OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Uri

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Uri a c'hall bezañ meur a dra.

## Lec'hioù

* Uri, ur gumun en enez Sardigna
* kanton Uri, e Suis

## Tud

Un anv-bihan hebraek hag un anv-familh eo Uri.

### Anv-bihan

* Uri Avner, c'hoarier echedoù israelat
* Uri Avnery, kazetenner isrelat hag peoc'hgarour
* Uri Geller
* Uri Milstein, istorour israelat
* Uri Orlev, skrivagner israelat

### Anv-familh

* Helene Uri (1964-), skrivagnerez norvegat
* Pierre Uri (1911–1992), ekonomiour gall
* Aviva Uri 1922-1989), livourez israelat
* Ya'akov Uri (1888-1970), politikour israelat
# Uri (Sardigna)

Uri zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Uriell

Uriell a zo un anv-badez brezhonek roet d'ar merc'hed, deut diwar an hebreeg. Anv ur santez vrezhon eo.

## Stummoù all

* Frañs : Urielle

## Gwelet ivez

* Santez Uriell

## Levrlennadur

* Goueler ar Sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
* Tous les prénoms bretons, Alain Stéphan, Jean-Paul Gisserot, 1996
# Traonienn Erronkari

Traonienn Erronkari (Erronkariko ibaxa en euskareg, Valle de Roncal e spagnoleg) zo un draonienn e Pireneoù Nafarroa, en Euskal Herria, stok ouzh Aragon hag ouzh traonienn Varetons ( Vath de Varetons en okitaneg) e Bearn, e Bro-C'hall.

## Komark

Gant Traonienn Zaraitzu ez a d'ober komark Erronkari-Zaraitzu.

## Kumunioù

Seizh kumun zo enni:
* Bidankoze
* Burgi
* Garde
* Izaba
* Erronkari, ar gumun a ro hec'h anv d'an draonienn
* Urzainki
* Uztarroze

## Boued

Brudet eo keuz Erronkari en daou du d'ar Pireneoù.
# Traonienn Zaraitzu

Traonienn Zaraitzu (Zaraitzu ibarra en euskareg, valle de Salazar e spagnoleg) zo un draonienn e Pireneoù Nafarroa, er c'hornôg da draonienn Erronkari, ha ganti ez a d'ober komark Roncal-Salazar.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv eus Zaraitzu, hag a dalvez kement ha halegoued, halegeg, eus ar ger euskarek sahats, halegenn). An anv-se ivez zo bet roet d'ar stêr Zaraitzu.
Lavaret e vez zaraitzuar eus an dud en euskareg, ha salacencos en spagnoleg.

## Kumunioù

7 kumun zo en draonienn.
* Otsagabia/Ochagavía (621 a dud e 2007).
* Ezkaroze / Ezcároz (363).
* Jaurrieta (220).
* Galoze / Gallués (110).
* Espartza-Zaraitzu /Esparza de Salazar (103).
* Sartze / Sarriés (70).
* Gorza /Güesa (62).
* Orontze/ Oronz (52).
* Itzaltzu /Izalzu (48).
Menegiñ a ranker ivez
* Uskartze / Uscarrés (42).
* Ibiltzieta (pe Ibiltzieta, Ibizta), Ibilcieta e spagnoleg (38).
* Itzalle, Izal (37).
* Igari, Igal (27), e Gorza.
* Izize / Iciz (24).
* Erripalda/Ripalda (3), e Gorza.

## Poblañs

Kresk-digresk ar boblañs e Traonienn Zaraitzu abaoe 1975 :
| Kumunioù | 1975 | 1981 | 1986 | 1991 | 1996 | 2001 | 2005 |
| Espartza-Zaraitzu | 199 | 160 | 159 | 136 | 122 | 103 | 100 |
| Ezkaroze | 466 | 431 | 400 | 365 | 364 | 358 | 363 |
| Galoze | 149 | 135 | 142 | 133 | 124 | 121 | 118 |
| Gorza | 122 | 113 | 106 | 90 | 79 | 72 | 65 |
| Itzaltzu | 84 | 54 | 52 | 49 | 49 | 45 | 46 |
| Jaurrieta | 415 | 391 | 359 | 321 | 268 | 238 | 225 |
| Otsagabia | 826 | 777 | 721 | 676 | 701 | 666 | 651 |
| Orontze | 66 | 70 | 70 | 57 | 53 | 56 | 55 |
| Sartze | 121 | 112 | 106 | 111 | 84 | 79 | 81 |
| EN HOLL | 2448 | 2243 | 2115 | 1938 | 1844 | 1738 | 1704 |

