OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bizon Amerika

Bizon Amerka :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bison |
| Anv skiantel ||
| Bison bison Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bizon Amerika (Bison bison) zo un daskirier a vev en Norzhamerika. Unan eus an daou spesad bizoned a chom bev an hini eo (bizon Europa eo egile). Al loened zo un arouez eus pradeg veur ar Midwest e Norzhamerika. O zachenn a oa bevennet gant un tric'horn etre Lenn an arzh bras e gwalarn Kanada, harzoù Stadoù mec'hikan Durango ha Nuevo León, hag er reter a-hed bevenn kornôg ar menezioù Appalach. Ar bizoned a oa loened a-bouez-bras e kalz sevenadurioù amerindian. Diazezet e oa ekonomiezh Indianed ar bradeg veur evit ul lodenn vras diwar chase an aneval-se a veve e tropelloù kantreat bras-meurbet. Pa erruas an Europeaned en Amerika e konted c'hoazh eus 50 da 70 milion bizoned e Norzhamerika, a veve er plaenennoù geotek eus Mec'hiko betek ar C'hanada. Diouennet eo bet ar bagadoù-se e diwezh an XIX$^{vet}$ kantved kement ha ken bihan ma oa ar spesad war-nes mont da get. Abaoe ar mare-se ne gaver anezhe nemet en un nebeud mirvaoù ha tachennoù gwarezet.
Daou isspesad zo bet deskrivet : bizon ar plaenennoù (Bison bison bison), bihanoc'h e vent ha dezhañ ur bos rontoc'h, ha bizon ar c'hoadoù (Bison bison athabascae) – an hini brasañ, dezhañ ur bos brasoc'h ha karrez$^,$$^,$$^,$$^,$. Bizon ar c'hoadoù zo unan eus ar spesadoù Bovidae ar brasañ er bed, gant ar Chianina Italian, ar gaur, en Azia, hag ejen dour gouez Azia. Ar brasañ loen eo war an douar e Norzhamerika.

## Notennoù

* ↑ [http://www.discoverlife.org/nh/tx/Vertebrata/Mammalia/Bovidae/Bos/bison/images/Bison_bison_map.320.jpg.html |title=Bison bison range map; American Bison |publisher=Discoverlife.org |date= Bizon Amerika, 2011-02-19}}
* ↑ Geist V."Phantom subspecies: the wood bison, Bison bison "athabascae" Rhoads 1897, is not a valid taxon, but an ecotype." Arctic, levrenn 44, 4e embannadur, p 283–300, 1991
* ↑ {Charles E. Kay & Clifford A. White, "Reintroduction of bison into the Rocky Mountain parks of Canada: historical and archaeological evidence", Crossing Boundaries in Park Management: Proceedings of the 11th Conference on Research and Resource Management in Parks and on Public Lands, p 143–51, The George Wright Society, Inc., 2001, Hancock, Michigan
* ↑ "Genetic relationship of wood and plains bison based on restriction fragment length polymorphisms", Bork, A. M., C. M. Strobeck, F. C. Yeh, R. J. Hudson, & R. K. Salmon, Can J Zool, levrenn 69, 1, p 43–48, 1991
* ↑ "Conservation Genetic Analysis of the Texas State Bison Herd", Halbert, Natalie D., Terje Raudsepp, Bhanu P. Chowdhary, & James N. Derr, Journal of Mammalogy, levrenn 85, 5, p 924–931, 2004
* ↑ "Genetic variation within and relatedness among wood and plains bison populations", Wilson, G. A., & C. Strobeck, Genome, levrenn 42, 3, p 483–96, 1999
# Biéville

Biéville zo un anv-lec'h gallek e Normandi.
* Biéville (Manche)
* Biéville-Beuville
* Biéville-Quétiéville
# Bro Guened

Bro Guened a oa ur gelaouenn viziek katolik e brezhoneg hag e galleg, embannet etre 1950 ha 1958. Renet e oa gant an aotrou Joachim Le Palud, ur beleg oberiant e Bleun Brug Bro-Gwened. Keleier o tennañ da Vreizh ha d’an iliz katolik a veze embannet enni.

