OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bras-Panon

Bras-Panon :
| An Trou-de-fer ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | ar Reünion |
| Departamant | ar Reünion |
| Arondisamant | Saint-Benoît |
| Kanton | Saint-André-3 |
| Kod kumun | 97402 |
| Kod post | 97412 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Gonthier 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté Intercommunale Réunion Est |
| Lec'hienn web | https://www.braspanon.re/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 13 416 ann. (2020) |
| Stankter | 152 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 2092 m |
| Gorread | 88,55 km² |
| kemmañ |
Bras-Panon zo ur gumun e departamant tramor ar Reünion, e Meurvor Indez. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Benoît hag e kanton Saint-André-3.
Er bloavezh 2020 e oa 13 416 a annezidi hag a reer Panonnais anezho e galleg.

## Istor

Krouet e oa bet ar gumun e 1882 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Saint-Benoît.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Stêr Bras-Panon.
* Cascade Blanche.
* Plantadeg vanilha.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pennlec'h kanton a oa Bras-Panon betek 2015.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) « Histoire » war lec'hienn ar gumun.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
# Braschi

Braschi zo un anv-tiegezh italianek.

## Tud

* Giannangelo Braschi, gwir anv Pi VI, pab adal 1775 betek e varv.
* Nicoletta Braschi, aktourez italian
* Giannina Braschi , skrivagnerez puertorikoat, ganet en 1953.
# Brasero (tommañ)

Ur brasero (ger spagnolek a orin) zo ur seurt pod-houarn ma lakaer glaou-bev evit en em dommañ, hag a zo boutin e Spagn. Lakaet e vez dindan un daol goloet gant un doubier hag a dap betek an douar evit tommañ d'an dud en-dro d'an daol. Tennañ a ra d'ar pezh zo anvet kotatsu e Japan ha korsi en Iran. Bremañ e vez graet reoù tredan da gemer ar re gant glaou. Ur pezh arrebeuri dañjerus e oa ar brasero en un ti abalamour d'ar fulennoù hag a nije anezhañ ha d'an tan a groge neuze en danvez. Abalamour ma vez goloet ar brasero e veze devet ar glaou gant nebeud a oksigen, hag e-lec'h an dioksid karbonek eo monoksid karbonek a save. Gant ar monoksid karbonek e veze lazhet an dud dre o c'housk, dreist-holl ma ne veze ket avelet an tier.

## Suamerika

E Suamerika, hag Arc'hantina dreist-holl, e vez lavaret brasero eus ur grazell a vez lakaet war ur voestad glaou evit poazhat kig.

## Liamm diavaez

* Skeudennoù a ziskouez penaos e vez graet gant ur brasero.
# Branzi

Branzi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Braone

Braone zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Brasparzh

Brasparzh :
| Ar vourc'h. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Brasparts |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Arondisamant Kastellin |
| Kanton | Pleiben (betek 2015) Karaez (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29016 |
| Kod post | 29190 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Pierre Broustal 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Menez Are Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.yeun-elez.com/brasparts.php |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 025 ann. (2020) |
| Stankter | 22 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 18′ 02″ Norzh 3° 57′ 20″ Kornôg / 48.300609, -3.955689 |
| Uhelderioù | bihanañ 107 m — brasañ 382 m |
| Gorread | 46,69 km² |
| Brasparzh ||
| kemmañ |
Brasparzh zo ur gumun e kanton Karaez-Plougêr, e Kerne, e Breizh. Emañ e Menez Are, er vroig Bidar.

## Douaroniezh

* Eieniñ a ra ar stêr Doufin e Brasparzh.
* Ar stêrioù Doufin ha Riwal a gember etre Lopereg, Brasparzh ha Pleiben.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Le Bihan e anv, ha Le Lay, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 151 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,29% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 26 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 15 a viz Gouhere 1956 e Nedroma (departamant Wahrān).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Al liorzh-iliz.
* An iliz katolik.
* Ar c'halvar.
* Monumant ar re varv.
* Al liorzh-iliz gant an Iliz katolik Intron-Varia ha Sant Tujen , ar garnel hag ar c'halvar.
* Monumant ar re varv, bet dioueliet d'an 23 a viz Gwengolo 1923.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1871 : Soaig Jonkour, skrivagner brezhonek.

### Tud marvet eno

* 1946 : Soaig Jonkour, skrivagner brezhonek.
* 2008 : Gwenc'hlan ar Skouezeg, mezeg, skrivagner ha Drouiz-meur Goursez Vreizh.

## Gevelliñ

* Ilsington, Devon, Bro-Saoz (1976)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Ar gumun war lec'hienn ar gumuniezh kumunioù
* (br) Brasparzh war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Sal ti-feurm Gwernandour
* (fr) Fotoioù eus Brasparzh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 264, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 44
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Université de Lille
# Bras bas (barrez)

Er varrez klasel e implijer ar termen bras bas evit deskrivañ un emstumm-divvrec'h ma vez rontaet ha d'an traoñ an divrec'h gant an daouarn dirak an divlez, damstok bizied pep dorn an eil re ouzh ar re all.

## Gwelit ivez:

* Emstummoù an divrec'h
# Bras croisé (barrez)

Er varrez klasel e implijer ar termen bras croisé ("quatrième position en avant" hervez ar Skol Cecchetti) evit deskrivañ un emstumm-divvrec'h ma sell an dañser(ez) ouzh unan eus kognoù al leurenn, astennet ur vrec'h en eil emstumm a-dreñv ha kromm eben er c'hentañ emstumm dirak.
# Arroyomolinos de la Vera

Arroyomolinos de la Vera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Arroyos

Arroyos (gwazhioù) zo ur ger a gaver en anvioù-lec'h spagnolek e meur a vro.

## E Spagn

* Castilblanco de los Arroyos e proviñs Sevilla, en Andalouzia
* Palomar de Arroyos e proviñs Teruel, en Aragon
* Valverde de los Arroyos e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha

## Pennad kar

* Arroyo
# Arsago Seprio

Arsago Seprio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Arruazu

Arruazu zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Arrueta-Sarrikota

Arrueta-Sarrikota (Arrauta-Sharrita en okitaneg; Arraute-Charritte e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donapaleu, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Istor

Savet eo bet ar gumun d'ar 27 a viz Mezheven 1842, diwar gendeuziñ an div gumun gozh Arrueta ha Sarrikota.

## Kumunioù amezek

* Martxueta hag Amorotze-Zokotze er c'hreisteiz
* Bidaxune hag Akamarre en hanternoz
* Burgue-Erreiti hag Erango er sav-heol
* Oragarre er c'huzh-heol

## Skeudennoù

* Iliz Sant-Pêr
* Ar monumant d'ar re lazhet er brezel
* Ar stal-vara
* Ar stêr Patarena
* Ar voger-bolotenn

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arrúbal

Arrúbal zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Arsailhadeg Cartagena (1697)

Arsailhadeg Cartagena a voe kaset da benn d'an 2 a viz Mae 1697 gant ar morlu gall ; kemeret e voe kêr Cartagena e Kolombia, ha lakaet en arigrap.
Diwezhañ emgann bras etre Rouantelezhioù Bro-C'hall ha Spagn e voe a-raok feur-emglev Ryswick e 1697, e-kerzh Brezel an Nav Bloaz.
Berzh a reas ar penn skouadrenn ar baron Jean-Bernard de Pointis (1645-1707), a oa dindan urzhioù gouarnour gall Saint-Domingue, an amiral Jean-Baptiste Du Casse.
Ar roue gall a roas seizh lestr ha teir fourgadenn. Ha kuit ar bagad-listri eus Brest, d'ar 7 a viz Genver 1697. D'an 3 a viz Meurzh e tegouezhjont e Saint-Domingue. Jean-Bernard de Pointis a zeuas a-benn da gendrec'hiñ Jean-Baptiste du Casse da gemer perzh, daoust ma voe diaes bodañ flibusterien. Ducasse en devoa c'hoant da gemer Porto Bello, evit gallout treuziñ strizh-douar Panama didrabas, met re bell ac'hano e oa Cartagena, a gavas ar flibusterien.
Joseph d'Honon de Gallifet, a voe anvet da c'houarnour war-lerc'h Du Casse e 1700, a voe unan eus pennoù-bras an droiad-vrezel da Gartagena, gant « 110 a-youl eus an drevadenn », skoazellet gant « 180 morian digabestr » renet gant Jean-Joseph de Paty.
# Ars'ys

Ars'ys a zo ur c'henstrollad arzourien disheñvel-mik metoù-sonerezh pep hini anezho : en em vodañ a ra lod anezho, diouzh an ezhommoù, en-dro d'ar soner ograoù ha piano Hervé Lesvenan evit kas da benn an oberennoù bet sonaozet gantañ.

## Listenn pladennoù

* 2003 : Ars'ys,
    gant Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles), Ronan Bléjean (akordeoñs), Hélène Callonnec (biolin), Marta Gliozzi (ograoù), Vincent Guérin (gourrebed), Eric Lavarec (alto) ha Kristina Omnès (violoñsell).
* 2005 : Spirale (Ars'ys trio),
    gant Loïc Bléjean (pib-ilin) ha Jean-Luc Preneta (saksofon soprano).
* 2009 : Arcobaleno,
    gant Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles), Marta Gliozzi (ograoù), Vincent Guérin (gourrebed tredan), Dominique Molard (toserezh) hag Anne Postic (telenn geltiek).
* miz Du 2015 : Bro-oadow,
    gant Armel an Héjer (pozioù ha kan), Romain Baudry (saksofon soprano) ha Loïc Bléjean (pib-ilin ha low whistles).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kanevedenn en italianeg.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Ars'ys.
* Ar strollad o pleustriñ war ar ganaouenn Er Verjez.
# Ars amatoria

An Ars amatoria zo un oberenn e gwerzennoù latin savet gant Ovidius war-dro ar bloaz 11. Mennet e oa da vezañ ur gentel war arz ar garantez ha dreist-holl an hoalerezh rak ar ger latin amare a dalvez da gentañ bout serc'h pe serc'heg da unan bennak.
Unan eus ar skridoù erotek brudetañ er bed eo al levr..

## Notennoù ha dave

* ↑ Pierre Grimal, Rome et l’Amour, Robert Laffont, 2007, (ISBN 9782221106297), pp 114-122
* ↑ Michela Marzano, Florence Dupont, Jean-Jacques Pauvert, Jean Steff, Jean-Paul Goujon, Jean Pierre Bourgeron Les textes fondamentaux de l'érotisme, Le Point, Juill.-Août 2006

## Liammoù diavaez

* Audiolettura di alcuni versi
* Skrid latin al Levrenn I
* Skrid latin al Levrenn II
* Skrid latin al Levrenn III
# British Library

Ar British Library ("Levraoueg Breizh-Veur") eo levraoueg vroadel ar Rouantelezh-Unanet hag an hini vrasañ er bed dre an niver a draou enrollet. E-tro 150 milion a skridoù pe draezoù all eus meur a vro a gaver eno. Eno e vez kaset kopiennoù eus an holl levrioù embannet er Rouantelezh-Unanet hag en Iwerzhon. Ouzhpenn an titloù-se e kaver ivez levrioù estren lakaet e gwerzh er vro. AL levraoueg a zo arc'hantaouet gant Departamant ar Sevenadur, ar mediaoù hag ar sportoù.
# British Pet Massacre

Ar British Pet Massacre a voe un darvoud er Rouantelezh-Unanet e 1939. E-tro 750 000 loen doñv a voe lazhet dre urzh ar gouarnamant evit bezañ prest ma teufe da vezañ berr ar boued en enezenn e-pad an Eil Brezel-bed.

## Disoc'h

E-tro 750 000 loen doñv a voe lazhet e-pad an darvoud. Ur wech echuet an traoù hag ur wech erruet ar bombezadegoù hep ma vankfe boued d'an dud e oa bet kounnaret un toullad anezho a-enep ar gouarnamant a oa lakaet kablus da vezañ krouet un aergelc'h fall hep gwir abeg.

## Mammennoù

* Campbell, Claire (2013). Bonzo's War: Animals Under Fire 1939 -1945. Glasgow, Bro-Skos : Little, Brown Book Group.
* Kean, Hilda (2017). The Great Cat and Dog Massacre: The Real Story of World War Two’s Unknown Tragedy. Chicago, SUA : University of Chicago Press.
# Brithdir (Gwynedd)

Brithdir zo ur gêriadennig e Gwynedd, e Kembre, nepell diouzh Dolgellau.

## Tud

* Bethan Gwanas, skrivagnerez kembraek.
# British American Racing

British American Racing pe BAR a oa ur skipailh redadegoù kirri a rede e kevezadeg bed ar Formulenn 1 etre 1999 ha 2005. Krouet e oa bet diwar Tyrell Racing gant British American Tobacco ha Craig Pollock, manager Jacques Villeneuve. Adprenet e oa bet gant Honda e fin 2005 evit sevel Honda Racing F1 Team.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# British Chess Magazine

British Chess Magazine eo koshañ kazetenn echedoù ar bed o vout embannet c'hoazh. E 1881 e voe krouet. Miziek eo.
Embannet e voe a-hed ar Brezel bed kentañ hag an Eil brezel bed. BCM a reer outi alies e bed ar c'hoarierion echedoù.
Savet e voe ar gazetenn gant John Watkinson (1833-1923) hag a voe he fenngazetennour kentañ. A-raok, John Watkinson en doa embannet ur gazetenn echedoù arall, an Huddersfield College Magazine. Adalek he fenn-kentañ e ro keleier ag an echedoù er bed a-bezh, ha n'eo ket e Breizh-Veur hepken.
Ur gazetenn brevez ha dizalc'h eo. N'he deus bet liamm ebet gant Kevre Echedoù Breizh-Veur biskoazh.

## Penngazetennourion

* John Watkinson (1833-1923), krouer ha penngazetennour, 1881-1887 ;
* Robert Frederick Green (1856-1925), penngazetennour, 1888-1893 ;
* Isaac McIntyre Brown (1858-1934), penngazetennour, 1894-1920 ;
* Richard Clewin Griffith (1872-1955), penngazetennour, 1920-1937, hag e-pad un nebeud mizioù e 1940 ;
* Harry Golombek (1911-1995), penngazetennour, 1938-1940, Mestr Etrebroadel ;
* Julius du Mont (1881-1956), penngazetennour, 1940-1949 ;
* Brian Patrick Reilly (1901-1991), penngazetennour, 1949-1981 ;
* Bernard Cafferty (ganet e 1934), penngazetennour, 1981-1992, Mestr FIDE ;
* Murray Chandler (ganet e 1960), penngazetennour, 1992-1999, Mestr Etrebroadel ;
* John Saunders (ganet e 1953), penngazetennour, adalek 1999 betek bremañ (2008).

## Daveoù

* Saunders, John, British Chess Magazine, April 2005, p204-205 ;
* Golombek, Harry,The Encyclopedia of Chess, Batsford, 1977, ISBN 0-7134-0878-2.

## Liammoù diavaez

* British Chess Magazine
# British Columbia

British Columbia :
| Melestradurezh ||
| Bro | Kanada |
| Geografiezh ||
| Gorread | km² |
| Douar | km² |
| Dour | km² ( %) |
| Lein uhelañ | m |
| Poblañs ||
| Poblañs | ann. ([]) |
| Stankter | ann./km² |
| Titouroù all ||
| kemmañ |
Kolombia Vreizhveuriat, pe Kolombia Breizh-Veur, British Columbia e saozneg (berraet neuze alies e B.C. pe BC), ha Colombie-Britannique e galleg (berraet neuze e C.-B.), a zo ur broviñs eus Kanada sko ouzh ar Meurvor Habask. Ar broviñs pellañ eus tu ar c'hornaoueg an hini eo, ar pezh a zo aroueziet war he banniel ma weler un heol o vont da guzh er mor. Brudet eo hec'h ardremezioù kaer. Victoria eo he c'hêr-benn ha Vancouver ar gêr vrasañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# British Invasion

The British Invasion (e saozneg), pe an Aloubadeg vreizhveurat (e brezhoneg) a zo un droienn implijet gant kazetennerien stadunanat da gomz eus un anadenn sonerezhel hag a oa c'hoarvezet e-pad ar bloavezhioù 1960, pa oa deuet ur bern strolladoù rock pe pop eus ar Rouantelezh-Unanet d'ar Stadoù-Unanet, evel The Beatles, The Rolling Stones, The Who, ha deuet da vezañ brudet eno, hag er bed a-bezh goude-se.
# Bosconero

Bosconero zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Boschi Sant'Anna

Boschi Sant'Anna zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Bosco Chiesanuova

Bosco Chiesanuova zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Bosco Marengo

Bosco Marengo zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Boscoreale

Boscoreale zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Napoli, e Campania.
# Bos

   * Marteze eo Bos (genad) emaoc'h o klask.
Ur bos (pe bosenn, a-wechoù, pe bosigern) zo ur c'hwezhadur, pe ur vloñsadenn, war an tal pe dindan kroc'hen ar penn war-lerc'h ur stroñs.
N'eo ket heñvel, na dre lec'hiañ na dre orin, ouzh an tort a c'hall bezañ war ar c'hein.

## Arz

En arz e komzer
* eus uhelvos
* eus izelvos, pe berrvos.
# Bosa

Bosa zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Bosaro

Bosaro zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Bos (genad)

Bos :
| Ur yak ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bos |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bos a zo ur genad e rummatadur ar bronneged. An holl spesadoù gouez ennañ a zo en arvar bras pe vrasoc'h da vont da get.

## Spesadoù

* gaur, Bos gaurus
* gayal, Bos frontalis
* banteng, Bos javanicus
* yak, Bos mutus pe Bos grunniens
* gourejen, Bos primigenius, aet da get
** zebu, Bos primigenius indicus
* kouprey, Bos sauveli
* tarv (buoc'h, ejen...), Bos taurus
# Bro

Graet e vez bro eus un dachenn douar gant un "ene" dezhi, pe un "hevelebiezh", pe bevennoù resis d'an nebeutañ. Meur a ster a zo eta d'ar ger-se :
* Ar c'horn-douar e-lec'h ma'z eo ganet an den, komz a reer eus e vro c'henidik,
* Ur rannvro, e-giz ar Vro-Vigoudenn, e Bro-Gerne,
* Ur vroad, e-giz Breizh pe Bro-Skos,
* Ur stad dizalc'h,
* Ur vro velestradurel evel ar vro 'Voynet'.
# Bro-Ereg

Bro-Ereg eo an anv roet d'ar vro aloubet gant Brezhoned rouantelezh Kerne diwar-goust Franked Gwened er VI$^{vet}$ kantved, war-lerc'h ma voe kemeret Gwened gant ar penn-kadour brezhon Gwereg (anavezet evel Warok pe Waroch e galleg) a voe roue kentañ ar vro. Bro-Ereg a vez graet eus Bro-Wened ivez a-wechoù.
Anavezet eo istor ar rouaned-se dre skridoù an eskob gall Gregor Teurgn, a ra anv eus ar brezelioù etre Franked ha Brezhoned.

## Listenn rouaned Bro-Ereg

Konted a vez graet a-wechoù eus rouaned Bro-Ereg.
* Caradog Freichfras, a vefe meneget (?) en 490.
* 500-550 : Gwereg I$^{añ}$, a vez skrivet e anv Waroch e galleg
* 550-560 : Kanao I$^{añ}$, mab da Wereg I$^{añ}$,
* 560-577 : Makliaw (pe Macliau), bet eskob Gwened (550-560), mab da Wereg I$^{añ}$,
* 577-577 : Jacob pe Jacut, mab da Vakliaw,
* 577-594 : Gwereg II mab da Vakliaw
* 594-??? : Kanao II, mab da Wereg II

### Liamm diavaez

* (en) Rouaned Bro-Ereg

## Levrlennadur

* Arthur de La Borderie, Histoire de Bretagne, levrenn I, pajenn 580.
* Gregor Teurgn, Histoire des Francs Tomes I & II , Les Belles Lettres, Editeur Denoël, 3de embannadur, 1974.
* Myles Dillon, Nora K. Chadwick Les royaumes celtiques, Fayard, Paris, 1974 (ISBN 2213000778), ennañ ur pennad gant Christian-J. Guyonvarc'h ha Françoise Le Roux diwar-benn « La Gaule dans le monde celtique ».
* Christian Y.M. Kerboul Les royaumes brittoniques éditions du Pontig, COOP Breizh, Spezed 1997 (ISBN 2-84346-030-1).
* A.J. Raude L'origine géographique des Bretons armoricains, Dalc'homp Sonj, An Oriant 1996.

## Notennoù

* ↑ Meneg e-barzh Devri :
# Bro-C'hall (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An anv Bro-C'hall (France e galleg), evel anv meur a vro all, a gaver en anvioù-tud ivez.

## Tud

* Barz Bro-C'hall, anv-pluenn Charles Jules de Gaulle
* Charlez a Vro-C'hall, anv-pluenn Charles Jules de Gaulle
* Charlez Bro-C'hall
* Fulup Bro-C'hall
* Herri Bro-C'hall
* Izabel Bro-C'hall
* Janed Bro-C'hall
* Klaoda Bro-C'hall
* Loeiz Bro-C'hall
* Marc'harid Bro-C'hall
* Mari Bro-C'hall
* Matilda Bro-C'hall
* Renée Bro-C'hall
* Roparzh Bro-C'hall
* Yann Bro-C'hall

## Traoù

* Proviñsoù Bro-C'hall
* Rannvroioù Bro-C'hall
* Tro Bro-C'hall

## Pennad kar

* France
# Bro-Lemojez

    Evit sterioù all an anv Lemojez, gwelit ar pennad Lemojez (disheñvelout).
Bro-Lemojez (Lemosin en okitaneg, Limousin e galleg), zo ur vro en Okitania. Lemojez eo he c'hêr-benn.
Ur broviñs kozh e Bro-C'hall eo ivez, hag adkemeret eo bet an anv evit ur rannvro a vod tri departamant (Corrèze, Creuse hag Haute-Vienne).
Okitaneg eo ar yezh gant he rannyezh, al lemojezeg.

## Istor

Bro al Lemovices e oa e Galia. Er XVI$^{vet}$ kantved eo e voe staget ouzh ar rouantelezh c'hall.

## Levrlennadur

* Jean-Paul Brethenoux, « L'insurrection d'un peuple. Les Lémovice et la guerre des Gaules », en Histoire Antique, hors-série n° 5 : La guerre des Gaules. Vercingétorix et le sursaut celtique, Harnois, p. 50-57.
* Béatrice Cauet, L'or des Celtes du Limousin, Culture et Patrimoine en Limousin, 2004.
* Jean-Michel Desbordes, « Les Lémovices gallo-romains », en Atlas du Limousin, Presses Universitaires de Limoges, 1994, p. 38-41.

## Skeudennoù

* Usercha
* Iliz Sant Bartomieu Confolents
* Ur rod-avel war pladenn Miuvachas
* Briva la Galharda
* Kastell Rechoart

## Pennadoù kar

* Limousin
* March
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bro-Gwened

Bro-Gwened :
| Anv(ioù) all | Bro-Wened |
| Anv gallek | Vannetais, Pays de Vannes, Pays Vannetais |
| Geografiezh ||
| Rannvro | Rannvro Breizh |
| Departamant | Mor-Bihan, Penn-ar-Bed, Il-ha-Gwilen |
| Kêr-benn | Gwened |
| Kêrioù pennañ | An Oriant, Gwened, Lannarstêr, Plañvour |
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Gorread | 5 648,16 km² |
| Lein uhelañ | m |
| Poblañs ||
| Annezidi | Gwenedad, Gwenedadez |
| Poblañs | 657 110 ann. (2007) |
| Stankter | 116,34 ann./km² |
| Yezhoù | brezhoneg (er c'hornôg), gallaoueg (er reter), galleg |
| Relijion | Katoligiezh |
| Istor ||
| Rouantelezh Gwereg | IV$^e$ - VIII$^{vet}$ kantved |
| Savidigezh Eskopti Gwened | 465 |
| Kontelezh Bro-Ereg | VIII$^{vet}$ kantved - 992 |
| Savidigezh an departamantoù | 4 a viz Meurzh 1790 |
| kemmañ |
Bro-Wened (pe Bro-Gwened hervez ar gwenedeg end-eeun) a zo unan eus nav bro gozh Breizh. E 2007 e oa 657 110 a dud o chom enni, war ur gorread a 5 648,16 km².

## Kumunioù Bro-Gwened

* Mont da welet Roll kumunioù Bro-Gwened

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Lec'hienn Geobreizh
* ↑ Gwennole Bihannig, Douaroniezh Breizh, An Here, 1997, p.209
# Bro-Bagan

Bro-Bagan, a-wechoù ar Vro Bagan, a zo ur vroig hengounel, diresis he harzoù, a-hed aod norzh Bro-Leon, etre an Aber-Ac'h er c'hornaoueg ha Bae Goulc'hen er reter. Dre vras e lakaer e-barzh kumunioù Gwiseni, Kerlouan, Brignogan, Plouneour-Traezh, hag a-wechoù Plougerne ha Goulc'hen. Evit a sell ar c'hiz "pagan" e laka Reun Kreston e-barzh ivez Plouider, Kernouez ha Sant-Fregan.

## Gwelet ivez

* Strollad ar Vro Bagan
* Ar Baganiz, ur pezh-c'hoari gant Tangi Malmanche.

## Levrlennadur

* Le Pays pagan - Histoire et géographie contemporaine, Louis Élégoët, Éditions Palantines, 2012.

## Liammoù diavaez

* (fr) Ur bajenn bersonel diwar-benn Bro-Bagan
* (fr) Pennad gant Loeiz Elegoet

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Le Costume breton, Tchou, 1978, p.170
# Circaetus

Circaetus :
| Circaetus cinereus, luc'hskeudennet en Ouganda. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Anv skiantel ||
| Circaetus Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Circaetus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad a ya d'ober ar genad :
* ar skoulerer Beaudouin (Circaetus beaudouini),
* ar skoulerer louet (Circaetus cinerascens),
* ar skoulerer gell (Circaetus cinereus),
* ar skoulerer roudennek (Circaetus fasciolatus),
* ar skoulerer-hañv (Circaetus gallicus),
* ar skoulerer jave du (Circaetus pectoralis),
* Circaetus spectabilis
** C. s. batesi ha C. s. spectabilis.
Da-heul labourioù skiantel, embannet gant Heather R.L. Lerner ha David P. Mindell e 2005, e voe diblaset ar spesad Dryotriorchis spectabilis hag adanvet Circaetus spectabilis er genad Circaetus, met n'eo ket ur skoulerer ent strizh.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Accipitridae/Circaetus (lennet e-barzh d'an 13 a viz Ebrel 2016).
* ↑ (en) Heather R.L. Lerner & David P. Mindell, Phylogeny of eagles, Old World vultures, and other Accipitridae based on nuclear and mitochondrial DNA, miz Mae 2005, Molecular Phylogenetics and Evolution 37 (2005) 327–346.
* ↑ Anv savet diwar ar gerioù skoul hag erer.
a vo kavet e Wikimedia Commons.