OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Takrour

Unan eus Stadoù bihan Afrika ar C'hornôg e oa Takrour en Oadvezh an Houarn. Bleuñviñ a reas keñver-ha-keñver gant Rouantelezh Ghana well-wazh. E Traoñienn ar Senegal e oa, a-hed an harzoù etre Senegal ha Maouritania hiziv an deiz. Ur greizenn genwerzh a oa anezhi, ma tremene aour eus korn-bro Bambuk, holen eus an Awlil, greun eus Sahel ha sklaved eus ar su. War a seblant e troas Takrour ouzh an Islam en XI$^{vet}$ kantved, a-raok Ghana, ha kevrediñ gant an Almovarided Verber en o brezel enep ar rouantelezh-se. Takrour, hag hi e-touez ar re gentañ o treiñ ouzh an Islam, a c’hoarias ur roll bras evit digeriñ Afrika ar C'hornôg d’ar relijion-se.
Alies e reer Toukouleur eus rouantelezhioù islamek Takrour, diwar ur stumm gallek trefoedet eus "akrour."
# Takson Lazar

Un takson Lazar a zo un termen implijet e paleontologiezh evit ober anv eus ur spesad aet da get e renabl ar c'harrekaennoù ha deuet en-dro war-wel diwezhatoc'h.
Gallout a ra c'hoarvezout abalamour pe d'un diouer a garrekaennoù adkavet pe d'ur steuziadur lec'hel eus ar spesad adtrevadennet al lec'h gantañ diwezhatoc'h.
Graet e vez ivez eus takson Lazar en amzer a-vremañ pa veneger spesadoù a soñjed e oant aet da get e-pad bloavezhioù pe degadoù hag addizoloet hiniennoù anezhe diwezhatoc'h.

## Spesadoù addeuet war-wel
### Stlejviled

* jeko kribennek (Rhacodactylus ciliatus)

### Bronneged

* gwiñver-nij gloanek (Eupetaurus cinereus)
* posom Leadbeater (Gymnobelideus leadbeateri)
* plaver Queensland (Petaurus gracilis)

### Evned

* morilhon Madagaskar (Aythya innotata),
* barged Kuba (Chondrohierax wilsonii),
* barged kolier gwenn (Leptodon forbesi),
* fazan Edwards (Lophura edwardsi),
* Pterodroma cahow,
* satanig Zeland-Nevez (Oceanites maorianus),
* takahe (Porphyrio hochstetteri),
* timadell Jerdon (Rhinoptilus bitorquatus).
# Taksonomiezh

An daksonomiezh, pe taksinomiezh (gresianeg ταξινομία taxis : rummatadur et nomos : lezenn) a zo unan eus kelennoù ar vevoniezh, he fal dezhi sevel rummatadur reizhiadek ar bevien. Kavet e vez ivez un termen nes da daksonomiezh e meur a yezh.

## Orin hag emdroad ar patromoù

An holl rummatadurioù a vez dispaket dindan stumm ur wezennad (ken e vez kaoz eus ur rummatadur gwezheñvel) o kregiñ gant ur wrizienn, houmañ oc'h endelc'her an holl vevien a zo eus outo pe a zo bet hag o pignat betek an hiniennoù.
Pep skoulm ar wezennad a zo un takson, ennañ an istaksonoù diorroet diwar ar skoulm.
Carl von Linné (1707-1778), ur skiantour svedat, en devoa kinniget diazezoù ar rummatadur reizhiadek hag a zo bet kelennet betek kreiz an XX$^{vet}$ kantved. Diamzeret eo bremañ peogwir e oa bet ijinet diwar menozioù ar mare : denheñvelouriezh, krouidigezhouriezh pa ne oa ket bet dizoloet emdroaderezh.
An denheñvelouriezh a zo bet diskaret gant Charles Darwin pa ginnig e 1859 ur rummatadur diwar al lignezouriezh. Hervezañ, ma 'z eus bet un emdroadur, ret eo rummata ar spesadoù diwar derez ar gerentiezh o-deus etrezo.
Goude Darwin e oa klasket respont d'ar goulenn "piv a zo diwar biv?" hag e oa re pouezet war renabliñ al lignezoù. E kreiz an XXvet kantved eo bet komprenet eo pouezusoc'h hag efedusoc'h klask "piv a zo nes da biv" ha heuliañ tostadur ar filogeneliezh.
Hervez ar filogeneliezh, e tleer kemer evit abegoù ar rummatadur derezioù ar gerentiezh. Gant ar bennaenn-mañ ez eus bet savet gwezennadoù filogeneliezhel o deus degaset muioc'h a gomprenidigezh p'eo posupl rakwelout bezañs spesadoù zo. Bez' e c'heller lavarout eo bet tostadur ar filogeneliezh un disoc'h eus teorien an emdroaderezh, met ar gwezennadoù savet diwarni o deus kaset prouennoù an deorienn-mañ.