## Liamm diavaez

* Bro Guened - levraoueg an IDBE
# Bro Gwenrann

Bro Gwenrann, pe Bro Gwerrann (Pays de Guérande e galleg), zo ur vro hengounel e kornôg Bro-Naoned, etre aber an Gwilen hag hini al Liger, e Breizh. Emañ al lod vrasañ deus ar vro el Liger-Atlantel met teir c'humun zo er Mor-Bihan: Pennestin, Kamoel ha Ferel.

## Banniel

* Banniel Bro Gwerrann.
* Banniel all kinniget gant Mikael Bodlore-Penlaez.

## Pennad kar

* Brezhoneg Bourc'h-Baz

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Bro Gwenrann hag ar Briver" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg).
# Bro Garmon

Bro Garmon zo ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 635 a dud, ha 372 anezho (58.6%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Bro Fañch

Bro Fañch zo un darnig eus Kerne, e kanton Gwareg ha kanton Sant-Nikolaz-ar-Pelem.

## Brezhoneg

Studiet eo bet brezhoneg an tolead-se gant Humphrey Lloyd Humphreys. Kinniget e vez troioù-lavar ac'hano e RKB gant Herri an Naou.

## Dañs

Un dañs a zo anvet dañs-Fañch, damheñvel ouzh ar plin.

## Levrennadurezh

* H.L. Humphreys, Phonologie, morphosyntaxe et lexique du parler breton de Bothoa en Saint-Nicolas-du-Pélem (Côtes-du-Nord) (tezenn doktorelezh), Brest : Brud Nevez, 1985.
* H.L. Humphreys, Phonologie et morphosyntaxe du parler breton de Bothoa, Brest : Emgleo Breiz, 1995.
# Bro Goth Agan Tasow

Bro Goth agan Tasow ("Bro gozh hon tadoù") eo kan broadel Kernev-Veur.
Evel hini Breizh, Bro gozh ma zadoù, eo diazezet war hini Kembre, Hen Wlad fy Nhadau. Gant Henry Jenner eo bet savet ar pozioù kerneveurek. Evel ma vez youc'het e Breizh Bevet Breizh e dibenn ar c'han, e vez youc'het Kernow bys Vykken e fin "Bro Goth Agan Tasow". Ur c'han broadel all a vez kanet e Kernev-Veur : Trelawny.

## Pozioù

| Bro goth agan tasow, dha flehes a'th car, Gwlas ker an howlsedhes, pan vro yw dha bar? War oll an norvys 'th on ni scollys a-les, Mes agan kerensa yw dhis. Diskan Kernow! Kernow, y keryn Kernow; An mor hedra vo yn fos dhis a-dro 'Th on onan hag oll rag Kernow! Gwlascor Myghtern Arthur, an Sens kens, ha'n Gral Moy kerys genen nyns yw tiredh aral, Ynnos sy pub carn, nans, menydh ha chi A gews yn Kernowek dhyn ni. Diskan Yn tewlder an bal ha war donnow an mor, Pan esen ow qwandra dre diryow tramor Yn pub le pynag, hag yn keniver bro Y treylyn colonnow dhiso. Diskan | Bro gozh hon tadoù, da vugale az kar ! Glad ker ar c'hornôg, pe vro eo da bar ? War holl aer bed ez omp skuilhet a-leizh, Mes dit eo hor c'harantez. Diskan Kernow! Kernow, ni 'gar Kernow ; Keit ma vo ar mor ur foz dit a-dro Ni zo unan hag holl evit Kernow ! Riez ar mac'htiern Arzhur, ar sent kozh, hag ar Graal Karetoc'h ganin n'eus ket a dir, Ennout pep karn, nant, menez ha ti A gomz eus Kernox dimp-ni. Diskan Er vengleuz teñval ha war donnoù ar mor, Pa vezomp o kantren dre dirioù tramor E pep lec'h bennak, hag e kalz broioù War-du ennout e tro hor c'halonoù. Diskan |

## Gwelet ivez

* Roll ar c'hanoù broadel
# Benghazi

Benghazi (بنغازي, binghāzī en arabeg) zo ur gêr vras eus Libia hag ur porzh en arvor reter ar vro-se. An eil kêr vrasañ eo e Libia.

