OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Catherine Howard

Catherine Howard (Lambeth, Londrez, ~ 1524 – Londrez, 13 a viz C'hwevrer 1542), skrivet Katheryn Howard a-wechoù, a voe rouanez kenseurt Bro-Saoz (1540-1541) evel pempet pried ar roue Herri VIII. Dibennet e voe dre ma he devoa darempredet gwazed yaouank.

## He buhez

Diasur eo ar bloaz ma oa ganet : war-dro 1520 moarvat. He zud e oa Lord Edmund Howard ha Joyce Culpeper, keniterv da Anne Boleyn (eil pried Herri VIII) ha nizez e oa da Thomas Howard, 3vet dug Norfolk. Thomas Howard a oa un den a renk uhel ha politiker a bouez e lez Bro-Saoz, hag eñ a gavas dezhi ar garg a zimezell a gambr e-keñver pevare pried Herri, Anna von Kleve.

### He yaouankiz

Desavet e voe gant he lezvamm, Agnes Tilney, e palez Lambeth. Met Agnes a veze alies e lez ar roue oc'h ober war-dro ar rouanez, ma c'halvas un den yaouank, Henry Manox, da reiñ kentelioù sonerezh d'he lezverc'h. Un tamm c'hoari koukoug a reas ar c'helenner gant he skoliadez, a oa etre 11 ha 16 vloaz, muioc'h a reas c'hoazh moarvat, ma voe kaset kuit gant al lezvamm a-benn ar fin. Deskiñ lenn ha skrivañ a reas Catherine, met ne voe ket uhel he deskadurezh e-skoaz gwragez all ar roue.
Ur paotr yaouank all, Francis Dereham, a deuas war he zro, hag ur c'henderv da Vanox a zeue ivez d'he c'hambr. Ma savas gwarizi e Manox, a soñje dimeziñ dezhi. Diwezhatoc'h eo Manox a destenias a-enep dezho.
E 1539 e voe anvet Catherine da zimezell a enor davet ar rouanez kenseurt Anna von Kleve. Furoc'h e kavas Dereham tec'hel da Iwerzhon.
Er goañvezh 1539-1540 e oa krog ar roue da deurel selloù outi.

### Rouanez

D'an 28 a viz Gouhere 1540 e voe graet an eured, en Palez Oatlands e Surrey, naontek deiz goude ma voe disklêriet torridigezh eured Herri hag Anna. Oadet a 49 bloaz e oa ar roue, war-dro 20 vloaz e oa e bried nevez.
Ne gave ket ar rouanez nemeur a blijadur e gwele ar roue, tev ha pounner (136 kilo), ur gouli flaerius war e vorzhed. Plijusoc'h darempred he devoa bet gant paotred yaouank en oadoù ganti.
E nevezamzer 1541 e lezas Herri e wreg yaouank e Greenwich. Dont a reas Francis Dereham d'he gwelout, hag ivez dreist-holl ur c'henderv dezhi, anvet Thomas Culpeper. Evit aozañ an emgavioù e c'halle kontañ war un dimezell dezhi, eus ar re goshañ, Jane Boleyn, pe Lady Rochford, intañvez George Boleyn, a oa breur Anne Boleyn.
Hogen testoù a oa, hag a c'houlenne enorioù evit tevel, e palez Lambeth. Setu perak e rankas envel Henry Manox da soner ha Francis Dereham da sekretour personel. Diskred a voe warno, enklask, ha tamallet e voe dezho bout treitourien hag avoultrerien o-zri, daou vloaz goude hec'h eured.

### Kastiz

Dibennet e voe Catherine d'an 13 a viz C'hwevrer 1542 e Tour Londrez. Culpeper a voe dibennet ivez ; Dereham a voe krouget, divouzellet, ha dibezhiet.

## Hiriv

Un diskennad d'he zad zo ezel eus kambr al Lorded, Edward William Fitzalan-Howard e anv, 18vet dug Norfolk.
# Catherine Ringer

Catherine Ringer (bet ganet d'an 18 a viz Here 1957 e Suresnes en Hauts-de-Seine), a zo un aktourez, ur ganerez c'hall hag ur sonerez barrek war un toullad mat a vinvioù.
A-gevret gant ar soner gall Fred Chichin e krouas ar strollad Les Rita Mitsouko e 1980.
# Catherine de Lorraine

Catherine de Lorraine zo anv meur a briñsez eus Loren, dugelezh dizalc'h.
* Catherine de Lorraine (margravez), pried da Jakob Iañ von Baden (1407-1439),
* Catherine de Lorraine (1552-1596).
* Catherine de Lorraine (1573-1648)
* Catherine de Lorraine, pe Catherine de Mayenne‎ (1585 -1618 )
# Catherine Hermary-Vieille

Catherine Hermary-Vieille zo ur skrivagnerez c'hall ganet e 1948 e Pariz.
Skrivañ a ra romantoù, buhezskridoù ha romantoù istorel. E-touez ar prizioù lennegel aet ganti emañ ar Priz Femina e 1981 gant Le Grand Vizir de la nuit.
Bevañ a ra e Virginia (SUA).

## Oberennoù

* Le Grand Vizir de la nuit, 1981
* L'Épiphanie des dieux, 1984
* La Marquise des ombres, 1985
* L'Infidèle, 1987
* Romy, 1988
* Le Jardin des Henderson, 1991
* Le Rivage des adieux, 1992
* Un amour fou, 1992
* La Piste des turquoises, 1994
* La Pointe aux tortues, 1995
* Lola, 1996
* L'Initié, 1998
* Les Dames de Brières, 2001
* Les Dames de Brières, levrenn II : L'étang du diable, 2001
* Les Dames de Brières, levrenn III : La fille du feu, 2002
* La Bourbonnaise, 2003
* Le Crépuscule des rois, levrenn I : La rose d'Anjou, 2004
* Le Crépuscule des rois, levrenn II : Les reines de cœur, 2005
* Le Crépuscule des rois, levrenn III : Les lionnes d'Angleterre, 2006
* Lord James, 2006
* Le Gardien du phare, 2007
* Le roman d'Alia, 2008
* Les Années Trianon, 2009
# Catherine Labouré

Santez Catherine Labouré :
| Urzh | Merc'hed ar Garantez |
| Ganedigezh | e Fain-lès-Moutiers Bro-C'hall |
| Marv | e Pariz Bro-C'hall |
| Lakaet da sant | 1947 |
| Lec'h(ioù) pirc'hirinded | Pariz, 140 rue du Bac |
Catherine Labouré, ganet d'an 2 a viz Mae e 1806 e Fain-les-Moutiers (Côte-d'Or), marvet d'an 31 a viz Kerzu 1876 e Pariz a oa ul leanez c'hall eus Kevredad Merc'hed ar Garantez. Meur a wech en em ziskouezas ar Werc'hez Vari dezhi, emezi, e-pad hec'h amzer neveziadez e kouent rue du Bac e Pariz. Eno e varvas goude tremenet daou-ugent vloaz eus he buhez leanez gouestlet da ober war-dro ar re gozh.
Lakaet eo bet war roll ar sent e 1947 gant ar pab Pi XII.
# Catherine and Her Destiny

Catherine and Her Destiny zo ur gontadenn italian bet dastumet gant Thomas Frederick Crane (1844-1927) en e levr saoznek Italian Popular Tales (1885) ha lakaet gant Andrew Lang (1844-1912) en e zastumad The Pink Fairy Book. E renkadur Aarne-Thompson-Uther eo niverennet ATU 938, "Placidas" (Eustacius). Tennañ a ra da La madre schiava eus ar Fiabe italiane gant Italo Calvino (1956).

## An istor

Catherine a oa merc'h koant ur marc'hadour pinvidik. Un deiz, setu ur vaouez o tont da c'houlenn outi ha gwell e oa ganti bezañ evurus en yaouank pe en kozh. Ha Catherine da respont en kozh, hag ar vaouez, a oa Planedenn Catherine, da steuziañ kuit. Prestik goude e voe kollet e vadoù gant he zad, a varvas. Catherine a yeas da vatezh. Met bep tro e tegouezhe he Flanedenn, a zistruje pep tra en ti, ma ranke Catherine tec'hel goude, gant aon da vezañ tamallet ha kastizet.
Goude seizh vloaz e paouezas he Flanedenn, ma teuas da vezañ matezh e ti ur vaouez, ha honnezh a rae dezhi kas bara bemdez d'ar Blanedenn. Un deiz e c'houlennas ouzh Catherine perak e ouele ken alies, ha hi da gontañ hec'h istor.
Ha goude e vevas Catherine en evurusted.

## Liamm diavaez

* (en) Ar gontadenn hervez skrid Thomas Crane
# Catherine Hayes (muntrerez)

Catherine Hayes, pe Catharine Hayes, ganet e 1690 ha lakaet d'ar marv d'an 9 a viz Mae 1726, a oa ur vuntrerez saoz, kondaonet da vezañ devet en bev dre m'he devoa muntret ha gwaz.

## Buhez

Ganet e oa Catherine Hall e-kichen Birmingham er bloaz 1690. Da 16 vloaz e timezas gant John Hayes, ur c'halvez. Dilojañ a reas ar priedoù da Londrez ha derc'hel ur stal vihan en Oxford Road, Tyburn, ha war ar memes tro e veze feurmet kambreier ganto. E fin ar bloaz 1725, daou zen anvet Thomas Wood ha Thomas Billings a voe lojet gant ar c'houblad. Catherine Hayes a oa mamm 12 bugel d'ar mare-se. Afer a oa etre ar wreg hag an daou zen, ar re-se a zivizas lazhañ John Hayes. D'ar 1añ a viz Meurzh 1726 e voe mezvet ar gwaz ha lazhet gant an tri.
Ur wech muntret e voe troc'het ar c'horf a dammoù ha bannet en ul lenn e Marylebone. Ar penn a voe bannet en Thames hag a voe adkavet an devezh war-lerc'h. Diskouezet e voe ar penn war porzh iliz St Margaret's, e Westminster, e-pad meur a zevezh, anavezet e voe John Hayes. D'ar 24 a viz Meurzh e voe adkavet peurrest ar c'horf. Catherine Hayes ha Billings a oa bet harzet en a-raok dre surentez. Wood a voe harzet nebeut amzer goude, hag a anzavas ar muntr. Billings a anzavas ivez bezañ bet kemeret perzh er muntr, met Hayes a nac'has bezañ bet kelaouet eus ar muntr.

## Ar varnadenn

E-pad ar varnadenn, Hayes a daelas not guilty (digablus), met a voe kondaonet memestra. Kondaonet e voe da vezañ devet ouzh ar peul (burned at the stake). Wood ha Billings a voe kondaonet d'ar groug. An afer a voe brudet buan hag a zedennas kalz ar boblañs, meur a zen a noblañs uhel a zeuas da arvestiñ ouzh ar prosez.

## Ar boan a varv

A-raok an 9 a viz Mae, devezh ar boan a varv, Wood a varve e toull-bac'h Newgate. Hayes a c'hwitas e daol d'en em lazhañ dre ampoezon. D'an 9 a viz Mae, e voe staget ouzh ar peul e Tyburn gant un harnez tro-dro d'he c'houzoug. Un dezrevell a embannas "ar bourevier a c'hwitas pa glaskas mougañ anezhi dre ma devas ar gordenn, ar vaouez a varvas a-benn ar fin pa voe bannet un tamm koad en he benn a lakaas he empenn da vont maez". Goude-se e voe embannet e oa bet Hayes ar vaouez ziwezhañ da vezañ bet devet dre abeg ur petty treason (memes ma gendalc'has devadenn korfoù ar vaouezed kondaonet d'ar marv betek 1790)".
Billings a voe krouget dre chadennoù e Marylebone Fields. Skrivet e voe kanouennoù war torfed Hayes, ur c'hazetenner eus al London Journal a geñverias muntr John Hayes gant ar pezh-c'hoari Arden de Faversham. William Makepeace Thackeray a awenas e istor Catherine hag a voe embannet evit ar wech gentañ er Fraser's Magazine e 1839–40, war buhez Catherine Hayes.
# Catherine Latour

Catherine Latour, ganet e Pariz e 1948, a zo ur stourmerez sevenadurel.

## Buhez

E 1961 e heulias ur staj aozet gant Kendalc'h evit ar wech kentañ. Hec'h eontr, Jean-Louis Latour, a oa sekretour Kendalc'h d'ar mare-se.
Kemer a reas perzh en aozadurioù sevenadurel Bretoned Pariz war-lerc'h, Korollerien Breiz Izel peurgetket.
Er bloavezhioù 1970 ec'h emouestlas e Kevredad Bretoned Pariz, Kendalc'h ha Skoazell Vreizh. Degemeret e voe da ovizez gant Kengor Drouized, Barzhed hag Ovizien Breizh e 1979. Dilennet e voe ezel eus kuzul-merañ Kendalc'h ar memes bloavezh.
E 1982 ec'h asantas dont da labourat da Di Kendalc'h evel kontourez. Dic'hopret e voe e 1984 en abeg da ziaesterioù arc'hant ar gevredigezh met kendelc'her a reas da labourat a-youl-vat betek 1998. E 2008 e teuas da vezañ sekretourez Kendalc'h. Prezidantez e voe eus 2009 betek 2011.
Kemer a reas perzh er gengevredigezh Kuzul Sevenadurel Breizh e 2006. Anvet e voe da ezel eus bodad-aliañ Kuzul Sevenadurel Breizh bet krouet gant ar C'huzul rannvro e 2009. Dilennet e voe da vesprezidantez. Kemer a reas plas Paul Molac, prezidant, pa roas-eñ e zilez e 2012, betek 2013.
Ezel eo eus kuzul-merañ Kevre.
Resevet he deus Kolier an Erminig e 2010.

## Mammennoù

Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran Embanner, 2013.

## Liamm diavaez

* Video kinnig Skol-Uhel ar Vro
# Catherine Leprince

Catherine Irène Leprince, bet ganet d'ar 17 a viz Meurzh 1956 e Pariz, a zo bet un aktourez (sinema ha skinwel) c'hall.
Degouezhet e metoù ar skeudennoù o fiñval a-drugarez da vommoù bruderezh e rannas ar goantenn he daoulagad c'hlas he micher etre ar sinema hag ar skinwel. He dilezel a reas, e dibenn ar bloavezhioù 1990, d'ober hec'h annez e Montflanquin (Lot-et-Garonne) evit skrivañ romantoù : Je porte plainte (2008), Nue dans les orties (2009), Emparez-vous d'ailes (2012).

## He dek film er sinema

* 1977 : Bilitis, sevenet gant David Hamilton.
* 1979 : Le Cavaleur gant Philippe de Broca, Le Piège à cons gant Jean-Pierre Mocky.
* 1982 : Le Choc gant Robin Davis hag Alain Delon.
* 1984 : Vive les femmes ! gant Claude Confortès.
* 1985 : Escalier C gant Jean-Charles Tacchella.
* 1986 : Paulette, la pauvre petite milliardaire gant Claude Confortès (eil film a-gevret).
* 1988 : Baby Blues gant Daniel Moosmann.
* 1989 : Sans défense gant Michel Nerval.
* 1992 : Quidam, film berr gant Sophie Deflandre.

## He filmoù ha stiradoù skinwel

* 1980 : Médecins de nuit (ur pennad), Kick, Raoul, la moto, les jeunes et les autres.
* 1981 : Noires sont les galaxies.
* 1982 : Le Sud, Les Maupas, De bien étranges affaires (ur pennad).
* 1983 : Secret diplomatique (ur pennad), Cinéma 16 (ur pennad), Les Cinq Dernières Minutes (ur pennad).
* 1984 : Disparitions (pemp pennad).
* 1986 : Pepe Carvalho (ur pennad).
* 1989 : Le Triplé gagnant (ur pennad).
* 1990 : Série rose (ur pennad), L'Or et le Papier.
* 1991 : L'Ordinateur amoureux.
* 1994 : Le JAP, juge d'application des peines (ur pennad).
* 1995 : Un Enfant de trop.
* 2000 : Les Monos (ur pennad).

## Liammoù diavaez

* Catherine Leprince war Internet Movie Database.
* Poltred Catherine Leprince war Les GENS du CINEMA.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Disco.
* ↑ La Soucoupe de solitude.
* ↑ Le Diplomate séraphique.
* ↑ Incertain Léo ou L'amour flou.
* ↑ Appelez-moi Boggy.
* ↑ Vice-versa, La Fille de Londres, Rumeurs, Double fond hag À brève déchéance.
* ↑ El caso de la gogo-girl.
* ↑ Le Crime de Neuilly.
* ↑ Augustine de Villebranche.
* ↑ La Cible.
* ↑ Quand ça t'arrive.
# Bugel-bihan

Ar vugale-vihan eo bugale ar mab pe ar verc'h, hervez sellboent an tad-kozh pe ar vamm-gozh. Ur bugel-bihan a c'hall bezañ ur mab-bihan, pa vez ur paotr, hag ur verc'h-vihan, pa vez ur plac'h.

## Gizioù

Ar c'hiz a veze, betek ar bloavezhioù 1960, da reiñ d'ur mab anv-badez e dad-kozh, ha d'ur verc'h anv-badez he mamm-gozh. Un hengoun kozh eo en Europa, pa seller ouzh istor anvioù priñsed evel Ermengarde, Foulk, Jafrez.

## Hiziv

N'eo ket ken pouezus al liamm etre ar vugale-vihan hag o zud-kozh, dre ma vevont alies pell an eil re diouzh ar re all.

## Bugale-vihan er sevenadur poblek

* Ar C'habellig Ruz zo ur plac'hig o vont da weladenniñ he mamm-gozh, er gontadenn hollvrudet.
* Heidi zo ur romant hag a gont troioù-kaer ur plac'h vihan e ti he zad-kozh en Alpoù, e Kanton Graubünden e Suis.
* Sniegouritchka eo merc'h-vihan an tad-kozh Nedeleg er sevenadur rusian.
# Bugale Horus

Hapi, Douamoutef, Amset, ha Kebec'hsenouf eo anv pevar mab an doue henegiptat Horus. Meneget e vezent en urzh-se e enskrivadurioù ar piramidennoù. Ne ouzer ket piv e oa o mamm.
En deroù, hervez, E. A. Wallis Budge, e tougent ar pevar c'horn eus oabl Horus. Pep hini a oa sañset bezañ rieged war ur c'hard eus ar bed hag en diwezh e teujont da vezañ doueed ar pevar avel : Hapi a oa hini an norzh, Douamoutef a oa hini ar reter, Amset a oa hini ar su, ha Kebec'hsenouf a oa hini ar c'hornôg.
Difenn a raent flugez balzamet ar re varv. Karget e oa Bugale Horus da wareziñ pep a organ disheñvel lakaet gant ar balzamer e pep a lestr kanopat disheñvel.
Pa veze sellet ouzh ar galon evel ouzh al lec'h ma veze an ene o chom, e veze lezet anezhi e-barzh ar c'horf balzamet. Soñjal a rae an Egiptiz ivez ne dalveze ket an empenn 'met da broduiñ gludenn. Lakaet e veze da vont da liñvenn gant aozadennoù a-ratozh ha tennet e veze diouzh ar glopenn. Chom a rae eta ar stomog (hag ar vouzellenn voan), ar skevent, ar bouzelloù hag an avu a veze miret pep hini en ul lestr disheñvel.
Lakaet e veze pep lestr kanopat er bez e tu an hini eus ar pevar avel a oa liammet gant doue gwarezer al lestr kanopat-se. Al lestr gwarezet gant Hapi, da skouer, a veze lakaet en norzh abalamour ma oa Hapi doue an norzh.
Pep hini eus al listri kanopat a veze gwarezet d'e dro gant un douez evel ma veze gwarezet ar pezh a oa e-barzh gant unan eus bugale Horus.
Setu amañ da-heul roll al listri gant an organ a veze miret enno, anv an doue hag an doueez gwarezer, hag an tu eus ar bez ma veze lakaet :
* Ar skevent :
** An doue Hapi dezhañ penn ur babouz ;
** An doueez Neftis ;
** An norzh.
* Ar stomog :
** An doue Douamoutef dezhañ penn un aourgi ;
** An doueez Neith ;
** Ar reter.
* An avu :
** An doue Amset dezhañ penn un den
** An doueez Isis ;
** Ar c’hreisteiz.
* Ar bouzelloù :
** An doue Kebec'hsenouf dezhañ penn ur falc’hun pe ur sparfell ;
** An doueez Serket ;
** Ar c’hornôg.
A-wezhioù e vez graet o zad eus an Faraoned marv e enskrivadurioù ar piramidennoù abalamour ma oa adenkorfadur Horus war an Douar. Ambroug a reont an hini marv er bed all, daou anezhe a bep tu dezhañ hag e tiskouezont an hent dezhañ. Pellaat a reont ar sec'hed hag an naon dioutañ hag e warezont anezhañ pa vez ezhomm.
Graet e veze ivez ar Re Skedus, gwarezerien korf Osiris, eus pevar mab Horus, a-gevret gant Maa-atef-f, C'heri-bek-f, hag Horus-C'henti-maa.
* ↑ Piramidenn Ounas, l. 219; Piramidenn Teta, ll. 60, 286; Piramidenn Pepi I., ll. 444, 593, ha kement zo.
* ↑ Budge, E. Wallis. The Book of the Dead: The Papyrus of Ani. (1895)
* ↑ Piramidenn Pepi I., l. 593
* ↑ Max Müller Recueil de Travaux, t. vii., p. 150 (ll. 261-63).
* ↑ Max Müller Recueil de Travaux, t. viii., p. 91 (l. 593
# Bugale Melrand

Bugale Melrand zo ur c'helc'h keltiek savet e Mêlrant, e Bro-Gwened, e 1973 aveit kas dañsoù Breizh àr-raok. Disklêriet eo èl ur gevredigezh hervez ar lezenn 1901 .

## Kinnig

Krouet e oa bet Bugale Melrand e 1973, ha diazezet eo ar strollad e Mêlrant (Morbihan). Kavet e vez ennoñ àr-dro ur c'hant bennak a izili. Melrant a zo ur gêriadenn lec'hiet àr tri c'horn-bro (Bro Baod, Bro Pondi, Bro Pourlet). Ar c'helc'h a gizidik hag a gelenn da dud a bep oad an dañs, ar sonerezh, ar broderezh, ar brezhoneg hag ar c'han.
E gorollerezhioù hag e sonerezh a zo bremañ brudet, hag o c'halite o deus dibaset a-c'houde pell 'zo bevennoù Breizh. Ar c'helc'h Bugale Melrand a zo en eil rummad ar gengevredigezh « War 'l Leur », ha kinnig a ra korollerezhioù ha dañsoù hengounel Breizh.
Liesseurt eo oberoù ar gevredigezh, ha dreist-holl evit arvesterion dedennet get ar sevenadur :
* Dañsoù : kelennet e vez d'an dañserion yaouank adal o seizh vlez.
* Sonerezh : meur a choaj o deus ar re zedennet (Bombard, Biniou kozh, Boest an diaoul, Violoñs, Bateri, Kitar).
* Broderezh/gwriat : an dud a c'hell deskiñ ober danterioù, koefoù, gouzougennoù ha gimpoù hervez o c'hoant.
* Kan : gellet a raomp gwellaat e live (e brezhoneg dreist-holl).
Ar c'helc'h a gemer perzh dreist-holl e gouelioù ar rannvro èl Gouel etrekeltiek an Oriant, Gouelioù-Meur Kerne e Kemper, Gouelioù an Arvor e Gwened. E 44 blez eo bet kelc'h keltiek Bugale Melrand e Bro-Euskadi, Belgia, Bro-Iwerzhon, Italia hag e Sina (Shanghai e 2006 ; Pekin e 2008).
Pa vênt pedet da zañsal, emaint ambrouget get ur strollad sonerezh, mes mont a raont meur-a-wezh da zañsal ambrouget get Bagad Sant-Ewan Bubri.
Un tregont bennak a vugale e vez kavet hiriv e kelc'h ar re yaouankañ, ha mont a raont ivez da zañsal dirak arvesterion e-pad ar blez.
Aozet e vez bep blez get Bugale Melrand daou fest-noz : ur fest-noz trad' (e fin ar blez) hag ur fest-noz Nevez-Flamm (e fin miz Ebrel). Aozet e vez ivez alies getoñ sonadegoù en e sal.

## Liammoù diavaez

* Load ofisiel
* Load YouTube
* Load Facebook
# Bugale Palhavã

Bugale Palhavã a oa mibien bastard ar roue João V (1706-1750), anavezet gantañ e 1742 dre ur baperenn sinet a voe embannet e 1752, goude e varv.
Dont a ra an anv-se eus ma oant lojet e palez markiz Louriçal, e tolead Palhavã, en uhelennoù nepell diouzh Lisboa hag a zo bremaén e kêr. Ar savadur, anvet Palez an Azambuja, a zo bremañ annezet gant kannad Spagn e Lisboa, pe "Palácio dos Meninos de Palhavã".
Skoliet e voent er Mosteiro de Santa Cruz e Coimbra, gant Frei Gaspar da Encarnação, evit gallout mont da leaned. Dre goustiañs fall marteze ec'h embannas un "Decreto porque S. Majestade houve por bem declarar três filhos ilegítimos", e Caldas da Rainha d'ar 6 a viz Eost 1742. Lavarout a ra e oant mibien eus "maouezed naet a wad kontammet", hag e c'houlenne digant ar priñs pennhêr, o lezvreur, reiñ harp d'e vreudeur. Este assim o fez por decreto de 21 de abril de 1752, registrado ao livro 1º das Patentes, folio 223.
Setu o anvioù:
* D. António (1704-1800), mab da Luísa Inês Antónia Machado Monteiro. Doktor e voe war an doueoniezh ha marc'heg eus an Ordem de Cristo.
* D. Gaspar (1716-1789), mab da ul leanez, Madalena Máxima de Miranda (Madalena Máxima da Silva de Miranda Henriques). Dont a reas da vezañ arc'heskob Braga.
* D. José (1720-1801), mab d'al leanez Madre Paula de Odivelas (Paula Teresa da Silva e Almeida). Derc'hel a reas ar garg a Inquisidor-mor.
Abalamour d'un tabut gant markiz Pombal, D. António ha D. José a voe harluet da v-Buçaco e 1760, ha ne c'halljont distreiñ nemet goude marv José Iañ Portugal, e1777.
# Bugeildy

Bugeildy (skrivet Beguildy e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter kontelezh Powys. Emañ tost d’an harzoù gant Bro-Saoz, war lez kornôg ar stêr Tefeidiad, er gwalarn da gêr Tref-y-clawdd.
Eus ar XIV$^{vet}$ kantved eo an iliz met adkempennet e voe kalzik en XIX$^{vet}$ kantved. Dismantroù ur voudenn-gastell norman zo e-kichen.
Ouzhpenn kêriadenn Bugeildy, emañ ivez kêriadennoù Llanddewi-yn-Heiob ha Cnwclas er gumuniezh.
E 2011 e oa 723 a dud o chom e kumuniezh Bugeildy ha 75 a oa kembraegerien (10,6%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 2012-12-12..
# Bugaled Breizh

Ar Bugaled Breizh a zo ur vag-roueder eus Loktudi, Penn-ar-Bed (karter mor ar Gelveneg). Mont a reas d'ar strad d'ar 15 a viz Genver 2004 hag ar 5 martolod a oa en he bourzh a varvas en darvoud-se.

