OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aurore

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aurore zo un anv-badez gallek, deuet diwar gallekaat anv latin an doueez Aurora.

## Yezhoù all

* Aurora, en alamaneg ha spagnoleg.

## Tud

* Aurore Clément‎ (1945-), aktourez (c'hoariva, sinema, skinwel) c'hall
* Aurore Dupin, gwir anv ar skrivagnerez c'hallek George Sand (1804-1876)
* Aurore Martin, ganet e 1979, stourmerez euskarat
* Aurore von Haxthausen, pianoourez ha sonaozourez svedat

## Traoù all
### Lennegezh

* Aurore de Nevers, maouez yaouank er romant gallek Le Bossu, gant Paul Féval.
* Aurore, anv levrenn gentañ Les contemplations, dastumad barzhonegoù gallek gant Victor Hugo
* Aurore, l'enfant martyre, pezh-c'hoari gallek, eus Kebek, en 1921
* Aurore, penntudenn ar romant gallek Kœnigsmark gant Pierre Benoit
* Aurore, romant gant Juliette Benzoni en 2006

### Filmoù

* La Petite Aurore, l'enfant martyre, film kebekat en 1952
* Aurore, film kebekat gant Luc Dionne en 2005
* Aurore, film gall gant Nils Tavernier en 2006

### Pennad kar

* L'Aurore, anv daou bemdezieg gallek, an eil embannet en XIXvet hag egile en XXvet kantved.
# Aurora (Illinois)

Aurora zo ur gêr lec'hiet e biz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 197 899 a annezidi e 2010.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aurora (anv-badez)

Aurora zo un anv-badez alamanek, italianek, ha spagnolek, hag a gaver ivez e yezhoù all.

## Yezhoù all

* Aurore, e galleg
* Gwawr, e kembraeg

## Tud

* Aurora Alonso de Rocha, skrivagnerez arc'hantinat
* Aurora Alquinta, sonerez chileat
* Aurora Bautista, aktourez spagnol.
* Aurora Beltrán, kanerez spagnol el laz Tahúres Zurdos.
* Aurora Bertrana i Salazar ( 1892 – 1974), skrivagnerez katalanek
* Aurora Cáceres, skrivagnerez peruana.
* Aurora Carbonell, aktourez spagnol.
* Aurora Demidova ( 1808-1902), priñsez finlandat hag oberourez
* Aurora Fuster Gallardo, skrivagnerez spagnol.
* Aurora Matilde Gómez Camus, anavezet evel Matilde Camus, barzhez spagnol.
* Aurora Karamzina, madoberourez finlandat
* Aurora León Alonso, arzistorourez spagnol.
* Aurora Levins Morales (ganet e 1954), barzhez puertorikan
* Clara Aurora Liljenroth (1772 – 1836), lennegez svedat
* Aurora Luque, barzhez spagnol.
* Aurora Nilsson (1894–1972), skrivagnerez svedat
* Aurora Redondo, aktourez spagnol.
* Aurora Reyes Flores (1908–1985), livourez vec'hikan
* Aurora Rodríguez Carballeira (1879 - 1955), mamm Hildegart Rodríguez Carballeira.
* Angelika Aurora Rümelin, gwir anv Wanda von Sacher-Masoch (1845-1933), skrivagnerez alamanek ha pried Leopold von Sacher-Masoch.
* Aurora Sanseverino (1669-1726), barzhez italian
* Aurora Venturini, skrivagnerez arc'hantinat.
* Aurora von Königsmarck (1662-1728), ur serc'h d'ar roue Aogust II
* Maria Aurora von Spiegel (war-dro 1681-1720), ur serc'h all d'ar roue Aogust II.
# Aurora Rodríguez Carballeira

Aurora Rodríguez Carballeira (1879 - 1955) a oa mamm da Hildegart Rodríguez Carballeira.
# Assembleia do Povo Unido

Assembleia do Povo Unido ("Bodadenn ar Bobl Unvan") oa ur strollad broadelour galizek hag a difenne ur vro dishual ha sokialour hag a save a-du gant adunvaniñ ar galizeg hag ar portugaleg dre skrig (reintegracionismo).
Krouet e oa bet e 1989 gant tud aet kuit eus Frente Popular Galega ("Talbenn Pobl Galiza") ha tost ouzh Galiza Ceive-OLN.
Sevel a reas a-du krenn gant ar storum dre armoù evit kas war-raok an dieubidigezh vroadel ha skoazell a reas ez-politikel Exército Guerrilheiro do Povo Galego Ceive (EGPGC , "Arme C'houvrezelek Pobl Galiza Dieub").
En em divodañ a reas d'an 29 a viz C'hwevrer 1995 goude meur a vloaz a dizoberiantiz goude ma oa bet kaset da benn he zaol diwezhañ gant o EGPGC e 1991 ha bezañ bet tapet gantañ 1.492 votos (0,1%) e mouezhiadegoù Parlamant Galiza e 1993.
# Aspromonte

