aber (Firth of Clyde)
# Alta California

Alta California, pe Kalifornia Uhel, eo an anv roet d'ar broviñs hanternosañ eus impalaeriezh spagnol Amerika hag a eas gant Mec'hiko pa voe dizalc'h.
Klotañ a ra dre vras gant Kalifornia, ar stad kevredel eus SUA. Baja California, pe Kalifornia Izel, eo anv al ledenez er c'hreisteiz, ledenez Baja California, hag anv unan eus an div stad vec'hikan zo warni.
# Also sprach Zarathustra (Strauss)

Also sprach Zarathustra ("Evel-se e komze Zarathoustra") zo ur varzhoneg sinfoniek gant ar sonaozour alaman Richard Strauss (1864-1949) e 1896 diwar oberenn Friedrich Nietzsche, Evel-se e komze Zarathoustra.

## Implij er sinema

Anavezet-kaer eo oberenn Richard Strauss gant ar re sot gant ar filmoù skiant-faltazi : dibabet e voe an digoradur (Einleitung en alamaneg) anezhi gant ar sevenour stadunanat stanley Kubrick (1928-1999) evit e film hir 2001: A Space Odyssey (kentaenn d'an 2 a viz Ebrel 1968 e Washington D.C.). Daoust ha m'eo meneget anv Karl Böhm (1894-1981) e roll klozañ ar film, ez eo ar penn laz-seniñ aostrian Herbert von Karajan (1908-1989) a rene laz-seniñ filarmonek Vienna e giwionez er sonenrolladenn-se.

## Liammoù diavaez

* Also sprach Zarathustra, Einleitung, Laz-seniñ filarmonek Vienna renet gant H. von Karajan, 1959, Decca Records SXL 2154.
# Als

Als (Alsen en alamaneg) zo unan eus inizi Danmark er Mor Baltel. Poblet eo gant war-dro 60 000 a dud hag en em astenn a ra war ur gorread a 321 km².
Tost eo d'an douar-bras ha dispartiet eo diouzh ledenez Jutland gant strizh-mor Als Sund a c'haller tremen war-bouez daou bont. Sønderborg eo ar gêr vrasañ, war vord ar strizh-mor, ha lod eus he c'harterioù nevesañ en em astenn war an douar-bras.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alsdorf

Alsdorf a zo ur gumun e stad Nordrhein-Westfalen en Alamagn. Poblet eo gant 46 313 a dud (e 2013).

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Alsdorf gant ar c'hêrioù-mañ :
* Redon (Sant-Brieg) abaoe 1970
* Henningsdorf (Alamagn) abaoe 1991
* Brunssum (Izelvroioù) abaoe 1981
* Nowy Tomyśl (Polonia)

## Gwelout ivez

* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
# Alseno

Alseno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
# Alsodux

'Alsodux a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Alt-Hohenschönhausen

Alt-Hohenschönhausen a zo ur c'harter eus Berlin, ul lodenn eus arondisamant Lichtenberg eo. Betek 2002 e oa anvet "Hohenschönhausen", kemmet eo bet an anv a-benn diskouez ez eo disheñvel diouzh "Neu-Hohenschönhausen", ur c'harter bet savet er bloavezhioù 1980. A-raok adreizhadenn 2001 e oa ur bastell-vro, enni ar c'harterioù da heul : Falkenberg, Neu-Hohenschönhausen, Wartenberg ha Malchow. Kendeuzet eo bet gant Lichtenberg a-benn aozañ an arondisamant a-vremañ. Da vare rann Berlin e oa eus tu ar reter. Ennañ emañ staliet BFC Dynamo Berlin.
# Amalie von Oldenburg

Amalie von Oldenburg a oa rouanez Gres.
Merc'h e oa da Paul Friedrich August von Oldenburg ha d'e bried kentañ Adelheid von Anhalt-Bernburg-Schaumburg-Hoym. Dimezet e voe e 1836 en Oldenburg da Otto Iañ (Gres), mab da Ludwig Iañ Bavaria, ha d'e bried Therese von Sachsen-Hildburghausen.
# Amalocichla

