OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ingrandes-Runonn

Ingrandes-Runonn :
| Straed Maen Breizh etre Runonn ha Ingrandes. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Ingrandes-le-Fresne-sur-Loire |
| Bro istorel | Bro-Naoned Anjev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Maine-et-Loire |
| Arondisamant | Añje |
| Kanton | Chalonnes-sur-Loire |
| Kod kumun | 49160 |
| Kod post | 49123 |
| Maer Amzer gefridi | Thierry Millon 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | KK Bro Ankiniz |
| Bro velestradurel | Bro Ankiniz |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 638 ann. (2020) |
| Stankter | 208 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 24′ 14″ Norzh 0° 55′ 10″ Kornôg / 47.4039, -0.9194 |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 69 m |
| Gorread | 12,94 km² |
| Ingrandes-Runonn ||
| kemmañ |
Ingrandes-Runonn (Ingrandes-le-Fresne-sur-Loire e galleg) a zo ur gumun e departamant Maine-et-Loire. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Runonn, eus departamant Liger-Atlantel e Breizh betez 23 a viz Kerzu 2015, hag Ingrandes.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell La Fresnaye e Runonn.
* Ti-kêr en Ingrandes.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 4 Genver 2016 | → bremañ | Thierry Millon | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Diaz-titouroù KerOfis gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (fr) Décret n° 2015-1751 du 23 décembre 2015 et portant modification des limites territoriales de cantons, d’arrondissements et de départements dans la Loire-Atlantique et le Maine-et-Loire.
* ↑ (fr) Arrêté DRCL-BCL n° 2015-116 du 31 décembre 2015 portant création de la commune nouvelle d’Ingrandes-Le Fresne sur Loire.
* ↑ « Thierry Millon, premier maire d’Ingrandes-Le Fresne-sur-Loire », Ouest France, 5 Genver 2016.
# Ingouchetia

Ingouchetia (Респу́блика Ингуше́тия, Respoublika Ingouchetiya e ruseg; Гiалгiай Мохк Ğalğaj Moxk en ingoucheg) zo ur republik e Kevread Rusia, er C'haokaz. Savet eo bet e 1992.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ingria (Piemonte)

Ingria zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Ingrid

Ingrid zo un anv-badez svedek.

## Tud
### XIIIvet kantved

* Ingrid Elofsdotter, leanez, santez katolik amofisiel
* Ingrid Ylva, kontez svedat

### XXvet kantved

* Ingrid Bergman, aktourez svedat
* Íngrid Betancourt (* 1961), politikourez kolombian
* Ingrid Jensen, trompilherez kanadian
* Ingrid Jonker (1933-1965), barzhez afrikanek eus Suafrika
* Ingrid Michaelson, kanerez stadunanat
* Ingrid Sveden (1910-2001), priñsez svedat ha rouanez Danmark
* Ingrid Schubert‎, anv meur a vaouez
* Ingrid Steeger, aktourez alaman.
* Ingrid van Bergen, aktourez alaman.
# Ingrid Schubert (RAF)

   * Ur bajenn disheñvelout Ingrid Schubert zo ivez.
Ingrid Schubert (miz Du 1944 en Ebern - 12 a viz Du 1977 e München) a voe unan eus diazezerien Rote Armee Fraktion (RAF). Kemer perzh a reas e dieubidigezh Andreas Baader hag e tagañ meur a di-bank. En em zistrujañ a reas e 1977.

## He buhez

E miz Meurzh 1970 e tapas kaout he diplom war ar medisinerezh e skol-veur dieub Berlin. Daou viz goude e kemeras perzh e dieubidigezh Andreas Baader. En hañv e 1970 e voe unan eus an ugent ezel bennak eus RAF az eas da bleustriñ d'ur c'hamp azoet gant Al Fatah e Jordania. E diabarzh RAF e veze anvet Irene ha Nina. D'an 29 a viz Gwengolo 1970 ez eo Schubert a vlenias ar c'harr implijet gant izili RAF goude laerezh argant en ur Sparkasse e Berlin. En hañv hag en diskar-amzer 1970 e kemeras perzh e tagañ daou di-bank da nebeutañ. D'an 8 a viz Here e voe harzet Schubert e Knesebeckstraße e Berlin, asambles gant Horst Mahler, Brigitte Asdonk hag Irene Goergens. E miz Ebrel 1971 e voe kondaonet da drizek vloaz en toull-bac'h evit bezañ bet perzh e dieubidigezh Baader, meur a hold-up hag evit bezañ kalsket lazhañ tud. Etre 1976 ha 1977 e voe bac'het e Stuttgart, asambles gant Andreas Baader, Gudrun Ensslin, Ulrike Meinhof, Jan-Carl Raspe, Irmgard Möller ha Brigitte Mohnhaupt. En toull-bac'h e kemeras perzh e meur a harz-debriñ. En em zistrujañ a reas d'an 12 a viz Du 1977 e toull-bac'h Stadelheim.
E 1986 e voe dibabet an anv „Kommando Ingrid Schubert“ gant izili RAF (trede rummad) a aozas ur gwalldaol a-enep Gerold von Braunmühl.

