OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# An Intañvez yaouank

An Intañvez yaouank zo ur fablenn vrezhonek, a orin italian, diwar-benn ur wreg nevez intañvezet. Brudet eo bet e galleg gant Jean de La Fontaine, ha lakaet e brezhoneg gant Eozen Kombod en XIXvet kantved.

## Ar Fablenn

En un digoradur hirik, pemzek gwerzennad anezhañ, e lavar ar barzh ez eus kemm etre un intañvez vloaz hag an hini a-veac'h he deus un deiz c'hoazh. Goude e teu an istor, a-hed teir gwerzenn ha tregont.
Ur wreg yaouank a varv he fried diganti, ha hi prest da vont d'e heul. He zad a lavar dezhi paouez da leñvañ : Re e leñvit, va Merc'h. Hag e kinnig dezhi kregiñ da soñjal en ur pried all. Hi avat ne fell ket dezhi klevout seurt kaoz.
Tamm-ha-tamm e krog da wiskañ dilhad brav ha da vont d'an dañsoù. An Tad ne lavar tra, ha hi neuze: E pelec'h emañ 'ta an ozhac'h yaouank-se, lavaras-hi, ho poa komzet din-me?

## Istor

* Kentañ ma voe embannet a oa e 1492 en dastumad latin Hecatomythium, gant Laurentius Abstemius.
* Ur pennadig goude, war-dro 1530, e voe kavet el levr saoznek Merry Tales and Quick Answers.
* Er XVIIvet kantved e voe lakaet
** e galleg gant Jean de La Fontaine en e levr Fables de La Fontaine (VI.21).
** e saozneg, e 1692, gant Sir Roger L'Estrange en e levr Fables of Aesop and Other Eminent Mythologists, ennañ oberennoù eus Aesopos hag eus Abstemius.
* E 1754 e voe troet e saozneg fablenn La Fontaine gant Charles Denis en e Select Fables.
* En XIXvet kantved
** neuze e voe lakaet e brezhoneg gant Eozen Kombod, hogen ne voe ket embannet.
** e Fantastic Fables gant Ambrose Bierce, e 1899, ma oa anvet The Inconsolable Widow. Pellaet un tamm eo an istor diouzh ar stumm orin.
* Er XXIañ e voe embannet e brezhoneg el levr Fablennoù Jean de la Fontaine.

## Embannadur brezhonek

E Fablennoù Jean de la Fontaine e 2005.

## Filmoù

* La vedova inconsolabile ringrazia quanti la consolarono (1973)
* The incosolable widow, filmig saoznek diwar kontadenn Bierce

## Sonerezh

* Ar fablenn kanet e galleg : https://www.youtube.com/watch?v=I1eKeq4NlxY.

## Notennoù

* ↑ http://aesopus.pbworks.com/w/page/1471393/abstemius014
* ↑ Google Books fable x
* ↑ http://www.la-fontaine-ch-thierry.net/jeunvve.htm
* ↑ Skrid Roger l'Estrange: http://mythfolklore.net/aesopica/lestrange_abstemius/14.htm
* ↑ Select Fables pp.156-9
* ↑ Skrid al levr
* ↑ Filmig saoznek
# An Ivineg

An Ivineg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Lèzis |
| Anv gallek (ofisiel) | Les Iffs |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Komborn |
| Kod kumun | 35134 |
| Kod post | 35630 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Yves Jullien 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Breizh ar Romantelourien |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | https://lesiffs.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 273 ann. (2020) |
| Stankter | 60 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 17′ 19″ Norzh 1° 51′ 56″ Kornôg / 48.2886111111, -1.86555555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 53 m — brasañ 141 m |
| Gorread | 4,52 km² |
| An Ivineg ||
| kemmañ |
An Ivineg (Les Iffs e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Queslavoine e anv.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 14 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,28% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Montmuran.
* Maner La Boulaye.
* Iliz katolik Sant-Owen.
Er gumun ez eus tri monumant istorel:
* Kastell Montmuran, enskrivet e 2000 ha rannet e 2003,
* Maner La Boulaye, enskrivet e 1968,
* Iliz katolik Sant-Owen, rannet e 1906,

## Emdroadur ar boblañs 1962-2017

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p.12
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
# An Longfort

An Longfort eo kêr-benn Kontelezh An Longfort en Iwerzhon. War-dro 10 000 annezad zo enni, ar pezh a ra anezhi kêr vrasañ ar gontelezh. Ar rouedad hentoù a gevre ar gêr ouzh Dulenn ha kontelezh Maigh Eo.
Ar gêr a voe savet war ur c'hember etre stêr Camlinn hag ar Sionainn. An anv Longfort a dalv e oa ur c'hreñvlec'h en he c'hreiz.
Ar gêr hag ar gontelezh a oa dindan ren an tiegezh O'Farrell, ur c'hlann lec'hel.

## Notennoù

* ↑ Gearty, Sarah (2010). "No. 22 - Longford", Irish Historic Towns Atlas. Royal Irish Academy. “Longford stands on a fording point of the Camlin River though the town's name does not derive from its position on a ford, but comes from the Irish Longphort, meaning fortress or stronghold”
* ↑ Smyth, Daragh (2020). Earthing the Myths: The Myths, Legends and Early History of Ireland. Merrion Press. ISBN 9781788551373. “Longford / Longphort, 'fortified house' [..] The early name for Longford was Longphort Uí Fhearghail ('stronghold of the man of valour', or 'O'Farrell's fortress')”
* ↑ Woulfe, Patrick (1923). "Ó Fearghail", Irish Names and Surnames. Dublin : M. H. Gill. “The head of the family resided at the town of Longford, which was formerly known as Longphort Ui Fhearghail, or O'Farrell's fortress”
# An Linne Rosach

An Linne Rosach ("Mouezh ar Glac'har" e brezhoneg), Sound of Jura e saozneg, zo ur strizh-mor er reter da Enez Diùra en Inizi Gall, hag er c'hornôg da Cnapadal, a zo ul lodenn eus ul ledenez e douar-bras Skos.
# An Isild a-heul

An Izild a heul zo ur pezh c'hoari brezhonek gant Per Jakez Helias.

## Embannadurioù

Savet e oa bet e Kemper e 1964. E 1969 e oa bet un embannadur divyezhek An Izild a heul - Yseult seconde. E 1983 e oa bet embannadur brezhonek (unyezhek) An Isild a-heul gant Brud Nevez.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20221230083741/https://bibliotheque.idbe-bzh.org/document.php?id=an-isild-a-heul-28513
# An Muirthead

An Muirthead (The Mullet pe The Mullet Peninsula e saozneg) zo ur c'hourenez e kornôg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo.
Stag eo ar c'hourenez ouzh an douar-bras dre ur strizh-douar, m'emañ kêr Béal an Mhuirthead, ur gêr poblet gant war-dro 1 000 a dud. Meur a gêr vihan zo e gourenez An Muirthead hag en em astenn a ra a-hed 33 km a hed ha betek 12 km a led d'ar muiañ. En hanternoz ar c'hourenez emañ beg-douar Ceann Iorrais. E 2016 e oa tudet An Muirthead gant 3 963 a dud.
Emañ ar c'horn-bro-se e Gaeltacht Maigh Eo ha kaozeet e vez iwerzhoneg gant lod eus an dud : da vare niveradeg 2016 e veze komzet iwerzhoneg bemdez gant 8% eus an dud, e-maez ar skolioù. Dont a ra touristed a-leizh d'ar c'hornad e-pad an hañv.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en)Kartenn
# An Lia Fàil

a vo kavet e Wikimedia Commons.
An Lia Fàil ("Maen an tonkad") e gouezeleg Skos, Stane o Scuin e skoteg, Stone of Scone pe Stone of Destiny e saozneg, zo ur maen-krag a veze implijet evit kurunadur rouaned Bro-Skos. Jacob's Pillow Stone, Tanist ha clach-na-cinneamhain ("maen kinabr", HgS) a reer anezhañ ivez.
En amzer wechall e veze miret ar maen en abati Sgàin (Scone e saozneg ; dismantret bremañ) e-tal Peairt, e Bro-Skos, betek ma voe skrapet gant lu Edouarzh Iañ e-kerzh aloubadeg Bro-Skos gant ar Saozon e 1296. Implijet e voe ar maen a Vro-Skos evit kurunadur rouaned Bro-Saoz ha re Breizh-Veur, koulz ha re ar Rouantelezh-Unanet goude Feur-emglev an Unvaniezh e 1707.
Bihan eo Maen an Tonkad : 66 cm hirder, 42 cm ledander ha 26,7 cm tevder ; war-dro 152 kg a bouez zo ennañ. Ur groaz zo bet engravet war ur gorre, hag ur walenn houarn zo bet sanket e pep penn evit e zougen.
Ar rouaned a azeze rag-eeun war ar maen betek ma voe oc'hpennet ur plankenn koad da framm Kador ar C'hurunadur en Abati Westminster er XVII$^{vet}$ kantved
Da Nedeleg 1950 e voe skrapet ar maen en Abati Westminster, gant broadelourien yaouank eus Bro-Skos, evit e zegas da Vro-Skos en-dro. Torret e voe ar maen, siwazh. Kuzhet e voe e Bro-Skos hag adstaget an daou damm. War urzh gouarnamant ar Rouantelezh Unanet e voe klasket e adkavout, met en aner. A-benn ar fin e voe lakaet ar maen, gant ar re o doa e laeret, en Abati Obar Bhrothaig, pe Arbroath, war aod reter Bro-Skos, d'an 11 a viz Ebrel 1951. Ha kaset e voe keloù d'ar polis. Pevar miz goude ar skrapadenn e voe adkaset ar maen da Londrez.
E 1996 e tivizas Gouarnamant ar Rouantelezh-Unanet adkas ar maen da Vro-Skos pa ne veze kurunadur ebet ; lakaet e voe An Lia Fàil e Kastell Dinedin, m'emañ gant Enorioù Bro-Skos (Seudan a' Chrùin Albannaich), da lavaret eo ur vazh-roue eus 1494, ur c'hleze eus 1507 hag ur gurunenn eus 1540.

## Levrlennadur

* (en) Skene, William F. The Coronation Stone. Edinburgh : Edmonston & Douglas, 1869 • Lenn en-linenn
* (en) Hamilton, Ian R. The Taking of the Stone of Destiny. Isle of Colonsay : House of Lochar, 1991 (ISBN 978-0-948403-24-8)]

## Notennoù

* ↑ (en) 'The stone of Destiny'. Kavet : 18 Gen 23.
* ↑ (en) 'Westminster Abbey: The Coronation Chair'. Kavet : 18 Gen 23.
# Aroueg

Ur yezh arawanek e oa an aroueg (arua pe arawá) komzet gwezhall e Brazil. Ur yezh varv an hini eo, aet da get e 1877 pa varvas an arouegerion gant ar ruzell. N'hen anavezer nemet dre ur geriadurig savet e 1869.

## Niverioù en Aroueg

* 1 warihí
* 2 fanihi
* 3 arisafaha

## Liammoù diavaez

* (Por) Lengua Arawà
# Arousa

Arousa zo un anv-lec'h galizek.
* Ar ría de Arousa, unan eus ar rías Baixas; diwar hec'h anv e teu anv teir c'humun a zo war he lez kleiz:
* A Illa de Arousa, pe Enez Arousa ;
** A Illa de Arousa, parrez er gumun;
*** Arousa, kêriadenn er barrez;
*** A Arousa, enez anezhi an darn vrasañ eus kumun Illa de Arousa
* Vilanova de Arousa, kumun;
** Vilanova de Arousa, parrez er gumun;;
*** Vilanova de Arousa, kêriadenn er barrez;
* Vilagarcía de Arousa,kumun;
# Arouezioù steredoniezh

Servij a ra an arouezioù steredoniezh-mañ da skeudenniñ korfoù oabl ha degouezhioù a zo. Dont a ra kalz anezho eus ar steredouriezh (pe "astrologiezh"), hag implijet-kenañ e vezont c'hoazh gant ar steredourien.

