OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Garan louet

Garan louet :
| Ur c'haran louet Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Grus |
| Anv skiantel ||
| Grus grus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'haran louet (Grus grus) a zo un evn hirc'harek.

## Annez

Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia hag Anatolia$^,$.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Grus grus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Garan zu

Garan zu :
| Ur c'haran zu. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Balearica |
| Anv skiantel ||
| Balearica pavonina (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar c'haran zu (liester : garaned du) a zo ur spesad evned hirc'harek, Balearica pavonina an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ardea pavonina (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Balearica pavonina ceciliae, eus mervent Tchad da gornôg Etiopia da viz Kenya ha norzh Ouganda,
* B. p. pavonina, eus Senegambia da dTchad.

## Liammoù diavaez

* (en) Balearica pavonina el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Balearica pavonina e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Balearica pavonina.
# Garazi

Garazi (Pays de Cize e galleg) zo ur vroig e traonienn uhelañ ar stêr Errobi, e Nafarroa Beherea, unan eus teir froviñs Iparralde, en Euskal Herria.

### Kumunioù

Sed kumunioù Garazi:
| Ahatsa-Altzieta-Bazkazane Ainhize-Monjolose Aintzila Arnegi Behorlegi Buztintze-Hiriberri Donazaharre Donibane Garazi Duzunaritze-Sarasketa Eiheralarre | Ezterenzubi Gamarte Izpura Jatsu Garazi Lakarra Lekunberri Mendibe Suhuskune Uharte Garazi Zaro |

## Tud brudet

* Bernart Etxepare

## Notennoù

* ↑ BIDART, Pierre, Le Pays de Cize, Saint-Étienne-de-Baïgorry, Izpegi, 1991, introduction, pp. 8-9.
# Garbagna

Garbagna zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Garbagnate Milanese

Garbagnate Milanese a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Garan gouzoug du

Garan gouzoug du :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Grus |
| Anv skiantel ||
| Grus nigricollis Przevalsky, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'haran gouzoug du (Grus nigricollis) a zo un evn hirc'harek eus kerentiad ar Gruidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Tibet da gentañ-penn; goañviñ a ra e biz India ha kreisteiz Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Grus nigricollis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Grus nigricollis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis ar Brezhoneg.
* ↑ Grus nigricollis war al lec'hienn Avibase.
# Garan kilpenn gwenn

Garan kilpenn gwenn :
| Ur c'haran kilpenn gwenn. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Gruidae |
| Genad : | Antigone (genad) |
| Anv skiantel ||
| Antigone vipio (Pallas, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar c'haran kilpenn gwenn (liester : garaned kilpenn gwenn) a zo ur spesad evned hirc'harek, Antigone vipio an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Grus Vipio (kentanv) da gentañ-penn (e 1811) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e gevred Siberia, biz Mongolia ha biz Sina.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Grus kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Grus vipio el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Grus vipio e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : garan kilpenn gwenn | f. | garaned kilpenn gwenn | grue à cou blanc | Grus vipio (étudié).
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Antigone vipio.
* ↑ Krajewski C, JT Sipiorski & FE Anderson. 2010. Complete mitochondrial genome sequences and the phylogeny of cranes (Gruiformes: Gruidae). Auk 127: 440–452.
# Joseph-Marie Bourdy

Joseph-Marie Bourdy, ganet d'an 31 Kerzu 1817 en Alre ha marvet d'ar 1añ Kerzu 1866 e Sant-Yann-Brevele, a oa beleg ha troour brezhonek. Kure e voe en Elven hag e Sant-Teve, ha person Enizenac'h ha Sant-Yann-Brevele.

