OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lê Đức Anh

Lê Đức Anh, ganet d'ar 1añ a viz Kerzu 1920 ha marvet d'an 22 a viz Ebrel 2019 a oa ur politikour ha jeneral vietnamian. Bez' e voe pevare prezidant Viêt Nam etre 1992 ha 1997.
Bez' e oa bet e penn an nerzhioù vietnamian e Kambodia er bloavezhioù 1980. Evel politikour e oa unan mirour. Difenn a rae mennad ar strollad komunour o ren strizh ar gevredigezh.
# Lêr

Lêr (ler ivez alies) a vez graet eus kroc'hen al loened a vez implijet, goude kivijañ, da ober botoù, seier, ha dilhadoù zo.
Ur ster reizhel a zo ivez d'ar ger pa gomzer eus toullañ lêr gant ur minaoued da skouer.
Labourat al lêr a vez graet abaoe amzer sevenadurioù ar saverien chatal. E lêr an ejened-moueek e veze graet tipi an Amerindianed, o dilhad, o zaboulinoù.

## Gerioù deveret

* Ul lêrenn zo un dra bennak, hir peurvuiañ, graet e lêr: ur gouriz, ur roll.
* Ul lergen zo un anv dismegañsus-meurbet graet eus ur plac'h, gwelet evel un tamm lêr da doullañ, ur c'hast.

## Lêr diwar loened

* demmgen: kroc'hen demm
* leuegen: kroc'hen leue, d'ober parch.
* maoutken: kroc'hen maout, brudet eo mojenn ar maoutken aour
* hoc'hken: kroc'hen hoc'h
* gavrgen: kroc'hen gavr, a servije d'ober manegoù, pe kein al levrioù (marokin)
* karvken: kroc'hen karv
* marc'hken:kroc'hen marc'h
* oangen: kroc'hen oan, a servije d'ober manegoù
* tarvken :kroc'hen tarv

## Dilhad

* houarngen
* morzheken, gwisket war morzhed un den
* talgen, gwisket war an tal

## Gerioù all

* un den dugen zo du e groc'hen
* ul louangen zo un den didalvez, lezirek
* lovrgen
* travelgen:
* vilgen
# Lídia Jorge

Lídia Jorge a zo ur skrivagnerez portugalat, ganet e 1946.

## Oberennoù
### Romantoù

* O Dia dos Prodígios - 1980
* O Cais das Merendas - 1982
* Notícia da Cidade Silvestre - 1984
* A Costa dos Murmúrios - 1988
* A Última Dona - 1992
* O Jardim Sem Limites - 1995
* O Vale da Paixão - 1998
* O Vento Assobiando nas Gruas - 2002
* Combateremos a Sombra - 2007
* A Noite das Mulheres Cantoras - 2011
* Os Memoráveis - 2014

### Kontadennoù

* A Instrumentalina - 1992
* O Conto do Nadador - 1992
* Marido e outros Contos - 1997
* O Belo Adormecido - 2004

### Levrioù evit ar yaouankiz

* O Grande Voo do Pardal, ilustrado por Inês de Oliveira - (2007)
* Romance do Grande Gatão, ilustrado por Danuta Wojciechowska - (2010)

### Arnodskrid

* Contrato Sentimental - 2009

### Pezh-c'hoari

* A Maçon - 1997
# Léonora Miano

Léonora Miano zo ur skrivagnerez kamerounat ganet e Douala e 1973, hag o chom e Bro-C'hall abaoe 1991.
Tapout a reas brud gant he romant kentañ L'intérieur de la nuit a zeskriv krizder ar brezelioù diabarzh en Afrika.
Aet eo priz Goncourt al liseidi ganti e 2007 gant Contours du jour qui vient.
# Linkebeek

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Linkebeek zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez. Ur gumun izelvroek gant aezamantoù yezhel e galleg eo.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 4,19 km²
* Poblañs (2022) : 4 709 a dud
* Stankter : 1 124 den/km²
# Linköping

Linköping (distaget /ˈlɪnːˈɕøːpɪŋ/ e svedeg) zo ur gêr eus Sveden, e kontelezh Östergötland hag er broviñs kenanv Östergötland. Unan eus kêrioù bras Sveden eo, poblet ma oa e 2010 gant 104 232 a dud. Emañ hanter hent etre Stockholm ha Göteborg.

