OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bia de' Medici

Bianca de' Medici, a veze graet Bia anezhi (war-dro 1536 – 1añ a viz Meurzh 1542) a oa merc'h bastard Cosimo Iañ de' Medici, Dug-meur Toskana, ganet a-raok e eured kentañ, hag eñ 16 vloaz nemetken.
Mervel a reas ar plac'hig gant an derzhienn d'he c'hwec'h vloaz. He zad a c'houlennas ur poltred anezhi digant Agnolo Bronzino, unan eus pennoberennoù al livour. Gant poltred Bia eo bet awenet ar c'hizeller stadunanat Joseph Cornell.

## Ur verr a vuhez

N'ouzer ket piv e oa mamm Bia, met Cosimo ne oa ket koshoc'h eget 16 vloaz pa oa ganet ha ne oa ket dug-meur c'hoazh. Hervez The Tragedies of the Medici, gant Edgcumbe Staley, e veze kontet e oa ur goueriadez eus Trebbio, ma oa bet savet ar Villa di Castello gant an tiegezh Medici, pe c'hoazh e oa ur plac'h a renk uhel eus Firenze. Ne oa nemet an tad Cosimo hag ar vamm-gozh, Maria Salviati, a ouie piv e oa ar vamm, ur sekred miret mat. Met anavezet e oa Bia evel merc'h Cosimo, ha Maria Salviati a save anezhi evel he mamm-gozh.
Kreskiñ a reas el lez e-kichen Maria Salviati, gant bugale all Cosimo hag e bried.
Skrivañ a ra Giorgio Vasari en e levr Le Vite, diwar-benn Agnolo Bronzino, poltredour al lez, en devoa poltredet "anche la Bia fanciulletta e figliola naturale del Granduca": diskouez a ra he dilhad kaer hag he bravigoù pegen uhel e oa he renk el lez.
E 1542 e tivizas Cosimo ober ur veaj da Arezzo, a oa e dalc'h Firenze, ha c'hoantaat a reas degas e verc'h muiañ karet gantañ. E-pad an distro eo e tapas ar plac'hig un derzhienn a lazhas anezhi, ha hi pemp bloaz a boan.
# Bianca Bree

Bianca Bree pe Bianca Bree Van Damme, Bianca Van Varenberg eus he anv gwirion zo un aktourez stadunanat ha belgiat, ganet d'ar 17 a viz Here 1990, he deus c'hoariet e filmoù arz-brezel.

## Buhez

Bianca Bree zo merc'h d'an aktour Jean-Claude Van Damme ha d'an ez-bodybuilderez Gladys Portugues. C'hoar eo da Kristopher Van Varenberg (ganet e 1987), ha da Nicholas Van Varenberg (ganet e 1995).

## Filmoù

* 2008 : The Shepperd : Kassie Robideaux (Jean-Claude Van Damme a c'hoari ivez)
* 2010 : The Eagle Path
* 2011 : Assassination games : Anna Flint
* 2012 : U.F.O.
* 2012 : 6 bullets : Amalia
* 2012 : The Eagle Path : Bianca Banks
* 2013 : Welcome to the Jungle : Ashley (skrivet an anv Bianca Bree)
* 2013 : P.A.S.S.
* 2014 : Full Love

## Skinwel

* 2011: Jean Claude Van Damme: Behind Closed Doors (stirad skinwel, 8 tamm)
# Bianca Cappello

Bianca Cappello a oa un itron eus Firenze er XVIvet kantved. Serc'h e oa da Francesco Iañ de' Medici 1574-1587, eil dug-meur Toskana. Hennezh a oa dimezet, ha pemp bugel dezhañ. Goude marv e wreg e 1578 ec'h addimezas an dug-meur da Bianca Capello.

