OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zapotekeg Southeastern Ixtlán

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Southeastern Ixtlán eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 6 000 den (1992) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Su Rincon

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Su Rincon eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 12.000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Tabaa

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tabaa eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 den (1992) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Texmelucan

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Texmelucan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.100 den (1992) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Tlacolulita

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tlacolulita eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 135 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Tilquiapan

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tilquiapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.700 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Santo Domingo Albarradas

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Santo Domingo Albarradas eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.500 den (1980) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Sierra de Juárez

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Sierra de Juárez eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.000 (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Tejalapan

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Tejalapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 124 den (1990) e Mec'hiko.
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Uraniom

Un elfenn gimiek eo an uraniom, 92 eo e niver atomek hag U e arouez. Skinoberiek-kenañ eo an uraniom.
Hini ebet eus e 26 izotop, eus $^{217}$U da $^{242}$U a zo stabil, met tri anezho a ya d'ober 100% eus an elfenn naturel : $^{234}$U (0,0055%), $^{235}$U (0.72%) ha $^{238}$U (99,2745%).

## Notennoù

* ↑ (en) 'PeriodicTable/Uranium'. Kavet : 17 a viz Genver 2022.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Urantzia

Urantzia (Los Arcos hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Uranus (doue)

Uranus e oa anv latin an doue gresian Ouranos, doue an oabl. A-raok an amprest-se eo Cœlus (eus ar ger latin cælus, « oabl ») a veze graet anezhañ.
Mab e oa Uranus da Aether ha d'an Deiz. Embarañ a reas d'an doueez Tellus Mater (an Douar), hag engehentiñ Ops, Okeanos ha Titaned all, en o zouez Saturnus.
Uranus a gase e vugale en-dro da gof o mamm, ha hi, kounnaret, a roas ur falz lemm da unan anezho, Saturnus, da spazhañ e dad.
Met tizhet e voe Gaia (Tellus Mater) gant flistradennoù gwad Uranus, ma c'hanas bugale all, Merc'hed ar Gounnar, nimfezed an onn, hag ar Ramzed. Kalc'h Uranus a voe taolet er mor, hag anezhañ e voe ganet Venus.
E anv zo bet roet d'ar blanedenn Ouran.
# Uranus

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Uranus zo un anv latin deuet diwar an anv henc'hresianek Ouranos.
Roet eo bet an anv :
* d'an doue roman Uranus (doue)
* d'ar blanedenn Ouran.
# Uras

Uras zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Urashima Tarō

Urashima Tarō (浦島 太郎) zo ur pesketaer yaouank ha penntudenn ur gontadenn japanat (otogi banashi), a vefe ar skouer goshañ eus ur veaj en amzer.

## Orin

Savet e vefe ar gontadenn diwar mojenn Urashimako (Urashima no ko pe Ura no Shimako[a]) meneget e meur a bezh lennegel abaoe an VIII$^{vet}$ kantved, evel ar Fudoki, Nihon Shoki, hag ar Man'yōshū.

## Ar gontadenn

Un deiz, war an aod, en deus saveteet ur vaot gwallgaset gant bugale fall, ha lakaet anezhi er mor. En deiz war lerc'h e teu ur vaot ramzel d'e gaout : roue ar mor an hini eo, deuet d'e drugarekaat da vezañ saveteet e verc'h. Kaset eo war e gein da Balez an Aerouant (Ryūgū-jō) e goueled ar mor. Eno e kas e amzer gant ar briñsez Otohime, bet saveteet gantañ.
Goude ur pennadig e krog kleñved ar gêr ennañ, ha c'hoant en deus da zistreiñ d'e vro. Kavout a ra dezhañ bezañ tremenet un toullad devezhioù gant ar briñsez met pa erru er gêr e kompren eo bet ezvezant e-pad ouzhpenn 100 vloaz, ha den n'en deus soñj anezhañ nag eus tud all e amzer.
Neuze e tigor ar voestad bravigoù (tamatebako) a zo bet roet dezhañ gant Otohime pa oa aet kuit, hag a oa difennet outañ digeriñ. Ha setu ur vogedenn wenn o sevel, hag e teu Urashima Tarō da vezañ un den kozh.
* Poltred Urashima Tarō gant Utagawa Kuniyoshi.
* Urashima Taro en em gav gant bugale war an traezh o wallgas ur vaot.
* Urashima hag ar briñsez e-tal ar palez.

