OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vertonne (Breizh)

Ar Vertonne a zo ur stêr e gevred Breizh, hag en em daol er Sevr.
# Treuzdougen Herrek Rannvroel

An Treuzdougen Herrek Rannvroel pe THR (e galleg Transport Express Régional pe TER) zo ur merk kenwerzhel eus ar c'hevredad "SNCF Voyageurs" implijet evit an treuzdougen etre kêrioù e trenoù ha kirri-boutin e Frañs dre genemglevioù etre an SNCF hag ar rannvroioù melestradurel. Komz a reer eus an Trenioù Herrek Rannvroel (THR) evit trenioù ar rouedad-se (Train Express Régional pe TER e galleg).
Krouet e voe e 1986 ha kenveret eo gant ar Rannvroioù hag an SNCF abaoe 2002, nemet en Enez-Frañs (ha kêrioù zo e Centre-Val de Loire, Normandi ha Hauts-de-France) lec'h ma reer gant ar merk "Transilien", hag e Korsika lec'h m'eo bet divizet gant Strollegezh Korsika reiñ ar merañ d'ur c'hevredad ekonomiezh kemmesk (KEK) anvet "camini di ferru di a Corsica" pe "chemins de fer de la Corse" (CFC). E Lyon emañ sez ar c'hevredad "SNCF voyageurs" karget da gorvoiñ ar merk hag ar rouedad. Goude adreizh tiriadel 2015 e oa bet kenstrollet rouedadoù THR zo e 2016 ha 2017. En amzer dazont e vo digoret ar rouedad da gevratoù kevezer gall pe europat.
Kresket en doa an niver a veajourien etre 2002 ha 2012, digresket en doa etre 2012 ha 2016 ; kreskiñ a ra adarre abaoe 2017. Ar feur leuniañ a oa 25% e 2016.
Hervez an SNCF e 2016 e laboure 28 000 implijiad evit ar c'hinnig THR en 11 "Rannvro THR", evit ur c'hrengreadur a 4 miliard a euroioù.
Hervez an danevell graet gant Lez ar c'hontoù e 2019 diwar-benn an THR e sav ar c'houstoù hollek da 8,5 miliard a euroioù, 88% anezho skoaziadennet gant ar Stad (2 viliard) hag ar Rannvroioù (3,9 miliard).

## An THR e Breizh

Gwelet ar pennadoù THR Breizh ha THR Broioù al Liger.
E Breizh ez eus daou THR, anvet "Breizhgo" e Rannvro Breizh hag "Aléop" e Broioù al Liger. Strollañ a reont beajoù gant trenioù, kirri-boutin, ha listri evit darbariñ an inizi.
Linennoù zo a zo e div Rannvro, kenemglevioù zo etre ar rannvroioù neuze. Da skouer, meret eo al linenn Caen-Roazhon gant "TER Normandie" hepken, met kenveret eo Orleañs-Naoned/Ar Groazig gant "TER Centre-Val de Loire" ha "TER Pays de la Loire" (ar servij "Interloire" a vez graet anezhi), ha kenveret eo al linenn Brest/Kemper - Naoned gant "TER Bretagne" ha "TER Pays de la Loire".
Linennoù zo a zo anvet "Trenioù Touristel THR" gant an SNCF, da skouer al « ligne Baie » e Bae Menez-Mikael.

## Liamm diavaez

* (fr) (en) Lec'hienn ofisiel.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Transports : les TER regagnent enfin des passagers" pennad-skrid gant Vincent Vérier, e Le Parisien, 17-11-2017, gwelet d'ar 06-08-2020.
* ↑ Premier bilan du transport ferroviaire de voyageurs en France, Pdf gant Arafer, 16 a viz Du 2017, pajenn 2 : "Globalement, le taux de remplissage moyen [des trains] est de 43 %, avec de fortes disparités entre les services : 25 % en moyenne dans les TER jusqu’à 67 % dans les TGV sur des trajets domestiques.", gwelet d'ar 5 a viz Ebrel 2018.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Treuzger