## Istor

Savet e voe ur gêr eno gant an Henc'hresianed war-dro ar bloavezh 525 kent JK, anvet Euesperides. Annezet e voe gant Gresianed eta, Romaned hag Arabed goude-se, adalek 642. E 1578 e voe aloubet gant an Durked. E 1911 e tremenas etre krabanoù an Italianed. Gouzañv a reas kalz kêr e-pad an Eil Brezel-bed. Kresket eo buan he foblañs abaoe ar bloavezhioù 1960, pa voe kroget da gorvoiñ an tireoul a gaver e dezerzhioù kreisteiz Libia.
Dont a reas ar gêr da vezañ kavell brezel diabarzh Libia e 2011. D'an 19 a viz C'hwevrer 2011 e voe lazhet un hanter-kant den bennak gant an arme. En holl e voe lazhet 173 den e pevar devezh. Antronoz e voe hejet kêr gant emgannoù taer ha kouezhañ a reas etre daouarn an emsavidi. A-raok mont kuit avat e oa sevenet meur a dorfed gant arme ha polis ar c'horonal Kadhafi.

## Adkemer er sevenadur
### Filmoù

* 13 Hours: The Secret Soldiers of Benghazi, gant Michael Bay, 2016

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Le Figaro, 23 février 2011, p. 6.
* ↑ Hervez Human Rights Watch
* ↑ Reuters - Dépêche du 20/02/2011
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Benguela (proviñs)

Benguela zo ur proviñs eus Angola, e kornôg ar vro.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Benguela

Benguela zo ur gêr eus Angola, kêr-benn proviñs Benguela, war aod ar Meurvor Atlantel.
Savet e voe Benguela e 1617 gant ar Bortugaliz hag e-pad pell e voe ur greizenn genwerzh a-bouez, dreist-holl e kas sklaved da Guba ha Brazil. Diorren a reas kêr da vat en XX$^{vet}$ kantved. Un hent-houarn a voe savet, etre Benguela ha Lobito da gentañ (30 km), hag a voe hiraet betek Luau (e proviñs Moxico) evit kevreañ ouzh hent-houarn Katanga ha Zambia. Goude an dieubidigezh, e-pad brezel diabarzh Angola, e voe freuzet an darn vrasañ eus an hent-houarn-se.
Kresket eo niver a annezidi Benguela abalamour d'ar repuidi deuet diouzh ar c'hornioù-bro drastet gant ar brezel. War-dro 500 000 a dud zo o chom e kêr pa oa 155 000 annezad e 1983.
# Beni

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Beni zo un anv a gaver e lec'hanvadurezh Bolivia :
* ar Río Beni, ur stêr er vro;
* an Departamant Beni, an departamant ma tremen ar stêr-se.
# Beniel

Beniel zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Benigno Aquino III

Benigno Simeon Cojuangco Aquino III, lesanvet Noynoy Aquino, (ganet d'an 8 a viz C'hwevrer 1960 e Manila) zo ur politikour eus Filipinez ha prezidant ar vro abaoe 2010. Mab eo d'ar brezidantez bet Corazon Aquino ha d'ar senedour Benigno Aquino.
Goude bezañ bet en harlu er Stadoù-Unanet gant e familh e tistroas da Filipinez e 1983, nebeut goude muntr e dad. Kannad ha senedour eo bet a-raok divizout lakaat e anv e dilennadeg 2010 goude marv e vamm. Deuet eo da vezañ 15vet prezidant Filipinez d'an 30 a viz Even 2010.
# Bengo

Bengo zo ur proviñs eus Angola. Enklozañ a ra proviñs Luanda.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Beniamino Vergani

Beniamino Vergani a bet ganet d'an 2 a viz Even 1863 e Montebelluna (Italia) ha marvet d'ar 15 a viz Gouere 1927.
Mestrc'hoarier echedoù italian eo.
Koñversant a vicher e oa. Deskiñ a reas c'hoari echedoù nebeud amzer goude e ugent vloaz ha buan e krogas da c'hoari el live broadel. E 1895 e resevas ur bedadenn evit kemer perzh e tournamant etrebroadel brudet Hastings. Gounit a reas krogadoù a-enep Isidor Gunsberg ha Carl Schlechter, met ne deuas a-benn da echuiñ rampo nemet div wezh en naontek krogad a chome hag echuiñ a reas er plas diwezhañ.

## Ur bartienn

* Curt von Bardeleben a-enep da Beniamino Vergani (1895) 1-0

## Liammoù diavaez

* E bartiennoù e Chessgames
# Benifairó de la Valldigna

Benifairó de la Valldigna zo ur gumun eus Proviñs València e Kumuniezh València .
# Benedicta

Benedicta zo un anv-badez latin, italianek ha spagnolek, roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Eus an anv latin Benedictus, roet d'ar baotred.

## Yezhoù all

* Benedetta, en italianeg
* Bénédicte, e galleg
** Mari-Bénédicte, anv-kevrennek
* Benedikte, en alamaneg ha daneg.
* Benita, e spagnoleg

## Tud

* Benedicta von Origny († 362) merzherez ha santez katolik.
* Benedetta di Cagliari, pe Benedetta di Massa (Santa Igia, 1194 – Massa, 1233), barnerez Cagliari (1214-1233).
* Benedikta Ebbesdotter, rouanez Sveden
* Benedikta Henriette Philippine von Pfalz (1652-1730), priñsez alaman, hag a oa o chom e Pariz,
* Benedicta Margareta von Löwendal (1683-1776), priñsez alaman,
* Benedicta Boccoli, aktourez italian.
* Benedikte Danmark ( ganet e 1944), priñsez danat

## Lec'hioù

* Abati ar Benedicta - abati kozh, kouezhet en e boull, e kumun Bosio (Italia)
# Benedisite

Ar benedisite$^,$ zo anv brezhonek ur bedenn gristen evit bennigañ ar predoù, rak ger kentañ ar bedenn-se e latin eo "benedicite", a dalvez kement ha "bennigit" e brezhoneg. Lavaret e vez koulz gant an gatoliked ha gant ar brotestanted.
Dibunet e vez ar bedenn-mañ a-raok ar pred evit trugarekaat Doue eus ar "bara pemdeziek". Ar benedisite a zo ur bedenn a drugarekadenn, a vennozh, hag ur goulenn evit ar re baour. Distaget e vez gant un den hepken peurliesañ pa vez meur a zen ouzh taol. Boas e oa an ezhec'h da dresañ ur groaz war an dorzh vara evit echuiñ bennigañ ar pred e Breizh. Ar bedenn-se a c'hall bout dibunet e latin koulz hag e brezhoneg.
E liderezh Iliz Bro-Saoz ez eo ar benedisite ur c'hantik eus Book of Common Prayer.

## Stummoù latin

Meur a zoare zo d'ar benedisite e latin :
* "Benedicite. Dominus. Nos et ea quae sumus sumpturi benedicat dextera Christi." (Uguen, 1924)
* "Benedicite, Domine, nos et haec tua dona quae de tua largitate sumus sumpturi. Per Christum Dominum nostrum." (Uguen, 1924)

## Stummoù brezhonek

Meur a zoare zo d'ar benedisite e brezhoneg :
* "O va Jezuz, hon mestr gwirion ! Roit deomp ho penediksion. Ha d'ar pred a gemerimp, evit bepred m'ho servijimp. En anv an Tad, hag ar Mab, hag ar Spered Santel. Amen." (1849)
* "Bennigit. Ra vennigo an Aotrou. Ni ha kement a zleomp kemerout. Ra vezimp benniget gant dorn ar C'hrist." (Uguen, 1924)
* "Bennigit ac'hanomp, Aotrou, hag an donezonoù-mañ a roit deomp en ho madelezh. Dre Jezuz-Krist hon Aotrou." (Uguen, 1924)
* "Va Doue, bennigit ar boued ez eomp da gemer evit derc'hel da vevañ en ho servij. En anv an Tad, hag ar Mab hag ar Spered Glan. Evel-se bezet graet." (Jef Penven evit Skaouted Bleimor, Hanterenn diwezhañ an XXvet kantved)

