OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# North

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
North zo ur ger saoznek (hanternoz, norzh e brezhoneg) hag a gaver el lec'hanvadurezh hag evel anv-tiegezh. Northern zo un anv-gwan deveret hag a gaver ivez el lec'hanvadurezh.

## Lec'hioù
### Bro-Saoz

* Northumberland, ur gontelezh
* Northamptonshire, ur gontelezh
* Northumbria, ur rouantelezh kozh

### Stadoù-Unanet

* North Carolina, stad
* North Dakota, stad
* North (South Carolina), kêrig

### Zeland-Nevez

* North Island

## Tud

* Dawn Shirley Crang Bethel ( 1932 – 2005), gwir anv Sheree North, aktourez stadunanat.
* Alfred John North (1855-1917), evnoniour aostralian.

## Lennegezh saoznek

* North, dastumad barzhonegoù gant Seamus Heaney
* North, romant gant Donna Jo Napoli

## Pennadoù kar

* North Island
* Northwest
* North East
* Northern
* North River‎
* Norte
* South
* East
* West
# Norte

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Norte (hanternoz, norzh e brezhoneg) zo ur ger portugalek ha spagnolek hag a gaver e lec'hanvadurezh meur a vro.

## Lec'hioù
### Brazil

* Norte (Brazil), rannvro

### Kab Glas

* Norte (Kab Glas), en Enez Boa Vista

### Mec'hiko

* Norte (Guerrero) pe Sierras del Norte, rannvro e Guerrero,

### Kolombia

* Región Norte (Nariño) pe Proviñs ar Juanambú, rannvro e departamant Nariño
* Norte de Santander, departamant
* Provincia del Norte, e Boyacá],
* Provincia del Norte, e Cauca.

### Portugal

* Norte (Portugal), rannvro

## Kelaouennoù

* Norte (kazetenn), e Resistencia, Chaco, Arc'hantina.
* El Norte, kazetenn e Monterrey, e Nuevo León
* El Norte (Venezuela), kazetenn e Barcelona, e stad Anzoátegui, Venezuela.

## Tud

* Norteños, bodad gangsterien e California.
* Los Tigres del Norte, laz-seniñ

## Pennadoù kar

* North
* Región Norte
* Barrio Norte
# North-East (Botswana)

North-East zo un distrig eus Botswana, e biz ar vro.
g • ka • ke Distrigoù Botswana :
| Distrigoù | Central · Ghanzi · Kgalagadi · Kgatleng · Kweneng · North-East · North-West · South-East · Southern |
# North-West (Botswana)

North-West zo un distrig eus Botswana, e gwalarn ar vro.
g • ka • ke Distrigoù Botswana :
| Distrigoù | Central · Ghanzi · Kgalagadi · Kgatleng · Kweneng · North-East · North-West · South-East · Southern |
# North Bank (Gambia)

North Bank zo ur rannvro eus Gambia.
g • ka • ke Rannvroioù Gambia :
| Kêr | Banjul |
| Rannvroioù | Lower River · Central River · North Bank · Upper River · West Coast |
# Pala di Castelfranco

Ar Pala di Castelfranco zo un tremplivadur war goad, graet etre 1503 ha 1504 gant Giorgione en iliz Castelfranco Veneto, e Veneto en Italia.
Urzhiet e oa bet gant Tuzio Costanzo evit chapel e diegezh en iliz Santa Maria Assunta e Liberale e Castelfranco Veneto, da-geñver marv e vab Matteo en ur c'hrogad brezel.
# Palacios de Goda

Palacios de Goda zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Palacios de Riopisuerga

Palacios de Riopisuerga zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
# Palacios de la Valduerna

Palacios de la Valduerna zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Pakt Varsovia

Pakt Varsovia pe Emglev Varsovia eo an anv boas a vez graet eus ar Feur-emglev mignoniezh, kenlabour ha kenskoazell, anezhañ ur feur-emglev arme etre 8 stad komunour eus Kreiz ha Retereuropa da vare ar Brezel Yen. Sinet e oa bet e Varsovia, kêr-benn Polonia, d'ar 14 a viz Mae 1955, war atiz an URSS. Ur respont e oa krouidigezh ar pakt-se d'an AFNA (NATO), a oa o paouez ebarzhañ Alamagn ar C'hornaoueg. Divodet eo bet d'ar 1añ a viz Gouhere 1991 e Praha.

