OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1842

Diwar-benn bloavezh 1842 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Digoradur Kanol Naoned-Brest gant Napoleon III.

#### Frañs
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* 5 a viz Meurzh – Un armead soudarded mec'hikan zo kaset gant Ráfael Vásquez da aloubiñ Texas, a gemer San Antonio, hag a dreuz en-dro ar Rio Grande. Kentañ aloubididigezh Texas abaoe an Texas Revolution.

#### Suamerika
### Oseania

5-8 maggio: gran parte del centro storico di Amburgo viene distrutto da un devastante incendio 8 maggio: grave disastro ferroviario in Francia nei pressi di Meudon. A seguito di un deragliamento, 55 dei 770 passeggeri perdono la vita. 14 agosto: finisce la seconda guerra Seminole, gli indiani Seminole vengono scacciati dalla Florida all'Oklahoma. 27 settembre: a Nysa viene fondata la congregazione delle Suore di Santa Elisabetta 9 ottobre: presso Capo di Ponte viene fondata la congregazione delle Suore di Santa Dorotea di Cemmo Adolphe Sax realizza a Parigi il primo esemplare di sassofono

### Arzoù ha lizhiri
#### Lennegezh

* Embannet Jezuz Krist, skouer ar Gristenien, e Brest, anezhañ un droidigezh eus al levr L'Imitation de Jésus-Christ, savet gant Amable-Emmanuel Troude ha Gab Milin.
* Promessi sposi, romant italianek gant Alessandro Manzoni.

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1842
* 9 a viz Genver : Pêr Kropotkin, unan eus ar brederourien pennañ an anarkouriezh
* 25 a viz C'hwevrer : Karl May, romantour alaman (marvet e 1912)
* 18 a viz Meurzh : Stéphane Mallarmé, barzh gall (marvet e 1898).

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1842
# 1843

Diwar-benn bloavezh 1843 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Krouidigezh an Association Bretonne.

#### Frañs

* 4 a viz Gwengolo: beuzet Léopoldine Hugo (merc'h Victor Hugo) ha Charles Vaquerie (he gwaz) e Villequier (Seine-Maritime a-vremañ).

### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn an terbiom hag an erbiom gant ar c'himiour svedat Carl Gustaf Mosander.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1843

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1843
# 1846

Diwar-benn bloavezh 1846 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 21 Du Lizher gourdrouzus a-berzh prefed departamant Aodoù-an-Hanternoz da aotrou 'n Eskob Sant-Brieg. Rebech a ra outañ ar c’hatekiz hag ar pedennoù e brezhoneg en eskopti.
Gwelet ivez : Disklêriadurioù pennadurezhioù

#### Frañs
### Azia
#### Indez

* 28 a viz Genver: Emgann Aliwal etre ar Saozon hag ar Sikhed.

#### Reter-pellañ
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Lennegezh

* Pevare embannadur Barzaz Breiz, savet gant Kervarker

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1846

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1846
# 1848

Diwar-benn bloavezh 1848 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Alamagn

* 20 a viz Meurzh: ar roue Ludwig Iañ Bavaria a emzizalc'h diouzh e dron.

#### Frañs

* 24 a viz C'hwevrer: ar roue Loeiz-Fulup Iañ a zilez e gurunenn.
* 2 a viz Meurzh: bevennet pad pemdeziek al labour e Pariz, 10 eurvezh diwar neuze, 11 eurvezh a-hend-all er peurrest eus Frañs.

#### Hungaria

* 15 a viz Meurzh: e Pest (Budapest) e krog an emsavadeg a-enep galloud Aostria, renet gant Sándor Petőfi.

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet
#### Chile

* 29 a viz Genver: Chile a zegemer ar sistem metrek.

### Skiantoù ha politikerezh

* 21 a viz C'hwevrer: Manifesto ar strollad komunour embannet gant Karl Marx ha Friedrich Engels.
* 16 a viz Gwenholon: dizoloet Hyperion, unan eus adplanedennoù Sadorn.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1848

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1848
# 1844

Diwar-benn bloavezh 1844 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ
#### Sinema

* 8 a viz Kerzu : ganedigezh Charles-Émile Reynaud, filmaozer gall, a reas an tresadennoù-bev kentañ.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1844

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1844
# 1845

* Bloavezhioù
* 1842 1843 1844 • 1845 • 1846 1847 1848
* Bloaziadoù
* 1820 1830 • Bloavezhioù 1840 • 1850 1860
* Kantvedoù
* XVIII$^{vet}$ kantved • XIX$^{vet}$ kantved • XX$^{vet}$ kantved
* Milvedoù
* I$^{añ}$ milved • Eil milved • III$^e$ milved
Diwar-benn bloavezh 1845 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Amerikaoù
#### Norzhamerika

Stadoù-Unanet
* 3 a viz Meurzh : dont a ra Florida da vezañ ar 27vet Stad.