War dachenn ar vorfologiezh e implijer an termen treuzger (e saozneg: transfix) evit komz eus ur c'henger amzibun ennañ elfennoù implijet e meur a lec'h e stumm diazez ur ger (ar "wrizienn") war un dro evit sevel diwarnañ stummoù diveret.
Implijet e vez alies treuzgerioù gant ar yezhoù semitek dreist-holl ma teu an diverradur diwar implij meur a batrom treuzgerioù a-grevet gant gwriziennoù amzibun a dalvez da framm diazez.
E malteg da skouer e implijer treuzgerioù ("patromoù") evit svel diwar ar wrizienn deirc'hensonennel K-T-B ar gerioù-mañ o tennañ d'ar skrivañ, ster diazez ar wrizienn:
    Ger Ster Treuzger kiteb "skrivas (eñ)" -i-e- kitbu "skrivjont" -i--u miktub "skrivet" mi--u- ktieb "levr" --ie- kotba "levrioù" -o--a

## Gwelit ivez:

* Morfologiezh amzibun
* Kenger
* Keitger
* Doublger
# Treuzkas (mekanikerezh)

Un treuzkas zo ur stignad mekanikel a ro an tu da dreuzkas, pe da amdreiñ, ul luskad eus ur pezh d'egile. Talvezout a ra an elfenn-mañ eus ur chadenn energiezh evit azasaat ar c'houblad hag an tizh etre an organ keflusker hag an organ deuet diwarnañ.
Treuzkas ar fiñv zo unan eus implijoù pemdeziekañ elfennoù ar mekanikerezh hollek, da lavaret eo mekanikerezhoù evit erlec'hiañ dorn Mab-den.
Diouzh ar mekanikerezhoù, an treuzkas zo mentaet evit a sell ouzh :
* lec'hiadur ul lodenn eus ar mekanikerezh
* al lusk a glasker kaout;
* an nerzh, pe ar c'houblad nerzhioù a glasker
* ar galloud
* Treuzkas dre chadenn ha rod dentek.
* Treuzkas dre engrenadurioù.
* Treuzkas dre stagadenn kardan.
* Treuzkas dre viñs difin
# Treuzlizherennadur

Treuzlizherennadur a vez lavaret eus adskrivañ ur reizhad lizherennañ en ur reizhad lizherennañ all, evel treuzhlizherennañ un anv a zo el lizherenneg c'hresianek en hini latin.
# Treuzfurmadur Jezuz

Treuzfurmadur Jezuz pe treuzneuziadur zo un darvoud kontet en Aviel, war ur menez uhel, ma welas an ebestel Pêr, Jakez ha Yann, Jezuz en e c'hloar hag Eliaz ha Moizez o komz gant Jezuz.
Gouel an Tabor pe gouel Jezuz treuzfurmet eo anv ar gouel ma reer eñvor eus an darvoud-se. Lidet e vez d’ar 6 a viz Eost, en deiziadur ar bloavezh kristen hag el levr-oferenn.

## Testenn an aviel

Treuzfurmadur Jezuz zo kontet gant Mazhev 17,1-9, Mark 9,1-10, Lukaz 9,28-36, ha gant Pêr en e eil lizher.

## Lec'h treuzneuziadur

An hengoun kristen a ra eus Menez Tabor, e Bro-C'halilea, lec'h treuzfurmadur Jezuz. An aviel ne ro ket anv ar menez lec'h ma voe treuzfurmet Jezuz, met er 4e kantvet sant Siril a Jeruzalem, sant Jerom hag Orijen a roio un testeni sklaer war ar poent-se.
Un nebeud biblourien a laka an darvoud-mañ e Menez Hermon, abalamour ma c'hoarvez an darvoudoù kontet a-raok ha war-lec'h, en Aviel, er c'horn-bro-se.

## Oberennoù
### Livadur e-pad an Azginivelezh

* Giovanni Bellini : Trasfigurazione di Cristo (1480-1485), mirdi Capodimonte, Napoli
* Lorenzo Lotto : La Trasfigurazione (1510-1512), Pinacoteca Comunale, Recanati
* Le Titien : La trasfigurazione (1560), chiesa di San Salvador, Venezia
* Gérard David : La Trasfigurazione di Cristo (1520), O. L. Vrouwekerk, Brugge
* Raphaël : La Trasfigurazione (1520), Mirdioù ar Vatikan

### Gwerennoù-livet

* Iliz Plogoneg, Ar dreuzfurmadur, gwerenn-livet, 16vet kantvet, e tu dehou keur an iliz
* Iliz Brasparzh, Treuzfurmadur, er werenn-livet e tu su d’ar c'heur
* Iliz Gwineventer, Treuzfurmadur, a-us d’an aoter ar Werc’hez Vari, 1931