## Liamm diabarzh

* takson Lazar
# Takuma Nishimura

Takuma Nishimura (西村 琢磨, Nishimura Takuma), ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1889 e Prefedelezh Fuluoka hag aet da Anaon d'an 11 a viz Even 1951 e Manus Island, Tiriad Papoua Ginea-Nevez, a oa ur jeneral armead e Lu Impalaeriezh Japan e-pad an Eil Brezel-bed. Goude kodianidigezh Japan e voe barnet gant Breizh-Veur ha gant Aostralia ivez goude-se evit torfedoù-brezel. Krouget e voe goude bezañ bet lakaet da gablus. Hiziv-an-deiz c'hoazh n'eo ket sklaer anat daoust hag eo eñ a roas an urzhioù evit lazhadegañ prizonidi brezel pe daoust hag e oa bet torfedoù soudarded diurzh.
# Takuma Sato

Takuma Sato (佐藤 琢磨 Satō Takuma) (bet ganet d'an 28 a viz Genver 1977 e Tokyo) a zo ur blenier redadegoù kirri eus Japan a red en IndyCar abaoe 2010, da gentañ gant KV Racing Technology, war-lerc'h gant A. J. Foyt Enterprises, o tont da vezañ ar blenier eus Japan kentañ o c'hounit en IndyCar. Kevezet en deus evit an trec'h en Indianapolis 500 2012 met kollet en deus kontrol e garr er c'horn diwezhañ, o lezel an trec'h da zDario Franchitti. A-benn ar fin e tapas an trec'h en Indianapolis 500 e 2017.
A-raok redadegoù kirri Amerika an Hanternoz en deus redet Sato e Formulenn 1 etre 2002 ha 2008, o redek evit Jordan, BAR-Honda, o pignat war ur podiom, hag evit Super Aguri.
# Tal

An tal eo al lodenn eus ar penn a-us an daoulagad, etre gwareg an abrant hag ar blev hag etre an daouividig.

## Korfadurezh

Dindan kroc'hen ha kigennoù an tal emañ an askorn tal.
Kennasket gant skourr lagadourel an nervenn trigevell ha gant plezhad an empenn eo nervennoù skiantennel an tal, tra m'eo kennasket e nervennoù loc'hadel gant nervenn an tal. Skourroù an nervenn-se en daouividig a gas urzhioù an empenn da gigennoù an tal.
E pep ividig ez erru an dalmerenn ividig, a gas ar gwad en tal dre dri skourr.

## Sevenadur

* Arouez ar spered eo an tal e meur a relijion.
* En India e vez kinklet tal ar merc'hed.
* Er relijion gatolik e vez boulc'het arouez ar groaz war an tal.
# Urosticte

Urosticte :
| Urosticte benjamini, luc'hskeudennet e hanternoz Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Lesbiinae |
| Anv skiantel ||
| Urosticte Gould, 1853 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Urosticte a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1853 gant ar skiantour saoz John Gould (1804-1881).

## Spesadoù

Daou spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Urosticte benjamini
* Urosticte ruficrissa.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Urosticte (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Gwengolo 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Urraca Fernández

Urraca Fernández, anvet Urraca Kastilha ivez (†1007) a oa merc'h da Fernán González, kont Kastilha, ha da Sancha Pamplona ; rouanez Navarra e voe.

## Dimeziñ ha bugale

Teir gwech e timezas, hervez c'hoant hag ezhomm he zad Fernán González.
* E 941 da Ordoño III León, mab da Ramiro II León.
* E 956 da Ordoño IV León "El Malo", a-raok dizimeziñ.
* E 962 da Sancho II Navarra.