## He buhez

Merc'h e oa da Pellegrina Morosini ha Bartolomeo Cappello, un denjentil pinvidik-mor eus Venezia. Brudet e oa he c'hened hag he deskadurezh.
Da 15 vloaz ec'h orgedas ouzh Pietro Bonaventuri, ur paotr yaouank eus kêr Firenze, hag a laboure e Bank ar Salviati e Venezia. E miz Du 1563 e tec'has an daou yaouank da Firenze, gant bravigoù ar plac'h. E 1564 e voe lidet an eured. Ur verc'h o doe, anvet Virginia.
Gouarnamant Venezia a reas e seizh gwellañ da adtapout ar plac'h hag ar braverioù, met gwarezet e oa an daou yaouank gant an dug-meur Cosimo Iañ de' Medici. A-benn ar fin e voent laosket sioul.
Fall e troe an traoù gant tud he fried, labourerien baourtroet gant hec'h arc'hant. Ouzhpenn-se e oa krog mab an dug-meur Francisco da ober war-dro Bianca, goude ma oa dimezet da Janed Aostria, pe Janed Habsbourg, nizez d'an Impalaer Karl V, ha da ginnig bravigoù hag arc'hant d'ar Venezianez koant. Evit sioulaat ar gwaz e voe roet labour dezhañ el lez ha lakaet merc'hed all war e dro. Un deiz, e 1572, e voe lazhet Pietro e straedoù Firenze.
Cosimo Iañ de' Medici a varvas en 1574 ha Francisco a renas war e lerc'h. Staliañ a reas Bianca en ur palez eus ar re gaerañ, tostik d'e hini, diseblant ouzh an dichekadenn a rae d'e bried war un dro: hennezh eo ar Palazzo di Bianca Cappello, savet gant an tisavour Bernardo Buontalenti. Mervel a reas Janed en 1578 ha dimeziñ a reas Francisco didrouz gant Bianca e Mezheven 1579. Diwezhatoc'h e voe graet ar banvez eured.

## Marv

Mervel a eurejont o daou d'an 19 a viz Here 1587, ha pell amzer e voe kredet e oa marteze gant ar malaria, goude ma oa diskred e c'halle bezañ goude lonkañ kontamm. Lavaret ez eus bet e oa Ferdinando Iañ de' Medici (1587-1609), breur d'he fried an dug-meur Francesco ha dug-meur war e lerc'h, an hini a oa kiriek da se: en e di o devoa koaniet ha kasoni a vage ouzh Bianca.
E miz Kerzu 2006 e oa kaoz e kazetennoù Italia eus dielfennadur avuoù an daou bried ha kavet roud eus arsenik. E 2007 eo bet kadarnaet ar c'hontammadur, gant ur studienn embannet er British Medical Journal. Ar muntr avat n'eo ket prouet.

## C'hoariva

Gant buhez Bianca Cappello eo bet awenet Thomas Middleton da skrivañ Women Beware Women.

## Levrlennadur

* Romanin. Samuele, Lezioni di storia Veneta, vol. ii. (Florence, 1875)
* Saltini, G. E. Tragedie Medicee domestiche (Florence, 1898)
* Stedman, Elizabeth Clementine Bianca Capello, A Tragedy (1873)
* Steegman, Bianca Cappello (Baltimore, 1913)
# Bia Seidl

Maria Beatriz Parpinelli Seidl (Rio de Janeiro, 19 Gwengolo 1961) zo ur ganerez hag aktourez eus Brazil.
# Biafra

Republic of Biafra :
| (Banniel Biafra) ||
| Kan broadel | Land of the Rising Sun |
| Yezhoù ofisiel pe kenofisiel | Saozneg, Igboeg |
| Kêr-benn | Enugu |
| Gorread -En holl -% dour | 76 364 km² <1% |
| Poblañs -Hollad -Stankter ar boblañs | 13 500 000 (1967) 177/km² |
| Dieubidiegezh | 1967-1970 |
| Gouel broadel | 30 a viz Mae |
| Moneiz | Lur Biafran (BIAP) |
Biafra a oa ur stad disranner e gevred Nijeria etre ar 30 a viz Mae 1967 hag ar 15 a viz Genver 1970. En em zaskorañ a reas penn e lu d'ar 12 a viz Genver 1970. Eus pleg-mor Biafra e tenn e anv.
Gant nebeut a vroioù e voe anavezet ar vro (Gabon, Haiti, Aod an Olifant, Tanzania, ha Zambia). Broadoù arall a skoazellas anezhañ hep hec'h anzav. Frañs, Rhodesia ha Suafrika a roas ur skoazell vilourel guzh dezhi met eus Portugal e teue an harp pennañ. São Tomé ha Príncipe, a oa da Bortugal d'an amzer-se, e oa kreizenn ar skoazell etrevroadel hag e Lisbon e veze moulet moneiz Biafra. Israel a roas da vBiafra an armoù he doa kemeret e-pad ar brezel c'hwec'h devezh.