## Troidigezh

* Richard Challoner, Jardrin en inéan: pé choége a gonsidérationeu santél eid er sulieu hag er gouilieu principalan ag er blai laqueit é breton dré en eutru Bourdy, curé é St-Ivi (diwar The Garden of the Soul), Lamarzelle, Gwened, 1862.
# Joseph Arthur Ankrah

Joseph Arthur Ankrah (18 a viz Eost 1915 - 25 a viz Du 1992) a oa ur soudard ha prezidant eus Ghana.
Mont a reas da benn ar Stad goude an taol-Stad a zistroadas Kwame Nkrumah d'ar 24 a viz C'hwevrer 1966. Rediet e voe da reiñ e zilez abalamour d'ur skandal goubrenerezh d'an 2 a viz Ebrel 1969.
g • ka • kePrezidanted Ghana :
* Kwame Nkrumah · Joseph Arthur Ankrah · Akwasi Afrifa · Nii Amaa Ollennu · Edward Akufo-Addo · Ignatius Kutu Acheampong · Fred Akuffo · Jerry Rawlings · Hilla Limann · Jerry Rawlings · John Kufuor · John Atta Mills · John Dramani Mahama
# Joseph-Sabin Raymond

Joseph-Sabin Raymond a oa ur beleg kebekat bet studier, kelenner ,rener ar studioù ha rener Kloerdi Saint-Hyacinthe etre 1817 ha 1883.
Ganet oa bet e Saint-Hyacinthe d'an 13 a viz Meurzh 1810. Aet eo da Anaon e Leandi ar Gwad Prizius e memes kêr d'an 3 a viz Gouere 1887.
Beleget oa bet d'an 22 a viz Gwengolo 1832.
Ober a reas anaoudegezh gant Aurélie Caouette (deuet da vezañ Catheriene-Aurélie ar Gwad Prizius goude) e 1846. Bet eo be he rener agoustiañs ha bountet en deus a nezhi da skrivaén a-zivout hec'h hent speredel. Skrivet en deus un deiz-levr a 2868 pajenn diwar-benn o eskemmoù.
Pa voe krouet eskopti Saint-Hyacinthe e 1852 e voe anvet Vikel-vras. Seveniñ a reas ar garg e-pad 35 bloaz o chom war memes to e penn ar c'hloerdi.
Anvet e voe doktor war an deologiezh e 1870 gant ar Pab Pi IX. Pevare eskob Saint-Hyacinthe, Louis Zéphirin Moreau a anvas anezhañ Chaloni ha Dean Chabistr an iliz-veur e 1877.
Deuet oa da Frañs e 1843 gant oant dont da vezañ dominikan. Dizaliet oa bet gant Henri-Dominique Lacordaire a lavaras dezhañ kendelc'her da labourat evit stummañ ar re yaouank en e vro ha prientiñ donedigezh an dominikaned. Gant eskob Saint-Hyacinthe e klaskas lakaat Urzh ar brezegerien d'en em staliañ e Kanada eta. Krouet e voe ur gouent e Saint-Hyacinthe e 1873.
Adalek 1833 e zeas da vevañ e Leandi ar Gwad Prizius.
# Joseph Alexandre Ruellan

Joseph Alexandre Ruellan, bet ganet e Sant-Ke-Porzh-Olued e 1864, hag aet d'an Anaon e 1931, a oa ul livour breizhat. Mab d'ur paramantour ha mab-bihan d'ur c'habiten a bellvor, en doa livet meur a daolenn diwar-benn ar mor.

## Un nebeud oberennoù

* Quimperlé, la place du marché ("Kemperle, plasenn ar marc'had")
* Marine, Saint-Quay-Portrieux ("Morlivadenn, Sant-Ke-Porzh-Olued")
* Le tricot ("Ober stamm")

## Levrlennadur

* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2006, ISBN 9782914208833
# Joseph Bigot

Ur savour eo bet Joseph Bigot, ganet e Kemper e 1807 ha marvet eno e 1894. Anvet eo bet savour departamant a-berzh ar Stad e 1835 ha mirout a reas ar garg betek 1873. Rener savouriezh eskopti Kemper e voe eus 1837 betek 1892. Graet en deus war-dro 400 savadur, 29 iliz hag 81 skol en o zouez.
A-raok 1856 e talc'has d'ur stil nevezklasel, met tamm-ha-tamm e klaskas e awen e savouriezh ar Grennamzer hag e perzhioù breizhek evel an tourioù dantelezet ha priziañ a rae kalz ilizoù Leon ha Kerne savet er XV$^{vet}$ ha XVI$^{vet}$ kantved. Berzh a reas gant ar stil nevezc'hotek evit meur a iliz nevez ha soutenet e oa bet gant an eskob Joseph-Marie Graveran. Goude 1870 eo bet e labour tost da hini Eugène Viollet-le-Duc ha divreizhek-tre. Dipitet e oa bet pa n'en doa tapet tamm brud ebet e Pariz hag eñ kaset da benn e oberenn bennañ, an daou dour mistr hag uhel-uhel (77 m) savet evit peurechuiñ iliz-veur Kemper. Da guzulier-kêr Kemper e oa bet dilennet e 1870 hag eñ ur republikan katolik ha kerreizh. E vab, Gustave, a gemeras e bost savour an departamant a-berzh ar Stad.

