OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sachsen-Saalfeld

Dugelezh Sachsen-Saalfeld zo un dugelezh alaman hag a badas pemp bloaz ha hanter-kant, etre 1680 ha 1735.
Pa varvas priñs diwezhañ Sachsen-Coburg en 1699 e c'houlennas Johann Ernst, kentañ dug Sachsen-Saalfeld, digant an Impalaer Santel, e vije roet an dugelezh-se dezhañ. Mervel a reas a-raok avat, rak n'eo nemet e 1735 e voe roet e c'houlenn d'e vab Christian Ernst. Diwar neuze e voent duged Sachsen-Cobourg-Saalfeld. Sachsen-Cobourg-Saalfeld avat ne voe ket anezhi ken adalek 1825: abalamour ma oa marvet an diwezhañ dug eus Sachsen-Gotha, e voe roet Gotha da Ernst III (Sachsen-Coburg-Saalfeld) hag a rankas reiñ Saalfeld da Sachsen-Meiningen. Neuze e teuas da vout Ernst Iañ von Sachsen-Coburg- Gotha.

## Duged

* 1680–1729 Johann Ernst, mab da Ernst I von Sachsen-Gotha-Altenburg
* 1729–1745 Christian Ernst,
* 1729–1764 Franz Josias,
* 1764–1800 Ernst Friedrich,
* 1800–1806 Franz Friedrich Anton,
* 1806–1826 Ernst Anton Karl Ludwig, mab da Franz Friedrich Anton (anavezet evel Ernst Iañ, Dug Sachsen-Coburg-Gotha adalek 1826, marv e 1844)
# Tchemakoumeg

Ur yezh varv eo an tchemakoumeg (chimakum) komzet gwechall gant ur bobl orin bet o chom e kornôg Stad Washington.
Dont a ra anv ar yezh diwar ar salacheg: čə́bqəb [ʧə́bqəb] (kent: [ʧə́mqəm])
Tost-tre e oa an tchemakoumeg d'ar c'hileuteg (quileute), deuet da vezañ ur yezh digenvez goude ma oa bet lazhet an holl dud a rae gant an tchemakoumeg gant Chief Seattle er bloavezhioù 1860.
Brudet e oa ar yezh-mañ rak ne oa enni kensonenn staon simpl ebet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchimakuek
# Tchernivtsi

Tchernivtsi (ukraineg: Чернівці / Černivci, alamaneg: Czernowitz, roumaneg: Cernăuţi, ruseg: Черновцы / Černovcy) zo ur gêr e kornaoueg Ukraina.

## Tud dibar

* Georg Marco, mestrc'hoarier echedoù roumanat, bet ganet e Tchernivtsi.
* Rose Ausländer, barzhez
* Itzig Manger, skrivagner
* Paul Celan, skrivagner
* Gregor von Rezzori, skrivagner
* Erwin Chargaff, biokimiour

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (uk) Lec'hienn kêr
# Tchetcheneg

Ur yezh kaokazek an norzh-kreiz eus skourr ar yezhoù veinac'hek eo an tchetcheneg (Нохчийн noc'htchiyn) komzet gant tro-dro da 944 600 den e Tchetchnia (Kevread Rusia) ha gant un nebeud tud all e Jordania dreist-holl.
Yezh ofisiel Tchetchnia eo an tchetcheneg.

## Rannyezhoù tchetchenek pennañ

* Ploskosteg
* Itoumkaleg
* Melc'hineg
* Kistineg
* Theberloyeg
* Akineg

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
* Rosetta Project
# Tchetchenia

Tchetchenia, pe Tchetchnia (tchetcheneg: Нохчийчоь, Noxçiyçö; rusianeg: Чечня́, Tchetchnia), ent-ofisiel Republik Tchetchen, a zo ur Republik eus Norzh ar C'haokaz enframmet e Kevread Rusia. Anvet eo Itchkeria gant an disrannourien. Sölƶa-Ġala (Grozniy e rusianeg) eo ar gêr-benn. E 1991 e tisklêrias ar gouarnamant an dizalc'hiezh, ar pezh a zegasas brezel gant gouarnamant kreiz Moskov hag ar re a-du gantañ; ur brezel kentañ etre 1994 ha 1996 hag un eil etre 1999 ha 2000. Faezhet e voe ar gouarnamant disrannour er bloaz 2000.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tchelyabinsk

