OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ti Picassiette

Ti Picassiette (pe Ti e vil tamm) a zo un ti lec'hiet e Chartres. Un ti savet gant marelledurioù gwer ha feilhañs sanket er betoñs eo.
Savet eo bet gant un den nemetken, Raymond Isidore (8 a viz Gwengolo 1900 - 7 a viz Gwengolo 1964) e anv, hag eñ lesanvet Picassiette.
Hervez e wreg hag e zaou vab-kaer e voe maget e awen gant e huñvreoù. Ur wech aet an awen kuit hag echuet gant e raktres e krogas da gantren, hag a-dreuz ez eas e spered. E-pad un nozvezh arnevek e tec'has kuit diouzh e di war-du ar maezioù, rak soñjal a rae dezhañ e oa fin ar bed. Mervel a reas nepell goude.

## Red an darvoudoù

* 24 a viz Kerzu1929: Raymond Isidore, hag eñ skuber e bered Chartres, a brenas un dachenn dilezet e straed des Rouliers (hiziv an deiz rue du Repos) ha kerkent e stagas gant sevel un ti bihan hep dour-red na privezioù.
* 15 a viz Eost 1930 : en em staliañ a reas en ti gant e wreg hag e zaou vugel. Azalek ar mare-se e ouestlas e vuhez a-bezh da ginklañ e di hag al liorzh a oa stag outañ.
* 1938: Kregiñ a reas gant kempenn an ti. Tammoù listri torret bet dastumet en diskargoù-lastez tro-war-dro eo ar pezh a implije ar muiañ. Abalamour da se e voe krouet e lesanv gant e amezeien : dre veskañ anv Picasso hag ar ger gallek assiette e voe savet an anv "Picassiette".
* 1964 : Marv Raymond Isidore.
* 1981 : Prenet an ti gant ti-kêr Chartres.
* 1983 : Lakaet Ti Picassiette da vonumant istorel.
Ur genstrivadeg sevel marelladurioù a ve aozet e Chartres bep daou vloaz. Picassiette eo anv ar priz a vez gounezet.

## Notennoù

* ↑ Paul Fuks "Picassiette, Le jardin d'assiettes", Ides et Calendes, Neuchâtel, 1992.

## Liamm diavaez

Ti Picassiette, lec'hienn kêr Chartres
# Ti kozh

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ti kozh zo un anv a gaver e meur a lec'h e Breizh, hag evit tavarnioù ha pretioù ivez alies. Ti coz ha Ty coz a vez skrivet e galleg alies.
* Ti kozh, unan eus leinoù ar Menez Du,
* Ty Coz, pe Ti kozh, un anv-lec'h e meur a gumun eus Breizh : Plougin, Dineol, Gwiler-Leon, kastell-Paol, Kemper, Louergad
* an Ti Kozh, un ti savet e 1505 a-dreñv Iliz-veur Roazhon. Anvet eo bet diwar anv ar preti a oa eno gwechall, an Ty-Coz,
* an Ty Coz, un davarn e Montroulez,
* an Ti-Coz, ur preti hag un ostaleri e Kemper,
* hag anv ur bochad mat a dier-krampouezh.

## Gwelout ivez

* Ti
* Ty
* Hendy
# Tiago Monteiro

Tiago Vagaroso da Costa Monteiro (distagadur portugalek : [tiˈaɣu mõˈtɐjɾu]) (bet ganet d'ar 24 a viz Gouere 1976 e Porto) a zo ur blenier redadegoù kirri eus Portugal a red e WTCC gant Honda. Redet en deus ivez e Formulenn 1 gant Jordan ha Midland etre 2005 ha 2006.
# Ti Rietveld Schröder

Ti Rietveld Schröder (nederlandeg : Rietveld Schröderhuis) a zo un ti bet savet e 1924 en Utrecht gant an arkitektour izelvroat Gerrit Rietveld evit an itron Truus Schröder-Schräder hag he zri bugel. Unan eus oberennoù skouer De Stijl eo. An itron Schröder a voe o chom ennañ betek he marv e 1985. Kempennet eo bet an ti gant Bertus Mulder hag hiziv an deiz eo deuet da vezañ ur mirdi. Lakaet eo bet war roll Glad bedel UNESCO e 2000.

