OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Taeniotriccus andrei

Taeniotriccus andrei :
| Taeniotriccus andrei, luc'hskeudennet e Floresta Nacional de Carajás (kreisteiz stad Pará, Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Taeniotriccus |
| Anv skiantel ||
| Taeniotriccus Berlepsch & Hartert, 1902 ||
| Anv skiantel ||
| Taeniotriccus andrei Berlepsch & Hartert, 1902 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Taeniotriccus andrei a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe gant an daou evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915) hag Ernst Hartert (1859-1933) da enoriñ an dastumer hag evnoniour gall Eugène André (1861-1922). Ar spesad nemetañ er genad Taeniotriccus an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded bihan all moarvat.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e takadoù 'zo eus Suamerika :
* Taeniotriccus andrei andrei, e gevred Venezuela ha gwalarn Brazil,
* T. a. klagesi, e gevred lodenn Amazonia eus Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Taeniotriccus andrei war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Taeniotriccus andrei war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Taeniotriccus andrei el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Taeniotriccus andrei.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Taftas

Taftas zo un danvez graet gant neud seiz gwiadet en un doare disheñvel diouzh ar seiz ordinal.
Peurvuiañ e servij d'ober dilhad liv skedus d'ar merc'hed.
# Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht

Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht (alamaneg a dalvez : Devezh ar frankiz: hon armeoù) eo an trede teulfilm propaganda bet sevenet gant Leni Riefenstahl. Ennañ e tiskouez trede kendalc'h ar strollad nazi e Nürnberg e 1935. Er film e laka ar pouez war arme an Trede Reich.
E dibenn an Eil Brezel-bed e soñje d'an dud e oa bet kollet ar film. Ur skouerenn damglok anezhañ a voe adkavet er bloavezhioù 1970. Er film e kaver ur meskaj eus an teknikoù implijet gant Riefenstahl e Triumph des Willens (1934), hag ar pezh a reas diwezhatoc'h en Olympia (1938).

## Notennoù

* ↑ http://www.germanhollywood.com/rief_retro04.html Leni Riefenstahl • UCLA Retrospective, The German-Hollywood Connection

## Liammoù diavaez

* Tag der Freiheit e YouTube
* Tag der Freiheit: Unsere Wehrmacht en IMDB
# Tafarn-y-Gelyn

Tafarn-y-Gelyn zo ur gêriadenn vihan e reter Sir Ddinbych, e Kembre. Emañ war an hent etre Yr Wyddgrug, er reter, ha Rhuthun, er gornaoueg.
Er gornaoueg da Dafarn-y-Gelyn emañ Bryniau Clwyd, gant ode Bwlch Pen Barras (551 m), etre Moel Famau ha Moel Fenlli. Dre an ode-se e tremene an dud da vont eus Dyffryn Clwyd da'r Wyddgrug gwechall, a-raok ma vefe bet savet un hent nevez, an A94.
# Tafalla

Tafalla zo ur gumun en Nafarroa en Euskal Herria, e merindad Olite, er vro dieuskarek.
# Tafurs

Graet e veze Tafurs eus bandennoù kadourien gristen e-kerzh ar C'hentañ Kroaziadeg. Pa vez kaoz anezho int taolennet evel kadourien dibar kement hag evel torfedourien spouronus.

## Istor

An anv Tarfus a zeufe eus ar ger trutani (« klaskerien-vara », « foeterien-vro »), deuet da vezañ lesanv penn ar strollad, « roue Tafur », a orin norman ; dianav pe dost eo munudoù e vuhez. Gant Pierre l'Ermite e voe e penn an holl vandennadoù tud trevourien baour ha kantreerien (Ribauds) hag a veze o heuliañ ar C'hentañ kroaziadeg. Ar re-se o devoa sevenet torfedoù liesseurt ha garv. Keñveriet e oant gant torfedourien, gwallerien ha laeron. Gallout a reer o c'heñveriañ ouzh ar Grandes compagnies.

## Levrlannadur

* Amin Maalouf, Les croisades vues par les Arabes, Paris 1983.
# Tagada Jones

Tagada Jones a zo ur strollad punk-hardcore savet e Roazhon e 1993.

## Pladennaoueg

* 1995 : Tagada Jones
* 1998 : Plus De Bruit
* 1999 : Virus
* 2000 : Mass murderers/Tagda Jones
* 2001 : Manipulé
* 2003 : L'envers Du Décor
* 2004 : The Worst Of
* 2005 : L'envers du tour(CD/DVD)
* 2006 : Le Feu Aux Poudres
* 2007 : 6.6.6
* 2008 : Les compteurs à zéro
* 2011 : Descentes aux enfers

## Izili

* Niko : kan, gitar
* Stef : gitar
* Boiboi : tamboulinoù
* Seb : gitar boud
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Taekwondo

An taekwondo zo un arz brezel hag ur sport emgannañ deuet eus Korea. Implijet e vez kalz an taolioù-troad en taekwondo. Ijinet e oa bet er bloavezhioù 1940-1950 gant arzourien brezel eus Korea. Ar re-se a oa bet desket mat war arzoù brezel evel ar c'harate, arzoù brezel Sina (kung fu), ha war arzoù brezel hengounel Korea evel an taekkyeon, ar subak hag ar gwonbeop.
An aozadur koshañ o ren an taekwondo eo ar C'horea Taekwondo Association (KTA), savet e 1959 dre ur striv unvaniñ gant an nav skolioù arz brezel diazez (kwan) e Korea.
# Tafari Benti

Tafari Benti (1921 - 3 a viz C'hwevrer 1977) a oa ur soudard hag ur politikour etiopian, bet prezidant ar vro.
Benti a oa e-touez izili an Derg hag a lamas ar galloud digant an impalaer Haile Selassie e 1974. Goude marv Aman Andom e voe Mengistu Haile Mariam prezidant en etrekarg e-pad un nebeud devezhioù betek ma voe dibabet Tafari Benti gant an Derg evit bezañ e penn ar Stad d'an 28 a viz Du 1974. Dizemglev a savas etrezañ ha Mengistu ha d'an 3 a viz C'hwevrer 1977 e voe lazhet en un dennadeg aozet gant Mengistu hag e bartizaned e-pad un emvod eus an Derg.
g • ka • kePrezidanted Etiopia :
| Gouarnamant an Derg | Aman Andom · Mengistu Haile Mariam · Tafari Benti · Mengistu Haile Mariam |
| Republik pobl Etiopia | Mengistu Haile Mariam · Tesfaye Gebre Kidan |
| Republik kevredadel Etiopia | Meles Zenawi · Negasso Gidada · Girma Wolde-Giorgis |
# Sarracín

Sarracín zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 260 (2023).
# Sarre (Aosta)

Sarre a zo ur gumun eus Italia er rannvro Traoñienn Aosta.

## Yezhoù

* Italianeg : 56,25 %
* Galleg pe arpitaneg : 27,53 %
Andon : Sondaggio linguistico della Fondation Émile Chanoux
# Sarrebourg

Sarrebourg :
| An ti-kêr. ||
| Anv alamanek | Saarburg |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Moselle |
| Arondisamant | Sarrebourg-Château-Salins (pennlec'h) |
| Kanton | Sarrebourg (pennlec'h) |
| Kod kumun | 57630 |
| Kod post | 57400 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Marty 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Sarrebourg - Moselle Sud |
| Lec'hienn web | http://www.sarrebourg.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 12 278 ann. (2020) |
| Stankter | 749 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 244 m — brasañ 325 m |
| Gorread | 16,40 km² |
| kemmañ |
Sarrebourg (Saarburg en alamaneg, Sààrburi e frankeg) zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sarrebourg-Château-Salins eo.
Er bloavezh 2020 e oa 12 278 a annezidi hag a reer Sarrebourgeois anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Saint-Barthélémy
* An isprefeti.
* Ar ramparzhioù.
* Ar sinagogenn.

