OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kernow Gledh

Kernow Gledh (LFE: [ˌkɛrnɔw 'glɛð], North Cornwall e saozneg, an Tyreth Uhel e Kerneveureg Unvan) a oa ur bastell-vro a Gernev-Veur, ur gorread 1 195.17 km² dezhi. E 2005 e oa 84 100 a dud o vevañ eno. Ponsrys e oa he c'hêr-benn. E-touez he c'hêrioù pennañ e kaved ivez Lannwedhenek ha Ryskammel.
Krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1974 ez eas da get d'ar 1añ a viz Ebrel 2009, kendeuzet ma voe, evel Distrigoù all Kernev-Veur, gant ar C'huzul-Kontelezh da sevel a-gevret hiviziken Kuzul Kernev-Veur.
# Kernowek Unys Amendys

Kernowek unys amendys, LFE: [kɛr'nowək 'ynəs ə'mɛndəs] ("kerneveureg unvan reizhet") zo anv un doare eus ar c'herneveureg a-vremañ adsavet.
Diazezet emañ war ar c'hernowek unys bet reizhet gant Nicholas Williams e 1997 hag implijet el levrioù embannet gantañ Cornish Today ha Clappya Kernowek.
Skrid skouer diwar pajenn degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
    "Wolcum dhe Wikipedia Kernowek! Yma 1,532 erthygel yn Wikipedia Kernowek y'n termyn ma. Mars esta ow clappya ranyeth Kernowek po desky an yeth, te a yll gweres! Te a yll screfa erthygel ow tuchya un dra dhe les yn godhonyador, mes yma nebes profyansow a Gernow awoles. Ny vue scryfys erthyglow ha kevrennow rudh ynnans na whath, hag y hyllysta ewna an erthyglow, aga gwellhe ha'ga ystynna gans kevrennow yn lyw vyth oll."

## Gwelit ivez

* Kernewek Unys
* Kernewek Kemmyn
* Kernuack Nowedga
# Kerodon

Kerodon :
| Kerodon rupestris ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Caviidae |
| Genad : | Kerodon |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kerodon a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 spesad krignerien eus Brazil a zo ennañ:
* Kerodon acrobata
* Kerodon rupestris
# Kerrain

Kerrain zo un anv-tiegezh eus Treger, a gaver dreist holl e Treger-Uhel.

## Breizh

* Fañch Kerrain, ganet e 1938, skrivagner brezhonek ha kelenner prederouriezh.
** e verc'h Trefina Kerrain, politikourez.
* Herve Kerrain (1955-1998), emsaver, skolaer, troour brezhonek, kensaver Roudour.
** e vab Tual Kerrain, troour brezhonek.
* Mark Kerrain, kelenner, embanner ha troour brezhonek.
* Michelle Kerrain, skolaerez ha saverez dafar kelenn.

## Distagadur

Gant ar c'hallegerien e vez distaget an anv brezhonek hervez reolennoù ar galleg : "ain" evel e-barzh "pain, sain, train" e galleg.

## Notennoù

* ↑ Adkroget ganti #22, abadenn vrezhonek gant Radio Kerne ha Radio Naoned
# Kerniliz

Kerniliz :
| An iliz-parrez (Santez Anna) ||
| Anv gallek (ofisiel) | Kernilis |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Plabenneg (betek 2015) Lesneven (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29093 |
| Kod post | 29260 |
| Maer Amzer gefridi | Sandra Roudaut 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK bro Lesneven hag Aod ar Mojennoù |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 417 ann. (2020) |
| Stankter | 140 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 34′ 19″ Norzh 4° 25′ 04″ Kornôg / 48.571944, -4.417778 |
| Uhelderioù | bihanañ 6 m — brasañ 77 m |
| Gorread | 10,13 km² |
| Kerniliz ||
| kemmañ |
Kerniliz a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Plabenneg, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Ardamezioù

* En aour e leon en glazur ; e gab en argant karget gant teir brizhenn erminig en sabel.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe graet al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Roziliau e anv, 55 bloaz.
* Tud eus ar gumun a gemeras perzh en Emgann Kergidu d'ar 24 a viz Meurzh 1793 e-kichen Plougouloum; un dell-gastiz a 500 lur a voe paeet gant Kerniliz ha Lannarvili edan 24 euriad.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 41 gwaz eus ar gumun, eleze 5,13% eus ar boblañs e 1911,abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc'hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Kerniliz war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Degemeret d'an 28 a viz Eost 1981.
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 46
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajennoù 157 ha 158
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Kernuack Nowedga

Kernuack Nowedga, pe Curnoack Nowedga (distaget: [kəɹ'nu:ɐk nowedʒɐ]; "kerneveureg modern") eo anv an doare kerneveureg a-vremañ adsavet hag a zo diazezet war testennoù ar XVII$^{vet}$ kantved hag an XVIII$^{vet}$ kantved.
Kregiñ a rajod da gritikañ-kriz ar c'hernewek unys er bloavezhioù 1980 ha diwar ar c'hritikoù-se e savas daou ginnig pennañ evit krouiñ sistemoù all evit reizhañ fazioù ar c'hernewek unys daoust ma kendalc'has lod eus ar gerneveuregerion/ezed d'ober gant ar sistem kent-se: diouzh un tu ar c'hernewek kemmyn, difennet dreist-holl gant Ken George, hag ar c'hernuack nowedga diouzh an tu all difennet gant Richard Gendall.
Tra 'n em awenas ar c'hernewek kemmyn gant mammennoù kerneveureg ar c'hrennamzer emañ diazezet ar c'hernuack nowedga war daveoù diwezhañ ar yezh eus ar XVIIvet hag an XVIIIvet kantved skrivet gant tud evel Nicholas Boson ha John Boson, William Rowe, Thomas Tonkin... hag en ur zerc'hel kont eus rannyezhoù saoznek komzet e Kernev-Veur a-orin predenek.
Dre vras e vez skrivet ar c'herneveureg gant ar sistem-mañ en ur implijout doareoù reizhskrivañ ar saozneg hag oc'h ober muioc'h gant al lizherenn c e-lec'h k evel e kernewek kemmyn, eeunoc'h eo ar yezhadur evit hini doareoù kreneveureg adsavet a-vremañ all ha degemeret e vez gantañ muioc'h a c'herioù a orin saoznek, da skouer wolcum e-lec'h dynargh ("degemer mat") (welcome).
Cussel an Tavas Kernuack eo anv an ensavadur e penn ar c'hernuack nowedga.
Gant an dud a sav a-enep dezhañ e vez tamallet d'an c'hernuack nowedga bezañ saoznekaet betek re; gant ar re a sav a-du gantañ avat e vez lâret ne raent nemet kenderc'hel gant diorroadur istorel ar yezh.
Skrid skouer diwar pajenn gozh degemer ar Wikipedia e kerneveureg:
    "Welkom the Wikipedia yn Kernuak! Ma 1,228 article en Wikipedia Kernuak en termen ma. Mar kreo why clappia dialek Kernuak po desce an tavas, why ell gweras! Why ell screffa article dro idn dra tha leas en godhoniador, buz ma nebbas profyangow thort Kernow awollas. Na vee articles screffes ha kevrednow rooz ettans na whaeth, buz why ell owna an articles, gwella an gye ha hetha an gye warbar gen kevrednow en lew vetholl."

## Gwelit ivez

* Kernewek Unys
* Kernewek Kemmyn
* Kernowek Unys Amendys
# Manuel, Priñs Portugal

Manuel, Priñs Portugal eo an anv a roer d'an daou zen-mañ:
* Manuel, Priñs Portugal (1531-1537), priñs pennhêr, marvet da 6 vloaz.
* Manuel, Priñs Portugal (1568-1638), mab da António Iañ Portugal.
# Manuel, Priñs Portugal (1568-1638)

Manuel de Portugal (1568-1638), Priñs Portugal, a oa mab da António Iañ, roue Portugal.
Dimezet e oa d'ar gontez izelvroat Emilia van Nassau (1569 – 1629).

## E vugale

* Ur verc'h marv ganet (1598–1602)
* Maria Bélgica Portugal (1599–1647)
* Manuel de Portugal (1600–1666)
* Luís Guilherme Portugal (1601–1660)
* Merc'h marv ganet (1602–1603)
* Emília Luísa Portugal (1603–1670)
* Ana Luísa Portugal (1605–1669)
* Juliana Catarina Portugal (ca. 1607–1680)
* Maurícia Leonor Portugal (1609–1674), dimezet d'an dug George Frederik van Nassau-Siegen, mab d'ar c'hont João VII de Nassau-Siegen.
* Sabina Delfina Portugal (1612–1670)
# Manuel Belgrano

Manuel José Joaquín del Corazón de Jesús Belgrano, pe Manuel Belgrano ent-berr (3 Mezheven 1770 – 20 Mezheven 1820), a oa un alvokad, ur jeneral hag ur politiker eus Arc'hantina. Bez' eo unan eus Libertadores Arc'hantina hag un haroz broadel eo er vro-se.
Unan eus renerien emsavadeg 1810 e voe. Ha dont a reas da vezañ jeneral en arme dieubidigezh a stourme ouzh ar roueelourien spagnol. Meur a emgann a c'hounezas er bloavezhioù 1810. Unan eus sinerien Disklêriadur Dizalc'hiezh Arc'hantina e voe, e San Miguel de Tucumán d'an 9 a viz Gouere 1816.
Meur a lec'h zo bet lakaet en e anv en Arc'hantina, hag ul lestr brezel, an ARA General Belgrano, hag a voe kaset d'ar strad e Brezel an Inizi Maloù, e 1982.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Manuel Curros Enríquez

Manuel Curros Enríquez (Celanova, 1851 - La Habana, 1908) zo ur barzh galizat eus marevezh ar Rexurdimento el lennegezh c'halizek.
# Manuel

Manuel zo un anv-badez portugalek ha spagnolek.

## Adstummoù

* Manuela, anv-badez roet d'ar merc'hed
* Manolo, e spagnoleg.

## Tud
### Rouaned ha priñsed

* Manuel Iañ
* Manuel II

#### Spagn

* Manuel de Castela, infant, mab da Fernando III Kastilha
** e vab João Manuel de Castela, dug Vilhena
*** e verc'h Constança Manuel – a zimezas da Pedro Iañ Portugal.

#### Portugal

* Manuel de Portugal
* Manuel Iañ Portugal,
* Manuel II Portugal,
* Manuel, Priñs Portugal, mab d'ar roue João III

## Tud all
### Brazil

* Manuel Antônio de Almeida – skrivagner
* Manuel Antônio Galvão – den a lezenn ha politikour
* Manuel de Araújo Porto-alegre – skrivagner
* Manuel Arruda Câmara – medisin ha louzawour
* Manuel de Assis Mascarenhas – den a lezenn ha politikour
* Manuel Bandeira – barzh.
* Manuel Bastos Tigre – barzh ha levraoueger .
* Manuel Botelho de Oliveira – barzh.

### Galiza

* Manuel María Fernández Teixeiro, barzh
* Manuel Rivas, skrivagner

### Portugal

* Manuel Alegre – barzh ha politikour.
* Manuel de Almeida de Carvalho – beleg
* Manuel Álvares da Costa – beleg
* Manuel Araújo – kazetenner
* Manuel de Arriaga – politikour
* Manuel Lopes da Cruz – beleg
* Manuel Luís Coelho da Silva – eskob

### Spagn

* Manuel Vázquez Montalbán – skrivagner

## Eil anv-badez

* Juan Manuel Fangio – bleiner-kirri arc'hantinat
* Juan Manuel de Rosas – politikour arc'hantinat
* Luis Manuel de Moura Cabral – politikour portugalat.
* Rui Manuel César Costa – lean portugalat.

## Lec'hanvioù
### Bolivia

* Manuel María Caballero – proviñs .

### Brazil

* Stêr Manuel Alves – stêr
* São Manuel – kumun

### Venezuela

* Manuel Ezequiel Bruzual – kumun
* Manuel Monge – kumun

## Pennadoù kar

* Manoel – henstumm
* Manuela
# Manuel, Priñs Portugal (1531-1537)

Manuel Portugal, pe Manuel de Avis y Habsburgo (Alvito, 1531 - Évora, 1537), a oa infant ha pennhêr Portugal.
Pempvet bugel João III Portugal e oa, hag e vamm eoa an arc'hdugez Catalina de Austria, infantez Spagn. Mab-bihan e oa da Manuel Iañ Portugal ha d'an infantez Maria Kastilha hag Aragon a-berzh e dad, ha da Fulup Habsburg ha Juana de Castilla a-berzh e vamm.
En 1535, d' e 4 bloaz, e voe anvet gant e dad da bennhêr Kurunenn Portugal. Mervel a reas daou vloaz war-lerc'h avat.
# Manuel Breton-Français

Manuel Breton-Français zo anv daou levr-skol divyezhek, savet evit deskiñ galleg dre ar brezhoneg.
1. Ar Manuel Breton-Français gant Joseph-Marie Toullec, skolaer en Uhelgoad, hag embannet e Montroulez. An trede embannadur a voe graet e 1865.
2. Manuel breton-francais, embannet e Gwened e 1863 gant Guyot-Jomard.

## Liamm diavaez

* Google books
* https://web.archive.org/web/20191110154223/http://bibliotheque.idbe-bzh.org/data/cle26/Manuel_Breton_Francais_1865_.pdf
# Manuel Francisco dos Santos

Manuel Francisco dos Santos pe Mané Garrincha (pell anavezetoc'h evel Garrincha), bet ganet d'an 28 a viz Here 1933 e Magé (Brazil) hag aet da Anaon d'an 20 a viz Genver 1983 e Rio de Janeiro (Brazil), a oa ur melldroader etrebroadel brazilian.
Meur a lesanv a voe roet dezhañ a-hed e vicher : A Alegria do Povo (Levenez ar Bobl), O Anjo das Pernas Tortas (An Ael e Zivhar Kamm), O Rei dos Reis (Roue ar Rouaned).

## Kib vell-droad ar bed

Kreizer pe araoger dehou e bost dezhañ war an dachenn, kemeret en devoa perzh e tri dalc'h, o c'hounit daou anezhe gant skipailh broadel Brazil (e 1958 hag e 1962) :
* Kib vell-droad ar bed 1958 bet aozet e Sveden. Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Bellini, Nílton Santos, Zito - Orlando Peçanha, Garrincha - Didi, Vavá, Pelé, Mário Zagallo – a c'hounezas (5-2) ar gourfenn ouzh hini Sveden e Råsunda fotbollsstadion (Solna) d'an 29 a viz Mezheven 1958,
* Kib vell-droad ar bed 1962 bet aozet e Chile : gant pevar fal ez eas da wellañ paler ar genstrivadeg-mañ (rampo gant Flórián Albert, Valentin Ivanov, Dražan Jerković, Leonel Sánchez ha Vavá). Perzh e oa eus ar skipailh – Gilmar - Djalma Santos, Mauro, Zózimo, Nílton Santos - Zito, Didi - Garrincha, Vavá, Amarildo, Zagallo – a c'hounezas (3-1) ar gourfenn ouzh hini Tchekoslovakia en Estadio Nacional de Chile (Santiago de Chile) d'ar 17 a viz Mezheven 1962,
* Kib vell-droad ar bed 1966 bet aozet e Bro-Saoz.
# Kelon

Kelon :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Chelun |
| Anv gallek (ofisiel) | Chelun |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Gwerc'h-Breizh |
| Kod kumun | 35077 |
| Kod post | 35640 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Sorieux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Bro Maen ar Boudiged |
| Bro velestradurel | Bro Gwitreg |
| Lec'hienn Web | http://www.mairie-chelun.com, https://www.mairie-chelun.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 346 ann. (2020) |
| Stankter | 31 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 51′ 20″ Norzh 1° 13′ 23″ Kornôg / 47.85555556, -1.22305556 |
| Uhelderioù | bihanañ 72 m — brasañ 112 m |
| Gorread | 11,25 km² |
| Kelon ||
| kemmañ |
Kelon a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gwerc'h-Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Ardamezioù

* Erwan Vallerie ː de Calumpiaco, XI$^{vet}$
Gerdarzh

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 38 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 6,31% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; tri anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914: daou d’an 22, unan e Virton, soudard e oa er 130vet Rujumant Troadegiezh, an hini all, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel, a varvas en Emgann Virton, an trede hini a varvas d’an 23 en Oret, soudard e oa er 241vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Pêr, bet savet e 1891-1893 diwar tres an ti-savour Arthur Regnault.
* Monumant ar re varv, e Leurgêr an Iliz$^,$; dioueliet e voe e 1920.
* Plakenn en iliz katolik$^,$.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Levrlennadur

* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Diellaoueg Mérimée, IA00130829
* ↑ (fr)Memorial Genweb (roll)
* ↑ (fr)Memorial Genweb (luc'hskeudennoù)
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb (roll)
* ↑ (fr)Memorial Genweb (luc'hskeudenn)
# Kelted Italia

Pobloù kelt ledenez Italia a oa a orin galian, hervez ar skridoù latin, nemet n'eo ket meneget enno a belec'h e teuent. Pobloù kelt a oa en hanternoz al ledenez adal ar VIIvet kantved kent J.K. (skouer sevenadur Golasecca), met aloubadegoù ar IVvet kantved kent J.K. a roas tro dezho da vestroniañ traoñienn ar Po : darn eus ar C'halianed-se a lakaas seziz war Roma war-dro 390 kent JK.
An holl bobladoù-se ne chomjont ket en Italia, met re Galia gizalpat a oa deuet eus ar pobloù pe kevredadoù pobloù a oa krog da zivroañ hag a oa rannet : Boied all, da skouer, a roas o anv da Vohemia.
Galianed Italia a gase goprsoudarded da vrezeliñ e brezelioù an Henamzer en III$^e$ kantved kent JK, a-raok ma voent trec'het gant Roma a-raok fin ar c'hantved.
Ret eo ober ar c'hemm etre ar pobloù diazezet er c'hreisteiz d'ar Po, a voe levezonet bras gant ar pobloù italek, hag ar pobloù diazezet en hanternoz d'ar Po, tostoc'h da bobloù Galia treuzalpat, a vire o sevenadur keltiek.

## Pobloù er c'hreisteiz d'ar Po

* Boied (Bologna)
* Lingoned (Proviñs Ferrara)
** Senoned (tost d'ar b-Pikened, e Marche hag Emilia-Romagna)

## Pobloù en hanternoz d'ar Po

* Kenomaned (Cenomani)
* Insubri

## Pobloù bihanoc'h en hanternoz d'ar Po

Marteze e oant diazezet a-goshoc'h, pe sujet d'an Insubred.
* Komasked
* Laevi
* Libici
* Marici
* Orobianed (Orobii, Orumbovii)
* Salassed (Salassi)
* Salyaned (Salluvii) (marteze un darempred dianav gant Salyaned an Narbonnensis, hogen dianav),
* Vertamokored (Vertamocorii) (marteze un darempred bennak gant ar Vercors, hogen dianav),

## A-raok an III$^{de}$ kantved

* Anared
* Leponted (Lepontii)
* Karned

## Notennoù

* ↑ Vincent Gentil, L’épopée des Celtes en Italie : aux racines de la civilisation celtique, Keltia, niv. 20, Esot–Here 2011, pp. 10-11.
# Kelly Macdonald

Kelly Macdonald, ganet d'an 23 a viz C'hwevrer 1976, zo un aktourez skosat brudet evit he rolloù er filmoù Trainspotting (1996), Gosford Park (2001), Intermission (2003), Nanny McPhee (2005), Boardwalk Empire (2010–2014), Harry Potter and the Deathly Hallows – Part 2 (2011), Brave (2012), evit Hated in the Nation (2016), ul lodenn eus Black Mirror. Evit ar film skinwel eus 2005 The Girl in the Cafe, e voe lakaet he anv evit ur Golden Globe hag enoret e voe gant un Emmy Award for Outstanding Supporting Actress er mini-stirad kement hag evit ar film. E 2003 e voe gwelet er mini-stirad skinwel war ar BBC anvet State of Play o c'hoari ar gazetennerez Della Smith.

## Liammoù diavaez

* Kelly Macdonald war IMDb
# Kelmis

Kelmis :
| Kelmis (alamaneg) La Calamine (galleg) ||
| Skoed-Ardamez | |
| Banniel | |
| Lec’hiadur Kelmis en Arondisamant Verviers hag e Proviñs Liège | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Wallonia |
| Kumuniezh | Kumuniezh alamanek |
| Proviñs | Liège |
| Arondisamant | Verviers |
| Kumunioù-Kod post | 4720 4721 4728 |
| Kumunioù strollet | Kelmis Neu-Moresnet Hergenrath |
| Kod pellgomz | 087 |
| Maer | Mathieu Grosch (CSP-cdH) |
| Gorread | 18.12 km² |
| Hed | 06° 00' 51" Reter |
| Led | 56° 42' 51" Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl -Takad kêrel a-bezh | 10 396 (01.01.2006) ... |
| Stankter | 674 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | (de) Lec'hienn Kumun Kelmis |
Kelmis (La Calamine e galleg) a zo ur gumun e Kumuniezh alamanek Belgia, e reter ar vro, e Proviñs Liège, 5 km eus Aachen, en Alamagn. Bez' ez eo unan eus 9 c'humun alamanek rannvro Wallonia.
Ur gumun alamanek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.
D'ar 1añ a viz Genver 2004 e oa 10 144 a dud o chom enni (4 950 paotr, 5 194 plac'h). 18,12 km² eo he gorread, da neuze e oa ur feur-tudañ a 559,77 annezad dre km².
An douaroù en-dro d'ar "Vieille Montagne" (ur vaengleuz zink), hag anvet Neutral-Moresnet ("Moresnet neutre"), a oa damzizalc'h etre 1816 ha 1919.
Strollet e oa bet e kumun nevez Kelmis teir c'humun gozh: Kelmis, Neu-Moresnet hag Hergenrath.
# Keloeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo ar c'heloeg (kelo pe tornasi) komzet gant nebeudig-tre a dud e reter Soudan.
Levezonet-don eo bet ar yezh-mañ gant ar berteg.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù jebelek ar reter
# Kelorn

Ur c'helorn, pe ur sailh, pe ur bailh, a zo ur benveg da zougen dour pe laezh peurvuiañ. Graet e veze e koad, pe lêr gwechall, ha hiziv en houarn pe plastik. Un dorn zo da gregiñ ennañ.
Implijet e veze da vont d'ar feunteun da gerc'hat dour, da c'horo ar saout.
Ur c'helorn a rank bezañ skañv a-walc'h da zougen, rak pa vez leun e c'hall bezañ re bonner. Kelornioù zo a veze graet evit bezañ douget gant daou zen pa veze re bonner o c'harg.
Er Grennamzer e veze gwerzhet dour er c'hêrioù gant tud a zouge kelorniadoù.
Implijet e veze kelornioù ivez da staotat ha da gac'hat, pe da ziskargañ enne podoù-kambr.

## Skeudennaoueg

* Plac'h o tougen ur c'helorn. Treset gant Heinrich Zille.
* Situla roman en arem, eus Alamagn, war-dro an 2vet pe 3vet kantved.
* Kelorn plastik da vont da c'horo.
* Kelorn houarn.
# Mary Jo Kopechne

Mary Jo Kopechne, ganet d'ar 26 a viz Gouhere 1940 ha marvet d'an 18 a viz Gouhere 1969, a oa ur gelennerez, sekretourez hag ezel eus ur strollad politikel stadunanat, hag a varvas en ur gwallzarvoud oto e Chappaquiddick Island pa oa-hi e karr-tan ar senedour Ted Kennedy.

## Buhez

Kopechne a oa ganet e Wilkes-Barre, e Pennsylvania. He zad, Joseph Kopechne, a laboure evit kretadurioù, he mamm, Gwen (ganet Jennings), a oa menajerez. Kopechne a oa orin he familh e Polonia.
# Mary Pope Osborne

Mary Pope Osborne, bet ganet Mary Pope d'an 20 a viz Mae 1949 e Fort Sill (Oklahoma, Stadoù-Unanet Amerika), a zo ur skrivagnerez stadunanat evit ar yaouankiz. Brudet eo he heuliad romantoù Magic Tree House troet e 30 yezh ha 100 milion a skouerennoù gwerzhet.
# Mary Lou McDonald

Mary Louise McDonald, ganet d'ar 1añ a viz Mae 1969, zo ur bolitikourez iwerzhonat ezel eus Sinn Féin. E penn ar strollad emañ abaoe miz C'hwevrer 2018. Bez eo un Teachta Dála (TD, ezel eus Dáil Éireann) abaoe 2011. Bez e oa bet ivez ezel eus ar parlamant europat (MEP) en anv Dulenn etre 2004 ha 2009, ha besprezidantez Sinn Féin dindan Gerry Adams etre 2009 ha 2018.
D'an 10 a viz C'hwevrer 2018 e kemeras kador Adams goude un ardfheis (kendalc'h) dreistordinal.

## Buhez er strollad ha Tabutoù

Bez eo bet en Ard Chomhairle (kuzul meur) Sinn Féin abaoe 2001. Tizhet he devoa ar renk a vesbrezidantez o kemer kador Pat Doherty goude Ardfheis an 22 a viz C'hwevrer 2009.
E miz Gwengolo 2003 e voe kavet abeg enni pa voe komzet ganti e-pad ur vanifestadeg e Dulenn da enoriñ Seán Russell, ur penn eus an IRA en doa bet liammoù gant an Trede Reich.
E miz Even 2009, McDonald a voe taget dre ma veze gwerzhet dafar da enoriñ an IRA en he burev.
E miz Kerzu 2015, McDonald a roe harp da Thomas "Slab" Murphy, diskrivet evel ur "republikan mat" padal e oa 9 klemm a fuadur arc'hant war e chouk. Barnet e oa bet gant ul lez-varn ispisial dre ma oa bet skoet betek ar marv an den diwezhañ a oa bet test en ur prosez a-enep dezhañ e 1999. Ne oa ket deuet a-benn da adpakañ gerioù Gerry Adams a rae eus Thomas Murphy ur "good republican". AR BBC dre un teulfilm enklask a lakae war-raok an den evel ur "mass murderer".
# Mary McAleese

Mary Patricia McAleese, Máire Pádraigín Mhic Ghiolla Íosa en iwerzhoneg, Mary Leneghan (Máire Ní Lionnacháin) hervez hec'h anv plac'h yaouank, ganet d'ar 27 a viz Mezheven 1951 e Belfast, a zo bet prezidantez Republik Iwerzhon eus an 11 a viz Du 1997 d'an 10 a viz Du 2011.
# Mary Pickford

Mary Pickford, pe Gladys Marie Smith he gwir anv, ganet e Toronto d'an 8 a viz Ebrel 1892 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Mae 1979, a oa un aktourez stadunanat, a orin kanadian, a c'hoarie er filmoù digomz. Lesanvet e oa "America's Sweetheart," "Little Mary" ha "The girl with the curls".
He breur Jack hag he c'hoar Lottie a voe aktourien ivez.
Marvet eo ur sizhun goude bezañ bet ur gwadliñvadur e-barzh empenn. En desped da vezañ bet sot gant ar mennozh mervel gant ar geodedouriezh kanadian, beziet eo bet er Forest Lawn Memorial Park, e Glendale, Kalifornia.
# Mary Jane Lamond

Mary Jane Lamond zo ur ganerez kanadian ganet e 1960 e Kingston en Ontario. Kanañ a ra kanaouennoù kozh eus Enez ar C'hab Breton e gouezeleg Bro-Skos.
Tapet he deus un diplom studioù keltiek eus Skol Veur Saint François-Xavier en Antigonish.
Hi eo a gane Sleepy Maggie war bladenn Ashley MacIsaac, en 1995.
Brudet eo bet ar ganaouenn Horo Ghoid thu Nighean war he fladennig kentañ, tennet eus he fladenn Suas e!.
Skrivañ a ra kanaouennoù evit ar sinema hag ar c’hoariva. Labourat a ra evit ar yezh a gelenn hag a gan enni e-barzh Kuzul Gouezelek Nova Scotia.
E 2005 he deus kemeret perzh er bladenn Voyces United for UNHCR (evit Uhel Gomiseriezh ar Broadoù Unanet evit ar Repuidi), gant ar ganaouenn Mo Mhaeli Bheag Og.

## He fladennoù

* Bho Thir Nan Craobh (1994)
* Suas e! (1997)
* Làn Dùil (1999)
* Oran Ghàidhlig (2001)
* Storas (2005)
* Seinn (2012) gant Wendy MacIsaac

## Liamm diavaez

* Lec’hienn Mary Jane Lamond