### Bugale
   #### Digant Ordoño III León

   * Bermudo II León, roue León
   * Ordoño de León, marvet en yaouank
   * Teresa de León, leanez

   #### Digant Ordoño IV León

    Meur a vugel a voe, n'anavezer nemet
   * García Ordóñez

   #### Digant Sancho II Navarra

   * Maria Navarra († 998), a zimezas da Oton III an Impalaeriezh Santel
   * García III Navarra
   * Ramiro Navarra († 992)
   * Gonzalvo Navarra, kont Aragon
   * Urraca Navarra, anvet Abda goude dimeziñ da Al Mansur
Goude intañveziñ adarre e 994 en em dennas Urraca Fernández d'ur gouent.

## Pennad kar

* Urraca

## Notennoù

* ↑ Alfonso de Ceballos-Escalera y Gila. Reyes de León (2). Burgos : La Olmeda, 2000, p. 159 (ISBN 978-84-89915-11-4)
* ↑ Alfonso Ceballos-Escalera, op. cit. pp. 121–122, 160.
# Urothraupis stolzmanni

Urothraupis stolzmanni :
| Urothraupis stolzmanni, tresadenn gant Smit (1885). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Urothraupis |
| Anv skiantel ||
| Urothraupis Taczanowski & Berlepsch, 1885 ||
| Anv skiantel ||
| Urothraupis stolzmanni Taczanowski & Berlepsch, 1885 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Urothraupis stolzmanni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Thraupidae. Ar spesad nemetañ er genad Urothraupis an hini eo.
Dougen a ra anv an evnoniour poloniat Jan Sztolcman (1854-1928).

## Boued

N'ouzer ket kalz tra diwar-benn an danvez-mañ ; bevañ a rafe diwar amprevaned, frouezh ha hugennoù bihan.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e Kolombia hag Ecuador.

## Liammoù diavaez

* (en) Urothraupis stolzmanni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Urothraupis stolzmanni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Urothraupis stolzmanni el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Urothraupis stolzmanni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Uropeltidae

Uropeltidae :
| Melanophidium bilineatum ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Isurzhad : | Serpentes |
| Kerentiad : | Uropeltidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Uropeltidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ naered a vev en India ha Sri Lanka.

## Genadoù

* Brachyophidium
* Melanophidium
* Platyplectrurus
* Plectrurus
* Pseudotyphlops
* Rhinophis
* Teretrurus
* Uropeltis
# Uropsalis

Uropsalis :
| Uropsalis segmentata, luc'hskeudennet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Anv skiantel ||
| Uropsalis Miller, 1915 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Uropsalis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ adrened, krouet e 1915 gant an evnoniour stadunanat Waldron DeWitt Miller (1879-1929).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Uropsalis lyra
** U. l. argentina, U. l. lyra hag U. l. peruana,
* Uropsalis segmentata
** U. s. kalinowskii hag U. s. segmentata.
C'hwec'h (6) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Caprimulgidae/Uropsalis (lennet e-barzh d'an 21 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Uromyias

Uromyias :
| Uromyias agilis, luc'hskeudennet e proviñs Napo (Ecuador). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Uromyias Hellmayr, 1927 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Uromyias a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1927 gant an evnoniour aostrian Carl Eduard Hellmayr (1878-1944).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Uromyias agilis,
* Uromyias agraphia
** Uromyias agraphia, plengei ha squamiger.
O c'havout a reer e takadoù 'zo Suamerika, tri (3) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesadoù er genad Anairetes kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Uromyias (lennet e-barzh d'an 23 a viz Mezheven 2018).
* ↑ Shane G. DuBay & Christopher C. Witt, An improved phylogeny of the Andean tit-tyrants (Aves, Tyrannidae): More characters trump sophisticated analyses, Molecular phylogenetics and evolution, miz Eost 2012, 64(2): 285-96.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Uropelia campestris

Uropelia campestris :
| Uropelia campestris. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Uropelia |
| Anv skiantel ||
| Uropelia campestris (Spix, 1825) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Uropelia campestris a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columbina campestris da gentañ-penn (e 1825) gant al loenoniour alaman Johann Baptist von Spix (1781-1826) : ar spesad nemetañ er genad Uropelia an hini eo.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kornôg-kreiz Brazil (Mato Grosso) ha Bolivia dost.