## Notennoù

* ↑ Instituto de Estadística de Navarra

## Pennadoù kar

* Salazar

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) (eu) Lec'hienn Traoñienn Zaraitzu
# Traoñ-Kouenon

Traoñ-Kouenon :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Val-Couesnon |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Entraven (pennlec'h) |
| Kod kumun | 35004 |
| Kod post | 35560 |
| Maer Amzer gefridi | Emmanuel Houdus 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù Kouenon Marzoù Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | https://www.valcouesnon.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 119 ann. (2020) |
| Stankter | 52 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 27′ 38″ Norzh 1° 29′ 05″ Kornôg / 48.4606, -1.4847 |
| Uhelderioù | bihanañ 6 m — brasañ 117 m |
| Gorread | 79,01 km² |
| Traoñ-Kouenon ||
| kemmañ |
Traoñ-Kouenon (Val-Couesnon e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Entraven, Ar Fantanig, Kreneg ha Sant-Owen-Reoger.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Bonnefontaine.
* Iliz katolik ar Fantanig.
* Kastell ar Reoger.
* Iliz katolik Kreneg.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 11 Genver 2019 | 28 Mae 2020 | Philippe Germain | Tu-dehoù diseurt | |
| 28 Mae 2020 | → bremañ | Emmanuel Houdus | Kreiz diseurt | |

## Pennadoù kar

* Ar Fantanig,
* Entraven,
* Kreneg,
* Sant-Owen-Reoger.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Anv brezhonek savet gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral du 28 septembre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Val-Couesnon" à compter du 1er janvier 2019.
* ↑ (fr)« Près de Fougères. Philippe Germain élu maire de Val-Couesnon », Ouest-France, 12 Genver 2019.
* ↑ (fr) « Val-Couesnon : quatre maires délégués et huit adjoints avec Emmanuel Houdus », La Chronique républicaine, 29 Mae 2020.
# Traonienn Mec'hiko

Traonienn Mec'hiko zo un uhelgompezenn e-kreiz Mec'hiko, e 2 236 m a uhelder. A-raok donedigezh an drevadennerien spagnol e oa bet kreizenn meur a sevenadur indian eus Kreizamerika, evel an Azteked hag an Tolteked.
# Traonienn Aezkoa

Aezkoa, pe Aezkoa ibarra, pe Saonenn Aezkoa, zo ur saonenn en hanternoz Nafarroa.

## Amezeien

A-stok emañ ouzh an harzoù etre stadoù Spagn ha Bro-C'hall. En-dro dezhi emañ:
* Garazi, en hanternoz, e Nafarroa Beherea
* Traonienn Zaraitzu, er reter
* Urraulgoiti er c'hreisteiz
* kumunioù Artzi, Auritz hag Orreaga er c'hornôg.
# Traonienn Varetons

Traonienn Varetons pe Barétous, pe Vath de Varetons (en gwaskoneg ) pe Vallée de Barétous (e galleg), zo unan eus teir zraonienn Bearn er Pireneoù, gant ar vath d'Aspa hag ar vath d'Aussau. Klotañ a ra gant kanton Aramitz.
Er c'hreisteiz dezhi emañ Traonienn Erronkari, e Nafarroa, dre ode ar Pèira Sant Martin.

## Kumunioù

6 kumun an draonienn eo 6 kumun kanton Aramits.
* Aràmits (Aramitze en euskareg, Aramits e galleg ), ar pennkanton, brudet dre ar mouskeder Enric d'Aràmits
* Lana en Varetons (Landa en euskareg, Lanne-en-Barétous e galleg), ,
* Areta (Ereta en euskareg, Arette e galleg), damzistrujet gant ur c'hren-douar e 1967.
* Ansa (Arhantze en euskareg, Ance e galleg),
* Hiars (Inhasi en euskareg, Féas e galleg ),
* Issòr (Izorra en euskareg, Issor e galleg), kavell Joan Martin Pueyrredon, kentañ prezidant Arc'hantina.

## Kaerderioù

* Auñamendi, ar menez anvet pic d'Anie e galleg.
# Traou-Nez

Traou-Nez a zo un dachenn e kumun Plourivoù. Eno ez eus un ti, anvet "Ti an Aber" bremañ, kenveret gant kumun Plourivoù ha Mirva an arvor (fr) .

