OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# André Le Meut

André Le Meut zo un talabarder breizhat, ganet e 1964 e Pleñver er Mor-Bihan.

## Pladennoù

* 1995 : Temporal and sacred music from Brittany gant Hervé Rivière (Keltia Musique)
* 2005 : Bombarde et orgue, Sonamp ihuel, gant Philippe Bataille (Label Production / Coop Breizh)
* 2011 : Bombarde et orgue 2, Cantiques, marches, mélodies et danses, gant Philippe Bataille (BNC Productions / Coop Breizh)
* 2011 : Le chant de la bombarde, Kan er vombard (BNC Productions / Coop Breizh)

### gant ar Bagad Roñsed-Mor

* 1990 : Roñsed-Mor
* 1994 : Ag an douar d’ar mor (Arfolk/Coop Breizh)
* 1997 : Coeff 116 avec la marmite infernale (ARFI), Coop Breizh
* 2004 : Bloavez Mat (2 CD Coop Breizh), gant Trompettes de Paris ha Gilles Servat

### gant tud all

* 1996 : Sur les quais de Dublin gant Gilles Servat
* 2000 : Comme je voudrai gant Gilles Servat
* 2002 : Live Holl a-gevret ! gant Denez Prigent
* 1998 : Touche pas à la blanche hermine gant Gilles Servat
* 1998 : Fest vraz : musiques bretonnes (daspunerezh 2 CD)
* 1998 : Chansons dorées de Bretagne (à chanter et à danser) gant Erik Marchand ha Nolùen le Buhé
* 2003 : Finisterre : The End Of The Earth gant Carlos Núñez
* 2003 : Un galicien en Bretagne gant Carlos Núñez
* 2004 : A toi et ceux gant Dan ar Braz
* 2005 : gant Kanerion Pleuigner (2 CD, Label Productions/Coop Breizh)
* 2005 : Sous le ciel de cuivre et d’eau gant Gilles Servat
* 2006 : Je vous emporte dans mon cœur gant Gilles Servat
* 2006 : Voix de Bretagne, Chants du pays vannetais gant Jean Le Meut
* 2006 : Yer’mat gant Pascal Lamour
* 2007 : Horizons gant Orchestre de jazz de Bretagne (rener Didier Ropers)
* 2008 : La Bretagne des sonneurs, vol. 1 (BNC Prod. - Coop Breizh)
* 2009 : Avais-je rêvé ? gant Pascal Lamour
* Arvestoù : Nuits interceltiques (Stade de France e 2002-2004, Paris-Bercy e 2005-2008), Celtica e Naoned (2006) ha e Rennes (2005-2008)...

## Filmoù

* 1994 : Bagad, Christian Rouaud, Lazennec / France 3 Ouest, 52 min
* 2003 : Bretaña / Carlos Nuñez, Christian Rouaud, 24 images / France Télévisions, 63 min
* 2009 : Le Grand Dédé, Christian Rouaud, Entre2prises / Label Vidéo
* 2013 : Avec Dédé, Christian Rouaud, 1h20

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# André Lavanant

Un embreger hag ur brouder eus ar re bouezusañ evit diorren ar brezhoneg eo André Lavanant, ganet e Plabenneg e 1950.
Renet en deus un ti-moullañ e Brest (Ouest Hélio), met muioc'h anavezet eo evel an hini a zo bet prezidant Diwan Breizh div wech, bloavezhioù-pad.
Goude m'en doa lezet ar garg gant Andrew Lincoln e klaskas diorren ar c'hleweled brezhonek en ur grouiñ ar gevredigezh Dizale, a glask stummañ brezhonegerien evit mouezhiañ ar filmoù. E penn ar gevredigezh Embregerezhioù Breizh evit ar Brezhoneg (EBB) emañ ivez.
# Beira

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Beira zo un anv lec'h a gaver dre ar bed portugalek. Bez e c'hall bezañ:

## Mozambik

* porzh Beira (Mozambik)

## Portugal

Ur broviñs kozh, a vez graet Beira anezhi a-wechoù, rannet etre meur a broviñs all:
* Beira Alta
* Beira Baixa
* Beira Litoral
* Beira Transmontana
* Beira Interior
Un toullad parrezioù eus ar c'hornad emañ Beira en o anv:
* Aguiar da Beira
* Moimenta da Beira
* Alverca da Beira
* Alvito da Beira
* Beira Grande
* Lagos da Beira
* Lobão da Beira
* Mondim da Beira
* Monforte da Beira
* Paredes da Beira
* Penela da Beira
* Pombeiro da Beira
* São Jorge da Beira
* São Vicente da Beira
* Sazes da Beira
* Seixo da Beira
* Souto de Aguiar da Beira
* Vila Chã da Beira
* Vila Franca da Beira
* Vila Pouca da Beira
# Beira (proviñs)

Ar Beira a oa unan eus c'hwec'h rann Portugal- da gentañ komarkoù, ha goude proviñsoù - betek an XIX$^{vet}$ kantved.
# Beire

Beire zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Beires

Beires a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Beithe (lizherenn)

ᚁ
# Beirout

Beirout (arabeg : بيروت Bayrūt) eo kêr-benn Liban, ha kêr vrasañ ar vro-se. E 2015 e oa 363 033 a dud o chom eno, ha tost da 2 vilion gant an trowardroioù war a zo bet brasjedet ; tost da 50% eus poblañs Liban zo o chom e Beirout. Unan eus kêrioù koshañ er bed eo, pa oa bet diazezet 5 000 bloaz zo.
Sez ar gouarnamant eo. Ur greizenn a bouez evit ar c’henwerzh hag ar bankoù e oa er Reter-Nesañ a-bezh a-raok ar brezel diabarzh a c'hoarvezas etre 1975 ha 1990. En ur blegenn diaes emañ c'hoazh hiziv ar gêr hag ar vro, war dachenn an armerzh koulz hag ar politikerezh. Div darzhadenn a c'hoarvezas e porzh Beirout d'ar 4 a viz Eost 2020, o tistrujañ ar porzh hag an trowardroioù ; 2 750 ton a nitrat amoniom a vijet kaoz d'an dra-se hervez ar pennadurezhioù libanat.

### Gevelliñ

* Italia : Trieste (1956)
* Gres : Aten

## Tud
### Tud vrudet ganet eno

* Ibrahim Maalouf, trompilher ganet e 1980
* Carlos Ghosn, tud a afer, bet PPR ar strolladoù Renault ha Nissan
* Léa Salamé, kazetennerez c'hall
* John Dolmayan, tabouliner System of a Down
* Amin Maalouf, skrivagner
* Keanu Reeves, aktour stadunanat

## Daveoù

* ↑ (it) Elenco Aggiornato a Febbraio 2011 dei Gemellaggi Stipulati Dai Comuni del FVG
# Beira (Mozambik)

Beira eo eil kêr Mozambik ha kêr-benn rannvro Sofala.
Gevellet eo
* gant Bristol, e Bro-Saoz
* gant Amsterdam en Izelvroioù.

## Liammoù diavaez

* Cidade da Beira
* Municipio da Beira lec'hienn ofisiel.
# Beintza-Labaien

Beintza-Labaien (Beinza-Labayen hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e hanternoz Nafarroa en Euskal Herria.
# Beira (bronneg)

Beira :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Antilopinae |
| Genad : | Dorcatragus |
| Anv skiantel ||
| Dorcatragus megalotis Menges, 1894 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar beira (Dorcatragus megalotis) a zo un antilopenn hag a vev e Somalia, Djibouti hag Etiopia.
Ar spesad nemetañ eo er genad Dorcatragus.
# Beira Baixa

Beira Baixa a oa ur broviñs eus Portugal. Dispredet eo an anv abaoe 1976.
Trizek kumun a oa enni : Belmonte, Castelo Branco (ar gêr-benn), Covilhã, Fundão, Idanha-a-Nova, Mação, Oleiros, Pampilhosa da Serra, Penamacor, Proença-a-Nova, Sertã, Vila de Rei ha Vila Velha de Rodão.
# Arondisamant Arcachon

Arondisamant Arcachon :
| Lec'hiadur arondisamant Arcachon e departamant Gironde ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Gironde |
| Kod arondisamant | 33 6 |
| Pennlec'h | Arcachon |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 153 033 ann. (2017) |
| Gorread | 1 494 km² |
| Stankter | 102 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 4 |
| Kumunioù | 17 |
| kemmañ |
Arondisamant Arcachon a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Gironde hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Arcachon e 4 c'hanton hag e 17 kumun :
* kanton Arcachon ;
* kanton Audenge ;
* kanton Belin-Béliet ;
* kanton La Teste-de-Buch.
# Arondisamant Argentan

Arondisamant Argentan :
| Lec'hiadur arondisamant Argentan e departamant Orne ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Orne |
| Kod arondisamant | 61 2 |
| Pennlec'h | Argentan |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 109 615 ann. (2017) |
| Gorread | 1 729,4 km² |
| Stankter | 63 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 123 |
| kemmañ |
Arondisamant Argentan a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Orne hag e rannvro Normandi.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Argentan e 17 kanton (betek 2014) hag e 226 kumun :
* kanton Argentan-Reter ;
* kanton Argentan-Kornôg ;
* kanton Athis-de-l'Orne ;
* kanton Briouze ;
* kanton Écouché ;
* kanton Exmes ;
* kanton La Ferté-Frênel ;
* kanton Flers-Norzh ;
* kanton Flers-Su ;
* kanton Gacé ;
* kanton Le Merlerault ;
* kanton Messei ;
* kanton Mortrée ;
* kanton Putanges-Pont-Écrepin ;
* kanton Tinchebray ;
* kanton Trun ;
* kanton Vimoutiers.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Orne d'ar 1añ a viz Genver 2017. 123 c'humun zo en arondisamant Argentan bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° R28-2016-12-20-009 portant modification des limites territoriales des arrondissements de l'Orne, Rouan, 20 Kerzu 2016
# Arondisamant Argenteuil

Arondisamant Argenteuil :
| Lec'hiadur arondisamant Argenteuil e departamant Val-d'Oise ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Val-d'Oise |
| Kod arondisamant | 95 1 |
| Pennlec'h | Argenteuil |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 415 390 ann. (2017) |
| Gorread | 108,62 km² |
| Stankter | 3 824 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 17 |
| kemmañ |
Arondisamant Argenteuil a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Val-d'Oise hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Argenteuil e 7 kanton (betek 2014) hag e 7 kumun :
* kanton Argenteuil-Est
* kanton Argenteuil-Nord
* kanton Argenteuil-Ouest
* kanton Bezons
* kanton Cormeilles-en-Parisis
* kanton Herblay
* kanton Sannois

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Val-d'Oise d'ar 1añ a viz Genver 2017. 17 kumun zo en arondisamant Argenteuil bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n°IDF-2016-12-30-007 portant modification des limites territoriales des arrondissements du département du Val-d'Oise, Pariz, 30 Kerzu 2016
# Arondisamant Arle

Arondisamant Arle :
| Lec'hiadur arondisamant Arle e departamant Bouches-du-Rhône ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Bouches-du-Rhône |
| Kod arondisamant | 13 2 |
| Pennlec'h | Arle |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 172 085 ann. (2017) |
| Gorread | 2 032 km² |
| Stankter | 85 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 29 |
| kemmañ |
Arondisamant Arle a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Bouches-du-Rhône hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2017

Rannet e oa arondisamant Arle e 9 c'hanton hag e 36 kumun :
* kanton Arle-Reter ;
* kanton Arle-Kornôg ;
* kanton Châteaurenard ;
* kanton Eyguières ;
* kanton Orgon ;
* kanton Port-Saint-Louis-du-Rhône ;
* kanton Saint-Rémy-de-Provence ;
* kanton Lei Santei Marias de la Mar ;
* kanton Tarascon.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Bouches-du-Rhône d'ar 1añ a viz Meurzh 2017. 29 c'humun zo en arondisamant Arle bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements des Bouches-du-Rhône, Marselha, 17 C'hwevrer 2017
# Arondisamant Antwerpen

Arondisamant Antwerpen :
| Douaroniezh ||
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Antwerpen |
| Gorread | 1000,31 km² |
| Poblañs (orin: INS - Ensavadur Stadegoù Belgia) ||
| Poblañs – Stankter | 954.680 (01.01.2006) 954 ann./km² |
| Titour arall ||
| Kumunioù | 30 |
| Rannoù | 48 |
Arondisaman Antwerpen a zo unan eus an tri arondisamant eus Proviñs Antwerpen e Flandrez Belgia.

## Istor

Arondisamant Antwerpen a oa bet savet e 1800. Ul lodenn eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Deux-Nèthes (Twee Nethen e nederlandeg) eus Belgia e oa. Savet e oa bet e 1800.

## Kumunioù Arondisamant Antwerpen, bannoù Antwerpen ha rannoù kumunioù Arondisamant Antwerpen

* Kumunioù
* Aartselaar
* Antwerpen
* Boechout
* Boom
* Borsbeek
* Brasschaat
* Brecht
* Edegem
* Essen
* Hemiksem
* Hove
* Kalmthout
* Kapellen
* Kontich
* Lint
* Malle
* Mortsel
* Niel
* Ranst
* Rumst
* Schelle
* Schilde
* Schoten
* Stabroek
* Wijnegem
* Wommelgem
* Wuustwezel
* Zandhoven
* Zoersel
* Zwijndrecht
* Bannoù en Antwerpen:
** Antwerpen
** Berchem
** Berendrecht-Zandvliet-Lillo
** Borgerhout
** Deurne
** Ekeren
** Hoboken
** Merksem
** Wilrijk
* Rannoù
* Aartselaar
* Boechout
* Boom
* Borsbeek
* Brasschaat
* Brecht
* Burcht
* Broechem
* Edegem
* Emblem
* Essen
* 's-Gravenwezel
* Halle
* Hemiksem
* Hoevenen
* Hove
* Kalmthout
* Kapellen
* Kontich
* Lint
* Loenhout
* Massenhoven
* Mortsel
* Niel
* Oelegem
* Oostmalle
* Pulderbos
* Pulle
* Ranst
* Reet
* Rumst
* Schelle
* Schilde
* Schoten
* Sint-Job-in-'t-Goor
* Sint-Lenaarts
* Stabroek
* Terhagen
* Viersel
* Vremde
* Waarloos
* Westmalle
* Wijnegem
* Wommelgem
* Wuustwezel
* Zandhoven
* Zoersel
* Zwijndrecht
# Arondisamant Antony

Arondisamant Antony :
| Lec'hiadur arondisamant Antony e departamant Hauts-de-Seine ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Hauts-de-Seine |
| Kod arondisamant | 92 1 |
| Pennlec'h | Antony |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 401 755 ann. (2017) |
| Gorread | 48 km² |
| Stankter | 8 370 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 11 |
| kemmañ |
Arondisamant Antony a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Hauts-de-Seine hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Antony e 12 kanton (betek 2014) hag e 12 kumun :
* kanton Antony ;
* kanton Bagneux ;
* kanton Bourg-la-Reine ;
* kanton Châtenay-Malabry ;
* kanton Châtillon ;
* kanton Clamart ;
* kanton Fontenay-aux-Roses ;
* kanton Malakoff ;
* kanton Montrouge ;
* kanton Le Plessis-Robinson ;
* kanton Sceaux ;
* kanton Vanves.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù an Hauts-de-Seine d'ar 1añ a viz Genver 2017. 11 kumun zo en arondisamant Antony bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n°IDF-2016-12-30-005 portant modification des limites territoriales des arrondissements du département des Hauts-de-Seine, Pariz, 30 Kerzu 2016
# Arondisamant Arlon

Arondisamant Arlon :
| Douaroniezh ||
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | |
| Gorread | 317,28 km² |
| Poblañs (orin: INS - Ensavadur Stadegoù Belgia) ||
| Poblañs – Stankter | 54.911 (01.01.2006) 173 ann./km² |
| Titour arall ||
| Kumunioù | 5 |
| Rannoù | 21 |
Arondisamant Arlon a zo unan eus ar pemp arondisamant eus proviñs Luksembourg er Rannvro wallonat e Belgia.

## Istor

Savet e voe Arondisamant Arlon e 1823 en ur vodañ kantonioù Arlon ha Messancy kemeret diwar Arondisamant Luksembourg ha kumunioù eus arondisamantoù Neufchâteau ha Diekirch.

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Arlon

Kumunioù
* Arlon
* Attert
* Aubange
* Martelange
* Messancy
Rannoù
* Arlon
* Athus
* Attert
* Aubange
* Autelbas
* Bonnert
* Guirsch
* Habergy
* Halanzy
* Heinsch
* Hondelange
* Martelange
* Messancy
* Nobressart
# Arondisamant Ate

Arondisamant Ate :
| Lec'hiadur arondisamant Ate e departamant Vauclusa ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Vauclusa |
| Kod arondisamant | 84 1 |
| Pennlec'h | Ate |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 129 075 ann. (2017) |
| Gorread | 1 390,67 km² |
| Stankter | 93 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 57 |
| kemmañ |
Arondisamant Ate a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant ar Vauclusa hag e rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Ate e 6 kanton (betek 2014) hag e 56 kumun :
* kanton Ate ;
* kanton Bonnieux ;
* kanton Cadenet ;
* kanton Cavaillon ;
* kanton Gordes ;
* kanton Pertuis.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Vauclusa d'ar 1añ a viz Genver 2017. 57 kumun zo en arondisamant Ate bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° R93-2016-12-20-011 portant modification des limites territoriales des arrondissements de Vaucluse, Marselha, 20 Kerzu 2016
# Arondisamant Argelèrs

Arondisamant Argelèrs :
| Lec'hiadur arondisamant Argelèrs e departamant Pireneoù-Uhel ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Pireneoù-Uhel |
| Kod arondisamant | 65 1 |
| Pennlec'h | Argelèrs |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 37 695 ann. (2017) |
| Gorread | 1 225,54 km² |
| Stankter | 31 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 87 |
| kemmañ |
Arondisamant Argelèrs a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Pireneoù-Uhel hag e rannvro Okitania.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Argelèrs e 6 kanton (betek 2014) hag e 87 kumun :
* kanton Argelèrs ;
* kanton Aucun ;
* kanton Lourd-Reter ;
* kanton Lourd-Kornôg ;
* kanton Luz-Saint-Sauveur ;
* kanton Saint-Pé-de-Bigorre.
# Canillas de Río Tuerto

Canillas de Río Tuerto zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Canino

Canino zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Canillas de Abajo

Canillas de Abajo zo ur gumun e Proviñs Salamanca e Spagn.
# Canillas de Esgueva

Canillas de Esgueva zo ur gumun e Proviñs Valladolid e Spagn.
# Canicosa de la Sierra

Canicosa de la Sierra zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Canillas

Canillas zo un anv-lec'h spagnolek e Spagn.

## Spagn

-Kumunioù

### e proviñs Málaga

* Canillas de Aceituno
* Canillas de Albaida

### e proviñsoù all

* Canillas, kumun staget ouzh hini Madrid en 1948, hiriv karter e distrig Hortaleza.
* Canillas de Abajo, e proviñs Salamanca.
* Canillas de Esgueva, e proviñs Valladolid.
* Canillas de Río Tuerto, e La Rioja.
# Canillas de Aceituno

Canillas de Aceituno zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
# Canirallus

Canirallus :
| Canirallus oculeus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Anv skiantel ||
| Canirallus Bonaparte, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Canirallus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Canirallus oculeus.
E gavout a reer en Afrika.

## Rummatadur

Lakaet e oa bet an daou spesad beankaensis ha kioloides er genad nevez Mentocrex.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rallidae/Canirallus (lennet e-barzh d'an 11 a viz Meurzh 2022).
# Canigó

Ar menez Canigó (Canigou, ha Canigó e galleg ofisiel adalek 2012) (2,784.66 m.) zo ur menez e Pireneoù Katalonia, etre Conflent, Rousilhon ha Vallespir.
E 2 784 metr emañ ar gern. Abalamour d’an dilive bras zo etrezañ ha plaenenn Rousilhon, e kave d’an dud gwechall e oa ur pezh menez, uheloc’h eget ar re all e Katalonia an Norzh. Gouzout a reer bremañ avat n’eo ket gwir hag ez eo uheloc’h ar menezioù Carlit pe Puigmal.
Hervez ar mojennoù e oa bet ar roue Pêr III Aragon an hini kentañ o pignat gant ar menez Canigó e 1285.
E-harz ar menez ez eus daou vanati, Sant Martí del Canigó ha Sant Miquel de Cuixà.

## Flammenn Canigó

Bep bloaz d’an 23 a viz Mezheven, nozkent Gouel Yann (nit de Sant Joan), e vez graet un tantad e krec’h ar menez, e-pad un abadenn anvet Flama del Canigó (Flammenn Canigó). Chom a ra tud da nozvezhiañ en-dro d’an tantad ha gant lod e vez kemeret etivi da vont da enaouiñ tantadoù all e lec’hioù war an uhel dre Gatalonia a-bezh Istimañ a reer e vez enaouet 30 000 tantad e Katalonia d’an nozvezh-se.

## Notennoù

* ↑ http://www.bulletin-officiel.developpement-durable.gouv.fr/fiches/BO201214/met_20120014_0100_0032.pdf
* ↑ Histoire du Roussillon - Le relief des Pyrénées-Orientales
* ↑ Vermut a la rebuda de la Flama del Canigó
* ↑ Festes - l'espai on comença la festa

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* La Vall de Cadí, Randonnées au pic du Canigou (e galleg, katalaneg, saozneg)
* Le Canigou vu depuis Perpignan, en direct (Kuzul-departamant ar Pyrénées-Orientales)
# Canillas de Albaida

Canillas de Albaida zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Málaga.
# Baot Blanding

Baot Blanding :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Emydidae |
| Genad : | Emydoidea |
| Anv skiantel ||
| Emydoidea blandingii Holbrook, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Baot Blanding (Emydoidea blandingii) a zo ur stlejvil hag a vev e Norzhamerika. Ar spesad nemetañ eo er genad Emydoidea.

## Annez

Bevañ a ra tro-war-dro al Lennoù Meur Amerika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baot Madagaskar

Baot Madagaskar :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Testudinidae |
| Genad : | Astrochelys |
| Anv skiantel ||
| Astrochelys yniphora Vaillant, 1885 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Baot Madagaskar (Astrochelys yniphora) zo ur vaot brosezat e Madagaskar.
Hervez an IUCN e chomfe etre 440 ha 770 hinienn hepken, an holl anezhe en un tiriad bihan (etre 25 ha 60 km²) e gwalarn an enezenn. En arvar bras emañ ar spesad da vont da get dre ma vez gwerzhet c'hoazh evel loen-ti, dreist-holl en Azia ar Gevred hag e Sina, daoust d'an niver bihan a hiniennoù.
# Baot-dour gwern

Baot-dour ar gwernioù :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Emydidae |
| Genad : | Emys |
| Anv skiantel ||
| Emys orbicularis Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Baot-dour ar gwernioù (Emys orbicularis) zo ur stlejvil a vev pergen Europa.
Ar spesad nemetañ eo er genad Emys.
# Baot Muhlenberg

Baot Muhlenberg :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Emydidae |
| Genad : | Glyptemys |
| Anv skiantel ||
| Glyptemys muhlenbergii (Schoepff, 1801) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Baot Muhlenberg (Glyptemys muhlenbergii, bet Clemmys muhlenbergii) a zo ur stlejvil hag a vev e reter ar Stadoù-Unanet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baot an Negev

Baot an Negev :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Testudinidae |
| Genad : | Testudo |
| Anv skiantel ||
| Testudo werneri Perälä, 2001 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vaot an Negev (Testudo werneri) a zo ur vaot vrosezat an Negev.
# Baone

Baone a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Baot

Baoted :
| Chelus fimbriatus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar baoted eo ar stlejviled a ya d'ober an urzhiad Testudines.

## Kerentiadoù

Ar spesadoù bev hiriv an deiz zo renket e daou isurzhiad ha 14 kerentiad.
| Isurzhiad Cryptodira Chelydridae Cheloniidae Dermochelyidae Platysternidae Emydidae Geoemydidae Testudinidae Carettochelyidae Dermatemydidae Kinosternidae Trionychidae | Isurzhiad Pleurodira Chelidae Pelomedusidae Podocnemididae |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baot-koad

Baot-koad :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Testudines |
| Kerentiad : | Emydidae |
| Genad : | Glyptemys |
| Anv skiantel ||
| Glyptemys insculpta Le Conte, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vaot-koad (Glyptemys insculpta, bet Clemmys insculpta) a zo ur stlejvil hag a vev e Norzhamerika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.