## Kêrioù gevellet

| Estelí (Nicaragua) Linz (Aostria) Joensuu (Finland) Tønsberg (Norvegia) Kaunas (Lituania) | Roskilde (Danmark) Guangzhou (Republik Pobl Sina) Macau Ísafjarðarbær (Island) Pietrasanta (Italia) | Palo Alto (SUA) Morogoro (Tanzania) Oradea (Roumania) |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lingua franca nova

Lingua franca nova (pe LFN) eo an anv a roer d'ur yezh ijinet gant C. George Boeree eus Skol-Veur Shippensburg e Pennsylvania, e SUA. Krouet eo bet diwar pemp yezh: galleg, italianeg, portugaleg, spagnoleg ha katalaneg. Skrivet e vez an LFN evel ma komzer, en un doare soniadourel gant ul lizherenneg a 21 sin. Adkavout a reer lizherennoù al lizherenneg latin ha kirillek enni.
* Lingua Franca Nova
* Lingua Franca Nova - Wiki
* Lingua Franca Nova - Yahoo
* Lingua Franca Nova - Facebook
* Lingua Franca Nova - Disionario
* Lingua Franca Nova - Omniglot
# Linguaglossa

Linguaglossa zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Linlithgow

Linlithgow (Gleann Iucha e gouezeleg, Lithgae e skoteg) zo ur gêr vihan, hag ur Royal Burgh, e West Lothian, en Skos.

## Douaroniezh

Emañ un 30 km er c'huzh-heol da gêr Dinedin, war lez hanternoz an Union Canal, a ya eus Dinedin da Falkirk, hag er c'hreisteiz da Palez Linlithgow ha da Loc'h Linlithgow.

## Poblañs

Ouzhpenn 13 000 a dud zo o chom enni.

## Monumant

Dismantroù Palez Linlithgow, ma veze lez rouaned Skos er XV$^{vet}$ ha XVI$^{vet}$ kantved. Tan-gwall a voe eno e 1746.

## Tud

* Mari Stuart, rouanez Bro-Skos, ganet eno e 1542
* Alex Salmond, Prezidant SNP ha Kentañ Ministr Skos, ganet eno e 1954

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Lingèvres

Kumunioù Bro-C’hall :
| Anv | Lingèvres |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lingèvres e Kanton Balleroy hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Villers-Bocage Intercom |
| Kanton | Balleroy |
| Kod INSEE | 14364 |
| Kod post | 14250 |
| Maer | Christian Marie |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 14,46 km² |
| Led | 49° 10' 32" Norzh |
| Hed | 00° 40' 18" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 61 m |
| Uhelder brasañ | 137 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 495 (2008) |
| Stankter | 34 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lingèvres a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944-1945 : mervel a reas seitek den nann soudard e Lingèvres abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Tud

* Richard de Lingèvres marc'heg norman eus an XII$^{vet}$ kantved.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Lingkimeg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù kirantiek ar c'hornôg eo al lingkimeg (lingkhim) komzet gant 1 den nemetken e 1991 e Nepal. Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Lingones

Al Lingones (Λίγγονες en henc’hresianeg) pe Lingoned a oa ur bobl c’halian a oa o vevañ da gentañ e traoñiennoù ar stêrioù Marne, Saena ha Meuse. Ur bobl eus Gallia Belgica pe Gallia Celtica e oant, hervez skrivagnerien an Henamzer.
Lod eus al Lingoned a yeas dreist d’an Alpoù hag en em ziazezas e-kichen genoù ar stêr Po, e Gallia Cisalpina, war-dro 400 kent JK. Asambles ganto e voe pobloù galian all o vont eus Gallia Transalpina da hanternoz Italia, evel ar Voied pe ar Senoned. Moarvat e kemerjont perzh en arigrap Roma e 390 kent JK.
Lingoned Gallia Transalpina a godianas gant ar Romaned goude ma oa bet flastret an Helveted gant ar re-se -58, ha skoaz a rojont da Julius Caesar en e vrezel a-enep Germaned Ariovistus (-53). Daoust dezho bezañ romanekaet a-walc’h a-benn ar c’hentañ kantved goude JK, e savjont a-du gant emsavadeg ar Vataved e 69.
Andomatunum e oa o c’hêr-benn, anvet Lingones diwezhatoc’h ha Langres bremañ (e departamant Haute-Marne).

