OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Cefn Llwyd

Cefn-y-Llwyd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Trefeurig, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 119,1 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Cefalù

Cefalù zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Cefn-y-pant

Cefn-y-pant zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
# Cefn (Wrecsam)

Cefn zo ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e Kembre, 211,2 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 6719 a dud, ha 757 anezho (11,3%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics.
# Cefn Mawr

Cefn Mawr zo ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. E-barzh kumuniezh Cefn emañ, hag enni emañ ivez Acrefair, Pen-y-bryn, Newbridge, Plasmadog ha Rhosymedre. Emañ Cefn Mawr er c'hreisteiz da Rhiwabon, e-kichen ar stêr Dyfrdwy.
Gwechall e oa ur gêriadenn oberiant-bras eus Cefn Mawr, d'ar mare ma oa labouradegoù houarn ha mengleuzioù glaou enni. E 1867 e oa bet savet ul labouradeg kimiek gant Robert Ferdinand Graesser, deuet eus Alamagn, ha buan e teuas da vezañ brasañ produer fenol ar bed. En XX$^{vet}$ kantved e voe produet aspirin, kaoutchoug ha meur a dra all enni, gant ar gompagnunezh stadunanat Monsanto. E dibenn an XX$^{vet}$ kantved e oa e dalc'h Flexsys, ur skourr eus Solutia, met abaoe 2010 eo echu al labour enni.
E-kichen Cefn Mawr emañ Dourbont Pontcysyllte, ma vez treuzet traoñienn ar stêr Dyfrdwy gant Kanol Llangollen.
# Cefn Meiriadog

Cefn Meiriadog, pe Cefnmeiriadog (da lavaret eo kein Meiriadog) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus hanternoz Kembre, e-kichenik Llanelwy, war lez ar stêr Elwy, e kontelezh Sir Ddinbych. E traoñienn ar stêr Elwy emañ, er mervent da gêr Llanelwy, ha nepell ivez diouzh Ogof Bontnewydd, al lec'h ma voe kavet an aspadennoù koshañ eus mab-den e Kembre. Bezioù eus mare an Neolitik zo e-kichen.
Anvet eo ar gêriadenn diwar an dorgenn a zo e-kichen, anvet hi diwar sant Meriadeg pe Meiriadog e kembraeg, ur sant brezhon eus ar V$^{vet}$ kantved. Un iliz zo, Eglwys y Santes Fair (ilis Santez Vari), savet e 1864, hag ur feunteun, anvet Ffynnon Fair (Feunteun Vari), ma veze pareet an dud gwechall hervez ar richenn.
Ar barzh Siôn Tudur (1522–1602) a voe o chom e Wigfair, e Cefn Meiriadog.

## Poblañs

E 2011 e oa poblet gant 382 a dud, ha 116 anezho (30,4%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.

## Liammoù diavaez

* Cefn Meiriadog Historical Society
# Cefn-y-bedd

Cefn-y-bedd zo ur gêriadenn vihan e reter Sir y Fflint, e biz Kembre.
Emañ Cefn-y-bedd en hanternoz da Wrecsam. Un ti-gar bihan zo, gant trenioù da vont da Wrecsam ha da Liverpool.
# Argoad (kelaouenn)

Argoad a oa ur gelaouennig vrezhonek amvareadek, savet gant Alan Heusaff en Iwerzhon e 1957. Talvezout a rae da liamm etre broadelourien vreizhat, koulz re aet en harlu goude an Eil Brezel-bed ha re e Breizh. Embannet e veze dre guzh en Iwerzhon ha skignet e veze e Breizh ivez. Seizh niverenn a zeuas er-maez eus 1957 da 1959. War he lerc'h e teuas Breton News, embannet gant Alan Heusaff ivez.

## Notennoù

* ↑ Lukian Raoul, Roll ar c'helaouennoù brezhonek adalek dibenn an eil brezel-bed, Hor Yezh niv. 205, p. 6
# Argobeg

Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù amharek-argobek eo an argobeg (argoba) komzet gant tro-dro da 10.860 den evel yezh kentañ mui 3.236 den evel eil yezh e Traoñienn Rift en Etiopia (1999).
Div rannyezh ez eus:
* Ankobereg (ankober)
* Chonkeg (shonke)
Tost a-walc'h eo d'an amhareg e-keñver geriadur.

