OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Focunates

Ar Focunates a oa ur bobl en Alpoù, e Raetia, en Oadvezh an Houarn, er Iañ kantved kent JK.

## Douaroniezh

Ne anavezer ar bobl-se nemet dre enskrivadur ar monumant anvet Tropaeum Alpium, adskrivet gant Plinius an Henañ. Dre ziouer a ditouroù all eo diaes lavaret e pelec'h e oa ar meuriad-se o chom. Kinnigoù disheñvel zo bet gant arguzennoù diazezet war an anvioù-lec'h.
* En e droidigezh eus Plinius, L. Domenichi (1573) a lakae tiriad ar Focunates e traoñienn Saint-Barthélemy, a-hed un adstêr eus an Adige en Tirol.
* Abaoe kantvedoù e tostaer an anv lec'h Faucigny (Savoia-Uhel) hag anv ar broviñs anvet evel-se ivez eus anv ar Focunates. Kinniget e oa gant Monet (1634), Moreri (1683) ha Walckenaer (1839).
* E 1768, d'Anville en e c'heografiezh eus an Henamzer a lakae o ziriad e traoñienn ar Sesia.
* Walckenaer (1839) a skriv e terefe gwell anv-lec'h Focogna (e proviñs Verbano-Cusio-Ossola, en Italia). Merzet en doa Walckenaer e oa skrivet an anvioù meneget gant Plinius en un urzh a glote gant al lec'h ma oa ar pobloù. Ar Focunates zo meneget etre ar Genaunes hag ar Vindelici. Bro Focogna a seblant bezañ war dachenn al Leponti kentoc'h.
* Evel Formigé (1955) en e ziplegadennoù diwar-benn an Tropaeum Alpium, ar pep brasañ eus ar studiadennoù a vremañ ne ginnigont lec'h ebet evit ar Focunates, war-bouez hini Anreiter (1997) a ginnig e vefe bet o zachenn war lez ar stêr Inn, er c'hornôg da Veldidena ( Wilten hiriv), e tolead Innsbruck (en Aostria).
En-dro dezho e oa pobloù all: ar Genauni en hanternoz , ar Venostes er c'hreisteiz, ar Breuni er reter, ar Vennones ha Calucones er c'hornôg.

## Menegoù

Meneget eo o anv gant ar skrivagner latin Plinius an Henañ er Iañ kantved kent JK.

## Monumant Turbia

Engravet e oa bet o anv war ar monumant anvet Tropaeum Alpium e Turbia, en enor d'an impalaer Augustus, ma'z eo bet merket anvioù ar pobloù trec'het gantañ.

## Levrlennadur

* Anreiter P., (1997) - "Breonen, Genaunen und Fokunaten. Vorrömisches Namengut in den Tiroler Alpen", Innsbrucker Beiträge zur Kulturwissenschaft, Sonderheft 99, Innsbruck.
* Anville J.-B.-B. (d') (1768) - Géographie ancienne abrégée, Pariz, Merlin
* Domenichi L., (1573) - Historia Naturale di Gaius Plinius Secundus, Venise, 1188p.
* Formigé A., (1955) - "La dédicace du Trophée des Alpes (La Turbie)", Gallia, vol.13, pp.101-102
* Monet P., (1634) - Geographia Galli? veteris recentisque, Antoine Pillehotte, Lyon
* Moreri L., (1683) - Grand Dictionnaire Historique ou le Mélange Curieux de l'Histoire Sacrée et Profane qui contient en abrégé les vies et les actions remarquables des Patriarches, des Juges, des Rois des Juifs, des Papes, des Saints Pères et des Docteurs Orthodoxes, des Evêques ..., levrenn I, Lyon, Jean Girin & Barthélémy Rivière, 1359p.
* Walckenaer C.-A., (1839) - Géographie ancienne historique et comparée des Gaules cisalpine et transalpine, levrenn II, Pariz, Levrdi P. Dufart, 520p.

