OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kanton Anzin

Kanton Anzin :
| Lec'hiadur kanton Anzin e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Valenciennes |
| Kod kanton | 5903 |
| Pennlec'h | Anzin |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Sylvia Duhamel André Lenquette 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 52 048 ann. (2017) |
| Gorread | 43,86 km² |
| Stankter | 1 187 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 6 |
| kemmañ |
Kanton Anzin a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Brasaet e oa bet da 6 kumun gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Anzin a yae 4 c'humun d'ober anezhañ:
* Anzin
* Beuvrages
* Bruay-sur-l'Escaut
* Saint-Saulve.

### Abaoe 2015

Kanton Anzin a ya 6 kumun d'ober anezhañ.
* Anzin
* Beuvrages
* Bruay-sur-l'Escaut
* Escautpont
* Fresnes-sur-Escaut
* Onnaing

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Aire-sur-la-Lys

Kanton Aire-sur-la-Lys :
| Lec'hiadur kanton Aire-sur-la-Lys e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Béthune ha Saint-Omer |
| Kod kanton | 6201 |
| Pennlec'h | Ariën |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Jean-Claude Dissaux Florence Wozny 2015 - 2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 29 884 ann. (2017) |
| Gorread | 124,29 km² |
| Stankter | 240 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 17 |
| kemmañ |
Kanton Aire-sur-la-Lys a zo ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France. Brasaet e oa bet da 17 kumun gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Aire-sur-la-Lys a yae 14 kumun d'ober anezhañ.
| Kumun | Poblañs | Kod-Post | Kod INSEE |
| Aire-sur-la-Lys | 9 661 | 62120 | 62014 |
| Clarques | 233 | 62129 | 62226 |
| Ecques | 1 781 | 62129 | 62288 |
| Herbelles | 458 | 62129 | 62431 |
| Heuringhem | 1 287 | 62575 | 62452 |
| Inghem | 302 | 62129 | 62471 |
| Mametz | 1 716 | 62120 | 62543 |
| Quiestède | 665 | 62120 | 62681 |
| Racquinghem | 2 334 | 62120 | 62684 |
| Rebecques | 398 | 62120 | 62691 |
| Roquetoire | 1 621 | 62120 | 62721 |
| Thérouanne | 1 045 | 62129 | 62811 |
| Wardrecques | 1 068 | 62120 | 62875 |
| Wittes | 687 | 62120 | 62901 |

### Abaoe 2015

Kanton Aire-sur-la-Lys a ya bremañ 17 kumun d'ober anezhañ:
* Aire-sur-la-Lys,
* Blessy,
* Estrée-Blanche,
* Guarbecque,
* Isbergues,
* Lambres,
* Liettres,
* Ligny-lès-Aire,
* Linghem,
* Mazinghem,
* Quernes,
* Rely,
* Rombly,
* Roquetoire,
* Saint-Hilaire-Cottes,
* Witternesse,
* Wittes.

## Emdroadur ar boblañs
### Betek 2015

Niver a annezidi

### Abaoe 2015

Niver a annezidi

## Notennoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
# Kanton Appenzell

Kanton Appenzell zo ur c'hanton suis, unan eus kantonioù ar C'hengevredad suis adalek 1513, ha rannet e daou ganton en 1597 abalamour da abegoù relijiel:
* kanton Appenzell Innerrhoden, katolik,
* kanton Appenzell Ausserrhoden, protestant.
Dont a ra an anv eus an anv latin abbatis cella, kell an abad, en abeg da abati Sant-Gall.

## Pennadoù kar

* kantonioù Suis
* Appenzeller
# Geumgwan Gaya

Geumgwan Gaya (43 - 532), anvet ivez Bon-Gaya (본가야, 本伽倻, "Gaya an Orin") pe Garakguk (가락국, "Stad Garak") a oa unan eus an tierniezhioù pennañ e-barzh Kengevredad Gaya e Korea e-pad marevezh an Teir Rouantelezh. Krediñ a reer e oa lec'hiet e proviñsoù Gimhae ha Gyeongsangnam-do, e-kichen genoù ar stêr Nakdong. Ur perzh bras e c'hoarie e politikerezh Korea betek bezañ staget ouzh Silla.
Hervez Samguk Yusa e oa diazezet Geumgwan Gaya gant ar roue Suro a vije bet e wreg, Heo Hwang-ok, ur briñsez eus Indez. Nav c'hêriadenn a vije bet unvanet gant ar roue Suro evit krouiñ Geumgwan Gaya.
Pa voe staget Geumgwan Gaya ouzh Silla e 532 e voe roet ur renk bras en noblañs d'he ziegezh roueel.