## Erlec'hiañ

Tost da aod aber an Trev eo an ti, ensac'het gant koadoù Penc'hoad-Lanserv. Un hent hag a zeu eus Penc'hoad a liamm al lec'h-mañ gant rest kumun Plourivoù.

## Istor

Traou-nez a zo ivez anavezet dre an anv Ti an Afer Sezneg (fr) . Muioc'h a titouroù a gavoc'h war lec'hienn ti-kêr Plourivoù (istor/abadennoù).

## Hent-houarn

Un ti-gar a zo a-us da Ti an Aber, war al linenn hent-houarn Pempoull-Gwengamp, ul lodenn eus Tren Herrek Rannvroel Breizh (THR Breizh) anezhi. Harpañ a ra Marc'h-du an Trev aze.
# Traoñ-an-Oud

Traoñ-an-Oud :
| An Oud e Traoñ-an-Oud. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Val-d'Oust |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Mourieg Ploermael |
| Kod kumun | 56197 |
| Kod post | 56460, 56800 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Guégan 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | Ploermael Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | https://www.mairie-valdoust.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 782 ann. (2020) |
| Stankter | 87 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 51′ 55″ Norzh 2° 26′ 52″ Kornôg / 47.8652777778, -2.44777777778 |
| Uhelderioù | bihanañ 15 m — brasañ 133 m |
| Gorread | 31,81 km² |
| Traoñ-an-Oud ||
| kemmañ |
Traoñ-an-Oud (Val-d'Oust e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kantonioù Mourieg ha Ploermael e departamant Mor-Bihan. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Chapel-Karozh, Killi ha Roz-Sant-Andrev.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Krevi e Chapel-Karozh.
* Kalvar e-kichen an iliz Kili.
* Breserezh Lancelot.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 10 Genver 2016 | → bremañ | Michel Guégan | | |

## Pennadoù kar

* Chapel-Karozh,
* Killi,
* Roz-Sant-Andrev.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Diaz-titouroù KerOfis gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (fr) Arrêté du 24 décembre 2015 portant création de la commune nouvelle de Val-d'Oust.
* ↑ (fr) « Val d'Oust. Michel Guégan élu maire d’une voix », Ouest-France, 11 Genver 2016.
# Traona

Traona zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Surniculus

Surniculus :
| Surniculus dicruroides. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Cuculiformes |
| Kerentiad : | Cuculidae |
| Anv skiantel ||
| Surniculus Lesson, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Surniculus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* Surniculus dicruroides
** S. d. barussarum, S. d. dicruroides ha S. l. stewarti,
* Surniculus lugubris
** S. l. brachyurus ha S. l. lugubris,
* Surniculus musschenbroeki,
* Surniculus velutinus
** S. v. chalybaeus, S. v. suluensis ha S. v. velutinus.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cuculidae/Surniculus (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Genver 2016).
# Surville (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Surville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Surville en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Blangy Pont-l'Évêque Intercom |
| Kanton | Pont-l'Évêque |
| Kod INSEE | 14682 |
| Kod post | 14130 |
| Maer | Yolande Jacquin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,8 km² |
| Led | 49° 18' 05" Norzh |
| Hed | 00° 12' 48" Reter |
| Uhelder kreiz | 44 m |
| Uhelder bihanañ | 12 m |
| Uhelder brasañ | 141 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 445 (2009) |
| Stankter | 93 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Surville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, XVI$^{vet}$ kantved.

## Gevelliñ

* Aubure, Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
# Surprise

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Surprise (souezhadenn, tapadenn) zo anv gallek ha saoznek meur a dra.

## Lec'hioù
### Stadoù-Unanet

* Surprise, kêr en Arizona
* Surprise, kêriadenn e Nebraska

## Lennegezh

* Une surprise (Maupassant), danevell gant Guy de Maupassant.
# Surques

Kumunioù Frañs :
| Anv | Surques |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Lumbres |
| Kanton | Lumbres |
| Kod INSEE | 62803 |
| Kod post | 62850 |
| Maer | Bruno Fourrier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,85 km² |
| Led | 50° 44' 27" Norzh |
| Hed | 02° 55' 01" Reter |
| Uhelder kreiz | 144 m |
| Uhelder bihanañ | 69 m |
| Uhelder brasañ | 199 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 463 (2007) |
| Stankter | 67 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Surques a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saints Crépin et Crépinien, XVI$^{vet}$ kantved.
* Dismantroù Maner Brugnobois.
# Surrection (barrez)