An Aspromonte (Asprumunti pe Spremunti en tolead) zo ur venezieg hag ur rann eus an Apenninoù e kreisteiz Calabria, e meurgêr Reggio Calabria, etre ar Mor Ionian er reter, ha Mor Tirrenia , e-kichen Strizh-mor Messina, er c'hreisteiz d'ar stêr Betrace.
# Asse

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Asse zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Pennlec'h Kanton Asse eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 50,22 km²
* Poblañs (2022) : 34 494 a dud
* Stankter : 687 den/km²
# Assembleia da Mocidade Independentista

Assembleia da Mocidade Independentista (AMI) ("Bodadenn ar Yaouankizoù Disrannour") eo anv un aozadur broadelourien krouet e Galiza e 1993 evit bodañ yaouankizoù disrannour ar vro ennañ.
Krouet e oa bet er penn-kentañ evel rann yaouankizoù Assembleia do Povo Unido (APU, "Bodadenn ar Bobl Unvan") met n'ec'h eas ket da get pa oa bet divodet APU e 1995.
Dont a reas meur a ezel/ezelez eus Kevrenn Istor ha Douaroniezh Skol-Veur Sant-Jakez a Gompostela er bloavezhioù 1990.
Er mouezhiadegoù diwezhañ e soutenas AMI listenoù Nós-UP.
Harzhet eo bet meur a ezel/ezelez eus AMI tamallet da vezañ liammet ouzh ar sponterezh pe da vezañ kaset da-benn gwalldaolioù war-eeun.
D'ar 24 a viz Gouere 2005, da-geñver gouel broadel Galiza hag ivez ar gouarnamant nevez er pennañ anezhañ PSOE ha BNG, daou ezel eus AMI a lakaas ur vombezenn da darzhañ e sez an ti-bank Caixa Galicia e kêr-benn Galiza, hep na vije bet gloazet den ebet. Heuliet e oant bet abaoe pell gant ar polis avat ha harzhet ha kaset d'an toull-bac'h e oant bet nebeudig war-lerc'h.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn AMI
# Assemblea Nacional Catalana

An Assemblea Nacional Catalana (e katalaneg, Bodadeg Vroadel Katalan) pe ANC a zo ur gevredigezh savet evit broudañ dizalc'hidigezh Katalonia eus Spagn. Klask a ra ivez broudañ unvanidigezh ar Broioù Katalan. Jordi Sànchez eo e brezidant hag hervez sifroù an ANC e vije 80 000 ezel, 40 132 anezho o vezañ paeet o skodenn ha 39 946 anezho o vezañ tud a youl vat er gevredigezh.
Kemeret he deus perzh ar gevredigezh e manifestadegoù divent bet aozet bep bloaz evit goulenn an dizalc'hidigezh, pe da nebeutañ ur votadeg (etre 1 milion ha 2 vilion a dud bewezh) ha kemeret he deus perzh en aozadur ar referendom bet aozet e 2017. Abalamour d'ar perzh en doa kemeret er referendomp-se e oa bet kaset he frezidant d'an toull-bac'h.
# Aspromonte (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aspromonte zo anv ur venezieg e Calabria, en Italia.

## Kumunioù
### Italia

* Sant'Alessio in Aspromonte
* Sant'Eufemia d'Aspromonte
* Santa Cristina d'Aspromonte
* Santo Stefano in Aspromonte

### Bro-C'hall

* Aspromonte, a zo Aspremont e stumm gallekaet

## Filmoù

* 2012 : Aspromonte, sevenet gant Hedy Krissane
* 2019 : Aspromonte – La terra degli ultimi, sevenet gant Mimmo Calopresti
# Assago

Assago a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aspremont

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aspremont zo anv gallek div gumun c'hall:
* Aspremont, pe Aspromonte (Bro-C'hall) en Alpes-Maritimes;
* Aspremont (Hautes-Alpes).