## Film

* E 1918: Urashima Tarō
# Urban III

Urban III Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | tro 1120 e Milano |
| Dilennet da bab | 25 a viz Du 1185 |
| Tronidigezh | 1añ a viz Kerzu 1185 |
| Dibenn e baboni | 20 a viz Here 1187 |
| En e raok | Lukius III |
| War e lerc'h | Gregor VIII |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Urban III (e latin: Urbanus III), Uberto Crivelli e anv-tiegezh, ganet tro 1120 e Milano ha marvet d'an 20 a viz Here 1187, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 25 a viz Du 1185.
# Urban IV

Urban IV Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1195 Troyes |
| Dilennet da bab | 29 a viz Eost 1261 |
| Tronidigezh | 4 a viz Gwengolo 1261 |
| Dibenn e baboni | 2 a viz Here 1264 Perugia |
| En e raok | Aleksandr IV |
| War e lerc'h | Klemañs IV |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Urban IV (e latin: Urbanus IV), Jacques Pantaléon e anv-tiegezh, ganet e 1195 e Troyes ha marvet d'an 2 a viz Here 1264 e Perugia, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 29 a viz Eost 1261.
# Urarineg

Ur yezh digenvez eo an urarineg (urarina, itucali, sicmacu pe shimacu). Komzet e vez gant 3.000 a dud e bann Urarinas e Perou. Gant tout an izili eus ar meuriad e vez komzet hag unyezher e vez ar maouezed. Diasur eo he statud, avat, abalamour d’an niver bihan a gomzerien. OVS eo urzh ar frazennoù, ar pezh a zo ral-kenañ.

## Niverioù en urarineg

* 1 leinji,i,
* 2 coroataja
* 3 nichataja
* 4 jena
* 5 saoquinia
* 6 saotania
* 7 cainsinia
* 8 fosania
* 9 isconia
* 10 lecho,o,nca

## Gwelet ivez

Yezhoù Perou

## Daveoù

Manus, Phyllis. 1992. "Proposiciones de desarrollo y de apoyo y su expresión en las oraciones del urarina."‭ Revista Latinoamericana de Estudios Etnolingüísticos 7: 15-45.

## Liammoù diavaez

* An urarineg war "Languoid"
# Urban II

Urban II Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1042 Châtillon-sur-Marne pe Lagery |
| Dilennet da bab | 12 a viz Meurzh 1088 |
| Tronidigezh | 12 a viz Meurzh 1088 |
| Dibenn e baboni | 29 a viz Gouhere 1099 |
| En e raok | Viktor III |
| War e lerc'h | Paskal II |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Urban II (e latin: Urbanus II), Eudes de Châtillon pe Odo a Lagery e anv-tiegezh, ganet e 1042 e Châtillon-sur-Marne pe Lagery ha marvet d'an 29 a viz Gouhere 1099, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 12 a viz Meurzh 1088. Roet en deus lañs d'ar groaziadeg kentañ.
# 1430

Diwar-benn bloavezh 1430 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1430

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1430
# 1431

Diwar-benn bloavezh 1431 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 30 a viz Mae : losket eo Janed Ark e Rouan.
* 16 a viz Kerzu: kurunnet eo Herri VI (Bro-Saoz) Roue Bro-C'hall e Pariz.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1431

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1431
# 1434

Diwar-benn bloavezh 1434 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1434

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1434
# 1435

Diwar-benn bloavezh 1435 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1435

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1435
# 1436

Diwar-benn bloavezh 1436 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1436

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1436
# 1432

Diwar-benn bloavezh 1432 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1432

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1432
# 1433

Diwar-benn bloavezh 1433 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1433

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1433
# 1437

Diwar-benn bloavezh 1437 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1437

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1437
# 1438

Diwar-benn bloavezh 1438 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1438

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1438
# 1439

Diwar-benn bloavezh 1439 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1439

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1439
# 11 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1765 : lakaet harz war Loeiz ar Chalotez hag e vab.
* 1918 : arsav-brezel evit echuiñ gant emgannoù ar Brezel bed kentañ.
* 1920 : ar Soudard dianav e Bolz-enor Pariz.
* 1942 : aloubet eo an Takad dieub gant al lu alaman.
* 1943 : sinet eo, etre Célestin Lainé hag ar c'horonal Hartmut Pulmer, kendivizad diazezadenn ar Bretonische Waffenverband der Sicherheitsdienst, da lâret eo ar Bezen Cadoudal.
* 1965 : embannet eo dizalc'hiezh Rodezia gant gouarnamant Ian Smith.
* 1992 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev Aladdin e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika).

## Ganedigezhioù

* 1154 : Sancho Iañ, roue Portugal.
* 1433 : Charlez an Her, dug Bourgogn.
* 1734 : František Martin Pelcl, yezhoniour ha skrivagner tchekek.
* 1748 : Carlos IV, roue Spagn.
* 1804 : Paul Dupont des Loges, den a iliz breizhat.
* 1834 : Franz Steindachner, loenoniour aostrian.
* 1821 : Fyodor Dostoyevskiy, skrivagner rusianek.
* 1864 : Maurice Leblanc, skrivagner gallek, ijiner tudenn Arsène Lupin.
* 1869 : Vittorio Emanuele III, roue Italia.
* 1885 : George Patton, milour ha jeneral stadunanat.
* 1898 : René Clair, filmaozer gall.
* 1922 : Kurt Vonnegut, skrivagner stadunanat.
* 1945 : Daniel Ortega, prezidant Nicaragua.
* 1974 : Leonardo DiCaprio, aktor stadunanat.

## Marvioù

* 1623 : Philippe de Mornay, skrivagner ha den-stad gall.
* 1791 : Glaoda Mari al Lae, skrivagner brezhonek.
* 1855 : Søren Kierkegaard, prederour danat.
* 1886 : Gustav Adolf Fischer, ergerzher ha naturour alaman.
* 1917 : Liliʻuokalani (bet ganet Lydia Liliʻu Loloku Walania Wewehi Kamakaʻeha), rouanez diwezhañ Hawaii.
* 1933 : Ernst Hartert, evnoniour alaman.
* 1999 : Daniel Ivernel, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 2004 : Yasir Arafat, politikour palestinat, prezidant Aozadur Dieubiñ Palestina, Priz Nobel ar Peoc'h e 1994.
* 2021 : Frederik Willem de Klerk, prezidant diwezhañ Suafrika en amzer an apartheid.

## Lidoù

* Iliz katolik roman
** Sant Marzhin Teurgn, diazezer ar vanac'hegezh e Galia, eskob Teurgn (4e kantved)
# 11 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* Al loarell Telstar 1
* 1302 : en Emgann ar C'hentroù Aour eo trec'het roue Bro-C'hall gant un emglev kêrioù eus Flandrez.
* 1405 : lakaat a ra an amiral sinaat Zheng He da ouel evit e veaj kentañ.
* 1776 : deroù trede beaj James Cook.
* 1904 : astennet eo al linenn hent-houarn Brest-Lesneven betek Ploueskad.
* 1921 : Mongolia dizalc'h diouzh Sina.
* 1962 : kentañ treuzkasadenn skinwel dre al loarell Telstar 1 e Pleuveur-Bodoù.

## Sportoù

* 1939 : 2$^l$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Vire (Calvados) ha Roazhon ; trec'h eo Eloi Tassin.
* 1956 : loc'hañ a ra 7vet tennad-hent Tro Bro-C'hall eus An Oriant war-du Añje (Maine-et-Loire).
* 1982 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Konk-Kerne ha Kastellin ; trec'h eo Frank Hoste (Belgia).
* 1986 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Saint-Hilaire-du-Harcouët (Manche) ha Naoned ; trec'h eo Eddy Planckaert (Belgia).
* 1998 : dalc'het eo rakredadeg Tro Bro-C'hall e Dulenn (Iwerzhon) (a-benn d'an eur).
* 2004 : 8vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Lambal ha Kemper ; trec'h eo Thor Hushovd (Norvegia).

## Ganedigezhioù

* Robert the Bruce
* 1274 : Robert Iañ a Vro-Skos, anvet ivez Robert the Bruce.
* 1757 : Johann Matthäus Bechstein, loenoniour ha naturour alaman.
* 1767 : John Quincy Adams, c'hwec'hvet prezidant ar Stadoù-Unanet.
* 1798 : Paolo Savi, douarour hag evnoniour italian.
* 1884 : Émile Ronet, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1920 : Yul Brynner, aktour stadunanat.
* 1935 : Pêrig Herbert, sonaozour ha yezhoniour breizhat.
* 1968 : Conrad Vernon IV, den a sinema stadunanat.

## Marvioù

* George Gershwin e 1937
* 1937 : George Gershwin, stadunanat.
* 1964 : Maurice Thorez, komunour gall.

## Lidoù

* Devezh ar vro e Flandrez.
# 11 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* Iliz Santez-Sofia, bet savet e Bizantion
* 330 : Kergustentin (anavezet betek-henn dindan an anv Bizantion) a zeu da vezañ kêr-benn Impalaeriezh roman ar Reter.
* 1860 : dilestrañ a ra Giuseppe Garibaldi gant mil eus e zalc’hidi e Sikilia.
* 1867 : dizalc’hiezh Luksembourg.
* 1913 : dioueliañ a reer ur monumant e Conlie, e koun ar soudarded vreton marvet eno e-pad ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia e 1870-1871.
* 1945 : kodianañ a ra soudarded alaman Sankenn Sant-Nazer e Bolvronn ; dieubet eo Sant-Nazer, ar gêr diwezhañ dieubet en Europa.
* 1960 :
** lakaet ar bilulenn hilastaliñ war ar marc’had.
** e Sant-Nazer eo moret al lestr France, ar mordreizher brasañ er bed.
* 1965 : dibenn filmañ Help! gant ar filmaozer amerikan Richard Lester hag ar strollad The Beatles evel aktourien.
* 1987 : deroù prosez Klaus Barbie e Lyon.
* 1994 : Silvio Berlusconi anvet e penn gouarnamant Italia.
* 1997 : evit ar wech kentañ, trec’h un urzhiataer a-enep un den (Garry Kasparov) en ur c’hoari echedoù.

## Ganedigezhioù

* Renaud e 2006
* 1414 : Frañsez Iañ (dug Breizh).
* 1801 : Henri Labrouste, savour tiez gall.
* 1857 : Sergei Aleksandrovitch, dug-meur Rusia.
* 1894 : Anton Mussert, politikour faskour eus an Izelvroioù.
* 1904 : Salvador Dali, livour katalan.
* 1905 : Pedro Petrone Schiavone, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1921 : Michel Phlipponneau, douaroniour ha politikour breizhat.
* 1930 : Edsger Dijkstra, jedoniour izelvroat.
* 1952 : Renaud, kanour gall.

## Marvioù

* Eugène-François Vidocq
* 1304 : Mahmud Ghazan, roue mongol.
* 1696 : Jean de la Bruyère, skrivagner ha buhezegour gall.
* 1778 : William Pitt an Henañ, den-stad saoz ha kentañ ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1811 : Alan Dumoulin, yezhadurour brezhoneg.
* 1857 : Eugène-François Vidocq, torfedour, poliser ha skrivagner gall.
* 1859 : Karl Hoffmann, mezeg ha naturour alaman.
* 1883 :
   * Alan-Vari Drezen, skrivagner brezhonek.
   * Juliette Drouet, komedianez c'hall, gwreg kleiz Victor Hugo hogos 50 vloaz-pad.
* 1966 : Pierre Gillet, maer Sant-Yann-Brevele, kuzulier-departamant ha kannad ar Mor-Bihan e Kambr an deputeed.
* 1971 : Seán Lemass, prezidant Republik Iwerzhon.
* 1981 : Bob Marley, kaner-sonaozer reggae Jamaikan.
* 1996 : Ademir, melldroader etrebroadel brazilian.
* 2001 : Douglas Adams, skrivagner saoznek.

## Lidoù
### Deiziadur roman

* V ante idus Maias / Lemuria 2 = Vt deiz kent Idus Mae / Eil gouel an Anaon

### Deiziadur kristen

war ar stern
* en ilizoù ortodoks :
* Kirill ha Methodios, abostoled ar Slaved ha krouerien ul lizherenneg c'hlagolitek, orin al lizherenneg kirillek.

#### e Breizh

* Sant Tudi
# 11 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1818 : embannet eo Frankenstein or the modern Promotheus gant Mary Shelley.
* 1793 : emsavadeg wadek e Machikoul abalamour d'ar c'halvadeg veur, bet divizet gant ar Goñvañsion ; 44 den lazhet.
* 1977 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev The Many Adventures of Winnie the Pooh e Stadoù-Unanet Amerika.
* 1985 : Aet Mikhail Gorbatchev da sekretour-meur Strollad Komunour an Unaniezh Soviedel.
* 1990 : Dizalc'hidigezh Lituania.
* 2011 : kren-douar e biz Japan ha tsunami da-heul : miliadoù a dud zo lazhet.
* 2020 : disklêriet eo gant Aozadur Bedel ar Yec'hed eo deuet kleñved-red Wuhan da vezañ ur bedreuziad.

## Ganedigezhioù

* 1793 : Jan Frans Willems, skrivagner flandrezat.
* 1857 : Thomas Clarke, emsaver broadelour iwerzhonat a gemeras perzh en Emsavadeg Pask e 1916.
* 1887 : Raoul Walsh, filmaozer amerikan.
* 1911 : Cherubino Staldi, mestrc’hoarier echedoù italian.
* 1916 : Harold Wilson, Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1978 : Didier Drogba, c'hoarier mell-droad, en Abidjan (Aod an Olifant).

## Marvioù

* 1907 : Jean Casimir-Perier, Prezidant ar Republik C'hall adalek 1894 betek 1895.
* 1930 : Fañch Abgrall, skrivagner brezhonek.
* 1952 : Jan Foltys, mestrc'hoarier echedoù tchek.
* 1955 : Alexander Fleming, dizoloer ar penisilin, Priz Nobel medisinerezh e 1945.
* 1978 : Claude François (Cloclo e lesanv), kaner ha produer gall.
* 2006 : Slobodan Milošević, bet prezidant Yougoslavia, marv en e doull-bac'h e Den Haag (Izelvroioù).

## Lidoù

* Deiziadur hen-roman : V ante idus Martias : pempet deiz kent an Ides. Gouel ebet.
# 11 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1713: sinadur Feur-emglev Utrecht a laka fin da Vrezel Hêrezh Spagn.
* 1775: en Alamagn ez eus kondaonet ur sorserez d’ar marv, evit ar wech diwezhañ.
* 1899 : Spagn a lez Puerto Rico gant ar Stadoù Unanet.
* 1938 : Daladier e penn gouarnamant Frañs : dibenn Talbenn ar Bobl.
* 1992 : digoradur ar park Euro Disney e-kichen Pariz.