E barrez klasel ec'h implijer an termen surrection evit deskrivañ ar fed ma verk an dañser/ez al lusk dre sevel en pointe.
# Surrey

Surrey :
| Gorread | 1 663 km² |
| Poblañs | 1 189 934 (2019) |
| Stankted ar boblañs | 715 annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Spelthorne Spelthorne Surrey Heath Woking Elmbridge Guildford Guildford Mole Valley Epsom ha Ewell Reigate ha Banstead Tandridge ||
Ur gontelezh eus Bro-Saoz eo Surrey, e rannbarzh Gevred Bro-Saoz.
E Kingston upon Thames, ur c'harter eus Londrez hiziv, emañ melestradurezh ar gontelezh. Guilford a oa ar gêrbenn istorel.

## Liammoù diavaez

* Load kefridiel Kuzul Kontelezh Surrey
# Surville

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Surville zo un anv-lec'h gallek hag un anv-den.

## Lec'hioù

* Surville (Calvados), kumun en departamant Calvados
* Surville (Eure), kumun en departamant Eure
* Surville (Manche), kumun en departamant Manche

## Tud

* Jean François Marie de Surville (1717–1770), ofiser a vor hag ergerzher gall
* Clotilde de Surville (1405-1498), barzhez c'hallek
# Survival (kelaouenn)

Survival istitlet « guide de survie en milieu hostile », zo ur gelaouenn dreistbevouriezh gall. Ar c'hentañ kelaouenn e galleg eo o plediñ gant an dreistbevouriezh. Laurent Berrafato eo rener an embann. An embannadurioù Librairie le Hussard (Pariz) eo embanner ar gazetenn.

## Istor

Embannet oa bet ar c'hentañ niverenn d'ar 1añ C'hwevrer 2016. E miz Kerzu 2016 e tremen eus un embann trimiziek d'un embannadur daouviziek.

## Sujedoù

* Lakaet e vez war-raok gwallzarvoudoù naturel pe greantel (Tchernobyl, Fukushima) evit diskouez n'eo ket dibad hon doare bevañ nag hon aozadur kevredigezh a-vremañ.
* Lakaet e vez war-raok dafar ha displeget penaos e implj (lampennoù, radioioù, seier kousket)
* Pennadoù war penaos gounit boued, pareañ tud hervez ar gloazadennoù.
* Ul lodenn istorel war dreistbeverien

## Kenlabourerien

Lies eo kenlabourerien ar gelaouenn, hervez komzoù Laurent Berrafato e vez adkavet dreist-holl soudarded pe ez soudarded.

## Liammoù diavez

* Facebook ar gazetenn
* Lec'hienn ar gazetenn

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20170102214934/http://www.inuka.com/guide-survie/survival-magazine-3444.html
# Vallada Agordina

Vallada Agordina a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Belluno, e rannvro Veneto.
# Vallarta de Bureba

Vallarta de Bureba zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Vallabhbhai Patel