## Levrlennadur

* Stefan Aust: Der Baader-Meinhof-Komplex. Hoffmann & Campe, Hamburg 2005, ISBN 3-455-09516-X.
* Wolfgang Kraushaar (Hrsg.): Die RAF und der linke Terrorismus. Edition Hamburg, Hamburg 2006, ISBN 3-936096-65-1.
* Butz Peters: RAF – Terrorismus in Deutschland. Droemer Knaur, München 1993, ISBN 3-426-80019-5.
* Butz Peters: Tödlicher Irrtum. Die Geschichte der RAF. Argon-Verlag, Berlin 2004, ISBN 3-87024-673-1.
# Ingrid Bergman

Ganet e oa bet Ingrid Bergman d’an 29 a viz Eost 1915 e Stockholm, Sveden ha marvet d'an 29 a viz Eost 1982 e Londrez. Goude ar skol c'hoariva e c'hoarias en un daouzek film bennak e Sveden. Gant ar film Intermezzo e 1939 e krogas da vezañ anavezet. Met brudet e voe goude Casablanca e 1942 o c'hoari asambles gant Humphrey Bogart. E 1943 e voe anvet evit an Oscarioù gant ar film For Whom the Bell Tolls. Ar bloaz goude ez eas ar maout ganti gant Gaslight. Un eil Oscar he deus bet e 1956 gant ar film Anastasia hag un trede gant Murder on the Orient Express e 1975. C'hoariet he deus ivez e The Bells of St. Mary's e 1945, Joan of Arc e 1948...
# Ingrid Bișu

Ingrid Bișu, ganet d'ar 15 a viz Gwengolo 1987 e Bukarest, zo un aktourez, produerez ha senariourez a orin eus Roumania. Brudet eo evit he roll en Toni Erdmann (2016), ma voe lakaet he anv evit ar Palme d'Or e Festival filmoù Cannes kement hag evit ur Golden Globe Awards hag un Academy Awards e 2017. Brudet eo ivez evel kenskrivagnerez senario ar film spont Malignant (2021).
# Ingrid Jonker

Ingrid Jonker (19 Gwengolo 1933 e Douglas e Proviñs ar C'hab - 19 Gouere 1965 e Kêr ar C'hab) a oa ur varzhez afrikanek eus Suafrika.
Merc'h e oa da Abraham Jonker ha Beatrice Cilliers. He zad a labouras evit ar Strollad Broadel a-raok bezañ kazetenner. Dispartiet e voe he zud d'ar mare ma voe-hi ganet. Mervel a reas he mamm pa ne oa nemet dek vloaz. Diwar neuze e vevas gant he zad, addimezet, e Kêr ar C'hab. En he oad gour ez embannas mennozhioù disheñvel-bras diouzh re he zad, kement ha ken bihan ma voe dianzavet gantañ.
Dimeziñ a reas Ingrid Jonker da Pieter Venter hag ur verc'h o devoe, met dispartiet e voent tri bloaz goude ganedigezh ar verc'hig-se. Da dost da 32 vloaz en em veuzas Ingrid war an aod, e Three Anchor Bay.
He zorkad barzhonegoù kentañ, Ná die Somer ("Goude an hañv"), a voe skrivet ganti pa ne oa ket 13 vloaz c'hoazh. Skrivet he deus en afrikaneg, met troet eo bet he barzhonegoù e meur a yezh. Renkañ a reer anezhi er strollad skrivagnerien penn-araok hag enebet ouzh an apartheid anvet Die Sestigers ("Re ar bloavezhioù 60"), asambles gant tud evel Breyten Breytenbach, André Brink, Adam Small pe Bartho Smit.
E 2011 e oa bet graet ur film diwar he fenn, Black Butterflies, ma oa c'hoariet roll Ingrid Jonker gant an aktourez eus an Izelvroioù Carice van Houten.
# Ingrid Schubert

