# Korn (mentoniezh)

Ur c'horn zo ur stumm mentoniezh dezvonnet gant div eeunenn gengej.

## Notenniñ ar c'hornioù

Alies a-walc'h e vez notennet ar c'hornioù war-bouez lizherennoù c'hresianek (α, β, γ, δ, θ, φ, ...). Ne vez ket implijet al lizherenn π koulskoude, rak talvezout a ra al lizherenn-se evit an niver $\pi$ dija. Ober a reer ivez gant lizherennoù munut latin (a, b, c, ...), hag a-wezhioù gant pennlizherennoù latin evit al liestuegoù.
Gant an tri foent o zermen e c'haller notenniñ ar c'hornioù c'hoazh. Da skouer, ar c'horn termenet gant an tri foent A, B ha K a zo e veg en A a c'haller notenniñ ∠BAK pe ${\widehat {\rm {BAK}}}$. Pa ne vez riskl ebet e vefe droukvesket e c'haller ober gant ar beg ar c'horn hepken (en degouezh-mañ : "korn A").

## Ar c'hornioù hervez o digoradur
### Ar c'hornioù a-hiniennoù

Doareoù korn (evit nep korn $\alpha$) :
| Doare korn | Niver a droioù | Niver a bervannoù | Radianoù (rad) | Derezioù (°) | Gradoù (gr) |
| Null | 0 | 0 | $\alpha =0$ | $\alpha =0$ | $\alpha =0$ |
| Lemm | etre 0 ha 1/4 | etre 0 hag 1 | $0<\alpha <{\frac {\pi }{2}}$ | $0<\alpha <90$ | $0<\alpha <100$ |
| Serzh, skouer | 1/4 | 1 | $\alpha ={\frac {\pi }{2}}$ | $\alpha =90$ | $\alpha =100$ |
| Togn | etre 1/4 hag 1/2 | etre 1 ha 2 | ${\frac {\pi }{2}}<\alpha <\pi$ | $90<\alpha <180$ | $100<\alpha <200$ |
| Balegek | etre 0 hag 1/2 | etre 0 ha 2 | $0<\alpha <\pi$ | $0<\alpha <180$ | $0<\alpha <200$ |
| Sklat | 1/2 | 2 | $\alpha =\pi$ | $\alpha =180$ | $\alpha =200$ |
| Askek | etre 1/2 ha 1 | etre 2 ha 4 | $\pi <\alpha <2\pi$ | $180<\alpha <360$ | $200<\alpha <400$ |
| Leun | 1 | 4 | $\alpha =2\pi$ | $\alpha =360$ | $\alpha =400$ |

### An daouadoù kornioù

Un nebeud daouadoù kornioù a zo par o sammad d'ur c'horn heverk :
* ar c'hornioù serzhus a zo par o sammad d'ar c'horn serzh (1/4 tro, 90°, pe ${\frac {\pi }{2}}$ radian),
* ar c'hornioù skladus a zo par o sammad d'ar c'horn sklat (1/2 dro, 180°, pe $\pi$ radian),
* ar c'hornioù leunius a zo par o sammad d'ar c'horn leun (2 dro, 360°, pe 2$\pi$ radian).
Un nebeud daouadoù kornioù a zo par o diforc'h d'ur c'horn heverk :
* ar c'hornioù gourzhskladus a zo par o diforc'h d'ar c'horn sklat (1/2 dro, 180°, pe $\pi$ radian).

## An daouadoù kornioù dezvonnet gant eeunennoù kengej

| Kornioù kefin. | Kornioù ilgroaz eo α ha β. Skladus eo ar c'hornioù kefin α ha γ. |
E-touez an daouadoù kornioù dezvonnet gant eeunennoù kengej emañ :
* ar c'hornioù kefin, dezvonnet pep hini gant un hevelep eeunenn ha gant un eeunenn disheñvel,
* ar c'hornioù ilgroaz, dezvonnet gant an hevelep div eenenn, met lec'hiet a bep tu eus o foent kengej.
Par eo ar c'hornioù ilgroaz an eil d'egile.
Daou gorn kefin dezvonnet gant div eeunenn gengej a vez skladus atav.