Vallabhbhai Jhaverbhai Patel (distaget [ʋəlləbˈbʱaːi pəˈʈeːl] en hindi) a oa ur politiker eus India hag unan eus saverien Republik India evel stad dizalc'h. Unan eus pennoù Kendalc'h Broadel India (Indian National Congress) e oa hag ur plas bras en deus bet er stourm evit an dizalc'hiezh. Lesanvet e voe Sardar, ur ger hag a dalvez "penn", "rener" en hindeg hag en ourdoueg.
Ganet e voe d'an 31 a viz Here 1875 ha tremen a reas e yaouankiz e Gujarat. Mont a reas da Vro-Saoz da studiañ ar gwir. Dont a reas da India en-dro da labourat evel alvokad e Ahmedabad e 1913. Harp a roas da stourmoù ar beizanted e Gujarat hag evel-se e teuas da vezañ un den a bouez er vro-se. Buan a-walc'h e tapas kargoù uhel e Kendalc'h Broadel India ha gantañ e voe aozet kabalerezh ar gostezenn e 1934 hag e 1937. Meur a wech e voe harzet gant ar Saozon abalamour d'e obererezh politikel ha toullbac'het e voe d'an 9 a viz Eost 1942 abalamour d'e gabalerezh evit al luskad "Quit India Movement" a glaske lakaat ar Saozon da guitaat India.
Pa zeuas India da vezañ ur stad dizalc'h e voe anvet da Vinistr an Diabarzh e gouarnamant Jawaharlal Nehru. Er garg-se e reas war-dro ar repuidi a guitae Pakistan da zont da India ha harp a roas da adlakaat ar peoc'h da ren er vro, goude an troc'h etre an div vro nevez, India ha Pakistan. Gantañ e voe aozet unvaniezh ar stadoù disheñvel a oa en Indez, stadoù ar priñsed, gant ar "Raj", ar vro a oa bet e dalc'h Impalaeriezh Breizh-Veur. Kalz a nerzh a lakaas e-barzh al labour unvaniñ-se hag abalamour da se e tapas al lesanv a "Iron Man of India". A-drugarez dezhañ, evit ul lodenn vat, ne zirollas ket ar brezel-diabarzh er vro goude muntr Gandhi. Gantañ ivez e voe aozet melestradurezh nevez India.
Klañv e oa avat ha mervel a reas d'ar 15 a viz Kerzu 1950, e Mumbai. Pa voe devet e gorf, e oa ur milion a dud o kemer perzh el lid hag en o zouez ar C'hentañ Ministr, Jawaharlal Nehru, ha Prezidant ar Republik, Rajendra Prasad.
Un devezh e koun Patel, anvet "Rashtriya Ekta Diwas", a vez lidet en India abaoe 2014, da zeiz e c'hanedigezh, an 31 a viz Here.
# Valjunquera

Valjunquera zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 331 (2023).
# Valknut

Ar valknut ("skoulm ar re zo kouezhet" e norseg) pe tric'horn Odin, zo un arouez german graet gant tri zric'horn skoulmet. Un arouez liammet gant an doue Odin eo, skeudenn gwrizioù Yggdrasil.
Skeudenn an « tri bed » eo er c'hosmogoniezhioù pagan : ar bedoù fizikel, astrel, speredel kemmesket. Hiziv e vez implijet evel arouez meur a dra, hini ar Bundesliga, Kevre mell-droad Alamagn, da skouer.
* Valknut
* Logo merc'hed ar Bundesliga
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vallanzengo

Vallanzengo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Vallarsa

Vallarsa a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Trento.
# Valkirienn

Valkirienn (eus valkyrja (liester : valkyrur), eus val (lazhañ) ha kyrja (dibab)), da lavaret eo : ar re a zibab ar re varv) a reer eus gwerc'hezed-brezelourezed e mojennoù Skandinavia. Servijout a reont Odin, hag eñ e penn an doueed. Gwisket e vez ar valkiriezed gant houarnwiskoù, kas a reont brezelioù hag e lazhont brezelourien. Ene ar vrezelourien galonekañ a gasont d'ar Valhall, palez bras Odin. Eno e teu ar vrezelourien da vezañ einherjar. Ar vrezelourien-se a zo sañset stourm a-gevret gant Odin pa vo erru mare Ragnarök. Valkiriezed zo o deus ur perzh bras e mojennoù Skandinavia.

## Displegadurioù

N'eo ket splann an diforc'h etre ar valkiriezed hag an Norned. Skuld, da skouer, a zo ezel eus an daou rummad. En arz a-vremañ e vez diskouezet alies valkiriezed evel gwerc'hezed brav war varc'h. Padal ez eo ur c'henning bleiz a vez implijet gant ar valkiriezed, ha neket ur marc'h. Ar valkiriezed a varc'hekae kentoc'h bandennadoù bleizi a ruze war an dachennoù emgann e-touez korfoù ar vrezelourien. Alies e seblant ar valkiriezed bezañ keñveriet gant ar brini, loened a gaver alies e mojennoù Skandinavia (da skouer Hugin ha Munin, an div vran a vez kludet war zivskoaz Odin).

## Anvioù all
### Óskmær

Óskmær a zo savet diwar mær : « plac'h yaouank», « gwerc'hez», hag ósk : « c'hoant», « het ». Ral eo ar ger-se, ha tost eo eus Ce óskamær, « gwerc'hez dibabet » (gant Odin). Ar ger-se a implijer evit a sell ouzh Brynhild en Oddrúnargrátr hag evit a sell ouzh Hljód er Völsunga.

### Óðins meyjar

A-wechoù e kaver Óðins meyjar (« gwerc'hezed Odin ») e-lec'h valkiriezed. Ar ger-se a gaver e-barzh þula.

