# Martigny (Valais)

Martigny :
| Gwel eus kêr. ||
| Anv alamanek | Martinach |
| Anv gallek | Martigny |
| Anv italianek | Martigny |
| Anv romañchek | Martigny |
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Valais |
| Distrig | distrig Martigny |
| Yezh ofisiel | galleg |
| Niv. OFS | 6136 |
| Kod post | 1920 |
| Maer | Anne-Laure Couchepin Vouilloz |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | http://www.martigny.ch |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 18 301 ann. |
| Stankter | 733 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 46° 06′ 00″ Norzh 7° 04′ 22″ Reter / 46.1, 7.07277777778 |
| Uhelder | 471 metr |
| Gorread | 24,97 km² |
| Kumunioù stok | Vernayaz, Dorénaz, Fully, Charrat, Vollèges, Bovernier, Martigny-Combe, Salvan |
| kemmañ |
Martigny (alamaneg : Martinach) a zo ur gêr eus Suis, e kanton Valais. Hi eo an eil kêr vrasañ er c’hanton, goude Sion, gant 17 215 a annezidi e miz Kerzu 2013. Emañ e kroashent meur a hent bras etre Italia, Bro-C'hall ha Suis. Unan anezho a gas da Draoñienn Aosta hag unan all da Chamonix e Savoia, en ur dreuziñ an Alpoù.
Pouezus eo an touristerezh hag al labour-douar en tolead, dreist-holl gounezerezh ar gwiniegi.

## Douaroniezh

War lez ar stêr Dranse emañ Martigny

## Anv
### Hen impalaeriezh roman

* F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XVII 2, 120a & 124, 47)
* Foro Claudienses Vallenses (AE 1897,75 & 198,98)
* Octodurenses (Hist. Nat. III, 135)
* Oktodouron (Ptol. II, 12,3)
* Octoduro (It. Ant. 351,5; Taolenn Peutinger)

### Impalaeriezh roman izel

* F(orum) C(laudii) A(ugusti) (CIL XII 5525 = XVII, 2, 121, bloavezhioù 305/306)
* F(orum) C(laudii) Val(lensium) (CIL XII 5520 & 5522 = CIL XVII, 2, 111 & 113)
* F(orum) C(laudii) Vall(ensium) Oct(odurus) (CIL XVII, 2, 119)
* Civitas Vallensium id est Octodoro (Not. Gall.)
* episcopus octodorensis, 381 (Sened Iliz Aquileia, Corpus scriptorum ecclesiasticorum latinorum, 82, 3)
* Civitas Octodorensis, 517 (Conc. Gall., II)
* Rufus ... Civitas Octodorinsium episcopus, 541 (ibid.)
* Ecclesia Octorinsium, 549 (ibid)

### Krennamzer

* Martiniacum, builh ar pab Aleksandr III eus 18 a viz Meurzh 1163

### Gerdarzh

* Forum Claudii ː ur gêr digor = forlac'h, savet da vare an impalaer Klaod Iñ
* Octodur-Dur- ː eizh lec'h tremen (roudourioù ?, pontoù ? odoù ?)
* Martiniacum ː diwar anv ur familh tost ouzh an eskob

## Ardamezioù

"En gul, e leon en argant, o zerc'hel etre e bavioù un horzh en aour"
Ger-ardamez : Le juste sera ferme et sans crainte comme un lion

## Istor

Savet e voe Martigny da vare ar Romaned el lec’h ma oa un oppidum galian anvet Octoduron pe Octodurum, gant pobl ar Veragri. Emgannoù a voe e-kichen Octodurum e 57-56 kent JK, etre Romaned an 12vet lejion renet gant Servius Galba hag ar Veragri hag ar pobloù kevredet ganto, an Nantuates hag ar Seduni. War-dro ar bloavezh 47, dindan ren an impalaer Claudius, e voe savet ur gêr roman, anvet Forum Claudii Augusti da gentañ, un anv hag a yeas buan da Forum Claudii Vallensium. Roudoù eus ur amfiteatr roman a c’haller gwelet c’hoazh. Eus an XII$^{vet}$ kantved eo an anv « Martigny », diwar an anv den Martinus.
Sez eskopti ar Valais betek ar VI$^{vet}$ kantved (pa voe kaset da Sion). Er bloavezh 1033, an eskob Aymon a oa anvet Sedunensis episcopus atque Octodorensis ("Eskob Sion hag Octodurum").

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maen-bonn roman
* Tour Bâtiaz
* Iliz Itron-Varia ar Maezhioù
* Chapel Bâtiaz
* Maner Ganioz
* Ti Kêr / Maison commune
* Ar stêr Dranse e Martigny
* Hent roman

## Levrlennadur

* Charles Bonnet & Catherine Santschi ː Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XV. Valais (Civitas Vellensium). De Boccard. 2007
* L. Dupont-Lachenal & Oscar Darbellay : Martigny. de la capitale romaine à la cité moderne. Collection Trésors de mon pays. Editions du Griffon. Neuchatel. 1963

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Charles Bonnet & Catherine Santschi, p. 106