## Istor

E 1966 e oa bet un taol-stad c'hwitet e Nijeria. Un ofiser igbo - Major Kaduna Nzeogwu - a oa en e e benn hag abeg eus marv Sir Ahmadu Bello, un penn bras eus ar bobl Haousa. Daoust ma oa bet gwasket an taol-stad gant un Igbo arall Johnson Aguiyi-Ironsi e krede tud norzh Nijeria e felle d'an Igboed lazhañ an Haousaed. An dra-se a voe abeg ur pogrom ma voe lazhet degadoù a miliaodù a Igboed. An darn vrasañ eus an Igboed a oa o chom e Rannvro ar Reter a oa he gouarner milourel Chukwuemeka Odumegwu Ojukwu. Embann a reas e voe ar rannvro ur stad dizalc'h gant he gêrbenn en Enugu ha lemel a reas traoù ar stad-kreiz.
Respont a reas ar stad-kreiz gant ur c'haeladur armerzhel ha soudarded a gasas war-raok adalek ar 5 a viz Even 1967. E-pad ar brezel diabarzh a heulias ec'h argasas meur a wech an nerzhioù biafran kornôg Nijeria met dont a reas a-benn al lu kevreel d'o diarbenn. E-barzh tachenn Biafra a yeas neuze ha rediañ ar Viafriz da ziblasañ o c'hêrbenn da Aba, da Umuahia e fin ar bloaz ha neuze, e 1969 en Owerri.
E 1970 e oa bet drastet Biafra gant ar brezel ha dezhi e vanke boued. Tra ma kouezhe en he foull ar vro e tec'has kuit Ojukwu. Ar pezh a chome eus tachenn ar republik a voe adstaget ouzh Nijeria.

## Gwelet ivez

* Brezel ar Biafra
* Movement for the Actualization of the Sovereign State of Biafra

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en)Biafraland
# Biafadeg

Ur isskourr eus ar yezhoù atlantel eus isskourr ar yezhoù tendek eo ar biafadeg (biafada), komzet e Ginea-Bissau.

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# David Alfaro Siqueiros

José de Jesús Alfaro Siqueiros, anavezetoc'h evel David Alfaro Siqueiros, (Camargo, Chihuahua; 1896 – Cuernavaca; 1974) a oa ul livour ha soudard mec'hikan. Gant Diego Rivera ha José Clemente Orozco eo unan eus murlivourien veur Mec'hiko. Komunour e oa, ha klask a reas lazhañ Lev Trotsky pa deuas da repuiñ da Vec'hiko ha bac'het e voe.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# David Armitage Bannerman

David Armitage Bannerman, bet ganet d'ar 27 a viz Du 1886 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Ebrel 1979, a oa un evnoniour breizhveuriat.
Roet e voe e anv d'un nebeud laboused — Anthus similis bannermani, Apus affinis bannermani, Buteo bannermani, Cecropis abyssinica bannermani, Cyanomitra bannermani, Ploceus bannermani, Puffinus bannermani, Tauraco bannermani, Terpsiphone batesi bannermani — evit dougen bri d'al labour bet kaset gantañ e vuhez-pad.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* P : Pseudoalcippe.

### Spesadoù

* H : (†) Haematopus meadewaldoi (morbig Kanariez),
* Z : Zosterops vaughani.