## Ar valkiriezed pennañ

Freya eo ar valkirienn bennañ. En he maner Sessrumne (diazezet e Folkvang) e tegemer ar vrezelourien varv, ha sturiañ a raio anezho devezh emgann Ragnarök.
* Brynhildr a gaver e saga Völsunga.
* Hildr a gaver e mojenn Hedin ha Högni, er Ragnarsdrápa hag en Edda.
* Sigrdrífa a gaver er Sigrdrífumál.
* Sigrún a gaver en Helgakviða Hundingsbana II.
* Sváva a gaver en Helgakviða Hjörvarðssonar.
* Ölrún, Svanhvít, hag Alvitr a gaver e-barzh Völundarkvida.
* Thrúd, merc'h Thor.
Gunnr (hag a zo meneget er Rök Runestone) ha Skögul (a zo meneget en ur skrid runoù eus an XIIIvet kantved e Bergen) a zo ivez valkiriezed pouezus.

## E bed ar sevenadur

Meur a oberenn arzel (taolennoù, delwennoù, operaoù) a zo diazezet war dodenn ar valkirienn. Er sevenadur pobl (bannoù-treset, c'hoarioù video, skinwel) e kaver valkiriezed ivez.
Die Walkyrie (1870) eo anvet eil lodenn " Der Ring des Nibelungen ", bet savet gant Richard Wagner.

## Notennoù

* ↑ Valkyries, Wish-Maidens, and Swan-Maids lec'hienn : Viking Answer Lady
* ↑ Byock, Jesse L. Notenn tennet eus : The Saga of the Volsungs : the Norse epic of Sigurd the dragon slayer. Intro. and trans. by Jesse L. Byock. Berkeley : University of California press, 1990. P. 112. ISBN 0-520-23285-2.
* ↑ Ásynja heiti (3). Ed. by Elena Gurevich. Skaldic Poetry of the Scandinavian Middle Ages.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vall

Vall ( saonenn, traoñienn) zo un anv-lec'h er broioù katalanek.

## e proviñs Alacant

* La Vall d'Alcalà
* La Vall d'Ebo
* La Vall de Gallinera
* La Vall de Laguar

## Pennadoù kar

* Valle, en italianeg ha spagnoleg.
# Valladolid

Valladolid zo ur gêr eus Spagn, ha kêr-benn Kastilha ha León ha proviñs Valladolid.

## Kêrioù gevellet

* Morelia (Mec'hiko) abaoe 1978
* Lille (Frañs) abaoe 1987
* Loveč (Bulgaria) abaoe 2004
* Orlando (Stadoù-Unanet) abaoe 2006
* Firenze (Italia) abaoe 2007
* Lecce (Italia) abaoe 2009
* Ahmedabad (India) abaoe 2017
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Wonder Woman

Wonder Woman zo ur c'hourharozez e bannoù-treset stadunanat embannet gant DC Comics. Gwelet a reer an dudenn-se evit ar wech kentañ e-barzh niverenn 8 All Star Comics e miz Here 1941.
# Wolverhampton

Ur gêr ha distrig deuet da vezañ er pleustr ur Velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Kornôg Midlands e 1986, eo Wolverhampton.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Kêr Wolverhampton
# Wombat

Wombated :
| Lasiorhinus latifrons ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Vombatidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wombated a zo bronneged godellek ha geotdebrerien hag a vev en Aostralia.

## Doareoù pennañ

Bras a-walc'h eo ar wombated, etre 20 ha 40 kg a bouez. Berr eo o favioù hag o lost, bihan o divskouarn ha postek o c'horf. Skilfoù plat ha kreñv zo ouzh o bizied ha ganto e toullont riboulioù. Palvgerzherien int.
Tennañ a ra klopenn ar wombated da hini ar c'hrignerien, gant rakdent kreñv.
Ar c'hodell a zigor war an a-dreñv, kuit d'an douar pe d'an traezh mont enni p'emañ al loen o toullañ.
E-kerzh ar pleistosen e veze tropelladoù wombated ramzel (a-vent gant frikorneged) o kantreal e plaenennoù su Aostralia.

## Spesadoù

2 c'henad ha 3 spesad wombated a zo:
* Vombatus
** ar wombat boutin (Vombatus ursinus)
* Lasiorhinus
** wombat min blevek ar su (Lasiorhinus latifrons)
** wombat min blevek an norzh (Lasiorhinus krefftii)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.