## Gwelet ivez

* Istor Korea
# Geuzeg

Ur yezh semitek eus isskourr yezhoù etiopek an norzh eo ar geuzeg (ግዕዝ) diorroet er penn-kentañ e-touez kouerion Uheldirioù Korn Afrika ha deuet war-lerc'h da vezañ yezh Lez Impalaeriezh Etiopia.
Ur yezh varv eo, aet da get en XIIIvet Kantved, met implijet e vez c'hoazh evel yezh sakr gant Iliz Ortodoks Tewahedo Etiopia ha gant Iliz Ortodoks Tewahedo Eritrea.
Implijet e vez ivez evel yezh sakr gant Yuzevion Etiopia (Beta Israel).
Tost-tre e oa manet fonologiezh ar geuzeg d'ar c'hentsemiteg dre vras. Kavet e vez er geuzeg kensonennoù strakal diorroet diwar ar c'henonennoù stambouc'hus semitek.
Skrivet e vez ar geuzeg gant ar skritur etiopek pe fidel bet diorroet a-ratozh evit ober gant ar yezh-se dre skrid hag en deus talvezet war-lerc'h da skrivañ an darn vrasañ eus ar yezhoù all komzet en Etiopia.

## Liammoù diavaez

* Ethnologue

## Gwelet ivez

* Yezhoù etiopek
# Gevell

Ur gevell, pe ur c'hevellenn (pe gevellez), eo anv an eil eus daou vugel ganet eus ar memes gwilioud.

## Gevelled brudet

* Diana hag Apollon, doueed Hellaz
* Ifikles ha Herakles, harozed
* Jagud ha Gwezhenneg, mibien da Fragan ha Gwenn, eus Ploufragan, breudeur da Gwenole ha Klervi,
* Victoire de France (1556-1556) ha Jeanne de France (1556-1556), merc'hed ar roue gall Herri II (Bro-C'hall) hag e bried Caterina de' Medici.
* Elesbed Bro-C'hall (1727-1759) ha Henriette de France (1727-1752), merc'hed ar roue gall Loeiz XV hag e bried Marie Leszczyńska
# Gevelled (steredeg)

Ar C'hevelled (Gemini, berraet e Gem) zo ur steredeg eus ar zodiak.

## Steredennoù heverkañ

* Castor / α Gem
* Pollux / β Gem
* Algiedi / δ Cap

## Traoù oabl

* M35 (anvet NGC 2168 ivez)
* Nivlennad ar Vorgaoulenn

## Gwelet ivez

* Korf-egor
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Getúlio (film)

Getúlio zo ur film brazilian gant João Jardim, savet e 2014.;

## Fichenn deknikel

* Titl orin : Getúlio
* Filmaozer : João Jardim
* Senario :
* Sonerezh :
* Led lurell :
* Furmad : gwenn ha du
* Pad : 140 min
* Deiziad mont er-maez :
** 2014 en Brazil

## Aktourien

* Tony Ramos: Getúlio Vargas
* Drica Moraes: Alzira Vargas
* Alexandre Borges: Carlos Lacerda
* Adriano Garib: general Euclides Zenóbio da Costa
* Marcelo Médici: Lutero Vargas
* Leonardo Medeiros: General Caiado
* Fernando Luís] Benjamim Vargas
* Jackson Antunes: Café Filho
* Michel Bercovitch: Tancredo Neves
* Daniel Dantas: membre de l'opposition
* Murilo Elbas: João Zaratimi
* Sílvio Matos: general Carneiro de Menezes
* José Raposo: Nero Moura
* Thiago Justino: Gregório Fortunato
* Luciano Chirolli: generale Tavares
* Clarisse Abujamra: Darcy Vargas

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tony Ramos viverá Getúlio Vargas no cinema; Drica Moraes será filha do presidente. Kavet : 23-03-2023.
# Geunioù Brezhon

Ar Geunioù Brezhon, pe Geunioù Breizh, zo un dachenn c'hleb ec'hon (ur c'heun) e Bro-Raez, war ar Marzioù etre Breizh ha Poatev, etre departamant Liger-Atlantel ha hini ar Vande e Bro-C'hall. Dindan 45 000 ha bennak emañ.
Gwarezet eo gant chaoserioù ha tevennoù plantet gant gwez-pin rak an douar a c'hall bezañ dindan live ar mor, evel e-kichen Bonn ma veze barroù reverzhi gwechall alies. Holen zo bet produet eno abaoe ar Grennamzer. Istrerezh, labour-douar ha touristerezh zo ivez bremañ.