## Notennoù

* ↑ Notennou diwar-benn ar Gelted koz, p. 330, p. 400
* ↑ Polybius, Histories ii.17
# Pedro Pablo Kuczynski

Pedro Pablo Kuczynski Godard (distaget [ˈpeðɾo ˈpaβlo kuˈtʃinski ɣoˈðaɾð] e spagnoleg), ganet d'an 3 a viz Here 1938 e Lima, anavezet evel PPK, zo un armerzhour hag ur politikour perouat. Dilennet eo bet da brezidant republik Perou e 2016. Kentañ Ministr Perou e oa bet eus miz Eost 2005 da viz Gouere 2006, ministr an arc'hant e oa bet a-raok ivez.
Goude studioù e Perou, e Bro-Saoz hag e Stadoù Unanet Amerika eo bet Kuczynski o labourat er Stadoù Unanet, a-raok en em dreiñ war-zu ar politikerezh e Perou. Bet e voe kargoù uhel gantañ e Bank ar Bed hag er Font Moneizel Etrebroadel a-raok bezañ anvet e penn bank kreiz Perou. Ministr an Energiezh hag ar Mengleuzioù e voe er bloavezhioù 1980 ha ministr an arc'hant er bloavezhioù 2000. Kentañ Ministr e voe, dindan ar prezidant Alejandro Toledo e 2005-2006.
Mont a reas war ar renk e dilennadeg ar prezidant e 2011, met erruout a reas da drede en dro gentañ, goude Ollanta Humala ha Keiko Fujimori. Mont a reas war ar renk adarre e dilennadeg 2016, ha trec'h e voe en eil tro war Keiko Fujimori, met justik (50,12 % eus ar mouezhioù).

## Notennoù

* ↑ https://resultadoselecciones2016.onpe.gob.pe/PRP2V2016/Resultados-Ubigeo-Presidencial.html#posicion

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel PPK (es)
* CIDOB (es) (ca) (en)
# Pedro de la Rosa

Pedro Martinez de la Rosa (bet ganet e 1971 e Barcelona, Katalonia) zo ur blenier kirri a red e Formulenn 1 gant HRT-Cosworth e 2012. Redet en deus etre 1999 ha 2003 evit Arrows ha Jaguar a-raok dont da vezañ blenier esae evit McLaren. Redet en deu fin ar bloavezh 2006 gant McLaren-Mercedes oc'h erlec'hian Juan Pablo Montoya. Distroet eo e redadegoù e 2010 gant Sauber.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pedro de Portugal

Pedro de Portugal, pe Pedro Portugal, zo anv meur a roue eus Portugal.
* Pedro Iañ Portugal (1320-1367) - mab da Afonso IV
* Pedro II Portugal (1646-1706) - mab da João IV
* Pedro III Portugal (1717-1786) - mab da João V
* Pedro IV Portugal (1798-1834) - mab da João VI ; roue Portugal hag Impalaer Brazil, anvet ivez Pedro Iañ Brazil
* Pedro V Portugal (1837-1861) - mab da Maria II Portugal
Hag ivez
* Pedro Portugal, kont Urgel (mab da Sancho Iañ Portugal)
* Pedro, Dug Coimbra (mab da João Iañ)
* Pedro, Konestabl Portugal (mab da Pedro, Dug Coimbra)
* Pedro de Bragança (mab da João V, priñs a Vrasil ha pennhêr ar gwir war ar gurunenn)

## C'hoariva

* Pierre de Portugal, pezh-c'hoari gallek gant Lucien Arnault (1787-1863) e 1823.

## Pennadoù kar

* Pedro
* Portugal
# Pedro Luis de Borja

Pedro Luis de Borja, pe Pere Lluís e katalaneg, pe Pier Luigi de Borgia en italianeg (Roma, war-dro 1458-1488 Civitavecchia) a oa mab henañ ar c'hardinal katalan Rodrigo Lanzol Borja, a voe pab diwezhatoc'h evel Alesant VI. Kentañ Dug Gandia e oa e 1483 hag Aotrou meur a lec'h : Château Bayrent, Gallinera, Bellreguart, Xeresa, Alcodar.

## E vuhez

Ganet e oa e Roma, pe e-kichenik, e 1458 (pe marteze 1460). Ne ouzer ket piv e oa e vamm, unan eus serc'hed e dad, ar c'hardinal Rodrigo de Borja, moarvat. Anvet e voe Pedro Luis diwar-lerc'h e eontr Pedro Luis de Borgia Llançol, breur d'e dad.
D'ar 5 a viz Du 1481, pa oa 23 bloaz, e voe divastardet gant ur builh a-berzh ar pab Sikstus IV, ma oa meneget evel "krennard roman", mab d'ur c'hardinal ha d'ur vaouez dizalc'h (de tune Diacono Cardinali et soluta).
D'an 29 a viz Genver 1483 e voe anvet da dutor e vreur Giovanni. En 1484 e prenas e dad, ar c'hardinal Rodrigo de Borgia, Baroniezh Llombai digant pennhêrez Guillem Ramón Centelles,
Degouezhout a reas e Spagn da gemer e berc'henniezh en Valencia, da greskiñ e zouaroù gant an 50,000 dugad roet dezhañ gant e dad, ha da gemer perzh e brezel Granada, e-pad ar Reconquista. Bec'h a savas neuze etre Rodrigo hag ar roue Fernando II Aragon, ma voe bac'het Pere ha diberc'hennet an tiegezh.
E 1484 avat e voe dieubet Pere Lluís, ha d'an 20 a viz Kerzu 1484 e voe roet dezhañ an titl a Zug Gandia gant ar roue Fernando II.
Goude bout trec'h en Emgann Ronda, ar roue Fernando II Aragon a roas dezhañ an titl a Grande de España d'an 18 a viz Mae 1485. En 1485 e prenas baroniezhioù a voe staget ouzh e zugelezh, ha savet e voe an akta gant ar skrivagner katalanek Joan Roís de Corella (1435-1497).

### Dimeziñ

Dimeziñ a reas da Maria Enriquez de Luna, eus an tiegezh Enríquez. Merc'h e oa da Enrique Enríquez de Quiñones, ha da Maria de Luna, merc'h yaouañkañ Pedro de Luna, kentañ aotrou Fuentidueña, e Segovia, ha mab d'ar c'honestabl Alvaro de Luna ha da Elvira de Herrera y Ayala. Keniterv e oa Maria Enriquez d'ar roue Fernando II Aragon.
Met ne voe ket sevenet an eured abalamour da varv Pedro Luis de Borja d'an 3 a viz Gwengolo 1491.

## Goude e varv

Dimeziñ a reas an intañvez d'e vreur Giovanni, en Gwengolo 1493, en kêr Barcelona, hag hennezh neuze a voe eil Dug Gandia hag enoret gant ar rouaned spagnol. Bloaz a-raok, e 1492, e oa bet anvet Rodrigo de Borja da bab, hag anvet Alesant VI neuze.
En e destamant e laoskas e zugelezh gant e hantervreur Giovanni hag e c'houlennas reiñ un drederann a 10,000 florin d'e c'hoar Lucrezia Borgia.

## Pennadoù kar

* Borgia

## Levrlennadur

* Rafael Sabatini, The Life of Cesare Borgia, 1912.
# Pedro Miguel Pauleta

Pedro Miguel Pauleta, eus e anv gwir Pedro Miguel Carreiro Resendes, ha brudet evel Pauleta, zo ur c'hoarier mell-droad ganet d'an 28 a viz Ebrel 1973 en Azorez.
Ar rekord en deus tapet e plantañ palioù e skipailh broadel Portugal (47 pal) hag e klub Paris Saint-Germain (109 fal).
D'an 19 a viz Even 2008 e kemennas ez ae war e leve e-kerzh un atersadenn radio.

## Kluboù

* 1994 - 1995 : União Madeira (Portugal) : 23 c'hrogad hag 11 pal e kampionad
* 1995 - 1996 : Estoril-Praia (Portugal) : 30 krogad ha 19 pal e kampionad
* 1996 - 1998 : UD Salamanque (Spagn) : 71 krogad ha 34 fal e kampionad
* 1998 - 2000 : Deportivo La Corogne (Spagn) : 63 c'hrogad hag 21 pal e kampionad hag e kib Europa
* 2000 - 2003 : Girondins de Bordeaux (Frañs) : 130 krogad hag 91 pal en holl
* 2003 - 2008 : Paris SG (Frañs) : 205 krogad ha 109 fal en holl
# Pedro de Alcántara

Pedro de Alcántara (Alcántara, 1499 - Arenas de San Pedro, 1562) a oa ul lean frañsiskan spagnol anvet da sant en 1669.
# Pedro Muñoz

Pedro Muñoz zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Pedro Sánchez

Pedro Sánchez Pérez-Castejón, ganet d'an 29 a viz C'hwevrer 1972, zo ur politikour spagnol ha Kentañ ministr ar vro abaoe 2018. Bez eo ivez sekretour-meur ar Partido Socialista Obrero Español (PSOE) abaoe Even 2017. A-raok e oa bet dija er memes post eus 2014 betek 2016, ha dilennet e oa bet da brezidant an Etrevroadel Sokialour e miz Du 2022.
# Pedro Pires

Pedro Verona Rodrigues Pires (ganet d'an 29 a viz Ebrel 1934) zo ur politikour eus ar C'hab Glas. Goude bezañ bet ministr kentañ ar republik eus 1975 da 1991 eo bet dilennet da brezidant e miz Meurzh 2001 hag addilennet e 2006.
g • ka • kePrezidanted ar C'hab Glas :
* Aristides Pereira · António Mascarenhas Monteiro · Pedro Pires · Jorge Carlos Fonseca
# Loro Piceno

Loro Piceno zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia.
# Loroungeg an norzh

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kirantiek ar reter eo loroungeg an norzh (lohorung khanawa) komzet gant tro-dro da 7.000-10.000 den (1991) e Nepal.
Ur rannyezh ez eus:

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Lorraine

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lorraine zo :
* anv gallek Loren, dugelezh dizalc'h betek 1766, rannvro c'hall goude, hiriv er rannvro Grand Est,
* un anv-badez saoznek, Lorraine,
* anv meur a lec'h, en o zouez :
** Lorraine, ur gêr e proviñs Limpopo e Suafrika
** Lorraine, ur gêr e Kebek
** Loraine, ur gêriadenn en Illinois, e SUA

## A bep seurt

* (1114) Lorraine, un asteroidenn.
# Lors Jouin

Lors Jouin, bet ganet Laurent Jouin d'ar 26 a viz Mezheven 1960 e Pariz (Bro-C'hall), zo ur c'haner kan-ha-diskan.
# Lorquí

Lorquí zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Lors Landat

Lors Landat, pe Laurent Landat, a zo ur c’haner brezhonek.

## Strolladoù

* Alambig Electrik
* Arsa!
* Beg Bras Band
* Feiz Noz Moc'h
* KaouaD
* Landat/Conq
* Landat/Laloy
* Landat/Guyader
* Landat/Le Querler
* Landat/Moisson
* Landat/Moisson/Conq
* Landat-Moisson Quartet
* Landat-Moisson Quintet
* Landat/Pensec
* Menneteau/Landat
* Moisson & Co
* Nikolas/Landat
* Quémener/Lefèvère/Thomas/De Vito/Landat
* Sylvain Barou Project

## Pladennoù

* Alambig Electrik, Disadorn’ noz fever, 2010, Coop Breizh
* Alambig Elektrik, Vorlenn’s Stomp, 2014, Coop Breizh
* Feiz noz moc'h, 2012, Pagans
* Lors Landat ha Thomas Moisson, An tan skornet, 2013, Coop Breizh

## Liammoù diavaez

* Video Alambig Ar Redadeg 2014
* (fr) Teuliad kelaouiñ Landat Moisson
# Loroungeg ar su

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù kirantiek ar reter eo loroungeg ar su (southern lorung pe lohorong khap) komzet e bann Dhankuta e Nepal gant 5 761 den (2002).
Ur rannyezh a zo:

## Gwelet ivez

* Yezhoù mahakirantiek
* Yezhoù himalayek
# Loroux

Loroux zo un anv-lec'h gallek hag a gaver en anv meur a gumun, lakaet Lavreer e brezhoneg.

## Breizh

* Le Loroux, Lavreer-an-Dezerzh, en Il-ha-Gwilun, e Bro-Roazhon
* Le Loroux-Bottereau, Lavreer-Botorel, kumun ha penn-kanton, e Bro-Naoned

## Bro-C'hall

* Le Louroux-Béconnais e Maine-et-Loire
# Lorraine (anv-badez)

Lorraine zo deuet da vezañ un anv-badez saoznek e SUA ha Kanada dreist-holl, da-heul ar brezel-bed kentañ.

## Tud

* Lorraine Bracco, aktourez stadunanat,
* Lorraine Chase, aktourez saoz
* Lorraine Ellison, kanerez stadunanat,
* Lorraine Hansberry, skrivagnerez
* Lorraine Hunt Lieberson, kanerez stadunanat, mezzo-soprano
* Lorraine McIntosh, kanerez skosat el laz Deacon Blue
* Lorraine Segato, kanerez kanadian
* Lorraine Nicholson, aktourez stadunanat

## Pennadoù kar

* Loraine
* Lorraine
* Lorrain
* Lauren
# Lorsica

Lorsica zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Marc'h Fjord

Ar Fjord a zo ur ouenn kezeg bihan a zeu eus Norvegia.
# Marc'h-levr

Ur marc'h-levr zo ur pezh arrebeuri a servij d'un den da zougen ul levr bras pa vez ouzh e lenn en ur chom en e sav.

## Pennad-kar

* marc'h
* letrin
# Marc'h-mor

Kezeg-mor :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Syngnathiformes |
| Kerentiad : | Syngnathidae |
| Genad : | Hippocampus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hezeg-mor eo ar pesked a ya d'ober ar genad Hippocampus. War-dro 50 spesad kezeg-mor zo.

## Liammoù diabarzh

* Hippocampus guttulatus
# Marc'h-yod

Ur marc'h-yod zo ur benveg a lakaer war an daol dindan ur podhouarn tomm. Darn a vez graet en houarn, pe houarn-teuz, darn all e koad pe e pri. Alies, etre ar predoù, e vez lakaet podoù bleunioù warno.
# Marc'h-houarn Treuz Bro (MTB)

Ar marc'h-houarn treuz bro pe MTB (MTB eo ivez ar berradur saoznek evit MounTain Bike, marc'h-houarn menez) c'hoazh a zo ur marc'h-houarn bet krouet evit mont da vale e-maez an hentoù terduet, da lâret eo war an tachennoù digompez ar gorre anezhe, hag ur sport bet roet reolennoù dezhañ gant an Unaniezh varc'hhouarnerezh etrebroadel (UME).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Marc'h-koad

An anv marc'h-koad a vez graet eus meur a dra, meur a venveg, hag a denn d'ur marc'h, un tammig marteze abalamour d'e stumm, met kentoc'h dre ma vez lakaet traoù warnañ, ouzhpenn ma vez graet e koad.
Ur marc'h-koad a vez lavaret eta
* eus un dreustel e koad, da heskennat
* eus ur seurt trebez ma veze lakaet ar penntonn ma veze kannet an dilhad
* eus ar benveg ma vez lakaet un daolenn da livañ gant ul livour; ur marc'h-livañ a vez lavaret ivez gant lod.
# Marc'h Askellek (steredeg)

Ar Marc'h Askellek (Pegasus, berraet e Peg) zo ur steredeg e norzh an oabl, anvet diwar ar marc'h askellek Pegasos e gwengelouriezh Hellaz. Unan eus an 48 steredeg eo a oa meneget gant Ptolemaios, ar steredoniour eus an eil kantved. Unan eus an 88 steredeg a-vremañ eo. Ar seizhvet steredeg eus an oabl eo dre he ment (1 121 derez$^2$).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* The Deep Photographic Guide to the Constellations: Pegasus
* Star Tales – Pegasus

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Ofis publik ar brezhoneg
# Marc'h-houarn a-blaen

Ur marc'h-houarn a-blaen zo ur seurt marc'h-houarn graet evit bezañ kaset war-raok gant un den o troadikellat en e c'hourvez, pe en e hanter c'hourvez, gant e zivhar a- blaen.
Emañ an troadikelloù er penn a-raok, hag e-lec'h un dibr ez eus ur seurt kador gant ur c'hein da harpañ outañ. Bihanoc'h e vez ar rod a-raok peurvuiañ. A-us d'an daoulin e vez ar varrenn-stur, pe dindan revr ar blenier.

## Istor

Gant Charles Mochet an hini e voe krouet ar c'hentañ marc'h-houarn a-blaen. Pederrodek e oa, da reiñ tro d'e vab da vont war an hent hep bezañ diskaret gant ur c'harr. Goude e krouas marc'hoù-houarn pederrodek gant div azezenn a reas «vélocar» anezho,

## Liammoù diavaez

* Enor da Charles Mochet, gant George Mochet
* Le site de l'association française affiliée à l'IHPVA
* présentation et historique
* Ur gaer a lec'hienn eus Belgia
* DMOZ Open Directory Project
* DicoBent, le… dico du bent !
* un petit wiki du VPH
# Marc'h-red

Ur marc'h-red zo ur marc'h gourdonet da redek ha da gemer perzh e redadegoù, gant ur marc'heger war e gein.
# Marc'h-tenn

Ur marc'h-tenn, pe marc'h-tennañ, pe marc'h-sterniañ, pe marc'h-sugell, zo ur marc'h postek hag a sach war un denn, stag ouzh un arar pe ouzh ur c'harr.
Implijet e veze kezeg-sugell evit beajiñ pe dougen marc'hadourezh, en armeoù ivez da sachañ kanolioù, ha da sachañ kobiri war ar stêrioù.
# Loïck Peyron

Loïck Peyron zo ur moraer breizhat, bet ganet e Naoned (Liger-Atlantel) d'an 1 a viz Kerzu 1959.
Breur Bruno Peyron ha Stéphane Peyron eo.
Pa ne vez ket war vor, e vez o vevañ er Poulgwenn.
# Lu (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Al lu zo un ger all evit an arme e brezhoneg. Met Lu pe LU a c'hall bezañ meur a dra all.

## Sevenadur sinaat

Meur a c'her sinaek zo bet treuzskrivet « lu » e pinyin, en o zouez al lu, « an hent », un doare pleustriñ er sportoù emgannañ dre an arren (mont da welout ar pennad Tao (sevenadur). Lu zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh ivez :

### Tud brudet

* Annette Lu (1944-), politikourez taiwanat
* Christian Lu (1951), livour gall a orin sinaat
* Edward Tsang Lu (1963-), fizikour hag astraer stadunanat
* Marie Lu (1984-), romantourez stadunanat evit ar vugale
* Lu Jun Hong (1953-), boudaad aostralian
* Lu Huihui (1989-), sinklerez speg sinaat
* Lu Shao-hsuan (1994-), marc'hhouarner taiwanat
* Lu Wenfu (1928-2005), skrivagner sinaat
* Lu Xiaojun (1984-), saver pouezioù sinaat
* Lu Xun (183-245), kadoniour sinaat e rouantelezh Wu
* Lu Yen-hsun (1983-), c'hoarier tennis taiwanat
* Lu Zhengcao (1905-2009), jeneral sinaat

### Anv-pluenn pe anv-kaner

* Lu Xun (1881-1936), anv-pluenn Zhōu Shùrén, skrivagner sinaat
* Crowd Lu (fr) (1985-), aktour, kaner ha sonaozer taiwanat

### Anvioù-lec'h

* Lu, stad sinaat eus marevezh an Nevezamzerioù ha Diskar-amzerioù
* kontelezh Lu, isrann velestradurel e proviñs Sichuan e Republik Pobl Sina
* Menez Lu, menez e Sina
* Lu pe Lǔ, berradur proviñs Shandong e Republik Pobl Sina (diouzh stad kozh Lu)

## En Europa

Kavet e vez an anv lu, lü pe lû e lec'hioù zo. « Al Lu » zo un anv-tiegezh brezhonek ivez, gallekaet e « Le Lu ».
* Christophe Le Lu, krouer ha prezidant ar festival Celtomania e Bro-Naoned
* Lu, kumun italian e Proviñs Alessandria
* Lü, kumun suis e Kanton Graubünden
* Lû, kumun gozh c'hall e departamant Val-d'Oise, staget ouzh kumun Bray-et-Lû bremañ
* Saint Lu (1984-), kanerez aostrian (anv-kaner)

## Kodoù, arouezioù ha berradurioù

* LU, gwreskanv Lefèvre-Utile, zo ur merk gwispid ha produioù diwar edeier eus Naoned. Perc'hennet eo gant Mondelez International bremañ
* al Lieu unique, ul leurenn vroadel e Naoned, staliet e labouradeg kozh Lefèvre-Utile
* digenaozadur LU (evit « digenaozadur Low Up »), un hentenn digenaozañ matrisoù e matematikoù
* LU, kod kanton suis Luzern, hervez an norm ISO 3166-2 (roll isrannoù pennañ ur vro)
* LU, kod Proviñs Lugo, hervez an norm ISO 3166-2 spagnol
* .lu, kod bro Luksembourg, hervez roll domanioù Internet kentañ live
* LU, kod Luksembourg hervez roll ar c'hodoù bro implijet gant an AFNA gwechall, pe kod alpha-2
* Lu, arouez kimiek al lutesiom

## A bep seurt

* LU, kelaouenn etre an daou vrezel-bed gant Lucien Vogel

## Pennadoù kar

* Luu
* Lulu
* Lou