Ingrid Schubert zo anv meur a vaouez :
* Ingrid Schubert (RAF) (1944–1977), ezel eus Tuad an Arme Ruz (Rote Armee Fraktion)
* Ingrid Schubert (politikourez) (1950-), politikourez aostrian (SPÖ)
* Ingrid Schubert (skrivagnerez) (1953-), skrivagnerez aostrian

## Pennadoù kar

* Ingrid
* Schubert
# Franz Grillparzer

Franz Grillparzer (1791-1872) a oa ur skrivagner aostrian genidik eus Vienna. An hini brudetañ eo eus ar skriverien pezhioù-c'hoari en Aostria en XIX$^{vet}$ kantved. Alies eo bet c'hoariet e bezhioù, hag e vezont c'hoazh, e Burgtheater Vienna. Gantañ e voe savet ur marvnad evit obidoù Ludwig van Beethoven.
# Franz Ferdinand

Franz Ferdinand zo anv meur a zen :
* Franz Ferdinand von Österreich-Este (1863–1914), priñs aostrian-hungarian, drouklazhet e Sarajevo d'an 28 a viz Mezheven 1914,
* Franz Ferdinand (laz), ul laz sonerien skoasat.
# Franz Bopp

Franz Bopp (1791, Mainz - 1867, Berlin) a oa ur yezhour alaman a labouras kalz war ar yezhoù indezeuropek.
Gant Franz Bopp ez eo bet savet ha brudet ar yezhoniezh keñveriet, dre e gelennadurezh hag e skridoù.
En XIX$^{vet}$ kantved e voe unan eus ar re, gant ar baotred Jacob ha Wilhelm Grimm, pe c'hoazh gant an Danad Rasmus Rask, a studias an heñvelderioù etre al latin, an henc'hresianeg, ar yezhoù germanek, ar yezhoù slavek, ar sañskriteg... hag zisplegas e oa kar an holl anezho. Ganto e voe displeget meizad familh ar yezhoù indezeuropek. Ar yezhoù keltiek a oa lod eus ar familh-se, evel m'en displegas Franz Bopp.
Eus 1821 da 1864 e kelennas, e Berlin, ar sañskriteg hag ar yezhoniezh hollek.

## Oberennoù pennañ

* Glossarium sanscritum, 1828-1830 ; adembannet goude se.
* Grammatica critica linguae sanscritae, 1829-1832 ; adembannet goude se.
* Über die keltischen Sprachen, 1839
* Vergleichende Grammatik des Sanskrit, Zend, Griechischen, Lateinischen, Litauischen, Gotischen und Deutschen, 1833–52 ha 1868–71.
# Franz Iañ

Franz Iañ zo anv meur a briñs alaman.
* Franz Iañ (Sachsen-Lauenburg) (1510–1581), Dug Sachsen-Lauenburg
* Franz Iañ (Loren) (1517–1545), Dug Loren
* Frañsez Loren (1519-1563) , pe François de Lorraine, pe Franz Iañ (Loren-Guise), dug Guise
* an impalaer santel Franz Iañ Stephan (1708–1765)
* Franz Iañ (impalaer Aostria) (1768–1835), impalaer santel (1804–1835), hag impalaer Aostria (1792–1806), anavezet ivez evel Franz II, impalaer santel
* Franz Iañ (Erbach-Erbach) (1754-1823), Kont Erbach
* Franz Iañ (Liechtenstein) (1853–1938), Priñs Liechtenstein

## Pennadoù kar

* Franz II
* Franz
# Franz Abt

Franz Wilhelm Abt, bet ganet d’an 22 a viz Kerzu 1819 en Eilenburg (Saks) hag aet d’an Anaon d’an 31 a viz Meurzh 1885 e Wiesbaden (Hessen), a oa ur saver tonioù alaman.

## Un nebeud oberennoù

Savet en deus ouzhpenn pemp kant ton, kanaouennoù brudet en o zouez.

### Lieder

* Abend ist’s geworden, Dunkel hüllt uns ein (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Alldeutschland
* Auf zum Himmel steigt die Lerche (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Bist du mir nah (Pozioù: Thomas Moore)
* Das ist im Leben hässlich eingerichtet (Pozioù: Joseph Victor von Scheffel)
* Den Kiel umbrausen wild die Wogen (Pozioù: Carl Wilhelm Batz)
* Der Sommer ist vergangen (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Du bist im Strahlenkleide (Pozioù: Eduard Kauffer)
* Du weißt ja wo (Pozioù: Peter Cornelius)
* Es blühet das Blümchen (Pozioù: Wilhelm Floto)
* Fahr wohl, mein Vaterland (Pozioù: Carl Wilhelm Batz)
* Gemäht sind die Felder, der Stoppelwind geht (Pozioù: Victor Blüthgen)
* Hänschen möcht ein Reiter sein (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Hinaus in das Lustgeschmetter (Pozioù: Peter Cornelius)
* Ich kenne einen großen Garten (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* In den Augen liegt das Herz (Pozioù: Franz von Kobell)
* Kühl und stille ist die Nacht (Pozioù: Rudolf Bunge)
* Mein ewiges Lied bist du (Pozioù: Karl Heinrich Preller)
* Mit Jubel steigt die Lerche (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Nun ist der laute Tag verhallt (Ave Maria op.533)
* O wär ich am Neckar, o wär ich am Rhein (Pozioù: Otto Roquette)
* Schlafe wohl im Tal von Schatten (Pozioù: Ida von Düringsfeld)
* Schon fängt es an zu dämmern (Pozioù: Emanuel Geibel)
* Serenade (Pozioù: Rudolf Bunge)
* Sonne de Sonnen ich grüße dich (Pozioù: Karl Heinrich Preller)
* Tannengrün (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Und willst du von mir scheiden (Pozioù: Wilhelm Hertz)
* Veilchen unter dürren Zweigen (Pozioù: Carl Preser)
* Vorbei vorbei die dunkle Nacht (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Waldandacht (Pozioù:Leberecht Blücher Drewes, 1816–1870)
* Was du mir bist (Pozioù: B. Rudolph)
* Wenn ich ein Vöglein wär (Pozioù: Georg Christian Dieffenbach)
* Wie könnt’ ich dein vergessen (Pozioù: August Heinrich Hoffmann von Fallersleben)
* St.-Albans-Messe C-Dur, op. 66

### C'hoarigan

* Des Königs Scharfschütz, levrig gant H. Lindau, 1873
* Reisebekanntschaften, arvest 1, levrig gant Xaver Franz Seidl, 1875, Offenbach
* Die Hauptprobe
* Die sieben Raben, Märchenspiel, arvest 1, levrig gant Hermann Francke
* Rübezahl, Märchenspiel, arvest 1, levrig gant Hermann Francke
# Franz Beckenbauer

Franz Anton Beckenbauer, bet ganet d'an 11 a viz Gwengolo 1945 e München (Trede Reich dindan renerezh Kevredidi an Eil Brezel-bed d'ar mare-se), a zo bet ur melldroader etrebroadel alaman, aet da c'hourdoner da-heul e amzer c'hoarier.

## Kib vell-droad ar bed (evel c'hoarier)

Libero e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e tri dalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz,
* Kib vell-droad ar bed 1970 bet aozet e Mec'hiko,
* Kib vell-droad ar bed 1974 bet aozet en Alamagn : aet ar maout gantañ, hag eñ kabiten Die Mannschaft ha trec'h war skipailh broadel an Izelvroioù renet gant Johan Cruijff.

## Kib vell-droad ar bed (evel gourdoner)

E miz Gouere 1984 e voa anvet da zibaber skipailh broadel Alamagn oc'h erlec'hiañ Jupp Derwall. Kemeret en devoa perzh e daou zalc'h :
* Kib vell-droad ar bed 1986 bet aozet e Mec'hiko evit an eil gwech : trec'het e skipailh gant hini Arc'hantina, Diego Maradona o c'hoari ennañ,
* Kib vell-droad ar bed 1990 bet aozet en Italia : ar wech-mañ e voe trec'h war skipailh... Arc'hantina, Maradona e-barzh adarre.
Chom a ra Franz Beckenbauer, a-gevret gant ar Brazilian Mário Zagallo, evel an den nemetañ aet Kib vell-droad ar bed gantañ evel melldroader ha gourdoner.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Unan eus al lesanvioù a zo bet roet da skipailh mell-droad Alamagn.
# Franz Ferdinand Aostria-Este

Franz Ferdinand Aostria-Este, pe Franz Ferdinand von Österreich-Este hervez e anv alamanek, ganet d'an 18 a viz Kerzu 1863 e Graz, e Stiria (Aostria), ha drouklazhet d'an 28 a viz Even 1914 e Sarajevo, a oa priñs pennhêr impalaeriezh Aostria-Hungaria.