## Liammoù diavaez

* Uropelia campestris war al lec'hienn BirdLife International.
* Uropelia campestris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Bonaparte, 1855.
* ↑ Uropelia campestris war al lec'hienn Avibase.
# Uropsilus

Uropsilus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Talpidae |
| Genad : | Uropsilus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Uropsilus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

4 spesad gozed hag a denn d'ar vinell hag a vev e reter Azia a zo ennañ:
* Uropsilus andersoni
* Uropsilus gracilis
* Uropsilus investigator
* Uropsilus soricipes
# Urosphena

Urosphena :
| Urosphena squameiceps, luc'hskeudennet e Japan. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cettiidae |
| Anv skiantel ||
| Urosphena Swinhoe, 1877 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Urosphena a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1877 gant an naturour saoz Robert Swinhoe (1836-1877).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Urosphena neumanni,
* Urosphena pallidipes
** U. p. laurentei, osmastoni ha pallidipes,
* Urosphena squameiceps,
* Urosphena subulata
** U. s. advena ha subulata,
* Urosphena whiteheadi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cettiidae/Urosphena (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Roelos de Sayago

Roelos de Sayago zo ur gumun e proviñs Zamora.
# Roen-Izel

Roen-Izel :
| Anv elzasek | ‘s Unterlànd |
| Bro | Elzas |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Pennlec'h (prefeti) | Straßburg |
| Isprefetioù | Hagenau Molsheim Schlettstadt Zabern |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Frédéric Bierry (LR) |
| Prefed | Jean-Luc Marx |
| Kod EBSSA | 67 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-67 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR421 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 148 073 ann. (2020) |
| Stankter | 241 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 48° 40′ 01″ Norzh 7° 34′ 59″ Reter / 48.667, 7.583 |
| Gorread | 4 755 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 5 |
| Pastelloù-bro | 9 |
| Kantonioù | 23 |
| Etrekumuniezhioù | 24 |
| Kumunioù | 514 |
| kemmañ |
Ar Roen-Izel pe Roen-Izelañ$^,$$^,$$^,$, ’s Unterlànd, d.l.e. "ar Vro-Izel" pe Underelsàss en elzaseg, Unterelsass en alamaneg, Bas-Rhin e galleg hag ent-ofisiel, a zo unan eus an daou zepartamant gall a zo bet savet diwar Bro-Elzas. Straßburg eo ar pennlec'h.

## Arondisamantoù ar Roen-Izel

* Arondisamant Hagenau-Weißenburg
* Arondisamant Molsheim
* Arondisamant Schlettstadt
* Arondisamant Straßburg
* Arondisamant Zabern

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ War glannou ar Roen-izela, ez eus testeniou anat eus maro abred ar c'heltieg, [...] (Gwalarn niv. 78, 1935, p. 25)
* ↑ [...], lec'h ar Franked Saliat e kompezenn ar Roen-Izela, [...] (Gwalarn niv. 84, 1935, p. 6)
* ↑ Roen-Izelañ ....... 21.718 30.938 26.815 (Arvor niv. 88, 1942, p. 2)
* ↑ Al Liamm niv.242-243, 1987, p.223: «departamant ar Roen-Izelañ»; hag ivez «Elzas-Izel» p.221.
* ↑ PDF Office pour la Langue et la Culture d’Alsace, « Wàs brücht m’r im Elsàss ? Petit lexique français-alsacien » e oclalsace.org. Lennet d'ar 5 a viz Genver 2014
* ↑ Tourisme en Alsace, « Kurzübersicht über das Elsass » e tourisme-alsace.com. Lennet d'ar 5 a viz Genver 2014
# Roen

Trede brasañ stêr Europa eo ar stêr Roen, 1 232,7 km hed dezhi, goude ar stêr Volga (3 530 km) hag ar stêr Danav (2 850 km).
Div andon zo d'ar stêr Roen, e kanton Grizon e Suis : ar Vorderrhein « Roen gentañ » en norzh da Lai da Tuma (Lenn Tuma, Tomasee en alamaneg) a lakaer da andon bennañ daoust ma'z eo hiroc'h an adstêr Rein da Medel er c'hember gant ar Vorderrhein e-kichen Disentis.

## Anvadurezh

Eus al latin Rhēnus, amprestet digant ar galianeg Rēnos, kar d'ar gerioù keltiek rían « mor ; dourredenn » en heniwerzhoneg ha rhewyn « ruzel, gouver » e kembraeg, diwar ar wrizienn indezeuropek *h₃reiH- « redek, ruilhal, fluañ ».
* Eus ar wrizienn-se e teu anv ar stêr en holl yezhoù (sellit ouzh he anvioù e bann ar yezhoù amañ a-gleiz).