## Notennoù

* ↑ Plinius an Henañ, Naturalis historia, III, 137
# Foelallt

Foelallt zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Ciliau Aeron, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 106,6 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Foggia

Foggia (distaget [ˈfɔddʒa] en italianeg) zo ur gêr hag ur gumun (comune) e rannvro Puglia, e kreisteiz Italia. Kêr-benn proviñs Foggia eo. E 2013 e oa 153 143 a annezidi. Emañ Foggia en ur blaenenn a reer anezhi Tavoliere delle Puglie hag a seller outi evel "grignoliad ed Italia".

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Foggia gant ar c'hêrioù-mañ :
* Göppingen (Alamagn) abaoe 1971
* Wałbrzych (Polonia) abaoe 1998
* Pescasseroli (Italia) abaoe 2005
* Forlì (Italia) abaoe 2009
* L'Aquila (Italia) abaoe 2009
* Peterborough (bro-Saoz) abaoe 2009
* Kemper (Breizh) abaoe 2011

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kumun Foggia
# Focke-Wulf

Focke-Wulf Flugzeugbau AG a oa un embregerezh sevel kirri-nij trevour ha milourel eus Alamagn a-raok hag e-pad an Eil Brezel-bed. Brudet mat e oa bet dre an nijerezhioù brezel efedus a oa bet krouet ganti evel ar Focke-Wulf Fw 190 evit al Luftwaffe. Bez e voe unan eus an embregerezhioù a zuas da vezañ an embregerezh Airbus Group SE.

## Istor

An embregerezh a oa bet krouet e Bremen d'ar 24 a viz Here 1923 gant an anv Bremer Flugzeugbau AG gant Henrich Focke,Georg Wulf ha Werner Naumann. Tost raktal e voe kemmet anv an embregerezh e Focke-Wulf Flugzeugbau AG (ha goude-se Focke-Wulf Flugzeugbau GmbH).
Dre pouezioù ar gouarnamant, Focke-Wulf a gendeuzas gant an embregerezh Berlinat Albatros-Flugzeugwerke e 1931. An ijinour ha testour Kurt Tank eus an Albatros-Flugzeugwerke a zeuas da vezañ penn an departamant teknikel hag a grogas gant al labourioù war ar Focke-Wulf Fw 44 Stieglitz.

## Kirri-nij Focke-Wulf brudet

* Ar Focke-Wulf FW44J Stieglitz
* Fw-189 Uhu
* Fw 190
* Fw 191
* FW-200 Condor
* Un Ta 152H harzet gant al lu Saoz
# Fodéba Keïta

Keita Fodeba (1921-1969) bet rener korolladeg afrikan, ha ministr Republik Ginea.
Keëta Fodéba a oa skrivagner, sonaozer ha politikour a vro Ginea. Asambles gant Kante Facely e savas ar gorolladeg Afrikan, lec'h ma veskas dañsoù hengounel, ha ritmoù ar djembe. Ar strollad dañs-mañ a zo bet lakaet da vroadel goude dieubidigezh Ginea. Ministr eo bet ivez meur a-wezh (Ministr ar surentez; an difenn hag ar surentez, al labour douar), betek 1969, bloavezh ma voe harzet ha kondaonet d'ar marv ha fuzuilhet dindan urzhioù Ahmed Sékou Touré.
# Foelgastell

Foelgastell zo ur gêriadenn vihan e Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ e reter ar gontelezh, e-kichen Rhydaman. E kumuniezh Gorslas emañ.
# Foeon Glenan

Foeon Glenan :
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Liliopsida |
| Urzhad : | Liliales |
| Kerentiad : | Liliaceae |
| Genad : | Narcissus |
| Spesad : | Narcissus triandrus |
| Anv skiantel ||
| Narcissus triandrus subsp. capax (Salisb. ex Sweet) D.A.Webb, 1978 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Foeon Glenan (Narcissus triandrus subsp. capax) a zo un isspesad eus Narcissus triandrus, brosezat en Inizi Glenan e Breizh.
# Furrinalia

Furrinalia a oa gouelioù gouestlet d'an doueez roman Furrina ha d'an nimfenned anvet Furrinæ.
Lidet e veze d'ar 25 a viz Gouere (VIII ante calendas Augustas), daou zevezh goude an Neptunalia. Liammet e oa ivez ouzh ar sec'hor, hag an ezhomm dour evit al labour-douar.
Nimfenned ar puñsoù, sonn pe a-led, ar feunteunioù hag an eien e oa ar Furrinæ.