## Ar c'hornioù a denn d'un eeunenn dreuz
### Ar c'hornioù a-hiniennoù

Daou zoare kornioù a zo dezvonnet gant pep hini eus an div eeunenn hag an eeunenn dreuz :
* ar c'hornioù diabarzh a zo etre an div eeunenn,
* ar c'hornioù diavaez a zo en eil tu hag egile eus an div eeunenn.

### An daouadoù kornioù

Meur a zaouad kornioù a c'haller termeniñ :
* ar c'hornioù kenheuilh a zo kornioù diabarzh en hevelep tu eus an eeunenn dreuz,
* ar c'hornioù keñverek a zo kornioù diabarzh ha diavaez en hevelep tu tu eus an eeunenn dreuz,
* ar c'hornioù keñverenebek a zo kornioù diabarzh pe diavaez a bep tu eus an eeunenn dreuz,
** ar c'hornioù keñverenebek diabarzh a zo kornioù diabarzh a bep tu eus an eeunenn dreuz,
** ar c'hornioù keñverenebek diavaez a zo kornioù diavaez a bep tu eus an eeunenn dreuz.
Pa vez kenstur an div eeunenn e vez skladus ar c'hornioù kenheuilh, e vez par ar c'hornioù keñverek hag e vez par ar c'hornioù keñverenebek ivez.

## Ar c'hornioù a denn d'al liestuegoù
### Ar c'hornioù a-hiniennoù

Daou zoare kornioù a denn d'al liestuegoù rez :
* ar c'hornioù diabarzh eus ul liestueg rez, dezvonnet gant daou du eus al liestueg hag a ya d'ober ur beg anezhañ,
* ar c'hornioù diavaez eus ul liestueg rez, dezvonnet gant unan eus e duioù hag astenn unan all hag a ya d'ober ur beg gantañ.
Jediñ a c'haller sammad kornioù diabarzh ul liestueg rez n tu. E radianoù, $S=(n-2)\times \pi$, hag e derezioù, $S=(n-2)\times 180$ pe $S=180\times n-360$. Alese e c'haller jediñ korn diabarzh ul liestueg keitkornek n tu. E radianoù ez eo par da $(1-{\frac {2}{n}})\times \pi$, hag e derezioù da $(1-{\frac {2}{n}})\times 180$ pe da $180-{\frac {360}{n}}$.
Jediñ a c'haller ivez kornioù diavaez ul liestueg reoliek rez n tu. E radianoù ez int par da ${\frac {2}{n}}\times \pi$, hag e derezioù da ${\frac {360}{n}}$.
Ur c'horn all a c'haller menegiñ evit al liestuegoù reoliek rez :
* ar c'horn kreizet, dezvonnet gant div eunenn hag a dremen dre greiz al liestueg ha dre bep hini eus an daou veg a ya d'ober un tu eus al liestueg.
Jediñ a c'haller kornioù kreizet ul liestueg reoliek rez n tu. Par eo an n korn kreizet, ha par eo o sammad da π radian pe da 360° E radianoù ez eo par ar c'hornioù kreizet da ${\frac {2}{n}}\times \pi$, hag e derezioù da ${\frac {360}{n}}$. Par int d'ar c'hornioù diavaez neuze.

### An daouadoù kornioù

Daou gorn kenheuilh eus ul liestueg rez a zo daou gorn diabarzh eus al liestueg-se dezvonnet gant un hevelep tu hag un tu disheñvel anezhañ.
Daou gorn ragenep eus ur pevarzueg rez a zo daou gorn ha n'int ket dezvonnet gant un hevelep tu. Daou gorn ragenep par a zo en ur sarpant-nij, ha par eo ar c'hornioù eus pep daouad kornioù ragenep en ur c'hensturieg.

## Ar c'hornioù a denn d'ar c'helc'hioù

Ur c'horn kaeet a zo dezvonnet gant div eeunenn a zo kengej en ur poent eus ur c'helc'h hag a gej ar c'helc'h-se en ur poent all.
Ur c'horn kreizet a zo dezvonnet gant div eeunenn a zo kengej e kreiz ur c'helc'h.
Ur c'horn kreizet a zezvonn an hevelep gwarenn gelc'h hag ur c'horn kaeet a zo par da zaougement hemañ diwezhañ.