## Adstêrioù

| Thur Wutach Aar | Birs Ill Moder | Neckar Main Nahe | Lahn Mosel Wied | Wupper Erft Ruhr | Lippe Meuse IJssel |

## Skeudennoù

* Andon ar Roen e Lai da Tuma, Graubünden, Suis
* Ar Roen e Düsseldorf

## Liammoù diavaez

* (fr) e-RIS — Service d'information fluviale du Rhin Supérieur

## Pennadoù kar

* Reno

## Notennoù

* ↑ Xavier Delamarre, Dictionnaire de la langue gauloise, eil emb., Pariz, Errance, 2003, p. 256.
# Roen-Uhel

Roen-Uhel :
| Anv elzasek | ’s Iwerlànd |
| Bro | Elzas |
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Pennlec'h (prefeti) | Kolmar |
| Isprefetioù | Altkirch Mülhausen Thann |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Brigitte Klinkert (tu-dehoù diseurt) |
| Prefed | Laurent Touvet |
| Kod EBSSA | 68 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-68 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR422 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 767 842 ann. (2020) |
| Stankter | 218 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 47° 45′ Norzh 7° 15′ Reter / 47.75, 7.25 |
| Gorread | 3 525 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 4 |
| Pastelloù-bro | 6 |
| Kantonioù | 17 |
| Etrekumuniezhioù | 16 |
| Kumunioù | 366 |
| kemmañ |
An Roen-Uhel pe Roen-Uhelañ (elzaseg: ‘s Iwerlànd, d.l.e. "ar Vro-Uhel", pe Owerelsàss ; Oberelsass en alamaneg; galleg hag ent-ofisiel: Haut-Rhin), a zo unan eus an daou zepartamant gall a zo bet savet diwar Bro-Elzas. Kolmar eo ar pennlec'h.

## Arondisamantoù ar Roen-Uhel

Pevar arondisamant zo.
* Arondisamant Altkirch
* Arondisamant Kolmar-Rappoltsweiler
* Arondisamant Mülhausen
* Arondisamant Thann-Gebweiler

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ KerOfis
* ↑ Al Liamm niv.242-243, 1987, p.223: «departamant ar Roen-Uhelañ»; hag ivez «Elzas-Uhel» p.221.
* ↑ PDF Office pour la Langue et la Culture d’Alsace, « Wàs brücht m’r im Elsàss ? Petit lexique français-alsacien » e oclalsace.org. Lennet d'ar 5 a viz Genver 2014
* ↑ Tourisme en Alsace, « Kurzübersicht über das Elsass » e tourisme-alsace.com. Lennet d'ar 5 a viz Genver 2014
# Roer

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Roer zo
* Roer (stêr), ur stêr en Alamagn, Belgia, hag an Izelvroioù;
* Roer (departamant), un departamant gall en Alamagn
# Rodì Milici

Rodì Milici (Rudì Milici e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Roeland Verstraeten

Roeland Verstraeten a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kemer a reas perzh e XIIvet Olimpiadoù ar Studierion e Sinaia (Roumania) e 1965.
Kampion Belgia e Bredene e 1971, a-gevred gant Jozef Boey.
# Roer (departamant)

Roer zo anv un departamant gall krouet e 1795 en Alamagn hag en Izelvroioù, pa voe aloubet ar c'horn-bro-se gant ar C'hallaoued. Savet eo anv an departamant diwar hini ar stêr Roer (pe Rur en alamaneg).

## Savidigezh an departamant

Savet e oa departamant ar Roer diwar:
* dugelezhioù Jülich ha Kleve (Clèves e galleg),
* douaroù eskopti Köln war lez kleiz ar Roen,
* kêr Aachen,
* tammoù eus dugelezh Gelder a oa bet da Brusia.
Aachen (Aix-la-Chapelle e galleg) e oa ar pennlec'h. Pevar arondisamant a oa (e 1812) :
* Aachen, kantonioù: Aachen, Burtscheid, Düren, Eschweiler, Froitzheim, Geilenkirchen, Gemünd, Heinsberg, Linnich, Monschau ha Sittard.
* Kleve, kantonioù: Kleve, Geldern, Goch, Horst, Kalkar, Kranenburg, Wankum, Wesel ha Xanten.
* Krefeld, kantonioù: Krefeld, Bracht, Erkelenz, Kempen, Moers, Neersen, Neuss, Odenkirchen, Rheinberg, Uerdingen, Viersen
* Köln, kantonioù: Köln], Bergheim, Brühl, Dormagen, Elsen, Jülich, Kerpen, Lechenich, Weiden ha Zülpich.
War-lerc'h ma voe faezhet Napoleon e 1814, e voe rannet an departamant etre Rouantelezh an Izelvroioù (lez kleiz ar stêr Meuse hag un tamm douar a-hed al lez dehoù, enni Gennep, Tegelen ha Sittard, (bremañ e Limburg en Izelvroioù), ha Rouantelezh Prusia (proviñs Jülich-Kleve-Berg, bremañ e Nordrhein-Westfalen, Alamagn).

