OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lambersart

Lambersart :
| Kastell La Cessoie. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Lambersart (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59328 |
| Kod post | 59130 |
| Maer Amzer gefridi | Marc-Philippe Daubresse 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Métropole européenne de Lille |
| Lec'hienn web | https://www.lambersart.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 27 425 ann. (2020) |
| Stankter | 4 452 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 17 m — brasañ 34 m |
| Gorread | 6,16 km² |
| kemmañ |
Lambersart a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kloc'hdi Saint-Sépulcre.
* Vila Saint-Georges.
* Bered alaman.

## Douaroniezh

* Kanol an Deûle
* War lez ar stêr Deûle emañ Lambersart.

## Melestradurezh

Roll ar maerioù :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| 1790 | 1792 | Paul-Joseph Duribreux | |
| 1792 | 1793 | A.-J. Delplanque | |
| 1793 | 1795 | Noël Deleplanque | |
| 1800 | 1808 | Philippe-Joseph Meurisse | |
| 1808 | 1816 | Athanase-Joseph Dusautoir | |
| 1816 | 1831 | Charles Marlier | |
| 1831 | 1833 | Jean-Baptiste Masurel | |
| 1833 | 1857 | Charles Meurisse | |
| 1857 | 1861 | M. du Lac de Fugères | |
| 1861 | 1865 | Louis Selosse | |
| 1865 | 1866 | Charles Cousin | |
| 1866 | 1870 | Louis Lelong | |
| 1870 | 1871 | Auguste Delcourt | |
| 1871 | 1874 | Casimir Becquart | |
| 1874 | 1876 | Louis Lelong | |
| 1876 | 1888 | Richard Bailly | |
| 1888 | 1892 | Alfred Becquart | |
| 1892 | 1897 | Félix Clouet des Pesruches | |
| 1897 | 1916 | Auguste Bonte | |
| 1916 | 1925 | Henri Delécaux | |
| 1925 | 1929 | Georges Petit | |
| 1929 | 1935 | Albert Mabille de Poncheville | |
| 1935 | 1940 | Charles Vancauwenberghe | |
| 1944 | 1947 | Albert Liévin | MRP |
| 1947 | 1950 | Julien Corbeil | RPF |
| 1950 | 1968 | Marcel Caloone | |
| 1968 | 1973 | Jules Maillot | |
| 1973 | 1988 | Georges Delfosse | CDS |
| 1988 | → bremañ | Marc-Philippe Daubresse | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Gevelliñ

* Viersen (Alamagn) abaoe 1964
* Southborough (Rouantelezh Unanet) abaoe 1992
* Kaniv (Ukraina)

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lambert Wilson

Lambert Wilson, bet ganet Lambert Nicolas Willson e Neuilly-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) d'an 3 a viz Eost 1958, a zo un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) hag ur c'haner gall.

## E vuhez

Mab eo d'an aktour gall Georges Wilson (1921-2010).

## E bezhioù-c'hoari

War al lec'hienn Les Archives du Spectacle.

## Un nebeud filmoù pouezus a-hed e vicher

* La Femme publique (1984),
* Rendez-vous (1985),
* Chouans ! (1987),
* Hiver 54, l'abbé Pierre (1989),
* On connait la chanson (1997),
* Palais Royal ! (2005),
* Des hommes et des dieux (2010),
* Alceste à bicyclette (2013).

## Liamm diavaez

* Lambert Wilson war Internet Movie Database
# Lamborghini Urraco

Al Lamborghini Urraco zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 1972 ha 1979, a-raok al Lamborghini Silhouette.
# Lambres

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Lambres |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lambres e Kanton Norrent-Fontes hag en Arondisamant Béthune | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Béthune |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Artois-Flandres |
| Kanton | Norrent-Fontes |
| Kod INSEE | 62486 |
| Kod post | 62120 |
| Maer | Serge Tirloir |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,37 km² |
| Led | 50° 37' 03" Norzh |
| Hed | 02° 23' 51" Reter |
| Uhelder kreiz | 25 m |
| Uhelder bihanañ | 18 m |
| Uhelder brasañ | 49 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 041 (2007) |
| Stankter | 238 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lambres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* E-giz e lod ag ar c’humunioù tro-dro ez eus krochedoù ouzh korzenn an iliz katolik.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lambrugo