#### Suamerika
### Europa

Breizh
* Isprefed Penn-ar-Bed a resisa da skolaerien an departamant n'int bet lakaet e karg nemet evit lazhañ ar brezhoneg.
* Krouet eo Kevredad Henoniezh Penn-ar-Bed.
Iwerzhon
* Deroù An Gorta Mór.

### Okeania
## Arzoù ha lizhiri
### Lennegezh

* Trede embannadur Barzaz Breiz, savet gant Kervarker

### Sonerezh
## Skiantoù ha politikerezh
### Sport
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1845

## Marvioù

Gwelet ivez :Rummad:Marvioù 1845
# 1847

Diwar-benn bloavezh 1847 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1847

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1847
# 1841

Diwar-benn bloavezh 1841 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* Lezenn da verzañ labour ar vugale dindan 8 vloaz.

### Azia
#### Reter-pellañ

* Sina, 26 a viz Genver: gant ar Rouantelezh Unanet eo aloubet Hong Kong a zo dilezet gant Sina.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1841

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1841
# 893

Diwar-benn bloavezh 893 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 893

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 893
# 890

Diwar-benn bloavezh 890 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Alan Veur trec’h war an Vikinged en emgann Kistreberzh.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 890

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 890
# 889

Diwar-benn bloavezh 889 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 889

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 889
# 89

Diwar-benn bloaz 89 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -89, gwelet ar bajenn : | -89 |
| Evit an niver 89, gwelet ar bajenn : | 89 (niver) |
842 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0089 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Domisian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81 (>18.09.96)
* Koñsuled : T. Aurelius Fulvus & M. Asinus Atratinus.
* Breizh (-Veur) : Sallustus Lucullus, gouarnour. Eilet gant Aulus Vicirius Proculus

### Azia
## Relijionoù

* Pab : Sant Klemañs 88-97, pe 101 ?
# 891

Diwar-benn bloavezh 891 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 21 a viz C'hwevrer – kurunet eo an Impalaer Roman Santel Guido III, dug Spoleto, gant ar pab Stefan V. Bonnet eo e vab Lamberto roue Italia, e Pavia, kêr-benn Lombardia.
* Hañv – distroadet eo Orso, priñs lombardat Benevento goude kemeridigezh kêr Venevento gant ar Vizantioned. Dont a ra Benevento da vezañ Thema (distrig bizantion) Langobardia.
* Emgann Leuven: trec'het eo ar bagadoù Vikinged gant Franked ar roue Arnulf Karintia war ar stêr Dijle (e-kichen Leuven, bremañ er Flandrez).

#### Breizh
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 891

## Marvioù

* 14 a viz Gwengolo : mervel a ra ar pab Stefan V goude bezañ renet 6 bloaz. Formosus a ya da bap war e lerc'h.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 891

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mann III, p. 377.
* ↑ Before the Normans: Southern Italy in the Ninth and Tenth Centuries pp. 63–66, gant Barbara Kreutz, 1996, Philadelphia, University of Pennsylvania Press Patrom:Isbn=0-8122-1587-7.
# 894

Diwar-benn bloavezh 894 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 894

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 894
# 895

Diwar-benn bloavezh 895 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Kregiñ a ra an Daniz d'argasiñ Sussex
* Ar seizh meuriad eus an Hungariz a aloub rannvro ar C'harpatoù bleiniet gant o roue Arpad
* Mont kuit a ra Bohemia eus Moravia Veur
* Arnulf Karintia a grog e eil ergerzh-brezel en Italia

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 895

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 895
# 887

Diwar-benn bloavezh 887 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 887

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 887
# 892

Diwar-benn bloavezh 892 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 892

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 892
# 25 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1327 : dont a ra Edward III da vezañ roue Bro-Saoz.
* 1554 : savidigezh São Paulo e Brazil.
* 1918 : e Rusia ez embanner republik ar Soviedoù.
* 1919 : krouet eo Kevre ar Broadoù.
* 1924 : ar C'hoarioù Olimpek goañv kentañ e Chamonix, en Alpoù Frañs.
* 1961 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev One Hundred and One Dalmatians e Stadoù-Unanet Amerika.
* 1971 : taol-stad a-enep prezidant Ouganda, Milton Obote, renet gant Idi Amin Dada.