## E vuhez

Franz Ferdinand a oa mab henañ an arc'hdug Karl Ludwig von Österreich, a oa breur da Franz Joseph Iañ, impalaer Aostria-Hungaria, ha da Vasimilian (1832-1867), impalaer Mec'hiko.
E vamm, Maria Annunziata di Borbone-Due Sicilie (1843-1871), a oa merc'h d'ar roue Ferdinando II an Div Sikilia, hag eil pried Karl Ludwig. Tri bugel all o doe Karl ludwig ha Maria Annunziata : Otto de Habsbourg-Lorraine (1865-1906) ; Ferdinand de Habsbourg-Lorraine (1868-1915) ha Marguerite de Habsbourg-Lorraine (1870-1902). Mervel a reas e vamm Maria Annunziata da 28 vloaz e 1871 pa ne oa nemet eizh vloaz. E dad, div wech intañv, ac'h addimezas neuze en 1873 da Maria Teresa de Bragança, ha ne oa nemet eizh vloaz war he mab-kaer. Div verc'h he doe ar vamm-gaer. E 1875 e varvas e genderv Francesco V, diwezhañ dug Modena, hag eñ divugel.

### Pennhêr

En 1889 en em lazhas e genderv, an arc'hdug Rudolf, mab pennhêr an impalaer, en Mayerling, war un dro gant e serc'h Marie Vetsera. Neuze e teuas tad Franz Ferdinand, Karl Ludwig, da vezañ pennhêr ar gurunenn. Mervel a reas Karl Ludwig e 1896, ha diwar-se e teuas Franz Ferdinand da vezañ pennhêr.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e miz Gouhere 1900 da Sophie Chotek.

## E varv

Lazhet e voe d'ar Sul 28 a viz Mezheven 1914 e Sarajevo, war un dro gant e bried, dugez Hohenberg, gant Gavrilo Princip, ur broadelour serb eus Bosnia, ezel eus ar stollad Mlada Bosna (Bosnia Yaouank). An darvoud-se, a vez graet Gwalldaol Sarajevo anezhañ, a roas hent d'ar Brezel-bed Kentañ, hag a zegasas distruj an impalaeriezhioù rus, austrian-hungarat, alaman, otoman.
# Franz Iañ Aostria

Franz II an Impalaeriezh Santel ( Franz II, Erwählter Römischer Kaiser en alamaneg), pe Franz Iañ Aostria, ganet e Firenze e 1768 ha marvet e Vienna e 1835, a oa arc'hdug Aostria (1792-1804), hag an impalaer santel roman diwezhañ, pa renas adalek 1792 betek ar 6 a viz Eost 1806. Diwar neuze e voe impalaer Aostria, hag ouzhpenn roue Hungaria ha Bohemia (1792-1835), betek e varv.
Divodañ a reas an Impalaeriezh Santel goude emgann Austerlitz ma voe faezhet an Trede Kenunaniezh gant Napoleon.

## Dimezioù

Peder gwech e timezas
* Elisabeth von Württemberg (1767–1790), marvet da 23 bloaz
* Maria Teresa di Borbone-Napoli (1772-1807)
* Maria Ludovika Beatrix von Österreich-Este, keniterv dezhañ;
* Karoline Auguste Bavaria
| En e raok: Leopold II an Impalaeriezh Santel | Impalaeriezh Santel Roman Franz II an Impalaeriezh Santel 1619 – 1637 | War e lerc'h: --- |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Franz Alfred Schilder

Ur malakologour, ur bevoniour, un taksonomour hag ur c'helenner war ar blotviled hag ar geographiezh, alaman eus orin bro Aostria e oa Dr. Franz Alfred Schilder, Franz Xaver Alfred Johann Schilder eus e anv leun, ganet e Královské Vinohrady, (Gwinieg roueel alamagn), e Praha Tchekia an deiz a hiziv, d'an 13 a viz Ebrel 1896 ha marvet e Halle (Saale) d'an 11 a viz Eost 1970.