## Gwelet ivez

* Yezhoù etiopek
# Argoed (Sir y Fflint)

Argoed zo ur gumuniezh eus Kembre, e Sir y Fflint. Emañ etre Yr Wyddgrug ha Bwcle, hag enni emañ kêriadenn Mynydd Isa.
Un tamm eus Kleuz Wat zo o treuziñ ar gumuniezh. Gwechall e oa pouezus labour ar glaou er c'hornad, gant mengleuzioù korvoet adalek ar XVII$^{vet}$ kantved. Ur gwallzarvoud a voe en ur vengleuz e 1837, ma voe lazhet ugent mengleuzier, en o zouez tad ha daou vreur ar skrivagner Daniel Owen.
E 2011 e oa 5 837 a dud o chom e kumuniezh Argoed hag 834 anezho a oa kembraegerien (14,7%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Argoad

An Argoad :
| Koad Pempont, e kreiz ar vro ||
| Anv(ioù) all | Ar Gorre |
| Anv gallek | Argoat, Arcoat |
| Geografiezh ||
| Bro | Breizh |
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Gorread | ? km² |
| Lein uhelañ | (Roc'h Ruz) 385 m |
| Poblañs ||
| Annezidi | Argoadad(ez), Argoadiz |
| Poblañs | ? ann. (?) |
| Stankter | ? ann./km² |
| Yezhoù | Brezhoneg, gallaoueg, galleg |
| Relijion | Katoligiezh |
| Istor ||
| Donedigezh Homo Sapiens | 35 000 kent J.K. |
| Donedigezh ar Gelted (La tène) | V$^{vet}$ kantved kent J.K. |
| Divroadeg ar Vretoned e Breizh | Eus an III$^e$ betek ar V$^{vet}$ kantved |
| kemmañ |
An Argoad, pe ar Gorre e lec'hioù zo, a reer eus rannvroioù diabarzh Breizh. Enebet e vez ouzh an Arvor.

## Gerdarzh

Savet gant ar rakger ar (ha n'eo ket ar ger-mell), hag ar ger koad.
Dont a ra ar rakger ar eus un araogenn gozh, a dalveze e-kichen hag a adkaver er ger arvor hag er c'hembraeg ar, hag a vefe kar d'an araogenn c'hresianek παρα (para).
N'eo ket sklaer hag-eñ e teu an anv-se war-eeun eus ar brezhoneg pe eus ur stumm diwezhat eus ar galianeg.

## Douaroniezh

Ma 'z eus muioc'h a goadeier e kreiz Breizh (Koad Kenekann, Koad Pempont, Koad Loudieg, Koad Roazhon, Koad ar C'havr en o zouez), ne greder ket mui e oa goloet Arvorig ha Galia gant koadeier divent, rak hervez an arkeologourien e veze aret an darn vuiañ eus an douaroù en Henamzer.
# Argoed

Argoed zo un anv-lec'h kembraek ha brezhonek (adstumm d'an anv Argoad).

## Lec'hanvadurezh
### Breizh

* Roc'h-an-Argoed, kumun
* Kastell an Argoed, kastell en Elven

### Kembre

* Argoed, e sir Caerffili
* Argoed, ur gumuniezh e Sir y Fflint
* Afan Argoed

### E lec'hioù all

E Bro-Saoz e kaver:
* Argoed Llwyfain, kadlec'h en Hanternoz Kozh
* Argoed, kêriadenn e Swydd Amwythig (pe Shropshire).

## Lennegezh

* Argoed, ur varzhoneg gant T. Gwynn Jones
# Argolis

Argolis (Ἀργολίς e henc'hresianeg hag e Katharevousa, Αργολίδα Argolida er yezh a vremañ) a oa anv ur vro eus Henc'hres. Edo e reter ledenez Peloponnesos. Meur a Stad a oa enni : re Argos, Troizen, Epidaoros, hag Hermione. Deuet eo da vezañ ur prefeti e Hellaz hiziv.
Ar c'heodedoù anezhi a oa: Argos, Mykenai, Tiryns, Naoplia, Troizen, Hermione hag Epidaoros.
# Bury

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bury zo un anv-lec'h gallek ha saoznek, deuet da vout anv-tud.

## Gerdarzh

E Bro-Saoz e lavarer eo un adstumm d'ar ger borough, a dalv kement ha bourk, hag a gaver el lec'hanvioù Cadbury, Canterbury, Newbury, Oldbury, Salisbury, Shrewsbury...