## Pennad kar

* Menez Tabor

## Notennoù

* ↑ Pe « uhelzoareadenn » evit Tugdual Kalvez, Geriadur ar brederouriezh ; galleg-brezhoneg ; brezhoneg-galleg ; Dictionnaire de philosophie ; français-breton ; breton-français ; étymologie et équivalents des termes philosophiques en allemand, anglais, français et italien, Roazhon, Travaux d'Investigation et de Recherche, 2000.
* ↑ Eil lizher sant Pêr 1,16-19.
* ↑ Job an Irien, Douar Santel. Terre Sainte, Ti embann Minihi Levenez, nn 51-52, 1998, p. 58.
# Treuzdougen
## Modoù pennañ an treuzdougen a-vremañ

* ar c'harr-tan hag an ardivinkoù deveret : karr-boutin, karr-samm
* ar fuzeenn
* an hent-houarn hag an ardivinkoù deveret : ar metro, an tram, an Tren Tizh-ha-Tizh
* ar marc'h-houarn hag an ardivinkoù deveret : marc'h-tan
* an nijerez
# Treuzjenerezh

An dreuzjenerezh, pe treuzidentelezh (saozneg: transidentity) a denn d'an dud o deus un identelezh jener na glot ket gant ar jener a zo bet barnet dezho da vare o ganedigezh. Tud treuzjener a vez graet anezho. Er c'hontrol, an dud a glot o jener gant an hini a zo bet barnet dezho a vez graet tud kizjener anezho.
Peurliesañ, ar merc'hed treuzjener a zo tud a zo bet barnet dezho e oant paotr pa oant ganet, hag ar c'hontrol eo evit ar baotred treuzjener. An dud andaouel n'int ket na baotr na blac'h.

## Liammoù diavaez

* HBIGDA
* Transgender Workplace Diversity

## Gwelet ivez

* Banniel an dreuzrevelezh
* Revelezh denel
* Hollrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Arallrevelezh
* Tud daou spered
# Treuzkas ar plasoù sokial

Implijet e vez an droienn Treuskas ar plasoù sokial evit ober anv eus ur fenomen gwir dre vras, a gas al lod brasañ eus an dud o deus er gevredigezh ar plasoù talvoudekaet ar muiañ da hentañ o bugale evit m'o defe ar memes plasoù er gevredigezh, hag al lod brasañ eus an dud o deus ar plasoù talvoudekaet an nebeutañ da henchañ o bugale evit m'o defe ar memes plasoù er gevredigezh. Ar fenomen-se a zo disoc'h dibaboù emskiant ha diemskiant.

## Termeniñ

Treuskas ar plasoù sokial a zo ur fenomen a c'haller merzout er gevredigezh dre vras, pa vez techet al lod brasañ eus bugale familhoù ur renkad sokial da zibab micherioù ha doareoù da vevañ a glot gant renkadoù sokial o zud. Merzhet e vez ar fenomen-se e kement lec'h, hogen kreñv pe greñvoc'h. E broioù hag e lec'hioù 'zo ez eo aesoc'h dibab micherioù ha doareoù da vevañ ha ne oant ket re ho familh, e lec'hioù all ez eo liammet strishoc'h gant treuzkal ur c'hapital, danvezel pe sevenadurel - neuze, ez eo diaes-kenañ da unan bennak ha ne oa ket pinvidik ha gouiziek e dud dibab unan eus ar micherioù a vez talvoudekaet ar muiañ, peogwir ne gredo ket ober peurvuiañ pe dre ma ne vezo ket asantet an aliesañ kinnig dezhañ micher-mañ-micher -.
Ar fenomen-se a c'haller merzout da skouer en ur lenn statistikoù sokio-micherel bro-mañ-bro, ha gwelet ped a "chañsoù" en dije mab ur micherour bennak da vont da sterniad, pe peseurt dregantad eus bugale ar sternidi a zo techet da vont da vicherour pe da implijad.

## Studiadennoù o tennañ d'ar sujed
### Karl Marx

Daoust ma tennas dreist-holl studiadennoù Karl Marx da efed treuszkas ar c'hapital danvezel, e reas anv dija eus Treuzkas ar plasoù sokial. Kinnig a reas Karl Marx dasparzh ar plasoù sokial evel ur fenomen liammet strizh gant talvoudegezh ar c'hapital danvezel a vezer pec'hen warnañ.

