OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Women Airforce Service Pilots

Ar Women Airforce Service Pilots (WASP), pe Women's Army Service Pilots, a oa un aozadur maouezed blenierezed kirri-nij en aerlu ar Stadoù Unanet. Izili e oant eus an United States federal civil service. Merc'hed ar WASP na oant ket soudardezed hervez o statud. Daou aozadur a oa bet savet en a-raok, anvet ar Women's Flying Training Detachment (WFTD) hag ar Women's Auxiliary Ferrying Squadron (WAFS), an daou aozadur a oa bet savet pep hini eus e du e miz Gwengolo 1942. Hendad an aozadurioù blenierezed kirri-nij trevour e oant, hag a voe stag ouzh an United States Army Air Forces. O c'hefridioù a oa lies, liammet gant bleniañ kirri-nij brezel e-pad an Eil Brezel-bed. D'ar 5 a viz Eost 1943, an WFTD hag ar WAFS a voe kendeuzet evit sevel an aozadur WASP.
A-raok ar WASP e oa bet ar Women's Flying Training Detachment (WFTD) hag ar Women's Auxiliary Ferrying Squadron (WAFS). An div aozadur a oa bet savet pep hini eus e du e miz Gwengolo 1942. Diazez e oant bet a-fed aozadurioù nij trevour evit ar maouezed, ha stag e oant d'an United States Army Air Forces evit nijal kiiri-nij brezel e-kerzh an Eil Brezel-bed. D'ar 5 a viz Eost 1943, an WFTD hag ar WAFS a oa kendeuzet evit krouiñ ar WASP .
Ar c'hempennidigezh etre ar WASP hag an US Army Air Forces a oa bet torret d'an 20 a viz Kerzu 1944. E-pad an oberiadurioù-brezel, pep ezel eus ar servij en devoa erlec'hiet ur gwaz nijer evit nijoù brezel pe obererezhioù all. Nijet ez eus bet 96 milion kilometrad; dezouget a-bep seurt nijerezioùù milourel; lakaet da nijal palioù evit gourdoniñ an ar skipailhoù enep-nijerezioù. 38 maouez WASP a zo marvet hag unan a zo steuziet e-pad kefridioù. Betek-henn ne ouier ket petra a zo erruet dezhi. E 1977, evit o servij e-pad an Eil Brezel-bed, e voe enoret an izili gant ur statud veterant. E 2009 e voent enoret gant ar C'hongressional Gold Medal.
# Wombat min blevek ar su

Wombat min blevek ar su :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Vombatidae |
| Genad : | Lasiorhinus |
| Anv skiantel ||
| Lasiorhinus latifrons Owen, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Wombat min blevek ar su (Lasiorhinus latifrons) a zo ur bronneg godellek a vev e su Aostralia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Wommelgem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Wommelgem zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 12,99 km²
* Poblañs (2022) : 13 181 a dud
* Stankter : 1 015 den/km²
# Wong Kar-wai

Wong Kar-wai BBS, ganet d'ar 17 a viz Gouhere 1958, zo ur filmaozer, senarioour ha produer filmoù eus Hong Kong. Brudet eo e filmoù dre sonerezh aergelc'h, istorioù gant selloù disheñvel hag un doare filmañ bev-buhezek gant livioù peurintret ha hardizh. Un diaz eo a-fed sinema Hong Kong. Lakaet eo bet da drede e listenn Sight & Sound er bloavezh 2002 evit ar gwellañ filmaozerien eus ar 25 bloavezh diwezhañ. E filmoù a adkaver alies war listennoù ar gwellañ filmoù en Hong Kong met ivez dre ar bed.