## Ar sinerien

Sinet e oa bet gant eizh bro:
* Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel
* Republik Pobl Sokialour Albania, kuitaet ganti an aozadur e 1968
* Republik Pobl Bulgaria
* Republik Sokialour Roumania
* Republik Pobl Hungaria
* Republik Pobl Polonia
* Republik Sokialour Tchekoslovakia
* Republik Demokratel Alaman (RDA), ebarzhet e 1956.

## Notennoù

* ↑ Al Liamm niv. 199 p. 133

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pal-forn

Ur bal-forn a vez lavaret eus ur seurt pal troadet hir hag a servij da lakaat an toaz er forn ha da dennañ ar bara poazhet er-maez anezhi.

## Pennad kar

* Baraerez Aljubarrota

## Notennoù

* ↑ (br) Devri
# Paktaieg

Ur yezh taiek eus skourr ar yezhoù taiek ar mervent eo ar paktaieg pe taieg ar su (pak thai pe dambro) komzet gant tro-dro da 5 milion a dud e su Tailand dreist-holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù taiek
* Yezhoù taiek-kadaiek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Palacios

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Palacios (palezioù) zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun. Un anv-tud eo ivez.

## Lec'hioù
### e Proviñs Albacete

* Villapalacios

### e Proviñs Ávila

* Palacios de Goda

### e Proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León

* Palacios de la Sierra
* Palacios de Riopisuerga

### e Proviñs León, e rannvro emren Kastilha ha León

* Palacios de la Valduerna
* Palacios del Sil

### e Proviñs Salamanca

* Palacios del Arzobispo
* Palaciosrubios

### e Proviñs Sevilla

    Los Palacios y Villafranca

## Tud

* Catalina Palacios, aktourez chileat.
* Ernesto Palacios de la Prida, c'hoarier echedoù spagnol
* Pablo Palacios, melldroader eus Ecuador
* Sebastián Palacios, melldroader eus Arc'hantina
# Palacios de la Sierra

Palacios de la Sierra zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
# Pal

A bep seurt palioù zo, met ar bal a weler peurliesañ eo ar benveg a dalvez da dreiñ douar el liorzhoù hag a vez lavaret ur rañv anezhañ ivez$^,$.
Betek 35 cm peurvuiañ e c'haller sankañ ur bal a-raok treiñ an douar, war-benn an teil a-wechoù da zegas danvez organek d'an douar. Div lodenn a ya d'ober ur bal : ur pezh dir a anver houarn, da sankañ en douar, hag un troad e koad peurliesañ da zerc'hel ar benveg.

## Palioù all

* Ar rañbal, pe rañvbal
* Ar bal-daol
* Ar bal-forn

## Notennoù

* ↑ Devri
* ↑ Devri
# Pollone

Pollone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e rannvro Piemonte.
# Pollica

Pollica zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Pollein

Pollein zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Pollença

Pollença zo ur gêrig hag ur gumun e hanternoz Mallorca, e-harz an Tramuntana, ar menez etrezi ha kumunioù Campanet, Escorca, Alcúdia ha Sa Pobla. 6 km ac'hano emañ ar Port de Pollença.
# Polla

Polla zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Pollena Trocchia

Pollena Trocchia zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Napoli, en Campania.
# Pollina

Pollina zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Polka

Ar polka a zo un dañs-pobl eus Bohemia. Degouezhet eo e Breizh war-dro deroù an XXvet kantved, ha meur a stumm dezhañ; dañset e vez er festoù-noz.

## Polka klasel

Johann Strauss II a oa « mestr » ar polka e fin an XIXvet kantved, 160 polka diwar 479 niverenn opus. Met ar sonaouzourien dchek Bedrich Smetana, Zdeněk Fibich pe Antonín Dvořák a glaske ur wirionded un tamm mat « broadeloc'h». Jacques Offenbach a lakaas meur a hini en e fentc'hoariganoù. Georges Bizet, Gioachino Rossini (Petite polka chinoise), Bohuslav Martinů, Joseph Lanner, Dmitri Chostakovitch pe Igor Stravinski (Polka circus), a savas kalz polkaoù ivez.