### Isspesadoù

* A
    Acrocephalus gracilirostris tsanae, Amblyospiza albifrons tandae, Anthoscopus flavifrons waldronae, Arizelocichla tephrolaema bamendae,
* B : Burhinus oedicnemus distinctus,
* C
    Cecropis abyssinica maxima, Cecropis daurica kumboensis, Cecropis senegalensis saturatior, Coturnix delegorguei arabica, Crithagra canicapilla montanorum,
* D
    Deleornis fraseri cameroonensis, Dryoscopus angolensis boydi,
* E : Eremomela canescens abyssinica,
* F : Fraseria ocreata kelsalli,
* I
    Illadopsis cleaveri poensis, Illadopsis puveli strenuipes, Indicator willcocksi hutsoni,
* L : Linaria cannabina harterti,
* N : Notopholia corrusca vaughani,
* P
    Poliolais lopezi alexanderi, Prodotiscus insignis flavodorsalis, Ptyonoprogne fuligula bansoensis,
* R : Riparia paludicola newtoni,
* S : Sternula albifrons guineae,
* T : Tachymarptis aequatorialis lowei.
# David Carradine

John Arthur Carradine, brudet evel David Carradine, ganet d'an 8 a viz Kerzu 1937 ha marvet d'an 3 a viz Even 2009, a oa un aktor, soner, livour hag arzour emgannañ stadunanat. C'hoariet en deus en ouzhpenn 200 film. Brudet eo evit bezañ c'hoariet en heuliad Kung Fu. Adkavet eo bet mouget e sal-gibellañ e gambr en ul leti e Thailand. War e seblant e oa marvet en ur gwallzarvoud emerotegezh.
# David Beckham

David Beckham (ganet d'an 2 a viz Mae 1975 e Leytonstone, e-kichen Londrez) zo ur melldroader saoz.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# David Bronstein

David Ionovich Bronstein (e rusianeg: Дави´д Ио´нович Бронште´йн pe David Ionovitch Bronchteyn hervez doare-skrivañ ar brezhoneg) a zo bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1924 e Bila Tserkva, nepell eus Kyiv en Ukraina, ha marvet d'ar 5 a viz Kerzu 2006 e Minsk (Belarus).
Skrivagner ha mestrc'hoarier echedoù ukrainan ha soviedat.
Mestr Meur Etrebroadel e oa.

## Ul levr diwae e benn

* Boris S. Vernstein, David Bronstein, Chess improviser.

## Oberennoù skrivet

* David Bronstein, 200 Open games, Dover, 1973 (e saozneg) ;
* David Bronstein, L'art du combat aux échecs (Tournoi des candidats de Zurich), 1953, Neuhausen, 1953 , adembannet gant an Embannadurioù Payot, Pariz, 1994, (e galleg) (ISBN 2-228-88784-6) ;
* David Bronstein,Bronstein on the King's Indian, Dover, 1999 (e saozneg) ;
* David Bronstein, The Chess self-tutor(e saozneg) ;
* David Bronstein ha Dr. G. Smolyan, Chess in the Eighties (e saozneg) ;
* David Bronstein ha Tom Fürstenberg, L'apprenti sorcier, Embannadurioù Jean-Louis Marchand, Brusel, 2000 ,(e galleg) ;
* David Bronstein, Secret Notes, Embannadurioù Olms, 2007, (e saozneg) .

