# Palästinalied

Ar Palästinalied ("Kan Palestina") zo ur ganaouenn savet gant Walther von der Vogelweide. Kontiñ a ra ar perzh kemeret gant marc'heien er c'hroaziadegoù hag o frederiadennoù relijiel en Douar Santel hervez ur sell kristen. Dianav eo abeg krouidigezh ar c'han-se pe eus peseurt kroaziadeg ez eus anv. Kenaozet eo gant 13 poz skrivet en alamaneg-uhel-kozh. Moarvat ne zeu ket ar pozioù en o fezh eus Walther, meur a unan zo bet oc'hpennet diwezhatoc'h. Sur a-walc'h ez eus seizh koublad skrivet gantañ hag e vez kavet en dornskrid A (Kleine Heidelberger Liederhandschrift). Ar peurrest eus ar c'houbladoù zo dispis o oberer.

## Tro dro ar ganaouenn

Ar Palästinalied eo ar c'han nemetañ gant Walther roet deomp en ur stumm klok gant ar pozioù hag an heson. Mammenn gentañ an heson zo kavet e Darn Münster, un dornskrid eus ar XIV$^{vet}$ kantved, hogos 100 vloaz goude marv Walther. Peuzheñvelderioù a c'hall bout klevet gant kan Lanqand li jorn savet gant an Trobadour Jaufré Rudel, met ivez gant kan Ave Regina caelorum hogen ne dalva ket e servijje evel patrom evit kanoù Walther.
Ar c'han a lakaa ar pouez war an neuzioù relijiel. An danaveller zo ur pircʼhirin en Douar Santel hag a fell dezhañ gwelet gant e zaoulagad e-gunan lec'h buhez Jezus-Krist (Ganedigezh, badeziant, Pasion, bez, dasorcʼhidigezh, pignidigezh ha Parouzia). Walther a gonta penaos e oa gwelet an Douar Santel gant kristenion ar c'hroaziadegoù. Met n'ouier ket ha kemeret en devoa perzh Walther e-barzh ar c'hroaziadegoù nag ha gwelet e voe an Douar Santel gantañ.