## Filmlennadur

* Pennad spisoc'h: Filmlennadur Wong Kar-wai
Filmoù filmaozet gantañ :
| Bloavezh | Titl | Titl sinaat |
| 1988 | As Tears Go By | 旺角卡門 Wong gok ka moon |
| 1990 | Days of Being Wild | 阿飛正傳 Ah fei zing zyun |
| 1994 | Chungking Express | 重慶森林 Chung Hing sam lam |
| 1994 | Ashes of Time | 東邪西毒 Dung che sai duk |
| 1995 | Fallen Angels | 墮落天使 Do lok tin si |
| 1997 | Happy Together | 春光乍洩 Chun gwong cha sit |
| 2000 | In the Mood for Love | 花樣年華 Fa yeung nin wa |
| 2004 | 2046 | — |
| 2007 | My Blueberry Nights | — |
| 2013 | The Grandmaster | 一代宗師 Yi dai zong shi |
# Wombat boutin

Wombat boutin :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Vombatidae |
| Genad : | Vombatus |
| Anv skiantel ||
| Vombatus ursinus Shaw, 1800 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wombat boutin (Vombatus ursinus) a zo ur bronneg godellek hag a vev en Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Vombatus.

## Doareoù pennañ

Etre 70 ha 120 cm eo hirder e gorf, gant ur pouez etre 25 ha 40 kg. Bevañ a ra diouzh an noz evit debriñ geot ha gwrizioù. E-pad ar goañv e c'hell mont en heol war an deiz avat.
Turiañ a ra an douar ha sevel garidennoù war hedoù bras (betek 200 m).
An aliesañ ne vez ganet nemet ur c'holen bewech gant ar barez. Chom a ra 6 pe 7 miz e godell e vamm a-raok bevañ en ur gambr dindan-zouar. Dizonet eo d'an oad a 15 miz.

## Liamm diabarzh

Wombat

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Wombat min blevek an norzh

Wombat min blevek an norzh :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Vombatidae |
| Genad : | Lasiorhinus |
| Anv skiantel ||
| Lasiorhinus krefftii Owen, 1873 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Wombat min blevek an norzh (Lasiorhinus krefftii) a zo ur bronneg godellek hag a vev e biz Aostralia, en arvar bras da vont da get.
# São Miguel

São Miguel zo un anv-lec'h portugalek, Sant Mikael, pe Sant Vikael, e brezhoneg.

## Gerdarzh

Dont a ra eus anv an arc'hael Mikael.

## Lec'hioù
### Brazil

Un toullad mat a gumunioù zo en anv-se:
* São Miguel, e Rio Grande do Norte
* São Miguel do Aleixo, e Sergipe
* São Miguel do Anta, e Minas Gerais
* São Miguel do Araguaia, e Goiás
* São Miguel Arcanjo (São Paulo), e São Paulo
* São Miguel da Baixa Grande, e Piauí
* São Miguel da Boa Vista, e Santa Catarina
* São Miguel dos Campos, en Alagoas
* São Miguel do Fidalgo, município no Piauí
* São Miguel do Guamá, e Pará
* São Miguel do Guaporé, e Rondônia
* São Miguel do Gostoso, e Rio Grande do Norte
* São Miguel do Iguaçu, e Paraná
* São Miguel das Matas, e Bahia
* São Miguel dos Milagres, en Alagoas
* São Miguel das Missões, e Rio Grande do Sul
* São Miguel do Oeste, e Santa Catarina
* São Miguel do Passa Quatro, e Goiás
* São Miguel de Taipu, e Paraíba
* São Miguel do Tapuio, e Piauí
* São Miguel da Terra Firme,
* São Miguel do Tocantins, e Tocantins

### Portugal

* Ilha de São Miguel pe Enez Sant Mikael, - un enezenn en Azorez
* São Miguel (Lisboa) - parrez e kuzul Lisboa
* São Miguel (Penela) - parrez e kuzul Penela
* São Miguel (São João de Areias) - karter e parrez São João de Areias, e kuzul Santa Comba Dão
* São Miguel (Vila Franca do Campo) - parrez e kuzul Vila Franca do Campo
* Sobral de São Miguel -parrez e kuzul Covilhã

### Kab Glas

* São Miguel, ur gumun en Enez Santiago.

## Pennadoù kar

* San Miguel
# São Paulo (stad)

Stad São Paulo (Estado de São Paulo e portugaleg) zo unan eus ar 27 unanenn gevreadel a zo e Brazil. E gevred ar vro emañ hag en-dro dezhi emañ stadoù Minas Gerais en norzh, Rio de Janeiro er biz, Paraná er su, Mato Grosso do Sul er c'hornôg, hag ar Meurvor Atlantel er gevred. Kêr São Paulo eo he c'hêr-benn, hag ar stad pobletañ ha pinvidikañ eus Brazil a zo anezhi.