## Buhez

Dedennet eo bet abred gant an natur Franz Alfred Schilder hag en doa embannet e bennad kentañ da 14 bloaz diwar ur spesad c'hwiled e kerentiad ar Cicindelidae en der Deutschen Entomologischen Zeitschrif(de), ur gazetenn aleman diwar an amprevaned. Kroget en doa da studiañ Medisinerezh er skol-veur Vienna a-raok mont da vrezeliñ e 1914. Distreiñ a rae goude ar brezel e 1918 e Vienna da studiañ skiantoù an natur. Tremen a rae e doktorelezh war an uskerentiad Cypraeacea a zo ennañ ar c'herentadoù Cypraeidae hag Ovulidae. Kenderc'hel a rae adalek ar mare-se da labourat war meur a sujed e bevoniezh e-touesk anezho, an hoc'higed-mor, ar phyloxera, kleñved ar gwini.
Dimezet eo da V/Maria Hertrich (1898-1975) ha ganti e ya etre 1927 ha 1939 da veajiñ e meur a vro da studiañ hoc'higed-mor e mirdioù ha dastumadegoù prevez. Embann a rae pennadoù diwar e studioù ha a drugarez dezho e voe pedet da genderc'hel da labourta gant ar Royal Society eus Londrez.
An eil brezel bed a harz ouzh e studioù hag eskemmoù er maez eus Alamagn.
Adkregiñ a rae adalek 1950 da eskemm gant dastumadegerien ar vro a-bez.
Dont a rae da vezañ Kelenner a enor er skol-veur Martin Luther e Halle-Wittenberg eus 1945 betek 1968 pa kemere e leve.
Implijout a rae e leve evit labourat gant e wreg Maria war an hoc'higed-mor. Embann a raeont A catalogue of living and fossil cowries diwar kerentiadoù Triviidae, Ovulidae ha Cypraedae.

## Embannadennoù

Embannet en doa muioc'h eget 400 pennad.
Diskrivet en doa 45 genad nevez ha 483 spesad hag isspesad nevez.
Roet eo bet anv ar genad Schilderia en enor dezhañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ A catalogue of living and fossil cowries: Taxonomy and bibliography of Triviacea and Cypraeacea, (Gastropeda Prosebranehia), Volumes 81 à 85, Institut royal des sciences naturelles de Belgique, r. Vautier, 31, 1971 - 246 pages
Troet eo bet ul lodenn eus an destenn-mañ diwar ar pennad en alamaneg.
# Franz Aostria

* Sigismund Franz (Aostria-Tirol) (1630-1665)
* Maximilian Franz Aostria (1756-1801)
* Franz Iañ Aostria (1768-1835), pe Franz II an Impalaeriezh Santel
* Franz Karl Aostria (1802 -1878 )
* Stefan Franz Viktor Aostria (1817-1867),
* Franz Joseph Iañ (1830-1916)
* Franz Ferdinand Aostria-Este (1863-1914)
* Otto Franz Joseph Aostria (Graz 1865-1906 Wien), arc'hdug, tad an impalaer Karl Iañ Aostria.
# Junko glas-sklent

Junko glas-sklent :
| Ur junko glas-sklent (par). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Genad : | Junco |
| Anv skiantel ||
| Junco hyemalis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar junko glas-sklent (liester : junkoed glas-sklent) a zo ur spesad golvaneged bihan, Junco hyemalis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Fringilla hyemalis (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemzek isspesad anezhañ e Norzhamerika evit an darn vrasañ anezhe :
* Junco hyemalis aikeni, e kornôg-kreiz Stadoù-Unanet Amerika (SUA),
* J. h. caniceps, e kornôg-kreiz SUA,
* J. h. carolinensis, e reter-kreiz SUA,
* J. h. cismontanus, e diabarzh kornôg Kanada,
* J. h. dorsalis, en Arizona, New Mexico ha kornôg Texas (mervent SUA),
* J. h. hyemalis, en Alaska, hanternoz, kreiz ha reter Kanada, hanternoz-kreiz ha biz SUA,
* J. h. mearnsi, eus mervent da greisteiz-kreiz Kanada, hanternoz-kreiz SUA,
* J. h. montanus, e diabarzh mervent Kanada ha diabarzh gwalarn SUA,
* J. h. mutabilis, e gevred Kalifornia ha kreisteiz Nevada (mervent SUA),
* J. h. oreganus, e gevred Alaska ha kornôg-kreiz British Columbia (kornôg Kanada),
* J. h. pinosus, e kreiz ha kreisteiz Kalifornia (mervent SUA),
* J. h. pontilis, e Sierra de Juárez (hanternoz stad Kalifornia-Izel e gwalarn Mec'hiko),
* J. h. shufeldti, en arvor mervent British Columbia (kornôg Kanada) hag arvor gwalarn SUA,
* J. h. thurberi, e kreisteiz Oregon ha gwalarn Kalifornia (kornôg SUA),
* J. h. townsendi, e Sierra de San Pedro Mártir (hanternoz stad Kalifornia-Izel e gwalarn Mec'hiko).