Tchelyabinsk (rusianeg: Челя́бинск) a zo ur gêr eus Rusia, er reter d'an Oural, war ar vevenn etre Europa hag Azia. 1 130 132 a dud a oa o vevañ enni e 2010.
# Tchepangeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tchepangek eo an tchepangeg (chepang pe tsepang) komzet gant tro-dro da 34.000 den pe 0,14% eius ar boblañs (1997) e Nepal.
Div rannyezh ez eus: hini ar reter hag hini ar c'hornôg

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Tchiangeg an norzh

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo tchiangeg an norzh (saozneg: Northern Qiang) komzet gant tro-dro da 57 800 den (1999) e norzh-kreiz Sichuan e Sina.
Peder rannyezh a zo:
* Yadoueg (yadu)
* Weigoueg (weigu)
* Simoulineg (cimulin)
* Loueg (louhua)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tangoutek-tchiangek
# Tchenapeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù wogamousek eo ar tchenapeg (tsenap, zenap pe chenap) komzet gant tro-dro da 178 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek
# Tamarin (marmouz)

An tamarined zo marmouzien eus Kreiz ha Suamerika hag a vuzuilh etre 13 ha 30 cm (gant ul lost eus 25 da 44 cm) hag a bouez etre 220 ha 900 g.

## Daveoù

* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012, p.1299b.
# Tamarao

Tamarao :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bubalus |
| Anv skiantel ||
| Bubalus mindorensis Heude, 1888 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tamarao, pe bual Mindoro, (Bubalus mindorensis) a zo ur bronneg daskirier hag a vev e Filipinez.
# Tamaulipas

Tamaulipas zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e biz ar vro, stok ouzh Texas (SUA) a zo en hanternoz dezhi. Ciudad Victoria eo ar gêr-benn.
# Tamangeg ar gwalarn

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo tamangeg ar gwalarn (saozneg: Northwestern Tamang) komzet gant ouzpenn da 55.000 den (1991) e Nepal.
Ur rannyezh ez eus:
* Dadingeg (dhading)
* Kyaoreg (kyaura)
* Larpakeg (larpak)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Tamangeg ar reter

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo tamangeg ar reter (saozneg: Eastern Tamang ) komzet gant tro-dro da 584.097-718.048 den (3.26% eus ar boblañs) e Nepal (1991) hag ivez en India (14.000 den e 1997), Boutan ha Myanmar
Teir rannyezh ez eus:
* Tamnageg ar reter-pellañ
* Tamangeg ar reter-kreiz
* Tamangeg ar mervent

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Tamaneg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù jingpoek eo an tamaneg (taman) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek
# Tamangeg ar mervent

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo tamangeg ar mervent (saozneg: Southwestern Tamang) komzet gant tro-dro da 109.051 den (1991) e Nepal (0,59% eus ar boblañs).

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Tamanghasset

Tamanghasset, a-wechoù skrivet Tamanrasset dre fazi, anvet ivez Fort Laperrine e-pad trevadennerezh Bro-C'hall, a zo kêrbenn Wilaya Tamanghasset. Lec'hiet eo e su Aljeria en aradennad-venezioù Hoggar, 400 km eus Mali.
Anv en arabeg: تمنراست / Anv e skritur touarek (tifinagh) : / distagadur e tamazight : Tamenghest Daoust m’emañ er Sahara, ez eo yenoc’h an hin eget ar rannvroioù all, dre m’emañ er menezioù. Mont a ra eus -8 betek 36 °C hepken.