## Savadurioù savet dindan renerezh Joseph Bigot

* Toull-bac'h Brest
* Tourioù Iliz-Veur Sant Kaourintin Kemper (1856)
* Iliz ar Galon sakr e Douarnenez
* Mirdi an Arzoù-kaer e Kemper
* Adsavadur Abati Santez-Kroaz Kemperle

## Levrlennadur

* Rannou, Nolwenn. Joseph Bigot (1807-1894), architecte et restaurateur. Roazhon : PUR, 2006 (tennet diouzh un dezenn)
# Joseph-Marie Le Tournier

Joseph-Marie Le Tournier (1892 - 1972) a oa livour.

## Un nebeud oberennoù

* Goélette à quai devant Batz ("Goueletenn ouzh ar c'hae dirak Bourc'h-Baz")
* Pornic, voilier à quai ("Pornizh, lestr-dre-lien ouzh ar c'hae")

## Levrlennadur

* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée, 2007, ISBN
# Joseph (Maupassant)

Joseph zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1885.

## Istor

Kentañ ma voe embannet a oa er gelaouenn Gil Blas d'ar 16 a viz Mezheven 1885.
Adembannet e voe diwezhatoc'h, en Mae 1887, en dastumad Le Horla.

## An danevell

Div vaouez yaouank a wad uhel zo hanter vezv. Lezet int bet gant o friedoù en ur genkiz digenvez, ha klask a reont an tu da gavout gwazed.

## Embannadurioù

* 1886 - Joseph, e Gil Blas.
* 1887 - Joseph, en dastumad Le Horla embannet gant Paul Ollendorff.
* 1979 - Joseph, e Maupassant, Contes et Nouvelles, levrenn II, skrid notennet gant Louis Forestier, éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade.

## Pennadoù kar

* Danevelloù Guy de Maupassant

## Liammoù diavaez

* Joseph, en dastumad Le Horla, hervez embannadur 1895 e ti Ollendorf.

## Notennoù

* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, tome II, notice de Louis Forestier (pp. 1567-1568), Éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1979
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Joseph

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Joseph zo un anv-badez alamanek, gallek ha saoznek, hag a glot gant Jozeb e brezhoneg.

## Stummoù all
### Yezhoù all

* Giuseppe, en italianeg,
* José, e spagnoleg,
** Joselito, Pepe, Pepito, ar berrstummoù,
* Josef koulz ha Joseph en alamaneg,
* Jozeb, e brezhoneg.

### Anvioù kevrennek

* Franz Joseph, en alamaneg.

### Berranvioù

* Jo
* Jos
* Joe

## Tud
### Impalaerien ha Rouaned

* Joseph Iañ an Impalaeriezh Santel
* Joseph II an Impalaeriezh Santel

### Tud ordinal
#### XVIII$^{vet}$ kantved

* Joseph Haydn (1732-1809), sonaozour alaman
* Joseph Wright of Derby, livour saoz

#### XIX$^{vet}$ kantved

* Joseph Fouché (1759-1820), ministr ar polis gall
* Joseph Bigot, savour breizhat
* Joseph Bonaparte, anv gallekaet Giuseppe Buonaparte
* Joseph Conrad, skrivagner saoznek, Polonad a orin
* Joseph von Eichendorff, skrivagner alaman
* Joseph Fourier, fizikour gall
* Joseph Karl Stieler, livour alaman
* Joseph Jenkins Roberts‎, politikour

#### XX$^{vet}$ kantved

* Joseph Beuys, arzour alaman
* Joseph Darnand, milour, politikour hag unan eus pennoù ar C'henlabour gall etre 1940 ha 1944
* Joseph Goebbels, nazi alaman
* Joseph Groussard, marc'hhouarner breizhat
* Joseph Joffre, marichal a Frañs
* Joseph Kessel, skrivagner gall
* Joseph Kosma
* Jo Le Bihan pe Jozeb ar Bihan (g. e 1930), kenkrouer Ensavadur Lokarn ha kelenner a enor war ar geostrategiezh en HEC-ISA
* Joseph Le Brix (1899-1931), ofiser a vor ha nijour breizhat
* Joseph Loth, keltiegour.
* Joseph Ollivier, gouizieg breizhat
* Joseph Mary Plunkett, emsaver iwerzhonat

#### XXI$^{vet}$ kantved

* Joseph Duplantier, kaner ha soner gall
* Joseph Gallagher, mestrc'hoarier echedoù iwerzhonat
* Joseph Kabila, politikour eus Republik Demokratrel Kongo
* "Joseph Alois Ratzinger" anv ar pab Benead XVI

## Tud all

* Joseph Smith, anv meur a zen

## Lec'hioù

* Joseph (Utah)
* Joseph (Oregon)

## Oberennoù

* Joseph (anvet ivez Joseph en Égypte pe Joseph et ses frères), c'hoarigan biblek gant Étienne-Nicolas Méhul hag Alexandre-Vincent Pineux-Duval, en 1807.
* L'Ami Joseph, danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.
* Joseph, danevell Guy de Maupassant, embannet en 1885.
# Joseph-Dominique de Cheylus

Joseph-Dominique de Cheylus a oa bet eskob Treger eus 1762 da 1766.
Genidik e oa eus Avignon; dean iliz Lisieux hag abad Cormeille e voe.
Deut e oa war-lerc'h Le Borgne de Kermoran war gador eskob Treger; sakret e oa bet e Pariz d'ar 25 Ebrel 1762.
Kaset e oa bet da Caors d'an 22 Kerzu 1766, ha goude se da Bayeux e 1776.
Jean VIII Marc de Royère e zeuas war e lerc'h war gador eskopti Treger.
Divroañ e reas e-kerzh an Dispac'h gall da Jerzenez, e-lec'h ma'z eas da Anaon d'an 22 C'hwevrer 1797.

### Levrlennadur

* Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
* Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
# John Ford

    Evit implijoù all, gwelet John Ford (disheñvelout).
John Ford (John Martin Feeney eus e anv ofisiel) a zo ur sevener amerikan, a-orin iwerzhonat, ganet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1894 e Cape Elizabeth e-kichen Portland (Maine) ha marvet d’an 31 a viz Eost 1973 e Palm Desert e Kalifornia. Peder gwech eo aet oscar ar gwellañ sevener gantañ. Unan eus pennañ sevenerien Hollywood eo bet etre ar bloavezhioù 1920 ha 1960. Lakaet eo da vezañ unan eus mistri ar western daoust ma n'en deus bet oscar ebet evit hini ebet anezho.

## Filmoù
### Oscar ar gwellañ sevener

Peder gwech eo aet "Oscar" ar gwellañ sevener gantañ, ha den n'en deus graet kement pe gwell:
* 1935 : The Informer
* 1940 : The Grapes of Wrath
* 1941 : How Green Was My Valley
* 1952 : The Quiet Man

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Fichenn John Ford war Internet Movie Database
# John Evans (Y Bardd Cocos)

John Evans, anavezet ivez evel Y Bardd Cocos (1826–1888), a oa ur barzh kembraek, ganet e Porthaethwy, en Enez Mon. Kokousa a rae war an traezh da c'hounit e damm boued ha sevel a rae tammoù rimadelloù, ha sede penaos e tapas al lesanv Y Bardd Cocos, barzh ar c'hokouz.
Ne oa ket an holl lorc'h e Londrez pa oa un tamm dindan e dog uhel. Ne oa ket bet er skol, hag anezhañ e-unan e rae 'Archfardd Cocysaidd Tywysogol' (arc'hvarzh kokouzel priñsel). En e arnodskrid 'Gwaith yr Awen Rydd a Chaeth' (labour an awen dieub ha kaezh') e tispleg ez eo 'gwaith yr archfardd yn waith caled, fel gwaith ceffyl, yn yr oes bresennol' (labour an arc'hvarzh ul labour kalet evel labour ur marc'h en amzer-vremañ) dre ma ne vez ket uhelbrizet e ganoù gant kalz a dud. Sed amañ e 'Gân Newydd ar Briodas y Prince of Wales' (kan nevez a-zivout eured Priñs Kembre):
| Mae Prince of Wales wedi priodi A miloedd heddyw'n byw mewn tlodi; Gobeithio y ceiff hir oes, Heb ddyodde'r un loes, I fyw yn llawen ac yn llon Efo'i fenw gron, A handlo ffon, yn bur llon, o don i don, Cyn rhoddi ffarwel i'r ddaear hon. | Priñs Kembre zo nevez dimezet Ha miliadoù hiziv o vevañ er baourentez; Mechañs en devo hir vuhez, Hep gouzañv kemend-all Da vevañ laouen hag evurus Gant e vaouez ront Ha derc'hel ar vazh, gant levenez, a donn da donn, Kent kimiadiñ diouzh an douar-mañ. |

## Leoned

Anavezet eo e rimadell diwar-benn ar pevar leon kizellet gant John Thomas e daou benn pont Britannia, savet etre Ynys Môn ha douar-bras Kembre dreist an Afon Menai.
| Pedwar llew tew Heb ddim blew Dau 'rochr yma A dau 'rochr drew | Pevar leon tev Hep tamm blev Daou er penn-mañ Daou er penn all. |

## Helebini

Gwarizi a savas outañ e toleadoù all, e-barzh Elias Jones (Cocosfardd y De) da vihanañ, ha kavet e voe ar gerioù 'cocosfardd' 'cocoswaith' ha 'cocosaidd' er geriadurioù, hogen den ne voe par d'an Archfardd .
Skrivañ a reas zoken d'ar rouanez Victoria pa intañvezas da c'houlenn diganti addimeziñ dezhañ.

## Notennoù

* ↑ Daveenn marteze d'ar c'han saoznek Rule Britannia ma klever : Britannia rules the waves (Breizh-Veur a ren war an tonnoù).
* ↑ "Bardd Cocos": Ei Hanes, Ei Swydd, ynghyd a'i Weithiau Barddonol.

## Levrlennadur

* Alaw Ceris (Thomas Roberts), "Bardd Cocos": Ei Hanes, Ei Swydd, ynghyd a'i Weithiau Barddonol (Porthaethwy, 1923)

## Liammoù diavaez

* (cy) : http://wbo.llgc.org.uk/cy/c-EVAN-COC-1827.html
* (cy) : http://www.bbc.co.uk/cymru/bywyd/safle/pobl/tudalen/y_bardd_cocos.shtml
# John F. Kennedy

John Fitzgerald Kennedy, Sr. (bet ganet d'an 29 a viz Mae 1917 ha bet muntret d'an 22 a viz Du 1963 e Dallas) zo bet 35vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
« Jack » a veze graet anezhañ gant e vignoned ha tud e familh, hag anavezet eo dre ar bed a-bezh dre e bennlizherennoù JFK. Unan eus brudetañ prezidanted e vro eo.
Dimezet e oa bet gant Jacqueline Kennedy-Onassis.
# John F. Kennedy Jr.

John Fitzgerald Kennedy Jr., ganet d'ar 25 a viz Du 1960 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Gouhere 1999, anvet alies JFK Jr. pe John John, a oa un alvokad stadunanat, ur c'hazetenner hag un embanner kazetennoù. Bez e oa bugel nemetañ ar prezidant John F. Kennedy hag ar First Lady Jacqueline Kennedy, bez e oa ivez breur yaouankañ Caroline Kennedy. E dad a oa bet lazhet tri devezh a-raok tri bloaz John F. Kennedy Jr.
Kennedy a oa marvet gant e wreg Carolyn Bessette-Kennedy ha c'hoar goshañ honnezh en ur gwallzarvourd karr-nij pa oa John o vleinañ.
# John Fowles

John Fowles a zo bet ganet d'an 31 a viz Meurzh 1926 e Leigh-on-Sea (Bro-Saoz) ha marvet d'ar 5 a viz Du 2005 e Dorest (mervent Bro-Saoz).
Unan eus skrivagnerien romantoù pennañ eo bet e Bro-Saoz en XXvet kantved.
E Oxford en deus kaset e studioù war ar galleg hag an alamaneg. Adalek 1963 hepken en deus gouestlet e vuhez d'ar skrivañ pa oa kelenner betek-henn (e skol-veur Poitiers peurgetket).

