OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll rouaned Italia

Rouaned Italia a zo bet e-pad daou vare disheñvel : hini ar Garolingidi hag an tiernelezhioù nes hag hini an XIXvet kantved hag hanter an XXvet kantved. Er Grennamzer ne dalveze titl roue Italia nemet evit norzh ar vro d'an aliesañ. En amzerioù etre e oa rannet Italia e meur a riez : rouantelezhioù, priñselezhioù, republikoù a-wechoù, hag ouzhpenn-se e c'hoarveze ma oa lakaet an arigrap war dammoù broioù zo gant ar riezoù nes, Bro-C'hall, Aostria hag Spagn peurvuiañ. Disklêriet eo bet e 1946 gant diazezerien Republik Italia ne vo ket mui a rouaned e Italia.

## Karolingidi

* Pepin Italia, roue Italia (781 - 810) (mab an impalaer karolingat Karl Veur)
* Bernez Italia,roue Italia (812 - 818) (mab Pepin)
* Lotar Iañ, roue Italia (818 - 855) hag impalaer (niz Pepin ha kenderv Bernez)
* Loeiz II ar Yaouank, roue Italia (855 - 875) hag impalaer (mab Lotar Iañ)
* Charlez ar Moal, roue Italia (875 - 877) hag impalaer (lezbreur Lotar Iañ hag eontr Loeiz II)
* Karloman Bavaria, roue Italia (878 - 880) ha roue Bavaria (eontr Charlez Moal)
* Charlez III an Tev, roue Italia (880 - 888), impalaer, roue Germania ha roue Frankia. (niz Charlez III)

## Bosonidi

* Huon Arle
* Lotar Arle

## Mare an XIXvet kantved hag hanter an XXvet kantved

* Napoleon Bonaparte (1805-1814) - Eugène de Beauharnais, besroue - Rouantelezh Italia a oa e Gevred Italia (eus Milano da Ancona ha gant Venezia)
* Vittorio-Emmanuele Iañ( - ) - Lakaet e oe dindan e veli an holl Italia goude luskad an Risorgimento hag ar brezel graet gant Vittorio-Emmanuele, roue Piemont-Sardinia ha Garibaldi gant skoazell Bro-C'hall
* Vittorio-Emmanuele II
* Vittorio-Emmanuele III (aet en harlu e 1945)
# Roll reoladoù romanekadur ISO

Setu roll klok an holl reoladoù ISO o tennañ d'an doare da romanekaat lod eus doareoù-skrivañ pennañ ar bed:
* ISO 9 — Kirillek (evit an abc'hazeg, an altayeg, ar belaruseg, ar bulgareg, ar bouryateg, an tchouvacheg, ar c'harachayeg-balkareg, ar makedoneg, ar moldaveg, ar mongoleg, ar ruseg, ar rusineg, ar serbeg, an oudmourteg, an ukraineg, ar yezhoù kaokazek hag ivez ar hengirillek)
* ISO 233 — Arabeg (arabeg nemetken)
* ISO 259 — Hebraeg (hebraeg nemetken)
* ISO 843 — Gresianeg
* ISO 3602 — Japaneg (hiragana, katakana ha kanji)
* ISO 7098 — Sinaeg (degemeret ar pinyin da reoad gant ISO gant an niv. dave ISO 7098 e 1991)
* ISO 9984 — Jorjieg
* ISO 9985 — Armenieg
* ISO 11940 — Taieg
* ISO 11941 — Koreaneg (hangeul hag hanja: sistemoù disheñvel evit Korea an Norzh ha Korea ar Su)
* ISO 15919 — Lizherennegoù indezek

## Gwelit ivez:

* Roll klok reoladoù ISO
* ISO

## Liammoù diavaez

* (en) ISO tachenn 01.140.10 — Skritur ha treuzlizherennadur
# Roll riezoù ar Bed

* Sellit ouzh ar Rummad:Stadoù ar Bed ivez.