### Istor

-Er IVed ha IIIed milved kent J.-K, e oa tud o chom eno, dre ma 'z eus bet kavet livadurioù war mogerioù mougevioù en Hoggar. -Betek ar XXvet kantved e vevas broidi Zeribas. -E 1902 e voe emgann Tit.
-E 1905 eo degouezhet an tad Charles De Foucauld hag e savas e vordj war vord an oued. -E 1915 e teuas da vezañ ur gêriadennig.
-Brudet eo ar gêr-mañ dre m'he deus degemeret pirc'hirin an dezerzh Charles de Foucauld. Siwazh, ez eo e 1916 e voe lazhet an tad Charles De Foucauld gant an Douareged. A-benn 1920 e teuas tud eus Bro-C'hall da vezañ niverusoc'h hag e staljont servijoù melestradurel.
-E 1951 e teuas da vezañ isprefeti an departamant "Territoire des Oasis dans le Sahara",Tiriad an Oazizoù er Sahara, dre ma veze graet taolioù arnod nukleel er vro-se gant Bro-C'hall.
-E 1970 e voe ur prantad sec'hor er Sahara a-bezh, an dra-mañ a lak neuze ur bern repuidi da zont di.
-E 1974 Tam(lesanvet eo e-giz se gant hec’h annezidi) a zo kêrbenn ar Wilaya gant 30 000 annezad.
-Etre 1978 ha 1980 ec’h erruas an douristelezh, en em diorroiñ a ra neuze buan-tre.
-E 1992 e teuas war-wel ar sponterezh, ar pezh en deus skarzhet an douristelezh : skrapet touristed, gwall zarvoudoù kirri-nij nen heller displegañ.
-Adalek ar bloavezhioù 1998/2000, dre m'emañ distroet ar surentez er vro, e teu an douristelezh en-dro.
Hiziv en deiz ez eus tro-dro da 100 000 annezad. Mont a ra mat-tre ar gonvers eno dre ma zo marc'halac'hioù.
Ul liamm eo deuet da vezañ etre an hanternoz war vord ar Mor Kreizdouarel hag ar c'hreisteiz gant ar Sahara, ar c'haravanennoù hag ivez Afrika Du. Kalz eus ar re a glask dont da Europa a dremen dre eno.
# Tamariz de Campos

Tamariz de Campos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Tamarón

Tamarón zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 59 (2023).
# Radeberger Exportbierbrauerei

Radeberger Exportbierbrauerei a zo un embregerezh bresañ bier e Radeberg, nepell diouzh Dresden, en Alamagn. Krouet e voe e 1872 gant an anv „Zum Bergkeller“. A-fet gwerzhañ ez eo 9vet breserezh Alamagn.
E-pad ur pennad e voe breserezh roue Saks. Breserezh kentañ Alamagn ma voe breset bier pils nemetken e voe. E 1885 e voe kemmet an anv hag e teuas da vezañ Radeberger Exportbierbrauerei. Er memes bloavezh e voe kroget gwerzhañ e diavaez Alamagn. E dibenn ar bloavezhioù 1880 e kreskas ar produiñ betek tizhout 300 000 kasedad ar bloaz. E 1887 e voe lakaet ar bier Radeberger Pilsner da "Kanzler-Bräu" gant Otto von Bismarck. E 1905 e teuas Radeberger Pilsner da vezañ evaj karetañ roue Saks, Friedrich August III e anv. Er memes bloavezh e voe kroget gant ar gwerzhañ e SUA hag e Kanada.
E 1946 e voe perc'hennet an embregerezh gant gouarnamant DDR. E 1954 e voe ezporzhet bier er bed a-bezh. E 1990 e voe prenet gant Binding Brauerei ha modernaet e voe an embregerezh. E 1994 e voe kresket ar produiñ da dizhout 1 milion a hektolitrad ar bloaz. E 2004 e voe prenet an embregerezh gant Oetker Gruppey. E 2001 e voe produet 1 966 000 hektolitrad bier, ha 1 871 000 hektolitrad e 2004. Abaoe 1992 ez eus bet krouet ur c'henemglev gant Semperoper Dresden. Bier karetañ an dudenn Charlie Harper er stirad skinwel Two and a Half Men eo. War a lenner e plije kalz Radeberger Pilsner da Vladimir Poutin pa laboure evit KGB e Dresden er bloavezhioù 1980.