## Ganedigezhioù

* 1845 : Johann Berger, meurc'hoarier echedoù aostrian.
* 1953 : Guy Verhofstadt, kentañ ministr Belgia.
* 1966 : Lisa Stansfield.
* 1986 : Tatiana Kosintseva, meurc'hoarierez echedoù rusian.

## Marvioù

* 1240 : Llywelyn Fawr, pe Llywelyn ab Iorwerth, priñs Gwynedd (° 1173).
* 1779 : Joseph de Jussieu, louzawour gall (° 3 a viz Gwengolo 1704 e Lyon (Rhône a-vremañ)).
* 1908 : Henry Bird, c'hoarier echedoù saoz (° 14 a viz Gouere 1830 e Portsea (Bro-Saoz)).
* 1977 : Jacques Prévert, barzh gall gallek (° 1900).
* 1985 : Enver Hoxha, prezidant Albania (° 1908).
* 1987 : Primo Levi, kimiour ha skrivagner talian (° 31 a viz Gouere 1919 e Torino (Rouantelezh Italia d'ar mare-se)).
* 2012 : Ahmed Ben Bella, brogarour aljerian, kentañ kadoriad Republik Aljeria.
# 11 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1901 : astennet eo al linenn hent-houarn Landerne-Plouneour-Traezh betek Brignogan.
* 1919 : degemeret eo bonreizh Republik Weimar.
* 1920 : emglev peoc’h etre Latvia ha Rusia, ma anavez Rusia dizalc’hted Latvia.
* 1925 : rummet monumant istorel Fort La Latte.
* 1951 : dont a ra ar Breizhad René Pleven da vezañ Kentañ ministr Frañs.
* 1960 : dizalc’hiezh Tchad.
* 1964 : skignet eo er Stadoù Unanet ar film A Hard Day's Night (izili ar strollad The Beatles evel aktourien).

## Sportoù

* 1984 : skipailh gall ar vell-droad (paotred), a ya da gampion olimpek e Los Angeles (Stadoù Unanet).
* 2012 :
** Julie Bresset, marc'hhouarnerez vreihat, a ya da gampionez olimpek ar Marc'h-houarn Treuz Bro (MTB) e Londrez (Bro-Saoz).
** dilennet eo an atleter gall Tony Estanguet da ezel eus ar Poellgor etrebroadel olimpek.
* 2016 : skipailh broadel Fidji ar rugbi 7 (paotred) a ya da gampion olimpek e Rio de Janeiro (Brazil) da-geñver kentañ kenstrivadeg ar sport-se er C'hoarioù Olimpek.

## Ganedigezhioù

* Marie François Sadi Carnot
* 1837 : Sadi Carnot, prezidant Republik Bro-C'hall.
* 1882 :
** Norman Boyd Kinnear, loenoniour hag evnoniour skosat.
** Voline, (Всеволод Михайлович Эйхенбаум), dispac'hour ha skrivagner rus.
* 1897 : Enid Blyton, skrivagnerez saoznek.
* 1948 : Jan Palach, studier tchek hag en em zistrujas gant an tan.

## Marvioù

* Jakez Konan
* 1856 : Jean-Joseph de Penguern, dastumer gwerzioù brezhonek.
* 1872 : Andrew Smith, ergerzhour, etnologour, loenoniour ha mezeg-arme skosat.
* 1929 : Luitz-Morat, aktour, filmaozer ha saver senario gall.
* 1957 : Norman Boyd Kinnear, loenoniour hag evnoniour skosat.
* 1978 : Mario Varglien, melldroader etrebroadel ha gourdoner italian.
* 1980 : Paul Robert, embanner ha geriadurour gallek.
* 2003 : Jakez Konan, skrivagner brezhonek ha brezhoneger.
* 2014 : Robin Williams, aktour ha fentigellour stadunanat.
* 2023 : Kenneth White, skrivagner skosat ha breizhat.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Ergad
* Devezh ar vro e Tchad