## 192 riez (pe stad dizalc'h), anavezet o dizalc'hded peurvuiañ

Ar roll-mañ a zo diazezet war roll Geriadur brezhoneg An Here (2001).
A Afghanistan - Alamagn - Albania - Aljeria - Andorra - Angola - Antigua-ha-Barbuda - Arabia Saoudat - Arc'hantina - Armenia - Aod an Olifant - Aostralia - Aostria - Azerbaidjan
B Bahamas - Bahrein - Bangladesh - Barbados - Belgia - Belize - Benin - Bhoutan - Belarus - Birmania - Bolivia - Bosnia-ha-Herzegovina - Botswana - Brazil - Rouantelezh Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon - Brunei - Bulgaria - Burkina Faso - Burundi
C Chile - Costa Rica
D Danmark - Djibouti - Republik Dominikan - Dominika
E Egipt - Emirelezhioù Arab Unanet - Ecuador - Eritrea - Estonia - Eswatini - Etiopia
F Fidji - Filipinez - Finland - Frañs
G Gabon - Gambia - Ghana - Gres - Grenada - Ginea - Ginea-Bissau - Ginea ar C'heheder - Guatemala - Guyana
H Haiti - Honduras - Hungaria
I India - Indonezia - Irak - Iran - Island - Israel - Italia - Iwerzhon - Izelvroioù
J Jamaika - Japan - Jordania - Jorjia
K Kab Glas - Kambodja - Kameroun - Kanada - Kazakstan - Katar - Kenya - Kiprenez - Kirgizstan - Kiribati - Kolombia - Komorez - Republik Kongo - Republik demokratel Kongo - Korea (Norzh) - Korea (Su) - Koweit - Republik Kreizafrika - Kroatia - Kuba
L Laos - Latvia - Lesotho - Liban - Liberia - Libia - Liechtenstein - Lituania - Luksembourg
M Makedonia - Madagaskar - Malaysia - Malawi - Maldivez - Mali - Malta - Maroko - Inizi Marshall - Moris - Maouritania - Mec'hiko - Mikronezia - Moldova - Monaco - Mongolia - Montenegro - Mozambik
N Namibia - Nauru - Nepal - Nicaragua - Niger - Nigeria - Norvegia
O Oman - Ouganda - Ouzbekistan
P Pakistan - Palau - Panama - Papoua-Ginea Nevez - Paraguay - Perou - Polonia - Portugal
R Roumania - Rusia - Rwanda
S Saint Kitts ha Nevis - Santez-Lusia - San Marino - ar Vatikan - Saint Vincent and the Grenadines - Inizi Salomon - Salvador - Samoa - São Tomé ha Príncipe - Senegal - Sechelez - Serbia - Sierra Leone - Sina - Singapour - Siria - Slovakia - Slovenia - Somalia - Soudan - Soudan ar Su – Spagn - Sri Lanka - Stadoù-Unanet Amerika - Suafrika - Suis - Surinam - Sveden
T Tadjikistan - Tanzania - Tchad - Republik Tchek - Thailand - Timor ar Reter - Togo - Tonga - Trinidad ha Tobago - Tunizia - Turkmenistan - Turkia - Tuvalu
U Ukraina - Uruguay
V Vanuatu - Venezuela - Viêt Nam
Y Yemen
Z Zambia - Zeland-Nevez - Zimbabwe

## Liammoù diavaez

* Service public fédéral belge économie, PME, classes moyennes et énergie
* Anvioù bro e pep yezh
* Union postale universelle
# Roll rouaned Bro-Saoz (871-1603)
## Rouaned angl-ha-sakson (871-1016)

* Alfred Veur (871-899)
* Edouarzh an Henañ (899-924)
* Athelstan (924-939)
* Edmund Iañ (939-946)
* Edred (946-955)
* Eadwig
* Edgar Peoc'hgar
* (sant) Edouarzh ar Merzher (975-978)
* Ethelred II Gwallguzul (978-1013)
Roue danat
* Svend (1013-1014)

## Roue angl-ha-sakson

* Ethelred II Gwallguzul (1014-1016)

## Rouaned danat (1016-1042)

* Knut Veur (1016-1035), roue Danmark, Norge ha Bro-Saoz,
* Harold Harefoot (1035-1040)
* Hardeknud (1040-1042)

## Rouaned angl-ha-sakson (1042-1066)

* (sant) Edouarzh ar C'hofesour (1042-1066)
* Harold Godwinson (1066)