## Liammoù diavaez

* (en) Junco hyemalis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Junco hyemalis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Junco hyemalis el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Junco hyemalis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Juno

Iuno (e latin), pe Juno, pe Junon, a oa un doueez, rouanez an doueed, war un dro c'hoar ha pried Yaou, e relijion Roma gozh. Hera eo hec'h anv e relijion Hellaz kozh.
Doueez ar briedelezh e oa (Iuno Pronuba), diwallerez ar maouezed.
Diwar hec'h anv e teufe anv ar miz anvet junius e latin, hervez Ovidius, a oa pevarvet miz ar Romaned, hag a glot gant Mezheven hiziv e brezhoneg.

## Lennegezh

Ur pennad diwar he fenn zo el levr De mulieribus claris gant Boccaccio.
# Junkers Ju 52

Ar Junkers Ju 52, lesanvet Tante Ju ("Moereb Ju") gant an Alamaned hag Iron Annie ("Annaig Houarn") gant an Amerikaned, a oa ur c'harr-nij brezel dezougen trimotor savet gant an Alamaned adalek 1931 betek 1952. Implijet eo bet ken gant an drevourien, ken gant soudarded an aerlu e-pad ar bloavezhioù 1930 hag ar bloavezhioù 1940. Evit an drevourien e oa bet 12 karr-nij dezougen tud pe varc'hadourezhioù o nijal, gant an embregerezhioù Swissair ha Deutsche Luft Hansa. Da geñver an implij milourel, e nijas evit al Luftwaffe gant ar gefridi dezougen soudarded, dezougen dafar brezel hag e-pad ul lajad amzer berr evel bombezer kreiz.
Ar Ju 52 a gendalc'has da vezañ implijet goude an Eil Brezel-bed, koulz gant ar soudarded ha gant an drevourien, betek ar bloavezhioù 1980 en aerlu suis evit ar re ziwezhañ.

## Istor ar Ju 52
### Krouidigezh

Dammheñvel ouzh ar Junkers W 33 eo ar Ju 52, nemet ez eo ledanoc'h. E 1930, Ernst Zindel gant e skipailh ijinourien a sevenas mennad ar Ju 52 e labouradeg Junkers lec'hiet e Dessau. Ar c'harr-nij a implije en un doare diordin metal duralumin houlennet ; Junkers a oa bet e-touez ar re gentañ oc'h implij an dafar-se evit kreñvaat korf diavaez an nijerezioù e-pad ar Brezel-bed kentañ.
En e gentel ziazez, anvet "Ju 52/1m", e oa bet savet ar Ju 52 evel ur c'harr-nij gant ur c'heflusker dre enleskiñ hepken, ur BMW IV pe ur Junkers V-12 yenaet dre zour.
Siwazh, gwan betek re e oa ar c'harbed unkeflusker : goude pemp pimpatrom e voe divizet e vefe savet ar c'hirri nij war-lec'h gant tri motor steredennek, alese an anv Ju 52/3m (drei motoren, "3 c'heflusker").

### Implij milourel 1932-1945

Aerlu Kolombia en devoa implijet tri Ju 52/3mde bombezer dafaret evit dont da vezañ dournijerezioù e-pad brezel Kolombia-Perou e 1932–1933. Goude ar brezel e prenas tri Ju 52mge all evit an dezougen ; chom a reas an nijerezioù-se e servij goude an Eil Brezel-bed.

## Levrlennadur

* (pt) Aniceto Afonso & Carlos de Matos Gomes, Guerra colonial, Lisboa : Editorial Notícias, 2000 (ISBN 978-972-46-1192-1)
* (en) William Green, Warplanes of the Third Reich, London : MacDonald's & Jane's, 1979 (ISBN 978-0-356-02382-3)
* (en) Major General Fritz Morzik, German Air Force Air Lift Operations, Arno Press, 1961
a vo kavet e Wikimedia Commons.