## Notennoù

* ↑ Rietveld Schröderhuis, World Heritage Centre, UNESCO, http://whc.unesco.org/en/list/965/

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
* Ti Rietveld Schröder e lec'hienn UNESCO
* Rietveld Schröderhuis e lec'hienn Centraal Museum Utrecht
* Video
# Tian Shan

An Tian Shan a zo ur aradennad-venezioù en Azia ar C'hreiz (Kazakstan, Kirgizstan, Sina hag Ouzbekistan). Ar Jengish Chokusu (7 439 m) eo ar gern uhelañ enni..
# Ti ar C'humunioù (Rouantelezh-Unanet)

Kambr izel ar Rouantelezh-Unanet ez eo Ti ar C'humunioù, e saozneg House of Commons. Gant ar rouanez (pe ar roue) ha Ti al Lorded e ya d'ober ar Parlamant.
Amparet eo gant kannaded -anvet MPs (Members of Parliamant)- dilennet d'ar muiañ bep 5 bloaz hervez ar mouezhiañ hollek eeun. Bep kannad a zo dilennet hervez ar mouezhiañ unanv muianiverel un dro.
Atebek eo ar gouarnamant dirak Ti ar C'humunioù.
E 2010 e voe dilennet 650 kannad dasparzhet evel-henn :
* Bro-Saoz : 527
* Skos : 59
* Kembre : 40
* Iwerzhon : 18
* Kernev-Veur : 6

## Liammoù diabarzh

Ti al Lorded, ar gambr uhel.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Ti ar C'humunioù
# Ti Gwenn (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An Ti Gwenn a c'hall ober dave da veur a dra :
* an Ti Gwenn, ti prezidanted Stadoù-Unanet Amerika, e Washington DC
* an Ti Gwenn, ti kentañ ministred Kevread Rusia, e Moskov
* an Ti Gwenn, ti prezidanted Kirgizstan, e Bichkek
* an Ti Gwenn hag an Ti Glas, daou di daouhanter barok o stil e Basel e Suis
* an Ti Gwenn, un ti enskrivet e rummad ar monumantoù istorel e Menez-Mikael-ar-Mor

## Gwelout ivez

* Ty Gwyn e Kembre
* Casablanca (disheñvelout)
* Maison Blanche
* White House
* Witte Huis
* ti ha gwenn
# Sialia sialis

Sialia sialis :
| Sialia sialis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Genad : | Sialia |
| Anv skiantel ||
| Sialia sialis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sialia sialis a zo ur spesad golvaneged e-touez kerentiad an Turdidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, akridi, c'hwiled ha grilhed en o zouez. Ne ra ket fae ivez war ur grubuilhad frouezh pa vezont darev-mat e dibenn an hañv.

## Annez

Bevañ a ra e Norzh ha Kreizamerika.

## Liamm diavaez

* Sialia sialis war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Sialia mexicana

Sialia mexicana :
| Sialia mexicana. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Genad : | Sialia |
| Anv skiantel ||
| Sialia mexicana Swainson, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sialia mexicana a zo ur spesad golvaneged e-touez kerentiad an Turdidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl e-pad an nevezamzer hag an hañv ha diwar frouezh e-pad ar goañv.

## Annez

Bevañ a ra e Norzh ha Kreizamerika.

## Liamm diavaez

* Sialia mexicana war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Si

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Si zo ur ger e meur a yezh
* e brezhoneg, ur si zo ur pleg pe un tech fall
* e meur a yezh eo un notenn sonerezh, klask si (notenn) ;
* e meur a yezh latin e talv si (deuet diwar ar ger latin sic) kement ha ya e brezhoneg, ha skrivet e vez :
** sì en italianeg,
*** ar yezh si, lesanv roet gant Dante Alighieri d'an italianeg, ouzh e dostaat d'ar yezh oc (okitaneg) ha d'ar yezh oil (galleg), hervez an doare da lavarout « ya » en teir yezh.
*** Sì, kanaouenn italianek en Eurovision e 1974.
** sí e spagnoleg,
** sim e portugaleg),
** e galleg e talv si kement hag eo, geo,
* si e meur a yezh latin (galleg, spagnoleg, met se e portugaleg ha galizeg), a dalv kement ha mar e brezhoneg.

## Lec'hanvadurezh
### Sina

* Kontelezh Si, en Anhui,
* Stêr Si

## Pennad kar

* SI
# Si può fare (albom)

Si può fare zo un albom gant Angelo Branduardi, e miz Kerzu 1992 e ti EMI Italiana. Levezonet eo gant ar blues.

## Kanaouennoù

An tonioù zo savet gant Angelo Branduardi, ar sonioù gant e bried Luisa Zappa
* Si può fare - 4:24
* Il viaggiatore - 4:48
* Noi, come fiumi - 5:06
* Casanova - 3:19
* Forte - 4:30
* Indiani - 6:55
* Cambia il vento, cambia il tempo - 5:05
* L'ombra - 4:28
* Devi trattarla bene - 2:25
* Prima di ripartire - 3:58

### Doare gallek

Embannet eo bet an albom e galleg ivez e 1993.
* Ça se fait
* Le voyageur
* Nous, comme des rivières
* Casanova revient
* Fort
* Chant indien
* Changement de vent, changement de temps
* L'ombre
* Ne la laisse pas tomber
* Avant de repartir
Gant Pierre Grosz eo savet ar c'homzoù gallek

## Sonerien

E-touez sonerien ar bladenn edo an akordeoñser louizianat Zachary Richard.

## Pennad kar

* Pladennoù Angelo Branduardi
# Sialia currucoides

Sialia currucoides :
| Sialia currucoides (ur par). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Genad : | Sialia |
| Anv skiantel ||
| Sialia currucoides (Bechstein, 1798) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sialia currucoides zo ur spesad golvaneged e-touez kerentiad an Turdidae.
Dibabet e oa bet da labous-ardamez gant stadoù Idaho ha Nevada (SUA).

## Annez

Bevañ a ra en un dachenn hag a ya eus kornôg Norzhamerika da Alaska. Nijal a ra kuit da gKalifornia-Izel da c'hoañviñ.

## Liamm diavaez

* Sialia currucoides war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Siaka Stevens

Siaka Stevens (24 a viz Eost 1905 - 29 a viz Mae 1988 e Freetown) a oa ur politikour eus Sierra Leone, prezidant ar vro e 1967 hag eus 1971 da 1985.
E 1960, ur bloaz a-raok dizalc'hiezh e vro, e krouas ar strollad politikel All People's Congress. Gounit a reas an dilennadeg aozet e 1967 met distroadet e voe kerkent gant David Lansana en un taol-Stad. Bloaz goude, e miz Ebrel 1968, e voe lakaet da Gentañ Ministr e gouarnamant Andrew Juxom-Smith. D'an 19 a viz Ebrel 1971 e lakaas e plas ur Vonreizh republikan ha dilennet e voe da brezidant ar vro. Er bloavezhioù 1980 e oa erru mererezh ar vro en ur stad truezus, abalamour dreist-holl d'ar goubrenerezh ha d'an ezporzhiañ diamantoù e-maez lezenn (ar pezh a lakaas Stevens da vezañ pinvidik-mor). D'an 28 a viz Du 1985 e tilezas ar galloud evit Joseph Saidu Momoh.
g • ka • kePrezidanted Sierra Leone :
* Christopher Okoro Cole · Siaka Stevens · Joseph Saidu Momoh · Yahya Kanu · Valentine Strasser · Julius Maada Bio · Ahmad Tejan Kabbah · Johnny Paul Koroma · Ahmad Tejan Kabbah · Ernest Bai Koroma
# Sialia

Sialia :
| Sialia currucoides, luc'hskeudennet nepell diouzh Lake Country (proviñs British Columbia, Kanada). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Anv skiantel ||
| Sialia Swainson, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sialia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sialia currucoides,
* Sialia mexicana
** S. m. amabilis, bairdi, jacoti, mexicana, nelsoni hag occidentalis,
* Sialia sialis
** S. s. bermudensis, caribaea, fulva, guatemalae, meridionalis, nidificans ha sialis.
O c'havout a reer e Norzhamerika, Mec'hiko ha Kreizamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Turdidae/Sialia (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Si tous les gars du monde

Si tous les gars du monde zo ur film gall, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozour gall Christian-Jaque e 1955.
La mer et le ciel a oa kentañ titl ar film a oa dleet bezañ fiziet e Henri-Georges Clouzot da gentañ-penn.
Anv ur ganaouenn brudet a-walc'h eo ivez Si tous les gars du monde, bet savet ar gerioù anezhi gant Marcel Achard hag an ton gant Georges van Parys a-benn-kaer evit ar film.

## Fichenn deknikel

* Doare : Drama, Troioù-kaer
* Senario : Jacques Rémy, azasaet gant Henri-Georges Clouzot,
* Divizoù : Christian-Jaque, Henri-Georges Clouzot, Jacques Rémy, Jean Ferry ha Jérôme Géronimi,
* Kevredadoù produiñ : Les Films Ariane ha Cinétel (Pariz), Filmsonor,
* Rener produiñ : Francis Cosne,
* Rener ar skeudenniñ : Armand Thirard,
* Ijinour ar son : William Robert Sivel,
* Aozer ar sonerezh hag ar c'hanaouennoù orin : Georges van Parys,
* Kinklour : Robert Gys,
* Frammer : Jacques Desagneaux,
* Kenurzhier an efedoù arbennik : Nicolas Wilcke,
* Prantad filmañ : adalek an 21 a viz Mezheven betek ar 5 a viz Du 1955,
* Lec'hioù filmañ : Konk-Kerne (Penn-ar-Bed) evit an darvoudoù diavaez, studioioù Saint-Maurice (Val-de-Marne),
* Deiziad dont er-maez : 24 a viz C'hwevrer 1956,
* Padelezh : 113'.

## An danvez

Bet eo al Lutèce, ur chaluter eus Konk-Kerne, e Mor an Hanternoz ha tra m'emañ an akipaj o pesketa eno e klañva an daouzek martolod anezhañ, hag int skoet gant un droug a hañval bezañ ar votulegezh. N'a ket radio ar bourzh en-dro ken ha, koulskoude, ar c'habiten Le Guellec en deus bet amzer a-walc'h da gas ur galv sikour war-bouez ur skingaser gwagennoù berr. Tapet eo ar gemennadenn gant ur radioamatour hag a zeuio a-benn da sevel ur chadenn gengred etrebroadel da gas louzeier d'ar vartoloded lakaet o buhez en arvar bras.

## Roll ar gomedianed

* Jean-Louis Trintignant : Jean-Louis, ur radioamatour,
* André Valmy : ar c'habiten Le Guellec, mestr ar chaluter Lutèce,
* Hélène Perdrière : Christine Largeau,
* Jean Gaven : Jos, eilmestr al Lutèce,
* Marc Cassot : Marcel, unan e-touez martoloded al Lutèce,
* Georges Poujouly : Benj, mous al Lutèce,
* Yves Brainville : an aotrou doktor Jégou,
* Claude Sylvain : Totoche,
* Andrex : Lagarrigue, medisin e Togo,
* Doudou Babet : Mohammed, martolod norzhafrikan al Lutèce,
* Diana Bel : ostizez karr-nij Air France,
* Mimo Billi : Alberto,
* Jean Clarieux : Riri,
* Jean Daurand : Yves,
* Bernard Dhéran : Saint-Savin,
* Jacques Donot : ar c'homzour,
* Camille Fournier : mamm Benj,
* Gilbert Gil : implijad an ti-gar,
* Pierre Goutas : Yann,
* Gardy Granass : Herta, merc'h Karl,
* Charles Jarrell : Mitch,
* Bernadette Lange : an itron Le Guellec,
* Ebbe Moe : Olaf,
* Constantin Nepo : ar c'habiten rusian,
* Colette Ricard : degemererez burev an ditouroù,
* Marcel Rouzé : ur c'hontroller,
* Margaret Rung : an ostizez karr-nij polonat,
* Peter Walker : Johnny,
* Mathias Wieman : Karl, ur radioamatour eus München,
* Jacques Dhéry,
* Roger Dumas,
* Jean Francel,
* Pierre Latour,
* Henri Maïk,
* Jean Michaud,
* Jacques Sablon,
* Guy Saint-Clair,
* Georges Tourreil.
# Tivni

Hervez an Tanac'h e oa Tivni, mab Gilat, un den a glaskas bezañ roue Israel gant skoazell un hanter eus ar bobl pa oa bet Omri dibabet gant an hanter all goude ma voe bet lazhet Ela gant Zimri e 885 KJK.
Trec'h e voe tu Omri ha « mervel a reas Tivni » (1R 16, 21-22).

#### Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 155
# Tivoli

Tivoli zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e meurgêr Roma Capitale, e rannvro Lazio. Tibur e oa an anv latin kozh.

## Monumantoù

Brudet eo ar Villa Adriana, palez an impalaer Hadrian (76-138), savet etre 118 ha 134.
E 1550 e voe savet ar villa d'Este, unan eus kaerañ liorzhoù an Azginivelezh italian.
En XIX$^{vet}$ kantved e voe lakaet aozañ ul liorzh all gant ar pab Gregor XVI, enni dismantroù, mougevioù, lammoù-dour, anvet Villa Gregoriana.
Gant maezioù Tivoli eo bet awenet al livourien glasel evel Nicolas Poussin, Claude Lorrain, ha diwezhatoc'h re ar romantelezh evel Corot ha Turner.

## Lec'hioù arall

Diwar anv Tivoli eo bet anvet liorzhoù Tivoli Pariz en Bro-C'hall ha liorzhoù Tivoli (1843), e Kopenhagen e Danmark.
# Tiveg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù bantouek eo an tiveg (tiv) komzet gant tro-dro da 2 vilion a dud e Nigeria dreis-holl, met ivez gant un nebeud tud e Kameroun ivez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Tiu (faraon)

Tiu a oa faraon kentañ Goueled Egipt. Bevañ a raer er IVe millved Kt J-K. Netra a anavezer a-zivout e ren.

## Gwelet ivez

* Kronologiezh Henegipt
* Istor Henegipt
# Titus Lucretius Carus

Lucretius (e latin Titus Lucretius Carus) zo ur barzh hag ur prederour latin eus ar Iañ kantved kent J.-K., (marteze 98-54), en deus savet ul levr diechu, De rerum natura (Diwar-benn naoutur an traoù), ur varzhoneg hir hag entanet, a zeskriv ar bed diouzh pennaennoù Epikuros.
A-drugarez dezhañ dreist-holl ec'h anavezer unan eus ar pouezusañ skolioù prederouriezh eus an Henamzer, an epikuriezh, rak ne chom netra eus levrioù Epikuros war-bouez tri lizher hag un nebeud frazennoù, daoust ma veze lennet kalz ha meulet stank a-hed diwezh an Henamzer.
Lucretius a zispleg mennozhioù e vestr gant fealded met gant un c'harventez nevez, ur gred teñval. « On entend dans son vers les spectres qui s'appellent. » eme Hugo. E demz-spered ankeniet hag entanet zo hogos ar c'hontrol eus hini ar prederour gresian. Emedo o vevañ en ur prantad hejet gant brezelioù sivil hag an harluadegoù (lazhadegoù Marius, harluadegoù Sylla, emsavadeg Spartacus, irienn Catilina). Alese pajennoù teñval De rerum natura diwar-benn ar marv, an heug rak ar vuhez, bosenn Aten, hag e entan a-enep ar relijion. tagañ a ra gant taerded an doueed, azeulerezhioù ha beleien. Ne gaver ket an entan-se e testennoù Epikuros zo deuet betek ennomp daoust ma klask abeg er brizhkredennoù ha zoken ar relijion boblek.

## Notennoù

* ↑ Meneget gant J. Pigeaud e pennad-digeriñ La Pléiade, Les Épicuriens, Gallimard, 2010, p. XLIX.

## Levrlennadur

* Sellet er Wikimammenn : Titus Lucretius Carus.
* Pierre Boyancé, Lucrèce et l'épicurisme, PUF, coll. « Les grands penseurs », 1963.
* Paul Nizan, Les Matérialistes de l'Antiquité, Maspero, 1965.
* Marcel Conche, Lucrèce et l'expérience, Seghers, coll. « Philosophes de tous les temps », 1967.
* Michel Serres, La Naissance de la physique dans le texte de Lucrèce : Fleuves et Turbulences, Minuit, coll. « Critique », 1977.
* Philippe Sollers, Théorie des Exceptions, Gallimard, 1986.
* José Kany-Turpin, Lucrèce, (éd., trad., intr. et notes), De la nature. De rerum natura, Paris, Aubier, 1993. réédition, Paris, Flammarion, 1997 revue en 1998. Patrom:Commentaire biblio
* Sabine Luciani, L'Éclair immobile dans la plaine, philosophie et poétique du temps chez Lucrèce, Bibliothèque d'Études classiques 21, Éditions Peeters, Louvain/Paris, 2000.
* Alain Gigandet (intr., notes et bibl.) et Bernard Pautrat (trad.), Lucrèce, De la nature des choses, Le Livre de poche, 2002
* Michel Onfray, Les Sagesses antiques, contre-histoire de la philosophie, tome I, Grasset, 2006, ISBN 2-246-64791-6, p. 255-294.
* André Comte-Sponville, Le Miel et l'absinthe. Poésie et philosophie chez Lucrèce, Éditions Hermann, 2008.

### Liammoù diavaez

* E latin
* E latin, e pdf
* E galleg
* Levrlennadur evit levrenn 3 De rerum natura
# Tityridae

Tityridae :
| Pachyramphus castaneus, luc'hskeudennet e Vale do Ribeira (Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tityridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1840 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).
Diouzh Doare 7.3 an IOC World Bird List ez a unnek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Oxyruncus - Temminck, 1820 (1 spesad),
* Onychorhynchus - Fischer von Waldheim, 1810 (4 spesad),
* Myiobius - G.R.Gray, 1839 (4 spesad),
* Terenotriccus - Ridgway, 1905 (1 spesad),
* Tityra - Vieillot, 1816 (3 spesad),
* Schiffornis - Bonaparte, 1854 (7 spesad),
* Laniocera - Lesson, 1841 (2 spesad),
* Iodopleura - Lesson, 1839 (3 spesad),
* Laniisoma - Swainson, 1832 (2 spesad),
* Xenopsaris - Ridgway, 1891 (1 spesad),
* Pachyramphus - G.R.Gray, 1839 (17 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tityridae: Tityras, Becards G.R. Gray, 1840 (1832-33).
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Tityridae (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Eost 2017).
# Titus Livius

Titus Livius (Tite-Live eo stumm gallekaet e anv) oa un istorour latin, ganet ha marvet e Padoua 59 kent J.-K. / 17 goude J.-K.
Karet gant Aogust, hag e roas dezhañ kelennadurezh Klaod (impalaer, 25 Genver 41 / 12 Here 54)

## Skridoù

* Ab Urbe condita libri, da lavarout eo istor Roma abaoe diazezidigezh Kêr.

## Levrlennadur

* Hippolyte Taine, Essai sur Tite-Live, Paris, 1856
* M.-N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. L. Hachette et Cie. Paris. 1863
* Othon Riemann, Études sur la langue et la grammaire de Tite-Live (2e éd. 1885), éd. Thorin, Paris (réimpr. 1974 par les éd. Olms, Hildesheim)
* Henri Bornecque, Tite-Live, Paris, Boivin, 1933
* Erich Burck, Die Erzählungskunst des T. Livius, Berlin, 1934
* Ogilvie, R M, A Commentary on Livy Books 1 to 5, Oxford, 1965
* Raymond Bloch : Tite-Live et les premiers siècles de Rome. Belles Lettres. Paris. 1965
* Luce, T J, Livy: The Composition of his History, Princeton, 1977
* Oakley, S P, A Commentary on Livy, Books VI-X, Oxford, 1997

## Gwelout ivez

* Istorourien veur

## Liammoù diavaez

* Skrid latin e oberenn Ab urbe condita
* Troidigezh c'hallek e oberenn, dindan an anv Histoire de Rome
* Skrid latin ha gallek keñver ha keñver
* Ad Urbe condita
# Tityra

Tityra :
| Tityra semifasciata, luc'hskeudennet e Turrialba (Costa Rica). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tityridae |
| Anv skiantel ||
| Tityra Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tityra a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Tityra cayana
** T. c. braziliensis ha cayana,
* Tityra inquisitor
** T. i. albitorques, buckleyi, erythrogenys, fraserii, inquisitor ha pelzelni,
* Tityra semifasciata
** T. s. columbiana, costaricensis, deses, fortis, griseiceps, hannumi, nigriceps, personata ha semifasciata.
O c'havout a reer e Mec'hiko, Kreiz ha Suamerika, seitek (17) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tityridae/Tityra (lennet e-barzh d'an 11 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Titus Maccius Plautus

Plaute :
| Titus Maccius Plautus ||
| Anv ofisiel | Titus Maccius Plautus |
| Obererezh | Skrivagner, Dramaour |
| Ganedigezh | -254 e Sarsina |
| Marv | -184 (70 bloaz) e Roma |
| Yezh skrivañ | Latin |
| Oberennoù pennañ ||
| Asinaria Aulularia Menaechmi Miles gloriosus ||
| kemmañ |
Plaute eus e anv gwirion Titus Maccius Plautus zo ur skrivagner komediennoù latin. Ganet e oa e 254 a-raok Jezuz Krist hag aet da anaon e 184 a-raok Jezuz Krist, e Roma.

## Oberennoù
#### Oberennoù glok

* Amphitruo
* Asinaria
* Aulularia
* Bacchides
* Captivi
* Casina
* Cistellaria
* Curculio
* Epidicus
* Menaechmi
* Mercator
* Miles gloriosus
* Mostellaria
* Persa
* Poenulus
* Pseudolus
* Rudens
* Stichus
* Trinummus
* Truculentus

#### Oberennoù dammglok

* Addictus
* Ambroicus pe Agroicus
* Artamon
* Baccharia
* Bis Compressa
* Caecus
* Calceolus
* Carbonaria
* Clitellaria pe Astraba
* Colax
* Commorientes
* Condalium
* Cornicularia
* Dyscolus
* Foeneratrix
* Fretum
* Frivolaria
* Fugitivi
* Gastrion pe Gastron
* Hortulus
* Kakistus
* Lenones Gemini
* Medicus
* Nervolaria
* Parasitus Piger pe Lipargus
* Phagon
* Plociona
* Saturio
* Scytha Liturgus
* Trigemini
* Vidularia
# Tronzano Lago Maggiore

Tronzano Lago Maggiore zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Trooz

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Trooz e galleg, Li Trô e walloneg, zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.

## Douaroniezh

| Lec'hiadur | Gorread : 24,26 km² Poblañs (2022) : 7 822 a dud Stankter : 322 den/km² |
# Tropea

Tropea zo ur gumun eus Italia e Proviñs Vibo Valentia e Calabria.
# Tronzano Vercellese

Tronzano Vercellese zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.