## Notennoù

* ↑ Michael Jackson : Ultimate Beer, pa 125, DK Publishing, Inc., 1998. ISBN 0-7894-3527-6
* ↑ Radeberger Exportbierbrauerei
* ↑ Radeberger Gruppe AG - Company Profile, Information, Business Description, History, Background Information on Radeberger Gruppe AG
* ↑ Kemennadenn an 8 a viz C'hwevrer 2011
* ↑ Peter Truscott : Putin's Progress, page 58, Pocket Books, 2004. ISBN 0-7434-9607-8

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Raden Saleh

Raden Saleh Sjarif Boestaman (1811 – 23 a viz Ebrel 1880) a oa ul livour romantel eus Indonezia. Sellet a reer outañ evel ar c'hentañ livour "modern" en Indonezia (a oa Indez Nederlandat ar Reter d'ar c'houlz-se). Livet en deus taolennoù e-giz romantelouriezh europat an XIX$^{vet}$ kantved, met gwelet a reer ar roud eus e sevenadur hag e ijin en e oberennoù.
Ganet e voe war ar maez en enez Jawa. Da zek vloaz e voe kaset da v-Batavia (a zo Jakarta hiziv), evit ma'z afe d'ar skol kentañ derez nederlandat. Deskiñ a reas livañ gant al livour belgiat Antoine Payen ha kaset e voe d'an Izelvroioù e 1829. Eno e studias an nederlandeg hag al livañ. Studiañ a reas gant livourien anavezet evel Cornelis Kruseman hag Andreas Schelfhout. Kregiñ a reas da vezañ anavezet ha diskouez a reas e daolennoù e Den Haag hag Amsterdam.
Beajiñ a reas e broioù all, evel Aostria hag Italia, a-raok distreiñ da Indez ar Reter e 1851, gant e wreg, un Izelvroadez pinvidik. E Batavia e voe anvet e penn ur mirdi arz. Kenderc'hel a reas da livañ, dispartiañ diouzh e wreg kentañ ha dimeziñ gant un eil gwreg, ur vaouez nobl eus ar vro.
Mont a reas da Europa en-dro, ganti, ha beajiñ dre an Izelvroioù, Bro-C'hall, Alamagn, Italia. Mervel a reas en e vro, e Bogor, d'an 23 a viz Ebrel 1880.

## Oberennoù

* Ul leon o tagañ ur marc'h (1840)
* Marc'heien o chaseal ar c'harv (1860)
* Dour-beuz e Jawa (1865-1875)
Un daolenn gantañ, anvet "Chaseadeg an tarv gouez" a oa bet kavet en un ti en Alre e miz Eost 2017. Gwerzhet eo bet diouzh ar c'hresk e Gwened : pa oa bet istimet he zalvoudegezh e 150 000 euro gant prizacher Gwened, e voe gwerzhet e 7,2 milion a euroioù.

## Notennoù

* ↑ Plus de 150 000 euro pour un tableau oublié à la cave, Ouest-France, 22/01/2018
* ↑ Le tableau d'un maître indonésien vendu 7,2 millions d'euros aux enchères, Le Figaro, 29/01/2018
# Radar

Ur radar a zo un ardivink hag a ra gant gwagennoù radio evit ditektiñ ijinoù evel kirri-nij, listri, pe traoù naturel evel ar glav. Ijinet eo bet er bloaz 1904 met ar ger "radar" a zo bet savet e 1942. Ur gwreskanv eo evit "RAdio Detection And Ranging" (saozneg evit "ditektiñ hag istimañ pellder dre ar (gwagennoù) radio" a zo deuet da vezañ evel un anv-kadarn abaoe.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Raddusa

Raddusa zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Radeneg

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Radeneg zo ul lec'hanv brezhonek
* ul lec'h goloet a raden
* ur gumun eus kanton Roc'han, Radeneg (kumun)
* un enezennig eus ar Mor Bihan, Radeneg (enezenn)
# Raden

Raden :
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar raden zo plant bividik kozh-tre, ouzhpenn 10 000 spesad anezho, hag a gresk er c'hoadoù hag el lec'hioù gleb dreist-holl.

## Uhelder

* 0,01 – 15/18 m

## Spesadoù

* Cyatheales
* Hymenophyllales
* Gleicheniales
* Osmundales
* Polypodiales
* Salviniales
* Schizaeales

## Liammoù diavaez

* Plantkelt er wikipedia
* Plantkelt.net
# Radda in Chianti

Radda in Chianti zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Radegunde

Radegunde (latin : Radegundis; skrivet ivez Rhadegund, Radegonde, Radigund ; Thüringen, e-tro 520 – Poitiers, 13 Eost 587) a oa ur rouanez frank.
Ganti e voe savet abati ar Groaz Santel e Poitiers.
# The Strange Story Book

The Strange Story Book zo un dastumad kontadennoù saoznek gant Andrew Lang e 1913. Embannet e voe goude e varv e 1912, ha lakaet ur raklavar dezhañ gant e intañvez Leonora Blanche Alleyne.