Amalocichla :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Anv skiantel ||
| Amalocichla De Vis, 1892 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Amalocichla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1892 gant ar skiantour saoz Charles Walter De Vis (1829-1915).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Amalocichla incerta
** A. i. brevicauda, A. i. incerta hag A. i. olivascentior,
* Amalocichla sclateriana
** A. s. occidentalis hag A. s. sclateriana.
O c'havout a reer holl e Ginea Nevez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroicidae/Amalocichla (lennet e-barzh d'an 29 a viz Meurzh 2016).
# Amalrig Chartrez

Amalrig Chartrez, (Amaury de Bène e galleg, Amalricus de Bene e latin), ganet e Bennes, kêriadennig entre Ollé ha Chauffours (Eure-et-Loir a-vremañ) er c'hornôg da Chartrez, zo ur prederour gall hag a gelenne an doueoniezh e Skol-veur Pariz en XII$^{vet}$ kantved. Kondaonet e voe e gelennadurezh e 1204 gant ar pab Inosant III, ha mervel a reas en 1209.

## E gelennadurezh

Kelenn a rae prederouriezh ha doueoniezh e Skol-veur Pariz. Embann a rae ur seurt hollzoueegezh, ar Spered-Dizalc'h, tapet eus skridoù an Iwerzhonad Johannes Scottus Eriugena, ha niverus e oa e ziskibien, anvet Amaorisianed.
Er pezh a gelenne
* an holl zo Doue (omnia sunt deus) ha dre-se pep tra zo unan rak pep tra zo doue a (omnia unum, quia quidquid est, est Deus),
* pep kristen a rank krediñ eo un ezel eus korf Jezuz ha kement-se a rank krediñ evit bout salvet,
* neb a chom e karantez Doue n'hall ober pec'hed ebet.
Abalamour d'ar c'hentañ kinnig eo diwelus Doue d'an dud met e anaout a c'haller en e grouadennoù.

## Kondaonet

Kondaonet e voe e gelennadurezh en 1204 gant ar pab Inosant III. Goude e varv e 1209 e voe heskinet e ziskibien, ha barnet e voent e Pariz e 1210, ha devet e voe un toullad mat anezho e-maez kêr Bariz, goude un tremen etre daouarn justis ar roue. Abaoe bloaz e oa marvet Amalrig, met dizouaret e voe, eskumunuget, ha taolet e gorf-marv war ur bern teil.
E-touez e ziskibien e oa ur Breizhad, David Dinan, a c'hallfe bezañ bet ivez e-touez ar re taolet en tan.

## Notennoù

* ↑ Chisholm, Hugh, ed. (1911). "Amalric, of Bena". Encyclopædia Britannica 1 (11th ed.). Cambridge University Press.
# Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler

Amalie von Pfalz-Zweibrücken-Birkenfeld-Bischweiler, ganet en 1752 ha marvet en 1828, a oa priñsez Bavaria deuet da vout Rouanez Sachsen dre zimeziñ.
Merc'h e oa da Friedrich Michael von Pfalz-Birkenfeld ha d'e bried Maria Franziska von Pfalz-Sulzbach.
Dimeziñ a reas en 1769 da Friedrich-August III, Dilenner Sachsen (1754-1827) a voe savet da Roue Sachsen gant Napoleone Buonaparte en 1806. Ouzhpenn e voent anvet da zuged Varsovia.
Ur verc'h o doe, Maria Augusta von Sachsen (1782-1863) ; kaoz a voe d'he dimeziñ d'ur gwaz eus ur familh hag a c'hellfe goulenn tron Polonia, met ne voe uhelad ebet mennet da greñvaat rouantelezh Saks pe da adsevel rouantelezh Polonia. Dizimez e chomas.
# Amalie von Schintling

