OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jarlo

Ar Jarlo zo ur stêr eus kornog Treger, e hanternoz Breizh, 20,6 km hed dezhi. Eieniñ a ra e-kichen Kermeur, e kumun Plougonven e Menez Are, etre ar C'hloastr ha Lanneanou , hag ac'hano e red war-du an hanternoz. Goude kuitaat Lanneanou e treuz Plougonven, Plourin-Montroulez, a-raok erruout e kêr Montroulez. Eno e kember gant ar C'hefleud d'ober aber Montroulez.

## Kumunioù douret

* Plougonven (andon),
* Lanneanoù,
* Plourin-Montroulez
* Montroulez.

## Adstêrioù

* Tromorgan

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Jarno Trulli

Jarno Trulli (distagadur italian : [ˈjarno ˈtrulli]) (bet ganet d'an 13 a viz Gouere 1974 e Pescara, Abruzzo) a oa ur blenier redadegoù kirri italian en deus redet e Formulenn 1 etre 1997 ha 2011 ha redet en deus evit Minardi, Prost, Jordan, Renault, gant ar skipailh-se en deus bet e drec'h nemetañ, ha war-lerc'h evit Toyota ha Lotus Racing. Kenberc'henner eo da winiegi ha produiñ ha gwerzhañ a ra e win-dezhañ.
# Jarque de la Val

Jarque de la Val zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 64 (2023).
# John Pope Cook

John Pope Cook, ganet d'an 12 a viz Even 1825 ha marvet d'an 13 a viz Here 1910, a oa ur politikour stadunanat eus Illinois hag ur jeneral en Union Army e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Ofiser e oa war Talbenn kornôg ar brezel ha bez' e voe ur roll diazez gantañ e-pad Emgann Fort Donelson, o sikour lakaat an difennerien da godianañ.
An eil congressman eus Illinois e oa bet. E 1855 e voe maer Springfield hag e 1856 e teuas da vezañ sheriff kontelezh Sangamon (Springfield eo kêr-benn ar gontelezh). E 1861 en devoa dastumet soudarded goude kanoliadenn ar re gengevreet war Fort Sumter ha lakaet e voe da goronal er 7th Illinois Volunteer Infantry.
E 1864 e voe tizhet gantañ ar renk a jeneral-brigadenn.
# John Price (skrivagner kembreat)

John Price pe John Prise pe Siôn ap Rhys (1502 - 1555) a oa un noter eus Kembre, brudet dre ma savas al levr kentañ a voe moullet e kembraeg, Yn y lhyvyr hwnn (1546). Genidik e oa eus Aberhonddu e Sir Frycheiniog.
Labourat a reas a-hed e vuhez evel noter evit ar Gurunenn. Anvet e voe da varc’heg e miz C'hwevrer 1547. Resev a reas douaroù prioldi Aberhonddu evel garedon evit e labour.
Plijout a rae dezhañ dastum dornskridoù hag en em lakaat a reas da skrivañ skridoù e latin hag e kembraeg. Ul lenneg hag un dengarour e oa. Troet e oa gant istor Kembre ha gant al lennegezh kembraek eus ar Grennamzer.
Skrivañ a reas ul levr e latin da zifenn oberenn Jafrez Menoe, a veze kavet abeg enni gant istorourien eus an amzer-se, evel Polydore Vergil, ul levr anvet Historiae Britannicae Defensio (« Difenn istor Breizh »), a voe embannet e 1573, goude e varv. Met koun a zalc’her anezhañ dreistr-holl abalamour ma savas Yn y lhyvyr hwnn, ar c’hentañ levr kembraek a voe moullet.
# John Norwood Fisher

John Norwood Fisher a zo ganet d’an 12 a viz Gwengolo 1965). Izgitarour ar strollad Fishbone e voe. Sennet en deus gitar-bout a-hed istor ar strollad, memes gant mont-dont difin e izili. A drugarez da fisher eo chomet ur seurt groove gant ar strollad, daoust da cheñchamantoù liesseurt a doare-sonerezh. Embarzhet eo ivez en ur raktres all, Trulio Disgracias. Ur raktres solo en deus kaset a-benn nevez ‘zo, Woody Weedstraw e anv.
Anavezet eo Fisher evit e bennwisk ispisial (moal gant un dread e penn e glopenn) hag evit gwiskañ brozoù (pe ur sac’h-lastez) war al leurenn.

## Levezon Fisher

Levezonet en deus Fisher un tamm mat eus sonerien ar bloavezhioù 1990. An izgitarour P-Nut, eus ar strollad 311 an hini eo a lavaras e oa bet techet da zeskiñ gitar-boud war-lerc’h bezañ bet gwellet Fisher o seniñ. INSPIRE e oa gant doare Slapping an izgitarour. P-Nut, dre zro, a levezonas doare ha dafar seniñ Dirk Lance eus ar strollad Incubus. Ul levezon war Trevor Dunn a Mr Bungle en doe ivez.
# John Palsgrave

John Palsgrave, ganet war-dro 1480 e Londrez ha marv e 1554 e Northamptonshire, a oa ur beleg katolik e lez Herri VIII, roue Bro-Saoz.
Sevel a reas ul levr anvet Lesclarcissement de la langue francoyse ("L'éclaircissement de la langue française"), ul levr skrivet e saozneg daoust d'e ditl gallek. Al levr-se, embannet e Londrez e 1530, a seller outañ evel ar c'hentañ yezhadur eus ar galleg. Savet e oa bet evit ar Saozon o doa c'hoant da zeskiñ galleg.
Treiñ a reas e saozneg ivez ur pezh-c'hoari skrivet e latin gant Wilhelm Gnapheus.

## Levrlennadur

* John Palsgrave, L'éclaircissement de la langue française (1530), Paris, Honoré Champion, 2003, ISBN 2745308513.
* Gabriele Stein, John Palsgrave as Renaissance Linguist: A Pioneer in Vernacular Language Description, Oxford, Clarendon Press, 1997, ISBN 0198235054.
# John Paul Jones

* John Paul Jones zo un atletour stadunanat.
* John Paul Jones zo ul livour, kizeller hag engraver stadunanat.
* John Paul Jones zo ur soner er strolladoù rock Led Zeppelin ha Them Crooked Vultures.
* John Paul Jones zo ur moraer skosat hag a gemeras perzh e Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet.
** John Paul Jones zo ur film graet diwar-benn ar moraer skosat gant John Farrow e 1959.
** USS John Paul Jones (DDG-53) zo ul lestr eus morlu ar Stadoù Unanet, dezhañ anv ar moraer skosat.
# John Quincy Adams

John Quincy Adams (Braintee (Massachusetts) d'an 11 a viz Gouere 1767–23 a viz C'hwevrer 1848 e Washington D.C.), a oa c'hwec'hvet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika ha mab da John Adams, an eil Prezidant. Ne zeuas ket a-benn da vezañ addilennet.
# John Oliver

John William Oliver (bet ganet d'an 23 a viz Ebrel 1977) zo ur c'hinniger abadennoù skinwel hag ur c'homedian saoz hag amerikan. Goude bezañ bet anavezet evit e berzh e Daily Show Jon Stewart, ma kinnige keleier ar Rouantelezh-Unanet, e kinnig abaoe 2014 an abadenn Last Week Tonight war HBO ma tielfenn kudennoù sokial hag ekonomikel ar Stadoù-Unanet gant fent, met ma laka ar biz war ar c'hudennoù brasañ he deus ar vro da dalañ outo.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* John Oliver war IMDb
# John Penry

John Penry (1559 - 29 a viz Mae 1593) a oa ur protestant kembreat ha sellet a reer outañ evel ur merzher evit e gredenn.
Genidik e oa eus Llangamarch, e Brycheiniog, e reter Kembre.
Mont a reas da skol-veur Cambridge d’ober e studioù hag eno moarvat e teuas da vezañ protestant, dindan levezon ar buritaned. Abeg a gave en iliz katolik e vugaleaj.
Skrivañ a reas e-leizh a levrioù e saozneg ma kave abeg e labour an Iliz e Kembre ha goulenn a rae ma rafe muioc’h gant ar c’hembraeg. E 1567 e oa bet embannet an Testamant Nevez e kembraeg, da-heul ul lezenn votet gant ar Parlamant e 1562. Met gwall vihan e oa an niver a skouerennoù a oa bet moullet ha ne oa ket a-walc’h da skignañ en holl ilizoù Kembre. E 1587 e voe embannet gant Penry The Æquity of an Humble Supplication da c’houlenn ma vefe graet muioc’h en doare da brezeg an aviel e-touez tud Kembre. Kement-se a zisplijas da bennoù uhel an iliz anglikan ha lakaet e voe en toull-bac'h ur pennadig.
Sevel a reas un ti-moullañ e Bro-Saoz, da embann flemmskridoù a gave abeg en eskibien anglikan. E-pad ur pennad e rankas tec’hout da Vro-Skos. Pa zistroas da Vro-Saoz e voe tamallet dezhañ, e gaou, bezañ skrivet flemmskridoù Marprelate a gave abeg en Iliz ofisiel ha bezañ bet savet ur skrid flemmus a-enep ar rouanez Elesbed Iañ. Barnet e voe ha kondaonet d’ar marv. Krouget e voe war lez ar stêr Tavoez d’an 29 a viz Mae 1593.

## Liammoù diavaez

* Bible Study Tools - John Penry
* Powys Digital History Project – John Penry
* BBC Kembre - Apology urged over 1593 hanging
# Gallinago

Gallinago :
| Ur gioc'h-lann. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Anv skiantel ||
| Gallinago Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Gallinago a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ an darn vrasañ eus ar gioc'hed, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Triwec'h spesad gioc'hed a ya d'ober ar genad :
* ar gioc'h Puna (Gallinago andina)
** G. a. andina hag innotata,
* ar gioc'h Wilson (Gallinago delicata),
* ar gioc'h-lann (Gallinago gallinago)
** G. g. faeroeensis ha gallinago,
* ar gioc'h Japan (Gallinago hardwickii),
* ar gioc'h impalaerel (Gallinago imperialis),
* gioc'h an Andoù (Gallinago jamesoni),
* ar gioc'h Madagaskar (Gallinago macrodactyla),
* Gallinago magellanica,
* ar gioc'h lost gwenn (Gallinago media),
* ar gioc'h Swinhoe (Gallinago megala),
* ar gioc'h-koad (Gallinago nemoricola),
* ar gioc'h Afrika (Gallinago nigripennis)
** G. n. aequatorialis, angolensis ha nigripennis,
* ar gioc'h nobl (Gallinago nobilis),
* ar gioc'h Magalhaes (Gallinago paraguaiae),
* ar gioc'h digenvez (Gallinago solitaria)
** G. s. japonica ha solitaria,
* ar gioc'h lost begek (Gallinago stenura),
* ar gioc'h Strickland (Gallinago stricklandii),
* ar gioc'h meur (Gallinago undulata)
** G. u. gigantea hag undulata.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Scolopacidae/Gallinago (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Mezheven 2022).
# Galliom

Ar galliom zo un elfenn gimiek, 31 e niver atomek, Ga e arouez ha 69,723 e vas atomek.
Teuziñ a ra adalek 29,76°C, da lavaret eo e c'hall teuziñ en dorn. Kavet e vez roudoù anezhañ er c'hailh baoksit hag er c'hailh zink.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Gallipoli

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gallipoli zo un anv-lec'h e meur a vro.

## Orin

Moarvat eus Kallipolis, "ar gêr vrav" e gresianeg.

## Lec'hioù

* Gallipoli, polis gresian e Sikilia, aet da get, a zo meneget evel Callipoli pe Kallipolis
* Gallipoli (Puglia) en Italia, e rannvro Puglia
* Gallipoli e Turkia, Gelibolu e turkeg
* Gallipoli (Ohio) e SUA, en Ohio
* Ledenez Gallipoli

## Istor

* Emgann Gallipoli, anv meur a emgann

## Filmoù

* Gallipoli (film, 1981), film sevenet gant Peter Weir diwar benn [Emgann Gallipoli]]
* Gallipoli (film, 2005), film sevenet gant Tolga Örnek diwar benn [Emgann Gallipoli]]

## Notennoù

* ↑ (it) Braccesi,Lorenzo & Millino, Giovanni. La Sicilia greca. Roma : Carocci editore, 2000, p. 60 (ISBN 978-88-430-1702-7)
# Galliformes

Galliformes :
| Gallus sonneratii. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Anv skiantel ||
| Galliformes Temminck, 1820 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Galliformes a zo un urzhiad e rummatadur an evned, ennañ ar c'hoailhed, ar yer pe ar fazaned.

## Kerentiadoù

* Megapodiidae
* Cracidae
* Numididae
* Odontophoridae
* Phasianidae
# Gallinula

Gallinula :
| Gallinula chloropus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Gallinula |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gallinula a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ douryer.

## Spesadoù

* Gallinula angulata
* douryar voutin, Gallinula chloropus
* Gallinula comeri
* Gallinula melanops
* Gallinula mortierii
* Gallinula nesiotis, aet da get
* Gallinula pacifica
* Gallinula silvestris
* Gallinula tenebrosa
* Gallinula ventralis

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gallinero de Cameros

Gallinero de Cameros zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Galliera Veneta

Galliera Veneta (Galièra e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Gallinago stricklandii

Gallinago stricklandii :
| Gallinago stricklandii treset. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Gallinago |
| Anv skiantel ||
| Gallinago stricklandii (Gray, 1845) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gallinago stricklandii a zo ur spesad evned hirc'harek e-touez kerentiad ar Scolopacidae.
Dougen a ra anv ar skiantour saoz Hugh Edwin Strickland (1811-1853).

## Annez

Bevañ a ra al labous e kreisteiz Suamerika (Chile hag Arc'hantina) hag en Inizi Maloù.

## Liamm diavaez

* Gallinago stricklandii war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Gallinaro

Gallinaro zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
# Gallio

Gallio zo ur gêr e rannvro Veneto, en Italia.

## Emdroadur ar boblañs 1333-1991

| Bloazh | Poblañs |
| 1333 | 2800 |
| 1558 | 1575 |
| 1598 | 2000 |
| 1647 | 1249 |
| 1672 | 1896 |
| 1766-70 | 2530 |
| 1771-75 | 2363 |
| 1830 | 2436 |
| 1845 | 1981 |
| 1853 | 2490 |
| 1881 | 2013 |
| 1901 | 2364 |
| 1911 | 3309 |
| 1921 | 3676 |
| 1931 | 2986 |
| 1936 | 1936 |
| 1951 | 2817 |
| 1981 | 2144 |
| 1991 | 2208 |
| 2010 | 2483 |
# Hent Sant Jakez

    Evit implijoù all, gwelet Hent Sant-Jakez (disheñvelout).
Hent Sant Jakez (galizeg : Camiño de Santiago) eo anv an hentoù a gas abaoe ar Grennamzer pirc'hirined da-vetek iliz-veur Santiago de Compostela e Galiza rak eno e vije bet beziet relegoù an abostol Jakez an Henañ war-lerc'h ma voe kavet ar relegoù-se e Libredón e Santiago e-kerzh ren Alfonso II Asturiez, roue Galiza hag Asturiez.
# Hent roman

An hentoù roman a voe savet, en Italia da gentañ hag en Impalaeriezh roman goude, evit mont buanoc'h eus ar gêr-benn, Roma, da holl gornioù an impalaeriezh.

## Pennad kar

* Pont roman
# Hentieg

Hentieg :
| Ar maerdi. ||
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Kastell-Briant-Ankiniz |
| Kanton | Derwal betek 2015, Gwenvenez-Penfaou abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44076 |
| Kod post | 44170 |
| Maer Amzer gefridi | Marie-Irène Bouin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Kastell-Briant - Derwal - Derwal |
| Bro velestradurel | Bro Kastell-Briant |
| Lec'hienn Web | www.mairie-jans.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 408 ann. (2020) |
| Stankter | 42 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 37′ 18″ Norzh 1° 36′ 46″ Kornôg / 47.6216666667, -1.61277777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 30 m bihanañ 13 m — brasañ 56 m |
| Gorread | 33,21 km² |
| Hentieg ||
| kemmañ |
Hentieg, Jans e galleg, a zo ur gumun a Vreizh e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh

* Ur pont dreist d'an Don.
* Kemberiñ ar ra ar stêrioù Don ha Konn en Hentieg.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995) ː Janz, 1080; Hentiacum, 1123; Geanx, 1294

## Ardamezioù

* Palefarzhet etre brizh hag erminoù; e-greizh holl, en gul e vlourdilizenn en aour.
* Sturienn ː VIF A TOUT HEURT
* Aozer ː Michel Pressensé.
* Digemeret gant ar Gumun e 1995

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Hentieg e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Derwal hag e Bann Kastell-Briant. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Kastell-Briant.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 74 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,31 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Gwenvenez-Penfaou pa voe diskaret Kanton Derwal e 2014.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner kozh Les Thénaudais, bet savet war-dro ar XVvet kantved.
* Maner La Musse, XVvet kantved.
* Lojeiz Romefort, XVIvet kantved.
* Milin ar Pont, XVvet kantved.
* Iliz katolik Sant Juluan ha Sant Dulkian, luc’hskeudennoù$^,$.
* ChapelSant Juluan ha Sant Dulkian, XIIIvet kantved-XV-vet kantved-XXvet kantved.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn. Dioueliet e voe d’an 11 a viz Du 1922.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Hentieg
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Henvig

Henvig :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Henvic |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Montroulez |
| Kanton | Taole (betek 2015) Montroulez (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29079 |
| Kod post | 29670 |
| Maer Amzer gefridi | Christophe Micheau 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Montroulez Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Montroulez |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 224 ann. (2020) |
| Stankter | 123 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 37′ 59″ Norzh 3° 55′ 36″ Kornôg / 48.6330555556, -3.92666666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 78 m bihanañ 0 m — brasañ 80 m |
| Gorread | 9,95 km² |
| Henvig ||
| kemmañ |
Henvig a zo ur gumun eus Bro-Leon, e kanton Montroulez hag e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Prigent, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 57 gwaz eus ar gumun, da lâret eo 3,84% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas ugent den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas pevar milour eus ar gumun.

##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* A-raok 1900.
* An iliz katolik kozh.
* Maner Trogriffon.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù , « Maro evit ar vro »$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud ganet eno

* 1936 : Alexis Gourvenneg, sindikader al labour-douar

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Bro-Saoz | Starcross (Devon) | 1996 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
* (br) Henvig war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 47
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Hent ar Barados

Hent ar Barados pe "Ar gwir voyen da savetei e ene" zo ul levr katoligiezh e brezhoneg. Skrivet e vefe bet gant ar beleg Alan Dumoulin (1748-1811), genidik eus Lañveog. Embannet e voe teir gwech : e 1805 e ti Derrien, e Kemper, e 1821, hag e 1834 e ti Blot, mouller an eskopti, e Kemper ivez.
Teir a rann zo el levr:
* Ar gwir voyen da savetei e ene.
* Canticou spirituel.
* Buaez emeus kalz saent eus a Vreiz. Al lodenn diwezhañ-mañ a denn d'ar pezh a gaver e Buhez ar Sent abaoe 1752.

## Liammoù diavaez

* Skrid an eil embannadur (1821)
* Skrid an trede embannadur (1834)

## Notennoù

* ↑ Hervez Le grand terrier : [http://grandterrier.net/wiki/index.php?title=Alan_Dumoulin_(1748-1811)_gant_Loeiz_Lokournan%2C_Arvor_1947
# Hent ar Seiz

Hent ar Seiz a vez graet eus an hentoù darempredet gant karavanennoù marc’hadourien a zegase seiz ha produioù all eus Sina da Europa en Henamzer hag er Grennamzer. Degaset eo bet an termen Hent ar Seiz gant Ferdinand von Richthofen.
Pa gomzer eus Hent ar Seiz, e soñjer alies en hent pennañ, boasañ, a gase eus Xi'an (a oa kêr-benn Sina gwechall), dre Lanzhou, Wuwei ha Zhangye betek Dunhuang ; eno e oa rannet etre hent an norzh ha hent ar su a yae o-daou hebiou dezerzh Taklamakan a-raok dont da unaniñ en-dro e Kashgar ha kas dre Samarkand, Buc’hara, Tehran betek Antioc’heia (hiziv Antakya), war aod ar Mor Kreizdouar.
Dre Hent ar Seiz e veze kaset marc’hadourezh evel ar seiz pe c’hoazh ar spisoù, ar gwer pe ar porselen. Ha dre an hent-se, ha dre ar c’henwerzh, e voe skignet relijionoù ha sevenadurioù. Evel-se e voe tizhet Sina ha Japan gant ar voudaegezh. Dre an hent-se ivez e voe ledet kredenn gristen Nestorius betek kêr-benn Sina ar mare-hont, evel m’eo bet diskouezet deomp gant enklaskoù henoniourien e Xi'an. Gant an hent-se eo deuet ar paper hag ar poultr betek ar broioù arab, hag alese, goude-se, betek broioù Europa.
Abalamour da gemmoù an hin ha d’ar brezelioù, hag abalamour dreist-holl ma voe kavet gwelloc’h mont dre hentoù mor, goude ergerzhadegoù ar Spagnoled hag ar Bortugaliz, e voe kollet talvoudegezh ha pouezusted gant Hent ar Seiz goude ar XV$^{vet}$ kantved. Bremañ eo deuet da vezañ un hent darempredet gant touristed.

## Hent nevez ar seiz

An hent kenwezh nevez-mañ etre Europa hag Sina zo ur raktres ramzel dispaket gant ar gouarnamant sinaat e diskar-amzer 2013, dindan prezidantelezh Xi Jinping. Kalz danadeilad a zo o vezañ savet e 68 bro disheñvel : gourhentoù, hentoù-houarn, porzhioù hag all.

## Notennoù

* ↑ Hent ar Sidanerien, e Geriadur Vallée.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hentennouriezh (Breizh-Veur)

Ul luskad protestant diwanet e diabarzh an Iliz anglikan e voe da gentañ an hentennouriezh (e saozneg Methodism), loc'het gant ur strolladig studierion savet e Oxford e 1729 en-dro da John Wesley ha George Whitefield pergen.
Daoust da dagadennoù an Iliz anglikan ha d'e zisrannoù diabarzh e reas berzh an hentennouriezh en XVIIIvet ha XIXvet kantved, dreist-holl e Kembre hogen ivez e Kernev-Veur ma teuas John Wesley e-unan prezeg e 1781 e Lannwenep dirak un 20 000 den bennak.
E 1795 en em zisrannas da vat an hentennourion diouzh an Iliz anglikan.
Levezon he devoe an hentennouriezh war ar Strollad Frankizour.
Load kefridiel Iliz hentennour Breizh-Veur
# Hent ar groaz

Hent ar groaz (via crucis e latin) zo un ober relijiel katolik, graet a-unan pe a-stroll, e koun pevarzek darvoud eus Pasion Jezuz hag a fell d'ar gristenien rannañ gant Jezuz, gwelet evel Salver ar bed. E meur a iliz e weler pevarzek arouez eus ar Basion, taolennoù pe kroazioù, hag anvet int hent ar groaz.
Lidoù da hent ar groaz a vez graet en ilizoù pe en-dro dezho e-pad ar C'horaiz ha dreist-holl da Wener ar Groaz.

## E brezhoneg

* En Iliz Itron-Varia Runan ez eus arouezioù koad e stumm ur groaz, ha brezhoneg warne.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwilherm Poatev

Gwilherm Poatev zo anv meur a zen er Grennamzer, ha dreist-holl e-touez konted Poatev a oa duged Akitania anezho ivez, eus lignez ar Ramnulfided, ma vez lavaret Gwilherm Akitania anezho ivez neuze.

## Konted Poatev

* Gwilherm III Poatev Tête d’étoupe (910-963) ;
* Gwilherm IV Poatev Fierebrace (935-995) ;
* Gwilherm V Poatev le Grand (969-1030) ;
* Gwilherm VI Poatev le Gros (mort en 1038) ;
* Gwilherm VII Poatev Aigret (mort en 1058) ;
* Gwilherm VIII Poatev (ganet war-dro 1020 ha marvet en 1086) ;
* Gwilherm IX Poatev le Jeune ou le Troubadour (1071-1127) ;
* Gwilherm X Poatev le Paladin pe le Toulousain (1099-1137), tad da Eleonora Akitania .

## Tud all

* Gwilherm Poatev (kronikour), (war-dro 1020-1090),kronikour norman.

## Pennadoù kar

* Gwilherm
* Poatev
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Gwilherm Ockham

Gwilherm Ockham (saozneg : William of Ockham pe of Occam diwar al latin Gulielmus Occamus), ganet war-dro 1287 en Ockham (Surrey) ha marvet d’an 10 a viz Ebrel 1347 e Puch (dugelezh Bavaria), a oa ur prederour, doueoniour ha poellour saoz, ezel eus urzh ar Vreudeur minor.
Anavezet eo e bennreolenn brederourel, anvet « aotenn Ockham ».
# Gwilherm VIII

* Gwilherm VIII Poatev (1027-1086), Kont Poatev eus 1058 da 1086 ha Dug Akitania eus 1058 da 1086
* Gwilherm VIII kont Aovergn (1100-1182), kont Aovergn eus 1155 da 1182
* Gwilherm VIII Daofin Aovergn (war-dro 1175-1240) (1150-1234), Kont ha Daofin Aovergn eus 1234 da 1240