## Ar grasoù

War-lerc'h ar pred e vez dibunet ur bedenn a drugarekadenn a vez graet "ar grasoù" anezhi :
* "Ni ho trugareka, Doue hollc'halloudek, evit hoc'h holl vadoberoù. C'hwi a vev hag a ren e-pad an holl amzer. Evel-se bezet graet." (Uguen, 1924)
* "Ma Doue, me ho trugareka evit kement am eus kemeret evit derc'hel da vevañ en ho servij. En anv an Tad, hag ar Mab, hag ar Spered Glan. Evel-se bezet graet."(Maodez Glanndour evit Skaouted Bleimor, Hanterenn diwezhañ an XX$^{vet}$ kantved)

## Notennoù

* ↑ Geriadur istorel ar brezhoneg.
* ↑ "Bénédicité benedisite m. -où. Dire le bénédicité : lavarout ar benedisite ; bennigañ an daol." (Dictionnaire français-breton, Martial Ménard, p. 151.)
* ↑ Heuriou brezonnec ha latin, 1849, "Ar benedicite abarz ar repas", p. 55. Ar ger "repas" en destenn-orin ha neket "pred".
* ↑ Leor nevez an oferenn hag ar gousperou, aotrou Uguen, eil moulladur, 1924, "Pedenn arog ar pred", p. 943.
* ↑ Gw. Follenn Skaouted Bleimor war ar benedisite gant ar sonerezh, e load Emglev an Tiegezhioù.
* ↑ Leor nevez an oferenn hag ar gousperou, aotrou Uguen, eil moulladur, 1924, "Goude ar pred", p. 944.
* ↑ Gw. Follenn Skaouted Bleimor war ar grasoù gant ar sonerezh, e load Emglev an Tiegezhioù.
# Benedicta Boccoli

Benedicta Boccoli zo un aktourez italian, bet ganet d'an 11 a viz Du 1966 e Milano (Lombardia). C'hoar eo d'an aktourez Brigitta Boccoli.

## Sinema

* Gli angeli di Borsellino, renet gant Rocco Cesareo - 2003
* Valzer, renet gant Salvatore Maira - 2007
* Pietralata, renet gant Gianni Leacche - 2008
* Ciao Brother, renet gant Nicola Barnaba - 2016

## C'hoariva

* Blithe Spirit skrivet gant Noël Coward, gant Ugo Pagliai ha Paola Gassman - 1992/1993
* Cantando Cantando gant Maurizio Micheli, gant Maurizio Micheli, Aldo Ralli, Gianluca Guidi - 1994/1995
* Buonanotte Bettina gant Pietro Garinei ha Sandro Giovannini 1995/1996/1997
* Can Can, 1998/1999
* Orfeo all'inferno - C'hoarigan gant Jacques Offenbach - 1999 - evel Tersicore
* Polvere di stelle, 2000/2001/2002
* Le Pillole d'Ercole, 2002/2003/2004
* Anfitrione gant Plautus, 2004
* Stalker gant Rebecca Gillmann, 2004
* Plutus gant Aristofanes, 2004
* Fiore di cactus, 2004/2005/2006
* Prova a farmi ridere gant Alan Ayckbourn, 2006
* The Tempest gant William Shakespeare, 2006 - evel Ariel
* Sunshine gant William Mastrosimone, 2007/2008
* L'Appartamento gant Billy Wilder, 2009–2010
* Il marito scornato (Georges Dandin), gant Molière, 2011
* Vite private gant Noël Coward, kenc'hoariet gant Corrado Tedeschi, 2012-2013
* Crimes of the Heart gant Beth Henley, 2015
* Fleur de cactus gant Pierre Barillet ha Jean-Pierre Grédy, 2016
* A Room with a View gant E. M. Forster, 2016
* Il più brutto week-end della nostra vita gant Norm Foster, 2016
* El test gant Jordi Vallejo, 2019-2020 ;
* Su con la vita gant Maurizio Micheli, 2020;

## Skeudennoù

* Benedicta Boccoli, Paola Bonesi ha Fulvia Lorenzetti; Crimes of the heart, 1 Mae 2015
* Benedicta Boccoli o seniñ; Crimes of the heart, 1 Mae 2015.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (it) Benedicta Boccoli
* ↑ (it) Il Test di Jordi Vallejo
* ↑ (it) Debutta domani nell’Isola di “Il Test” di Jordi Vallejo, con Roberto Ciufoli (che firma anche la regia), Benedicta Boccoli, Simone Colombari e Sarah Biacchi
* ↑ (it) È proprio il caso di dire: “Su con la vita!”. Lo spettacolo di Maurizio Micheli ad Avezzano'
* ↑ (it) Su con la vita! Gli spaiati e Le belle statuine

