OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Paul Molac

Paul Molac, ganet e Ploermael e 1962, zo un den engouestlet e buhez sevenadurel Breizh hag ur politikour. Kelenner war istor ha douaroniezh eo bet, kannad Ploermael ha kuzulier rannvro e Breizh. Komz a ra brezhoneg ha gallaoueg.

## Buhez

Gounezerien eo e dud ken e tleas merañ o atant e-pad e studioù war al labour-douar. Tapet en doe ar breved studioù ar gounezerezh (BEPA), met, pa ne voe ket mui ret e gaout e penn an atant ez eas da Skol-veur Roazhon 2 evit un aotreegezh war an Istor. Tapet ar c'hCAPES ez eas da gelennet war Istor ha douaroniez e lise-skolaj Breselien e Gwern-Porc'hoed.

## Oberioù war dachenn ar yezhoù ha sevenadur Breizh

Adalek 1979 e voe ezel, ha, da heul, prezidant Chom'te, ur strollad a zaspugne kanaouennoù ha kontadennoù gallouek en e vro. Etre 1994 ha 2012 e labouras gant Div yezh Breizh hag e teuas da vezañ prezidant e 2002. E 2001 ez eas da eilprezidant ar FLAREP (Kevread evit ar yezhoù rannvroel en Deskadurezh publik). Prezidant Kuzul Sevenadurel Breizh (mod nevez) abaoe 2009 hag eilprezidant Kevre Breizh. Daneveller e voe evit al lezenn war deskadurezh ar yezhoù rannvroel e miz Ebrel 2021.

## Oberioù war dachenn ar brezhoneg

Aet eo da vezañ prezidant Ofis publik ar brezhoneg e 2021.

## Oberioù politikel

E 2012 e voe war ar renk evit dont da vezañ kannad en anv an tu kleiz (Strollad Sokialour, EELV, UDB) e Pevare pastell-votiñ ar Mor-Bihan. Dilennet eo bet en eil tro gant 52,56% eus ar mouezhioù disklêriet. Da gentañ e voe ezel eus bodad ar gannaded ekologour er parlamant ; e 2016 e oa aet e-barzh bodad ar gannaded sokialour.
E dilennadeg ar c'huzul-rannvro e 2015 e oa bet war listenn Jean-Yves Le Drian ha deuet e oa da vezañ kuzulier-rannvro. Addilennet e voe c'hoaz e 2021.
Addilennet e oa bet da gannad e 2017, en anv La République en marche (LREM) ar wech-mañ. Ezel e oa bet eus bodad ar gannaded LREM da gentañ hag e 2018 en doa kuitaet ar bodad-se evit mont da sevel, asambles gant kannaded all, ar bodad "Libertés et territoires".
Addilennet e voe e 2021 hep goulenn ma vo paeroniet gant strollad ar prezidant Macron (anv nevez : Renaissance), met evel den dizalc'h. Ar strollad kannaded L & T a voe adkempennet e tro an daelvezh kroget e 2021 en ur cheñch e anv da Liberté, Indépendance, Outre-mer et Territoires (LIOT).

## Dibaboù politikel

* Stad a reuziad: d'an 19 a viz Du 2015 en doa votet, evel tost an holl gannaded EELV all, evit ma vije astennet ar stad a reuziad bet embannet gant prezidant ar Republik C'hall.

## Liammoù diavaez

* lec'hienn Paul Molac

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fédération pour les langues régionales dans l'enseignement public (FLAREP).
* ↑ Lec'hienn Bodadeg Vroadel Bro-C'hall
# Pierre-Roland Giot

Pierre-Roland Giot (23 a viz Gwengolo 1919 e Carolles (Manche) - 4 a viz Genver 2002 e Roazhon) a oa ur ragistorour gall ha breizhat.
Deuet e oa da chom da Vreizh goude e studioù war an douarouriezh e Pariz ha Grenoble. E 1944 e krouas un arnodva antropologiezh ragistorel e skol-veur ar skiantoù e Roazhon. Embannet en deus meur a bennad ha meur a levr skiantel hag ur roll a-bouez en deus bet en arkeologiezh Breizh. E-touez ar skiantourien stummet gantañ emañ Yves Coppens pe Jean L'Helgouach.
Urzh an Erminig a oa bet roet dezhañ e 1988.
# Pierre-Yves Le Rhun