## Ar c'hontadennoù

34 c'hontadenn a bep seurt a lenner ennañ, anezho istorioù tasmantoù, mojennoù amerindian, hag un toullad kontadennoù diwar zorn ar skrivagner stadunanat Washington Irving.
* The Drowned Buccaneer
* The Perplexity of Zadig
* The Return of the Dead Wife
* Young Amazon Snell
* The Good Sir James
* Rip van Winkle, gant Washington Irving.
* The Wonderful Basket
* The Escape of the Galley-slaves
* The Beaver and the Porcupine
* An Old-world Ghost
* The Gentleman Highwayman
* The Vision of the Pope
* Growing-up-like-one-who-has-a-grandmother
* The Handless Brigade
* The Son of the Wolf Chief
* Blind Jack of Knaresborough
* Blind Jack Again
* The Story of Djun
* What Became of Owen Parfitt?
* Blackskin
* The Pets of Aurore Dupin
* The Trials of M. Deschartres
* Aurore at Play
* How Aurore learned to Ride, diwar-benn ur pennad eus buhez George Sand,
* Land-Otter the Indian
* The Disinheriting of a Son
* The Siege of Rhodes, diwar-benn seziz Rodos e 1522,
* The Princess of Babylon
* The Adventures of Fire-Drill's Son
* The Strange Story of Elizabeth Canning,
* Mrs. Veal's Ghost
* The Chief's Daughter
* The Boyhood of a Painter, diwar-benn Leonardo da Vinci,
* The Adventures of a Spanish Nun, diwar-benn Catalina de Erauso.

## Pennad kar

* The Lang's Fairy Books
# The Surge

The Surge zo ur c'hoari video skiant-faltazi, RPG oberiant action sevenet gant Deck13 Interactive hag embannet gant Focus Home Interactive war Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One. Lakaet e vez war-raok evel hêr d'an c'hoari RPG sevenet gant Deck13 Interactive Lords of the Fallen, adkavet e vez ul lodenn esu an doare da c'hoari etre an daou. Deck13 Interactive en deus bet deskrivet ar c'hoari The Surge evel ur c'hemmesk etre Rise of the Robots hag an heuliad c'hoarioù video Souls. Embannet eo bet ar c'hoari d'ar 16 a viz Mae 2017.

## Istor

Istor ar c'hoari a dremen en un dazont damm-wir lec'h ma z'eo bet sunet holl danvezioù diazez ar voulenn-zouar gant Mab-Den. Dre-se e vez ar feulster o pignat sot er gevredigezhioù hag ouzhpênn e vez an en-dro o vont war fallaat.Hervez sevenerien ar c'hoari, The Surge a vez un taolenniñ du eus an dazont lec'h ma z'eo bet an tekniknologiezhoù diazezet war talañ an natur ha Mab-Den troet da sot o vont war-zu ur marevezh diskar.
# The Sword in the Stone (film)

The Sword in the Stone a zo ur film saoznek, sevenet gant an filmaozer stadunanat Wolfgang Reitherman (1909-1985). Triwec'hvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h One Hundred and One Dalmatians (e miz Genver 1961) hag a-raok The Jungle Book (e miz Here 1967).

## Fichenn deknikel

* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener :
* Senario :
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh :
* Kevredad dasparzhañ : Buena Vista Film Distribution Company, Inc.,
* Frammer :
* Deiziad dont e-maez :
* Pad : 79'.
# The Strand Magazine

The Strand Magazine a oa ur gelaouenn saoznek viziek e Londrez adal 1891 betek 1950.
# The Texas Chainsaw Massacre (film, 2003)