## Liammoù diavaez

* 40 lec'hiadur a-bouez en e bartiennoù (saozneg)
# David Bowie

David Bowie, bet ganet David Robert Jones, d'ar 8 a viz Genver 1947 e Londrez ha marvet d'ar 10 a viz Genver 2016 e New York, a oa ur c'haner saoz er sonerezh rock, hag aktour ivez.
A orin iwerzhonad e oa e hendadoù, deus tu e vamm deuet d'en em staliañ e Manchester. En ur borough Lambeth e Su da Londrez, e veve ar familh. Barregezhioù mouezh en doa pa oa bugel dija evit ar c'han e lazseniñ hag e oa bet merzhet ivez evit e zoare arzel da zañsal. Pladenn Elvis Preslay a oa bet degaset gant e dad er ger, a blijas kalz dezhañ. Kroget noa da seniñ gant ar piano hag e stagas da seniñ gant mignoned. E dad noa kaset anezhañ da welet arzourien, d'ober anaoudegezh ganto : Alma Cogan haTommy Steele, pezh a ziskouezh e harpe anezhañ war-zu ar bed arzel. En ur skol divoutin e voe kaset : Bromley Technical High School, gant arbennikadurioù war ar yezhoù, skiantoù, hag an disign. Terry Burns e hanter-vreur deus tu e vamm, 10 vloaz koshoc'h evitañ noa bet ul levezon bras warnañ, da skouer gant ar sonerezh jazz arnevez, ar voudaelezh, pe ar varzhoniezh Beat. Kalzig a dud e kerentiezh Bowie a oa klañv gant ar Skizofreniezh, un dintin a rae mont ha doneioù er bredospital. Ur pezh taol a bakas en e lagad kleiz e-kerz un emgann gant ur skoliad George Underwood, en abeg d'ur plac'h. Koulskoude e viras darempredoù mat gant hemañ, hag o doe labouret asambles evit sevel goloioù e bladennoù gentañ. Konrads voe anv e strollad gentañ, 8 ezel, hag e sonent ur seurt rock and roll evit an euredoù hag er gouelioù. Kuitaad a reas ar strollad evit mont er strollad King Bees, hogen ne voe ket gwall laouen ganto hag e yeas da gavout ar Manish Boys, strollad blues, a ebarzhe tonioù folk ha soul. Huñvreal a rae bezañ hañval ouzh Mick Jagger. Hag eñ da gimiadiñ diouto adarre evit mont gant ar Lower Third, un triad blues levezonet gant the Who.
Brudet adalek 1969 gant Space Oddity. Reuz a vo gantañ peogwir eo boaz d'en em wiskañ e-giz ur plac'h. E 1972 e vo brudetoc'h c'hoazh a-drugarez d'e strollad The Spiders From Mars hag ar bladenn Ziggy Stardust. Kenlabouret en deus gant : Iggy Pop, John Lennon, ar Rolling Stones... Deut eo a-benn da chom diouzh ar c'hiz c'hoazh, en ur implijout sonioù elektronek er bladenn Earthling (1997). Hervez ur sontadeg graet e miz Kerzu 2000 eo gwelet e-giz un arzour en deus bet ar brasañ levezon war sonerien rock ar bed.
# David Cameron

David William Donald Cameron zo bet ganet d’an 9 a viz Here 1966 e Londrez, ur politikour saoz eo. Dilennet e voe d’ar 7 a viz Mezheven da gannad Withney.
D’ar 6 Kerzu 2005 e teuas da vezañ bleiniad ar Strollad mirour, eleze danvez Kentañ Maodiern e ken kaz ez afe an trec’h gant e strollad da vouezhiadeg a zeu evit Ti ar C’humunioù.
Da-heul dilennadegoù kannaded hag a gasas d'ur parlamant hep muiañ niver, mont a ra da gentañ ministr d'an 11 a viz Mae 2010. David Cameron a zo ar pennrener saoz yaouankañ abaoe 1812 ha kas a ra ar c'henemglev-gouarnamant kentañ (gant an Frankizourien-Demokrat) abaoe 1945. Da geñver ar votadegoù dalc'het d'ar 7 a viz Mae 2015 ez a an trec'h gant e strollad gant ur muianiver dreistel, hag ez eo adanvet da Gentañ Ministr hep n'en dije ezhomm da gaout emglev gant strolladoù all er wech-mañ.
| En e raok: Gordon Brown | Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet Mae 2010 – Gouere 2016 | War e lerc'h: Theresa May |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn David Cameron
# David Copperfield

David Copperfield eo an anv ordinal a roer da eizhvet romant ar skrivagner saoznek Charles Dickens, embannet a dammoù, miz ha miz, en 1849, hag en ul levr en 1850. An anv en e hed eo The Personal History, Adventures, Experience and Observation of David Copperfield the Younger of Blunderstone Rookery (Which He Never Meant to Publish on Any Account). Diazezet eo war abadennoù eus buhez an oberour, a skrive, er rakskrid da embannadur 1867, e oa al levr gantañ a gare ar muiañ.

## Embannadur 1849

Rannet eo al levr e 64 pennad. Embannet int bet e 19 kaierad, enno pep a 32 pajennad gant div skeudenn diwar zorn Hablot Knight Browne ("Phiz"), hag an diwezhañ anezho div wech tevoc'h.
* I – Mae 1849 (pennadoù 1–3);
* II – Mezheven 1849 (pennadoù 4–6);
* III – Gouere 1849 (pennadoù 7–9);
* IV – Eost 1849 (pennadoù 10–12);
* V – Gwengolo 1849 (pennadoù 13–15);
* VI – Here 1849 (pennadoù 16–18);
* VII – Du 1849 (pennadoù 19–21);
* VIII – Kerzu 1849 (pennadoù 22–24);
* IX – Genver 1850 (pennadoù 25–27);
* X – C'hwevrer 1850 (pennadoù 28–31);
* XI – Meurzh 1850 (pennadoù 32–34);
* XII – Ebrel 1850 (pennadoù 35–37);
* XIII – Mae 1850 (pennadoù 38–40);
* XIV – Mezheven 1850 (pennadoù 41–43);
* XV – Gouere 1850 (pennadoù 44–46);
* XVI – Eost 1850 (pennadoù 47–50);
* XVII – Gwengolo 1850 (pennadoù 51–53);
* XVIII – Here 1850 (pennadoù 54–57);
* XIX-XX – Du 1850 (pennadoù 58–64).

## E brezhoneg

Un drederenn eus an oberenn zo bet embannet e brezhoneg e 2013 en ul levrenn ma kaver 17 pennad hag a glot gant 18 pennad kentañ al levr orin.

## Liammoù diavaez

Troidigezh e brezhoneg :
* Kuzul ar Brezhoneg
Embannadurioù saoznek :
* David Copperfield en Internet Archive.
* David Copperfield e Raktres Gutenberg.
* David Copperfield e Wikimammenn.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "...like many fond parents, I have in my heart of hearts a favourite child. And his name is David Copperfield."
# Aulesti

Aulesti zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.

## Poblañs

Kresk-digresk ar boblañs :
| 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2006 |
| 1.329 | 1.370 | 1.291 | 1.297 | 1.218 | 1.243 | 1.193 | 1.134 | 872 | 723 | 697 | 649 | 680 |
# Aulus Plautius

Aulus Plautius a oa ur jeneral roman a gasas en-dro aloubadeg Enez Vreizh, e 43 goude J.K. Anvet e oa bet gant an impalaer Claudius II. Kentañ gouarnour roman an enezenn e voe neuze eus 43 da 47.
An arme renet gantañ da aloubiñ Preden a yae d'he ober : al Legio II Augusta (Eil strollad an Impalaer), a zeue eus Argentoratum, al Legio XIV Gemina (Parzekvet strollad 'adsavet'), a zeue eus Mogontiacum, al Legio XX Valeria, a zeue eus Novaesium, hag al Legio IX Hispania (Navet strollad Spagn), a zeue eus Pannonia.
Trec'h e voe
* war Caratacos ha Togodumnos war ar stêr Medway
* war Caratacos war ar stêr Tavoez, e-lec'h ma savas ar c'hamp Londinium
* war Caratacos, gant Claudius, e Camulodunum (Colchester). Eno e tiazezas e gêr-benn hag e savas un templ en enor da Glaudius.
E 61e voe trec'h war ar rouanez Boudika a oa emsavet enep d'ar Romaned.
# Aulnoye-Aymeries

Aulnoye-Aymeries :
| Ar pont dreist d'an hent-houarn. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Kanton | Aulnoye-Aymeries (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59033 |
| Kod post | 59620 |
| Maer Amzer gefridi | Bernard Baudoux 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Maubeuge Val de Sambre |
| Lec'hienn web | http://www.aulnoye-aymeries.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 804 ann. (2020) |
| Stankter | 1 017 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 125 m — brasañ 151 m |
| Gorread | 8,66 km² |
| kemmañ |
Aulnoye-Aymeries a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1921: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 da gumun Aulnoye.
* Eil brezel-bed: roet e voe ar Groaz Brezel 1939-1945 dezhi ivez
* 1953: kendeuzet e voe kumunioù Aulnoye hag Aymeries.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Itron-Varia ar Gorroidigezh
* Ilizoù katolik Saint-Martin (1908) ha Saint-Raphael en Aulnoye,
* Ilz katolik Itron-Varia-Gorroidigezh en Aymeries.
* Dismantroù ar prioldi en Aymeries.