Ganet eo bet Pierre-Yves Le Rhun e Tremeog (Bro-Vigoudenn) e 1936.
Skolaer eo bet ur pennad a-raok kregiñ gant studioù douaroniezh e Lyon. Tremenet a reas kenstrivadeg an agregadur e 1962. Dont a reas da vezañ kelenner istor-douaroniezh e Naoned neuze. Mont a reas da skol-veur Naoned evel skoazeller e 1968. Sevel a reas un dezenn trede kelc'hiad diwar-benn ar sevel-yer askoridik e Breizh e 1972.
Embannet en deus kalzik pennadoù ha skrivet pe graet war-dro meur a levr douaroniezh bet embannet gant Skol Vreizh. Bet eo bet prezidant Ar Falz.
Stourmet en deus kalz evit an endro e Bro Naoned hag evit Unvanidigezh Breizh. Bet eo bet prezidant CUAB (Comité pour l'Unité Administrative de la Bretagne) eus miz C'hwevrer 1983 betek miz Here 1986 hag eus 1996 betek miz Du 2000.
Resevet en deus Kolier an Erminig e 2000.

## Oberennoù

* Géographie économique de la Bretagne embannet gant Breizh e 1971
* Géographie de La Bretagne renet gantañ hag embannet gant Skol Vreizh e 1976
* Bretagne et Grand-Ouest embannet gant Skol Vreizh e 1988
* La Bretagne face à l'Europe et à l'Ile de France embannet gant Skol Vreizh e 1991
* Géographie et aménagement de la Bretagne renet gantañ hag embannet gant Skol vreizh e 1994

## Mammennoù

Dictionaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran embanner; 2013
# Pierre-Emmanuel Barré

Pierre-Emmanuel Barré, ganet e Kemperle e 1984, zo ur fentigeller gall damvrudet, kronikour radio ha skinwel. Gant ar fent du-pod eo sot, ha lakaat a ra ar selaouerien da dridal. Lavaret a ra kriz ha didroidell an traoù hep pilpouzerezh, pe e c'hoari gant miltabou ar gevredigezh, fent hudur a-wechoù. Tremen a rae en abadenn Charline Vanhoenacker e France Inter. Bet eo en hini Nagi ivez.

## Buhez

Goude studioù war ar vevoniezh e Roazhon, e yeas kuit evit mont da heuliañ kentelioù ar Cours Florent e Pariz adal 2002. C'hoariet en doa e-barzh pezhioù-c'hoari evel Richard III gant William Shakespeare, On purge bébé gant Georges Feydeau pe TOC ha Dépression Très Nerveuse gant Augustin d'Ollone.
Full Metal Molière (2007) ha gant seul-en-scène Pierre-Emmanuel Barré est un sale con (2011). Dalc'het en doa ur gronikenn etre 2012 ha 2017 war France Inter : On va tous y passer hag er Bande originale. Perzh a gemeras e Canal + etre 2013 ha 2015 en abadenn La Nouvelle Édition a-raok adkavout an abadenn Folie passagère war France 2.
D'ar 26 a viz Ebrel 2017, d'ar mare ma oamp etre an div dro evit dilennadegoù prezidant Frañs, pa oa enebet Emmanuel Macron ouzh Marine Le Pen, e roas un taol kleze en dour en ur zifenn strollad an dud ha ned eont ket a-dreñv ar rideoz evit silañ an tamm paper ha dilenn roue nevez ar Frañs: an anvouezherien. D'an ampoent-se e tibabas skampañ kuit diouzh France Inter.
En ur c'houblad emañ gant ar ganerez GiédRé (a orin Letonadez) ha bevañ a reont e bro Cévennes. Houmañ, ken trelatet hag egile, ken kriz, ken drol, ken iskis, ken diduellus d'ar selaouerien. Da vare ar c'hovid e reas sketchoù war ur chadenn Youtube.
# Pierre-Marie Fallières