The Texas Chainsaw Massacre zo ur film slasher stadunanat embannet e 2003 ha renet gant Marcus Nispel, skrivet gant Scott Kosar. An aktourien eo Jessica Biel, Jonathan Tucker, Erica Leerhsen, Mike Vogel, Eric Balfour ha R. Lee Ermey. An istor a ro tro da heuliañ ur strollad tud yaouank o veajiñ dre maezioù Texas hag a gej gant Leatherface hag e familh tofedourien. Ur "remake" eo eus ar film gant Tobe Hooper embannet e 1974 hag anvet heñvel. Ar pempvet film eo er frañchiz The Texas Chainsaw Massacre. Meur a zen a oa bet o labourat er c'hentañ film a oa distroet: Hooper hag ar skrivagner Kim Henkel evel kenbroduerien; Daniel Pearl distroet evit al luc'hskeudenniñ; ha John Larroquette evit mouezh digoradur ar film
Ar film zo bet embannet e Stadoù-Unanet Amerika d'ar 17 a viz Here 2003. Rastellet ez eus bet 107 milion a zollaroù er box office stadunanat. Gwelet e vez evel unan eus ar filmoù spont adsavet oc'h ober berzh bras, en desped da vezañ bet burutellet etre pe fall. Ur film en e raok a oa bet embannet e 2006, anvet The Texas Chainsaw Massacre: The Beginning. The Texas Chainsaw Massacre a oa bet ar c'hentañ film produet gant Platinum Dunes, hag a oa kendalc'het neuze da broduiñ adsavadennoù filmoù spont eus an XX$^{vet}$ kantved.

## Liammoù diavaez

* Texas Chainsaw Massacre war IMDb
* The Texas Chainsaw Massacre war Rotten Tomatoes
# The Three Burials of Melquiades Estrada

The Three Burials of Melquiades Estrada a zo ur film gall-stadunanat savet gant Tommy Lee Jones ha deuet er-maez e 2005. Awenet eo an nevezwestern-se gant muntr Esequiel Hernandez Jr c'hoarvezet e Teksas, tost d'an harzoù etre Mec'hiko ha SUA, e 1997, ha gant As I Lay Dying, pempvet romant ar skrivagner stadunanat William Faulkner.

## An danvez

C'hoarvezout a ra an istor e Teksas hiziv an deiz. Meur a gilselloù a stumm ar film ha diskouezet eo lod darvoudoù meur a wech dre gornad gwelout disheñvel.

## Fichenn deknikel

* Titl orin : The Three Burials of Melquiades Estrada
* Doare : Drama
* Sevener : Tommy Lee Jones
* Skridaozañ ha divizoù : Guillermo Arriaga
* Sonerezh : Marco Beltrami
* Produiñ : Michael Fitzgerald, Tommy Lee Jones, Luc Besson, Pierre-Ange Le Pogam
* Frammañ : Roberto Silvi
* Embregerezhioù produiñ : Europa Corp., Javelina Film Company
* Rener al luc'hskeudennerezh : Chris Menges
* Kinklañ :Merideth Boswell
* Stumm : Liv - 2.35 : 1
* Bro orin : SUA, Bro-C'hall
* Skigner (Breizh - Bro C'hall): EuropaCorp Distribution
* Yezh : saozneg ha spagnoleg
* Deiziadoù dont er-maez : 20 a viz Mae 2005 (Festival Canas), 23 a viz Du 2005 (Bro-C'hall/Breizh), 3 a viz C'hwevrer 2006 (SUA), 31 a viz Meurzh 2006 (Iwerzhon ha RU)

## Komedianeta

* Tommy Lee Jones : Pete Perkins
* Barry Pepper : Mike Norton
* Julio Cedillo : Melquiades Estrada
* Melissa Leo : Rachel
* Dwight Yoakam : cherif Belmond
* January Jones : Lou Ann Norton
* Vanessa Bauche : Mariana
* Levon Helm : an den kozh dall
* Mel Rodriguez : kabiten Gomez
* Cecilia Suarez : Rosa
* Ignacio Guadalupe : Lucio
* René Campero : Don Casimiro
* Guillermo Arriaga : Juan
* Rodger Boyce : ar gwerzher
* Sonny Carl Davis : Kruger
* Richard Dillard : Jim

## Liammoù diavaez

* Three Burials of Melquiades Estrada pajenn Allociné
# The Tempest

The Tempest (An Tempest) zo ur pezh-c'hoari gant Shakespeare, skrivet er bloavezhioù 1610-11, goude ma lavar tud zo e c'hallfe bout abretoc'h.
Pennden ar pezh eo ar sorser Prospero, a zo Dug Milano harluet en un enezenn, hag a implij e c'halloud hud da gastizañ e enebourien ha da lakaat ur gorventenn da sevel ha da gas anezho da beñseañ war an aod.
# The Terminator

The Terminator a zo ur film skiant-faltazi stadunanat bet sevenet gant James Cameron e 1984. A-drugarez d'ar film-se e voe brudet da vat an aktor Arnold Schwarzenegger.