## Ganedigezhioù

* William Somerset Maugham.
* Virginia Woolf
* 1225 : Tommaso d'Aquino, doueoniour italian.
* 1477 : Anna Vreizh, dugez Breizh, ha rouanez Bro-C'hall (1491-1498) ha (1499-1514) .
* 1759 : Robert Burns, barzh skosat.
* 1874 : William Somerset Maugham, skrivagner saoz.
* 1875 : Klaoda ar Prad, kelenner ha skrivagner brezhonek.
* 1882 : Virginia Woolf, skrivagnerez saoz.
* 1888 : Marcel Delaître, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1899 : Paul-Henri Spaak, politiker belgiat.
* 1928 : Edouard Chevardnadze, prezidant Jorjia.
* 1933 : Corazon Aquino, bet prezidantez Filipinez eus 1986 betek 1992.
* 1935 : António Ramalho Eanes, politiker portugalat.
* 1942 : Eusébio, melldroader portugalat (genidik eus Mozambik).
* 1947 : Tostão, melldroader etrebroadel brazilian.
* 1981 : Alicia Keys, kanerez stadunanat.
* 1982 : Noemi, zo ur ganerez italian.

## Marvioù

* 844 : Gregor IV, pab.
* 1559 : ar roue Christian II Danmark.
* 1947 : Al Capone, gangster stadunanat.
* 1908 : Mic'hail Tchigorin, mestrc'hoarier echedoù rusian.
* 1960 : Paul Barge, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1990 : Ava Gardner, aktourez stadunanat.
* 2015 : Demis Roussos, kaner gresian.
* 2017 : John Hurt, aktour saoz.

## Lidoù

* Sent an deiz:
** Santez Douenwenn (e brezhoneg) (Dwynwen e kembraeg), V$^{vet}$ kantved, patronez an amourouzien. Lidet e vez e Kembre gant Gouel Dwynwen.
** Sant Konhouarn (IX$^{vet}$ kantved)
** Santez Tatiana, lidet e Rusia.
# 25 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 885 : taget ha preizhet eo Rouan gant ar Vikinged.
* 1139 : trec'h eo Afonso Henriques war an Almoravided en emgann Ourique.
* 1625 : kentañ pardon Santez-Anna-Wened.
* 1895 : eured Pierre Curie ha Maria Skłodowska e Sceaux.
* 1909 : nijal a ra Louis Blériot dreist Mor Breizh evit ar wech kentañ.
* 1957 : dont a ra Habib Bourguiba da vezañ kentañ prezidant Tunizia.
* 1982 : gounezet eo Tro Bro-C'hall gant ar reder breizhat Bernard Hinault.
* 1992 : digoradur ar XXV$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e Barcelona.

## Ganedigezhioù

* Arthur Balfour
* 1109 : [[Afonso Iañ Portugal|Afonso Iañ, roue Portugal.
* 1261 : Arzhur II a Vreizh, Dug Breizh etre 1305 ha 1312.
* 1848 : Arthur Balfour, kentañ ministr Breizh-Veur.
* 1894 : Gavrilo Princip, muntrer an arc'hdug Franz Ferdinand Aostria e Sarajevo e 1914.
* 1895 : Ifan ab Owen Edwards, saver Urdd Gobaith Cymru e Kembre.
* 1905 : Elias Canetti, skrivagner alamanek genidik eus Bulgaria, Priz Nobel al lennegezh.
* 1966 : Arthur Abolianin, mestrc'hoarier echedoù belgiat.

## Marvioù

* André Chénier
* 306 : Constantius Chlorus, impalaer roman.
* 1492 : Inosant VIII, pab.
* 1564 : Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel.
* 1694 : Hishikawa Moronobu, livour japanat.
* 1794 : André Chénier, barzh gallek.
* 1834 : Samuel Taylor Coleridge, barzh saoznek.
* 1846 : Louis Bonaparte, roue Holland.
* 1910 : Giovanni Martinolich, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1934 : Engelbert Dollfuss, kañseller Aostria.
* 2001 : Josef Klaus, kañseller Aostria.
* 2022 : David Trimble, kentañ ministr Norzhiwerzhon (1998–2002).

## Lidoù

* Devezh ar vro e Galiza (Día da Pátria Galega).
* Gouel ar Republik e Tunizia.
# 25 Gwengolo

← Gwengolo → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1066 : Emgann Stamford Bridge a verk fin an oadvezh viking.
* 1939 : digoradur ar c'hentañ skol gentañ derez e kembraeg penn-da-benn, en Aberystwyth, gant Urdd Gobaith Cymru.
* 1945 : kondaonet eo d'ar marv, e Kemper, Hervé Botros, ezel eus Kommando IC 343 Landerne.
* 1962 : embannet eo Republik Aljeria. Dilennet eo Ferhat Abbas e penn ar gouarnamant.

## Ganedigezhioù

* 1644 : Ole Rømer, steredoniour danat.
* 1683 : Jean-Philippe Rameau, sonaozer opera gall.
* 1711 : Qianlong, impalaer sinaat.
* 1832 : John Ceiriog Hughes, barzh kembraek.
* 1895 : André Chéron, mestrc'hoarier echedoù gall.
* 1897 : William Faulkner, romantour amerikan, Priz Nobel al Lennegezh e 1949.
* 1906 : Dmitri Chostakovitch, sonaozer rusian.
* 1928 : Jacques Chazot, dañser klasel gall.
* 1929 : Luciano Lilloni, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1932 : Glenn Gould, c'hoarier piano eus Kanada.
* 1949 : Pedro Almodóvar, sinemaour spagnol.

## Marvioù

* 1970 : Erich Maria Remarque, skrivagner alamanek.
* 1980 : John "Bonzo" Bonham, saver kanaouennoù ha soner taboulin saoz, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Led Zeppelin.
* 1983 : Leopold III a Velgia, 4vet Roue Belgiz (1934-1951.
* 1991 : Viviane Romance, aktourez c'hall.
* 2000 : R. S. Thomas, barzh saoznek eus Kembre.
* 2011 : Wangari Maathai, stourmerez politikel eus Kenya, tapet ganti Priz Nobel ar Peoc'h e 2004.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Finbarr (pe Loc'han), manac’h iwerzhonat;
** Sant Donnan;
** Sant Solen, Iwerzhonat, eskob Chartres († 508).
# 25 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 843: Emgann Blaen etre ar Franked hag ar Vretoned.
* 1085: gant Alfonso VI a Gastilha eo adkemeret Toledo, e Spagn, digant ar Vaoured.
* 1914 : e Ti ar C’humunioù, er Rouantelezh Unanet, e tremen ul lezenn evit reiñ hec’h emrenerezh da Iwerzhon.
* 1923:
** kentañ redadeg kirri 24 eurvezh ar Mañs.
** loc'hañ a ra Gwilhoù Sezneg ha Pêr Kemener eus Roazhon, e-tro pemp eur beure, da vont da Bariz.
* 1963: en Addis Ababa, en Etiopia, eo savet Unaniezh Afrika.
* 1977 : embannet eo ar film Star Wars er Stadoù-Unanet Amerika.
* 1993 : tapet ur rezolusion gant an ABU evit krouiñ Lez-varn Etrebroadel Den Haag evit an torfedoù bet graet e Yougoslavia.

## Ganedigezhioù

* 1048 : Impalaer Shenzong Sina.
* 1802 : Johann Friedrich von Brandt, naturour, mezeg, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1833 : Émile Richebourg, romanter gall.
* 1846 : Naim Frashëri, barzh albanek.
* 1868 : David Janowsky, mestrc'hoarier echedoù gall, poloniat a orin.
* 1868 : Félix Trochu, beleg diazezer ar gelaouenn bemdeziek L’Ouest-Éclair.
* 1892 : Jeanne Coroller-Danio, broadelourez ha skrivagnerez breizhat.
* 1906 : René Scordia, gourener.
* 1918 : Henry Calvin, aktour fent (sinema ha skinwel) stadunanat.
* 1925 : Claude Pinoteau, skriver senario ha filmaozer gall.