## Tiernac’h norman (1066-1154)

* Gwilherm I an Alouber (1066-1087)
* Gwilherm II Ruz (1087-1100)
* Herri Iañ (Bro-Saoz) (1100-1135)
* Stefan Bleaz (1135-1154)

## Tiernac’h anjevat (1154-1399)

* Herri II Plantagenêt (1154-1189)
* Richarzh Iañ Kalon-Leon (1189-1199)
* Yann Dizouar (1199-1216)
* Herri III (1216-1272)
* Edouarzh Iañ (1272-1307)
* Edouarzh II (1307-1327)
* Edouarzh III (1327-1377)
* Richarzh II (1377-1399)

## Tiernac’h Lancaster (1399-1461)

* Herri IV (1399-1413)
* Herri V (1413-1422)
* Herri VI (1422-1461) ha (1470-1471)
| Anv | Roue adalek | Betek | Notennoù |
| Henri IV (15 a viz Ebrel 1367 – 20 a viz Meurzh 1413 | 30 a viz Gwengolo 1399 | 20 a viz Meurzh 1413 | Mab da Yann Gent, trede mab Edward III. Kurunennet d'an 13 a viz Here 1399 gant arc'heskob Canterbury Thomas Arundel. |
| Herri V (Bro-Saoz) (16 a viz Gwengolo 1386 – 31 a viz Eost 1422) | 20 a viz Meurzh 1413 | 31 a viz Eost 1422 | Mab henañ Henri IV ha Marie de Bohun. Kurunennet d'an 9 a viz Ebrel 1413 gant arc'heskob Canterbury Thomas Arundel. |
| Henri VI (6 a viz Kerzu 1421 – 21 a viz Mae 1471) | 31 a viz Eost 1422 | 4 a viz Meurzh 1461 | Mab nemetañ Henri V (Bro-Saoz) ha da Catherine de Valois. Couronné le 6 novembre 1429 gant arc'heskob Canterbury Henry Chichele. Durant sa minorité, la régence est assurée par le duc de Bedford ha dug Gloucester. Frappé de folie, il est déposé par son cousin Édouard d'York. |

## Tiernac’h York (1461-1485)

* Edouarzh IV (1461-1483)
* Edouarzh V (1483)
* Richarzh III (1483-1485)

## Tiernac’h Tudor (1485-1603)

* Herri VII (1485-1509)
* Herri VIII (1509-1547)
* Edouarzh VI (1547-1553)
* Mari Iañ, pe Mari Wadek (1553-1558)
* Elesbed Iañ, Ar Rouanez Gwerc'hez, pe Rouanez vat Elesbedig (1558-1603)
Adalek 1603 e ranker sellout ouzh Roll Rieion ar Rouantelezh-Unanet (abaoe 1603)
# Roll renerien Tenochtitlan

Amañ da-heul e vo kavet roll renerien pe tlatoanied an Azteked a oa o zachenn orin e traoñienn Mec'hiko.
| Prantad ren | Anv e nahouatleg | Ster e brezhoneg |
| 1233 - 1272 | Tozcuecuextli | Peroked melen hag a vrañsell |
| 1272 - 1299 | Huēhueh Huītzilihhuitl | Pluenn kolibri |
| 1299 - 1347 | Ilancuēitl | Barlenn ar c'hozhiad |
| 1347 - 1363 | Tēnōch | Fiezenn-Indez |
| Hueyi Tlatoanied |||
| 1366 - 1396 | Ācamāpīchtli | Boked raoskl |
| 1396 - 1417 | Huītzilihhuitl | Pluenn kolibri |
| 1417 - 1427 | Chīmalpopōca | Skoed a zivoged |
| 1428 - 1440 | Ītzcóātl | Naer maen-gwer |
| 1440 - 1469 | Motēuczōmā Ilhuicamīna | Aotrou kounnaret, Gwareger an oabl (Moktezuma Iañ) |
| 1469 - 1481 | Āxāyacatl | Maskl dour pe Dremm dour |
| 1481 - 1486 | Tīzoc | Gar glañv |
| 1486 - 1502 | Āhuitzōtl | Dourgi |
| 1502 - 1520 | Motēuczōmā Xocoyotzīn | Aotrou kounnaret, ar yaouankañ (Moktezuma II) |
| 1520 - 1521 | Cuitlahuac | (An hini zo) e karg (eus unan bennak, un dra bennak) |
| 1521 - 1521 | Cuāuhtemōc | Erer a blav diouzh an oabl |
| Tlatoanied anvet gant ar Spagnoled |||
| 1525 - 1526 | Diego Velázquez Tlacotzin |
| 1526 - 1530 | Andres de Tapia Motelchiuh |
| 1532 - 1536 | Pablo Xochiquentzin |
| 1539 - 1541 | Diego Huanitzin |
| 1541 - 1554 | Diego de San Francisco Tehuetzquitizin |
| 1554 - 1556 | rejant Esteban de Guzmán |
| 1557 - 1562 | Cristóbal de Guzmán Cecetzin |
| 1563 - 1565 | Loeiz de Santa María Nanacacipactzin |

## Notennoù

* ↑ Anv ar fiez-indez e spagnoleg
# Republik Soviedel Stavropol

Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel Stavropol (ruseg: Ставропольская Советская Республика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'ar 1añ a viz Genver 1918 e Stavropol e mervent Rusia hag aet da get d'ar 7 a viz Mezheven 1919 pa oa bet enteuzet gant Republik Norzh Kaokaz.
Stavropol e oa kêr-benn ar Republik.
# Republik Soviedel Terek

Ur Republik Bolchevikour berrbad e oa Republik Soviedel Terek (ruseg: Терская Советская Республика) war takad Oblast Terek e RSKS Rusia e miz C'hwevrer 1919, gant he c'herbênn e Vladikavkaz (bremañ anvet Pyatigorsk).
Goude miz Mezheven 1918 e oa bet ennbarzhiet e Republik Soviedel Kaokaz an Norzh.

## See also

* Unaniezh Soviedel
* Republik Soviedel
# Republik Valais

Republik Valais (e galleg: République du Valais; en alamaneg: Republik Wallis) a oa ur “Republik c'hoar” da Vro-C'hall e deroù an XVIII$^{vet}$ kantved. Savet e oa bet d’ar 5 viz Gwengolo 1802, gant ar jeneral Bonaparte, diwar douaroù hag a ya bremañ d'ober kanton Valais.

## Istor

Ur "Republik ar Ron" a oa bet empentet gant ar jeneral Guillaume Brune e 1798 pa oa bet aloubet Suis gant an armeoù gall ha soñjet rannañ ar vro e teir republik c'hoar (Tellgovie, Helvétie ha Rhodanie). E Republik ar Ron e vije bet lodenn greisteiz Suis (Vaud, Valais, Ticino, Fribourg hag ul lodenn eus kanton Bern), gant Lausanne da gêr-benn. Met ar raktres-se a voe dilezet buan, e miz Meurzh 1798, ha divizet e voe unvaniñ an teir en ur republik hepken, anvet Republik Helvetia.
Ur republik verrbad a voe embannet koulskoude gant annezidi goueled Valais, d'ar 16 a viz Meurzh 1798, met lakaet e voe e-barzh Republik Helvetia kerkent hag ar 1añ a viz Mae er bloavezh-se.
Gant un dekred eus an 12 a viz Du 1810 e voe staget Republik Valais ouzh an Impalaeriezh C'hall Kentañ, evel un departamant anvet Simplon.
Da vare Brezel ar C'hwec'hvet Kenunaniezh e voe aloubet Valais gant armeoù Aostria, e miz Kerzu 1813. Pa voe diskaret Impalaeriezh Napoleon da vat ez eas d'ober unan eus kantonioù Suis, e miz Eost 1815.

## Notennoù

* ↑ Dictionnaire Historique de la Suisse
# Republik Soviedel Ukraina

Unan eus Republikoù diazez an Unaniezh Soviedel e oa Republik Sokialour Soviedel Ukraina (ukraineg: Українська Радянська Соціалістична Республіка).
Adal 1934 e oa bet Kyiv kêr-benn ar Republik soviedel-mañ, anavezetoc'h d'ar mare-se diouzh stumm rusek hec'h anv Kiev, dilerc'hiet eus C'harkiv, ar gêr-benn gent adal 1918.
Krouet e oa bet d'ar 25 a viz Kerzu 1917 evel ur Republik Soviedel Sokialour.
Unan eus peder Republik kentañ an Unaniezh Soviedel e 1922 e oa RSS Bielorusia gant RSS Bielorusia, ar RSKS Treuzkaokazek ha RSKS Rusia.
Dont a reas Krimea da vezañ ul lodenn eus RSS Ukraina e 1954 goude ma oa bet dilamet diouzh RSKS Rusia.
Roet e oa bet ur sez da RSS Ukraina er Broadoù Unanet ouzhpenn hini an Unaniezh Soviedel hag hini RSS Bielorusia.
D'ar 24 a viz Eost 1991 en em zisrannas diouzh an Unaniezh Soviedel ha dont a reas da vezañ ur Stad dishual gant an anv Republika Ukraina.

## Gwelet ivez

* Ukraina
Republikoù an Unaniezh Soviedel :
* RSS Armenia • RSS Azerbaidjan • RSS Bielorusia • RSS Estonia • RSS Jorjia • RSS Kazac'hia • RSS Kirgizia • RSS Latvia • RSS Lituania • RSS Moldavia • RSS Ouzbekistan • RSKS Rusia • RSS Tadjikistan • RSS Turkmenistan • RSS Ukraina
* Republikoù berrbad : RSS Finnek-Kareliek (1940-1956) | RSKS Treuzkaokazek (1922-1936)
# Republik Soviedel ar Mor Du

Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel ar Mor Du (ruseg: Черномо́рская Сове́тская Респу́блика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia e miz Meurzh 1918 e ez-gouberniya impaelourel ar Mor Du e mervent Rusia.
Mont a reas da get pa oa bet enteuzet e Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban.
Novorossiysk e oa kêrbenn ar Republik.
# Republik Transpadania

Republik Transpadania (Repubblica Transpadana en italianeg; République transpadane) a oa ur stad krouet en hanternoz Italia e 1796 hag a badas betek an 9 a viz Gouhere 1797. Savet e oa war zouar Lombardia, ha staget e voe ouzh ar Republik Sispadania d'ober ar Republik Sizalpin. Ur “Republik c'hoar” da Vro-C'hall e oa.
# Republik Turk Kiprenez an Norzh

Republik Turk Kiprenez an Norzh (e turkeg: Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti; KKTC) a zo ur republik dizalc'h de facto lec'hiet e norzh Kiprenez e-barzh tachenn ofisiel Republik Kiprenez. E 1983 he doa embannet he dizalc'hidigezh, nav bloavezh goude aloudabeg an enez gant Turkia. Gant homañ hepken eo anavezet hiziv.

## Melestradur

Disrannet eo Republik Turk Kiprenez an Norzh e pemp rannvro velestradurel.
* Nikosia (Turkeg: Lefkoşa)
* Famagusta (Mağusa)
* Kyrenia (Girne)
* Morphou (Güzelyurt)
* Trikomo (İskele)

## Liammoù diavaez

* Turkish Republic of Northern Cyprus - Presidency (e turkeg, gresianeg, saozneg, rusianeg)
* Turkish Republic of Northern Cyprus - Leglisative Assembly (e saozneg hag e turkeg)
* Zypern Times (en alamaneg)
Azerbaidjan • Kazac'hstan • Kirgizstan • Turkia • Turkmenistan • Ouzbekistan • Republik Turk Kiprenez an Norzh¹
# Republik Soviedel ar Menezioù

Ur Republik Bolchevikour berrbad e oa Republik Soviedel ar Menezioù (ruseg: Го́рская АССР) evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 20 a viz Genver 1921 hag aet da get d'ar 7 a viz Mezheven 1924.
Eno e veze 800.00 den war 73.000 km² hag isrannet e voe ar republik e 6 bann.
Savet e oa bet ar Republik diwar Republik Menezioù Norzh Kaokaz goude ma oa bet aloubet gant Arme Ruz an Unaniezh Soviedel.
E deroù ar bloavezhioù 1920 e oa bet isrannet Republik Soviedel ar Menezioù e meur a Republik Sovidel Emren ma e oa savet diwarne OE Kabardin-Balkar, OE Karatchay-Tcherkesia, OE Tchetchenia, OE Osetia an Norzh hag OE Ingouchia.

## Gwelit ivez

* Unaniezh Soviedel
* Republik Soviedel
* Republik Menezioù Norzh Kaokaz
# Republik Soviedel Sokialour Galitsia

Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel Sokialour Galitsia (RSS Galitsia), bet savet d'an 8 a viz Mezheven 1920 hag aet da get d'ar 21 a viz Gwengolo 1920 e takad Talbennn an Arme Ruz.
Savet ha meret e oa bet ar Republik gant "Kuzul Dispac'hel Galitsia" (Galicijski revolucionarni odbor pe "Galrevkom"), bet krouet gant sikour Rusia Soviedel. Staliet e oa sez ar gouarnamant e Ternopil, e Reter Galitsia, gant Vladimir Zatonskiy e Brezidant.
Gant ar Galrevkom e oa bet savet ur velestradurezh, un deskadurezh, Arme Ruz Galitsia hag embannet e oa bet bilhedoù-arc'hant ivez.
Lakaet e oa bet ar poloneg, an ukraineg hag ar yidicheg da yezhoù ofisiel.
Ne deuas biken dindan beli Galrevkom avat ul lodenn a-bouez eus Reter Galitsia, da lâret eo Lviv hag an trowardroioù, ma vez kavet eno eoulmaenegi Boryslav ha Drohobitch.
Aloubet e oa bet RSS Galitsia gant Polonia d'ar 21 a viz Gwengolo 1920.

## Gwelit ivez

* Republik Poblel Kornôg Ukrania
* Polrevkom
* Galrevkom
# Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban

Ur Republik Soviedel berrbad e oa Republik Soviedel ar Mor Du-ha-Kuban (ruseg: Куба́но-Черномо́рская Сове́тская Респу́блика) bet savet evel ur rann eus RSKS Rusia d'an 30 a viz Mae 1918 pa oa bet enteuzet Republik Soviedel ar Mor Du ha Republik Soviedel Kuban.
Mont a reas da get pa oa bet enteuzet e Republik Norzh Kaokaz, bet krouet d'ar 6 a viz Mezheven 1918 .
Yekaterinodar (bremañ anvet Krasnodar) e oa kêrbenn ar Republik.
# Pierre Nkurunziza

Pierre Nkurunziza ganet d'an 18 a viz Kerzu 1963 e Ngozi zo ur politikour eus Burundi ha prezidant ar vro eus 2005 betek e varv e Karuzi d'an 8 a viz Even 2020.
E 1995 ec'h a en FDD (Forces pour la Défense de la Démocratie) goude ma voe bet taget e skol-veur gant soudarded tutsi ha lazhet un 200 studier bennak. Dilennet eo bet da brezidant e 2005 hag addilennet e 2010 ha 2015.
g • ka • kePrezidanted Burundi :
* Michel Micombero · Jean-Baptiste Bagaza · Pierre Buyoya · Melchior Ndadaye · François Ngeze · Sylvie Kinigi · Cyprien Ntaryamira · Sylvestre Ntibantunganya · Pierre Buyoya · Domitien Ndayizeye · Pierre Nkurunziza  · Évariste Ndayishimiye ·
# Pierre Morel

Pierre (II) Morel a voe eskob Treger eus 1385 da 1401, war-lerc'h Hugues IV de Keroulay
Genidik eus Gwengamp e oa. Dilennet eo voe da eskob gant kuzul-chalonied Landreger d'an 2 a viz Eost 1385. Kadarnet e voe gant Klemañs VII, pab Avignon, d'an 21 a viz Eost war-lerc'h. Sakret e voe en iliz Breudeur prezegennerien Avignon d'an 10 a viz Gwengolo 1385.
D'e vare e voe astennet adsaverezh iliz-veur Landreger.
Yves de Kergoat (Hirgouët) e bignas war e lerc'h war gador an eskob er bloaz 1401.

## Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Pierre Manoli

Pierre Manoli (15 a viz Kerzu 1927, Kaero - 6 a viz C'hwevrer 2001, Kerricharzh-an-Arvor) a oa ur c'hizeller ha bevet en doa e Breizh ul lodenn eus e vuhez.

## Oberennoù

Sevenet en doa kalz oberennoù foran :
* ar c'hizelladur meur e Kevrenn ar Skiantoù e Pariz (1976),
* 'Koublad kezeg' (Couple de Chevaux) e Kreizenn Varc'hegezh Dinarzh (1982),
* 'Ar C'houel Vras' (la Grande Voile) e Ti-Gar Montparnasse (1992),
* 'Feunteun Vuhez' (Fontaine de Vie) e Kantpig (1995),
* 'Homaj d'ar Renk' (Hommage à la Rance), pe deñved gant biñsoù-tro, raktres meur evit mordredanva ar Renk, Kerricharzh-an-Arvor (1996),
* arrebeuri-liderezh Iliz-Veur Sant-Kaourintin Kemper (1999),
* 'Gwezenn ar c'houiziegezh' (L'Arbre de la Connaissance), Lise Brizeug e Kemper (2000)...
Pierre Manoli a oa kizeller al lusk, ar c'hejadennoù hag an arouezioù. Implijet en doa an nerzh fetis kenkoulz hag ar skañvezh ouesk.
Ijinet en doa teknikoù nevez : greunvaen teuzet, feilhañs gant flammer, strinkadenn metal, amlivañ war orjal ha gwisponet.

## Mirdi

L'atelier Manoli eo e anv. E Kerricharzh-an-Arvor emañ. Moaien zo da welet kizelladurioù e ti an arzour hag en e liorzh.

## Liammoù diavez

* Lec'hienn gouestlet da oberenn Manoli
* Pajenn porched An Tour Tan diwar-benn Pierre Manoli
# Pierre Matisse

Pierre Matisse (1900-1989) a oa ur gwerzher oberennoù arzel, staliet er Fuller Building e New York. Mab d'al livour Henri Matisse e oa.
E New York, e korn ar 57vet Straed ha Madison Avenue, e krouas e ziskouezva hag e ouestlas e vuhez da lakaat anavezout oberennoù Henri Matisse ha re e vignoned : Georges Rouault, André Derain, Alexander Calder, Balthus, Joan Miró, Yves Tanguy, Jean Dubuffet, Augusto Giacometti, Roberto Matta, Wifredo Lam , Zao Wou-Ki ha François Rouan.
Lavarout a reas d'al livour Jean-Paul Riopelle : « Mab d'ul livour on, n'anavezan micher all ebet nemet gwerzher. Mard it d'ar strad ez in d'ar strad ivez. »
E dad a livas un nebeud poltredoù anezhañ ha Joan Miró a zedias ul livadenn dezhañ : « Da Pierre Matisse, treizher entanet. » Balthus ivez a reas ur poltred anezhañ e 1938 (New York, The Metropolitan Museum of Art).
Pa oa dimezet gant Teeny e voe ganet ur mab, Paul Matisse e anv, hag a zeuas da vezañ kizeller. Teeny a zimezas gant Marcel Duchamp goude-se.
* Magdalena Dabrowski, William S. Lieberman, Sabine Rewald, Selections from the Pierre and Maria-Gaetana Matisse Collection, Cat. The Metropolitan Museum of Art, 2004
* William M. Griswold, Jennifer Tonkovich, Pierre Matisse and his artists, Cat. Pierpont Morgan Library, 2002
* John Russel: Matisse. Father & Son., (New York: Harry N. Abrams)
* Dation Pierre Matisse, hrsg. von Isabelle Monod-Fontaine, Claude Laugier, Cat. Musée National d'Art Moderne / Centre Georges Pompidou, 1992
* The Pierre and Maria Gaetana Matisse Collection
# Pierre Ménès

Pierre Ménès, bet ganet e Pariz d'an 29 a viz Mezheven 1963, a zo ur c'hazetenner sport gall.
Emañ o labourat evit ar chadenn skinwel brevez Canal+ abaoe 2009 : barrek war ar vell-droad e kemer perzh, bep Sul, en abadenn Canal Football Club evel kronikour.
Kemeret en devoa perzh en un nebeud filmoù evit ar sinema ivez :

## E filmoù
#### 2000-2009

* 2002 : 3 zéros, sevenet gant Fabien Onteniente.
* 2005 : Il était une fois dans l'Oued gant Djamel Bensalah.
* 2007 : Big City gant Djamel Bensalah (eil film a-gevret).
* 2008 : Disco gant Fabien Onteniente (eil film a-gevret).
* 2009 : Neuilly sa mère ! gant Gabriel Julien-Laferrière.

#### 2010-2019

* 2011 :
** Les Tuche, sevenet gant Olivier Baroux,
** Beur sur la ville gant Djamel Bensalah (trede film a-gevret).
* 2013 : Turf gant Fabien Onteniente (trede a-gevret).
* 2014 : Goal of the Dead gant Benjamin Rocher ha Thierry Poiraud.
* 2015 : Un village presque parfait gant Stéphane Meunier.
# Pierre Louis Moreau de Maupertuis

Pierre Louis Moreau de Maupertuis :
| Pierre-Louis Moreau de Maupertuis gwisket amañ gant feur e-pad e ergerzhadeg e Laponia ||
| Ganet | 7 a viz Gouere 1698 Sant-Yowan-an-Havreg |
| Marvet | 27 a viz Gouere 1759 Basel |
| Micher | matematikour, astronomour ha bevoniour |
| kemmañ |
Pierre Louis Moreau de Maupertuis (7 a viz Gouere 1698, Sant-Yowan-an-Havreg — 27 a viz Gouere 1759, Basel) a oa matematikour, astronomour ha bevoniour.
Gantañ e voe roet da anavezout pennreolenn an aktadur bihanañ.
D'e ugent vloaz ez eas d'an arme ma teuas da vezañ letanant en ur rejimant marc'hegerezh ha studiañ a reas ar matematik war e amzer vak. Goude-se e tilezas an arme hag e teuas da vezañ ezel eus akademiezh ar skiantoù e 1723. E 1728 e reas ur veaj betek Londrez hag eno e voe dilennet kenseurt eus ar Gevredidezh Roueel (Royal Society). E 1736 e voe e penn an ergerzhadeg kaset gant Loeiz XV da Laponia evit muzuliañ hirder un derez eus an hedredenn, ha goude e zistro e teuas da vezañ ezel eus holl gevredigezhioù skiantel Europa pe dost.
E 1740 ez eas Maupertuis da Verlin war goulenn Frederig II (Prusia) ha kemer e reas perzh en emgann Mollwitz ma voe prizoniet gant an Aostrianed. Goude bezañ dibrizoniet ez eas en-dro da Verlin, ha da c'houde da Bariz e-lec'h ma voe degemeret en akademiezh c'hall. Goude bezañ bet o chom ur pennad e su Frañs evit ober war-dro e yec'hed a oa war ziskar, e varvas e Basel. En abeg d'e benn kalet e voe tabut etre eñ, Samuel Koenig ha Voltaire pergen.

## Levrioù

Setu amañ e labourioù pennañ :
* Sur la figure de la terre (Pariz, 1738)
* Discours sur la parallaxe de la Lune (Pariz, 1741)
* Discours sur la figure des astres (Pariz, 1742)
* Éléments de la géographie (Pariz, 1742)
* Lettre sur la comète de 1742 (Pariz, 1742)
* Astronomie nautique (Pariz, 1745 ha 1746)
* Vénus physique (Pariz, 1745)
* Essai de cosmologie (Amsterdam, 1750).
Embannet oa bet e Oberennoù e 1752 e Dresden hag e 1756 e Lyon.
# Pierre Maille

Pierre Maille, ganet d'ar 14 a viz Mezheven 1947 e Frejús (Var), e Bro-C'hall, zo ur politikour breizhat, ezel eus ar PS.
Maer Brest eo bet, etre 1982 ha 1983, hag etre 1989 ha 2001.
Prezidant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed eo bet etre 1998 ha 2015.

## Liammoù

* Avenir de la langue bretonne dans le Finistère : le coup de poignard du socialiste Pierre Maille, président du conseil général, Charlie Grall, 7Seizh
* Emglev Bro Karaez réagit aux propos de Pierre Maille, ABP