## Kêrioù gevellet

* Saarburg (Alamagn) abaoe 1952

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Sarreguemines

Sarreguemines :
| Ar Saar e Sarreguemines. ||
| Anv alamanek | Saargemünd |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine |
| Departamant | Moselle |
| Arondisamant | Sarreguemines (pennlec'h) |
| Kanton | Sarreguemines (pennlec'h) |
| Kod kumun | 57631 |
| Kod post | 57200 |
| Maer Amzer gefridi | Céleste Lett 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Sarreguemines Confluences |
| Lec'hienn web | http://www.sarreguemines.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 20 555 ann. (2020) |
| Stankter | 693 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 192 m — brasañ 293 m |
| Gorread | 29,67 km² |
| kemmañ |
Sarreguemines (Saargemünd en alamaneg, Saargemìnn e frankeg) zo ur gumun en departamant Moselle hag er rannvro Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine, e reter Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Sarreguemines eo.
Er bloavezh 2020 e oa 20 555 a annezidi hag a reer Sarregueminois anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Utzschneider.
* Ar c'hazino war ribl ar Saar.
* Al lez-varn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Sarra

Sarra zo un anv-badez saoznek, kar d'an anv Sara.

## Tud

* Sarra, mesaerez en El Quijote, romant Cervantes, pennad XII, lodenn gentañ
* Sarra Tolstoya, merc'h ar c'hont rusian Fiodor Tolstoy
* Sarra Manning, skrivagnerez saoz er XXI$^{añ}$ kantved
* Sarra Kanoun Jarraya , politikourez duniziat

### Evel anv-tiegezh

* Enric Prat de la Riba i Sarrà, politikour katalan

## Lec'hanvadurezh
### Korsika

* Sarra di Fiumorbu, kumun
* Sarra di Scupamena

### Palestina

* Sara, e-kichen Nablus

### Libia

* Ma'tan as-Sarra, un oaziz.

## Pennadoù kar

* Sara
* Sarras
* Sarrat
* Sarratt
# Sarre

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sarre zo un anv-lec'h gallek hag italianek.

## Alamagn

* Sarre (departamant) (1797–1815) ; un departamant krouet gant ar C'hallaoued en Alamagn
* Territoire du Bassin de la Sarre, anv gallek Tiriad Diazad ar Saar, dindan Kevre ar Broadoù etre 1920 ha 1935
* anv gallek Saarland, unan eus 16 Länder Alamagn
* protectorat français de Sarre, anvadur gallek Bro Warezet Saar (1947–1957)

## Breizh

* Sarre, anv gallek ar stêr Sar, e Bro-Gwened

## Bro-C'hall

* ur stêr eus Bro-C'hall hag Alamagn, ar Saar

## Italia

* ur gumun e Traoñienn Aosta, Sarre (Aosta)
* ur rann eus kumun Tortora e Calabria, gwelout Sarre (Tortora)

## Pennadoù kar

* Sar
* Saar
* Sare
# Sarre (departamant)

Ar Sarre zo un departamant gall a voe savet en Alamagn e 1798. Dont a ra anv an departamant eus anv ar stêr Saar (e galleg Sarre), adstêr d'ar Roen.

## Savidigezh

Savet e voe an departamant diwar ul lodenn eus Pfalz, kêrioù Trier (Trèves e galleg) ha Prüm.

## Istor

A-raok aloubidigezh ar vro e 1794 gant ar C'hallaoued e oa meur a zek stad, an holl anezho e-barzh an Impalaeriezh Santel Roman. D'ar 5 a viz Gwengolo 1797 e voe embannet ur République cisrhénane, pa oa bet embannet ur Republik all e Mainz d'an 18 a viz Meurzh 1793, goulennet ganti bezañ staget ouzh Bro-C'hall kenkent hag an 21, ha staget a-benn an 30.
Rannet e voe ar vro d'ar 4 a viz Du 1797 gant an Direktoer e pevar departamant, ar Roer, ar Sarre, ar Rhin-et-Moselle hag ar Mont-Tonnerre, ha savet an aozadur anezho d'an 23 a viz Genver 1798 (arrêté du 4 pluviôse an VI). Ebarzhet e voe an departamantoù-se e Bro-C'hall d'an 9 a viz Meurzh 1801, ha padout a rejont ken na voe diskaret an Impalaeriezh C'hall Kentañ e 1814.
Gant Feur-emglev Pariz (1814) e voe adsavet an harzoù kozh, re 1792.
Un nebeud kantonioù eus ar Sarre a chomas gall avat, evel re Sarrebruck ha Sarrelouis. War-lerc'h faezhidigezh Napoleon e fin ar C'hant-Devezh, e voent staget ouzh Prusia gant eil Feur-emglev Pariz (1815).
Gant kañseller Prusia Karl August von Hardenberg e voe lidet war an ton bras perc'henniezh departamant ar Sarre d'an 20 a viz Du 1815.