## Gwelet ivez

* Listenn kumunioù São Paulo

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (pt) Lec'hienn ofisiel gouarnamant stad São Paulo
# São Pedro

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
São Pedro zo un anv-lec'h portugalek, kar d'ar Sant-Pêr brezhonek.

## Brazil

* São Pedro (Rio Grande do Norte)
* São Pedro (São Paulo)
* São Pedro (Pernambuco)

## Portugal

* São Pedro (Alandroa), parrez e kumun Alandroa
* São Pedro (Angra do Heroísmo), parrez e kumun Angra do Heroísmo
* São Pedro (Celorico da Beira), parrez e kumun Celorico da Beira
* São Pedro (Covilhã), parrez e kumun Covilhã
* São Pedro (Faro), parrez e kumun Faro
* São Pedro (Figueira da Foz), parrez e kumun Figueira da Foz
* São Pedro (Funchal), parrez e kumun Funchal
* São Pedro (Gouveia), parrez e kumun Gouveia
* São Pedro (Manteigas), parrez e kumun Manteigas
* São Pedro (Óbidos), parrez e kumun Óbidos
* São Pedro (Peniche), parrez e kumun Peniche
* São Pedro (Ponta Delgada), parrez e kumun Ponta Delgada
* São Pedro (Porto de Mós), parrez e kumun Porto de Mós
* São Pedro (Torres Novas), parrez e kumun Torres Novas
* São Pedro (Trancoso), parrez e kumun Trancoso
* São Pedro (Vila do Porto), parrez e kumun Vila do Porto
* São Pedro (Vila Franca do Campo), parrez e kumun Vila Franca do Campo
* São Pedro (Vila Real), parrez e kumun Vila Real

## Pennadoù kar

* São Pedro do Sul
* San Pedro
* Saint Peter
* Saint-Pierre
# São Nicolau (enezenn)

São Nicolau zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er gevred da Santa Luzia ha São Vicente, er Meurvor Atlantel. Unan eus an Inizi Barlavento‎ eo.
Monte Gordo ("Menez Bras", 1 312 metr) eo he lec'h uhelañ, ha 342 km² he gorread.
Ne oa nemet ur gumun en enezenn betek 2005 ma voe dispartiet e div gumun : Tarrafal de São Nicolau (5 205 a dud e 2010) ha Ribeira Brava (7 564 a dud e 2010).

## Notennoù

* ↑ (pt) (en) (fr) Instituto Nacional de estatística – Cabo Verde
# São Nicolau

São Nicolau zo un anv-lec'h portugalek.

## Brazil

* São Nicolau - e Rio Grande do Sul
* Rio São Nicolau - stêr e Piauí
* São Nicolau (Aiuaba), distrig en Aiuaba, Ceará.

## Kab Glas

* São Nicolau - enezenn e Cabo Verde
* Tarrafal de São Nicolau, kumun en enezenn.

## Portugal

* São Nicolau - parrez e Lisboa
* São Nicolau - parrez e Marco de Canaveses
* São Nicolau - parrez e Mesão Frio
* São Nicolau - parrez e Porto
* São Nicolau - parrez e Santarém

## Pennadoù kar

* Sant-Nikolaz
* Saint-Nicolas
# São Pedro (Rio Grande do Norte)

São Pedro zo ur gumun e stad Rio Grande do Norte, e Brazil. E 2000 e oa 6 776 a dud, ha 181 km² eo ar gorread.
# São Paulo (kêr)

    Ur pennad São Paulo zo ivez.
São Paulo (distaget: [sɐ̃w̃ 'paw.lu]) (Sant Paol), eo kêr vrasañ Brazil, ha kêr-benn stad São Paulo, e gevred ar vro. Unan eus kêrioù brasañ ar bed eo, gant 20 milion a dud enni.

## Tud brudet
### Sport

E São Paulo eo ganet ar vlenierien Formulenn 1 Ayrton Senna ha Rubens Barrichello.

## Gevellerezh

| | Amerika | | Europa | | Azia hag Afrika |
| Arc'hantina | Buenos Aires | Armenia | Yerevan | Angola | Luanda |
| Bolivia | La Paz | Bro-C'hall | Pariz | Sina | Beijing |
| Kanada | Toronto | Alamagn | Hamburg | Republik Korea | Seoul |
| Chile | Santiago | Italia | Milano | Israel | Tel Aviv |
| India | New Delhi | Portugal | Coimbra, Góis, Leiria, ha Funchal | Japan | Naha |
| Stadoù-Unanet | Chicago | Portugal | Lisbon | Jordania | Amman |
| Paraguay | Asunción | Roumania | Bukarest | Siria | Damask |
| Uruguay | Montevideo | Roumania | Cluj-Napoca | Japan | Osaka |
| Perou | Lima | Katalonia | Barcelona | Sina | Ningbo |
| Arc'hantina | Mendoza | Spagn | Córdoba | Makao (Sina) | Macau |
| Stadoù-Unanet | Miami | Galiza | Santiago de Compostela | Mali | Bamako |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# São Miguel (Kab Glas)

São Miguel zo ur gumun eus ar C'hab Glas, en Enez Santiago.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# São Paulo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
São Paulo zo un anv-lec'h portugalek a zo bet roet da veur a gêr;

## Brazil

Anv ur stadoù Brazil e gevred ar vro:
* São Paulo, unan eus 26 stad kevredet ar vro, a zeu hec'h anv eus kêr-benn São Paulo
Anv meur a gêr eo ivez:
** São Paulo, kêr-benn stad São Paulo
** São Paulo dos Campos de Piratininga, anv kozh kêr São Paulo
** São Paulo de Olivença, kumun eus stad Amazonas
** São Paulo do Potengi, kumun eus stad Rio Grande do Norte
** São Paulo das Missões, kumun eus stad Rio Grande do Sul

## Portugal

* São Paulo (Lisboa), parrez e kuzul Lisboa

## Afrika

* Luanda, kêr-benn Angola, a oa gwechall São Paulo da Assunção de Loanda

## Arzoù

* São Paulo, ul livadur gant al livour portugalat Nuno Gonçalves

## Pennadoù kar

* Saint Paul
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# São Paulo (Nuno Gonçalves)

São Paulo (Sant Paol) zo un eoullivadur war goad graet gant al livour portugalat Nuno Gonçalves. Gwelout a reer Sant Paol gwisket e ruz, ur c'hleze gantañ en e zorn, hag an Aviel en dorn all.
Emañ an oberenn er Museu Nacional de Arte Antiga e Lisboa.
# Yezhoù biouek-madarek A.6

Un isskourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.6, ennañ 1 yezh komzet e Nigeria: ar soukoureg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù biouek-madarek
# Yezhoù biouek-madarek B.2

Un is-skourr eus yezhoù biouek-madarek B eo ar yezhoù biouek-madarek B.2, ennañ 3 yezh komzet e Tchad ha Kameroun:
* Mbareg
* Mousgoueg
* Mouskoumeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù biouek-madarek
# Yezhoù bodek

Un isskourr eus ar yezhoù tibetek eo ar yezhoù bodek, komzet e Boutan.
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr-mañ d'o zro er yezhoù tchanglaek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
# Yezhoù biouek-madarek A.7

Un isskourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.7, ennañ 5 yezh komzet e Kameroun:
* Bouwaleg
* Dabaeg
* Gavareg
* Mbedameg
* Minaeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù biouek-madarek
# Yezhoù bizkaokazek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù bizkaokazek (anvet ivez yezhoù kaspek pe yezhoù dagestanek) komzet e Dagestan dreist-holl, met ivez e norzh Azerbaidjan ha Georgia.
Brudet eo yezhoù ar familh-mañ abalamour d'ar fonologiezh luziet-tre implijet gante, enni betek 60 kensonenn ha 30 vogalenn.
Yezhoù ergativel daspegel ivez eo an holl anezhe, hag implijet vez gante meur a gas.