## Synopsis

Los Angeles, 2029 : peuristrujet eo kêr. Dindan beli robotoù bet krouet gant an urzhiataer Skynet emañ ar bed, goude ur brezel nukleel hag ar Judgment Day (Ar Varn ziwezhañ"). Un nebeud tud a glask stourm a-enep da se, met diaes e vo dezho bezañ trec'h.
Los Angeles, 1984 : a-drugarez d'un arnev tredanwarellek e teu un den kevrinus war an douar, an Terminator. Ur robot un neuz denel dezhañ eo. O tont eus an dazont emañ, evit kas e gefridi da benn : lazhañ ur plac'h anvet Sarah Connor. Perzh ar plac'h-se a vo bras-tre en dazont, rak mamm an den a vo e penn an emsavadeg a-enep d'ar robotoù e vo-hi. Kyle Reese a zeu ivez eus an dazont, e bal eo gwareziñ ar plac'h-se, ar pezh a vo gwall ziaes rak kreñv-kenañ eo Terminator.

## Levezonoù

* Dodenn ur robot o tont eus an dazont a gaver er rummad romantoù skiant-faltazi Berserker gant Fred Saberhagen adalek 1963 betek 1979.
* Cyborg 2087, ur film bet sevenet e 1966 gant Franklin Adreon, a zo damheñvel.
* Neuz Terminator - hanter zen ha hanter robot - a c'hallfe dont eus an dudenn comic-book anvet Deathlock, rak gwall varrek war dachenn ar c'homics eo James Cameron.

## Perzhioù teknik ar film

* Titl orin : The Terminator
* Filmaozañ : James Cameron
* Senario : James Cameron, Gale Anne Hurd ha Harlan Ellison
* Produiñ : Gale Anne Hurd, John Daly, Derek Gibson
* Embregerezh produiñ : Hemdale Film Corporation, Pacific Western, Euro Film Funding ha Cinema 84
* Skignañ : Orion Pictures Corporation
* Sonerezh : Brad Fiedel
* Rener arzoù : George Costello
* Dilhad : Hilary Wright
* Krouiñ Terminator : Stan Winston
* Efedoù ispisial : Roger George ha Frank DeMarco
* Embregerezh efedoù ispisial : Fantasy II Film Effects
* Luc'hskeudenniñ : Adam Greenberg
* Son : Richard Lightstone
* Frammañ : Mark Goldblatt
* Budged : 6 400 000 $
* Broorin : SUA ha Rouantelezh-Unanet
* Stumm : Liv- 1,85:1 - 35 mm
* Seurt : skiant-faltazi, thriller
* Padelezh : 1 eurvezh 46
* Deuet er-maez :
** SUA : 26 a viz Here 1984
** Rouantelezh-Unanet : 11 a viz Genver 1985, hag en-dro d'ar 16 a viz Meurzh 2001
** Frañs : 24 a viz Ebrel 1985
* Difennet dindan 12 vloaz

## Aktourien

| Arnold Schwarzenegger : Terminator Michael Biehn : Kyle Reese Linda Hamilton : Sarah J. Connor Paul Winfield : letanant Ed Traxler Lance Henriksen : enklasker Hal Vukovich | Bess Motta : Ginger Ventura Earl Boen : Dr. Peter Silberman Rick Rossovich : Matt Buchanan Dick Miller : paotr an ti-gouestlañ Shawn Schepps : Nancy | Bruce M. Kerner : sarjant ar burev polis Franco Columbu : Terminator da zont Bill Paxton : penn ar bunked Brad Rearden : ur punk Brian Thompson : ur punk |

## Saga Terminator

* Terminator 2: Judgment Day (1991)
* Terminator 3: Rise of the Machines (2003)
* Terminator: The Sarah Connor Chronicles (2008-2009) - stirad skinwel
* Terminator Salvation (2009)