### Melestradur

Pennlec'h ar Sarre e oa Trier ha Birkenfeld, Prüm ha Sarrebrück e oa ar pennlec'hioù arondisamantoù.
* Pennlec'hioù kantonioù arondisamant Trier (Trêves): Bernkastel, Büdlich, Konz, Pfalzel, Saarburg, Schweich, Trier ha Wittlich.
* Pennlec'hioù kantonioù arondisamant Birkenfeld : Baumholder, Birkenfeld, Grumbach, Hermeskeil, Herrstein, Kusel, Meisenheim, Rhaunen et Wadern.
* Pennlec'hioù kantonioù arondisamant Prüm (Prum) : Blankenheim, Daun, Gerolstein, Kyllburg, Lissendorf, Manderscheid, Prüm, Reifferscheid ha Schönberg.
* Pennlec'hioù kantonioù arondisamant Saarbrücken (Sarrebruck) : Blieskastel, Lebach, Merzig, Ottweiler, Saarbrücken, Sankt Arnual ha Waldmohr.

## Liammoù diavaez

* Arrêté relatif à la mise en activité de la Constitution dans les départements de la Roer, de la Sarre, de Rhin-et-Moselle et du Mont-Tonnerre
* Constitution de l'an X - 1802
* Kartenn an departamantoù gall kozh en hanternoz hag e reter ar vro
# Sarria (Lugo)

Sarria a zo ur gêr e Galiza, e proviñs Lugo. Poblet eo gant 13 504 a dud (e 2014).
Gevellet eo Sarria gant Mur e Breizh.

## Gwelout ivez

* Roll kêrioù Galiza gevellet gant ur gêr a Vreizh
* Roll kumunioù gevellet Breizh
# Sarpedon (mab Laodameia)

Sarpedon (Σαρπηδών e henc'hresianeg) a oa mab da Zeus, ganet gant Laodameia, merc'h Bellerofon. Roue Lykia e oa. En em gannañ a reas e tu an Droianed e-pad brezel Troia, skoazellet gant e genderv Glaokos, hag ez eo unan eus ar brasañ harozed a-du gant Troia en Ilias.
Skandalat a ra Hektor en Ilias o lavaret e lez holl ar stourm diaes da gevredidi Troia ha neket d'an Droianed o-unan. Disklêriañ a ra n'o doa abeg ebet al Likianed d'en em gannañ ouzh an Akeaned, nag abeg ebet da gaout kaz oute, met abalamour ma oant kevredidi feal eus an Droianed e rafent hag en em gannfent diouzh o gwellañ.
Pa dagas an Droianed moger difenn nevez an Akeaned, Sarpedon a renas e dud (en o zouez Glaokos ha Asteropaios) war dalbenn an emgann hag a zistroas evezh Aias Telamonios hag Aias Teukros diouzh argad Hektor, da nerzhioù Sarpedon.
Digeriñ a reas un tremen er voger difenn hag e voe an hini kentañ oc'h antreal er c'hamp akean. A-drugarez d'an argad-se e teuas Hektor a-benn da freuzañ dorioù ar c'hamp diouzh e du.
Pa zeu Patrokles en emgann gwisket evel Ac'hilleüs e tegouezh gant Sarpedon. Fellout a ra da Zeus arboellañ buhez e vab daoust ma oa tonket da vervel diwar dorn Patrokles. Graet en dije met Hera a zegasas da soñj dezhañ e oa bugale doueed all oc'h en em gannañ hag o vervel a-wezhioù. Ma vefe arboellet buhez e vab gant Zeus e vefe graet ivez gant doueed all. Ha Zeus a lezas Sarpedon da vervel.
Pa gouezh Sarpedon, e par ar marv, e c'halv Glaokos evit gwareziñ e armoù hag e gorf. Tennañ a reas Glaokos ar speg sanket e Sarpedon, hag evel ma kuitae e gorf ez eas e vuhez kuit ivez. Kregiñ a reas neuze un emgann eus an taerañ en-dro da gorf ar roue marv. Dont a reas a-benn ar C'hresianed a-benn da gemer e harnez, met Zeus hag Apollon a warezs ar c'horf. Apollon a gemeras ar c'horf hag a walc'has anezhañ, ha neuze e roas anezhaÆ da Hypnos ha Thanatos a gasas anezhañ betek Lykia evit al lidoù kañv.
Lod a zanevelle e oa ar memes den ha Sarpedon, mab Europa, hag e vije bet roet dezhañ gant Zeus ur vuhez hir-kenañ a echuas da vare brezel Troia. Koulskoude e krede ar muiañ niver e oant daou zen disheñvel a vevas e mareadoù disheñvel. Ul liammm kerentiezh zo etre an daou Sarpedon dre Laodamia. Lavaret a raed e oa bet dimezet Laodamia gant Evandros, mab ar Sarpedon a oa bet ganet gant Europa.