## Gerdarzh

Hervez an istorour ha yezhoniour gall Georges Dumézil (1898-1986) e vefe diazezet an anv Furrina war ar wrizienn indezeuropek *bhreu, *bhreuə-, bhreəu- "birviñ", klogoriñ", ha "leskiñ" ; ledanaet eo bet ar ster da envel an dourioù danzouar hag ar puñsoù, alese perzh an nimfenned. Da brunna, "eienenn" er yezhoù germanek, ez eo aet ar wrizienn-se. Liammoù zo ivez gant ar sañskriteg bhurván, "dour bev", hag al latin feruēre, "birviñ" (henouezeleg berbaim), alese ar galleg hag ar saozneg effervescent ha fervent.

## Levrlennadur

* Georges Dumézil ː Fêtes romaines d'été et d'automne, Gallimard / NRF, 1975 (ISBN 978-2-07-029253-0)
# Fusignano

Fusignano zo ur gumun en Italia, e proviñs Ravenna, e Emilia-Romagna.
# Furore (Italia)

Furore zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Fustiñana

Fustiñana zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Fusine

Fusine zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Furtei

Furtei zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Sud Sardegna.
# Fuscaldo

Fuscaldo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Furongian

* Eon Fanerozoek
* Paleozoeg
* Kambrian
* Ordovisian
* Silurian
* Devonian
* Karbonifer
* Permian
* Mezozoeg
* Triaseg
* Juraseg
* Kretase
* Kenozoeg
* Paleogenel
* Paleosen
* Eosen
* Oligosen
* Neogenel
* Miosen
* Pliosen
* Pevare oadvezh
* Pleistosen
* Holosen
Ar Furongian (hag a glot ouzh ar mareadoù kozh Kambrian diwezhat, Merioneth, Croixian, pe Potsdamian) a zo marevezh douarouriel diwezhañ ar c'hambrian. En em astenn a ra eus 501 ± 2 milion bloavezh'zo ha 488.3 ± 1.7 milion bloavezh'zo. Kinnig a rejod d'e zisrannañ e tri ismaread. Unan anezho, hepken, en-deus degemeret un anv ofisie, ar paiaban, tra m'eo anvet unan arall dolgellian en un douare nann-ofisiel.
Merket eo ar furongian gant donedigezh war-well an tribolitoù agnostid kentañ. E-pad ar maread-se e kemmas natur ar goueledoù. Tra ma oa fetis ha kaled e deroù ar c'hambrian, e lakaas oberiantiz ar breñved da galz lec'hidus. En abeg d'an dra-se ez eas da get organegoù evel an helioplacoided o-doa ezhomm eus ur goueled kaled.

## Buhez ar Furongian

An anevaled aet ar-wel e-pad ar c'hambrian abred hag ar c'hambrian krenn a gendalc'he da vezañ fonnus. Arvestiñ a reer ouzh donedigezh doareoù nevez evel ar graptolitoù hag ar c'honodonted gentañ. Ar re-mañ, ar Chordataed gentañ o-deus korfoù gwak hag hir, heñvel ouzh hini siliennoù a-vremañ. Kigrdbrerien vihan e oant, war a seblant. Betek penn an Triaseg e treuzvevjont.