## Renkadur ar yezhoù bizkaokazek

Ez-hengounel e vez isrannet yezhoù ar familh-mañ e tri bloc'had pennañ evel-hen:

#### Yezhoù avarek-andiek-didoek

Komzet e kornôg Dagestan
* Avareg (komzet gant 385,043 den)
* Yezhoù andiek:
** Andieg (komzet gant 9,000 den)
** Botlic'heg (komzet gant 3,000 den)
** Godobereg (ghodoberi: komzet gant 2,500 den)
** Karateg (komzet gant 5,000 den)
** Ac'hvac'heg (komzet gant 5,000 den)
** Bagvalaleg (komzet gant 4,000 den)
** Tindieg (komzet gant 5,000 den)
** Tchamalaleg (komzet gant 4,000 den)
*** Gigatleg
* Yezhoù didoek (pe yezhoù tsezek)
** Tsezeg (dido) (komzet gant 7,000 den)
** C'hvarcheg (khvarsh: komzet gant 1,000 den)
** Hinouc'heg (ginukh: komzet gant 200 den)
** Bejteg (bezhti pe kapuch: komzet gant 2,500 den)
** Hounzibeg (gunzib: komzet gant 600 den)
Ne vez skrivet yezh nag andiek na yezh didoek ebet. implijet e vez an avareg evel yezh dre skrid en o lec'h.

#### Yezhoù lakek-darvek

Komzet e douaroù-uhel kreiz Dagestan
* Lakeg (komzet gant 82,010 den)
* Dargweg (dargva: komzet gant 227,302 den)
Implijet e vez an div yezh-mañ kement dre skrid ha dre gomz.

#### Yezhoù lezgiek

Komzet e vez ar yezhoù lezgiek e douaroù-huel $Southeast Dagestan hag e norzh Azerbaidjan.
* Agouleg (aghul: komzet gant 8,782 den)
* Routouleg (rutul: komzet gant 11,933 den)
* Tsac'houreg (tsakhur: komzet gant 10,719 den)
* Boudouc'heg (budukh: komzet gant 1,000 den)
* Oudieg (udi: komzet gant 4,000 den)
* Artcheg (archi: komzet gant 1,000 den)
* Tabasareg (komzet gant 54,574 den)
* Lezgieg (lezgi: komzet gant 304,087 den)
* Kritseg (kryz: komzet gant 6,000 den)
* Kaytakeg (kajtak)
* Koubatcheg (kubachi)
* C'hinalugeg (khinalugh: komzet gant 1,000 den)
Ne vez skrivet nemet al lezgieg hag an tabasareg. Dre gomz e vez implijet ar yezhoù all hepmuiken.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Kartennoù o tiskwel ar yezhoù hag ar pobloù kaokazeg
* Ethnologue
# Yezhoù biouek-madarek A.8

Un isskourr eus yezhoù biouek-madarek A eo ar yezhoù biouek-madarek A.8, ennañ 12 yezh komzet e Nigeria:
* Batchameg
* Bataeg
* Falieg
* Goudeg
* Goudoueg
* Holmaeg
* Djimieg
* Ngwabaeg
* Nzanyieg
* Charwaeg
* Tsouvaneg
* Zizilivakaneg

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù biouek-madarek
# Yezhoù biouek-mandarek

Un isskourr eus ar yezhoù tchadek eo ar yezhoù biouek-madarek (biu-mandara), ennañ 79 yezh komzet e Nigeria hag e Kameroun.
Isrannet e vez ar yezhoù en isskourr-mañ e tri rumm evel-henn:
* A
* B
* C

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù berberek
# Yezhoù biouek-madarek C

Ur is-skourr eus yezhoù biouek-madarek eo ar yezhoù biouek-madarek C, ennañ 1 yezh komzet e Kameroun:

## Gwelet ivez

* Yezhoù afrez-aziatek
* Yezhoù biouek-madarek
# Yezh Ausbau

Ur yezh diwar danzen pe ur yezh Ausbau (e alamaneg : Ausbausprache) a zo ur seurtad yezhel a zo bet lakaet d’ober ur yezh dizalc’h evit abegoù kevredadel pe bolitik.
Savelet eo bet ar meizad gant Heinz Kloss e 1967. Diazezet en deus hemañ daou hollad distag ha dizalc’h a-walc’h a zezverkoù hag a arguzennoù evit deskrivañ ur seurtad evel ur yezh dizalc’h kentoc’h eget ur rannyezh : unan kevredadourel, evit ar yezhoù diwar danzen, hag unan yezhoniel, evit ar yezhoù diwar pellder. En enep d’ar yezhoù diwar danzen, hag a zo liammet gant o ferzhioù strukturel, e vez kemmet amañ ar yezhoù diouzh ar re all diwar o arc’hwelioù kevredadel pe bolitik.
Ur yezh diwar danzen a zo ganti un doare-skrivañ hag ur yezhadur reizhennet hag ur c'heriaoueg ledan ha resis a-walc'h, pan eo bet « stummet pe adstummet, doareet pe addoareet – ne vern peseurt degouezh e ve – evit dont da vezañ ur benveg skoueriekaet evit an ezteuler lennegezh ». Daou seurtad yezh hag a c'heller ober gante en un doare komprenus kenetreze a c'hell bezañ sellet e-giz div yezh disheñvel ma'z eo pep hini ur yezh diwar danzen, da skouer : ar serbeg hag ar c'hroateg, an daneg hag an norvegeg, an izelvroeg hag an afrikaans, ar finneg hag an estoneg pe c'hoazh, met nebeutoc'h, an hindeg hag an ourdoueg.
Evit Heinz Kloss e pourchas ar yezh diwar danzen un "doenn" (e alamaneg : Dach) d’ar seurtadoù en he dalc’h. Ur yezh-to eo neuze.

## Notennoù

* ↑ Heinz Kloss 1967, p. 29.
* ↑ Ammon 2004, p. 280.

## Levrlennadur

* Ammon, Ulrich (2004), "Standard Variety", in Wiegand, Herbert Ernst, Sociolinguistics: An International Handbook of the Science of Language and Society, vol. 1 (2$^l$ emb.), Berlin: deGruyter, pp. 273–283, ISBN 978-3-11-014189-4.
* Kloss, Heinz (1967), "'Abstand languages' and 'ausbau languages'", Anthropological Linguistics, 9 (7): 29–41, JSTOR 30029461.

## Gwelit ivez

* Yezh Abstand
* Yezh-to
# Yezh OSV

Er yezhoniezh e vez implijet an termen yezh OSV evit komz eus yezh ganti da frammadur kevreadurezhel diazez an urzh renadenn ("O") - rener ("S") - verb ("V"). Anvet e vez ivez yezh OAV, da lâret eo renadenn - graer ("A") - verb.
    samũũy yi qa-wùh
    samũũy$_{RENADENN}$ yi$_{RENER}$ qa-wùh$_{VERB}$
    "marzmouz tud debr"
    "An dud a zebr marmouzed"
N'eo ket houmañ un urzh kavet stank e-touez yezhoù ar bed. Implijet e vez gant ar chavanteg (xavante) hag ur re yezhoù all komzet e Brazil, da skouer ar jamamadieg (jamamadi), an apourinaneg (apurinã), ar c'hayabieg (kayabí) hag an nandeubeg (nadëb). Implijet e vez ivez a-wezhoù gant ar sardeg hag ar yidicheg hag unan eus div urzh pennañ ar malayalameg an hini eo, a-gevret gant an urzh SOV.

## Eilpennadur

Implijet e vez an urzh-mañ ivez gant yezhoù nann-OSV evit merkañ elfennoù pouezus ar frazenn, da skouer e saozneg:
    Urzh boas (SVO):
    I love children
    I$_{RENER}$ love$_{VERB}$ children$_{RENADENN}$
    "Plijout a ra ar vugale din"
    Eilpennet (OSV):
    Children I love
    children$_{RENADENN}$ I$_{RENADENN}$ love$_{VERB}$
    "Plijout a ra kalz din ar vugale "