## Arouezioù korfoù-oabl

| • Planedennoù anvarouezunicodeskeudennorin Merc'her☿U+263F Tokarn askellek ha kerug Merc'her Gwener♀U+2640 Melezour dorn Gwener Douar🜨U+1F728 Boul-douar gant ar c'heheder hag un hedredenn Meurzh♂U+2642 Skoed ha speg Meurzh Yaou♃U+2643 Luc’hed pe erer Yaou Sadorn♄U+2644 Falz pe falc'h Sadorn Ouran♅ U+2645 H evit William Herschel. Kavet e vez ar sin-mañ ivez, kemmesk arouez Meurzh hag an Heol : Neizhan♆U+2646 Treant Neizhan | • Korfoù oabl all anvarouezunicodeskeudennorin Heol☉U+2609 Loar war gresk☽U+263D kreskenn loar (war gresk) Loar war zigresk☾U+263E kreskenn loar (war zigresk) Ceres⚳U+26B3 Falz an doueez Ceres Pallas⚴U+26B4 — Juno⚵U+26B5 — Vesta⚶U+26B6 Tan Vesta war un aoter Ploudon♇ ⯓U+2647, 2BD3 Unarouez PL evit PLoudon ha Percival Lowell |

## Arouezioù ar Zodiak (pe an Arouezkelc'h)

Evit ar steredouriezh dreist-holl e vez implijet arouezioù ar zodiak.
| Tourz ♈︎ U+2648 | Tarv ♉︎ U+2649 | Gevelled ♊︎ U+264A | Krank ♋︎ U+264B | Leon ♌︎ U+264C | Gwerc'hez ♍︎ U+264D | Mentel ♎︎ U+264E | Krug ♏︎ U+264F | Saezhataer ♐︎ U+2650 | Gavr ♑︎ U+2651 | Skuilher-dour ♒︎ U+2652 | Pesked ♓︎ U+2653 |

## Degouezhioù

| kometenn ☄ U+2604 | skoulm dremmboent ☊ U+260A | skoulm kuzhpoent ☋ U+260B | kej ☌ U+260C | treuzarbenn ☍ U+260D |

## Notennoù

* ↑ Ur steredoniour stadunanat e oa Percival Lawrence Lowell (1855-1916), brudet evit bezañ boulc'het ar c'hlask war un 9vet planedenn e koskoriad an Heol.
# Arpad Elo

Arpad Emrick Elo (Élő Árpád Imre en hungareg) a zo bet ganet d'ar 25 a viz Eost 1903 en Hungaria ha marvet d'ar 5 a viz Du 1992 e Wisconsin er Stadoù Unanet.
Skiantour ha meurc'hoarier echedoù eus SUA.
Kelenn a reas ar skiantoù fizik en ur skol-veur er Milwaukee ha, goude, en unan all er Wisconsin. Meur a-wezh e voe kampion echedoù ar Stad-mañ.
Gantañ e voe ijinet an doare renkañ "Elo" evit gouzout nerzh kement c'hoarier echedoù. Implijet e vez bremañ an hevelep doare evit ar Go (c'hoari).

## Oberenn skrivet

* Árpád Élő, The Rating of Chessplayers, Past and Present, 1978, ISBN 0668047216 .