### Bourdieu ha Passeron

Adalek 1964 e cheñchas da vat ar mod ma veze sellet ouzh Trezuskas ar plasoù sokial. Kement-se dreist-holl diwar an tabutoù a savas da heul embann Les Héritiers, ul levr bet skrivet gant Bourdieu ha Passeron, a glaskas lakaat war wel sklaer ha resis peseurt fenomen a lak bugale ar familhoù desket ar gwellañ en o aes er skol. Kement-se koulz dre ma vez studiet gant ar vugale un danvez o deus bet tro bugale ‘zo da glevet anv eus outañ (diwar al levrioù a zo bet kinniget dezho, ar journal a zo er gêr, an abadennoù tele a vez kinniget dezho ...), ha doareoù bezañ tost ouzh re ar gêr (klask kompren, bezañ seven, selaou mat ...). Tra ma vez an danvez koulz hag an doareoù gortozet er skol nevez ha displijus evit bugale all, boaz da ober ar pezh o deus c’hoant ha disteroc’h o barregezhioù a fed aked, kompren, kemer perzh eus ar mod a vez gortozet ...Gant ar memes enklaskerien e voe embannet e 1970 un eil levr, La violence symbolique, a glaskas lakaat war wel ez eo a-drugarez d’ur gwask e teu a-benn tud ‘zo da vezañ gwelet en o flas e lec’hioù ‘zo, gant an dud tro-dro ha ganto o-unan.
# Vimont (Calvados)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Vimont |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vimont e Kanton Troarn hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Val ès dunes |
| Kanton | Troarn |
| Kod INSEE | 14761 |
| Kod post | 14370 |
| Maer | Monique Garnier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,96 km² |
| Led | 49° 07' 20" Norzh |
| Hed | 00° 11' 50" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 29 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 520 (2006) |
| Stankter | 58 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vimont a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-bed: mervel a reas tri den nann-soudard abalamour d'ar bombezadegoù e miz 14 a viz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi e mizioù Even ha Gouere 1944 e-pad Aloubadeg Normandi; dieubet e voe bet ar gumun d'an 10 a viz Eost 1944 gant Luioù Kanada hag ar Rouantelezh-Unanet.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Kinnigadur an Intron-Varia

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vimy

Vimy :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Lens |
| Kanton | Liévin |
| Kod kumun | 62861 |
| Kod post | 62580 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Larivière 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communaupole de Lens-Liévin |
| Lec'hienn web | http://www.infomairie.net/62-vimy |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 332 ann. (2020) |
| Stankter | 382 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 49 m — brasañ 146 m |
| Gorread | 11,33 km² |
| kemmañ |
Vimy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall); pennlec'h Kanton Vimy e oa betek 2015.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ:Emgann Krec'h Vimy, miz Ebrel 1917; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Vin Scully

Vincent Edward Scully, anavezetoc'h evel Vin Scully, ganet d'an 29 a viz Du 1927 er Bronx (New York, Stadoù-Unanet Amerika), zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
# Vimodrone

Vimodrone a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vimont

Vimont zo un anv-lec'h gallek.

### Bro-C'hall

* Vimont (Calvados), e Calvados ;
* Vimont (Seine-Maritime), bet kumun e Seine-Maritime, hiziv e Morgny-la-Pommeraye ;
* Ar Vimont, gwazh e mervent Bro-C'hall hag a ya da gemberiñ gant ar Vézère.
# Vin Diesel

Mark Sinclair Vincent, anavezetoc'h evel Vin Diesel, ganet d'an 18 a viz Gouhere 1967, zo un aktour, produer, rener filmoù ha skrivagner senario stadunanat. Brudet eo bet dre e rolloù oberiant evel hini Dominic Toretto en heuliad filmoù The Fast and the Furious, Richard B. Riddick en heuliad filmoù Chronicles of Riddick ha Xander Cage en heuliad filmoù xXx. Bez eo ivez produour eus ul lodenn eus ar filmoù-se.