## Levr

* Sabine Graumann, Französische Verwaltung am Niederrhein. Das Roerdepartement 1798-1814, Essen 1990
# Suliformes

Suliformes :
| Ur Morskoul boutin ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Suliformes |
| Anv skiantel ||
| Suliformes Sharpe, 1891 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Suliformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned. E-tro ar bloavezh 2010 eo bet degemeret an urzhiad nevez-se, diouzh e zisrannañ diouzh an urzhiad Pelecaniformes.

## Ar c'herentiadoù

* Fregata, ar fourgadenned (5 spesad)
* Sulidae, ar morskouled (10 spesad)
* Phalacrocoracidae, ar morvrini (41 spesad)
* Anghida (4 spesad), an evned-naer (4 spesad)
# Sullivan

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sullivan, pe en iwerzhoneg Ó Súileabháin pe Ó Súilleabháin, zo un anv a orin iwerzhonek, deuet da vout anv-lec'h.

## Istor an anv-den

Gwrizioù an anv a gaver e mervent Iwerzhon, e Kontelezh Tipperary, kent donedigezh an Normaned, ha goude e Kontelezh Cork, en hini Kerry. Gant an divroañ eo bet skignet ivez en Aostralia, Norzhamerika, hag e meur a vro all. An anv O'Sullivans a gendalc'h hini Eóganacht Chaisil eus Cenél Fíngin, a ziskenne eus Fíngen mac Áedo Duib, roue Cashel pe Mumhan eus 601 da 618. A ouenn roueel int eta. Fedelmid mac Crimthainn (marvet e 847), a oa roue Mumhan ha tost da vezañ Pennroue Iwerzhon a-bezh, a oa an diwezhañ roue eus Cenél Fíngin. Goude e teujont da vezañ priénsed dindan o c'herent MacCarthy e rouantelezh vihan Desmond, a gemeras lec'h Cashel/Mumhan.
Pa zivroas an dud e voe kollet ar silabenn "O" en anv alies.
Ó a zo stank en anvioù iwerzhonek hag a dalv kement ha mab-bihan. E saozneg e skriver O'. Lakaet e vez dirak tro-c'henel Súileabhán, da lavarout eo Súileabháin, ha neuze e talv kement ha mab-bihan Súileabhán. En iwerzhoneg ne vez ket graet gant ar skrabig (') saoznek. Dont a ra an anv eus Súildubhán hag a dalv paotr bihan du e lagad eus súil (lagad), dubh (du), hag -án, lostger bihanaat.

## Eilstummoù

* Sullavan, Sullivant, Sillivant, Silliphant, Sillifant.

## Tud

* Arthur Sullivan (1842-1900), sonaozour, en daouad Gilbert ha Sullivan
* Ed Sullivan, rener an abadenn skinwel stadunanat brudet a oa anvet Ed Sullivan Show
* Vernon Sullivan, unan eus lesanvioù Boris Vian
* Jenny Sullivan (g. e 1945), skrivagner kembreat saoznek evit ar vugale

## Lec'hioù
### Kebek

* Sullivan (Kebek)

### Stadoù-Unanet

* Sullivan (Kalifornia), anv meur a lec'h
** Sullivan (kontelezh Kern), Kalifornia
** Sullivan (kontelezh Sutter), Kalifornia
* Sullivan (Illinois)
* Sullivan (Indiana)
* Sullivan (Kentucky)
* Sullivan (Maine)
* Sullivan (Missouri)
* Sullivan (Hampshire-Nevez)
* Sullivan (New York)
* Sullivan (Ohio)
* Sullivan (Wisconsin)
* Sullivan City, Teksas

## istor

* Ergerzhadeg Sullivan, ur pennad-brezel e SUA a-enep ar bobl Seneka.

## Pennadoù kar

* Sullavan
* O'Sullivan