## Liammoù diavaez

* Benedicta Boccoli Web Site (ita/ing)
# Benerville-sur-Mer

Benerville-sur-Mer :
| Ar vourc'h gwelet eus Mont Canisy. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Pont-l'Évêque |
| Kod kumun | 14059 |
| Kod post | 14910 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques Marie 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Cœur Côte Fleurie |
| Lec'hienn web | https://benerville.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 420 ann. (2020) |
| Stankter | 139 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 111 m |
| Gorread | 3,03 km² |
| kemmañ |
Benerville-sur-Mer a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* D' an 20 a viz Meurzh 1949 e teu Benerville da vout anvet Benerville-sur-Mer.

## Douaroniezh

* War lez Mor Breizh emañ Benerville.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Jacques Marie | digostezenn | Kelennour |
| Even 1995 | Meurzh 2008 | Michel Zarifian | Tu-dehou, distrollad | Mentoniour |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Benerville-sur-Mer dans le Code officiel géographique
# Benedetta

Benedetta zo un anv-badez italianek roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Eus an anv latin Benedictus, roet d'ar baotred.

## Yezhoù all

* Benedicta
* Bénédicte, e galleg
** Mari-Bénédicte, anv-kevrennek
* Benedikte, en alamaneg ha daneg.
* Benita, e spagnoleg
# Benefaktivel (Troad)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad venefaktivel (saoz.: benefactive case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ evit piv pe evit petra e kaser da benn un ober bennak.
Peurliesañ e klota an droad venefaktivel gant an araogenn "evit" e brezhoneg.

## Skouerioù

Da skouer:
* en euskareg:
    gizon ("paotr") → gizonarentzat ("evit ar paotr")
    gizonak "Paotred") → gizonentzat ("evit ar baotred")

## Implij e yezhoù ar bed

Implijet e vez an droad venefaktivel gant an euskareg.
Implijet e vez ivez an droad venefaktivel gant ar tangc'houleg-nagaeg (tangkhul-naga), ur yezh tibetek-burmek anezhi, merket gant al lostger "-wiʋaŋ".

## Benefaktivel kv. dativel

Dres evel e latin ma reer dativus commodi anezhi, e ketchwaeg e klota merk an droad venefaktivel gant hini an dativel (lostger "-paq"), da skouer:
    wasi ("ti") → wasipaq ("evit an ti"/"ti (dativel)")
g • ka • keTroadoù yezhadurel :
Troadoù :
# Benedetto

Benedetto zo un anv-badez italianek, roet d'ar baotred, hag un anv-tiegezh.

## Gerdarzh

Diwar an anv latin Benedictus

## Adstummoù

* Benito
* Stumm bihanaat : Benedettino
** Bettino, Benetto, Benedino, Betto
* Evit ar merc'hed : Benedetta

## Yezhoù all

* alamaneg, tchekeg : Benedikt
* brezhoneg : Benead
* galizeg: Bieito
* katalaneg: Benet
* galleg : Benoît
* saozneg : Benedict

## Tud

* Benedetto Manasseri, anavezet ivez evel Benedetto da San Fratello, Benedetto il Moro ha San Benito
* Benedetto, Benead Norcia, sant katolik
* Bettino Craxi, politikour italian

## Lennegezh

* Benedetto Cigolella è un personaggio della commedia Le bugie con le gambe lunghe di Eduardo De Filippo.
# Benedicta Henriette Philippine von der Pfalz

Benedicta Henriette Philippine von Pfalz-Simmern (Pariz, 14 a viz Meurzh 1652 – Asnières-sur-Seine, 12 a viz Eost 1730) a oa ur briñsez baleziat alaman.
Merc'h e oa d'ar priñs paleziat Eduard von der Pfalz (1625-1663) ha d'e bried Anna Gonzaga (1616-1684).
D'an 30 a viz Du 1630, d'an oad a 14 vloaz, e timezas Benedicta da zug Braunschweig-Lüneburg, Johann Friedrich von Braunschweig-Calenberg (1625-1679).
# Arluno

Arluno a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arm

An armoù zo binvioù graet evit tagañ pe en em zifenn, dre lazhañ pe gloazañ tud pe loened. Implijet e vezont a-enep tud en emgannoù, er brezelioù, pe a-enep loened, pa vezer o chaseal.