## Belgia

* Bury, rann eus kêr Péruwelz en Wallonia ;

## Bro-C'hall

* Bury, kumun gwechall, hiziv e Marieulles, e Moselle ;
* Bury, en Oise ;
* Bury, e kumun Les Istres-et-Bury, er Marne
* Notre Dame de Bury

## Bro-Saoz

* Bury,
* Kumun vetropolitan Bury

## Kebek

* Bury, kumun en Haut-Saint-François ;

## Tud

* Richard de Bury (1287 – 1345), skrivagner saoz;
* Bernard de Bury (1720-1785), soner gall ;
* Richard de Bury (1730?-1794?), skrivagner gall;
* Priscilla Susan Bury (1790-1870), louzawourez;
* Pol Bury (1922-2005), livour belgiat ;
# Busachi

Busachi zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Burwen

Burwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Amlwch, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 229,7 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Burzhud ar pried gwarizius

Burzhud ar pried gwarizius, pe Miracolo del marito geloso en italianeg, zo ur murlivadur (340x207 cm) gant al livour italian Tizian, graet e 1511, hag unan eus livadurioù ar rummad Miracoli di sant'Antonio da Padova e Scuola del Santo e Padova.
Gwelout a reer un den o lazhañ e wreg goude dezhi bezañ tamallet da vezañ avoultr. Pa oar an den e oa digablus e c'houlenn pardon digant Sant Anton hag a sav ar vaouez a varv da vev.

## Istor

E 1511, p'edo o tec'hel rak ar vosenn a rae he reuz e kêr Venezia, hag a lazhas e vestr Giorgione, e kavas Tizian repu e Padova. Eno e voe karget da sevel tri murlivadur e sal vras ar Scuola del Santo, ul lec'h bodadegoù tostik da'r basilica del Santo.

## Pennadoù kar

* Miracolo del neonato
* Miracolo del piede risanato

## Levrlennadur

* Sergio Rossetti Morosini, Tiziano Vecellio, Miracolo del marito geloso, 1511, en New findings in Titian's Fresco technique at the Scuola del Santo in Padua, The Art Bulletin March 1999, Volume LXXXI Number 1.
* Francesco Valcanover, L'opera completa di Tiziano, Rizzoli, Milano 1969.
* Stefano Zuffi, Il Cinquecento, Electa, Milano 2005. ISBN 8837034687
* Stefano Zuffi, Tiziano, Mondadori Arte, Milano 2008. ISBN 978-88-370-6436-5
# Busalla

Busalla zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Bururi (proviñs)

Bururi zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Bus (Pas-de-Calais)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bus |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Bertincourt |
| Kanton | Bertincourt |
| Kod INSEE | 62189 |
| Kod post | 62124 |
| Maer | Paulette Laguillier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,24 km² |
| Led | 50° 03' 58" Norzh |
| Hed | 02° 57' 56" Reter |
| Uhelder kreiz | 132 m |
| Uhelder bihanañ | 127 m |
| Uhelder brasañ | 134 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 111 (2007) |
| Stankter | 34 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bus a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Alpoù-an-Arvor

Alpoù-an-Arvor :
| Anv okitanek | Aups Maritims |
| Anv gallek (ofisiel) | Alpes-Maritimes |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Pennlec'h (prefeti) | Nisa |
| Isprefetioù | Grasse |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Charles-Ange Ginésy |
| Prefed | Bernard Gonzalez |
| Kod EBSSA | 06 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-06 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR823 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 097 410 ann. (2020) |
| Stankter | 255 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 43° 49′ 59″ Norzh 7° 10′ 01″ Reter / 43.833, 7.167 |
| Gorread | 4 299 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 2 |
| Pastelloù-bro | 9 |
| Kantonioù | 27 |
| Etrekumuniezhioù | 7 |
| Kumunioù | 163 |
| kemmañ |
Alpoù-an-Arvor, pe Alpes-Maritimes e galleg hag ent-ofisiel, Aups Maritims pe Alps Maritims en okitaneg, a zo un departamant e gevred Bro-C'hall war ribl ar Mor Kreizdouarel, ha sko ouzh an harzoù gant Italia. Nisa eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Alpoù-an-Arvor

* Nisa
* Grassa

## Istor

Krouet e oa bet e 1792 pa deuas armeoù ar Republik c'hall nevez e kontelezh Nisa. Pa voe diskaret an impalaer Napoleon Iañ e 1815 e voe roet en-dro da Rouantelezh Sardigna. Met adsavet e voe an departamant e 1860 pa voe roet kontelezh Nisa d'an Impalaeriezh C'hall gant roue Italia, evel trugarekadenn d'ar skoazell roet e brezel an unvanidigezh pe brezel ar Risorgimento.
E 1947, goude an Eil brezel-bed ha feur-emglev Pariz (1947), e voe roet un toulladig kumunioù italian da Vro-C'hall ouzhpenn: Briga, Belvedere ...