## Ar fedoù

Ar vag-roueder-se a 24 m hirder dezhi, bet savet e chanter CBS Belz (Morbihan) e 1986, a zo aet d'ar strad a-vaez d'ar c'hKab Lizard (penn mervent Breizh-Veur) d'ar 15 a viz Genver 2004 da 12e25 UTC. Ar vag pesketa perc'hennet gant Michel Douce, paramantour hag artizan-pesketaer, he deus kaset ganti d'ar strad ar 5 martolod a oa e bourzh : Yves Gloaguen, Georges Lemétayer, Pascal Le Floch, Patrick Gloaguen, Eric Guillamet.

## Displegadennoù hag enklask da heul ar peñse

Er sizhunvezhioù kentañ goude ar gwallzarvoud e oa bet kinniget meur a zisplegadenn evit ar peñse.

### Tezenn ar begadenn gant ul lestr-spluj-brezel

Un nebeud eurvezhioù goude ar peñse e vez embannet ur gemennadenn gant prefeti ar mor evit kelaouiñ e oa ur bleustradeg listri-spluj AFNA tro-war-dro ar zonenn beñse. Met al lestr-spluj tostañ (al lestr-spluj izelvroat Dolfjin hag a zo bet kempennet evit kudennoù souezhus) a oa, hervezo, 20 km alese d'an nebeutañ.
Bremañ eo tezenn ul lestr-spluj saoz eo a vez klasket ha gwir e vefe ha kement-se goude un diviz graet e miz Gouere 2010 gant lez-galv Roazhon.

## Mediaoù

Levrioù
* Adieu Bugaled Breizh gant Yann Queffélec, embannadurioù du Rocher, Gouere 2009
* Le Bugaled Breizh, les secrets d'états autour d'un naufrage gant Laurent Richard ha Sébastien Turay, embannadurioù First, Genver 2007, ISBN 2754002979
* (br) Bugaled Breizh, 37 eilenn gant Paskal Bresson hag Erwan ar Saeg, Nadoz-Vor Embannadurioù, 2016. (Bandenn-dreset) (ISBN 9791093241111).
Kazetennoù
* Enklask Julie Le Bolzer e-barzh Siné-Hebdo Niv. 52 eus an 2 a viz Gwengolo 2009 :
    - « Disparitation du "Bugaled Breizh" : La vérité fera-t-elle surface ? »
    - Les 5 membres d'équipage du Heïdi, un autre bateau de pêche qui serait arrivé avant l'Éridan sur les lieu du naufrage, ne parleront pas.
Skinwel
* L'énigme du Bugaled Breizh, sevenet gant Serge Marie, 2005
* Un "téléfilm du réel" a oa bet raktreset evit bezañ filmet en nevez-amzer 2007 ha skignet gant TF1, met ne ouezer ket petra 'zo bet graet.
Kanaouennoù
* Le Bugaled Breizh, gant ar strollad Avurnav!.
* Bugaled Breizh gant Nolwenn Korbell

## Notennoù

* ↑ FRANCE 3 - Bugaled Breizh, l’enquête rebondit encore - France 3 Ouest - Vue sur mer : info mer et actualité maritime
* ↑ CREFMPM - NAUFRAGE : La coopération internationale jugée mauvaise

## Liammoù diavaez

* lec'hienn gouestlet d'ar vag
* (fr) breizhoo.fr Deskrivañ ar fedoù
* (fr) beamer-france.org Teuliad enklask ar BEAMer
# Bugedo

Bugedo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 194 (2023).
# Bugale Okeanos

Niverus e oa bugale Okeanos hag e wreg Doris:
* 3 000 merc'h, a veze graet an Okeanidezed anezho, plac'hed ar c'houmoul hag ar glav
* 3 000 mab, a veze graet ar Potamoi (stêrioù) anezho: doueed ha stêrioù e oant war un dro.
Ouzhpennañ a reer ivez Metis Metis, en devoa bet digant Gaia.
# Bugale o c'hoari

Bugale o c'hoari zo un eoullivadur war goad gant al livour flamank Pieter Brueghel gozh, bet livet e 1560 ha war ziskouez e Kunsthistorisches Museum Vienna, en Aostria. Ennañ e weler bagadoù bugale o c'hoari e kêr. Kontaén a c'haller betek 200 bugel o c'hoari 90 c'hoari.