Amalie von Schintling (9 a viz Eost 1812 - 22 a viz Kerzu 1831 e Neustadt an der Donau) a oa ur goantenn alaman e rouantelezh Bavaria en XIX$^{vet}$ kantved. Ar roue Ludwig Iañ Bavaria a roas urzh da Joseph Karl Stieler, livour al lez, d'he foltrediñ, ha war ziskouez emañ an oberenn e Poltredaoueg ar gened, e kastell Nymphenburg, ma'z eus dastumet 36 poltred eus itronezed a renk uhel eus kêr München, brudet-bras o c’hened.
Da zimeziñ e oa da Fritz von Schintling, ur c'henderv dezhi. Mervel a reas a-raok an eured, d'an oad a 19 vloaz, diwar an dorzhellegezh. Echuet e voe e daolenn gant Stieler nebeut amzer a-raok he marv.
# Amamieg

Ur yezh japanek eus skourr ar yezhoù ryoukyouek eo an amamieg (japaneg: 奄美語) komzet gant tro-dro da 130.000 den en inizi Amami e su Kyushu.
Tost a-walc'h eo an amamieg d'an okinaweg.
Peurliesañ e vez isrannet e tri bloc'had rannyezhel pennañ evel-hen:
* Ochimeg (oshima)
* Tokunochimeg (Tokunoshima)
* kikai (kikaishima)

## Gwelet ivez

* Yezhoù japanek
# Amalie von Preußen

Anna Amalie Prusia, en alamaneg Anna Amalie von Preußen, ganet d'an 9 a viz Du 1723, marvet d'an 30 a viz Meurzh 1787, a oa ur briñsez hag ur sonaozourez alaman, eus Rouantelezh Prusia.

## He buhez

Merc'h yaouankañ Frederig Gwilherm Iañ Prusia ha Sophie Dorothea von Hannover e oa, hag unan eus o dek bugel chomet bev. C'hoar e oa eta da Frederig II Prusia. Abadez Quedlinburg e oa ivez.
Brudet e oa he c'hoantiz, he douster, he deoliezh, koulz hag hec'h ampartiz da sevel sonerezh. Klasket e voe war he lerc'h gant kannad Sveden da zimeziñ gant ar roue Adolf Fredrik. Met primoc'h e voe he c'hoar Luise Ulrika a euredas dezhañ e 1744. E-kerzh an eured-se eo en em gavas gant un ofiser yaouank, ar baron Friedrich von der Trenck a dommas he c'halon.
Kement-se ne blijas ket d'he breur roue. Bac'het e voe ar paotr. Tec'hel a c'hallas avat ha repu a gavas en Aostria hag en Rusia. Dimeziñ a reas ha 14 bugel en doe. N'hallas ket adkavout ar briñsez nemet goude marv ar roue en 1786. E-keit-se e oa chomet ar briñsez dizimez;
# Amalie von Sachsen (1794–1870)

Amalie von Sachsen, pe Amalie Marie Friederike Auguste, pe Maria Amalia Friederike Augusta Karolina Ludovica Josepha Aloysia Anna Nepomucena Philippina Vincentia Franziska de Paula Franziska de Chantal (1794–1870) a oa ur briñsez alaman, sonaozourez ha skrivagnerez. Da anv-pluenn e kemere an anv A. Serena, ha c'hoariva a skrive evel Amalie Heiter.
Merc'h e oa da Maximilian von Sachsen ha da Carolina di Parma. Nizez e oa da Friedrich August Iañ, Roue Sachsen, ha da Anthony, Roue Sachsen ; c'hoar e oa ivez da Friedrich August II, Roue Sachsen, ha da Johann, Roue Sachsen ; moereb e oa da Albert, Roue Sachsen ha da Georg, Roue Sachsen.
Bevañ a reas Amalie e kastell Pillnitz, nepell diouzh Dresden, kêr-benn rouantelezh Sachsen. Ur vaouez desket e oa, a gane hag a sone ar c'hlavisim, hag a save sonerezh relijiel, c'hoariganoù, ha komediennoù.
Krennardez e oa Amalie da vare brezelioù Napoleon, ha meur a wech e rankas tec'hel diouzh he c'hastell, kousket war ar plouz e lec'hioù ma kave bod. Meur a wech ivez en em gavas dirak Napoleon, ha ne oa ket an den diouzh he grad. Lavarout a reas Napoleon dezhi e oa droug enni outañ peogwir en devoa graet brezel d'he ziegezh, met boazañ a raje n'eus forzh penaos, ma respontas ar plac'h krak e oa traoù ha ne c'halled ket boazañ outo.
# Amami-Ōshima