## Pennadoù kar

* Aspromonte (disheñvelout)
* Aspromonte
# Assemblea d'Unitat Popular

An Assemblea d'Unitat Popular (AUP) ("Bodad evit an Unvaniezh Poblel") a oa ul luskad disrannour katalanek krouet e 1993 gant al Luskad Difenn an Tir (MDT, Moviment de Defensa de la Terra) hag gant Disrannourioù ar broioù Katalanek (IPC, Independentistes dels Països Catalans).
En em vodañ a reas ar MDT hag an IPC gant izili eus La Crida ("Ar Galv") ha diwar an emgav-se e oa bet ganet AUP.
Pa dostaas an AUP da ERC e 1995 en em disrannas ha krouet e voe ur strolald all gant an dud aet kuit, anvet Kensavenn evit an Ober Unvan (PUA, Plataforma per la Unitat d'Acció).
E 1996 e oa bet disklêriet ec'h en em zivode ar strollad ha mont a reas an darn vrasañ eus an dud e-barzh ERC.
# Buan

Buan zo ur ger brezhonek (ha kembraek)
* an anv-gwan a denn d'ar buanded pe d'an tizh, pa reder buan,
* unan eus anvioù all ar gaerell, anvet ivez koantig pe Marc'harid-koant
* anv ur gumun e Llŷn, e Gwynedd, e Kembre, Buan.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Buan (Kembre)

Buan zo ur gumuniezh e Kembre, e gwalarn kontelezh Gwynedd. Emañ e-kreiz ledenez Llŷn. Anvet eo diwar sant Buan, unan eus diskennidi Llywarch Hen hervez ar richenn. Kavout a reer an anv-se ivez en anv ur c'hreñvlec'h a zo eno, Garn Boduan.
Er gumuniezh emañ kêriadennoù Boduan ha Rhydyclafdy. Er gumuniezh ivez emañ Madryn, ar gêr ma voe ganet Love Jones-Parry, unan eus saverien y Wladfa, en Arc'hantina.
E 2011 e oa 484 a dud o chom e kumuniezh Buan ha 351 anezho a oa kembraegerien (75%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 2012-12-12..
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bual Azia

Bual Azia :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bubalus |
| Anv skiantel ||
| Bubalus bubalis Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bual Azia (Bubalus bubalis) a zo ur bronneg daskirier doñv.
# Bubalornis

Bubalornis :
| Bubalornis niger, luc'hskeudennet e Tanzania. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Ploceidae |
| Anv skiantel ||
| Bubalornis Smith, 1836 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bubalornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1836 gant al loenoniour skosat Andrew Smith (1797-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Bubalornis albirostris,
* Bubalornis niger
** B. n. intermedius ha niger.
O c'havout a reer holl en Afrika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ploceidae/Bubalornis (lennet e-barzh d'an 12 a viz Meurzh 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bubanza (proviñs)

Bubanza zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Buanegezh

Ar vuanegezh zo ur seurt follentez berrbad, a laka an den da ober traoù spontus ha ne rafe ket a-hend-all. Komz a reer ivez eus fulor pe eus kounnar.
Aroueziet eo gant Satanaz.

## Liammoù

* Miller, S. (2006), Anger problems in military veterans, Columbia University Journal of Student Social Work, IV, 7-16. Diwar-benn pareañ ar vuanegezh en ezvrezelidi (en)
* Études sur la colère (fr)
* La poésie fait mal ?, gant Michel Deguy : ar vuanegezh er varzhoniezh, lennet gant ar barzh e-unan (mentrezh mp3) (fr)
# Bubalus

Bubalus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bubalus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bubalus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ bualed Azia.

## Spesadoù

* bual Azia, (Bubalus bubalis)
* bual India, (Bubalus arnee)
* tamarao, (Bubalus mindorensis)
* anoa ar plaenennoù, (Bubalus depressicornis)
* anoa ar menezioù, (Bubalus quarlesi)
# Bual

Bualed :
| Bubalus bubalis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bualed zo bronneged daskirier e kerentiad an ejeneged.

## Spesadoù

* En Azia :
** bual Azia, Bubalus bubalis
** bual India, Bubalus arnee
** bual Mindoro, Bubalus mindorensis
** anoa ar plaenennoù, Bubalus depressicornis
** anoa ar menezioù, Bubalus quarlesi
* En Afrika :
** bual Afrika, Syncerus caffer
# Bual Afrika

Bual Afrika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Syncerus |
| Anv skiantel ||
| Syncerus caffer Sparrman, 1779 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bual Afrika (Syncerus caffer) a zo un daskirier bras hag a vev en Afrika issahara. Ar spesad nemetañ eo er genad Syncerus.