Lambrugo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Lamborghini Sián

Al Lamborghini Sián zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini abaoe 2020.
# Lamborghini Sesto Elemento

Al Lamborghini Sesto Elemento zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 2010 ha 2012.
# Lamborghini Silhouette

Al Lamborghini Silhouette zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 1976 ha 1979, da heul al Lamborghini Urraco hag a-raok al Lamborghini Jalpa.
# Lamborghini Veneno

Al Lamborghini Veneno zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 2013 ha 2014.
# Lambres-lez-Douai

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Lambres-lez-Douai |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lambres-lez-Douai en Arondisamant Douai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Douai |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Douaisis |
| Kanton | Douai-Mervent |
| Kod INSEE | 59329 |
| Kod-post | 59552 |
| Maer | Martial Vandewoestyne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,81 km² |
| Led | 50° 21' 13" Norzh |
| Hed | 03° 04' 07" Reter |
| Uhelder kreiz | 27 m |
| Uhelder bihanañ | 23 m |
| Uhelder brasañ | 42 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 5 253 (2007) |
| Stankter | 596 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lambres-lez-Douai a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Genver 1833 | Genver 1835 | Jean Marie Grossema |
| Genver 1835 | Gwengolo 1843 | Louis Joseph Bury |
| Gwengolo 1843 | C'hwevrer 1844 | François Joseph Lecq |
| C'hwevrer 1844 | Kerzu 1846 | Jean Marie Grossema |
| Kerzu 1846 | Mezheven 1861 | Augustin Joseph Lecq |
| Mezheven 1861 | Genver 1878 | Jules Théophile Tarlier |
| Genver 1878 | Kerzu 1894 | Alfred Joseph Pierre Trannin |
| Kerzu 1894 | Mae 1904 | Oscar Antoine Benoît Sylvin |
| Mae 1904 | Mae 1912 | Émile Deligny |
| Mae 1912 | Kerzu 1919 | Oscar Antoine Benoît Sylvin |
| Kerzu 1919 | Ebrel 1932 | Léon Humez |
| Ebrel 1932 | Here 1944 | Paul Hennebois |
| Here 1944 | Mae 1945 | Alexis Macart |
| Mae 1945 | Here 1947 | Henri Troyon |
| Here 1947 | Meurzh 1959 | Jean Guilbert |
| Meurzh 1959 | Mezheven 1966 | Alexis Macart |
| Mezheven 1966 | Meurzh 1971 | Raymond Masclet |
| Meurzh 1971 | Kerzu 1979 | Michel Hennebois |
| Meurzh 1980 | Meurzh 2001 | Jules Fromont |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Martial Vandewoestyne |

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lamborghini Reventón

Al Lamborghini Reventón zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 2007 ha 2009.
# Lamborghini Murciélago

Al Lamborghini Murciélago zo ur c'harr sport kenderc'het gant an oberier kirri italian Lamborghini etre 2001 ha 2009, da heul al Lamborghini Diablo hag a-raok al Lamborghini Aventador.

## Anv

Deuet eo an anv eus ar ger spagnolek murciélago, hag a dalv kement hag askell-groc'hen.
# Kazh godellek ar Reter

Kazh godellek ar Reter :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus viverrinus Shaw, 1800 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh godellek ar Reter (Dasyurus viverrinus) zo ur bronneg godellek a vev e gevred Aostralia (Tasmania ha Bruny Island).
# Kazh godellek lost brizh

Kazh godellek lost brizh :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus maculatus Kerr, 1792 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh godellek lost brizh (Dasyurus maculatus), liester kizhier godellek lost brizh, a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia.
# Kazh godellek rousruz

Kazh godellek rousruz :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus spartacus Van Dyck, 1988 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh godellek rousruz (Dasyurus spartacus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e su Ginea-Nevez.
# Kazh dazgouez

Ur c’hazh dazgouez zo ur c’hazh doñv aet da ouez (cf. dazgouezañ). N’eus diforc’h ebet a-fet gouenn enta etre ar c’hizhier dazgouez hag ar c’hizhier doñv (Felis silvestris catus). N’eus nemet un diforc’h a-fet milrealoniezh. E gwirionez e tiskennont ag ar c’hizhier-ti met ganet int en natur (n’int ket enta kizhier diberc’henn kantreer (kollet pe dilaosket) hag a zo ganet e-mesk an dud).
Arabat naket droukveskañ ar c’hizhier dazgouez, a vev en natur, hag ar c’hizhier gouez. Meur a spesad zo d’ar re-mañ diwezhañ ha n’o deus peurliesañ netra da welet gant ar c’hizhier doñv.
E broioù zo, evel Aostralia (N’int ket loened ag ar vro. Erruet int gant ar Saozon.), int kaoz da freuz bras e-keñver an endro (distruj spesadoù engenidik). Gellout a reont ivez bout pennkaoz da rouesadur ar spesadoù gouez abalamour d’ar c’hevezerezh pe d’an hironadur etreze.
# Kazh godellek Ginea Nevez

Kazh godellek Ginea Nevez :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus albopunctatus Schlegel, 1880 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh godellek Ginea Nevez (Dasyurus albopunctatus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Ginea-Nevez.
# Kazh godellek korr

Kazh godellek korr :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus hallucatus Gould, 1842 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh godellek korr (Dasyurus hallucatus), liester: kizhier godellek korr, a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia.
# Kazh gouez

Kazh gouez :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Genad : | Felis |
| Anv skiantel ||
| Felis silvestris Schreber, 1777 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh gouez (Felis silvestris) a zo ur bronneg hag a vev en Afrika hag Eurazia.
Studiadennoù war an DDN a ziskouezfe ez eus pemp pe c'hwec'h isspesad d'ar c'hazh gouez, en o zouez ar c'hazh doñv :
* Felis silvestris silvestris,
* kazh gouez Afrika, Felis silvestris lybica,
* kazh doñv, Felis silvestris catus,
* Felis silvestris cafra,
* kazh ar stepennoù, Felis silvestris ornata,
* Felis silvestris bieti.
# Kazh godellek Geoffroy

Kazh godellek Geoffroy :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasyurus |
| Anv skiantel ||
| Dasyurus geoffroii Gould, 1841 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh godellek Geoffroy (Dasyurus geoffroii), liester: kizhier godellek Geoffroy, anvet ivez kazh godellek ar c'hornaoueg, a zo ur bronneg godellek hag a vev e mervent Aostralia.
# Kazh loupard

Kazh loupard :
| P. bengalensis Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Genad : | Prionailurus |
| Anv skiantel ||
| Prionailurus bengalensis (Kerr, 1792) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh loupard (Prionailurus bengalensis) a zo ur bronneg gouez bihan eus gevred Azia.
A-vent eo gant ur c'hazh doñv. Diforc'hioù rannvroel bras a zo avat. En Indonezia e vuzuilh war-dro 45 cm gant ul lost 20 cm tra ma vuzuilh 60 cm e rannvro an Amour. E vlevenn vrizhellet zo melen gant spesadoù ar su, met da wenn-arc'hant ez a gant spesadoù an norzh. E vruched ha lodenn izelañ e benn zo gwenn.
Un aneval-noz eo. Hemolc'hiñ a ra evned, krignerien, pesked ha bronneged bihan. Pa antre e-barzh ur gêriadenn e c'hell tagañ ar pennoù-yer. En e-unan e vev, nemet da vare ar gouennañ. Etre 2 ha 4 c'holen o devez ar parezed goude un dougen 65 devezh.
Ar c'hazh loupard a vev e koadegoù dreist-holl, ha betek 3 000 metr uhelder. Bevañ a ra e-kichen an dour daoust na neuñv ket gwall alies. Pignat a ra mat-tre.
Ar c'hazh loupard a c'hell gouennañ gant ar c'hazh doñv: kazh Bengal a reer eus an hiron. Heñvel a-walc'h eo ouzh ar c'hazh loupard met kalz aesoc'h da zamesaat eo.

## Isspesadoù

* Prionailurus bengalensis bengalensis, India, Bangladesh, gevred Azia, Yunnan
* Prionailurus bengalensis borneoensis, Borneo
* Prionailurus bengalensis chinensis, Sina, Taiwan
* Prionailurus bengalensis euptailura, Reter Sibiria, Mongolia
* Prionailurus bengalensis horsfieldi, Himalaya
* Prionailurus bengalensis iriomotensis, Iriomote
* Prionailurus bengalensis javaensis, Java
* Prionailurus bengalensis manchurica, Mandchouria
* Prionailurus bengalensis minutus, Filipinez
* Prionailurus bengalensis sumatranus, Sumatra
* Prionailurus bengalensis trevelyani, reter Pakistan

## Liammoù diavaez

* ar c'hazh loupard
# Landgraviezh Hessen-Darmstadt

Landgraviezh Hessen-Darmstadt (Landgrafschaft Hessen-Darmstadt en alamaneg) (1567–1806) a oa ul landgraviezh en Impalaeriezh Santel Roman ha Darmstadt e oa ar gêr-benn.
Savet e voe e 1567 goude rannidigezh landgraviezh Hessen etre pevar mab Phillip von Hessen, diwezhañ landgrav Hessen.
E mare brezelioù Napoleon, pa voe diskaret an Impalaeriezh Santel Roman e 1806, e teuas da vout Dugelezh-Veur Hessen hag ar Roen a badas betek 1918. Neuze e voe ebarzhet e Republik Weimar.

## Landgrafen

[[Datei:Hessen-Darmstadt Landgrafschaft-Wappen.png|mini|Wappen der Landgrafschaft Hessen-Darmstadt 1736 in Christoph Weigels Der durchlauchtigen Welt vollständiges Wappenbuch]]
| 1568–1596 | Georg Iañ von Hessen-Darmstadt |
| 1596–1626 | Ludwig V von Hessen-Darmstadt |
| 1626–1661 | Georg II von Hessen-Darmstadt |
| 1661–1678 | Ludwig VI von Hessen-Darmstadt. |
| 1678 | Ludwig VII von Hessen-Darmstadt |
| 1678–1739 | Ernst Ludwig von Hessen-Darmstadt |
| 1739–1768 | Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt |
| 1768–1790 | Ludwig IX von Hessen-Darmstadt |
| 1790–1830 | Ludwig X. (adalek 1806 anvet dug-meur Ludewig I) |

## Pennadoù kar

* Hessen (disheñvelout)
* Landgraviezh Hessen
# Lando Norris

Lando Norris (bet ganet d'an 13 a viz Du 1999) zo ur blenier kirri-redadeg saoz ha belgiat. Bleniañ a ra abaoe 2019 gant McLaren Racing, goude bezañ bet ezel eus McLaren Young Driver Programme.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Landiona

Landiona zo ur gumun eus Italia, e proviñs Novara.
# Lando

Lando Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Sabina |
| Dilennet da bab | 7 a viz Gouhere 913 |
| Dibenn e baboni | 5 a viz C'hwevrer 914 |
| En e raok | Anastaz III |
| War e lerc'h | Yann X |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Lando (e latin: Lando pe Landus), ganet e Sabina ha marvet d'ar 5 a viz C'hwevrer 914, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 7 a viz Gouhere 913.
# Landomeg

Ur yezh atlantel eus skourr ar Yezhoù bagek eo ar landomeg (landoma) komzet gant tro-dro da 14.400 den e Ginea etre ar Rio Nunez hag ar Rio Pongas uhel.

## Niverioù

* 1 tin
* 2 marã
* 3 masas
* 4 mãkele
* 5 t'amat
* 6 t'ãtin
* 7 t'ãtumarã
* 8 t'ãtumasas
* 9 t'ãtumakele
* 10 pu

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Landi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Landi zo un anv-tiegezh italianek.

## Tud

* Neroccio dei Landi (1447 - 1500), livour ha kizeller italian e Siena.
* Olga Landi, akordeoñserez

## Lec'hioù

* Landi, a vez lavaret alies eus Landivizio, e Breizh
* Caselle Landi, kumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Landibarre

Landibarre (Lantabat e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Iholdi.

## Kumunioù amezek

* Bithiriña ha Mehaine, en hanternoz
* Armendaritze hag Iholdi, er gwalarn
* Ostankoa hag Izura-Azme, er reter
* Suhuskune, er c'hornôg
* Ainhize-Monjolose, er mervent
* Larzabale-Arroze-Zibitze, er c'hreisteiz

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Landing Ship Tank

Landing Ship Tank (LST), pe tank landing ship, a zo un droienn evit ober anv eus ar bigi savet e-pad an Eil Brezel-bed (1939–1945) evit bezañ implijet e-kerzh an oberiadurioù dilestrañ da zougen tankoù, karbedoù, dafar ha nerzhioù kas. Ar re-se a oa savet evit gellout dilestrañ war an aodoù hep kaeoù na savadur all ebet. Dre-se e oa posubl dilestrañ war tost pep doare aodoù. E beg ar bigi LST e oa un nor ramzel gant ur pont dezougen a c'helle bezañ digoret evit diskargañ ar c'harbedoù. Ar bigi doare LST o devoa ur c'hein kompez evit ma vefe aes mont betek an aod en ur chom sonn. Implijet e oa bet ar bigi doare LST dre ar bed holl e-pad an Eil Brezel-bed, war Talbenn ar Meurvor Habask evel war Talbenn Europa.
Ar bigi LST kentañ a oa bet savet gant ar Saozon en ur adsevel bigi a oa dija deus outo. Goude-se e oa bet ur c'henlabour etre ar Rouantelezh-Unanet hag ar Stadoù-Unanet evit ober bigi dezougen-dilestrañ gwir. Ar bigi saoz a voe implijet e fin ar bloavezh 1942 e-pad Aloubadeg Kevredet Aljeria. E 1943, bigi LST a oa bet implijet e-pad Aloubadeg Sikilia hag Italia. E miz Even 1944 e voe adkavet ar bigi-se e flodad Dilestradeg Normandi.
En holl e oa bet savet ouzhpenn 1000 LST gant Stadoù-Unanet Amerika; Ar Rouantelezh-Unanet ha Kanada o devoa savet 80 all.
# Landgraviezh Hessen-Kassel

Landgraviezh Hessen-Kassel (Landgrafschaft Hessen-Kassel en alamaneg) (1567–1806) a oa ul landgraviezh en Impalaeriezh Santel Roman ha Kassel e oa ar gêr-benn.

## Istor

Savet e voe e 1567 goude rannidigezh landgraviezh Hessen etre pevar mab Phillip von Hessen, diwezhañ landgrav Hessen.
En 1801, Wilhelm IX von Hessen a gollas Sankt Goar ha Rheinfels gant feuremglev Lunéville.

## XVIIvet ha XVIIIvet kantved

Adal deroù ar Brotestantiezh e oa aet Tiegezh Hessen a-du gant ar relijion nevez, war-bouez un hinienn bennak.
Al Landgraved Philip Iañ von Hessen, Wilhelm V von Hessen-Kassel, ha Maurice von Hessen-Kassel a zimezas da ziskennadezed d'ar Roue Jorj Bohemia.
Adalek Wilhelm VI von Hesse-Kassel e teuas mammoù renerien al landgraviezh eus tiegezh Willem an Tavedeg, rener Republik an Izelvroioù kalvinat.
Holl e voent adunanaet e Landgraviezh Hessen-Kassel pa chomas divugel ar skourroù-se.

## Eus a landgraviezh da briñselezh

En 1803 e voe roet dezhañ an titl a Briñs-Dilenner, hag anvet Wilhelm Iañ von Hessen.
Skoazell arvarus e oa da Napoleon Iañ. E 1806 e voe aloubet e stad gant an arme c'hall ha rannet entre Westphalia ha Dugelezh-veur Frankfurt. Daskoret e voe e zomani dezhañ en 1813 ha 1814, mirout a reas an titl a zilenner, goude ma n'en doa ket da zilenn ken, pa oa bet diskaret an Impalaeriezh Santel Roman.
Pa varvas e 1821 e renas e vab Wilhelm II von Hessen. Dindan an dug nevez hag e velestradur kalet e savas bec'h alies, ma voe ret dezhañ, en 1831, reiñ frankizioù brasoc'h. Dindan Friedrich Wilhelm Iañ von Hessen a renas adal 1847 e voe bec'h adarre. Sioulaat a reas an traoù gant lakaat kempennoù melestradurel e 1849, hag a voe tennet goude, e 1852.
Priñselezh Hessen a voe staget ouzh Rouantelezh Prusia en 1866, bodet gant Dugelezh Nassau ha Kêr Dieub Frankfurt d'ober Proviñs Hessen-Nassau, Diwezhatoc'h e voe ebarzhet e Republik Weimar.

## Pennadoù kar

* Hessen (disheñvelout)
* Landgraviezh Hessen
# Kab an Norzh

Kab an Norzh (Noord-Kaap en afrikaneg, Kapa Bokone e tswanaeg, Mntla-Kapa e xhosaeg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Kimberley eo ar gêr-benn hag ar gêr vrasañ. Afrikaneg eo ar yezh komzet ar muiañ (gant tost da 54% eus an dud).
# Kab ar C'hornaoueg

Kab ar C'hornaoueg (Wes-Kaap en afrikaneg, iNtshona Kapa e xhosaeg, Western Cape e saozneg) a zo unan eus proviñsoù Suafrika. Kêr ar C'hab eo ar gêr-benn. An afrikaneg eo ar yezh komzet ar muiañ (komzet gant tost da 50% eus an dud).
# Kab ar Pikernigoù

Kab ar Pikernigoù eo an anv roet gant ar verdeerien portugalat o deus dizoloet anezhañ (Cabo das Agulhas e portugaleg, Cape Agulhas e saozneg) diwar neuz lemm e roc'helloù. E poent ar suañ ma c'heller kavout e kevandir Afrika emañ, e Suafrika, proviñs Kornôg ar C'hab hiziv. Ur monumant bihan a zo bet savet evit diskouez ar poent m'emañ, dre emglev, an disparti difetis etre ar Meurvor Atlantel ha Meurvor Indez. N'eus ket kalz a dud o vevañ er bastell-vro p'emañ Kêr ar C'hab war-dro 170 km pelloc'h er c'hornôg.
Dre voas e vez kontet Kab ar Spi Mat, hemañ 140 km alese er c'hornôg e-touez ar c'haboù meur, met ouzhpennet e vez er roll gant lod Kab ar Pikernigoù p'eo e endro eus ar re zañjerusañ evit al listri. Du-hont ez eus bet aet da goll meur a hini anezho p'eo bas an dourioù koulz war an aod ha war ur vazenn ha pelloc'h en donvor. Ur gasenn vras, hini Benguela, a ya ouzh kasenn Antarktika e tro ar pol hag an avelioù bras o skeiñ d'ar Reter ken e vez gwelet gwagennoù divent (30 m o uhelded a-wechoù) e-kichen ar c'hab.
* ar monumant a ziskouez disparti Meurvor Indez diouzh ar Meurvor Atlantel
* Tour-tan Kab ar Pikernigoù
* Diri Tour-tan Kab ar Pikernigoù
* Panorama
# Kabademeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar c'habademeg (kaba deme) komzet gant tro-dro da 40.000 den (1993) e Tchad.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Kabaduilh e Brixton e 1981

Brixton riot pe Brixton uprising a reer e saozneg eus ur gabaduilh pe un taol-dispac'h feuls a oa c'hoarvezet etre ar Metropolitan Police hag emsavidi e karter Brixton e Lambeth, unan eus distrigoù Londrez Veur (Bro-Saoz), etre an 10 hag an 12 a viz Ebrel 1981. An emsavadeg pennañ a voe d'an 11 a viz Ebrel ; lesanvet e voe Bloody Saturday gant Time Magazine. En holl e oa bet gloazet 280 poliser ha 45 emsavad ; e-tro 1000 karr a voe devet, en o zouez 56 karbed polis ; tost da 150 savadur a voe damzistrujet, ha 30 a voe devet da vat ; 82 zen a voe harzet. Hervez dezrevelloù e vefe bet tost da 5000 a emsavidi en holl.

## Liammoù diavaez

* Skeudennoù eus an emsavadeg
# Kab ar Reter

Kab ar Reter (iMpuma Kapa e xhosaeg, Oos-Kaap en afrikaneg, Eastern Cape e saozneg), zo unan eus proviñsoù Suafrika. Bhisho eo ar gêr-benn ha Port Elizabeth ar gêr vrasañ. Xhosaeg eo ar yezh komzet ar muiañ.