Amami-Ōshima (奄美大島, Amami-Ōshima$^?$) eo enez pennañ inizi Amami en enezeg Nansei. Gorread an enezenn a zo 712,35 km$^2$. E hanternoz ar strollad inizi emañ hag e prefeti Kagoshima e rannvro Kyūshū. Komzet e vez eno amamieg an Norzh hag amamieg ar Su, a zo e-touez ar yezhoù ryoukyouek. Ul lodenn eus rouantelezh Ryūkyū e oa betek 1624.
# Arzoù an arvest

Arzoù an arvest a zo pleustroù o fal dezho sevel arvestoù foran. Oc'h orinoù a c'hell bezañ kavet er c'hoariva, en dañs, en tavarn-c'hoariva, er c'han, er sonerezh hag en arvest-straed.
Setu ar pleustroù pennañ :
* artifiserezh
* arz marc'hegel
* bannikerezh
* c'hoariva
* dañs pe koroll
* kan
* kanaouenn
* margodenniñ
* mim
* sigoterezh
* sonerezh
# Aráreg

Ur yezh direnk komzet e Mato Grosso e oa an aráreg. Erlec'hiet e oa bet gant ar portugaleg.

## Gwelet ivez

Yezhoù direnk
# Arzola di Murazzano

An Arzola di Murazzano zo ur froud eus Piemonte, adstêr d'an Tanaro. Treuziñ a ra kumunioù Murazzano, Marsaglia, Rocca Cigliè, Castellino Tanaro.
# Arzorn

An arzorn eo al lodenn eus ar vrec'h etre an dorn hag ar vrec'h hag a ro tro da fiñval an dorn.

## Pennad kar

* Toullañ an arzorn
# Arzúa

Arzúa zo ur gumun eus Galiza, e proviñs A Coruña.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:
* Arzúa (Santiago)
* Boente (Santiago)
* Brandeso (San Lourenzo)
* Branzá (Santa Locaia)
* Burres (San Vicenzo)
* O Campo (Santo Estevo)
* Castañeda (Santa María)
* Dodro (Santa María)
* Dombodán (San Cristovo)
* Figueiroa (San Paio)
* Lema (San Pedro)
* Maroxo (Santa María)
* A Mella (San Pedro)
* Oíns (San Cosme)
* Pantiñobre (Santo Estevo)
* Rendal (Santa María)
* San Martiño de Calvos de Sobrecamiño (San Martiño)
* Santa María de Arzúa (Santa María)
* Tronceda (Santa María)
* Viladavil (Santa María)
* Vilantime (San Pedro)
* Viñós (San Pedro)

## Skeudennoù

* Ti-kêr
* An oabl o teñvalaat en Arzúa
* Ur stêr, 3 km eus Arzúa
* 3 km eus Arzúa
* Corredoira
* Monumento ós gandeiros
# Arzoù emgannañ

An arzoù emgannañ, pe arzoù brezel, a zo ur sistem doareoù stourm pe emgann. Pal an holl arzoù emgannañ eo lakaat unan bennak d'en em zifenn diouzh gourdrouz ar c'horf. Ouzhpenn-se eo liammet arzoù emgannañ zo gant kredennoù evel an hindouegezh, ar voudaegezh, an daoegezh, ar goñfusielezh pe ar shintoegezh, dezho ur c'hod a enor resis. Lakaet e vez an arzoù emgannañ da arzoù ha da skiantoù war un dro. Graet e vez kalz arzoù emgannoù e kevezadegoù ivez, evel sportoù emgannañ, met ivez evel korollerezh.
Pa gomzer eus arzoù emgannañ e soñjer alies e doareoù emgannañ Azia. Koulskoude e c'heller menegiñ ivez teknikoù all, evel ar gouren e Breizh, pe an doareoù a gaver e Bro-Leon Spagn. En Amerika ez eus gant an Indianed hengounoù heñvel ouzh ar gouren.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arzignano

Arzignano zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Arzourien an Azginivelezh italian

Mesket eo amañ anvioù arzourien an Azginivelezh italian, re ar XVvet ha re ar XVIvet kantved.
Evit gwelout pishoc'h eo ret klask
* er Rummad: livourien italian ar XVvet kantved
* er Rummad: livourien italian ar XVIvet kantved

## A

* Alessandro Allori
* Cristofano Allori
* Cristofano dell'Altissimo
* Pomponio Amalteo
* Ippolito Andreasi
* Sofonisba Anguissola
* Lucia Anguissola
* Michelangelo Anselmi
* Alessandro Araldi
* Giuseppe Arcimboldo
* Amico Aspertini

## B

* Bacchiacca
* Giovanni Antonio Boltraffio
* Sandro Botticelli
* Angelo Bronzino
* Michelangelo Buonarroti

## C

* Sperindio Cagnola
* Tommaso Cagnola
* Pietro Giovanni Calvano
* Luca Cambiaso
* Domenico Campagnola
* Antonio Campi
* Bernardino Campi
* Galeazzo Campi
* Giulio Campi
* Vincenzo Campi
* Caravaggio
* Polidoro da Caravaggio
* Carracci
* Agostino Carracci
* Annibale Carracci
* Ludovico Carracci
* Cavalier d'Arpino
* Cima da Conegliano
* Antonio da Correggio
* Pietro di Cosimo
* Ippolito Costa
* Lorenzo Costa il Giovane
* Lorenzo Costa il Vecchio
* Lorenzo di Credi
* Domenico Cresti

## F

* Ambrogio Figino
* Giambattista Fontana
* Lavinia Fontana
* Prospero Fontana
* Fra Angelico
* Bartolo di Fredi

## G

* Giampietrino
* Giorgione
* Giotto , pe Giotto di Bondone

## I

* Bernardino India

## J

* Jacone

## L

* Neroccio dei Landi
* Filippino Lippi
* Fra Filippo Lippi

## M

* Andrea Mantegna
* Michelangelo

## O

* Oddone Pascale
* Lelio Orsi

## P

* Perugino, Pietro Perugino
* Simone Peterzano
* Pinturicchio
* Pontormo
* Francesco Primaticcio

## R

* Raffaello
* Giulio Romano
* Cosimo Rosselli

## S

* Sano di Pietro
* Raffaello Sanzio
* Andrea del Sarto
* Il Sodoma

## T

* Agostino Tassi
* Tizian
* Tintoretto

## U

* Paolo Uccello
* Carlo Urbino

## V

* Giorgio Vasari
* Paolo Veronese
* Leonardo da Vinci

## Z

* Giovanni Battista Zelotti
* Bernardo Zenale
* Federico Zuccari
* Taddeo Zuccari
* Jacopo Zucchi
* Francesco Zucco
# Arzoù ar gweled

Arzoù ar gweled a vez graet eus an arzoù ma venn an arzourien plijout d'an daoulagad dre sevel stummoù arzel.
En arzoù ar gweled e lakaer
* an arzoù a vez graet arzoù plastek, pe arzoù mezellat anezho
* o lakaat al luc'hskeudennerezh hag ar video ouzhpenn.

## Arzoù ar gweled pennañ

* Arz video
* Bannoù treset
* Brodererezh
* Design
* Engraverezh, pe garanerezh
* Grafitti
* Kizellerezh
* Livouriezh
* Luc'hskeudennerezh
* Sinema
* Tatouerezh
* Treserezh

## Burutellerezh

Ur meizad nevez eo ar bomm arzoù ar gweled, ha gantañ e vez lakaet er memes renk al livouriezh hag ar c'hizellerezh, arzoù trimilvloaziek da nebeutañ, gant doareoù ober n'int ket degemeret gant an holl evel arzoù (tag, graffiti).