## Polka piquée

Un dañs eus Breizh-Uhel eo.

## Polka-plinn

An deiz all 'penn ar bern plouz – Polka Manuel kanet gant Annie Ebrel ha Nolùen Le Buhé a wechoù.
Nag an deiz all ’penn ar bern plouz Me soñje kousket didrouz. Nag e tremen reas ur yar Na krene ganti an douar War he lerc’h ur pikol louarn Pichet gantañ e zivskouarn Al laboused ’begoù ar gwez Hag a lâre ’n eil d’egile. Gwashoc’h eo ur sparfell rous Evit n’ eo ul louarn nag ul louz. Ar sparfell rous gant e veg kamm Lazh an tad, ’displuñv ar vamm Kemen hini yay d’an ifern A vo debret kig hag eskern. Neuze erru ur pilhaouer da werzhañ pilhoù en tier. Nag azañ (azezañ) rae deus ma c’hostez ’vit ober e gouzk kreisteiz. Ne oa ket kozh aze’et Me welas al laou ’redek. Skarzh(it) alese pilhaouer lous Na skarzit diwar ma flouz ’Vont d’ar pardon da Wareg N’imp hon daou meump goune’et Unan deusomp oa sacher yod Hag an all lonker lagout. Unan deusomp oa un dañser Hag un all oa ur c’haner Unan deusomp oa butuner Hag un all oa merc’hetaer.
# Pollenza

Pollenza zo ur gêr eus Italia e proviñs Macerata e rannvro ar Marche, e-kreiz Italia. ur 1920 a dud zo enni o chom.
# Quarto (Italia)

Quarto zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
# Quartu Sant'Elena

Quartu Sant'Elena zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, en enez Sardigna , e proviñs Cagliari.
# Quassolo

Quassolo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Quattro

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Quattro eo anv an niver pevar en italianeg, hag anv meur a dra.

## Lec'hioù

* Quattro Canti, ur blasenn e Palermo
* Quattro Castella, ur gumun e proviñs Reggio Emilia

## Oberennoù

* Quattro stagioni, anv meur a oberenn

## Traoù

* Audi Quattro, ur c'harr-tan
# Quattro Castella

Quattro Castella zo ur gumun en Italia, e proviñs Reggio Emilia ha rannvro Emilia-Romagna.
# Quarto

Quarto zo un anv-badez italianek.

## Orin

Eus an anv Quartus e latin, a zo kement ha pevarvet, roet e Roma gozh d'ar pevarvet bugel.
Heñvel eo orin an anvioù all Primo, Secondo, Terzo, Quinto, Sesto, Settimo, Ottavio, Nono ha Decimo.
# Quarto d'Altino

Quarto d'Altino zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
# Quartucciu

Quartucciu zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, en enez Sardigna , e proviñs Cagliari.
# Quattordio

Quattordio zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Otomeg Tenango

Ur rannyezh otomek eo otomeg Tenango eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 10.000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otomek
# Otomeg Texcatepec

Ur rannyezh otomek eo otomeg Texcatepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 12.000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otomek
# Otsagabia

Otsagabia (euskareg, stumm ofisiel; Ochagavía e spagnoleg, stumm kenofisiel) zo ur gumun eus reter Nafarroa, en Euskal Herria, e traonienn Zaraitzu.

## Kumunioù amezek

* Harp eo ouzh an harzoù gant ar Republik c'hall en hanternoz, a-stok ouzh kumunioù Lekunberri, e Nafarroa Beherea, ha Larraine e Zuberoa.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Tier dirak ar stêr
* Iliz Sant Yann an Avielour
# Otoroeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo ar otoroeg (otoro) komzet e Kordofan e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Otri

An Otri (Ottery e saozneg) zo ur stêr vihan e Kernev-Veur, 33 km hed dezhi. Eieniñ a ra e Prasotri (Otterham e saozneg)) hag aberiñ er stêr Tamer e Nether Bridge, 3 km er biz da Lannstefan.
# Otricoli

Otricoli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
# Otomeg Tilapa

Ur rannyezh otomek eo otomeg Tilapa eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 400 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otomek
# Otomi

An Otomied (Otomi) zo ur bobl greizamerikan eus Mec'hiko hag a vev en altiplano kreiz. Emaint hiziv 300 000 da nebeutañ.