Pierre-Marie Fallières a voe seizhvet eskob Sant-Brieg ha Landreger, goude emglev 1801, hag an hini diwezhañ an XIX$^{vet}$ kantved, eus an 28 a viz Eost 1889 d'an 11 a viz Mae 1906.
Ganet e oa bet e Mézin (Lot-et-Garonne) d'an 9 Ebrel 1834.
Kenderv e oa da Armand Fallières, prezidant ar Republik C'hall (1906-1913).
Anvet e voe da eskob Sant-Brieg ha Landreger d'an 28 Eost 1889, ha sakret d'an 23 C'hwevrer 1890.
Adsevel e reas kloerdi bihan Landreger.
D'an 9 Gwengolo 1890 en doa benniget maen-bez nevez Sant-Erwan savet en iliz-veur Landreger gant Eugène Bouché. Meur a eskob ha beleg e oa gantañ, ha tost da 30000 a dud.
Aet en fulor abalamour e oa bet savet delwenn Ernest Renan war blasenn-kêr Landreger dirak an iliz-veur, e reas sevel ur c'halvar bras da enebiñ ouzh an delwenn-se en tu all d'ar blasenn, benniget e 1904. Ar c'halvar en em gav bremañ e-kichen ar porzh-mor.
Sikouret en doa sevel kehelerezh an Itron Varia en e eskopti, ha gellout a reas sevel Itron-Varia-Gwir-Sikour Gwengamp hag Itron-Varia an Esperañs Sant-Brieg da ilizoù-rouanez bihan, ha kuruniñ Itron-Varia-an-Drezenn Rostrenenn.
Aet e oa Pierre-Marie Fallières da Anaon d'an 11 Mae 1906, ha sebeliet e chapel bihan Itron-Varia ar Feunteun e Sant-Brieg.

## Levrlennadur

* Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Pierre-Yves Lambert

Pierre-Yves Lambert zo ur c'heltiegour gall, kelenner e Pariz. Labouret en deus war-dro ar galianeg, an heniwerzhoneg, an hengembraeg, hag an henvrezhoneg.

## Oberennoù

* Les Littératures celtiques, Presses universitaires de France, coll. « Que sais-je ? », Paris, 1981
* « Le Lexique Étymologique de l'Irlandais Ancien de J. Vendryes », dans : Bachellery, Édouard and Pierre-Yves Lambert, Das etymologische Wörterbuch : Fragen der Konzeption und Gestaltung, pp. 17-24, Alfred Bammesberger, ed. Regensberg : Friedrich Pustet, 1983.
* « Les gloses bibliques de Jean Scot : l'élément vieil-irlandais », Études celtiques, XXII, 1985, p. 205-224.
* « Les gloses celtiques aux commentaires de Virgile », Études celtiques, XXIII, 1986, p. 81-128.
* « Les gloses grammaticales brittoniques », Études celtiques, XXIV, 1987, p. 285-308.
* La langue gauloise : description linguistique, commentaire d'inscriptions choisies, Errance, Paris, 1994,(Collection des Hesperides).
* Anonyme, Les Quatre branches du Mabinogi, traduit du moyen gallois, présenté et annoté par Pierre-Yves Lambert, Éditions Gallimard, collection « L’aube des peuples », Paris, 1993, (ISBN 2-07-073201-0).
* Anthologie de la poésie irlandaise du XX siècle, sous la direction de Jean-Yves Masson, auteurs gaéliques choisis et présentés par Pierre-Yves Lambert, édition bilingue, mars 1996.
* « L’impersonnel en celtique », dans Scribthair a ainm n-ogaim, Scritti in memoria di Enrico Campanile, Pise, 1997, II, p. 491-514.
* Lexique étymologique de l'irlandais ancien (commencé par Joseph Vendryes), fasc. B-1980, C-1987, D-1996.
# Mikstekeg Huitepec

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Huitepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4 000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Jamiltepec

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Jamiltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 10.000 den (1983) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Chazumba

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Chazumba eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.477 den (1995) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Diuxi-Tilantongo

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Diuxi-Tilantongo eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 8.500 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Cuyamecalco

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Cuyamecalco eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.600 den (1994) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Chayuco

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Chayuco eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 30 000 den (1977) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Coatzospan

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Coatzospan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5 000 den (1994) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Itundujia

Ur rannyezh mikstekek eo Mikstekeg Itundujia eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.082 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Ixtayutla

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Ixtayutla eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.500 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Mikstekeg Chigmecatitlán

Ur rannyezh mikstekek eo mikstekeg Chigmecatitlán eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1.600 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù mikstekek-kwikatekek
# Peon de Rey

Peon de Rey a zo ur gazetenn spagnolek embannet bep miz e Barcelona gant an Escuela de Ajedrez Miguel Illescas (Skol Echedoù Miguel Illescas). Gouestlet eo d'an echedoù. Krouet eo bet e 2002.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gazetenn Peon de Rey.
# Pepi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pepi zo
* un anv istorel en Egipt
* ur berranv alamanek ha slovenek, evit Jozef

## En Egipt kozh

Tri faraon anvet Pepi a anavezer :
* Pepi Iañ Merire, trede faraon ar c'hwec'hvet tierniezh en Henegipt (2232-2282 kent J.-K.)
* Pepi II Neferkare, pemvet faraon ar c'hwec'hvet tierniezh en Henegipt (2284-2184 kent J.-K.)
* Pepi III, seizhvet faraon ar c'hwezekvet tierniezh Hiksos en Henegipt

## Abaoe
### Anv-badez

* José "Pepi" Diaz, ur breutaer kuban-hag-amerikan eus Miami, e Florida
* Pepi Lederer, un aktourez hag ur skrivagnerez stadunanat

### Anv-tiegezh

* Alessandro Filipepi, anavezetoc'h evel Sandro Botticelli , livour italian
* Ryan ha Kyle Pepi, gevelled hag aktourien
* Vincent Pepi (1926 e Boston - 2020) , livour stadunanat

## Pennad kar

* Pepin, anv meur a briñs frank
# Pep tra e brezhoneg

Pep tra e brezhoneg zo ul lugan brezhonek, a zo bet implijet gant brezhonegerien skolioù-meur Breizh er bloavezhioù 1970, ha gant tud Stourm ar Brezhoneg er bloavezhioù 1980, diwar skouer lugan Popeth yn Gymraeg, a veze neuze gant Cymdeithas yr Iaith e Kembre.
Tro gentañ ma voe embannet marteze e voe war un dresadenn gant Nono ma weled ur paotr o redek da-gaout ur plac'h en he noazh hag a lavare dezhañ: Pep tra e brezhoneg.
# Pepin Herstal

Pepin Herstal pe Pepin II, pe Pepin Yaouank, pe Pepin Dev, (war-dro 653- 16 a viz Kerzu 714) a oa maer ar palez en Aostrazia. Mab e oa da Ansegisel (a oa mab da sant Arnoul) ha Begga, merc'h da Pepin Landen.

## E vuhez

Ganet e oa e Herstal Perc'henn bras e oa, kalz a dud dindanañ, hag alese e teue e nerzh ha hini e ziskennidi. Evezhiekoc'h eget e eontr Grimoald Iañ e oa ha ne glaskas ket lakaat tud eus e diegezh e-lec'h ar Veroveidi.
Met war-lerc'h lazhidigezh Dagobert II gant Ebroin e kemeras penn an noblañsed aostrazian. Emsevel a reas a-enep Ebroin, maer ar palez, hag aloubiñ Neustria, met trec'het e voe e-kichen Laon.
War-dro 670/675 e timezas da Plektrudis ha daou vab o doe:
* Drogon, a voe kont Champagn,
* ha Grimoald a voe maer ar palez e Neustria, tad da d-Teodoald.
Ur bern madoù a zegasas d'he fried, ar pezh a voe ur skoazell vras dezhañ en e vrezelioù ouzh Franked Neustria
Ur serc'h en doa ivez, Alpaida hec'h anv, ha daou vab he doa:
* Karl, brudet evel Karl Martel,
* Childebrand, kont Bourgogn ha dug Provañs.
War-lerc'h marv Ebroin en 681 e reas ar peoc'h gant Waratton, maer ar palez e Neustria, hag e anavezas Thierry III evel roue. Neuze e vroc'has ouzh Berchaire, deuñv Warattonha maer ar palez war e lerc'h. Faezhet e voe armeoù Neustria gantañ e Tertry e 687.
Neuze, goude anavezout Thierry III adarre, e voe lakaet da maer ar palez evit ar rouantelezh frank en he fezh ha gouarn a reas anezhi betek e varv. Skoazellañ a reas avielerien germania, ha sujañ an Alamanned, pobloù Friz ha Frankonia.
Mervel a reas d'ar 16 a viz Ebrel 714 e Jupille (Belgia).

## Goude e varv

War e lerc'h e voe kemeret ar galloud gant e vastard Karl Martel, rak marvet e oa e vibien Drogon Champagn ha Grimoald II, petra bennak ma klaskas e wreg Plektrudis reiñ harp d'he mibien-vibien Thibaut, Arnoul ha Hugues. .

## Levrlennadur

* Jean-Charles Volkmann, Bien connaître les généalogies des rois de France ISBN 2-87747-208-6
* Michel Mourre, Le petit Mourre. Dictionnaire d'Histoire universelle ISBN 978-2-04-732194-2
# Pepi II Neferkare

Pepi II Neferkare a oa pempvet faraon ar c'hwec'hvet tierniezh en Henegipt (2284-2184 kent J.-K.).

## Priedoù

Hir e voe buhez Pepi II ha meur a bried en doe, en o zouez :
* Neith, kenitervez dezhañ ha moereb war un dro (merc'h e oa da Ankhesenpepi Iañ), hervez boaz an dimezioù kenwadel en tiegezhioù uhel,
* Iput II, c'hoar dezhañ (merc'h d'e dad Merenre),
* Ankhesenpepi III, Ankhesenpepi IV, hag Udjebten.
Teir anezho, Neith, Iput hag Udjebten, o devoa pep a biramidenn vihan en-dro da hini ar roue e Saqqara.
# Pepin

Pepin, pe Pippin, zo un anv germanek ha frankek, bet douget gant un toullad priñsed frank da vare an Impalaeriezh frank.

## E yezhoù arall

* Pippinus, Pipinus, Pepinus eo an anv e latin
* Pippin eo an anv e saozneg, alamaneg, ha spagnoleg,
* Pépin e galleg
* Pepijn e nederlandeg

## Tud
### Rouaned

* Pepin Landen pe Pepin I, pe Pepin Gozh, lakaet da sant
* Pepin Herstal pe Pepin II, pe Pepin Yaouank, pe Pepin Grenn.
* Pepin Grenn pe Pepin III, pe Pepin Yaouank.

### Rouaned Akitania

* Pepin Iañ Akitania (797 - 838), mab-bihan da g-Karl Veur, mab da Loeiz an Deol
* Pepin II Akitania (823 – 864), mab Pepin Iañ Akitania.

### Tud all

* Pepin (mab Pepin Grenn)
* Pepin an Tort (769-811), kentañ mab Karl Veur
* Pepin Italia (773-810), unan eus mibien Karl Veur.
* Pepin (Herbeertien) (815 - 840 ?), mab da v-Bernez Italia, roue Italia
* Pepin, kont Vermandois, mab-bihan da Pepin Italia

## A bep seurt

* lesanv Peregrin Took el levr The Lord of the Rings gant J. R. R. Tolkien
* anv an haroz er romant The Short Reign of Pippin IV gant John Steinbeck
* anv unan eus martoloded ar Pequod e romant Moby Dick gant Herman Melville
* Pippin, ur c'hoarigan e Broadway gant Stephen Schwartz, hag ar film savet diwarnañ e 1981.

### Anv-tiegezh gallek

Un anv-tiegezh gallek eo an anv Pépin:
* Clermont Pépin (1926 - ), sonaozour kebekat
* Fatima Houda-Pépin (1951 - ), politikourez kebekat.
* Joseph Pépin (1763 - 1811), jeneral gall

## Lec'hanvioù

* Pepin, Wisconsin, SUA, kêr ha kontelezh
* Lake Pepin

## Pennad kar

* Pepi, anv meur a faraon
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Pepin Grenn

Pepin III, anavet ivez evel Pepin ar Berr pe Pepin Grenn (dre ma oa bihan, a greder) (714-24 Gwengolo 768), a zo bet roue ar Franked (751-768). Ganet e oa e 714 (pe 715) e Jupille (e-kichen Liège), rak er c'hornad-se eus Belgia hiziv e veze ar Verovingidi o chom, e rouantelezh Aostrazia. Marvet eo e Sant-Denez, e-kichenik Pariz, e 768.
Mab yaouankañ Karl Martel ha Chrotrud (690-724) e oa. E dad a oa maer ar palez en Aostrazia. Bez' e voe:
* maer ar palez evel e dad,
** e Neustria eus 741 da 751, a oa stag rouantelezhioù Bourgogn ha Provañs outi,
** en Aostrazia eus 747 da 751,
* roue ar Franked (751-768).
* tad an impalaer Karl Veur (war-dro 742-814).

## E vuhez

Pa varvas Karl Martel, e 741, e voe rannet e garg a vaer ar palez, hervez ar c'hiz frank, etre e zaou vab:
* Karloman a voe maer ar palez en Aostrazia,
* Pepin a voe maer ar palez en Neustria,
Grifon, trede mab Karl Martel n'en doe nemet un nebeud kontelezhioù.

## Bugale

E 740, e timezas Pepin gant Bertrada Laon. Tri eus o bugale a oa chomet bev:
* Karl, a voe lesanvet Karl Veur (2 Ebrel 742-28 Genver 814)
* Karloman (751-4 Kerzu 771)
* Redburga
* Bertha, mamm ar c'hont Rolant
Pa varvas Karl Martel e 741, e voe rannet ar rouantelezh etre e vibien, Pepin ha Karloman. Bac'het en un abati e oa tri mab bastard Karl Martel, Grifo hag e vreudeur. Karloman a yeas da vanac'h e 747. Chom a reas Frankia etre daouarn Pepin pa oa Maer ar Palez dindan ar roue merovingat Hilderik III. Hilderik a oa roue, met Pepin a oa mestr an traoù ken e rene evel ar roue. Pepin a c'houlennas digant ar Pab piv a c'hellfe bezañ ar rieg : an hini en deus un titl roueel pe an hini a ziviz evel ma ra ur roue. Dre ma respontas ar Pab e oa pouezusoc'h an divizout eget an titl e teuas Pepin a-benn da vougañ an eneberezh ha dilennet e voe evel roue ar Franked gant pennoù uhelañ e bobl e kêr Soissons e 751. Marteze e voe olevet en iliz-veur e 752 gant Bonifas, arc'heskob Mainz.
Dre aloubiñ meur a vro e kreskas rouantelezh Pepin ken e teuas ar pab Steven III da Bariz d'e oleviñ ivez ha reiñ dezhañ an titl a Patrisian ar Romaned. Olevet e voe ivez mibien Pipin, Karl (Karl Veur pelloc'h) ha Karloman.
Evit trugarekaat ar pab ez eas Pepin da vrezeliñ ouzh al Lombarded dindan ar roue Aistolf. Rediet e voe al Lombarded, hag int kristenion disivouderion, da resteurel madoù an Iliz katolik roman. E 759 e skarzhas an Arabed kuit eus Bro-C'hall hag e kemeras Narbonne hag Akwitania diganto.
Marvet e oa Pepin e Saint-Denis e 768 hag interet eo bet e-barzh Penniliz Saint Denis asambles gant e wreg Bertrada.

## Notennoù

* ↑ Louis Élégoët, Istor Breizh, TES, 1999, p.55a.
* ↑ G. Bührer-Thierry, L'Europe carolingienne (714-888), 1999, p.19
| En e raok: Childerig III | Rouaned ar Franked 751 – 768 | War e lerc'h: Karl Veur |
# Peoria

Peoria (/piˈɔːriə/) zo anv meur a lec'h e SUA.

## Orin

Dont a ra eus anv ur bobl henvroat, ar bobl Peoria.

## Lec'hioù
### Stadoù-Unanet

* Peoria (Arizona), ar gêr vrasañ en anv-se
* Peoria, Colorado
* Peoria (Illinois)
** Peoria County, Illinois
* Peoria, Franklin County, Indiana
* Peoria, Miami County, Indiana
* Peoria (Ohio)
* Peoria (Oklahoma)
# Peoria (Illinois)

Peoria zo ur gêr lec'hiet e kreiz stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 115 007 a annezidi e 2010.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pepi Iañ Merire

Pepi Iañ Merire, trede faraon ar c'hwec'hvet tierniezh en Henegipt (2232-2282 kent J.-K.)
E anv faraon kentañ a oa Neferdjahor a oa kemmet gant ar faraon diwezhatoc'h e Merire a dalvez "Karet gant Re."
Pepi a oa mab Teti hag Iput. Rekiz e oa dezhañ harpañ war tud galloudus en Egipt uhel evit diskar un den anvet Userkare en doa drouklazhet e dad hag a oa pignet war kador ar faroned. Kemer a reas en-dro e hêrezh a-benn ar fin. An dud o doa sikouret anezhañ a chomas kreñv o levezon en e lez da-c'houde, ha div eus e rouanezed a oa merc'hed d'ar vizir-se eus Egipt uhel. Merket e oa ren Pepi Iañ gant emled an impalaeriezh etrezek kreiz Nubia, emled ar c'henwerzh betek broioù pell evel Liban hag aodoù Somalia, met ivez gant kresk galloud an noblañs. Brezelekaat a reas Weni, unan eus uhelidi Pepi, en e anv en Azia. Dont a reas ar savadurioù stag ouzh e vez, Mennefer Pepy, da vezañ anv holl gêr Memfis a-benn ar fin goude an XVIII$^{vet}$ tierniezh.

## Liammoù diavaez

* The South Saqqara Stone: Sixth Dynasty Annals

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Nicolas Grimal, A History of Ancient Egypt, (Blackwell Books: 1992), p. 84
* ↑ Grimal, op. cit., p. 84
# Población

Población ("kêr") zo anv meur a gumun hag a ranngumun e Spagn.

## Proviñs Palencia

* Población de Campos
* Población de Arroyo
* Población de Cerrato
# Pobl Chango

An anvioù Camanchacos, camanchangos pe Chango hep mui zo anvioù roet da veur a bobl rakspagnol en arvor ar meurvor Habask entre Camaná (Perou) hag ar stêr Elqui e Chile. En Chile e ranner an arvor-se etre : al lodenn norzh, adal Arica betek ar stêr Loa; an aod kreiz, adal ar stêr raganvet betek Antofagasta ; an aod su, adal ar gêr raganvet betek ar stêr Copiapó.
Bevañ a raent diwar besketa, gant o radelloù krec'hin, eus morviled, leurennet gant plenk, hag a c'halle dougen betek pevar moraer. Abaoe 2020 int anavezet evel pobl henvroat e Chile hag ez eus 4700 a dud a lavar bezañ eus ar boblad-se.
# Poateveg

Ar poateveg (pouétevin pe poetevin er vro) zo ur yezh romanek, eus familh ar yezhoù oil. Komzet e vez e proviñs kozh Poatev, e Bro-C'hall, da lavaret eo e departamantoù Vendée, Deux-Sèvres (nemet er biz, war-dro Thouars), Vienne (nemet en hanternoz, war-dro Loudun), e gwalarn departamant Charente, hag ivez en hanternoz proviñs kozh Aunis (war-dro ar Roc'hell hag en enez Ré, e Charente-Maritime bremañ), e kreisteiz al Liger-Atlantel (Bro-Raez) hag en un tammig eus departamant Maine-et-Loire (Mauges).
Alies-mat e vez bodet gant ar santonjeg en ur strollad poateveg-santonjeg gant ar yezhoniourien hag ar skolveuridi, met dispartiet e vez an div yezh-se gant lod.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn Pivetea
* ↑ Lec'hienn Xaintonge

## Liamm diavaez

* (fr) Domani ar poateveg hag ar santonjeg, gant ur gartenn (lec'hienn Parlanjhe vivant)
* (fr) Présentation du poitevin-saintongeais, gant Eric Nowak
* Poetevin-Séntunjhaes