## Filmoù

Film :
| Bloavezh | Titl | Roll | Notennoù |
| 1990 | Awakenings | Orderly | Meneg ebet |
| 1994 | Multi-Facial | Mike | film berr skrivagner, filmaozer, produer |
| 1997 | Strays | Rick | Skrivagner, filmaozer, produer |
| 1998 | Saving Private Ryan | Soudard Adrian Caparzo | |
| 1999 | The Iron Giant | The Iron Giant | Mouezh |
| 2000 | Boiler Room | Chris Varick | |
| 2000 | Pitch Black | Richard B. Riddick | |
| 2001 | The Fast and the Furious | Dominic Toretto | |
| 2001 | Knockaround Guys | Taylor Reese | |
| 2002 | xXx | Xander Cage | Produour penn |
| 2003 | A Man Apart | Sean Vetter | Produer |
| 2004 | The Chronicles of Riddick | Richard B. Riddick | Produer |
| 2004 | The Chronicles of Riddick: Dark Fury | Richard B. Riddick | Mouezh |
| 2005 | The Pacifier | Letanant Shane Wolfe | |
| 2006 | Find Me Guilty | Jackie DiNorscio | |
| 2006 | The Fast and the Furious: Tokyo Drift | Dominic Toretto | Menneg ebet |
| 2008 | Babylon A.D. | Hugo Cornelius Toorop | |
| 2009 | Los Bandoleros | Dominic Toretto | Film berr skrivagner, filmaozer, produer |
| 2009 | Fast & Furious | Dominic Toretto | Produer |
| 2011 | Fast Five | Dominic Toretto | Produer |
| 2013 | Fast & Furious 6 | Dominic Toretto | Produer |
| 2013 | Riddick: Blindsided | Richard B. Riddick | Film berr Mouezh |
| 2013 | Riddick | Richard B. Riddick | Produer |
| 2014 | Guardians of the Galaxy | Groot | Mouezh |
| 2015 | Furious 7 | Dominic Toretto | Produer |
| 2015 | The Last Witch Hunter | Kaulder | Produer |
| 2016 | Billy Lynn's Long Halftime Walk | Shroom | |
| 2017 | xXx: Return of Xander Cage | Xander Cage | Produer |
| 2017 | The Fate of the Furious | Dominic Toretto | Produer |
| 2017 | Guardians of the Galaxy Vol. 2 | Groot | Mouezh |
| 2018 | Avengers: Infinity War | Groot |
| Filmañ; mouezh | 2019 | Avengers: Endgame | |
| 2020 | Bloodshot | Ray Garrison / Bloodshot | Produer ivez |
| 2021 | F9 | Dominic Toretto | Produer ivez |
| 2022 | Thor: Love and Thunder | Groot (mouezh) |
| 2023 | Guardians of the Galaxy Vol. 3 | Groot (mouezh) |
| 2023 | Fast X | Dominic Toretto | Produer ivez |
C'hoarioù video :
| Bloavezh | Titl | Roll | Notennoù |
| 2004 | The Chronicles of Riddick: Escape from Butcher Bay | Richard B. Riddick | Mouezh |
| 2009 | Wheelman | Milo Burik | Mouezh |
| 2009 | The Chronicles of Riddick: Assault on Dark Athena | Richard B. Riddick | Mouezh |
# Vilvoorde

Vilvoorde zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
# Vimercate

Vimercate zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Vimianzo

Vimianzo zo ur gumun eus gwalarn Galiza, e proviñs A Coruña.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Tud

Eno emañ Manuel Rivas o chom.

## Pennad kar

* Roll kumunioù proviñs A Coruña
# Xenerpestes

Xenerpestes :
| Ur par Xenerpestes singularis, tresadenn (1885) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Furnariinae |
| Anv skiantel ||
| Xenerpestes Berlepsch, 1886 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Xenerpestes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1886 gant an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Xenerpestes minlosi
** X. m. minlosi hag umbraticus,
* Xenerpestes singularis.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Xenerpestes (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Xenodacnis parina

Xenodacnis parina :
| Xenodacnis parina, luc'hskeudennet e Park broadel El Cajas (Proviñs Azuay, Ecuador). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Genad : | Xenodacnis |
| Anv skiantel ||
| Xenodacnis Cabanis, 1873 ||
| Anv skiantel ||
| Xenodacnis parina Cabanis, 1873 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Xenodacnis parina a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Thraupidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar artropoded munut.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ e Suamerika :
* Xenodacnis parina bella, e mervent Ecuador, hanternoz Perou,
* X. p. parina, e kreisteiz Perou,
* X. p. petersi, e kreiz Perou.

## Liammoù diavaez

* (en) Xenodacnis parina war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Xenodacnis parina war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Xenodacnis parina el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Xenodacnis parina.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Xenopipo

Xenopipo :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pipridae |
| Anv skiantel ||
| Xenopipo Cabanis, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Xenopipo a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Xenopipo atronitens,
* Xenopipo uniformis
** X. u. duidae hag uniformis.
O c'havout a reer e Suamerika, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pipridae/Xenopipo (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Xena: Warrior Princess

Xena: Warrior Princess zo un heuliadenn skinwel skiant-faltazi eus Stadoù Unanet, krouet gant Robert Tapert. 134 fennad zo bet skignet etre 1995 ha 2001, war ar chadenn USA Network.
# Xenarthra

Xenarthra :
| Ur merienaer meur ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Xenarthra |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Xenarthra zo un isurzhad e rummatadur al loened. Ennañ emañ ar merienaerien, al lezireged hag an tatoued
Bevañ a ra bronneged an usurzhad-mañ en Amerika.

## Rummatadur
### Urzhad Cingulata

* Kerentiad Dasypodidae (an tatoued)

### Urzhad Pilosa

* Kerentiad Bradypodidae (al lezireged tri biz)
* Kerentiad Megalonychidae (al lezireged daou viz)
* Kerentiad Cyclopedidae (ar merienaer korr)
* Kerentiad Myrmecophagidae (ar merienaer meur hag an tamanduaed)
* Ul lezireg
* Un tatou
* Un tamandua
# Xenoligea montana

Xenoligea montana :
| Xenoligea montana. Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Phaenicophilidae |
| Genad : | Xenoligea |
| Anv skiantel ||
| Xenoligea Bond, 1967 ||
| Anv skiantel ||
| Xenoligea montana (Chapman, 1917) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Xenoligea montana a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Phaenicophilidae.
Anvet e voe Microligea montana (kentanv) da gentañ-penn (e 1917) gant an evnoniour ha naturour stadunanat Frank Michler Chapman (1864-1945) Ar spesad nemetañ er genad Xenoligea an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded all.

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Hispaniola.

## Liammoù diavaez

* (en) Xenoligea montana war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Xenoligea montana war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Xenoligea montana el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Xenoligea montana.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Xenoperdix

Xenoperdix :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Xenoperdix Dinesen, Lehmberg, Svendsen, Hansen & Fjeldså, 1994 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Xenoperdix a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1994 da-heul labourioù ur skipailh skiantourien danat.

## Spesadoù

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Xenoperdix obscuratus,
* Xenoperdix udzungwensis.
Brosezat int o-daou e Tanzania.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lars Dinesen, Thomas Lehmberg, Jens Otto Svendsen, Louis A. Hansen ha Jon Fjeldså, A new genus and species of perdicine bird (Phasianidae, Perdicini) from Tanzania; a relict form with Indo-Malayan affinities, Ibis, miz Genver 1994, 136:2-11.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Phasianidae/Xenoperdix (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Ebrel 2022).
# Ynys Lochtyn

Ynys Lochtyn, pe Ynys Lochdyn, zo un enezennig e Bae Ceredigion, e Kembre, e-kichen Cei Newydd.
# Ynys Skaw

Ynys Skaw (Enez Skav e brezhoneg, Tresco e saozneg ) eo anv an eil brasañ eus an Inizi Sillan, e Kernev-Veur.
# Ynys Llanddwyn

Ynys Llanddwyn zo un enezenn e-kichen Niwbwrch war lez ar Menai, en Ynys Môn, en hanternoz Kembre .
Liammet eo Llanddwyn ouzh keheladur santez Dwynwen, diwallerez amourouzion Kembre abaoe ar Grennamzer. E korn an enezenn ez eus un iliz vihan en anv santez Dwynwen.
Nepell diouzh an iliz emañ Ffynnon Ddwynwen (Feunteun Dwynwen). E penn an enezenn emañ an tour-tan emgefre.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ynys Sili

Ynys Sili (Enez Sili), pe Sully Island e saozneg, zo ul ledenez dirak aod Bro Morgannwg, e kreisteiz Kembre, hanter-hent etre Penarth hag Y Barri.
D'an daere e c'haller mont war droad betek an enezenn, a zo war-hed 400 metr diouzh an douar-bras. War-dro 11 devezh-arat eo he gorread.

## Istor

En XIII$^{vet}$ kantved e oa diazezet eno Alfredo De Marisco, ur morlaer norman, lesanvet The Night Hawk e saozneg ("falc'hun an noz").
Er Grennamzer e voe implijet an enezenn gant floderien ivez.