OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Saint-Georges-en-Auge

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Georges-en-Auge |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Georges-en-Auge en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Trois Rivières |
| Kanton | Saint-Pierre-sur-Dives |
| Kod INSEE | 14580 |
| Kod post | 14140 |
| Maer | Martine Fournier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,16 km² |
| Led | 49° 59' 29" Norzh |
| Hed | 00° 03' 40" Reter |
| Uhelder kreiz | 150 m |
| Uhelder bihanañ | 98 m |
| Uhelder brasañ | 197 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 96 (2008) |
| Stankter | 19 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Georges-en-Auge a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant daouzek kumun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Pierre-en-Auge.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: ur vaouez a voe lazhet e Saint-Georges-en-Auge e miz Eost 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Jord
* Kastell an Tilh.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Saint-Georges-sur-Meuse

Saint-Georges-sur-Meuse (walloneg : Sint-Djôr-so-Mouze) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Saint-Germain-Laval

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Saint-Germain-Laval zo un anv-tiegezh gallek hag un anv-lec'h.
* Saint-Germain-Laval (Loire)
* Saint-Germain-Laval (Seine-et-Marne)
# Saint-Germain-d'Ectot

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Germain-d'Ectot |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Germain-d'Ectot e Kanton Caumont-l'Éventé hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Villers-Bocage Intercom |
| Kanton | Caumont-l'Éventé |
| Kod INSEE | 14581 |
| Kod post | 14240 |
| Maer | Jean-Claude Lécluse (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,97 km² |
| Led | 49° 09' 27" Norzh |
| Hed | 00° 43' 00" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 101 m |
| Uhelder brasañ | 168 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 318 (2008) |
| Stankter | 64 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Germain-d'Ectot a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant teir c'humun all d'ober ur gumun nevez: Aurseulles.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: distrujet e voe an iliz katolik; mervel a reas ur vaouez e Saint-Georges abalamour d'ar brezel e miz Even.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Germain, savet goude ar brezel

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Luc'hskeudenn e Panoramio
# Saint-Germain-de-Livet

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Germain-de-Livet |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Germain-de-Livet en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Lisieux Pays d'Auge |
| Kanton | Lisieux-3 |
| Kod INSEE | 14582 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Brigitte Comet-Chérel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 16,41 km² |
| Led | 49° 04' 31" Norzh |
| Hed | 00° 11' 31" Reter |
| Uhelder kreiz | 164 m |
| Uhelder bihanañ | 53 m |
| Uhelder brasañ | 182 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 794 (2009) |
| Stankter | 48 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Saint-Germain-de-Livet a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas tri den nann-soudard e Saint-Germain-de-Livet abalamour d'ar brezel, daou anezhe e dibenn miz Eost, an hini all e miz Gwengolo.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell, XV$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Sant Jermen, XIX$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? | Meurzh 2001 | Jean-Yves Le Guern | digostezenn | Frammer |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | André Bataille | digostezenn | Penn-embregerezh |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Brigitte Comet-Chérel | Strollad Radikal an Tu-kleiz | Klañvdiourez-anesteziourez |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Saint-Germain-de-Montgommery

Saint-Germain-de-Montgommery :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Livarot |
| Kod kumun | 14583 |
| Kod post | 14140 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Marie Morin 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Livarot |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 83 m — brasañ 233 m |
| Gorread | 8,13 km² |
| kemmañ |
Saint-Germain-de-Montgommery a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Val-de-Vie.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ur voudenn-gastell.
* Iliz katolik Sant Jermen.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? | Meurzh 1989 | Georges Courtonne | | |
| 1989 | 2014 | André Gaubert | digostezenn | Labourer-douar |
| 2014 | 2015 | Jean-Marie Morin | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 23 Kerzu 2015
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Tsade

Tric'hwec'hvet lizherenn meur a abjad semitek eo tsade (plantenn ar papiruz), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek , hebraek (צ) , siriek (ܨ ) hag arabek (ﺹ).
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm ouzh hini plant ar papiruz pe c'hoazh ouzh ur c'hrog..
Distaget e veze (LFE) [sˁ] er penn-kentañ. En hebraeg a-vremañ e vez distaget [ts] hag en arabeg unvan e vez distaget.
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherenn c’hresianek kozh sampi Ϡ.
Er sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ kement ha 90.
En hebraeg ez eo unan eus ar seizh kensonenn a c'heller skrivañ gant ur gurunennig anvet tagin.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tsezeg

Ur yezh bizkaokazek eus skourr ar yezhoù didoek eo an tsezeg pe didoeg (dido) komzet gant 15.000 den e Dagestan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek
# Tsai Ing-wen

Tsai Ing-wen (蔡英文, pinyin : Cài Yīngwén, Wade-Giles : Ts'ai Ing-wen, Tsai eo an anv-familh) zo ur bolitikourez eus Republik Sina, ganet d'ar 31 Eost 1956. Bet eo bet 14vet Prezidantez Republik Sina etre an 20 a viz Mae 2016 ha 2024. Erlec'hiet eo bet gant Lai Ching-te. Bez e voe war ar renk ivez, en anv ar strollad Minjin dang, evit dilennadeg prezidant Taiwan e 2012. Kollet he devoa e-tal Ma Ying-jou.

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tsesoungouneg

Ur rannyezh ez eus ma reer velitcheg (huilliche) eo an tsesoungouneg komzet e Chile.
Renket e vez e-touez ar yezhoù araokanek.
Ar spagnoleg eo yezh kentañ an darn vrasañ eus an dud barrek war an tsesoungouneg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù araokanek
* Velitcheg

## Liammoù diaveaz

* Ethnologue
# Tsh

Un deirgrafenn latin eo Tsh, tsh implijet gant meur a yezh komzet en Afrika evit skrivañ ar son kensonennel /t͡ʃ/ .
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Tscherms

Tscherms zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Tsekoumeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo an tsekoumeg (tseku pe tzuku) komzet e Tibet dreist-holl hag ivez marteze e Boutan ha Nepal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek rik
# Trachyphonus

Trachyphonus :
| Trachyphonus darnaudii, luc'hskeudennet e Kenya. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus Ranzani, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1821 gant an naturour italian Camillo Ranzani (1775-1841).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* Trachyphonus darnaudii
** T. d. boehmi, T. d. darnaudii, T. d. emini ha T. d. usambiro,
* Trachyphonus erythrocephalus
** T. e. erythrocephalus, T. e. shelleyi ha T. e. versicolor,
* Trachyphonus margaritatus
** T. m. margaritatus ha T. m. somalicus,
* Trachyphonus purpuratus
** T. p. elgonensis, T. p. goffinii, T. p. purpuratus ha T. p. togoensis,
* Trachyphonus vaillantii
** T. v. suahelicus ha T. v. vaillantii.
Pemzek (15) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lybiidae/Trachyphonus (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trachyphonus darnaudii

Trachyphonus darnaudii :
| Trachyphonus darnaudii, luc'hskeudennet e Kenya. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Trachyphonus |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus darnaudii (Prévost & Des Murs, 1847) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus darnaudii a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Micropogon darnaudii (kentanv) da gentañ-penn (e 1847) gant an daou skiantour gall Florent Prévost (1794-1870) ha Marc-Athanase-Parfait-Œillet Des Murs (1804-1894). Dougen a ra anv J. D'Arnaud, ur chaseour jiboez bras hag un ergerzher gall en Abyssinia ha Soudan (1839-1843).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika ar Reter :
* Trachyphonus darnaudii boehmi, eus reter Etiopia da greisteiz Somalia, reter Kenya ha biz Tanzania,
* T. d. darnaudii, eus gevred Soudan ha mervent Etiopia da gornôg-kreiz Kenya,
* T. d. emini, e kreiz ha reter Tanzania,
* T. d. usambiro, e mervent Kenya ha gwalarn Tanzania.

## Liammoù diavaez

* (en) Trachyphonus darnaudii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trachyphonus darnaudii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Impalaeriezh Etiopia adalek e-tro 990 betek 1974.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trachyphonus darnaudii.
# Trachyphonus purpuratus

Trachyphonus purpuratus :
| Trachyphonus purpuratus, tresadenn (1871). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Trachyphonus |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus purpuratus Verreaux & Verreaux, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus purpuratus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika :
* Trachyphonus purpuratus elgonensis, eus Soudan ar Su ha reter Republik Demokratel Kongo (RDK) da gornôg Kenya,
* T. p. goffinii, eus Sierra Leone da harz Ghana/Togo,
* T. p. purpuratus, eus biz Nigeria da Republik Kreizafrikan, hanternoz Angola ha kreiz RDK,
* T. p. togoensis, eus reter-pellañ Ghana da vervent Nigeria.

## Liammoù diavaez

* (en) Trachylaemus purpuratus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trachylaemus purpuratus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Trachyphonus purpuratus war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trachyphonus margaritatus

Trachyphonus margaritatus :
| Trachyphonus margaritatus, tresadenn gant Huet & Prêtre (1838). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Trachyphonus |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus margaritatus (Cretzschmar, 1828) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus margaritatus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.
Anvet e voe Bucco margaritatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1828) gant an evnoniour alaman Philipp Jakob Cretzschmar (1786-1845).
Dont a ra e anv eus ar ger latin "margărītātus" a dalv kement ha "kinklet gant perlez".

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* Trachyphonus margaritatus margaritatus, eus reter Maouritania da Tchad, Soudan, hanternoz Etiopia hag Eritrea,
* T. m. somalicus, eus reter Etiopia ha Djibouti da hanternoz Somalia.

## Liammoù diavaez

* (en) Trachyphonus margaritatus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trachyphonus margaritatus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Trachyphonus margaritatus war al lec'hienn Avibase.
# Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii

An Tractatus de Purgatorio Sancti Patricii (Diwar purgator sant Padrig) zo ur skrid latin e gwerzennoù savet war-dro ar bloavezhioù 1180-1184 gant ur manac'h sistersian saoz eus Huntingdonshire, anavezet evel H. (marteze « Henry ») de Saltrey (hiziv e skriver Sawtry).

## Danvez

Kaoz zo eus ur vojenn savet diwar-benn Sant Padrig en Iwerzhon. Goude klevout ar sant o prezeg e lavaras e selaouerien ne gredfent anezhañ nemet gwelout a rajent jahinoù an ifern ha levenez ar Baradoz.

## Istor

Kentañ meneg eus ar vojenn a vije en ur buhezskrid eus an XII$^{vet}$ kantved, savet gant ar manac'h Jocelin, Kembread a orin, eus abati Furness, e Lancashire. Kaoz a oa gantañ eus ar purgator-se, al lec'h ma yunas ha ma pedas ar sant war ur menez, e Connacht, ha ma teuas evned du da goagal da virout outañ a brederiañ. Kalz a dud, eme ar manac'h, a deu di da yunañ war ar menez-se o soñjal n'aint biken d'an ifern dre ma kredont eo ur c'hras roet gant Doue a-drugarez da bedennoù ar sant.
Tost er memes koulz e skrivas Gerallt Gymro diwar-benn ar purgator en e levr Topographia Hibernica hag a oa, hervezañ, en Uladh, deun un enezenn e-kreiz ul lenn.
E dibenn an XIIvet kantved neuze e voe savet oberenn latin Saltrey. Goude e voe lakaet ar skrid e galleg gant ar varzhez Marie de France hag anvet L'Espurgatoire Seint Patriz.

## Pennad kar

* Louis Eunius
# Trabzon

Kêrioù Turkia :
| Trabzon ||
| Proviñs | Trabzon |
| Rannvro | Mor Du |
| Kod post | 61XXX |
| Maer | Orhan Fevzi Gümrükçüoğlu (AKP) |
| Vali (prefed) | Recep Kızılcık (2009) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 41°00' Norzh |
| Led | 39°44' Reter |
| Uhelder | keitat : |
| Poblañs | |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr Trabzon |
Trabzon (gwechall Trebizond) zo ur gêr eus Turkia, war aod ar mor Du, kêrbenn proviñs Trabzon.
# Trabzon (proviñs)

Proviñs Trabzon zo ur proviñs e biz Turkia hag a sko war ar mor Du.

## Douaroniezh

War-dro 900 000 annezad a oa e Trabzon e 2007 ; 4 600 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Trachyphonus erythrocephalus

Trachyphonus erythrocephalus :
| Trachyphonus erythrocephalus, luc'hskeudennet e Mirva broadel Samburu (Kenya). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Trachyphonus |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus erythrocephalus Cabanis, 1878 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus erythrocephalus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Lybiidae.

## Boued

Hollzebrer eo ar spesad, o vevañ diwar zivellkeineged, frouezh, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en Afrika ar Reter :
* Trachyphonus erythrocephalus erythrocephalus, eus kreiz Kenya da biz ha hanternoz-kreiz Tanzania,
* T. e. shelleyi, eus gevred Etiopia da walarn ha kreisteiz Somalia,
* T. e. versicolor, eus biz Ouganda da c'hevred Soudan, Etiopia ha hanternoz Kenya.

## Liammoù diavaez

* (en) Trachyphonus erythrocephalus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trachyphonus erythrocephalus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Trachyphonus erythrocephalus war al lec'hienn Avibase.
# Trachyphonus vaillantii

Trachyphonus vaillantii :
| Trachyphonus vaillantii. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Lybiidae |
| Genad : | Trachyphonus |
| Anv skiantel ||
| Trachyphonus vaillantii Ranzani, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Trachyphonus vaillantii a zo ur spesad evned bihan eus ar c'herentiad Lybiidae.
Dougen a ra anv an evnoniour gall François Levaillant (1753-1824).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, frouezh, vioù al laboused all, ha logod gwech an amzer.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika issahara :
* Trachyphonus vaillantii suahelicus, eus hanternoz-kreiz Angola ha Republik Demokratel Kongo da dTanzania ha kornôg Mozambik,
* T. v. vaillantii, eus kreisteiz Angola, biz Namibia da vBotswana, Mozambik ha reter Suafrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Trachyphonus vaillantii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Trachyphonus vaillantii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Trachyphonus vaillantii war al lec'hienn Avibase.
# Yoko

Yoko pe Yōko zo un anv-bihan japanek roet d'ar merc'hed.

## Tud brudet
### Japan

* Yōko Kanno (1964-), sonaozerez
* Yoko Maki (1982-), aktourez
* Yoko Matsugane (1982-), diskouezerez-c'hiz
* Yōko Nagayama (1968-), aktourez ha kanerez
* Yōko Ogawa (1962-), skrivagnerez
* Yōko Ono (1933-), arzourez, pried John Lennon
* Yōko Sano (1938-2010), skeudennaouerez
* Yōko Tawada (1960-), romantourez

### Tudennoù faltazi

* Tya Note Yoko, tudenn ar manga Bastard!!
* Yoko Asaoka, tudenn ar manga Family Compo
* Yoko Tsuno, bandenn-dreset belgiat

## Anv-lec'h

* Yoko , kumun e Kameroun, e rannvro ar C'hreiz.

## A bep seurt

* (5236) Yoko, asteroidenn
* Yôko, roman eus 1971 gant Yoshikichi Furui
# Yoel

Yoel, e latin Joel, en Hebraeg: יואל‎ (Yoel), a zo unan eus daouzek profed "bihan" an Testamant Kentañ. N'ouzer ket kalz tra diwar e benn peogwir e lavar darn e vevas a-raok, darn all goude harlu pobl Israel da Vabilon. Talvezout a ra e anv kement hag "an Aotrou a zo Doue". A orin eus Rouantelezh Yehouda e oa moarvat pa gomz dreist-holl eus Jeruzalem ha Yehouda.

#### Daveoù

* ↑ Ar Bibl, troidigezh An Tour-Tan, levrenn 3 p 206
# Yokeg

Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù Mamberamo Izelañ eo ar yokeg (yoke pe pauwi) komzet gant tro-dro da 200 den (1998) Papoua ar C'hornaoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar c'hornaoueg
# Yokosuka Ro-go Ko-gata

Ar Yokosuka Ro-go Ko-gata (YokoSho-shiki Ro-go Ko-gata) a oa un dournijerez anavezadenn japanat savet e-kerzh ar Brezel-bed kentañ en arsanailh Yokosuka (prefedelezh Kanagawa, e-kichen Tokyo) evit Morlu Impalaeriezh Japan. Bez' ez eo unan eus ar c'hentañ patrom karr-nij savet gant Japan da vezañ produet a-vras. En holl ez eus bet savet 218 karr-nij evit ar morlu japanat, ha chomet int er servij betek 1928.
# Yoko Ono

Yoko Ono, bet ganet d'an 18 a viz C'hwevrer 1933 e Tokyo (Japan), a zo un arzourez.
# Yod kerc'h

Yod kerc'h zo ur meuz a veze debret kalz gwechall e Breizh. Aozet e veze gant bleud kerc'h, holen ha laezh pe dour. Gwechall e veze dav arsilañ ar bleud kerc'h da gentañ. Lakaet e veze da c'hlec'hiañ un nozvezh-pad da vihanañ, ha tamouezet goude. Poazhet e veze dre laezh pe zour. Er gaoter e veze troet ar yod gant ur vazh graet evit se, ar vazh-yod. Bremañ e vez kavet yod kerc'h prest er stalioù. Debret e vez gant un tamm amann teuz. Sistr pe laezh ribot a ever da heul peurliesañ.

## Fardañ yod kerc'h

* Bleud kerc'h zo bet lakaet da c'hlec'hiañ e-pad an noz. Ur banne bier zo bet ouzhpennet evit lakaat da c'hoiñ.
* Bleud ha dour zo o vont da vezañ silet.
* Silañ yod gant ur sil tanav.
* Ar gwaskin eo ar brenn kerc'h a veze roet d'ar moc'h en deiz war-lerc'h.
* An dour ha bleud kerc'h zo lakaet war an tan. Gant ar vazh-yod e vez mesket.
* Mesket e vez gant ar vazh-yod e-pad tri c'hardeur.
* Fetisaat a ra ar yod bep a damm.
* Fetis-mat eo ar yod, prest da vezañ tennet diwar an tan.
* Ouzh taol !
# Yogh

Yogh eo anv ul lizherenn ispisial eus al lizherenneg latin skrivet Ȝ, ȝ. Implijet e veze gwechall evit ober diouzh ar son [j] e krennsaozneg ha krennskoteg. Implijet e veze ivez e krenngerneveureg evit skrivañ ar son [ð].
Ne blije ket d'an Normaned implijout lizherennoù estreget re voutin al lizherenneg latin ha gante e veze treuzskrivet al lizherenn ispisial-se gh hag a van hervez reolennoù reizhskrivañ ar saozneg c'hoazh e gerioù evel cough, trough ha though.
Heñvel-poch e oa stumm al lizherenn-se ouzh stummoù dornskrivet zo al lizherenn z ha kemmesket e veze an div lizherenn-se e skoteg alies a-walc'h ha moullet e veze z e lec'h yogh dreist-holl.
# Trezzone

Trezzone zo ur gumun hag ur gêriadenn en Italia, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.