## Liamm diavaez

* Árpád Élő e Chessgames
# Arouezioù ar faraoned

Ar faraon a oa ur roue hollc'halloudus. Arouezioù e c'halloud a oa gantañ :
* War e benn e oa ur c'hoef anvet an "nemes". Warnañ e oa ur c'hobra hag ur falc'hun, loened lidet evel doueed. Gwarezet e oa ar faraon ganto.
* A-wechoù e c'helle kaout war e benn kurunennoù Ejipt : kurunenn a Ejipt Uhel ha kurunenn Ejipt Izel. An div asambles a rae ar "pschent".
* Dougen a rae en e zaouarn bazhoù e c'hlloud : ur vazh mesaer hag ur freilh. Arouezioù e oant eus al labour-douar.
* Erfin ar faraon en doa ur barv-faos, ha pa vije ur vaouez. Arouez an doueed e oa.
# Arpaia

Arpaia zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Aroumaneg

An aroumaneg (limba armãneascã, armãneshce, armãneashti, rrãmãneshti) zo ur yezh indezeuropek eus skourr ar yezhoù romanek. Komzet e vez e Gevred Europa. E Gres emañ ar braz eus an aroumanegerien o vevañ hag un toullad anezho zo ivez en Albania, Bulgaria, Serbia hag e Makedonia an Norzh.
Kar a-dost eo an aroumaneg d'ar roumaneg, a-fet ar vorfologiezh hag ar sintaks, ha dont a ra ar braz eus e c'heriaoueg eus al latin. Muioc'h eo bet levezonet ar roumaneg gant ar yezhoù slavek avat, tra m'eo bet levezonet an aroumaneg, diouzh e du, gant ar gresianeg a-hed e istor.

## Statudoù hervez ar broioù
### Albania

Eno eo anavezet an aroumanegerien evel ur vinorelezh vroadel, abaoe Here 2017. Emaint o chom e kreisteiz ar vro, en-dro da gêrioù Voskopoja, Fier, Vlorë. Hervez ar c'helenner Dorin Lozovanu, eus Moldavia, en 2012 e veze kelennet aroumaneg e skolioù zo eus e Korçë, Divjaka, Selenica ha Vlorë, hogen evel danvez ouzhpenn. E Divjaka ha Vlorë e veze oferennoù er yezh, hag ivez ur wask aroumanek.

### Gres

Kavet e vez aroumanegerien en hanternoz hag e kreiz ar vro, dreist-holl (Epeiros, Makedonia, Trakia, Thessalia). O cheñch yezh buan emañ ar vinorelezh-se : n'eus tamm statud ebet gant an aroumaneg ha ne vez ket kelennet er skolioù, nemet e skol-veur Thessaloniki. A-gozh e sell an aroumanegerien outo o-unan evel Gresianed (Elini), daoust ma n'int ket gresianegerien (Grets). E 2001 e oa bet kondaonet un den, Sotiris Bletsas, da 15 miz toull-bac'h, abalamour m'en doa skignet skridoù a rae anv eus yezhoù minorelaet en Europa hag e Gres. A-benn ar fin e oa bet didamallet an den.

### Makedonia

Honnezh eo ar vro nemeti ma'z eo anavezet an aroumanegerien evel ur vinorelezh vroadel, abaoe 2001. Yezh ofisiel eo e kêr Kruševo. En 2001, hervez ar yezhour stadunanat Victor A. Friedman, e veze kelennet e Skopje, Štip, Bitola, Kruševo, Kumanovo, Struga hag Ohrid, hag ouzhpenn e oa abadennoù skingomz ha skinwel er yezh.
Er vro-se e vez kelennet aroumaneg evel danvez e lod eus ar skolioù kentañ derez ha gwir o devez an aroumanegerien da ober gant o yezh dirak al lezioù-barn.
Ouzhpenn krouiñ oberennoù lennegel er yezh a vez graet ha gant ar skrivagner Dina Cuvata ez eus bet graet un toullad troidigezhioù, ma'z eo bet troet Kantik ar C'hantikoù, an Ilias, an Odisseia, an Eneis, an Nibelungen, an Divina Commedia hag ur geriadur skrivagnerien aroumanek.

### Roumania

Un niver brazik a aroumanegerien zo eno : d'ar vro-se e oa deuet aroumanegerien da vevañ, en XIX$^{vet}$ hag en XX$^{vet}$ kantved dreist-holl, deuet eus Gres, Albania, Bulgaria ha Serbia, met n'eus statud ebet dezho, dre ma seller ouzh an aroumaneg evel ur rannyezh eus ar roumaneg.

## Notennoù

* ↑ 15-month prison sentence handed down to Mr Sotiris Bletsas for distributing information material financed by the Commission - Parlamant Europa (en)

## Liammoù diavaez

* Tra Armanami
* Aroumanegerien Roumania
* Anveatsã armãneashti (Deskiñ aroumaneg)
* Makedonarmân Council (en)
* Le valaque/aromoune-aroumane en Grèce - Euromosaic (fr)
# Aroutanieg

Ur yezh aroutaniek-sapek eo an aroutanieg (arutani, auaqué, auake, awake, aoaqui, oewaku, uruak, urutani, orotani) komzet e 17 den e Roraima e Brazil (1986) ha 2 den e Bolivar e Venezuela (2002).
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Breal

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Breal zo anv meur a dra :

## Lec'hioù
### Breizh

* Breal-Gwitreg
* Breal-Moñforzh

### Bro-C'hall

* Bréhal e Normandi

## Tud

* Michel Bréal (1832-1915), lizheregour
* Pierre-Aristide Bréal (1905-1990), dramaour ha senariour breizhat

## A bep seurt

* Bréal, ur merk dilhad eus ar stroll Beaumanoir

## Pennad kar

* Brehant
# Breal-Gwitreg

Breal-Gwitreg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Beréau |
| Anv gallek (ofisiel) | Bréal-sous-Vitré |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Gwitreg |
| Kod kumun | 35038 |
| Kod post | 35370 |
| Maer Amzer gefridi | Pascale Cartron 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Gwitreg Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | https://www.brealsousvitre.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 626 ann. (2020) |
| Stankter | 109 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 06′ 11″ Norzh 1° 03′ 40″ Kornôg / 48.103056, -1.061111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 169 m bihanañ 110 m — brasañ 181 m |
| Gorread | 5,75 km² |
| Breal-Gwitreg ||
| kemmañ |
Breal-Gwitreg (Bréal-sous-Vitré e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwitreg-Reter e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 32 waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 6,93% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* D'an 3 a viz Eost 1944 e kouezhas un nijerez Messerschmitt Bf 109 G-8 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) e "La Basse Touche" e Breal; gloazet e voe he sturier.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e porzh ar vered, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Monumant ar re varv er vered - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Brean-karreg

Brean-karreg :
| Ur brean-karreg. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Emberizidae |
| Genad : | Emberiza |
| Anv skiantel ||
| Emberiza cia (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brean-karreg a zo ur golvaneg amprevanetaer ha greundebrer, Emberiza cia an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Greundebrer eo ar brean-karreg dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev ar c'hwec'h isspesad anezhañ — Emberiza cia cia, Emberiza cia flemingorum, Emberiza cia hordei, Emberiza cia par, Emberiza cia prageri hag Emberiza cia stracheyi — e su Europa, en-dro da vMor Kreizdouar hag en aradennoù Tian Shan hag an Himalaya.

## Liamm diavaez

* Emberiza cia war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Brean karreg hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Bre

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bre zo ur ger brezhonek kozh a gaver e lec'hanvadurezh Breizh, kar d'ar ger bryn e kembraeg.

## Lec'hioù
### Breizh

Bre, hag a ra dave d'un uhelenn, a vez kavet e meur a anv (da skouer e Brelevenez, anv div gumun e Breizh) :
* e Treger :
** Menez Bre, menez sakr Treger
** kumun Brelidi, a zo Beurleudi e brezhoneg ar vro
** parrez Brelevenez, e Lannuon hiziv
** kumun Brengoloù, e kanton Plagad,
* e Kernev
** Brelivet, anv-lec'h hag anv-tiegezh
* e Bro-Wened
** Brelevenez

#### Pennadoù kar :

* Bri (menez)
* Bronn (disheñvelout)
* Brenn
* Torgenn

### Iwerzhon

* Ceann Bhré (Bray Head e saozneg), ur dorgenn e kontelezh Cill Mhantáin,
* Bré, ur gêr e kontelezh Cill Mhantáin, met n'eo ket torgenn he gerdarzh.