## Natur

Anavezet eo al lec'h evit e natur hag e douristerezh ekoatebek. Emañ ar Geunioù Brezhon e-barzh ul lec'hienn ledanoc'h gant koadeg domani ar Pays-de-Monts, Bae Bourc'hnevez hag Enez Nervouster, hag a zo bet rummet er Rouedad Natura 2000.
Kerc'heized, herlegoned, skouled-korz ha houidi a gaver eno, ha c'hwiboned zoken tro-dro Machikoul hag Onnod-Raez. Plant halgar zo ivez : ar salikorn, an troad-gwazi-palud, ar sezv-du.

## Sevenadur hengounel

Sonet e vez ar veuze, binioù hengounel Su Breizh ha Poatev. Ar Maraîchine eo dañs ar c'horn-bro.

## Lec'hienn diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar Marô - Marais breton vendéen

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Geunioù Breizh" hag "Ar Geunioù Brezhon" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Gevelladurioù kumunioù Breizh

* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
* Roll kumunioù Bro-Saoz gevellet gant kumunioù eus Breizh
* Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kêrioù Iwerzhon gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kêrioù Kerne-Veur gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kêrioù Skos gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kêrioù Kembre gevellet gant ur gêr a Vreizh
# Geun

Geun, ur c'heun, a reer eus un ec'honenn douaroù ma'z eus doureier warni e-kreiz ur struzh dourglasker. Kavet e vez geunioù e lec'hioù izelañ pa ne c'hell ket dour an dourredennoù redek fonnus. El lodenn vrasañ eus an takad gleborek-se e vez un niver bras a vevien o vevañ ; darn anezho zo boued evit al loened a zo preizherien dezho. En dour e weler amprevaned bihan ha bras, buzhug, pesked, bezhin, tammoù plant kouezhet. Kement-se a ra un endro pinvidik hag a ro bod da loened neuñv, nij pe red.

## Yezh

Gerioù all a zo evit geun : gwern, ha palud evit an takadoù gleborek war an aod. E Kerne-Uhel e kaver ar stumm rannyezhel yeun, ha gun (ar C'hun) en Eusa. Kanolioù ha sanioù a vez kleuzet e-kreiz lod geunioù evit kontrolliñ live an doureier hag aesaat ar gounezerezh.

## Ar geunioù brasañ er bed
### Afrika

* Botswana : geun an Okavango
* Mali : geunioù kammdroenn an Niger
* Nigeria : Delta an Niger
* Soudan ar Su : Sudd
* Zambia : Bangweulu Swamp

### Azia

* Indonezia : geun Asmat
* Irak : Geunioù Iraq
* Rusia : geun Vasyugan

### Norzhamerika

Stadoù-Unanet :
| Florida : Big Cypress National Preserve Georgia : Okefenokee Swamp  Indiana : Limberlost Swamp  Indiana & Ohio : Great Black Swamp | Louiziana : Honey Island Swamp Louiziana & Texas : Caddo Lake North Carolina & Virginia : Great Dismal Swamp Tennessee : Reelfoot Lake |

### Europa

* Breizh : geunioù Breizh • geunioù ar Briver • paludoù Dol • paludoù Gwenrann • Yeun Elez
* Bro-C'hall : marais audomarois, e Saint-Omer
* Poatev : geunioù Poatev
* Provañs : Camarga

### Suamerika

* Brazil : Pantanal
* Venezuela : delta an Orinoko

## Kredennoù

E meur a sevenadur hen e kreded e oa ar geunioù lec'hioù ma veze un tremen etre gorre an douar hag ar bed dindan. En Henamzer e oa ur brofedez, ar Sibilla, a zibune he c'homzoù kevrinus e-kreiz geun Cumae, tost da Napoli e kreiz Italia.
Krediñ a rae d'ar Gelted kozh e oa dor an ifern e kreiz ar geunioù, a gaver stank en o broioù gleborek. Anatol ar Braz en deus kontet div wech e La Légende de la mort chez les Bretons armoricains penaos e veze fiziet da lod beleien kas ar c'hon gant speredoù an diaoul enno da c'heun an Elez (Yeun Elez).

## Gwelout ivez

* Palud sall
# Getúlio Vargas

Getúlio Dornelles Vargas (São Borja, 19 a viz Ebrel 1882 — Rio de Janeiro, 24 a viz Eost 1954) a oa alvokad ha politikour braziliat, ha penn disoudard Dispac'h 1930. Gantañ e voe diskaret ar Republik Kozh, hag anvet e voe, dre ziv wech, da brezidant Republik Brazil.
Gant tud e gostezenn e voe anvet "tad ar re baour". "Doutor Getúlio" a veze graet anezhañ gant ar re a oa tost dezhañ.
Gouarn Brazil a reas
* adalek 1930 betek 1934 er Gouarnamant da C'hortoz;
* adalek 1934 betek 1937 er Gouarnamant bonreizhel, dilennet gant ar C'hendalc'h Broadel Congresso Nacional;
* adalek 1937 betek 1945 en Estado Novo (Stad Nevez); hag adalek 1951 betek 1954 evel prezidant dilennet gant ar vouezhiadeg war-eeun.
Juscelino Kubitschek a voe anvet da brezidant war e lerc'h.

## Pennad kar

* Getúlio, film eus 2014.
# Gevellunedenn

Ur c'hevellunedenn zo ur benveg da welout a bell.
# Kastell Gripsholm

Kastell Gripsholm (Gripsholms slott e svedeg) zo ur c'hastell e Mariefred, e Södermanland, e Sveden. Emañ war lez al lenn Mälaren e kreiz Sveden, war-hed 60 km er c'hornôg da Stockholm.

## Istor

Savet e voe ur c'hastell-kreñv eno war-dro 1380, gant Bo Jonsson Grip, hag e dalc'h an tiegezh Grip e chomas betek ar mare ma voent diberc'hennet gant ar roue Gustav Iañ e 1526. Neuze e voe dismantret ha savet ur c'hastell nevez gant tourioù ront. Eus ar c'hastell kentañ ne chom nemet ur pennad moger.
Abaoe amzer Gustav Iañ Vasa emañ kastell Gripsholm e dalc'h rouaned Sveden hag eno e oa bet o annez pennañ betek 1713. Er XVI$^{vet}$ kantved e voe bac'het ar roue Erik XIV er c'hastell, gant e veur Johan p'en doa hemañ kemeret ar galloud. Etre 1563 ha 1567 e oa bet bac'het ennañ Johan hag e wreg Katarina Jagellonica ivez, gant Erik XIV. Er c'hastell e oa bet ganet, d'an 20 a viz Mezheven 1566, mab Johan, Sigismund, a voe roue Polonia ha Sveden. Gustav IV Adolf hag e re a voe toullbac'het er c'hastell ivez, e 1809. Ennañ e rankas sinañ ul lizher ma roe e zilez eus an tron.
Adkempennet e voe ar c'hastell gant ar roue Gustav III e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved. Ur c'hoariva a voe savet en unan eus an tourioù en amzer-se.
Etre 1889 ha 1894 e voe graet labourioù kempenn adarre, a cheñchas kalzik neuz ar c'hastell, dindan renerezh an tisavour Fredrik Lilljekvist. Ouzhpennet e voe un trede estaj, da skouer.
Bremañ e vez digor ar c'hastell d'an holl. En ul lodenn anezhañ ez eus ur mirdi livadurioù (Statens porträttsamlingar), hag a zo kalz poltredoù ennañ.

## Notennoù

* ↑ Gripsholm Slott
* ↑ Gripsholm i Mariefred (Bengans historiasidor)
* ↑ Gripsholm Castle (Nationalmuseum)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel rouaned Sveden
* Lec'hienn Nationalmuseum
# Kastell Egeskov

Kastell Egeskov zo ur c'hastell e Danmark, e-kichen kêr Kværndrup, war enez Fyn.
Kentañ meneg eus ar c'hastell a voe e 1405. Hogen ar c'hastell a anavezomp bremañ a voe savet e 1554 gant Frands Brockenhuus.
Abalamour d'ar brezelioù diabarzh a voe e Danmark, kalz noblañsed a rae o annez e kestell-kreñv. Savet e voe ar c'hastell-mañ war bilotoù koad siket en ul lenn vihan ha ne dap ket ouzhpenn 5 metr donder. Gwechall ne c'halled diraez ar c'hastell nemet dre ur pont. Hervez ar vojenn e voe diskaret ur goadeg derv a-bezh evit sevel diazezoù ar c'hastell, alese an anv "Egeskov" (koad derv).
Daou savadur bras a ya d'ober ar c'hastell, liammet gant ur voger doubl ha tev hag a zo enni skalieroù kuzh.
Perc'hennet e voe ar c'hastell gant an tiegezh Brockenhuus betek 1784, pa dremenas etre daouarn an tiegezh Bille-Brahe. E 1882 e tremenas d'ur skourr eus an tiegezh-se, konted Ahlefeldt-Laurvig-Bille, a zo perc'henned bremañ.
E kastell Egeskov ez eus meur a virdi gouestlet d'ar c'harbedoù : un dastumadeg kirri, un dastumadeg marc'hoù-tan, un dastumadeg karbedoù-nij, unan karbedoù sikour (klañvgirri ha re all) hag ur mirdi diwar-benn istor al labour-douar.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel (da) (de) (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Den Store Danske
* ↑ Den Store Danske
# Kastell Frederiksborg

Kastell Frederiksborg (Frederiksborg slot e daneg) zo ur c'hastell eus Danmark hag a voe savet evit ar roue Christian IV e Hillerød war enezennoùigoù al lenn Slotssø (« lenn ar c'hastell ») etre 1560 ha 1630. Ul liorzh vras zo en-dro dezhañ. Ur palez eus mare an Azginivelezh eo, an hini brasañ e Skandinavia. Ennañ e voe rouaned Danmark o chom hag ennañ e voent kurunet. Arouez ar rouantelezh eo neuze. Hiziv ez eo « Mirdi an Istor Broadel » (Det Nationalhistoriske Museum), ur mirdi livadurioù.
Eus 1560 eo al lodennoù koshañ eus ar c'hastell ha savet e voent gant ar roue Frederik II. Alese e teu e anv. Met gant ar roue Christian IV e voe lakaet sevel ar braz eus ar palez zo bremañ, etre 1602 ha 1620. Gervel a reas evit se un tisavour eus an Izelvroioù, Hans van Steenwinckel yaouank hag e vab Lorenz. Goude marv Christian IV e 1648, e voe kurunet meur a roue hag a rouanez all : Christian V, Frederik IV... betek an XIX$^{vet}$ kantved. E miz Kerzu 1859 e voe distrujet ul lodenn vat eus ar palez gant un tangwall hag adsavet e voe da c'houde.

## Liammoù diavaez

* Det Nationalhistoriske Museum på Frederiksborg Slot (da) (en) (de)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kastell Felger

Kastell Felger :
| Digor kastell Felger. ||
| Anv gallek | Château de Fougères |
| Marevezh pe stil | Krennamzer |
| Doare kastell | Kastell-kreñv |
| Savidigezh | XII$^{vet}$ kantved |
| Perc'henn kentañ | Raoul II Felger |
| Perc'henn a-vremañ | Kêr Felger (abaoe 1892) |
| Gwarez | Monumant istorel (1862) |
| Lec'hiadur ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 21′ 13″ N, 1° 12′ 34″ K |
| Bro | Breizh |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Bro hengounel | Bro-Roazhon |
| Kumun | Felger |
| Lec'hienn ofisiel | chateau-fougeres.com |
| kemmañ |
Kastell Felger zo unan eus ar c'hestell brasañ a gaver e Frañs hag en Europa. Emañ e Felger, e departamant Il-ha-Gwilen.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kastell Edo

E 1457 eo bet savet kastell Edo (江戸城 -jō) gant Ota Dokan en Edo, el lec'h a zo bremañ ranngêr Chiyoda Tokyo Eno eo bet dizazezet ar shōgunelezh Tokugawa gant Tokugawa Ieyasu. Dre ma oa annez ar shōgun hag ar bakufu eo bet ur gêr-benn vilourel a-hed marevezh Edo istor Japan. El lec'h-se emañ c'hoazh Kōkyo (皇居, "annez an impalaer"). Deuet ez eus betek ennomp tammoù mogerioù, ramparzhioù ha fozioù. Koulskoude, e-pad marevezh Edo e oa kalz ec'honoc'h al lec'h eget ar pezh a c'halljemp soñjal hiziv gant gar Tokyo ha lodenn Marunouchi kêr e diabarzh bevenn ar foz pellañ. Endalc'het ivez e oa Park Kita-no-maru, an Nippon Budokan (日本武道館, Nippon Budōkan, "Sal Arzoù-emgannañ Japan", bet savet e 1964 evit ar C'hoarioù olimpek) ha lec'hioù anavezet all er biojoù.
Un tour-meur e doare savouriezhel heverk kestell Japan zo bet d'ar c'hastell ivez. Diskaret eo bet avat gant an tanioù-gwall hag ar c'hrennoù-douar ha da get e oa aet dija e-doug an darn vrasañ eus marevezh Edo. Daoust da se e tiskouez ar jidaigeki (evel, da skouer Abarembo Shogun) savet en Edo ar c'hastell gant e dour-meur en ur lakaat kastell Himeji e plas evit-se.
E Matsu no Ōrōka ("trepas ar pin meur") kastell Edo eo e tennas Asano Takumi-no-kami e sabrenn verr d'an 21 a viz Ebrel 1701 a-benn klask lazhañ Kira Kozuke-no-suke evit bezañ bet dismegañset-spontus gantañ. Diwar-se e tarzhas darvoudoù ar seizh rōnin ha daou-ugent.
Meur a lec'h e Tokyo a denn o anv da gastell Edo. Otemachi ("kêr a-dal d'an nor veur"), Takebashi ("pont bambouz"), Toranomon ("dor an tigr"), Uchibori Dōri ("straed diabarzh ar foz"), Sotobori Dōri ("straed er-maez ar foz"), ha Marunouchi ("e-barzh an enklozadenn"), a-douez re all.
Deuet eo kastell Edo da vezañ anvet Tokyo-jo (東京城, "kastell Tokyo") e miz Here 1868, ha Koujo (皇城, "kastell an impalaer") goude e 1869, ha Kyujo (宮城, "kastell ar palez") goude c'hoazh e 1888. A-benn ar fin eo deuet da vezañ Kōkyo e 1948.
* Foz, moger ha savadur kastell Edo
* Sichenn vaen penn-tour kastell Edo
* Maen-koun war lec'hienn Matsu no Ōrōka, trepas ar pin, ma c'hoarvezet penn-kentañ darvoudoù kontadenn ar seizh rōnin ha daou-ugent
* Dor Sakurada, ma voe drouklazhet Ii Naosuke en tu diavaez e 1860
# Kastell Este

Kastell Este (il Castello Estense en italianeg) zo ur c'hastell e kêr Ferrara, en Italia, hag a oa annez duged Ferrara.
# Kastell Goueled ar Forest

Dismantroù kastell Goueled ar Forest a c'haller gwelet er Forest-Landerne, e-kichen aber an Elorn.
Hervez ar richenn e voe diac'hubet ar c'hastell-se gant Lanselod, e mojenn Arzhur.
Hervez an istorourien e chom bremañ rivinoù eus ur c'hastell a oa bet savet gant beskonted Leon, en XII$^{vet}$ ha XIII$^{vet}$ kantved. Met sur a-walc’h e oa bet ur c'hastell all koshoc’h eno a-raok. Savet e oa bet ur c’hastell el lec’h-se gant beskonted Leon, evit gallout kontrollañ aber an Elorn, kenkoulz hag an hent kozh etre Brest ha Landerne. Ouzhpenn se e c'halle an aotrouien, alese, chaseal en ur goadeg vras miret evito, a gaver roud anezhi en anvioù “Goueled ar Forest” hag “ar Forest-Landerne”.
E-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh e tremenas ar c'hastell etre daouarn beskonted Roc’han, e 1363. Gouzañv kalz a reas kastell Goueled ar Forest diwar Brezel an Hêrezh. E dibenn ar XV$^{vet}$ kantved e voe dilezet gant e berc’henned a gavas gwelloc’h tennañ splet eus kastell ar Roc'h-Morvan, a oa d’an tiegezh Roc’han ivez abaoe 1363, ha diazezet en ul lec’h kreiz, etre Brest, Montroulez, Kemper ha Lesneven. Difoeltret e voe kastell Goueled ar Forest gant ar C'hallaoued e 1490, evel hini ar Roc’h Morvan, evit ma ne c’hallfe ket bezañ adkemeret gant ar Vretoned. En XVIII$^{vet}$ hag en XIX$^{vet}$ kantved, e voe implijet ar mogerioù da vengleuz gant tud an trowardroioù.
Hiziv an deiz ne chom nemet aspadennoù eus an tourioù, 7 pe 8 anezho gwechall, hag eus ar mogerioù a stumme ul lieskorneg 90 metr war 60 metr, gant ur porzh bras e-kreiz. Ne oa tour-meur ebet war a seblant. Furchet e oa bet ar rivinoù gant tud a youl vat etre 1967 ha 1977.
Perc’hennet eo ar rivinoù hiziv c’hoazh gant diskennad ar Roc’haned, an dug Josselin de Rohan.

## Notennoù

* ↑ M.C. des Déserts, Le château de Joyeuse Garde - Compte-rendu des fouilles, Bulletin de la Société Archéologique du Finistère XVCI, 1970, pp. 75-87

## Levrlennadur

* Jehan Bazin, Le château de Joyeuse Garde, Bulletin de la Société Archéologique du Finistère XCIV, 1968, pp. 43-79

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar Forest-Landerne
# Kanton Kelenneg-ar-Mewan

Kanton Kelenneg-ar-Mewan :
| Lec'hiadur kanton Kelenneg-ar-Mewan e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Naoned |
| Kod kanton | 44 01 |
| Pennlec'h | Kelenneg-ar-Mewan |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 24 376 ann. (2012) |
| Gorread | 193,41 km² |
| Stankter | 126 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 8 |
| kemmañ |
Kanton Kelenneg-ar-Mewan a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe Kanton Henwinieg e 1790 e-pad an Dispac'h Gall gant peder c'humun ennañ: Henwinieg, penn ar c'hanton, Kelenneg-ar-Mewan, Maezon-ar-Gwini ha Ruvelieg. Lakaet e voe e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. E 1802 e voe lakaet Kelenneg da benn ar c'hanton.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Diskaret e voe ar c'hanton e 2014.

## Kumunioù

Kanton Kelenneg-ar-Mewan a yae eizh kumun d'ober anezhañ :
* Kelenneg-ar-Mewan ;
* Ar Plank,
* Banaleg-ar-Gevred,
* Bignon,
* Henwinieg,
* Maezon-ar-Gwini,
* Monteverzh,
* Ruvelieg.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007
# Kanton Kastellin

Kanton Kastellin :
| Lec'hiadur kanton Kastellin e departamant Penn-ar-Bed ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Kastellin |
| Kod kanton | 29 08 |
| Pennlec'h | Kastellin |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Jacques Gouérou 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 18 551 ann. (2012) |
| Gorread | 298,38 km² |
| Stankter | 62 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 14 |
| kemmañ |
Kanton Kastellin a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù

Kanton Kastellin a yae 14 kumun d'ober anezhañ :
| Kumun | Poblañs (2020) | Kod-Post | Kod INSEE |
| Dineol | 1 864 | 29150 | 29044 |
| Kast | 1 532 | 29150 | 29025 |
| Kastellin | 5 156 | 29150 | 29026 |
| Kemeneven | 1 112 | 29180 | 29229 |
| Kerlaz | 784 | 29100 | 29090 |
| Lokorn | 790 | 29180 | 29134 |
| Ploeven | 502 | 29550 | 29166 |
| Plonevez-Porzhe | 1 787 | 29550 | 29176 |
| Ploudiern | 2 245 | 29550 | 29172 |
| Meilh-ar-Wern | 398 | 29150 | 29222 |
| Sant-Kouled | 459 | 29150 | 29243 |
| Sant-Segal | 1 124 | 29590 | 29263 |
| Sant-Vig | 754 | 29550 | 29256 |
| Tregarvan | 112 | 29560 | 29289 |

## Istor

Roll ar guzulierien departamant :
| Amzer gefridi | Anv | Strollad |
| 2008-2014 | Jacques Gouérou | (Tu-dehoù, distrollad) |
| 2001-2008 | Kofi Yamgnane | (Strollad Sokialour Gall) |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed