OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Triton

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Triton a c'hall bezañ meur a dra:
* Triton (doue), unan eus doueed ar mor e mojennoù Hellaz kozh, mab d'an doueed Poseidon hag Amfitrit.
** An Dritoned e oa mibien Triton
* Triton (loarenn), loar vrasañ ar blanedenn Neizhan.
* triton (fizik) , kalonenn an tritiom

## Lennegezh

* Le Triton, anv gallek ar romantig rusek Из дачных прогулок Кузьмы Пруткова и его друга gant Dostoievski.

## Istor

* An Triton, unan eus div nev Jakez Karter da vare e eil beaj en 1534,
* An Triton, anv ul lestr saoz tapet gant ar moraer Robert Surcouf.

## Lec'hioù

* Al Lenn Triton, pe Tritonis, ul lenn en Afrika en Henamzer, hervez Herodotos ha Diodoros Sikilia.

### Bro-Saoz

* Triton Knoll, en aod da Lincolnshire

### Gres

* Ar Stêr Triton, a red betek al Lenn Copais

### Indonezia

* Pleg-mor Triton, e Kaimana

### Kanada

* Triton, e Douar-Nevez ha Labrador
# Triumvirelezh

« Triumvirelezh » (Troika e ruseg) a vez graet eus un emglev politikel pe soudardel etre tri den hag en em unan evit ren. Eus ar ger latin triumvirate, hag a dalvez "tri den", e teu ar ger "triumvirelezh".

## Henroma

E dibenn Republik Roma e taolenn ar ger-se :
* an Driumvirelezh kentañ a vod Caesar, Pompeius ha Crassus ;
* an eil Triumvirelezh hag a vod Marcus Antonius, Octavius ha Lepidus.

## Bro-C'hall

E Bro-C'hall e voe kaoz eus triumvirelezhioù :
* e-doug ar brezelioù relijiel gant emglev tripenngadour katolik : Anne de Montmorency, François de Guise ha Jacques d'Albon de Saint-André ;
* dindan ren Loeiz XV gant gouarnamant ar sekretourien-Stad Aiguillon ha Terray hag ar c'hañseller Maupeou ;
* e-pad ar vodadenn vonreizhañ gant emglev ar dispac'hourien Antoine Barnave, Adrien Duport ha Lameth.
* War-lerc'h taol-Stad an 18 fructidor eus bloavezh V ar republik c'hall eo kontrollet an Directoire gant triumvirelezh Reubell, Barras ha La Révellière-Lépeaux.
* Dindan ar Stad C'hall, war-lerc'h rakuit Laval, d'an 13 a viz Kerzu 1940, e vez lakaet e plas ur poellgor ren gant dekred an 19 a viz Kerzu. E penn anezhañ ez eus an amiral Darlan a sav un driumvirelezh gant Flandrin, ministr an Aferioù estren, hag ar jeneral Huntziger, ministr ar brezel. Bez ez eus eus ar poellgor ren-se betek ma voe anvet Darlan da vesprezidant ar C'huzul ha ministr an Aferioù estren d'an 9 a viz C'hwevrer 1941.

## Unaniezh Soviedel

En Unaniezh Soviedel e veze graet Troika eus emglev an nerzhioù politikel a denne d'un driumvirelezh :
* e-pad an Eil Brezel Bed gant ar gouarnamant trifennek a vode Jozef Stalin, Vyatcheslav Molotov ha Lavrentiy Beria ;
* goude drouklamm Nikita C'hrouchtchov e voe lodennet postoù sekretour kentañ ar Strollad, kentañ ministr ha penn Stad :
** Leonid Brejnev, Aleksey Kosygin hag Anastas Mikoyan
** Leonid Brejnev, Alexei Kosygin ha Nikolay Podgorny da c'houde.
# Tristão da Cunha

Tristão da Cunha (war-dro 1460 — war-dro 1540) a oa marc'heg e kuzul ar roue Manuel Iañ Portugal, ha merdeour portugalat. Anvet e voe, e 1505, da vesroue an Indez portugalat, met n'hallas ket kemer ar garg abalamour d'e yec'hed, dall e oa deuet da vezañ, ha kemeret e voe e lec'h gant Francisco de Almeida. Ezel e oa eus Kuzul Prevez ar roue.

## E vuhez

Mab e oa da Nuno da Cunha ha d'e bried Catarina de Albuquerque, merc'h da Luís Álvares Pais ha d'e bried Teresa de Albuquerque; breur e oa Joana de Albuquerque, pried Lopo Soares de Albergaria, 3vet gouarnour India.
E dad a oa mab da João Pereira da Cunha Agostim, brudet evel unan eus an Doze de Inglaterra, ha d'e bried Isabel Fernandes de Moura.

## Beaj 1506

E 1506 e voe anvet da gomandant ar morlu a 15 lestr, an eizhvet kaset da redek mor a-hed aod reter Afrika ha kornog Indez. Dindanañ e oa e genderv Afonso de Albuquerque, a oa e penn ur bagad a bemp lestr a voe dispartiet diouzh ar morlu diwezhatoc'h. O c'hefridi e oa aloubiñ Sokotra ha sevel ur c'hreñvlec'h enni
Goude dizoloiñ an inizi anvet hiriv diwar e anv, da lavarout eo enezeg Tristan da Cunha, e reas ur veaj da Madagaskar, da aod Mozambik, Barawa ha Sokotra, a voe aloubet gantañ. En India e roas skoazell d'ar besroue Francisco de Almeida.

## Kannadiezh da Roma

E 1514 e voe kaset da gannad da Roma da-gichen ar pab Leon X. Gant e ambrougadeg pompadus e tremenas dre straedoù kêr Roma, ha gwelet e voe loened gouez ha pinvidigezhioù eus an Indez, en o zouez un olifant anvet Hannon, hag a oa da vezañ profet d'ar pab, daou loupard, ur banterenn, perokeded hag evned dibaot, ha kezeg indian. War gein an olifant e oa un tiig arc'hant, e stumm ur c'hastell, un arc'had a vein prizius hag a bezhioù aour. Degemeret e voent gant ar pab e Castel Sant'Angelo. Teir gwech e taoulinas an olifant dirak ar pab war urzh e vleiner indian, ur mahout a veze laret anezhañ. Sunañ a reas dour eus ur gibell gant e drompilh ha strinkañ an dour war ar bagadoù gardinaled.
En deiz-se ivez e oa ur frikorneg a voe treset gant al livour alaman Albrecht Dürer war ur c'hoadengravadur brudet bras. Ha daoust ma ne oa ket eno en deiz-se e teuas a-benn d'ober un dresadenn resis a-walc'h diwar ar c'homzoù a glevas.

## E varv

Goude ma ne voe morse roet dezhañ ar garg a vesroue India, e voe anvet e vab Nuno da Cunha da 9vet gouarnour India en 1529.
Beziet eo Tristão da Cunha en iliz Nossa Senhora da Encarnação, eus ar XVIIvet kantved, en Olhalvo? e-tal Alenquer.
# Triton (loarenn)

Triton eo loarenn vrasañ ar blanedenn Neizhan hag ar seizhvet loarenn eus Koskoriad an Heol dre he ment. Dizoloet e oa bet gant ar steredoniour breizhveuriat William Lassell d'an 10 a viz Here 1846. Al loarenn vrasañ e Koskoriad an Heol eo gant ur gelc'htro a-gin.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Triuggio

Triuggio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Triton (Douar-Nevez ha Labrador)

Triton zo ur gêriadenn en Douar-Nevez, e proviñs Douar-Nevez ha Labrador e Kanada.
# Rupicola peruvianus

Rupicola peruvianus :
| Ur par Rupicola peruvianus, luc'hskeudennet e Zoo San diego (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cotingidae |
| Genad : | Rupicola |
| Anv skiantel ||
| Rupicola peruvianus (Latham, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rupicola peruvianus a zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae.
Anvet e voe Pipra peruviana (kentanv) da gentañ-penn (e 1790) gant an evnoniour saoz John Latham (1740-1837).
Lakaet eo bet da vezañ labous arouez Perou (graet e vez tunki anezhañ e kechuaeg).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned bras, frouezh ha mellkeineged bihan.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pevar isspesad anezhañ e Suamerika :
* Rupicola peruvianus aequatorialis, e reter Kolombia, kornôg Venezuela, reter Ecuador ha biz Perou,
* R. p. peruvianus, e kreiz Perou,
* R. p. sanguinolentus, e kornôg Kolombia ha kornôg Ecuador,
* R. p. saturatus, e gevred Perou ha kornôg Bolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Rupicola peruvianus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Rupicola peruvianus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (es) Los símbolos patrios del Perú: ave, animal y flor nacional.
* ↑ (en) Rupicola peruvianus el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rupicola peruvianus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Rupicapra

Rupicapra :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Caprinae |
| Genad : | Rupicapra |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rupicapra a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

2 spesad a zo ennañ:
* ar chamoez, Rupicapra rupicapra
* chamoez ar Pireneoù, Rupicapra pyrenaica
# Rus (Jaén)

Rus zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 3 453 (2023).
# Ruprecht von der Pfalz

Ruprecht von der Pfalz zo anv meur a briñs alaman eus Pfalz.
* Ruprecht Iañ (Pfalz) (1309–1390), kont ha priñs (Pfalzgraf bei Rhein, Kurfürst von der Pfalz)
* Ruprecht II (Pfalz) (1325–1398), priñs Pfalz
* Ruprecht (Roue ar Romaned) (1352–1410), priñs Pfalz, roue ar Romaned,
* Ruprecht Pipan (1375–1397), priñs Pfalz
* Ruprecht von Pfalz-Simmern (1420–1478), eskob Straßburg
* Ruprecht von der Pfalz (Köln) (1427–1480), eskob Köln
* Ruprecht von Pfalz-Mosbach (1437–1465), eskob Regensburg
* Ruprecht von Pfalz-Simmern (1461–1507), eskob Regensburg
* Ruprecht von der Pfalz (Freising) (1481–1504), eskob Freising
* Ruprecht (Pfalz-Veldenz) (1506–1544), kont Veldenz
* Ruprecht von der Pfalz, Dug Cumberland (1619–1682), Priñs Pfalz ha jeneral saoz.

## Pennad kar

* Ruprecht
* Ruprecht Iañ
# Rusalka

Ur rusalka (sloveneg ha tchekeg ; poloneg : Rusałka ; ruseg ha bulgareg : Русалка ; ukraineg: Русалки) zo ur voudig hag a vev en dour, hervez mojennoù ar Slaved.

## El lennegezh

* Rousalka gant Aleksandr Pouchkin e 1829-32.

## Sonerezh

* Rusalka, un c'hoarigan gant Antonín Dvořák e 1901.

## Sinema

* Rusalka, tresadennoù-bev gant Aleksandr Petrov e 1997.

## Pennadoù kar

* Naiadezed
* Nimfezed
* Ondina

## Notennoù

* ↑ (fr) (ru) Roussalka / Русалка
# Rush (film, 2013)

Rush a zo ur film amerikan sevenet gant Ron Howard a zo deuet er-maez e miz Gwengolo 2013.

## Sinopsiz

E-pad kevezadeg Formulenn 1 1976 e teu ar stourm etre Niki Lauda, kampion 1975 war Ferrari, ha James Hunt war McLaren-Ford, da vezañ spontus, betek gwallzarvoud Niki Lauda war an Nürburgring....

## Fichenn deknikel

* Sevener : Ron Howard
* Senario : Peter Morgan
* Sonerezh : Hans Zimmer
* Skeudenniñ : Anthony Dod Mantle
* Renerezh arzel : Christopher Wyatt
* Produiñ : Andrew Eaton, Eric Fellner, Brian Grazer, Ron Howard ha Brian Oliver
    Eilprodueroù : Todd Hallowell ha Tyler Thompson
    Kenbroduer : Jens Meurer
* Kevredadoù produiñ : Cross Creek Pictures, Egoli Tossell Film, Exclusive Media Group, Imagine Entertainment, Revolution Films ha Working Title Films
* Dasparzhadur :
    Stadoù-Unanet : Universal Pictures
    Rouantelezh-Unanet : StudioCanal
* Pad :
* Rummad : Dram sportel
* Deiziad mont er-maez : 2013

## Aktourien

* Daniel Brühl : Niki Lauda
* Alexandra Maria Lara : Marlene Knaus
* Chris Hemsworth : James Hunt
* Olivia Wilde : Suzy Miller
* Natalie Dormer : Gemma
* Pierfrancesco Favino : Clay Regazzoni
* Martin J Smith : Jody Scheckter
* Xavier Laurent : Patrick Depailler
* Antti Hakala : Hans-Joachim Stuck
* Augusto Dallara : Enzo Ferrari
* Alessandro De Marco : Daniele Audetto
* Ilario Calvo : Luca di Montezemolo
* Colin Stinton : Teddy Mayer
* Christian McKay : Alexander Hesketh
* Julian Rhind-Tutt : Bubbles Horsley
* Jamie de Courcey : [Harvey Postlethwaite]]
* Geoffrey Streatfield : Peter Hunt

### Liammoù diabarzh

* Formulenn 1
* Niki Lauda
* James Hunt
* Kevezadeg bed ar Formulenn 1 1976

### Liammoù diavez

* (en) Rush war Internet Movie Database
* (fr) Rush war Allociné
# Rupicola rupicola

Rupicola rupicola :
| Rupicola rupicola, luc'hskeudennet e Koad Iwokrama (Guyana). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cotingidae |
| Genad : | Rupicola |
| Anv skiantel ||
| Rupicola rupicola (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rupicola rupicola a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae.
Anvet e voe Pipra Rupicola (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh a bep seurt dreist-holl, ha kemer amprevaned bras, stlejviled bihan ha raned ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en hanternoz Amazonia.

## Liammoù diavaez

* (en) Rupicola rupicola war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Rupicola rupicola war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Rupicola rupicola el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rupicola rupicola.
# Ruprecht von der Pfalz, Dug Cumberland

Ruprecht von der Pfalz (17 a viz Kerzu 1619 en Praha - 29 a viz Du 1682 en Londrez), lesanvet Rupert the Cavalier, a oa priñs Pfalz eus an tiegezh Wittelsbach, dug Cumberland ha kont Holderness.
# Rupicola

Rupicola :
| Ur par R. peruvianus, luc'hskeudennet e Machu Pikchu (Perou). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cotingidae |
| Anv skiantel ||
| Rupicola Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rupicola a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Rupicola peruvianus
** R. p. aequatorialis, peruvianus, sanguinolentus ha saturatus,
* Rupicola rupicola.
O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cotingidae/Rupicola (lennet e-barzh d'an 13 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yapen

Enez Yapen a zo un enezenn e Papoua ar C'hornaoueg, e Bae Cenderawasih. War-du ar reter eus Mios Num. Strizh-mor Yapen en em astenn etrzi hag an Inizi Biak war-du an norzh.
# Yar-vor

Yar-vor :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Zeiformes |
| Kerentiad : | Zeidae |
| Genad : | Zeus (genad) |
| Anv skiantel ||
| Zeus faber Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar yar-vor (Zeus faber) (liester: yer-mor) a zo ur pesk mor.

## Mojenn

An abostol Pêr en dije tapet krog en ur yar-vor evit tennañ ur pezh aour diouzh he genoù, alese an daou darch du (merkoù laosket gant e vizied) a bep tu d'ar pesk.

## Trouz

* Ar yar-vor a glevez anezhi o sklokal pa vez tapet, a c'haller lenn e geriadur Jules Gros.
# Yar-Indez

Yar-Indez :
| Ur c'hilhog-Indez Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Meleagris |
| Anv skiantel ||
| Meleagris gallopavo (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar yar-Indez, pe yar-Spagn, a zo un evn a-orin eus Amerika ha desavet evel evn-porzh evit e gig. Meleagris gallopavo eo e anv skiantel.

## Annez

Orinel eo al labous e norzh ha Kreizamerika. Degaset en deus bet en Hawaii hag Okeania.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Yaourt

Ur yaourt a zo ur meuz diwar laezh buoc'h, bidiez, dañvadez, kazeg, azenez, pe kañvalez, ha ne vez ket strilhet hag a zo goet. Dont a ra ar ger yaourt eus an turkeg yoğurt, eus yoğurtmak (tevaat). Ur yaourt a c'hall bezañ sukret pe get, blazet, gant tammoù frouezh, ha gwenn e vez peurliesañ.

## Istor

Ar skridoù koshañ diwar-benn ar yaourt a zo diwar zorn Plinius kozh. Hiziv an deiz e ouezer e teu ar yaourt eus Bulgaria. Tud zo avat, a soñj dezho e teuje kentoc'h eus Iran pe Kurdistan. Yaourtoù a voe er c'hwec'hkorn evit ar wech kentañ da vare ren Frañsez Iañ (Bro-C'hall) : kudennoù bouzelloù en doa, neuze e c'houlennas sikour digant sultan Turkia, hag eñ a gasas ur mezeg eus Istanbul hag a roas boued diwar laezh dañvadez d'ar roue.

## Ar yaourt er bed

N'eo ken e broioù ar c'hornôg ma tebrer ar yaourt gant sukr, evel dibenn-pred. E broioù all, evel en India, e vez implijet gant meuzioù all.

## Fardañ

Aes a-walc'h eo fardañ yaourtoù. Diwar laezh a vo pasteuret e vez graet, hag ouzhpennet e vez poultrenn laezh : evel-se e vo muioc'h a broteinoù hag a galkiom er yaourt evit ar pezh a zo el laezh. Goude-se e vez ouzhpennet div vakterienn evit ar goerezh :
* Streptococcus thermophilus
* Lactobacillus bulgaricus
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yar

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar yar eo anv an evn a vez savet evit he vioù, parez ar c'hilhog, gwelout yar (evn).
Roet eo anv ar yar da loened all :
* evned all : ar yar-zour, ar yar-Indez (pe yar-Spagn), ar goadyar, ar c'heotyar, ar yar-ouez
* an anv roet d'ur pesk, ar yar-vor, anvet evel-se dre ma vez klevet o sklokal

## Douaroniezh

* anv ur stêr e Treger, gwelout Yar (stêr)
* anv ur stêr en Enez Wight, e Bro-Saoz, gwelout Yar (Enez Wight)
* anv meur a gêriadenn e Rusia (ruseg : Яр), ha diwar unan anezho ur c'hrater eus Meurzh, gwelout Yar (krater)

## Yarig

Diwar ar ger yar eo savet yarig a gaver e meur a anv:
* e Yarig-hec'h-evned pe Yarad-Poñsined, pe "ar Yarig Wenn he c'hwec'h evn", stered a vez graet ar Pleiadezed anezho ivez
* e yarig-Doue, pe yarig an aotrou Doue, un amprevan, anv roet d'ur c'hwil anvet ivez buoc'hig-Doue
* e yarig-an-hañv, anv all ar valafenn

## Traoù all

Yar a vez graet eus traoù all ivez ha n'int ket nag evned na loened:
* ur yar gozh : ur yalc'h kuzh
* yarenn: ar c'hementad lin lakaet war ur gegel
* yarañ zo kluchañ evel ur yar
* ul lagad-yar, pe lagadenn-yar (anvet ivez lagad-bran), anv ar galedenn etre daou viz-troad.

## Gwelout ivez

* Yer
* Yare, ur stêr er Reter da Vro-Saoz
# Yar (stêr)

Ar Yar zo ur stêr vihan a v-Bro-Dreger, 20 km dezhi. E Gwerliskin emañ hec'h eienenn, treuziñ a ra kumunioù Plounerin, Tremael, Plufur ma resev Gwazh Rozambaou war he lez dehou, Treduder ha Plistin, ha degouezhout a ra e Mor Breizh el Lev-Draezh, el lec'h anvet Pont-ar-Yar.

## Kumunioù douret

* Gwerliskin (andon)
* Plounerin
* Tremael (lez kleiz)
* Plufur (lez dehoù)
* Treduder (lez dehoù)
* Plistin (lez kleiz)

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Yar ar vioù aour

Yar ar vioù aour, pe Yar ar viou aour hervez skritur ar mare, zo ur fablenn gant Paotr Treoure. Awenet eo bet gant fablenn c'hallek Jean de La Fontaine, embannet e 1668 el levr Fables de La Fontaine, anezhi eizhvet fablenn al levrenn V.

## Ar fablenn

Ur c'houer en deus ur yar hag zozv vioù aour, hag a lazh anezhi da zigeriñ he c'hof.

## Doareoù all

Meur a zoare brezhonek all zo.
* Unan anvet Ar yarig he viou aour, gant Yann Gorrigan, e-barzh Le breton par les ondes, tome 2, gant Visant Seité (sic), Emgleo Breiz, 1975
* Unan anvet Ar yar he uioù aour, gant Daniel Doujet, e Fablennoù Jean de la Fontaine, troet e brezhoneg get Yves Louis Marie Combeau ha Daniel Doujet, Embannadurioù Al Lanv, 2005.

## Pennadoù kar

* Al louarn hag ar rezin
* Al louarn besk
# Yaoundé

Yaoundé eo kêr-benn hag eil kêr vrasañ Kameroun (1 430 000 a annezidi e 2004) goude Douala. Emañ e-kreiz ar vro, ur 750 m bennak a-us live ar mor.
Savet e voe Yaoundé e 1888 gant kenwerzhourien alaman, evit servijout da ziazez evit o c’henwerzh eus an ivor (an olifant). Aloubet e voe gant soudarded eus Belgia e-pad ar Brezel-bed kentañ ha goude ar brezel e teuas da vezañ kêr-benn Kameroun C'hall. Abaoe m’eo dizalc’h Kameroun ez eo kêr-benn ar stad.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yaprerieg

Ur yezh karibek eo ar yaprerieg (japrería, yaprería) eus isskourr yezhoù an aod. Komzet e vez gant 90-100 den e norzh Sierra de Perija e Zulia e Venezuela (2002).

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
# Yann Albret

Yann Albret, pe Jean d'Albret e galleg a c'hall bezañ:
# Yann 3:16

Yann 3:16 a zo unan eus gwerzennoù anavezetañ Testamant Nevez ar Bibl. Alies e vez kontet evel un diverradenn eus ar gristeniezh.
| Yezh | Amzeriad | Troidigezh | Tekst |
| Gresianeg | Fin ar c'hantved kentañ | Skritur gentañ | Οὕτως γὰρ ἠγάπησεν ὁ θεὸς τὸν κόσμον, ὥστε τὸν υἱὸν τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτὸν μὴ ἀπόληται ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰώνιον. Hoútōs gàr ēgápēsen ho theòs ton kósmon, hṓste tòn huiòn tòn monogenê édōken, hína pâs ho pisteúōn eis autòn mḕ apólētai all᾽ ékhēi zōḕn aiṓnion. |
| Aramaeg | IV. kantved | Bibl Peshitta | ܗܟܢܐ ܓܝܪ ܐܝܝܩ ܐܠܗܐ ܠܥܠܡܐ ܐܝܟܢܐ ܕܠܒܪܗ ܝܚܝܕܝܐ ܢܬܠ ܕܟܠ ܡܢ ܕܡܗܝܡܢ ܟܗ ܠܐ ܢܐܟܙ ܐܠܐ ܢܗܘܘܢ ܠܗ ܝܚܐ ܕܠܥܠܡ܀ Hāḵanā gér ʼaḥeḇ ʼalāhā lʻālmā ʼaykanā dlaḇreh yḥyḏāyā yetel dkul man damhaymen beh lā naḇaḏ élā nehwuwn leh ḥayé dalʻālam. |
| Latin | Etre 382 ha 405 | Vulgat | Sic enim Deus dilexit mundum, ut Filium suum unigenitum daret: ut omnis qui credit in eum, non pereat, sed habeat vitam æternam. |
| Brezhoneg | 1827 | Testamant Nevez troet gant Yann-Frañsez ar Gonideg | Rag Doue hen deuz karet kement ar bed, ma hen deuz roet he Vab unic, evit na vezo ket kollet piou‐benag a gred enhan, mes ma hen devezo ar vuez eternel. |
| Brezhoneg | 2015 | Bibl Koad 21 gant Gwilh ar C'hoad ha skrivet e peurunvan | Rak kement en deus Doue karet ar bed m'en deus roet e Vab nemetañ, evit na vo ket kollet piv bennak a gred ennañ, met m'en devo ar vuhez peurbadus. |
# Yann Bouëssel du Bourg

Yann Bouessel du Bourg, pe c'hoazh Jean Marie Bouessel du Bourg, a oa ur broadelour breizhat (1924-1996).

## Eil Brezel-bed

Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !
Ganet eo e Pariz. E familh a zo a orin eus Bilieg e-kichen Felger.
Dont a ra da vezañ stourmer broadelour breizhat ha federalour europat adalek e yaouankiz hag e chomo gant ar mennozhioù-se betek e varv. Stourm a ra e Strollad Broadel Breizh. Harzet e voe Yann Bouëssel du Bourg gant an Alamaned e-pad nozvezh ar 27 a viz Gwengolo 1941, a-gevret gant ur stourmer all eus SBB, Arsène Gefflot, merour L'Heure Bretonne, pa oant o lakaat traktoù. Testenn an traktoù-se bet embannet gant Strollad Broadel Breizh a oa : "Ni anglais, ni français, ni allemand, breton seulement".
Yann Bouëssel du Bourg en deus soñjet mont er Bezen Perrot met ne 'z eas ket en abeg d'e vennozhioù kristen hag a oa kontrol da baganiezh Lainé.

## Stourmer breizhat

Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !
Skrivet en doa kantadoù a bennadoù er c'helaouennoù breizhek etre 1970 ha 1990, dreist-holl diwar-benn istor Breizh. Tost e oa da Langleiz, e amezeg hag e vignon. Kenlabourat a ra gant kengevread Kendalc'h, Skouted Bleimor, hag ar c'helaouennoù Imbourc'h hag Al Liamm.

## Embannadurioù

* Dreist ar Gorventenn, danevell e yaouankiz ha pergen e-pad ar brezel, e ti Imbourc'h
* Xavier de Langlais peintre écrivain illustrateur breton, Encyclopédie Bretonne N°2 1977,
* La littérature bretonne, gant Yann Brekilien, Les Éditions d'organisation, Pariz, 1982.
* "Saint-Aubin du Cormier, Sentinelle de la Bretagne"
* roll e bennadoù er gelaouenn Imbourc'h : niv. 320 Here 1996 p. 59-67.
# Yann Damask

E-kreiz an eizhvet kantved, SANT YANN DAMASK, beleg ha doktor eus an Iliz. Evit bezan difennet kehelerezh an ikonennoù Sakr e rankas kuitaat lez kalif Damask. E manati sant Sabbas, tost da Jeruzalem ez eas, lec'h ma skrivas ul levrig-studi war feiz reizhvriek an Tadoù Hellenat. Unan eus pennan testoù eus hengoun mariel an Iliz ez eo ivez.
# Yann Arthus-Bertrand

Yann-Arthus Bertrand zo ul luc'hskeudenner, produour hag ekologour gall. Ganet eo d'an 13 a viz Meurzh 1946 e Pariz. E levr La Terre vue du ciel, hag a oa bet embannet e 1999 ha savet un teulfilm d'e heul e 2004, zo deuet da vezañ ur best-seller bedel.

## Liammoù diavaez

* Disprizioù 2009
* Yann Arthus-Bertrand. Du vent dans les pales, Libération, 13/08/2010