## Levrioù

* An den sorc'hennet (1963)
* Sarah hag al letanant gall (1972)
* An tour-ebena (1978)
* Daniel Martin (1980)
* Mantissa (1984)

## Troidigezhioù e saozneg

* Dom Juan (Molière)
* C'hoari ar garantez hag an degouezh (Marivaux)
* Lorenzaccio (Musset)

## Liammoù

* http://www.fowlesbooks.com/ (e saozneg)
# John Edwards

Un alvokad, ha politikour amerikan (ezel ar strollad demokratel) eo John Edwards, bet senedour Karolina an Norzh (1999-2005).
Ganet eo e 1954, en Seneca (Karolina ar Su).
Protestant (metodist) eo.
War ar renk eo bet e caucus ar strollad demokratel evit an dilennadegoù prezidant e 2004 ha 2008. War "ticket" John Kerry e oa e 2004 evit ar garg a eilprezidant.
# John Everett Millais

John Everett Millais (1829 – 1896) a oa ul livour saoz eus an XIX$^{vet}$ kantved hag unan eus diazezerien ar Rakrafaelouriezh.

## Livadurioù

* Pizarro Seizing the Inca of Peru (Pizarro o kregiñ en Inka Perou), 1846
* Benjamin Seizes Daughter of Shiloh (Meuriad Benjamin o kregiñ e merc'hed Shiloh), 1847
* Isabella, 1849
* Christ in the House of His Parents (Ar C'hrist e ti e dud), 1850
* The Return of the Dove to the Ark (Distro ar goulm d'an arc'h), 1851
* A Huguenot on St Bartholomew's Day (Un hugunod da zeiz Sant Bertele), 1852
* Ophelia, 1852
* Ferdinand Lured by Ariel (Ferdinand hoalet gant Ariel), 1852
* The Proscribed Royalist, 1651 (Ar roueelour harluet), 1853
* The Order of Release (An urzh-dieubiñ), 1853
* John Ruskin, 1853-54
* The Rescue (Ar saveteiñ), 1855
* The Blind Girl (An Dallez), 1856
* Autumn Leaves (Delioù an diskaramzer), 1856
* Sir Isumbras at the Ford (Sir Isumbras er roudouz", 1857
* The Vale of Rest (Saonenn an Diskuizh), 1858
* The Black Brunswicker (Ar Schwarze Schar), 1860
* Leisure Hours ("Amzer vak"), 1864
* Esther, 1865
* Jephthah, 1867
* Vanessa, 1868
* John Campbell, 9th Duke of Argyll, 1869
* The Knight Errant (Ar marc'heg baleer), 1870
* Chill October (Here yen), 1870
* The Boyhood of Raleigh (Bugaleaj Walter Raleigh), 1871
* Victory O Lord! (An trec'h, A Zoue !), 1871
* The Martyr of the Solway (Merzherez ar Solway), 1872
* Effie Millais, 1873
* Effie Deans, 1877
* The Princes in the Tower (Ar briñsed en tour), 1878
* The Northwest Passage (Tremen ar Gwalarn), 1878
* Cherry Ripe, 1879
* John Henry Newman, 1881
* The Ruling Passion (Ar voemenn o ren), 1885
* Bubbles (Klogor), 1886
* Archibald Primrose, 5th Earl of Rosebery
* A Jersey Lily: Portrait of Lillie Langtry
* The Pearl of Great Price (Ar berlezenn brizius-kenañ)

## Notennoù

* ↑ An Herzoglich Braunschweigisches Korps, lesanvet Schwarze Schar, a oa un unvez alaman a stourmas e Brezelioù Napoleon.