## Doareoù pennañ

Ul loen mentek eo bual Afrika, etre 2 ha 3 metr e hirder hag ul lost etre 75 cm hag 1 m. Betek 1.70 m (live e skoaz) e c'hell bezañ. Bras eo e benn ha ledan e vruched. Kerniel ar par a vez juntet gant ur bos hag a zo ur gwir skoed a c'holo ar penn a-bezh.
Al loened yaouank zo goloet o c'horf gant ur vlevenn stank a ya war rouesaat gant an oad.
Disheñvel eo ment ar bualed hervez an isspesadoù : Hanter-vrasoc'h eo Syncerus c. caffer (a vev e savanennoù ar reter) eget Syncerus c. nana (a vev e koadeier kehederel).

## Gouennañ

A-hed ar bloaz e ouenn bualed Afrika, met aliesoc'h e c'hoarvez da goulz ar glaveier (etre miz C'hwevrer ha miz Gouere er blaenenn Serengeti da skouer).
Padout a ra an dougen ur bloavezh pe dost a-raok genel ur menn nemetañ a zo war-dro 40 kg a bouez.
Ar par a guita e vamm d'an oad a 2 vloaz evit mont gant ur strollad bualed yaouank. Ar barez a chom gant he mamm betek ma c'han he menn kentañ.
O oad gour a vez tizhet da 5 bloaz gant ar barez ha war-dro 8 pe 9 bloaz gant ar par.
# Ar Granenn

Ar Granenn zo un ti-embann brezhonek e Kerien, krouet e 2017 gant Ronan an Deroff.
Embann a ra levrioù bihan a bep seurt : skiant-faltazi, karantez, armoù tan.

## Levrioù

* 2022 : Rann an Ordrenañs, USA, Deskrivadur ar bistolenn M1911 (troet gant Ronan an Deroff), ISBN 978-2-9561294-2-4.
* 2020 : Bleuenn Roc'hoù, Ar gwispidigoù digor kalon, ISBN 978-2-9561294-1-7.
* 2017 : Philip José Farmer, Strinkellikat a raent evel bravigoù (troet gant Ronan an Deroff), ISBN 978-2-9561294-0-0.

## Liamm diavaez

* (br) Load gwe Ar Granenn
# Ar Gozh-Korle

ar Gozh-Korle :
| Ur groaz er Gozh-Korle. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Haut-Corlay |
| Bro istorel | Bro-Gernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Korle (betek 2015) Mur (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22074 |
| Kod post | 22320 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Le Bihan 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kreiz-Breizh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 645 ann. (2020) |
| Stankter | 25 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 19′ 20″ Norzh 3° 03′ 20″ Kornôg / 48.3222222222, -3.05555555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 220 m bihanañ 163 m — brasañ 306 m |
| Gorread | 25,64 km² |
| ar Gozh-Korle ||
| kemmañ |
Ar Gozh-Korle a zo ur gumun eus Breizh, e reter Bro-Gernev, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

* Eieniñ a ra an Oud eno e-harz Lanhervoed, war uhelennoù Kerchouan.
* Emañ unan eus andonoù ar Goued e Blein Kerchouan er Gozh-Korle.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 50 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,13 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; mervel a reas tri soudard eus ar gumun e Belgia e miz Eost 1914, e penn- kentañ ar brezel: d’an 21 en Ham-sur-Sambre, unan eus an 41vet Rujumant Troadegiezh ha d’an 22 e Maissin, daou eus an 19vet Rujumant Troadegiezh$^,$.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevarzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Div vaouez a voe lazhet er gumun gant an nazied$^,$.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ur groaz.
* An iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia ha Santez Filomena.
* Chapel Sant Maodez.
* Chapel Santez Jenovefa.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Taolenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn e koun an div vaouez fuzuilhet er gumun, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Demografiezh :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2012 | 2013 |
| 791 | 851 | 785 | 751 | 734 | 714 | 707 | 690 | 689 |
| Abaoe 1962 : Poblañs hep kontoù doubl ||||||||
Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Joëlle Le Breton, maerez (2008-2014).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)ar Gozh-Korle war al lec'hienn Geobreizh
* (fr)ar Gozh-Korle war lec'hienn an etrekumuniezh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Ouest-France
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)François-Marie-Guillaume Habasque, Notions historiques, géographiques, statistiques et agronomiques sur le littoral du département des Côtes-du-Nord, pajennoù 418-426
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ar Gwenn

ar Gwenn zo un anv-tiegezh brezhonek troet da Le Guen gant marilh ar boblañs gall.

## Stummoù all

* Gwenn, ar Gwenneg, ar Penwen

## Anvioù-familh e yezhoù all

Anvioù-familh kar d'ar Gwenn, e kembraeg :
* Gwyn, Gwynn ha Gwynne
* Wyn, Wynn ha Wynne
Anvioù-familh par d'ar Gwenn e yezhoù all :
* Bianchi en italianeg
* Blanco e spagnoleg
* Blanc ha Leblanc e galleg
* White e saozneg

## Tud
### Breizh

* Yann ar Gwenn (1774-1849), gwerzhour kanaouennoù
* François Le Guen (1913-1970), martolod ha rezistant
* Gilles Le Guen (g. e 1955), jihadour
* Henri Le Guen (g. e 1963), barzh gallek
* Jacques Le Guen (g. 1958), politikour
* Jo Le Guen (g. e 1947), martolod
* Paul Le Guen (g. e 1964), melldroader ha gourdoner

### Bro-C'hall

* Jean-Marie Le Guen (g. e 1953), politikour
* Pierre Le Guen (g. e 1929), tresour bannoù-treset

### Kembre

* Edmund Gwenn (1877-1959), anv-arzour Edmund Kellaway, komedian.

## Gwelet ivez

* Gwenn
* Wynn, anv kembraek
* Du (anv-tud)
# Ar Groez-Helean

Ar Groez-Helean :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | La Croèz-Hélian |
| Anv gallek (ofisiel) | La Croix-Helléan |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Ploermael |
| Kod kumun | 56050 |
| Kod post | 56120 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Yves Josse 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Ploermael Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | https://lacroixhellean.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 876 ann. (2020) |
| Stankter | 61 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 57′ 28″ Norzh 2° 29′ 59″ Kornôg / 47.9577777778, -2.49972222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 87 m bihanañ 47 m — brasañ 111 m |
| Gorread | 14,4 km² |
| Ar Groez-Helean ||
| kemmañ |
Ar Groez-Helean a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun ar Groaz-Helean e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Lannoez; e Bann Josilin edo. Diskaret e voe kanton Lannoez ha lakaet ar Groaz-Helean e Kanton Josilin, bet miret ha brasaet gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e oa bet ar Groaz-Helean en Arondisamant Ploermael bet krouet e 1800$^,$.
* 1790: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Rouaud e anv, hag ar c'hure, Gautier.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 25 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 3,15 % eus he foblañs e 1911;

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik war plasenn an Ti-kêr.
* Chapel Sant Vaodez.
* Iliz katolik ar Groaz Santel.
* Chapel Sant Vaodez.
* Kroez "La Brassée", XII$^{vet}$ kantved, e kreiz-kêr.
* Kroaz "Belon".
* Kroaz "La Ville-Côte".
* Kroazioù.
* Ar monumant.
* Ar plakennoù.
* Monumant ar re varv er vered.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Roumania | Talea | 2004 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) ar Groez-Helean war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - ar Groaz-Helean - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 82
* ↑ (fr)Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, pajenn 11
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Monumant ar re varv
# Ar Govelioù

Ar Govelioù :
| Kreiz-kêr ar Govelioù. ||
| Anv gallaouek | Lez Forj |
| Anv gallek (ofisiel) | Les Forges |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Ploermael |
| Kod kumun | 56059 |
| Kod post | 56120 |
| Maer Amzer gefridi | Isabelle Cadio 2014-2018 |
| Etrekumuniezh | Ploermael Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.lesforges56.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 470 ann. (2016) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 01′ 08″ Norzh 2° 38′ 45″ Kornôg / 48.0188888889, -2.64583333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 55 m bihanañ 40 m — brasañ 123 m |
| Gorread | 52,53 km² |
| Ar Govelioù ||
| kemmañ |
Ar Govelioù a oa ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan. E-kreiz rik Breizh emañ, er par douaroniel.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe ar gumun d'an 18 a viz Gouere 1883 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Lannoez.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun d'ar brezel, eleze 2,99 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* D'ar 14 a viz Even 1944 e voe tapet 7 117,90 Lur en ti-post gant tud eus ar Rezistañs.
* Mervel a reas nav den abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Kendeuzet e oa bet gant Lannoez d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Govelioù-Lannoez.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Govelioù Lannoez.
* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar govelioù.
* Ar c'hastell.
* Iliz katolik Intron-Varia Gwir Sikour.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Pennadoù kar

* Lannoez,
* Govelioù-Lannoez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)ar Govelioù war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.14
* 1 2 (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, p.100
* ↑ (fr)Arrêté de création de la commune nouvelle de Forges-de-Lanouée, 27 Kerzu 2018.
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb