OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jonathan

Haroz an aozer bannoù-treset Cosey, Bernard Cosendai, bet ganet e Lausanne e Bro-Suis d'ar 14 a viz Mezheven 1950, eo Jonathan.
Embannet ez eus bet 16 levrenn eus avanturioù Jonathan e ti Le lombard
* Souviens-toi, Jonathan, 1977 ( bet embannet e 1975 er gelaouenn Tintin).
* Et la montagne chantera pour toi, 1977.
* Pieds nus sous les Rhododendrons, 1977.
* Le berceau du Bodhisattva, 1979.
* L'espace bleu entre les nuages, 1980.
* Douniacha, il y a longtemps..., 1980.
* Kate, 1981.
* Le privilège du serpent, 1982.
* Neal et Sylvester, 1983.
* Oncle Howard est de retour, 1985.
* Greyshore island, 1986.
* Celui qui mène les fleuves à la mer, 1997.
* La Saveur du Songrong, 2001.
* Elle ou dix mille lucioles, 2008.
* Atsuko, 4 novembre 2011.
* Celle qui fut, 6 septembre 2013.
Ouzhpenn ar rummad ez eus bet embannet : "Une autobiographie imaginaire en BD", Le Lombard, 2011.
7 levr a zo bet troet hag embannet e brezhoneg gantKeit Vimp Beo :
* Dalc'hit soñj Jonathan.
* Hag ar menez a gano evidoc'h.
* Kavell ar Bodhisattva.
* Diarc'hen dindan ar brug roz.
* An takad glas etre ar C'houmoul.
* Douniacha, pell zo. 1983.
* Kate.1983.
# Jon Snow

Jon Snow zo un dudenn ijinet e bed an heuliad romantoù fantasy A Song of Ice and Fire gant ar skrivagner stadunanat George R. R. Martin, hag an adsevel doare stirad skinwel Game of Thrones. Er romantoù, e vez kontet ul lodenn vat eus an istor drezañ. Unan eus tudennoù brudetañ ha karetañ an heuliad eo. Evit an New York Times e vez laret eus Jon Snow ez eo unan eus gwellañ krouadennoù ar romantour. Jon eo tudenn bennañ ar stirad skinwel Game of Thrones. E istor, e lodenn ziwezhañ ar c'houlzad 5 dreist-holl, zo bet ur ranngalon evit an arvesterien. Martezeadennoù lies a zo savet a-fed orinoù familh an dudenn.
# Jon Turteltaub

Jonathan Charles Turteltaub, ganet d'an 8 a viz Eost 1963, zo ur filmaozer ha produer filmoù stadunanat.

## Buhez prevez

Dimezet eo da Amy Eldon, ur skrivagnerez ha produerez skinwel saoz, c'hoar ar fotokazetenner Dan Eldon a oa bet brudet dre e varv garv e Somalia e 1993 gant meur a gazetenner all.
Savet en doa ur filmig a-enep Trump dres a-raok Dilennadeg prezidant Stadoù-Unanet Amerika e 2020.

## Filmlennadur

Film
| Bloavezh | Titl |
| 1990 | Think Big |
| 1991 | Driving Me Crazy |
| 1992 | 3 Ninjas |
| 1993 | Cool Runnings |
| 1995 | While You Were Sleeping |
| 1996 | Phenomenon |
| 1999 | Instinct |
| 2000 | Disney's The Kid |
| 2004 | National Treasure |
| 2007 | National Treasure: Book of Secrets |
| 2010 | The Sorcerer's Apprentice |
| 2013 | Last Vegas |
| 2018 | The Meg |
| 2020 | Wake Up |
skinwel
| Bloavezh | Titl | Notenn(où) |
| 1998 | From the Earth to the Moon | Ministirad; Lodenn "That's All There Is" |
| 2006 | Jericho | 3 lodenn |
| 2009 | Harper's Island | Lodenn "Whap" |
| 2012 | Common Law | Lodenn "Pilot" |
| 2016 | Rush Hour | Lodenn "Pilot" |
| 2020 | Zoey's Extraordinary Playlist | 2 lodenn |
| 2022 | National Treasure: Edge of History | Disney+ stirad |
# Jon Voight

Jon Voight, bet ganet Jonathan Vincent Voight e Yonkers (New York) (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 29 a viz Kerzu 1938, a zo un aktour stadunanat, tad d'an aktourien Angelina Jolie ha James Haven.
Un nebeud heuliadoù skinwel hag ar film Fearless Frank en devoa kemeret perzh enne a-raok ma teuas brud vras dezhañ e 1969 gant e roll e Midnight Cowboy gant John Schlesinger.
# Jonah Lomu

Jonah Tali Lomu, bet ganet d'an 12 a viz Mae 1975 en Auckland (Zeland-Nevez) ha marvet d'an 18 a viz Du 2015 (er memes lec'h), a oa ur c'hoarier rugbi XV etrebroadel zelandneveziat a-orin tongan. C'hoariet en devoa gant Auckland Blues, Waikato Chiefs ha Wellington Hurricane, hag evel askeller evit New Zealand All Blacks (1994-2002). Tremet (?) eo da vrudetañ c'hoarier hollvedat (??) ar sport.

## Liammoù diavaez

* Jonah Lomu
* ESPN Profile
* Jonah Lomu - The Legend | Tribute
# Hektor

Hektor (henc'hresianeg : Ἕκτωρ Héktôr) a oa un haroz eus Troia, mab d'ar roue Priamos ha d'e bried Hekabe. Perzh a gemeras e Brezel Troia. Lazhet e voe gant ar gouron akean Ac'hilleüs.

## Hektor en hengoun Henc'hres

Mab d'ar roue Priamos ha da Hekabe, ha breur da Baris, pried Andromac'he ha tad Astyanaks. Priamos ne oa ket gouest d'en em gannañ ken da vare Brezel Troia abalamour d'e oad hag e reas anezhañ penn brezel an Droianed. Ar c'hardarnañ eus holl vrezelourien eus ar brezel eo, war-bouez Ac'hilleüs. Faezhañ a ra kalz gouroned akean hag e lazh 24 anezhe, unan eus ar sifroù brasañ (Ac'hilleüs a lazh 28 Troian).
Disklêriañ a ra an tonkad ne gouezho ket mogerioù Troia keit ha ma vo bev. Goude bezañ lazhet Patrokles, Keneil Ac'hilleüs, hemañ a gemer an armoù en-dro. Stourm a reont an eil ouzh egile ur wezh kentañ goude m'en dije lazhet Ac'hilleüs Polydoros. Hektor a daol e saezh ouzh Ac'hilleüs, mes Athena a zistro an taol. Pa fard Ac'hilleüs war an Troian ez eo kuzhet gant an doue Apollon en un nivlenn.
Daoust d'e dud aspediñ anezhañ e tistro Hektor d'an emgann, sachet gant Athena he deus kemeret neuz e vreur gwellañ karet, Deifobos. E deroù an emgann-daou e c'houlenn gant Ac'hilleüs doujañ d'e gelan, met nac'hañ a ra hemañ. Hektor a daol e c'houzifiad outañ met c'hwitañ a ra war e daol ha tizhet eo en ibil e skoaz gant kleze e enebour. Staget ouzh karr e drec'her ez eo stlejet e gelan etrezek ar c'hamp akean, ha goude en-dro da vez Patrokles. Hervez Virgilius e oa stlejet teir gwezh en-dro da vogerioù Troia ivez (Dont a ra ar munud-se eus Kelc'hiad Troia moarvat).
Dont a ra e dad Priamos da aspediñ Ac'hilleüs er c'hamp akean da gaout e gorf hag asantiñ a ra an haroz. Devet eo Hektor hag e ludu zo lakaet en ur jarl aour, gronnet gant gwiad limestra, ha beziet nepell diouzh mur Troia. Echuiñ a ra an Ilias gant ar werzenn-mañ :
   Ὣς οἵ γ’ ἀμφίεπον τάφον Ἕκτορος ἱπποδάμοιο. « Evel-se e oa enoret Hektor e gezeg mat. »
Tad mat, pried mat, leun a furnez, Hektor a vez sellet outañ alies evel haroz gwirion an Ilias.

## Eus an oadvezh barok d'an XIX$^{vet}$

Darvoudoù zo eus buhez Hektor zo bet implijet stank gant al liverien, hini kimiad Hektor hag Andromac'he peurgetket, implijet dija er c'hoariva gant Jean Racine (Andromaque), pe hini ranngalon Andromac'he. A-drugarez d'e livadenn, La Douleur d'Andromaque, e voe resevet Jacques-Louis David en Akademiezh.

## Mammennoù

* (fr) Pseudo-Apollodoros, Bibliotheke, lenn enlinenn (III, 12, 5-6), Epitome lenn enlinenn (IV, 2).
* (fr) Homeros, Ilias, lenn enlinenn (passim).
* (en) Kanoù Kiprenez, lenn enlinenn

## Levrlennadur

* Jacqueline de Romilly, Hector, éd. de Fallois, Paris, 1997.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ sellet ouzh an diaz Joconde e ministrerezh gall ar sevenadur
# Heklev Moskva

Heklev Moskva (rusianeg Эхо Москвы Ekho Moskvy) a zo unan eus ar chadennoù skingomz dizalc'h kentañ a voe savet e Rusia. D'an 22 a viz Eost 1990 e voe skignet an abadenn gentañ ; "Radio-M" e oa anv ar chadenn d'ar mare-se. Hiziv an deiz e vez skignet en un tregont rannvro bennak eus Rusia hag ivez e Riga (Latvia), Bichkek (Kirgizstan) hag e Chicago (SUA), 24e/24.
Politikerezh, istor, sevenadur ha sportoù eo a ya d'ober korf an abadennoù pennañ. Ouzhpenn da se ez eus abadennoù kaset gant aozerien, hag ivez abadennoù dielfennañ ar gevredigzh rusian. Diwar stadegoù e ouezer e vez selaouet gant 600 000 den e ||Moskva]] ha gant war-dro 1,5 milion a dud er peurrest eus Kevread Rusia.

## Luganoù

* Свободное радио для свободных людей, "Ur skingomz dizalc'h evit tud dizalc'h"
* Слушайте радио, остальное – видимость, "Selaou ar skingomz, gweled nemetken eo ar peurrest"

## Deiziadoù pennañ

* 9 a viz Eost 1990 : enrolladur ofisiel krouidigezh ar chadenn skingomz
* 22 a viz Eost 1990 : skignadenn gentañ
* 19-22 a viz Eost 1991 : skignañ diaes ha stanket a-wechoù diwar urzh Kuzul stad ar stad a reuziad
* 1994 : penn-kentañ ar skignañ 24e/24
* 1997 : skignañ dre internet
* 1998 : Heklev Moskva ebarzhet e Media-Most, Aleksei Venediktov dilennet e penn

## Gwagennoù

* Moskva — 73,82 MHz, 91,2 MHz
* Riga — 102,7 MHz
* Sant-Petersbourg — 91,5 MHz
* Chicago — 1330 kHz

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Selaou war-eeun dre internet
* David Remnick : Echo in the Dark: A radio station strives to keep the airwaves free, The New Yorker, 22 a viz Gwengolo 2008
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hektar

Keñveriadur etre unanennoù gorread :
| unanenn | Unand. SI nesañ | Unanenn-diaz SI |
| 1 m² | 1 m² | 1 m² |
| 1 ha | 1 hm² | 10$^4$ m² |
| 1 km² | 1 km² | 10$^6$ m² |
| Eskemmadurioù gant nann-SI |||
| nann-SI | Sistem metrik | Unanenn-diaz SI |
| 2,471 akr | 1 ha | 10$^4$ m² |
| 107,639 sq ft | 1 ha | 10$^4$ m² |
An hektar (arouezet gant ha) a zo un unanenn gorread implijet evit muzuliañ gorread an douaroù. Savet eo bet e unanenn-diaz diwar an "ar", un unanenn a zo bet er SI, met n'eo ket mui gwelet evel aparchant d'ar sistem metrik a-vremañ. Renket e vez an hektar evel un unanenn degemeret gant "Kuzuliadeg Etrebroadel ar Pouezioù hag ar Muzulioù" koulskoude. Daoust ma n'emañ ket en SI e vez aotreet ober gantañ p'eo termenet diwar un unanenn SI.