## Pennad kar

* otomeg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Otos mab Ouranos

Otos (en henc'hresianeg Ὦτος, « evn-noz ») zo ur gigant e gwengelouriezh Hellaz, mab da C'haia (an Douar) hag Ouranos (an oabl), pe Tartaros hervez an testennoù. Lazhet eo bet e-kerzh Brezel ar Ramzed.
# Poltred Simonetta Vespucci (Piero di Cosimo)

Poltred Simonetta Vespucci zo un daolenn graet gant al livour italian Piero di Cosimo, war-dro 1480 e Firenze hag a zo bremañ e Musée Condé Chantilly, e Bro-C'hall.
Poltred Simonetta Vespucci, ur goantenn eus Firenze, an hini eo, livet evel Kleopatra, gant un naer en he c'herc'henn.

## Livadurioù all

* Adpoltred, graet gant Konstantin Somov, e 1930, Ashmolean Museum, Oxford, Bro-Saoz.
# Poltred an Doge Leonardo Loredan

Poltred an Doge Leonardo Loredan zo ul livadur gant an arzour italian Giovanni Bellini, er bloavezh 1501. War ziskouez emañ en National Gallery e Londrez.
Gwelout a reer Leonardo Loredan, Doge Venezia eus 1501 da 1521, en e zilhad lid. An tog war e benn, a veze graet “corno” anezhañ, a veze douget war ur seurt boned lien.
Ar c'hiz e oa e Venezia lakaat poltrediñ ar renerien en o dilhad ofisiel. Brudet e oa an arzour abalamour d'e boltredoù.

## Liamm diavaez

* pajenn ofisiel al lec'hienn
# Poltred prizoniadezed Hehalutz

Mit Waffen gefangene Weiber der Haluzzenbewegung ("Maouezed Hehalutz paket gant armoù") zo ur poltred brudet ma weler teir maouez yuzev o devoa stourmet e-pad Emsavadeg Ghetto Warszawa. Ar re-se a oa bet o kuzhat en ur bunker e-lec'h ma oa oa bet skoachet armoù. Stourmet o devoa betek bezañ paket gant soudarded an SS. Unan eus ar maouezed, Bluma Wyszogrodzka (e-kreiz ar poltred), a voe fuzuilhet. An div all, Rachela Wyszogrodzka (a-gleiz) ha Małka Zdrojewicz (a-zehoù) a voe kaset d'an Umschlagplatz ha deportet da gamp-bac'h Majdanek. Eno e voe muntret Wyszogrodzka. Jürgen Stroop, ar pennofiser SS karget da flastrañ an emsavadeg, a oa bet bamet gant kalon ar stourmerezed. Eñ eo en devoa lakaet ar poltred en unan eus dezrevelloù ofisiel an emgann. Ar poltred a zo deuet da vezañ un arouez eus ar rezistañs yuzev a-enep an Holokost.