### Kembre

* Pen-bre, ur geriadenn (Bre a dalv beg-douar amañ)

### Kernev-Veur

* Karn Bre
* Bre Garn
* Karnbre
* Bre Skoul

### Suis

* Monte Brè, ul lein en Alpoù suis e-kichen Lugano

## A bep seurt

* ar brezhoneg hervez ar reolad ISO 639-2
* Stéphane Bré (1966-), un tredeog melldroad breizhat
# Brean

Breaned :
| Ur brean melen ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Emberizidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar breaned zo evned eus an urzhiad Passeriformes.

## Spesadoù

Listenn diglok ar spesadoù breaned.
| Brean an taiga (Emberiza rustica) Brean an toundra (Calcarius lapponicus) Brean boc'h roualek (Chondestes grammacus) Brean gellrous (Passerella iliaca) Brean jave gwenn (Zonotrichia albicollis) Brean jave ruz (Emberiza caesia) Brean kabell brizh (Zonotrichia leucophrys) Brean kabell gwenn (Emberiza leucocephalos) Brean kaner (Melospiza melodia) Brean kilheri (Emberiza calandra) Brean korr (Emberiza pusilla) Brean lost hir (Emberiza cioides) Brean melen (Emberiza citrinella) Brean melenc'hris (Emberiza cineracea) | Brean ortolan (Emberiza hortulana) Brean penn du (Emberiza melanocephala) Brean penn kistin (Emberiza bruniceps) Brean-ar-c'harzh (Emberiza cirlus) Brean-erc'h (Plectrophenax nivalis) Brean-haleg (Emberiza aureola) Brean-karreg (Emberiza cia) Brean-korz (Emberiza schoeniclus) Breanig abrant melen (Emberiza chrysophrys) Breanig ar geotegi (Passerculus sandwichensis) Breanig dremm zu (Emberiza spodocephala) Breanig kistin (Emberiza rutila) Breanig-Pallas (Emberiza pallasi) |

## Notennoù

* ↑ Breanig a gaver e Geriadur Hemon-Huon, 1993.
# Brean-haleg

Brean-haleg :
| Ur brean-haleg. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Emberizidae |
| Genad : | Emberiza |
| Anv skiantel ||
| Emberiza aureola Pallas, 1773 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brean-haleg a zo un evn amprevanetaer ha greundebrer, Emberiza aureola an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ:
* Schoeniclus aureolus aureolus, eus koadegi hanternoz Finland da Mor Bering; o c'hoañviñ en Indez-Sina,
* Schoeniclus aureolus ornatus, eus an Amour da Manchouria, Norzhkorea, Kamchatka hag Inizi Kouril.

## Daveennoù

* ↑ Emberiza aureola war al lec'hienn Avibase.
# Brașov

Braşov zo ur gêr eus Roumania. Brudet eo kastell Bran, nepell.

## Tud dibar

* Dieter Nisipeanu, mestrc'hoarier echedoù roumanat, bet ganet e Braşov.
# Brean-ar-c'harzh

Brean-ar-c'harzh :
| Ur brean-ar-c'harzh plouzet. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Emberizidae |
| Genad : | Emberiza |
| Anv skiantel ||
| Emberiza cirlus Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brean-ar-c'harzh a zo un evn greundebrer, Emberiza cirlus an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Kan enrollet e Devon
* Vioù brean-ar-c'harzh
* Cuculus canorus canorus hag Emberiza cirlus

## Annez

Eus Kembre ha reter Bro-Saoz da Mor Kreizdouar (Korsika ha Sardinia) hag Afrika an Norzh.

## Isspesadoù

* Hini ebet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveennoù

* ↑ (en) IOC World Bird List v. 11.1 – 19/01/2021
# Barnwiller

Barnwiller (hervez an elzaseg ; Bernweiler en alamaneg, Bernwiller e galleg) zo ur gumun en Elzas e Haut-Rhin.