## Gevelliñ

* Beit Sahour (Palestina), abaoe 1999,
* Quedlinburg (Alamagn), abaoe 1961.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
* ↑ AS.CO.FLAMMES
# Auletta

Auletta zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Aulla

Aulla zo ur gumun en Italia e proviñs Massa-Carrara er rannvro istorel Lunigiana, e Toskana hiziv. 11 000 a dud zo o chom enni.

## Monumantoù

* Fortezza della Brunella, kreñvlec'h savet e 1522 gant ar c'h-condottiero Giovanni dalle Bande Nere.
* Castello di Bigliolo.
* Pont Aulla, 300 m e hirder dreist ar stêr Magra war an hent da Albiano Magra ; kouezhet eo en e boull d'an 8 a viz Ebrel 2020 (un den gloazet).
* Ar froud Aulella dindan pont ar Strada della Cisa ma kase an hent-houarn ferrovia Pontremolese, dispennet e 2005
* Fortezza della Brunella
# Aulnay-sous-Bois

Aulnay-sous-Bois :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Le Raincy |
| Kanton | Aulnay-sous-Bois Pennlec'h |
| Kod kumun | 93005 |
| Kod post | 93600 |
| Maer Amzer gefridi | Bruno Beschizza 2014-2020 |
| Lec'hienn web | http://www.aulnay-sous-bois.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 86 485 ann. (2020) |
| Stankter | 5 339 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 40 m — brasañ 78 m |
| Gorread | 16,2 km² |
| kemmañ |
Aulnay-sous-Bois zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh 2020 e oa 86 485 a annezidi hag a reer Aulnaysiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Al levraoueg.
* Iliz Saint-Sulpice.
* An ti-kêr.

## Tud
### Tud marvet eno

* 1981 : Robert Ballanger, rezistant, hag emsaver komunour

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Aulus Didius Gallus

Aulus Didius Gallus a oa trivet gouarnour roman proviñs Britannia (Enez Vreizh), etre 52 ha 57.
# Aulerci Eburovices

An Aulerci Eburovices a oa ur bobl eus Galia hag a oa o chom etre ar Veliokased (war-dro Rouan) er reter hag al Lexovii (e tolead Lisieux) er c'hornôg, en-dro d'o c'hêr-benn Mediolanum pe Eburovices, a zo Évreux hiriv.
# Aulnoy-lez-Valenciennes

Aulnoy-lez-Valenciennes :
| An ti-kêr. ||
| Anv pikardek | Auno |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Kanton | Aulnoy-lez-Valenciennes (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59032 |
| Kod post | 59300 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Depagne 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Lec'hienn web | http://www.aulnoylezvalenciennes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 167 ann. (2020) |
| Stankter | 1 171 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 33 m — brasañ 91 m |
| Gorread | 6,12 km² |
| kemmañ |
Aulnoy-lez-Valenciennes (Auno e pikardeg) a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Aulus Gellius

Aulus Gellius (war-dro 125 – war-dro 180) a oa ur gramadegour latin e Roma war-dro ar bloaz 130.
Brudet eo e skrid Noctes Atticae (Nozvezhioù Attika), a zo un dastumad notennoù yezhadur, prederouriezh, istor ha traoù all c'hoazh, gant skrivagnerien a bep seurt hag a vije bet disoñjet panevet al levr-se.

## Levrlennadur

* (fr) René Marache : Aulu-Gelle. Les nuits attiques. Livres I-IV. Belles Lettres. 1967
* (la) 'Noctes Atticae'. Kavet : 14 Here 2021.
# Castelbellino

Castelbellino zo ur gumun italian e proviñs Ancona, er Marche.
# Castel di Lama

Spinetoli a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Castel di Tora

Castel di Tora zo ur gumun italian e proviñs Rieti, e rannvro Lazio.
# Castelbelforte

Castelbelforte zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.