## Istor

E-pad an hañv 1942, darn eus yuzevien Gehtto Warszawa a voe deportet da gamp lazhañ Treblinka. E miz Genver 1943, pa voe adkroget an deportadurioù gant an Alamanted, aozadurioù stourm ar yuzevien o devoa kroget ur stourm armet. Savet e oa bet bunkerioù ha kuzhet armoù er ghetto. D'an 19 a viz Ebrel 1943, e-tro 2000 sooudard renet gant ar penn ofiser SS ha polis Jürgen Stroop a oa deuet tre er ghetto gant tankoù evit flastrañ ar stourmerien. Soñjet o doa e vije ur stourm prim dre ma oa armet fall ar yuzevien emsavet. En gwirionez Emsavadeg Ghetto Warszawa, an enebadur pouezusañ eus ar rezistañs yuzev a-enep an holokost, a oa padet peder sizhun. An Alamanted a voe rediet da blantañ tan er ghetto, da implij pompennoù gaz kontamus a-enep ar bunkerioù, da implij danvez-tarzh a-enep difennerezhioù ar yuzevien. A-benn ar fin e voe tizhet pal an nazied, lakaat anezho da vont etrezek an Umschlagplatz ha deportañ anezho war-zu Majdanek ha Treblinka. An enebadur armet a oa unan dispi met chomet eo evel "unan eus an darvoudoù brudetañ en istor ar yuzevien", hervez an United States Holocaust Memorial Museum.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Freilich, Miri; Dean, Martin (2012). "Warsaw". In Geoffrey P., Megargee; Dean, Martin; Hecker, Mel. Ghettos in German-Occupied Eastern Europe. Encyclopedia of Camps and Ghettos, 1933–1945. 2. Translated by Fishman, Samuel. Bloomington: United States Holocaust Memorial Museum. p. 459. ISBN 978-0-253-00202-0
# Poltred un denjentil e kroc'hen lins

Poltred un denjentil e kroc'hen lins zo un daolenn diwar zorn al livour italian Paolo Veronese war-dro 1570.
# Poltred Markizez Santa Cruz

Poltred Markizez Santa Cruz zo un eoullivadur gant al livour spagnol Goya e 1805, anezhañ poltred Joaquina Téllez-Girón, ur varkizez yaouank 21 bloaz, hag a c'haller gwelout e mirdi ar Prado e Madrid, kêr-benn Spagn.

## Istor

Joaquina Téllez-Girón a oa eil merc'h dug Osuna. Goya a oa mignon d'he zad, ha poltrediñ e verc'h a reas pa oa-hi 21 bloaz. Markizez Santa Cruz e teuas da vezañ pa zimezas da José Gabriel de Silva y Walstein, markiz Santa Cruz, kentañ rener Mirdi ar Prado.
Ur vaouez kaer e oa a-hervez, awenerez barzhed hag arzourien. Pa oa bihan e oa bet poltredet ar varkizez gant Goya er poltred Duged Osuna gant o bugale.

## An daolenn

Gwisket e gwenn eo ar vaouez, en ur sae hir skañv, war ur gwele ruz, un delenn ganti en he dorn kleiz: Euterpe an hini eo, muzenn ar sonerezh hag ar varzhoniezh, un alegorienn anezhi. Bleunioù melen zo war he fenn. Ul lauburu zo war he zelenn.
Levezon nevezklasel an amzer a weler en daolenn, hini David pe hini Canova, hag ivez, hini arzourien koshoc'h Guercino pe Rembrandt. Ha damheñvelik eo ivez da boltredoù Venus graet gant Diego Velázquez ha Tizian. Ar bleunioù war he fenn a ra dave d'an doue Bacchus, hag al lirenn da Apollon.
Kenañ e tenn doare ar varkizez gourvezet da hini maouez ar Maja desnuda ha da hini ar Maja vestida.

## Notennoù

* ↑ Francisco Goya, Los duques de Osuna y sus hijos, gant Goya (1788).Madrid, Mirdi ar Prado
* ↑ Jacques-Louis David, Madame Récamier, 1800, Parigi, Louvre
* ↑ Antonio Canova, Paolina Borghese evel Venus Victrix 1805 – 1808, Roma, Galleria Borghese,
* ↑ Guercino, Morte di Didone, 1631, Roma, Galleria Spada
* ↑ Rembrandt van Rijn, Danae, 1636, Sant Petersbourg, Mirdi ar peniti
# Poltred an dugez Ekaterina Alekseevna Vasiltchikova

"Poltred an dugez Ekaterina Alekseevna Vasiltchikova" a zo ur poltred gant al livour rus Ivan Kramskoy, savet e 1867.
Ekaterina Alekseevna Tcherkasskaya (1825-1888), gwreg an dug Vladimir Aleksandrovitch Tcherkasskiy, a oa merc'h da Aleksey Vasilievitch Vasiltchikov hag e wreg, Aleksandra Ivanovna Vasiltchikova, née Arc'harova. O familh a oa eus an noblañs. Unan eus gwragez an tsar Ivan IV, Anna Vasiltchikova, aet da leanez e-tro 1576-1577, a oa eus ar familh-se ivez.
Ivan Kramskoy en doa savet pevar foltred evit ar familh e 1867 - unan eus Illarion Vasilievitch Vasiltchikov (1776-1847), daou all eus e vibien Illarion Illarionovitch Vasiltchikov (1805-1862) ha Viktor Illarionovitch Vasiltchikov (1820-1878), hag unan eus Ekaterina Alekseevna.
Evit tresañ daou boltred d'an nebeutañ e oa implijet fotoioù an duged, ha marteze e mod-se e oa savet hini Ekaterina Alekseevna. E 1867 e oa 42 vloaz, met ar vaouez er poltred a zo yaouankoc'h.
# Poltred Maria Feodorovna

Poltred Maria Feodorovna a zo ur poltred eus Impalaerez Rusia Maria Feodorovna, savet gant Ivan Kramskoy e 1881.
# Poltred un itron gant un unkorneg

Poltred un itron gant un unkorneg zo un eoullivadur war lien lakaet war goad (65x51 cm) ha graet gant Raffaello Sanzio e 1506 ma weler un itron gant un unkorneg bihan war he barlenn.
E Roma emañ an oberenn, er Galleria Borghese. Krediñ a reer eo poltred Giulia Farnese, pried-kleiz ar pab Alesant VI. Levezonet e vije bet gant poltred Mona Lisa, graet gant Leonardo da Vinci etre 1503 ha 1506.

## Ster kuzh

N'ouzer ket petra zo da gompren en oberenn. Sur eo ez eus un arouez kuzh. Pe ez eo ar C'hrist an hini eo an unkorneg, evel alies e skeudennoù ar Grennamzer, pe ez eo un arouez erotek.

## Istor

Lakaet e oa bet an oberenn war gont Perugino, ha goude Andrea del Sarto ha Ghirlandaio. Da gentañ e oa un itron gant ur rod hag a lavared santez Caterina d'Alessandria anezhi. N'eo nemet adalek 1935, pa voe graet ur c'hempenn d'an daolenn ha lamet al livaj a oa warni, eo e voe gwelet ar marc'h-kornek, ha lakaet Raffaello da oberour.
Ouzhpenn-se, dre skinsellout, ez eus bet kavet dindan an unkorneg, arouez ar c'hlanded, eo ur c'hi, arouez ar fealded, a oa da gentañ etre divvrec'h ar vaouez.

## Notennoù

* ↑ (it):https://web.archive.org/web/20090827151054/http://www.beniculturali.it/Liocorno/storia.html
# Poltred ur vaouez dianavez

"Poltred ur vaouez dianavez" a zo un daolenn gant al livour rus Ivan Kramskoy e 1883.
Taolenn vrudetañ an arzour eo ar poltred-mañ. Ha kevrinus eo, abalamour d'an titl, roet gantañ.
En daolenn e weler ur vaouez yaouank, gwisket brav, azezet en ur wetur o tremen dre Nevski Prospekt e Sant-Petersbourg. He dilhad - mantell zu, tog, kinklet gant ur bluenn wenn, mañchon gant ur seizenn c'hlas - a zo e-giz ma veze douget er bloavezhioù 1880, hag a seblant bezañ ker. En tu kleiz e c'haller gwelout ar palez Anitchkov.
N'ouzer ket, piv eo ar vaouez. Ivan Kramskoy n'en deus lavaret hec'h anv nag el lizhiri, nag en deizlevrioù. Meno a zo e oa ur plac'h diwar ar maez, ur beizantez Matriona Savvichna, hag a zimezas gant an denjentil Bestoujev. Ivan Kramskoy en deus graet anaoudegezh ganti e Sant-Petersbourg hag a oa bamet gant he c'hened. Dont a ra nerzh an oberenn eus selled kevrinus ar vaouez.
# Saezh (steredeg)

Ar Saezh (Sagitta, berraet e Sge) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.
# Saga Grettir

Saga Grettir, pe Grettis saga Ásmundarsonar zo ur saga islandat ma'z eo kontet buhez Grettir Ásmundarson, ur brezelour islandat.
# Saga MP3

Ar saga MP3 a zo un istor kontet dre ar selaou lakaet ar peuliesañ er stumm MP3. Tost eo d'ul levr kontet eo nemet e vez muioc'h a zivizoù hag ez eo farsus ar brasañ niver anezhe.