## Istor

Skouerioù eus implij armoù eeun a gaver e-touez ar chimpanzeed, evit chaseal. Ar skouerioù koshañ eus armoù implijet gant tud zo goafoù prenn zo bet kavet en Alamagn, hag a sav da 400 000 a vloavezhioù. Armoù kentañ tud ar Ragistor a oa graet gant prenn ha mein. Diwezhatoc’h e voe graet armoù gant arem ha goude gant houarn.

## Mare vodern

E dibenn ar Grennamzer e voe degaset ar poultr eus Sina da Europa ha kroget e voe da implij an danvez-tarzh-se evit an armoù-tan, evel ar fuzuilh. Tamm-ha-tamm e teuas an armoù-tan da vezañ efedusoc’h-efedusañ ha kemer a rejont lec’h an armoù dorn a veze implijet a-raok evel ar c’hlezeoù pe ar gwaregoù.
Donedigezh ar c'hanolioù hag ar mindrailherezioù war an tachennoù emgann a voe ur bazenn hollbouezus e domani ar brezel. Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika a voe ar c'hentañ brezel gwelet evel a-vremañ dre ma oa anat e oa an tu gant ar muiañ a nevezintioù a vefe trec'h. Ur skeudenn anat eus fin ar brezelioù mod-kozh a voe implij ar vindrailherez Gatling a-enep ar re Samourai e-pad Brezel ar Boshin.
Ur wech ijinet ar c’hirri-nij e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved, e voe graet gant armoù nevez, ar bombezennoù a veze taolet gant an nijerezed eus an oabl. E deroù an XX$^{vet}$ kantved ivez e voe kroget da implijout gazoù mougañ, e-pad ar Brezel-bed Kentañ, hag an tankoù. E-pad an Eil Brezel-bed e voe implijet evit ar wech kentañ armoù nukleel.

## Oadvezh nukleel ha goude

Abaoe savidigezh ar strategiezh Mutually Assured Destruction (MAD), implij an arm nukleel n'eo ket mui gwelet evel unan posubl. An niver uhel a vombezennoù nukleel a zo ken uhel ma talvezfe fin an denelezh. E-pad ar Brezel Yen, kement ar Stadoù-Unanet Amerika hag an Unvaniezh soviedel a oa bet en ur redadeg d'an armoù nukleel. Pep bro hag e harperien a oa bet o vont gant un hent a lakafe pep bloc'had da vezañ an hini galloudusañ gant an armoù derc'hanel.

## Doareoù armoù

* Kleze
* Goaf
* Bouc'hal
* Gwareg
* Fuzuilh
* Arm-tan
* Arm kimiek
* Arm nukleel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Arllechwedd

Arllechwedd a oa unan eus kantrevoù Kembre er Grennamzer, e rouantelezh Gwynedd.
Edo etre kantrev Rhos ha hini Arfon. Ennañ e oa lec'hioù a bouez evit rouantelezh Gwynedd : lez ar rouaned en Abergwyngregyn, kastell Dolwyddelan hag abati Aberconwy. Rannet e oa Arllechwedd e teir lodenn, e tri c'hombod (cwmwd) : Arllechwedd Uchaf, Arllechwedd Isaf ha Nant Conwy.
Hiziv e talc'h da vezañ un deanelezh, un unvez evit an iliz : deanelezh Arllechwedd en eskopti Bangor. A-fed ar velestradurezh emañ an darn vrasañ eus douaroù Arllechwedd e Sir Conwy, hag un tamm bihan, er gornaoueg, zo e kontelezh Gwynedd.
# Arlon

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Arlon (e luksembourgeg hag en alamaneg: Arel, e walloneg: Årlon, en izelvroeg: Aarlen) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 119,06 km²
* Poblañs (2022) : 30 818 a dud
* Stankter : 259 den/km²