## Levrlennadur

* P. J. Galdin, Des arts plastiques aux arts visuels : les mutations à venir, Nantes, site InSitu, 2001.
# Borgolavezzaro

Borgolavezzaro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Borgomasino

Borgomasino (Borghmasin e piemonteg, Burgre er rannyezh lec'hel) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Borgo d'Anaunia

Borgo d'Anaunia zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
# Borgomaro

Borgomaro zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Borgo d'Ale

Borgo d'Ale zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Borgomale

Borgomale zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Borgocarbonara

Borgocarbonara zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Borgofranco d'Ivrea

Borgofranco d'Ivrea (Borghfranch e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Borgomanero

Borgomanero zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Borgo di Terzo

Borgo di Terzo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Askorn tal

An askorn tal zo unan eus eskern klopenn an den. Tennañ a ra e stumm da hini ur gokezenn. Koublet eo ouzh : ar genneg, ar sileg, an daou askorn kitern, an daou askorn ar fri, askorn ar garvan, askorn an daeroù hag an askorn boc'h.
Daou damm a ya d'ober an askorn tal :
* ul lodenn skantennek a glot gant an tal ;
* ul laonenn a gemer perzh e stummadur toenn kavenn ar fri ha hini ar poulloù-lagad.
Kleuziet eo gant daou sinus anvet kevioù an tal.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Askorn uheñvel

An askorn uheñvel pe askorn an teod eo askorn nemetañ ar skeledenn ha n'eo ket koublet gant eskern all. Emañ a-us d'ar c'harloc'henn en araog ar gouzoug, dindan diaz an teod.

## En den

Pemp pezh a ya d'ober an askorn uheñvel : ar c'horf, ar c'herniel bras hag ar c'herniel bihan. Liammet eo e arc'hwelioù (pe kefridioù) gant ar vouezh hag ar c'hlukañ.
Meur a gigenn eus ar garvan zo stag outañ hag ivez kigennoù a dalc'h ha fiñv an teod, ar c'harloc'henn hag ar c'hargadenn. E penn ar c'herniel bras eo stag migorn skoed ar c'harloc'henn (an aval-gouzoug) p'emañ penn ar c'herniel bihan stag ouzh stilhonoù an askorn ividig.
N'hall an askorn uheñvel bezañ torret nemet gant ur gwask kreñv ha padus. Er vezegiezh-lezenn e prou ur marv gant an tag.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Asnelles

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Asnelles |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Asnelles en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Bessin, Seulles et Mer |
| Kanton | Courseulles-sur-Mer |
| Kod INSEE | 14022 |
| Kod post | 14960 |
| Maer | Jean-Pierre Malo |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,52 km² |
| Led | 49° 20' 18" Norzh |
| Hed | 00° 34' 58" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 1 m |
| Uhelder brasañ | 21 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 587 (2008) |
| Stankter | 233 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Asnelles a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
* Traezhenn Asnelles ha bourc’h Arromanches-les-Bains

## Gerdarzh

* Diwar al latin asinellas, “azenezigoù”, abalamour d’ar marc’had ezen a veze graet en XII$^{vet}$ kantved.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 6 a viz Even 1944: Asnelles a zo ul lodenn eus tachenn dilestrañ Gold Beach e-pad an Dilestradeg e Normandi;
dilestrañ a reas milourion ar Rouantelezh-Unanet, Rejimant Dorset da gentañ, da 7 eur 25, ha Rejimantoù Devon ha Hampshire hag ar 47vet Commando eus ar Royal Marines da heul. Goude emgannoù start ouzh an Alamaned e voe dieubet Asnelles en abardaevezh .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin

## Douaroniezh

* War aod Mor Breizh emañ Asnelles.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Yves Lecouturier, Les plages du débarquement, pajenn 46, Embannadurioù Ouest-France, Roazhon, 1999
* ↑ Clochers de France