# Meizad

Meizad ar saga MP3 a zo bet krouet gant Jhon Lang (pe Pen of Chaos) hag e Tourell Naheulbeuk (Donjon de Naheulbeuk) e 2000. Brudet eo deuet da vezañ dre ma 'z eo un istor farsus, dibar ha digoust. Pen of Chaos en deus kemmeret skouer war François Pérusse, ur c'h/Kebekan brudet-tre en e vro evit ober doare sagaigoù MP3 (ne vez ket implijet an term Saga MP3 dre m'eo istorioù dizalc'h hep liamm an eil gant eben, komzet vez eus "sketchoù" kentoc'h...). Kalonekaet gant intrudu Pen of Chaos, tud all o doa c'hoant d'ober ar memes-tra hag o deus divizet en ober. Hiriv, muioc'h a 230 Sagaioù MP3 a zo bet niveret gant al lerc'hienn gall Netophonix. E touez ar sagaioù MP3 e vez meur a awen : - Ar c'hoari perzh (skouer : Tourell Naheulbeuk, Asked trenk...) - Ar skiant-faltazi (skouer : Survivaure, Adoprixtoxis... ) - Ar parodienn (skouer : The Lord of the Ringard, Banal Fantasy...) - Ha traoù a bep seurt (skouer : E ti ar psi (chez le psy), an trede legion (la IIIème Légion)...
Ar memes meizad a vez kavet e Breizh-veur gant an audio theater, met hiriv an deiz, ar re a sav sagaioù MP3 a zo kentoc'h studierien gant ur budjet izel hag an disoc'h a zo ar peurliesañ gant ur son n'eo ket kenkoulz... Goude ez eo bet ivez un endro kenwerzhel gant BToù, T-shirtoù, tudennigoù...

# Ar rummadoù

Dirak an niver a sagaioù MP3 a oa war ar rouedad en deus divizet un den listennañ ha dispartiañ anezhe. Neuze, hervez e listennadeg, ez eus pevar rummad saga MP3 : An troioù-kaer MP3, an heuliadoù MP3, ar monoio MP3 hag ar bootlegoù MP3.

#### An troioù-kaer MP3

An troioù-kaer MP3 a zo ar stumm anavezetañ ar saga MP3. Un istor didroc'het e meur a lodenn, pep lodenn o vezañ heuliad an hini a-raok. Tourell Naheulbeuk a zo ar c'hentañ skouer. Met, buhan-tre ez eo deuet troioù-kaer allevit brasaat ar rummad.

#### An heuliadoù MP3

An heuliadoù MP3 a zo kemmeret diwar stumm an heuliadoù war ar skinwel. Un istor hollek a zo met pep epizod a zo disheñvel ha ne n'en heuliomp ket.

#### Ar monoioù MP3

Ar monoioù MP3 a zo un doare "sketch" e-lec'h ma n'eus heuliad ebet. An hini kentañ hag an hini brasañ en deus graet an dra-se a zo François Pérusse gant "2 munutenn ar bobl".

#### Ar bootlegoù MP3

Ar bootleg MP3 a zo ur meizad disheñvel a walc'h eus ar re all peogwir eo tammoù sagaioù MP3 all lakaet penn ouzh penn. Ar pal n'eo ket d'obe run istor komprenus (diaes a vefe) met kentoc'h un heuliad a lavaroù kenglotus.

# Niver a c'hoarierien

Ar sagaioù MP3 a zo a wechoù savet gant un den nemetken (2 munutenn ar bobl gant François Pérusse, Asked trenk gant JBX...) Met sagaioù zo a degemer meur a c'hoarierien evel ar Survivaure pe Adoprixtoxis... Alies e vez pedet tud evit c'hoari e-barzh ul lodenn nemetken.

## Liammoù diavaez

* (fr) Le Donjon de Naheulbeuk
* (fr) Les Aventuriers du Survivaure