## Levrlennadur

* Ilias levrennoù II, IV, XII, XVI.

## Notennoù

* ↑ Ilias, kan XII
# Sarralbe

Sarralbe zo ur gumun en departamant Moselle, e reter Bro-C'hall.
# Siouslaweg

Ar siouslaweg a zo ar yezh yezh penoutiek nemeti eus skourr ar yezhoù siouslawek komzet gwechall gant an Siouslawed, ur bobl-orin a veze o chom gwechall e mervent Oregon (Stadoù-Unanet.
Ur yezh varv eo hiziv.

## Gwelet ivez:

* Yezhoù siouslawek
* Yezhoù penoutiek

## Liammoù diavaez:

* Lec'hienn diwar-benn ar Goused, an Oumpkwaed hag ar Siouslawed
* Yezhoù Oregon - ar siouslaweg
* Lec'hienn diwar-benn ar Goused, an Oumpkwaed hag ar Siouslawed
# Sioux Falls

Sioux Falls (distaget:), íŋyaŋ okábleča otȟúŋwahe e lakotaeg, eo kêr vrasañ stad South Dakota e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 153 888 a annezidi e 2010 hag a vras e vefe 183 200 anneziad e 2018. Krouet eo bet anv Sioux Falls en ur mod ofisiel e 1856.

## Istor

Istor Sioux Falls a zo liammet gant lammoù-dour Big Sioux. Al lammoù-dour a oa bet krouet e-tro 14 000 bloaz e-pad ar marevezh skornek ziwezhañ. Ergerzherien ha beajourien gall o devoa gweladennet al lec'h e penn kentañ an XVIII$^{vet}$ kantved. Ar c'hentañ gweladenn (gant mammennoù) gant Amerikaned ( gant hendadoù europat) a voe gant Philander Prescott, hag a gouskad eno un nozvezh e-kichen al lamm-dour e miz Kerzu 1832. Ar C'habiten James Allen a oa bet penn un ergerzadenn vilourel e Fort Des Moines e 1844. Jacob Ferris en devoa diskrivet al lammoù-dour en e levr embannet e 1856 anvet "The States and Territories of the Great West".

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Alamagn | Potsdam |
| Norzhiwerzhon | An Srath Bán |
| Rusia | Sourgout |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Siorrachd Rinn Friù

Kuzul Siorrachd Rinn Friù (Comhairle Shiorrachd Rinn Friù e gouezeleg; Renfrewshire Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Pàislig eo ar pennlec'h.
# Siorrachd Rinn Friù an Ear

Kuzul Siorrachd Rinn Friù an Ear (Comhairle Shiorrachd Rinn Friù an Ear e gouezeleg; East Renfrewshire Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Giofnag eo ar pennlec'h.
# Siorrachd Àir an Ear

Siorrachd Àir an Ear (Comhairle Shiorrachd Àir an Ear e gouezeleg; East Ayrshire Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Cille Mheàrnaig eo ar pennlec'h.
# Sioux City (Iowa)

Sioux City zo ur gêr lec'hiet e kornôg Iowa er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 82 684 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Sioux City en ur mod ofisiel e 1854.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Stadoù-Unanet | Lake Charles, Louisiana |
| Japan | Yamanashi |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Siorrachd Àir a Deas

Kuzul Siorrachd Àir a Deas (Comhairle Shiorrachd Àir a Deas e gouezeleg; South Ayrshire Council e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Inhir Àir eo ar pennlec'h.
# Siorrachd Àir a Tuath

Siorrachd Àir a Tuath (Comhairle Shiorrachd Àir a Tuath e gouezeleg; North Ayrshire e saozneg) a zo unan eus an 32 "dakad-kuzul" pe "kuzulva" a zo e Bro-Skos. Irbhinn eo ar pennlec'h.
# Toro (Zamora)

Toro zo ur gumun eus Spagn, e reter proviñs Zamora, en kumuniezh emren Castilla y León, war lez ar stêr Duero. War un duchenn 100 m uhelder emañ. Er gumun e red ivez ar stêrioù Guareña, Hornija ha Bajoz, hag ivez ar wazh Talanda.
Er c'hornôg da gêr Toro, 32 km anezhi, emañ emañ kêr Zamora, kêr-benn ar broviñs. Valladolid a zo 62 km anezhi, Salamanca a zo 72 km, ha Madrid 220 km.

## Monumantoù

* Tour an horolaj

## Liammoù diavaez

* Toro, kêr ar mudéjar
* Ti-kêr Toro
* Keleier diwar-benn Toro
* Skeudennoù eus Toro
# Torpè

Torpè zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Toronto

Toronto eo kêr vrasañ Kanada gant ouzhpenn 2,5 milion a annezidi (6 136 654 e Toronto vras e 2006) war 630 km².

## Lec'hiadur

Kêr-benn Ontario eo Toronto, ha meurgêr armerzhel ar c'hevread kanadian. War lez norzh al Lenn Ontario emañ, e proviñs Ontario. Toronto zo ur gêr vodern gant ul liv liessevenadurel. 40% eus ar boblañs zo genidik eus Breizh-Veur hepken. Ar saozneg eo bet dalc'hmat al lingua franca. An italianeg, ar portugaleg hag ar sinaeg a vez komzet kalzig ivez.

## Istor

Goullo / disterik / diglok / diresis eo ar rann-mañ. Donemat mat d'an dud a zo prest da sikour !

## Armerzh

Bet un greizenn lazhti moc'h, al lusk greantel zo bet roet gant tangarrerezh ar proviñs. Hiziv eo kalon bank hag arc'hant Kanada. Ar greanterezh sevenadurel hag ar stlennegezh emañ o tiorren buan ivez.

## Sevenadur

Kalon buhez-spered ha sevenadurel ar C'hanada saoznek eo Toronto. Menegomp e Festival etrevroadel sinema.

## Gevellerezh

* Chicago Stadoù-Unanet
* Chongqing Sina
* Frankfurt am Main Alamagn
* Milano Italia
* São Paulo Brazil
* Kaero Egipt
* Kiev Ukraina
* Amsterdam Izelvroioù
* Kêr Hô-Chi-Minh Viêt Nam
* Quito Ecuador
* Sagamihara Japan
* Varsovia Polonia

## Lec'hiennoù touristel

* Ar CN Tower, tour broadel Kanada, 553 metr e uhelder.
* Osgoode Hall
* SkyDome pe Rogers Centre, ur greizenn sport
* Ti-kêr Toronto
* Iliz-Veur Sant Mikael Toronto
* Iliz-Veur St. James
* Princess of Wales Theatre ha Royal Alexandra Theatre
* Mirdi ar Roue Ontario
* Skol-Veur Toronto
* Bata Shoe Museum
* Little Glenn
* Kastell Casa Loma
* An Hockey Hall of Fame
* Redva-kezeg Woodbine

## Sportoù

Ar sportoù brudetañ eo an hockey war skorn, ar vell-droad ivez.

## Liammoù diavaez

* City of Toronto - Lec'hienn ofisiel kêr
* (en) Toronto Info Center - Kreizenn titouroù Toronto
* (en) Ti an douristed Toronto
* (en) Sturlevr beajiñ Toronto
* (en) Gweloù ha dremmvroioù Toronto
* (fr) Istor an anv Toronto
* (fr) Beajiñ da dToronto
# Torosad Kreiz

An Torosad Kreiz, a-wechoù Tolzennad Kreiz (Massif central e galleg, Massís Central pe Massís Septentrional en okitaneg), a zo un torosad herkinian evit ar braz anezhañ lec'hiet e kreiz-su ar Frañs hag e kreiz Okitania, dindan ur 85 000 km² bennak. Ar beg uhelañ eo ar Puèi de Sant Circ (1 886 m). Darn eus an uhelennoù a zo menezioù-tan kozh.

## An anv

Un anv nevez-tre eo Massif Central ar C'hallaoued pa'z eo bet savet e 1903 evit ar c'hartennoù skol.

## Ar broioù

Broioù a zo en Torosad Kreiz:
* Arvern
* Borbonés
* Lengadok (norzh; gant Albigés, Montanha Negra (Menez Du), Cevenas)
* Bro-Lemojez
* Gwienna (evit un darn vras, gant Perigòrd, Carcin (darn), ha Roergue
* Morvan, tolead staget ouzh an Torosad Kreiz nevezik 'zo (2004)
* Velai
* Vivarés

## Menezioù

An aridennadoù pennañ, gant an uhelennañ heverkañ (a norzh da su)
* Chaîne des Puys (galleg); Monts Domats pe Linha daus Puèis (okitaneg)
** Puèi Domat (1464 m)
** Puy de Pariou (1210 m)
** Puèi L'Assolelhat (1187 m) ha Puy de la Vache (1167 m)
* Monts-Dores
** Puèi de Sant Circ (1886 m)
* Menezioù Cantal
** Plom dau Cantal (1855 m)
** Puèi Marí (1787 m)
* Forez
** Pierre-sur-Haute (1634 m)
* Aubrac
** Le Signal de Mailhebiau (1469 m)
* Monts de La Margeride
** Signal de Randon (1551 m)
* Menezioù Vivarés
** Mont Mezenc (1753 m)
* Cévennes
** Mont Losera (1 699 m), ar menez uhelañ ha n'eo ket ur menez-tan
** Mont Augal (1567 m), e-kichen Le Vigan (Florac)
* Menezioù La Cauna
** Montgrand (1267 m)
* Menezioù Espinosa
** Som Espinosa (1124 m)
* Menez Du
** Puèg de Nòra (1211 m)

## Pladennoù

* Causse du Larzac
* Plateau de Millevaches
* Plateau de Lévézou
* Causse du Comtal
* Causse de Sauveterre
* Causse de Sévérac
* Causse Méjan
* Causse Noir
* Causse de Blandas
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Torquemada

Torquemada zo un anv-lec'h spagnolek, deuet da vout anv-tiegezh

## Lec'h

* Torquemada, kumun en proviñs Palencia, en Kastilha ha León.

## Tud

* Juan de Torquemada, eskob Mondoñedo, Ourense hag Albano, kardinal eus an Iliz katolik, eontr da Tomás de Torquemada.
* Tomás de Torquemada, Inkizitour meur Kastilha hag Aragón er XVvet kantved.
* Fray Juan de Torquemada, misioner e Nueva España hag istorour en Nuevo Mundo.
* Antonio de Torquemada, skrivagner en Azginivelezh.

## Sonerezh

* Torquemada, c'hoarigan gant Nino Rota
* Jota de Torquemada, dañs eus kumun Torquemada.

## Lennegezh

* Torquemada, barzhoneg gant Manuel Padorno.
# Torola

Torola zo ur gumun eus El Salvador.
Roet he deus hec'h anv d'ar Stêr Torola.
# Toroneg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an toroneg (torona) komzet e Kordofan e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Torquato Tasso

Torquato Tasso, pe Il Tasso (1544 – 1595) a oa ur barzh italianek, ganet e Sorrento, brudet gant e varzhoneg La Gerusalemme liberata (Jeruzalem Dieubet) 1580, diwar-benn Jeruzalem tennet a-dre daouarn ar Sarasined.
Mab e oa d'ar barzh Bernardo Tasso (1493 – 1569).
E 1565 e voe galvet gant Dug Ferrara, Alfonso II. Gant ar c'hardinal ez eas da Vro-C'hall e 1571 ma voe degemeret gant ar roue Charlez IX.
Pa zistroas da Ferrara e 1573 e lakaas c'hoari ur pezh, l'Aminte. En 1575 ec'h echuas e La Gerusalemme liberata, ar meurgan a chom e bennoberenn.

## Levrlennadur

* Rinaldo (1562)
* Aminta (1573), bugelgan.
* La Gerusalemme liberata (1580)