## Liamm diavaez

* Sonerezh ha korolloù hengounel eus Alpoù-an-Arvor

## Daveoù ha notennoù

* ↑ http://france3-regions.francetvinfo.fr/provence-alpes-cote-d-azur/alpes-maritimes/nice/charles-ange-ginesy-est-nouveau-president-du-conseil-departemental-alpes-maritimes-1328555.html
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Barr-Heol, 1964, niv. 38, p. 48.
# Alpoù Ligur

An Alpoù Ligur (Alpi liguri en italianeg) zo ur venezeg eus an Alpoù e Liguria, e Piemonte hag un tammig e departamant gall an Alpes-Maritimes.

### Kernioù

Setu amañ pennañ kernioù an Alpoù Ligur.

#### ▲ Prealpi Liguri

| Monte Armetta (1739 m) Monte Galero (1708 m) Monte della Guardia (1658 m) Monte Dubasso (1545 m) Rocca delle Penne (1501 m) | Pizzo delle Penne (1488 m) Monte Carmo di Loano (1389 m) Monte Settepani (1386 m) Monte Scalabrino (1377 m) Monte Spinarda (1357 m) | Bric Agnellino (1335 m) Monte Sotta (1206 m) Rocca Barbena (1142 m) Monte Peso Grande (1092 m) Monte Alpe (1056 m) |

#### ▲ Alpi del Marguareis

| Punta Marguareis (2651 m) Monte Mongioie (2630 m) Cima delle Saline (2612 m) Cima Pian Ballaur (2604 m) Cima Palù (2538 m) Cima della Fascia (2495 m) Monte Bertrand (2482 m) Pizzo d'Ormea (2476 m) | Cima Seirasso (2436 m) Cima di Pertegà (2404 m) Bric Costa Rossa (2403 m) Testa Ciaudion (2386 m) Monte Mondolè (2382 m) Cima Missun (2356 m) Monte Becco (2300 m) Monte Besimauda (2231 m) | Monte Saccarello (2201 m) Punta Mirauda (2157 m) Monte Frontè (2152 m) Monte Antoroto (2144 m) Cima Marta (2136 m) Alpe di Cosio e Piano Cavallo (1906 m) Monte Monega (1882 m) Bric Mindino (1879 m) | Monte Mongioie | Monte Saccarello |
# Alpujarras

An Alpujarra, pe Alpujarras, zo un tolead meneziek en Andalouzia, e Spagn, rannet entre div broviñs : hini Granada hag hini Almería. War lez su ar Sierra Nevada emañ an tolead-se.
Rannet int bet etre daou gomark e 1993 gant ar Junta de Andalucía:
* an Alpujarra Granadina, e proviñs Granada,
* hag an Alpujarra Almeriense, e proviñs Almería.
* La Taha
* Bubión
* Trevélez
# Alpoù galian

An Alpoù galian (e latin: Alpes gallicae) a oa un rannvro sevenadurel eus an Alpoù en Henamzer. Poblet e oa gant Galianed dreist-holl. Graet e veze ivez gant Alpoù keltiek e skridoù henc'hresianek.

## Istor

Goude aloubadeg kornôg an Alpoù gant ar Romaned (16–15 kent JK) e oa bet savet teir froviñs en aradennad menezioù etre Italia ha Gallia Narbonensis :
* Alpes Cottiae,
* Alpes Maritimae,
* Alpes Graiae et Poeninae.

## Gwelet ivez

* Gallia Cisalpina, etre an Alpoù ha Roma
* Gallia Transalpina, anvet Gallia Narbonensis diwezhatoc'h, en tu all d'an Alpoù
* Gallia Celtica
* Gallia Belgica
* Gallia Aquitania

## Notennoù

* ↑ Ammianus Marcellinus. Res Gestae, 15:10. "De Alpibus Gallicanis ; et de variis per eas itineribus."
* ↑ Lucius Annaeus Florus, Epitoma de Tito Livio
* ↑ Cassius Dio. Rhōmaïkḕ Historía, 39:44: Ἄλπεων τῶν Κελτικῶν Alpeon ton Keltikon ; Philippus. Greek Anthology 9:61: "Κελτῶν ... Ἄλπεις" Kelton ... Alpeis.
# Alpoù-Provañs-Uhel