## Marvioù

* 1085 : Gregor VII, pab.
* 1261 : Aleksandr IV, pab.
* 1555 : Herri II Navarra.
* 1681 : Pedro Calderón de la Barca, skrivagner spagnol.
* 735 : Beda, manac’h hag istorour saoz.
* 1786 : Pedro III, roue Portugal.
* 1899 : Rosa Bonheur, livourez c'hall.
* 1926 : Simon Petlyura, brogarour ukrainat.
* 1937 : Fañch al Lae, romantour brezhonek.
* 1968 : Georg von Küchler, ofiser ha torfeour nazi.
* 2014 : Wojciech Jaruzelski, jeneral polonat.
* 2020 : George Floyd, Afroamerikan lazhet gant ar polis

## Lidoù
### Deiziadur henroman

VIII ante calendas Junias = VIII$^{vet}$ devezh kent I$^n$ Mezheven / Deiz-ha-bloaz dedi templ Fortuna Primigenia Publica Populi Romani Quiritum

### Deiriadur kristen

* Deiz ar serviedenn
* Sant Zanobi, kentañ eskob Firenze.

### Deiziadurioù broadel hag etrebroadel

* E Tchad, Liberia, Mali, Maouritania, Namibia, Zambia ha Zimbabwe : Devezh evit Dizalc’hidigezh Afrika.
# 25 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1306 : Robert the Bruce a zeu da vezañ roue Bro-Skos.
* 1655 : gant Christiaan Huygens eo dizoloet Titan, an hini vrasañ eus loarennoù Sadorn.
* 1821 : deroù ar brezel evit dizalc’hiezh Gres pa tiskleir Gresianed ez int dizalc’h diouzh an Impalaeriezh Otoman.
* 1918 : savet eo Republik Pobl Belarus.
* 1924 : e Gres ez embanner ar republik.
* 1957 : krouet eo Kumuniezh Armerzhel Europa gant Alamagn ar C’hornôg, Frañs, Italia, Belgia, an Izelvroioù ha Luksembourg.
* 2006 : e Bièvres eo aet da Anaon Serge Antoine, bet treset kartenn rannvroioù Bro-C'hall gantañ e 1958.
* 2012 : lid-envel Kounlec'h torridigezh ar sklaverezh e Naoned.
* 2016 : dalc'het ur sonadeg digoust e La Habana (kêr-benn Kuba) gant ar strollad rock saoz The Rolling Stones.

## Ganedigezhioù

* 1767 : Joachim Murat, marichal da vare an Impalaeriezh C'hall Kentañ.
* 1846 : Michael Davitt (Mícheál Mac Dáibhéid), politikour iwerzhonat, saver al Land League.
* 1863 : William Robert Ogilvie-Grant, evnoniour skosat.
* 1881 : Béla Bartók, sonaozour eus Hungaria.
* 1885 : Firmin Tristan, maer Groe, kuzulier Kanton Groe ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed, e Groe.
* 1890 : Jean Guéhenno, kazetenner ha skrivagner gallek e Felger.
* 1921 : Simone Signoret, aktourez c'hall.
* 1942 : Aretha Franklin, kanerez ha sonerez stadunanat.
* 1962 : Daniel Contin, mestrc'hoarier echedoù italian-arc'hantinat, c'hoarier echedoù a-vicher.

## Marvioù

* 1005 : Kenneth II a Skos (en emgann).
* 1734 : Toussaint François Rallier du Baty, maer Roazhon e-pad 39 bloaz.
* 1738 : Turlough O'Carolan, pe Toirdhealbhach Ó Cearbhalláin, sonaozour ha telennour iwerzhonat.
* 1801 : Novalis, barzh alaman.
* 1865 : Feliks Jarocki, amprevanoniour hag evnoniour polonat.
* 1914 : Frederic Mistral, barzh ha geriadurour gall okitanek, tapet Priz Nobel al Lennegezh gantañ e 1904.
* 1918 : Claude Debussy, sonaozer gall.
* 1929 : Robert Ridgway, evnoniour stadunanat, hag eñ barrek war ar rummataouriezh.
* 1980 : Roland Barthes, prederour ha skrivagner gall.
* 1981 : Edward Lasker, mestrc'hoarier echedoù stadunanat.
* 2020 : Donatien Laurent, etnologour breizhat.
* 2020 : Yann-Cheun Veillard, mirdiour breizhat.
* 2021 : Bertrand Tavernier, filmaozer gall.