## Testenn ha troidigezh

An dornskrid A zo seizh poz ennañ, ha dornskridoù all zo betek 11 enno. An diforc'hioù-se a c'hall bezañ displeget e doareoù liesseurt. Da skouer, sevel a ra a-du an arbennigourion evit lavaret eo bet skrivet ar poz 3 gant un den dianav ha n'eo ket Walther. Hogen ar poz 7 zo gant Walther a-dra-sur.
| Pozioù orin en alamaneg-uhel-kozh | Troidigezh ger-ha-ger e brezhoneg | Adskriv e brezhoneg gant Roparz Hemon |
| 1. Nû alrêst lebe ich mir werde, sît mîn sündic ouge siht daz hêre lant und och die erde, dem man vil der êren giht. Mirst geschehen, des ich ie bat, ch bin komen an die stat, dâ got menschlîchen trat. 2. Schœne lant, rîch unde hêre, swaz ich der noch hân gesehen, sô bist dûz ir aller êre, waz ist wunders hie geschehen: Daz ein maget ein kint gebar, hêre uber aller engel schar, was daz niht ein wunder gar? 4. Hie liez er sich reine toufen, daz der mensche reine sî. dô liez er sich hie verkoufen, daz wir eigen wurden vrî. Anders wæren wir verlorn. wol dir sper, cruze unde dorn! wê dir, heiden! daz ist dir zorn. 5. Dô er sich wolte über uns erbarmen, hie leit er den grimmen tôt, er vil rîche über uns vil armen, daz wir komen ûz der nôt. Daz in dô des niht verdrôz, daz ist ein wunder alze grôz, aller wunder übergenôz. 6. Hinnen vuor der sun zer helle, von dem grabe, dâ er inne lac. des was ie der vater geselle, und der geist, den nieman mac Sunder gescheiden, dêst al ein, sleht unde ebener danne ein zein, alse er Abrahâm erschein. 7. Dô er den tievel dô geschande, daz nie keiser baz gestreit, dô vuor er her wider ze lande. dô huob sich der juden leit, Daz er hêrre huote brach, und daz man in sît lebendic sach, den ir hant sluoc unde stach. 8. Dar nâch was er in deme lande vierzic tage, dô fuor er dar, dannen in sîn vater sande. sînen geist er uns bewar, Den sant er hin wider zehant. heilic ist daz selbe lant, sîn name, der ist vor got erkant. 9. In diz lant hât er gesprochen einen angeslîchen tac, dâ die witwe wirt gerochen und der arme clagen mac Und der weise den gewalt, der dâ wirt an ime gestalt: wol ime dort, der hie vergalt. 10. Unserre lantrehtære tihten fristet dâ niemannes clage, wan er wil dâ zestunt rihten: sô ist ez an dem lesten tage. Und swer deheine schulde hie hât unverebenet, wie der stât dort, dâ er pfant noch bürgen hât. 11. Juden, Cristen unde heiden jehent, daz diz ir erbe sî. got sol uns ze reht bescheiden dur die sîne namen drî. Al diu welt, diu strîtet her: wir sîn an der rehten ger, reht ist, daz er uns wer. | Bremañ hepken e vevan eürus Rak ma lagad pec'her A wela an Douar Santel Enor zo ennañ C'hoarvezet eo ar pezh 'm boa goulennet Bet on bet el lec'h ma oa daet tre Doue evel Mab-den Glenn kaer, pinvidik hag illur am eus gwelet hennezh eo ar gwellañ e-touesk an holl Pebezh mirakloù zo bet graet amañ Ur werc'hez a c'hanas ur bugel a zo uheloc'h evit an aelez Burzhudus neketa? Amañ e oa bet piñset da vout glan Hag eno e oa bet aberzhet d'hor savetaat. Mod all e vijemp kollet. Bezit meulet, ar goaf, ar groaz hag ar gurunenn spern ! Mallozh deoc'h-c'hwi paganed ! Kement-se a ra deoc'h fuloriñ. Rak e drugarez e c'houzañvas e varv amañ, eñ, ar galloudeg, evidomp ar beorion bout savetaet. asentiñ a reas an-dra mañ eo ar burzhud brasañ brasañ evit forzh peseurt marvailh. Neuze eo aet Mab-den d'an ifern eus bez e lec'h ma oa é tifaezhañ E lec'h ma oa an Tad hag ar spered ha netra a c'hallfe o dispartiiñ : int a ra unan, simpl hag eeun evel ur saezh evel e veze gwelet gant Abraham. Goude bezañ faezhet an diaoul biskoazh en em ganne un impalaer ken mat Distroet eo d'e vro Gantañ e oa degaset poan d'ar yuzevion Rak Eñ, an Aotrou, a ziankas eus o c'harc'haridigezh ha gwelet e oa bev goude hennezh hag a oa bet lazhet ha goustilhet. War-lerc'h e chomas er vro daou-ugent deiz. Ha distroet eo da lec'h e dad. E spered hag a c'hall hor gwardiñ, a zo bet adkaset du-hont. Ar glenn-mañ zo sakr rak e anv a zo eus Doue. Er vro-se e kemennas deiz ar varnedigezh pa vo dial ar werc'hez hag an emzivad hag ar beorion, war feulster a zo bet graet dezhañ. Benniget eo hennezh hag en deus paet amañ. Ne vo ket graet evel barnerion hor c'hêrioù klemm an dud ne vo ket ampellet peogwir e varno en euriad, setu penaos e vo an deiz diwezhañ Tud a zo da abegiñ penaos e c'hall bezañ amañ e lec'h ma n'eus ket gouestloù. Kristenion, yuzevion ha paganed a lavar eo o hêr o-unan. Doue a varno evit an tri-se. Ar bed a-bezh a zo e brezel. Gwir zo genomp evit hor goulenn neuze e vo grataet gantañ. | Gounezet 'm eus ma bri a briz uhel Gwelet a ran gant ma daoulagad a bec'her An douaroù glan, an douar santel Pebezh enor eo dont a-benn d'ar vro ger A holl viskoazh am eus henn hetet Erruet on d'an douar gortozet Amañ oa deuet Doue da vezañ enkorfet Bro ger, marzhus holl, ha pinvidik-mor Eus an holl re am eus bet tro da welet An hini goantañ out-te, e goudor Ha lavar din pe vurzhud a zo c'hoarvezet Ur Werc'hez o tougen ur bugel Kelc'hiet e oa gant un arme a ael Daoust ha n'eo ket kement-se un darvoud santel ? Badezet eo bet an Hini glan Evit ma vo glanaet an denelezh a-bezh Ha goude-se eo bet gwerzhet buan Evit ma vimp-ni sklaved dieubet en diwezh A hent all e vijemp bet kollet Mallozh deoc'h-c'hwi hag a zo paganed Gant ar goaf, ar Groaz hag ar spern e veoc'h flemmet C'hoantaet en deus dre druez ouzhimp-ni Mont a-benn d'ur marv yen ha kalet Peogwir e kare ac'hanomp gant spi An hini Hollc'halloudeg a voe kunujennet Graet en deus evit hor buhezioù N'eus ket brasoc'h e-touez ar burzhudoù Hag hep mar e voe unan eus e wellañ perzhioù Eus ar bez ma oa-eñ gourvezet Ar mab zo savet betek an neñvoù Da virviken e chomo-eñ karet E-kichen an Tad meur kuzulier e vo Int o-daou ne reont nemet unan Den ne c'hall disrannañ an daou-mañ Evel-se oa deuet da Abraham ar wezh kentañ Abao m'emañ distro war an douar Ar Rener en deus stourmet ouzh an diaoul dispar Biskoazh kement all ne oa bet gwelet Sed perak en em gav ar yuzevien glac'haret An aotroù a denn e warez Neuze, bev, gwelet e vez Gant e zorn e skoe hag e pile didruez Ha da c'houde e vane en hor gwad E-doug daou ugent devezh-pad El lec'h ma oa bet kaset gant an Tad E spered a oar bremañ hon diwall mat An douar-mañ a zo santelaet Ha gant Doue anavezet Gantañ, e anv a zo bet distaget |

## Degemer

Ar ganaouenn zo bet kanet gant meur a strollad (Ougenweide, Bärengässlin, Eisenfunk, Corvus Corax, Saltatio Mortis, In Extremo, Qntal, Heimatærde, Estampie, van Langen, Michael Völkel, Unto Ashes) ha klevet e vez er festivalioù krennamzerel alies hiziv an deiz.

## Lennegezh

* Walther von der Vogelweide. Leich, Lieder, Sangsprüche. 15., gant Christoph Cormeau ha displegadennoù gant Thomas Bein. Edition "Melodien von Horst Brunner" Berlin/Boston 2013, ISBN 978-3-11-017657-5, e-ISBN 978-3-11-029558-0.

## Liammoù diavaez

* Faksimile eus Darn Münster

## Notennoù

* ↑ Reizh eo ne vefe niverenn 3 ebet.