## Liammoù diavaez

Ar furongian war Palaeos.com
# Fushun

Fushun (抚顺) a zo ur gêr vras e Republik Pobl Sina e proviñs Liaoning. Poblet eo gant 2 193 000 a dud (e 2012).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Furnez ar geiz euz a Vreiz

Furnez ar geiz euz a Vreiz ("Furnez ar Geizh eus a Vreizh") zo un dastumad krennlavaroù gant Gab Milin (1822-1895), embannet e Brest e 1868 e ti Lefournier.
* Sellet er Wikimammenn : Furnez ar geiz euz a Vreiz.
# Geriadur Garnier

Geriadur Garnier zo ur geriadur brezhonek embannet e 1986 e falc'huneg gant an ti-embann gall Garnier. Renet e oa an embannadur gant Per-Jakez Heliaz, ha kalz skouerioù a oa tapet eus levrioù Jules Gros.
Adembannet eo bet gant un anv all, Ar Geriadur, war anv Andreo ar Merser, gant Emgleo Breiz e 2009, gant nebeut-kaer a cheñchamantoù, hep meneg eus anvioù Per Jakez Helias na Jules Gros, na kennebeut all eus ar re all a oa war roll ar genskriverien.

## Geriadur Garnier ha Geriadur Andreo ar Merser

Daoust ma kaver rik-ha-rik koulz lavaret kement a zo e-barzh embannadur Garnier e-barzh hini Emgleo Breiz ha nebeut a draoù ouzhpenn, e lavar Andreo ar Merser: «Sikouret em boa da sevel ar Garnier ha tud all o devoa graet ivez. Neuze em boa dalc'het soñj eus traoù zo. Met james n'hon eus klasket kopiañ anezhañ. Disheñvel eo Ar geriadur war veur a boent. Da gentañ eo kalz tevoc'h, kalz muioc'h a c'herioù hag a skouerioù a zo e-barzh. E-keñver spered, e c'helljen lavaret marteze eo heñvel tamm-pe-damm. Met e-keñver labour, n'en deus netra da welet.»

## Notennoù

* ↑ Ya!, 18.12.2009, p.3.
# Geriadur ar brezhoneg a-vremañ

Geriadur ar brezhoneg a-vremañ zo ur geriadur divyezhek, brezhonek-gallek ha gallek-brezhonek, savet gant Francis Favereau, hag embannet gant Skol Vreizh e 1992. Meur a advoulladur zo bet goude, ar 5vet er bloavezh 2000.

## Roll an embannadurioù

* Embannadur 1$^{añ}$ : 1992.
* 2$^l$ embannadur : 1993.
* 3$^{de}$ embannadur : 1995.
* 4$^{re}$ embannadur : 1997.
* 5$^{vet}$ embannadur : 2000.

## Geriadurioù bihan

Doareoù bihanoc'h a zo savet diwar ar Geriadur ar brezhoneg a-vremañ:
* Geriadur krenn ar brezhoneg a-vremañ
* Geriadurig ar brezhoneg a-vremañ

## Liamm diavaez

* (fr) http://geriadurbrasfavereau.monsite-orange.fr
# Geriadur bihan ar sonerezh

Geriadur bihan ar sonerezh zo ur geriadurig, 160 pajenn ennañ, ma kaver gerioù diazez ar sonerezh, embannet gant Hor Yezh e 1990. Kalzik eus ar gerioù zo bet fardet gant Jil Ewan hag ar sonaozour Perig Herbert.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Kuzul ar Brezhoneg
# Geriadur Brezhoneg-Saozneg

Ar Geriadur Brezhoneg-Saozneg zo ur geriadur divyezhek, gant Remon ar Porzh, a zo bet embannet teir levrenn anezhañ, etre 1986 ha 1993, gant Mouladurioù Hor Yezh. Ne ya ket pelloc'h eget al lizherenn G avat.
# Geriadur Gregor Rostren

Geriadur Gregor pe Geriadur Gregor Rostren eo an anv roet a-wechoù d'an Dictionnaire François-Celtique, oberenn Gregor Rostren (Grégoire de Rostrenen), embannet e 1732 e Roazhon gant Julien Vatar, mouler ha levrdier.

## An anv

Sed a zo war ar bajenn gentañ: Dictionnaire François-Celtique ou François -Breton Necessaire à tous ceux qui veulent apprendre à traduire le François en Celtique, ou en langage Breton, pour Prêcher, Catechiser, & Conseiller, selon les differens Dialectes de chaque Diocese; utile, & curieux pour s'instruire à fond de la Langue Bretonne & pour trouver l'éthymologie de plusieurs mots françois et Bretons, de noms propres de Villes et de Maisons. Par le P. F. Grégoire de Rostrenen, Prêtre & Prédicateur Capucin.

## Doare-skrivañ

E doare ar c'hrennvrezhoneg eo skrivet, implijet e vez al lizherennoù "c" ha "q": calon, qet, met graet e vez gant "c'h" a-wechoù: "c'hoar" e-kichen "hoarezed".

## Adembann

Meur a embannadur zo bet :
* an embannadur kentañ e 1732
* adembannadur 1795 gant Fournier e Brest,
* adembannadur 1834 gant B. Jollivet e Gwengamp e 2 levrenn.

## Liammoù diavaez

* Embannadur 1732 el lec'hienn Gallica
* Embannadur 1732, e Google Books
* Levrenn gentañ adembannadur 1834
# Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien

Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien zo ur geriadur savet gant Lukian Raoul hag embannet gant Al Liamm, e 1992. Titloù all a lenner e-barzh al levr: Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek da gentañ; Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien vrezhonek aet da anaon a-raok miz Meurzh 1992 goude. 432 pajenn zo el levr.
# Geriadur ar Gonideg

An Dictionnaire celto-breton, lesanvet ivez Geriadur ar Gonideg, zo ur geriadur brezhoneg-galleg savet gant Yann-Frañsez ar Gonideg‎ (1775-1838) hag embannet e 1821. Gantañ e voe nevesaet skritur ar brezhoneg.

## Istor

* 1821 : Dictionnaire celto-breton, Angoulême
* 1847 : Dictionnaire français-breton, embannet gant Kervarker war-lerc'h marv an oberour.
* 1850 : Dictionnaire breton-français, embannet gant Kervarker.

## Reizhadennoù ar Gonideg

* Skrivañ k, e-lec'h c pe q .
* Skrivañ gwerc'hez hag ar werc'hez, pa veze skrivet ar verc'hez e Bro-Leon en e raok.
* Met : skrivañ c'hou e-lec'h c'hw .
* Skrivañ ti ha iar, peogwir n'eus ket a y .
* Skrivañ hir, hent e-lec'h ir , ent .
* Skrivañ amañ, bremañ (pe ama, brema) : kentañ implij eus an arouezenn ñ e brezhoneg ; e gwirionez, ur varrennig ne oa ken a-us d'an n. Ne servije ket evit dibenn an anv-verb, evel bremañ, dre ma oa diazezet skritur ar Gonideg war yezh Leon, hag a zistag /a/ evit /añ/ e kanañ. Fañch an Uhel avat a skrive cana pe canan, pa veze kana gant ar Gonideg.

## Geriadurioù all en e raok

En XVIIIvet kantved:
* Dictionnaire breton-françois du diocèse de Vannes (1723) gant ar Gall Pierre de Châlons. Un Dictionnaire françois-breton du diocèze de Vannes zo diwar e zorn ivez, chomet diembann avat.
* Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton (1732) gant an Tad Gregor Rostren. Ul levezon vras en deus bet al labour-se war heuliad ar c’heriadurouriezh vrezhonek.
* Dictionnaire françois-breton ou françois-celtique du dialecte de Vannes (1746) gant Cillard de Kerampoul.
* Dictionnaire de la langue bretonne (1752), gant ar Gall Loeiz ar Pelleter.

## Geriadurioù all war e lerc'h

En XIXvet kantved:
* Vocabulaire, édition de 1860 revue par A. E. Troude : Vocabulaire français-breton ; Vocabulaire breton-français, Prudhomme, Sant-Brieg.

## Notennoù

* ↑ Internet Archive
* ↑ Internet Archive
* ↑ Internet Archive
# Geriadur brezhoneg

Geriadur brezhoneg, pe geriadur brezhonek, a vez graet a-wechoù eus ur geriadur gant brezhoneg e-barzh. Divyezhek eo al lodenn vrasañ, hag e galleg peurvuiañ e vez an displegadurioù.

## Geriadurioù hollvrezhonek 1963

* Geriadur Broadel Roparz Hemon, bet embannet a dammoù adalek 1963 er gelaouenn Ar Bed Keltiek, renet gant Roparz Hemon. Met ne oa nemet ur geriadur diechu (eus al lizherenn L betek al lizherenn T).
* Dafar 63, Kreizenn Imbourc'h Sturyezhouriezh S.A.D.E.D., Preder, 1963

## Geriadur hollvrezhonek 1964

* Dafar 64, Kreizenn Imbourc'h Sturyezhouriezh S.A.D.E.D., Preder, 1964

## Geriadur hollvrezhonek 1971

* Stagadenn d'an Dafar evit ar Geriadur Broadel, Kreizenn Imbourc'h Sturyezhouriezh, Preder, 1971

## Geriadur hollvrezhonek 1995

E 1995 e voe embannet ur geriadur e brezhoneg graet gant An Here, ul labour renet gant Jean-Yves Lagadeg ha Martial Ménard. Geriadur brezhoneg e oa e anv, 10 000 pennger gant skouerioù ha troiennoù, ha skeudennet gant Jean-Yves André. Un oberenn istorel eo a laka ar Vretoned da vezañ gouest de zisplegañ o yezh dre an diabarzh hep bezañ rediet da dremen dre hanterouriezh ur yezh all. Un oberenn stroll eo an oberenn-mañ bet savet gant tud a-vicher, ha gant reolennoù micher ar geriaduriñ.

## Geriadur hollvrezhonek 1996

* Geriaoueg Sant-Ivi, Alan Heusaff, Hor Yezh, 1996

## Geriadur hollvrezhonek 2001

Un oberenn all a voe embannet e 2001, anvet Geriadur brezhoneg An Here. Ur geriadur hollvrezhonek eo hag an hini brasañ. N'eo ket adembannadur hep skeudennoù geriadur 1995 eo hepken, rak daougementet eo niver ar gerioù ennañ : 21 300 pennger zo, gant skouerioù ha troiennoù.

## Geriadurioù all

Ar geriadurioù all a zo
* geriadurioù divyezhek,
** evel Geriadur Gregor, Geriadur Favereau
** evel re Frañsez Vallée, Roparz Hemon,
* geriadurioù brezhonek arbennikaet, evel Geriadur an Armerzh ha re all embannet gant Preder.

## Pennad kar

* Geriadurouriezh ar brezhoneg

## Liammoù diavaez

* Liamm gant geriadurioù brezhonek enlinenn
# Herbrandston

Herbrandston zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 386 a dud, ha 41 anezho (10,6%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Herce

Herce zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Here 2006 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2005 e Breizh - 2006 e Breizh - 2007 e Breizh
2006 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu
# Hercules (film, 1997)

Hercules a zo ur film tresadennoù-bev hirsaoznek, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Ron Clements (1953-) ha John Musker (1953-). Awenet e oa bet saverien ar senario gant Herakles, unan eus harozed veur mojennoù Hellaz kozh.
Produet gant Walt Disney Feature Animation e voe skignet gant Walt Disney Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 13 a viz Mezheven 1997 e Stadoù-Unanet Amerika kent na vije dalc'het ar gentaenn anezhañ e New York antronoz. Pempet film bevaat ha tregont ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h The Hunchback of Notre Dame (e miz Mezheven 1996) hag a-raok Mulan (e miz Mezheven 1998).

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Trizek munutenn ha pevar-ugent e bad.
* ↑ (en) Hercules war Internet Movie Database.
# Here 2008 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2007 e Breizh - 2008 e Breizh - 2009 e Breizh
2008 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Gwener 17 ha Sadorn 18 a viz Here

* 25vet deiz-ha-bloaz Radio Kreiz Breizh, lidet e Sant-Nigouden.
# Herdeeg

Ur yezh tchadek eus skourr ar yezhoù masek eo ar herdeeg (herdé, ka'do herdé, zime) komzet e mervent Tchad dreist-holl (40.000 den e 1999) ha gant un nebeud tud e Kameroun.
Notenn: Implijet e vez an termen zimeg (zime) gant ermaezidi evit ober dave d'an herdeeg, an ngeteg, ar peveeg hag ar mesmeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù masek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |
Dekvet miz ar bloaz eo miz Here hervez an deiziadur gregorian, unan eus mizioù an diskar-amzer.

## Anvioù Here er yezhoù all

* Er yezhoù latin, germanek hag kar d'ar saozneg ez eo deveret diouzh al latin ôctō, "eight" peogwir e oa Here an eizhvet miz gwechall.
* Finneg : lokakuu, evit "miz ar boultrenn".
* Iwerzhoneg : Deireadh Fómhair, evit "fin an eost", "peurzorn".
* Izelvroeg : Wijnmaand evit "Miz ar gwin", rak er miz-mañ e veze puret ar gwin.
* Skoseg : an Damhar, evit "mare kasadenn ar c'hirvi".
* Turkeg : Ekim, evit "mare hadeg an ed".

## Krennlavaroù

* « Da foar Paol / Kefeleg war an daol »
* « E miz Hero / Teilit mat hag ho pezo »
* « Foar Here e Gouenoù / Poent eo skuilhañ an trempoù »
* « Here, Du ha Kerzu / A c'halver ar mizioù du »
* « Tremenet pardon Bulad / A bep koabrenn, pep kaouad »
* « Deiz foar Vikael an hini a chom un deiz hag un noz e kêr a deu e miz Here d'ar gêr. »
* « Hanter-noz gouel an Ollsent e ya miz Here en e hent. »
* « Miz Here a font ar plom war an tïez. »
* « Pa vez miz Here e vez re nebeud daou droad en ur gwele. »
* « Pa ya miz Here en e hent, da hanter-noz (pe : an deiz war-lerc'h) e vez gouel an Ollsent »

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Foar Kastell-Paol : 10/10 ; digor ar chase.
* ↑ Pardon Bulad-Pestivien : 08/10.
* ↑ Jules Gros, Le Trésor du Breton parlé, levrenn 3, Librairie Bretonne Giraudon, Barr-Heol, 1974, pajenn 323.
* 1 2 3 4 Jules Gros, Le Trésor du Breton parlé, levrenn 3, Librairie Bretonne Giraudon, Barr-Heol , 1974, pajenn 324.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Here 2009 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2008 e Breizh - 2009 e Breizh - 2010 e Breizh
2009 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu
# Here 2010 e Breizh

Kronologiezh vloaziek evit Breizh
    2009 e Breizh - 2010 e Breizh - 2011 e Breizh
2010 e Breizh
    Genver - C'hwevrer - Meurzh - Ebrel - Mae - Mezheven
    Gouere - Eost - Gwengolo - Here - Du - Kerzu

## Darvoudoù

* Gwener 15 a viz Here : bodadeg kentañ kuzul-merañ Ofis Publik ar Brezhoneg e Karaez.
* Gwener 12 a viz Here : kregiñ a ra Brezhoweb da skignañ abadennoù brezhonek bemnoz etre 18 eur ha 22 eur 30, gant aotre Conseil Supérieur de l'Audiovisuel, aozadur ren ar skignañ er Stad C'hall.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Philippe Argouarch, Brezhoweb devient une chaîne de télévision internet conventionnée, Agence Bretagne Presse, 12/10/2010
# Gregor XIII

Gregor XIII Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1añ a viz Genver 1502 Bologna |
| Dilennet da bab | 14 a viz Mae 1572 |
| Tronidigezh | 25 a viz Mae 1572 |
| Dibenn e baboni | 10 a viz Ebrel 1585 |
| En e raok | Pi V |
| War e lerc'h | Sikstus V |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Gregor XIII (e latin: Gregorius XIII, en italianeg: Gregorio XIII), Ugo Boncompagni e anv-tiegezh, ganet d'ar 1añ a viz Genver 1502 e Bologna ha marvet d'an 10 a viz Ebrel 1585, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 14 a viz Mae 1572.