## Termenadur

1 hektar = 100 ar (galleg hectare hag are).
Ez-teorikel eo un hektar gorread ur c'harrez dezhañ pevar c'hostez 100 metr o hirder.
Dont a ra an termen eus hekto (gresianeg evit 100) hag are (galleg tennet diwar al latin arare = arat) gant ur strizhadur (lamet an "o").
Ma vez troet are gant ar, ret eo chom hep meskañ ar ha devezh-arat, hemañ un unanenn gorread implijet e Breizh a-gozh, dezhi ur muzul war-dro 5 000 m², da lavaret eo un hanter hektar.

## Implij

Implijet e vez an hektar e meur a vro pa vez kavet e vije diaes implijout an ar (unannenn ofisiel an SI, met re dreut he ment), dreist-holl evit ar gounezerezh, ar c'hoad gounezerezh, steuñvadur ar gêrioù ha, dre vras, kempennadurezh ar spasoù.
Er broioù angl-ha-sakson (dreist-holl Kanada, Breizh-Veur ha Stadoù-Unanet) e vez implijet kalz an unanennoù gorread saoz (yard karrez, akr), met unanennoù gorread an SI ivez.

## Eskemmadurioù

Un hektar a zo kevatal gant

### Sistem metrik

* 10 000 metr karrez = 100 metr × 100 metr (10 000 kantarad)
* 100 ar
* 1 hektometr karrez (ur c'harrez dezhañ kostezioù 100 metr o hirder)
* 10 degarad
* 0,01 kilometr karrez

### Unanennoù saoz

* 2,471 053 8 akr etrebroadel
* 2,471 043 9 akr SUA
* 107 639 square foot
* 0,00386 102 mile karrez

### Broioù all

* 15 mus (Sina)
* 10 dunam pe dönüm (Reter-Nesañ)
* 10 stremmata (Bro-C'hres)
* 6,25 rai (Thailand)
* 1 cho (Japan)

## Notennoù

* ↑ Y. Levot-Becot, Kentelioù war al labour-douar, « Office Central », Landerne, 1932, p. 7
# Heiz

Heiz :
| Hordeum vulgare ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Liliopsida |
| Urzhad : | Poales |
| Kerentiad : | Poaceae |
| Genad : | Hordeum |
| Anv skiantel ||
| Hordeum vulgare L. ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Heiz (Hordeum vulgare) zo un ed implijet dreist-holl evit ar magadurez, ha d'ober malt. Ur blantenn eus ar c'herentiad Poaceae eo. Gant 560 000 km² ez eo ar pevare ed gounezet ar muiañ er bed. Dont a ra diwar an heiz gouez (Hordeum spontaneum) ha diploid eo eveltañ. Dre ma c'hall an daou spesad parañ an eil gant an egile e vezont alies gwelet evel daou isspesad. An disheñvelder pouezusañ etrezo eo rachis bresk ar stumm gouez.

## Istor

Heiz gouez a gaver e lec'hiennoù eus dibenn Henoadvezh ar maen er Reter-Nesañ, e-pad ar Natoufian met ar stumm-feurm kentañ a vez kavet e Siria. Unan eus an edoù gounezet kentañ e oa an heiz, asambles gant Triticum monococcum hag Triticum dicoccon.
Pouezus e oa an heiz en Henegipt ma veze implijet d'ober bara ha bier.

## Kementadoù

Er bloaz 2021 ez eus bet kenderc'het 145 623 914,47 tonenn a heiz er bed war 48 941 020 ha, eleze un askorad a 29,75 c'hantolz dre hektar.
Setu amañ listenn ar broioù o deus kenderc'het muioc'h eget ur milion a donennoù heiz er bloaz 2021
Ar gounit heiz e 2016 :
| Rusia | 17 995 908 |
| Aostralia | 15 648 581 |
| Frañs | 11 321 320 |
| Alamagn | 10 411 100 |
| Ukraina | 9 437 020 |
| Spagn | 9 275 920 |
| Rouantelezh-Unanet | 6 961 000 |
| Kanada | 6 848 137 |
| Turkia | 5 750 000 |
| Arc'hantina | 4 036 130 |
| Danmark | 3 462 170 |
| Polonia | 2 961 650 |
| Iran | 2 814 264 |
| Maroko | 2 780 345 |
| Stadoù-Unanet | 2 562 030 |
| Kazakstan | 2 366 805 |
| Etiopia | 2 350 000 |
| Sina | 2 000 000 |
| Roumania | 1 981 030 |
| Republik Tchek | 1 749 130 |
| Hungaria | 1 711 630 |
| India | 1 660 000 |
| Iwerzhon | 1 506 410 |
| Azerbaidjan | 1 116 729 |
| Italia | 1 091 970 |
| Belarus | 1 077 000 |
| Sveden | 1 060 400 |
| Finland | 1 045 500 |
| Mec'hiko | 1 032 812 |

## Daveoù

* (en) 'Barley mild mosaic bymovirus'. Kavet : 06/09/2023.
* (en) 'Integrated Taxonomic Information System /Hordeum'. Kavet : 06/09/2023.
* Er pennad-mañ ez eus testennoù tennet eus 11vet embannadur an Encyclopædia Britannica, ur vammenn a zo en domani foran.

## Notennoù

* ↑ (it) Saltini, Antonio (1996). I semi della civiltà. Frumento, riso e mais nella storia delle civiltà umane. Firenze : Nuova Terra Antica, 1996, 2010 (ISBN 978-88-96459-01-0)
* ↑ (en) 'Food and Agriculture Organization of the United Nations'. Kavet : 06 GWengolo 2023..
# Hekto

Hekto (aroueziet h) zo ur rakger eus ar sistem etrebroadel (SI) a dalv 10$^2$, da lavarout eo kant. Dre se e talv an hektometr 100 metr, an hektolitr 100 litr, hag all.
An hektar (evit hekto-ar) eo an unanenn nemeti a laka an o dibenn da steuziañ.
Degemeret e voe ent ofisiel e Bro-C'hall gant lezenn ar 7 a viz Ebrel 1795.
Dont a ra eus ar gresianeg έκατόν kant.
* yokto | zepto | ato | femto | piko | nano | mikro | mili | kanti | deki | 1 | deka | hekto | kilo | mega | giga | tera | peta | egza | zeta | yota
# Heisuke Yanagawa

Heisuke Yanagawa (柳川 平助, Yanagawa Heisuke), ganet d'an 2 a viz Here 1879 hag aet da Anaon d'an 22 a viz Genver, 1945, a oa ur jeneral e Lu Impalaeriezh Japan e-kerzh an Eil Brezel-bed.
Eñ a oa e penn unan eus ar strolladoù milourel brasañ a gemeras perzh en Emgann Nanjing ha goude-se e Lazhadeg Nanjing.
# Kanton Taole

Kanton Taole :
| Lec'hiadur kanton Taole e departamant Penn-ar-Bed ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Montroulez |
| Kod kanton | 29 43 |
| Pennlec'h | Taole |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Raymond Mercier 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 10 609 ann. (2012) |
| Gorread | 91,93 km² |
| Stankter | 115 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 5 |
| kemmañ |
Kanton Taole a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh.

## Kumunioù

Kanton Taole a ya 5 kumun d'ober anezhañ:
* Karanteg
* Gwiglann
* Henvig
* Lokenole
* Taole

## Istor

Roll ar guzulierien departamant :
| Amzer gefridi | Anv | Strollad | Kalite |
| 2001-2015 | Raymond Mercier | (tu dehou, distrollad) | Maer Gwiglann (abaoe 1991) |
| N'anavezer ket ar guzulierien gent c'hoazh. ||||

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Penn-ar-Bed, 2007

## Levrlennadur

* Mikael Madeg, Surnoms bretons des pays "Chikolodenn", canton de Saint-Pol-de-Léon, "Etre an daou dreiz", canton de Taulé. – Sant-Tonan : Embann Kêredol, dast. « Surnoms celtiques », 2005. – 202 p., 21 cm. – ISBN 2-9517223-6-2.

## Gwelet ivez

* Kantonioù Penn-ar-Bed
* Roll kumunioù departamant Penn-ar-Bed
# Kanton Templeuve

Kanton Templeuve :
| Lec'hiadur kanton Templeuve e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5936 |
| Pennlec'h | Templeuve-en-Pévèle |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Joëlle Cottenye Luc Monnet 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 78 246 ann. (2017) |
| Gorread | 221,24 km² |
| Stankter | 354 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 32 |
| kemmañ |
Kanton Templeuve a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Templeuve a ya 32 gumun d'ober anezhañ :
| Anstaing Attiches Avelin Bachy Baisieux Bersée Bourghelles Bouvines | Camphin-en-Pévèle Cappelle-en-Pévèle Chéreng Cobrieux Cysoing Ennevelin Fretin Genech | Gruson Lesquin Louvil Mérignies Moncheaux Mons-en-Pévèle Mouchin La Neuville | Péronne-en-Mélantois Pont-à-Marcq Sainghin-en-Mélantois Templeuve-en-Pévèle Thumeries Tourmignies Tressin Wannehain |

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Solesmes

Kantonioù Frañs :
| Anv | Kanton Solesmes |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Cambrai |
| Niver kumunioù | 17 |
| Kod INSEE | 59 58 |
| Pennlec'h | Solesmes |
| Kuzulier | Georges Flamengt (Strollad Sokialour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2004 - 2010 |
| Poblañs hep kontoù doubl | 16 216 (1999) |
| Gorread | km² |
| Stankter | a./km² |
Kanton Solesmes a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Nord-Pas-de-Calais.

## Kumunioù

Kanton Solesmes a yae 17 kumun d'ober anezhañ:
* Beaurain
* Bermerain
* Briastre
* Capelle
* Escarmain
* Haussy
* Montrécourt
* Romeries
* Saint-Martin-sur-Écaillon
* Saint-Python
* Saint-Vaast-en-Cambrésis
* Saulzoir
* Solesmes
* Sommaing
* Vendegies-sur-Écaillon
* Vertain
* Viesly
# Kanton Staol

Kanton Staol :
| Lec'hiadur kanton Staol e departamant Aodoù-an-Arvor ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Sant-Brieg |
| Kod kanton | 22 13 |
| Pennlec'h | Staol |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 14 191 ann. (2012) |
| Gorread | 58,91 km² |
| Stankter | 241 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 6 |
| kemmañ |

## Kumunioù

Kanton Staol a yae 6 kumun d'ober anezhañ:
* Binig
* Lannidig
* Plourc'han
* Sant-Ke-Porzh-Olued
* Staol
* Treveneg

## Daveoù

* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù Aodoù-an-Arvor
# Kanton Surzhur (1790)

Krouet e voe Kanton Surzhur e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Gwened e departamant ar Mor-Bihan e oa. C'hwec'h kumun a oa ennañ :
* Ambon,
* Hezoù,
* Noaloù,
* Surzhur (pennlec'h),
* Teiz,
* An Drinded-Surzhur.
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 379
* ↑ Cassini - EHESS - Surzhur - Fichenn ar gumun
# Kanton Tarvieg

Kanton Tarvieg a oa anezhañ ur rann velestradurel ha barnel hag ur bastell-vro votiñ eus Breizh, e departamant al Liger-Izelañ.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe Kanton Tarvieg e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Naoned. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned. E 1801 e teuas Kerc'hfaou da vout pennlec'h Kanton Tarvieg, adanvet Kanton Kerc'hfaou$^,$$^,$$^,$$^,$.

## Kumunioù (1790-1801)

Kanton Tarvieg a yae pemp kumun d'ober anezhañ :
* Tarvieg, penn ar c'hanton,
* Doulon,
* Kerc'hfaou,
* Malvid,
* Santez-Lusenn.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Tarvieg
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Doulon
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Kerc'hfaou
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Malvid
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Santez-Lusenn
# Kanton Soultz-Haut-Rhin

Kanton Soultz-Haut-Rhin en Elzas
| Kanton Soultz-Haut-Rhin Arondisamant Gebwiller, Haut-Rhin | Unnek kumun zo : Berrwiller Bollwiller Feldkirch Hartmannswiller Issenheim Jungholtz Merxheim Raedersheim Soultz-Haut-Rhin (pennlec'h) Ungersheim Wuenheim |
# Gallicolumba

Gallicolumba :
| Gallicolumba crinigera, luc'hskeudennet e Londrez. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Anv skiantel ||
| Gallicolumba Heck, 1849 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gallicolumba zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1849 gant an alaman Johann Georg Heck (1795-1857), ennañ seizh spesad kar d'ar goulm.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad a ya d'ober ar genad :
* Gallicolumba crinigera
** G. c. bartletti, G. c. crinigera ha G. c. leytensis,
* Gallicolumba keayi,
* Gallicolumba luzonica
** G. l. griseolateralis, G. l. luzonica ha G. l. rubiventris,
* Gallicolumba menagei,
* Gallicolumba platenae,
* Gallicolumba rufigula
** G. r. alaris, G. r. helviventris, G. r. orientalis, G. r. rufigula ha G. r. septentrionalis,
* Gallicolumba tristigmata
** G. t. auripectus, G. t. bimaculata ha G. t. tristigmata.

## Rummatadur

Ar spesadoù beccarii, canifrons, erythroptera, ferruginea, hoedtii, jobiensis, kubaryi, rubescens, salamonis, sanctaecrucis, stairi ha xanthonura a oa lod eus ar genad Gallicolumba kent : diblaset e oant bet er genad Alopecoenas.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Columbidae/Gallicolumba (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Genver 2016).
* ↑ Robert G. Moyle, Robin M. Jones ha Michael J. Andersen, A reconsideration of Gallicolumba (Aves: Columbidae) relationships using fresh source material reveals pseudogenes, chimeras, and a novel phylogenetic hypothesis, Molecular Phylogenetics and Evolution, miz Meurzh 2013, 66(3): 1060-1066.
# Galliera

Galliera zo ur gumun italian e proviñs Bologna.
# Gallicano nel Lazio

Gallicano nel Lazio zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Galliavola

Galliavola zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Gallienus

Gallienus (Publius Licinius Egnatius Gallienus, 218 - 268) a oa un impalaer roman adal 253 betek 268.
Betek 260 e rannas ar galloud gant e dad, Valerianus (impalaer eus 253 da 260). An diwezhañ den eus urzh ar senedourien a zeuas da vout impalaer eo. War e lerc'h ne voe nemet soudarded ken. E ren a vez gwelet evel unan eus ar re bouezusañ evit an Impalaeriezh roman.
An Impalaerien roman :
| Tierniezh ... |||
| En e raok : Valerianus (253 - 260) | Gallienus (253 - 268) | War e lerc'h : ... ...-... |
| Heuliad Henroma |||
# Galliate

Galliate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara, e rannvro Piemonte.
# Gallicano (Italia)

Gallicano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Galliate Lombardo

Galliate Lombardo zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Gallicolumba luzonica

Gallicolumba luzonica :
| Gallicolumba luzonica. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Gallicolumba |
| Anv skiantel ||
| Gallicolumba luzonica (Scopoli, 1786) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gallicolumba luzonica a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba Luzonica (kentanv) da gentañ-penn (e 1786) gant an naturour aostrian Giovanni Antonio Scopoli (1723-1788).

## Doareoù pennañ

Dougen a ra un tarch ruz-gwad e liv ouzh e grubuilh evel pa vije bet gloazet al labous gant un taol kontell.

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged a bep seurt, frouezh, greun ha hugennoù.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Gallicolumba luzonica griseolateralis, e hanternoz Luzon (hanternoz Filipinez),
* Gallicolumba luzonica luzonica, e hanternoz Filipinez (kreiz ha kreisteiz Luzon ha Polillo),
* Gallicolumba luzonica rubiventris, e biz Filipinez.

## Liammoù diavaez

* (en) Gallicolumba luzonica war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Gallicolumba luzonica war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Gallicolumba luzonica war al lec'hienn Avibase.
# Gallicchio

Gallicchio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.