## Gwelit ivez:

* Yezh SOV
* Yezh OVS
# Yezh Abstand

Ur yezh Abstand (alamaneg : Abstandsprache), "yezh pellek") zo ur seurtad yezhel ken disheñvel diouzh an holl yezhoù all ma ne c'hallfed ket lavaret ez eo-hi ur rannyezh eus nikun anezho. Ne dalv ket kement-mañ n'he deus liamm ebet gant yezh all ebet, met kentoc'h n'eus yezh all ebet a c'hallfed ober ganti, pe dre gomz pe dre skrid, evit bezañ komprenet gant an dud a ra gant ar yezh-se.
Savelet eo bet ar meizad gant Heinz Kloss e 1967. Diazezet en deus hemañ daou hollad distag ha dizalc’h a-walc’h a zezverkoù hag a arguzennoù evit deskrivañ ur seurtad evel ur yezh dizalc’h kentoc’h eget ur rannyezh : unan yezhoniel, evit ar yezhoù pellek, hag unan kevredadourel, evit ar yezhoù diwar danzen. En enep d’ar yezhoù diwar danzen, hag a zo liammet gant ar politikerezh pe ar sevenadur, ne vez kemmet amañ ar yezhoù diouzh ar re all nemet diwar o ferzhioù frammadel.
Da skouer, yezhoù pellek eo ar brezhoneg, an euskareg, ar galleg, ar c’hastilhaneg hag ar c’hembraeg, rak ne c’hell ket yezherien ar yezhoù-se en em gompren kenetreze. Koulskoude ez eo kar ar brezhoneg hag ar c’hembraeg eus un tu, hag ar c’hastilhaneg hag ar galleg eus un tu all.

## Levrlennadur

* (en) Kloss, Heinz (1967). 'Abstand languages' and 'ausbau languages' . In : Anthropological Linguistics, Levrenn 35, niv. 1-4 (1993) pp. 158-170

## Gwelit ivez

* Yezh Ausbau
* Yezh-to
# Yezh VO

Er yezhoniezh e vez implijet an termen yezh VO evit komz eus yezh ganti da frammadur kevreadurezhel diazez an urzh verb ("V") - renadenn ("O"), da lâret eo e teu ar verb dirak ar renadenn.

## Doareoù

Tri doare ez eus:
* Yezhoù SVO, d.l.e. rener - verb - renadenn
* Yezhoù VOS, d.l.e. verb - renadenn - rener
* Yezhoù VSO, d.l.e. verb - rener - renadenn

## Renadur ar penn

Dre vras e vez diorroet a-dehoù ar yezhoù VO, da lâret eo e vez lec'hiet penn e deroù ur rannfrazenn peurliesañ.

## Adstagennoù

Er yezhoù VO e vez implijet araogennoù kalz aliesoc'h evit lerc'hennoù.

## Istor an termen

Gant W. P. Lehmann e oa bet kinniget da gentañ kenstrollañ ar c'hwec'h isdoare e daou doare urzh-gerioù pennañ (yezhoù VO ha yezhoù OV) e diabarzh e framm teorikel anvet "Pennaenn Diazez al Lec'hiadur" (FPP: Fundamental Principle of Placement), oc'h arguzenniñ n'eo ket dre ret ar rener elfenn bennañ ur frazenn.

## Gwelit ivez:

* Yezh OV
# Yezh OV

Er yezhoniezh e vez implijet an termen yezh OV evit komz eus yezh ganti da frammadur kevreadurezhel diazez an urzh renadenn ("O") - verb ("V"), da lâret eo e teu ar renadenn dirak ar verb.

## Doareoù

Tri doare ez eus:
* Yezhoù SOV, d.l.e. rener - renadenn - verb
* Yezhoù OSV, d.l.e. renadenn - rener - verb
* Yezhoù OVS, d.l.e. renadenn - verb - rener

## Renadur ar penn

Dre vras e vez diorroet a-gleiz ar yezhoù OV, da lâret eo e vez lec'hiet penn e diwezh ur rannfrazenn peurliesañ.

## Adstagennoù

Er yezhoù VO e vez implijet lerc'hennoù kalz aliesoc'h evit araogennoù.

## Kengerioù

Ar yezhoù OV implijet gante kengerioù a ra peurliesañ pe atav (da skouer an turkeg) lostgerioù kentoc'h evit rakgerioù.

## Istor an termen

Gant W. P. Lehmann e oa bet kinniget da gentañ kenstrollañ ar c'hwec'h isdoare e daou doare urzh-gerioù pennañ (yezhoù VO ha yezhoù OV) e diabarzh e framm teorikel anvet "Pennaenn Diazez al Lec'hiadur" (FPP: Fundamental Principle of Placement), oc'h arguzenniñ n'eo ket dre ret ar rener elfenn bennañ ur frazenn.

## Gwelit ivez:

* Yezh VO