Alpoù-Provañs-Uhel :
| Anv okitanek | Aups d'Auta Provença |
| Anv gallek (ofisiel) | Alpes-de-Haute-Provence |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Pennlec'h (prefeti) | Digne-les-Bains |
| Isprefetioù | Barcelonnette Castellane Forcalquier |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | René Massette |
| Prefed | Olivier Jacob |
| Kod EBSSA | 04 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-04 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR821 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 165 451 ann. (2020) |
| Stankter | 24 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 44° 00′ 00″ Norzh 6° 10′ 01″ Reter / 44, 6.167 |
| Gorread | 6 925 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 4 |
| Pastelloù-bro | 2 |
| Kantonioù | 15 |
| Etrekumuniezhioù | 8 |
| Kumunioù | 198 |
| kemmañ |
An Alpoù-Provañs-Uhel (okitaneg Aups d'Auta Provença pe Alps d'Auta Provença; e galleg hag ent-ofisiel: Alpes-de-Haute-Provence) zo un departamant e kreisteiz Bro-C'hall gantañ an niverenn 04, er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur. Basses-Alpes (Alpoù-Izel) e oa an anv kentañ anezhañ. Unan eus departamantoù Okitania eo, e Provañs. Digne-les-Bains (Dinha en okitaneg) eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù Alpoù-Provañs-Uhel

* Barcelonnette
* Castellane
* Digne-les-Bains
* Forcalquier

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Alpoù-Uhel

Alpoù-Uhel :
| Anv okitanek | Auts Aups |
| Anv gallek (ofisiel) | Hautes-Alpes |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Pennlec'h (prefeti) | Gap |
| Isprefetioù | Briançon |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Jean-Marie Bernard |
| Prefed | Cécile Bigot-Dekeyzer |
| Kod EBSSA | 05 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-05 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR822 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 140 605 ann. (2020) |
| Stankter | 25 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 44° 40′ 01″ Norzh 6° 19′ 59″ Reter / 44.667, 6.333 |
| Gorread | 5 549 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 2 |
| Pastelloù-bro | 2 |
| Kantonioù | 15 |
| Etrekumuniezhioù | 8 |
| Kumunioù | 164 |
| kemmañ |
An Alpoù-Uhel (okitaneg: Auts Aups pe Auts Alps; e galleg hag ent-ofisiel: Hautes-Alpes), zo un departamant e kreisteiz Bro-C'hall, dezhañ an niverenn 05. Gap eo ar penn-kêr anezhañ. En Okitania emañ an departamant-se.

## Arondisamantoù an Alpoù-Uhel

* Briançon
* Gap

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Alpoù (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Alpoù a zo un aradennad venezioù uhel e kreiz-su Europa.

## Menezioù

An anv "Alpoù" a zo ivez anv aradennadoù menezioù all dre ar bed:
* Alpoù Aostralia, en Aostralia
* Alpoù Apuan, en Italia
* Alpoù Dinarek, er Balkanioù
* Alpoù Japan, e Japan
* Alpoù Lyngen, e Norvegia
* Alpoù Skandinavia, e Norvegia ha Sveden
* Alpoù ar Su, e Zeland-Nevez
* Alpoù Transilvania, e Roumania

## Tiriadoù Frañs
### Rannvroioù

* Ron-Alpoù, Rhône-Alpes
* Provañs-Alpoù-Côte d'Azur, Provence-Alpes-Côte d'Azur

### Departamantoù

* Alpoù-an-Arvor, Alpes-Maritimes
* Alpoù-Izel, "Basses-Alpes", anv kozh Alpoù-Provañs-Uhel
* Alpoù-Provañs-Uhel, "Alpes de Haute-Provence"
* Alpoù-Uhel, Hautes-Alpes
# Alpoù Japan

Alpoù Japan (日本アルプス, Nihon Arupusu) zo un aradennad venezioù e Japan, e-kreiz enezenn Honshu. Teir lodenn zo : menezioù Hida (飞騨山脉), menezioù Kiso (木曽山脉) ha menezioù Akaishi (赤石山脉). Lod eus ar c'hernioù a dap ouzhpenn 3 000 m uhelder.
Graet e voe gant an anv Alpoù Japan, evit ar wech kentañ, gant ar Saoz William Gowland (1842-1922), ha brudet e voe an anv-se gant ur Saoz all, ar misioner Walter Weston (1861–1940), hag a astennas an anvadur ha ne oa bet roet nemet d'ar menezioù Hida gant Gowland.
Emañ ar menezioù uhelañ eus Japan, goude ar menez Fuji, en Alpoù Japan ; ar c'hernioù uhelañ eo Hotaka-dake (3 190 m) ha Kita-dake (3 193 m). Ar menez Ontake (3 067 m), e rannvro Nagano, zo ur menez-tan hag ul lec'h ma'z eer da birc'hirinañ.
a vo kavet e Wikimedia Commons.