## Lidoù

* Gres : Devezh ar vro.
* Gouel ar C'heloù Mat, pe Gouel Maria Meurzh, er relijion gatolik.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Annik Le Guen, Le Morbihan sous le Gouvernement de Vichy, Miz Kerzu 1993
# 25vet rann Waffen Grenadier eus an SS Hunyadi (1añ Hungariat)

Ar 25$^{vet}$ rann Waffen Grenadier eus an SS Hunyadi (1$^{añ}$ Hungariat) (alamaneg: 25. Waffen-Grenadier-Division der SS Hunyadi (ungarische Nr.1.)) a oa un unvez eus ar Waffen-SS e-pad an Eil Brezel-bed. Krouet e oa bet e miz Du 1944 ur wech kaset d'an traoñ gouarnamant hungariat Miklós Horthy, darn ar soudarded a oa reoù tennet diouzh an 13vet divizion roueel hungariat eus an Honvéd. Biken ne voe savet da vat, na dafaret, na gourdonet. Ur wech kilet diouzh ar c'hamp gourdoniñ dre ma oa al Lu Ruz o tostaat, kodianet e oa d'an United States Army en Aostria e Mae 1945.

## Istor

An divizion a oa anvet da gentañ 25. SS-Freiwilligen Grenadier Division gant an alamanted, goude-se e oa bet kemmet an anv evit 25. Waffen-Grenadier-Division der SS "Hunyadi" (ungarische Nr. 1). Al lesanv Hunyadi a oa bet ouzhpennet evit enoriñ ar jeneral hungariat eus ar XV$^{vet}$ kantved John Hunyadi. Savet e Du 1944 goude ma vije bet skarzhet ren hungariat Miklós Horthy gant an alamanted, savet e oa bet en ur gemer soudarded eus 13vet divizion roueel hungariat eus an Honvéd, ha lod eus ur batailhon skierien. E miz Genver 1945, an 20 000 soudard a oa prest da sevel an divizion a voe kaset e kamp gourdoniñ alaman Neuhammer, met nebeut armoù a oa kement evit ar c'harbedoù evit dafariñ anezho. Ouzhpenn-se ar pourvezioù a oa nebeut anezho. E miz C'hwevrer 1945, al Lu Ruz a oa o tostaat diouzh ar c'hamp gourdoniñ, ar bagadoù soudarded a voe kilet trumm, ha tizhet o devoa Aostria e miz Ebrel. Ur C'hampfgruppe a oa bet laosket evel gward diadreñv en Neuhammer a voe distrujet holl. Peurrest an divizion a voe implijet er stourm evit ar wech kentañ d'an 3 a viz Mae, o stourm a-enep unvezioù eus an 3de Arme stadunanat. Kodianet e oa ar 25vet rann Waffen Grenadier eus an SS Hunyadi d'ar stadunaniz nepell diouzh Attersee goude daou zevezh stourm.

## Anvioù disheñvel

* Ebrel 1944 : 25. SS-Freiwilligen Grenadier Division
* Du 1944 : 25. Waffen-Grenadier Division der SS Hunyadi (ungarische Nr.1).

## Pennoù

| Penn kentañ | Dibenn | Derez-karg | Anv |
| Du 1944 | Du 1944 | Oberführer | Thomas Müller |
| Du 1944 | Ebrel 1945 | Gruppenführer | Jozef Grassy |

## Aozadur an unvez

* Waffen-Grenadier-Regiment der SS 61 (ungarisches Nr. 1)
* Waffen-Grenadier-Regiment der SS 62 (ungarisches Nr. 2)
* Waffen-Grenadier-Regiment der SS 63 (ungarisches Nr. 3)
* Waffen-Artillerie-Regiment der SS 25
* Waffen-Ski-Bataillon 25
* SS-Divisions-Füsilier-Bataillon 25
* SS-Panzerjäger-Abteilung 25
* SS-Veterinär-Kompanie 25
* SS-Feldersatz-Bataillon 25
* SS-Versorgungs-Regiment 25

## Pennadoù kar

* Rannoù Waffen-SS

## Levrlennadur

* Gordon Williamson (Skrid) ha Stephen Andrew (Skeudennoù), The Waffen-SS: "24. to 38. Divisions, & Volunteer Legions", Embannadur Osprey Publishing (48 pajenn), dastumadenn Men-at-Arms, 11 Du 2004 (ISBN 1841765929) (en)
* Wade Krawczyk, Waffen SS Uniforms and Insignia, Embannadur The Crowood Press (128 pajenn), 16 Kerzu 2001 (ISBN 1861264615) (en)
* Stein, George H. (1984). The Waffen SS: Hitler's Elite Guard at War, 1939–45. Embannadur Ithaca, New York: Cornell UP. (ISBN 0-8014-9275-0) (en)