OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# African National Congress

a vo kavet e Wikimedia Commons.
An African National Congress (ANC) a zo ur strollad politikel eus Suafrika. Emañ e penn ar gouarnamant du-hont abaoe ma vez renet ar vro gant ur gouarnamant dilennet gant ar muiañ-niver (abaoe miz Mae 1994). Embann a ra ar strollad e-unan ez eo "un nerzh urzhiet eus an tu kleiz". A-raok 1994 e oa ar strollad pennañ e-touez ar re a stourme a-enep an Apartheid hag evit gwirioù ar re zu.
Savet e voe ar strollad e Bloemfontein e miz Genver 1912 , dindan an anv South African Native National Congress (SANNC) a-benn difenn gwirioù ar re zu e Suafrika. A-benn seurt tud a oa ennañ : pennoù meuriadoù, sindikalourien, tud a iliz. John Dube e oa rener kentañ ar strollad, hag e-touez e izili kentañ e oa ar barzh Sol Plaatje. Cheñch anv a reas ar strollad e 1923 ha dont da vezañ African National Congress (ANC).
Pa voe diazezet an Apartheid evel doare da c’houarn ar vro e 1948, e krogas an ANC da stourm a-enep an droukziforc’h gant doareoù peoc’hus. E 1960 e voe lakaet an ANC e-maez lezenn. Er bloavezhioù goude e stagas da stourm gant doareoù kaletoc’h a-enep ar gouarnamant : e 1961 e voe savet en e ziabarzh ar gostezenn armet Umkhonto we Sizwe (Goafioù ar Vroad), a dage an arme hag ensavadurioù ar gouarnamant.
Abaoe dibenn an apartheid e 1994 emañ an ANC o c’houarn ar vro. Kresket e oa an dregantad mouezhioù dastumet gant ar strollad e dilennadegoù 1999 ha 2004.
Cyril Ramaphosa, prezidant Suafrika, zo bet e penn an ANC abaoe Kerzu 2017.

## Levrlennadur

* (fr) François-Xavier Fauvelle-Aymar, Histoire de l'Afrique du Sud, Seuil, 2006 (ISBN 978-2-02-048003-1)

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Afonso VI

Afonso VI (Lisbon, 21 a viz Eost 1643 – Sintra, 12 a viz Gwengolo 1683), lesanvet o Vitorioso ("an trec'her"), a voe roue Portugal hag Algarves eus 1656 betek e varv, an eil roue e tiegezh Bragança. Mab e oa d'ar roue João IV ha d'e wreg Luísa de Gusmão. Goude marv e dad João IV e voe e vamm o ren ar vro evel rejantez, betek 1662 pa bignas Afonso war an tron, gant e guzulier ha kentañ ministr, Luís de Vasconcelos e Sousa, trede kont Castelo Melhor.
Dindan e ren e voe lakaet fin d'ar Brezel Assavidigezh hag anavezet e voe dizalc'hiezh Portugal gant Spagn. Emglev a reas Afonso ivez gant Rouantelezh Bro-C'hall dre e eured gant Marie Françoise Élisabeth de Savoie. Ken laosk ha ken gwan e oa ar roue ma voe iriennet a-enep dezhañ gant e vreur Pedro, Dug Beja, e 1668. Mont a reas Pedro da rejant, freuzet e voe eured Afonso VI gant Marie Françoise Élisabeth de Savoie, ha Pedro a zimezas ganti. Tremen a reas Afonso ar rest eus e vuhez koulz lavaret evel ur prizoniad, en Azorez da gentañ, hag e Sintra goude-se.
# Afonso Portugal (1475-1491)

Afonso Portugal (1475-1491), a oa infant Portugal, ha dezhañ e oa kurunenn rouantelezh Portugal da zegouezhout pa varvas en ur gwallzarvoud.

## E vuhez

Ganet e oa d'an 18 a viz Mae 1475 e Lisboa. Mab e oa da João II (1455–1495), roue Portugal, ha d'e bried Leonor de Viseu (1458-1525). En enor dezhañ e voe anvet an inizi nevez dizoloet São Tomé ha Príncipe.
Dimeziñ a reas e 1490, da bemzek vloaz, d'an infantez spagnol Izabel Kastilha hag Aragon (1470-1498), merc'h henañ Fernando II Aragon hag Izabel ar Gatolikez, 20 vloaz anezhi. Mervel a reas ar priñs tri miz goude an eured en ur gwallzarvoud.

## Goude e varv

Gant marv Afonso e chome dibennhêr ar roue Joaõ II. Klask a reas envel e vab bastard, Jordi de Lencastre, da bennhêr, met aner e voe. Mont a reas ar gurunenn gant e dostañ kar hervez al lezenn, ha hennezh e oa breur e wreg, ha sede penaos e teuas Manuel Iañ da vout roue Portugal e 1495. Hag en 1497, ec'h addimezas intañvez Afonso da Manuel Iañ Portugal, (1469-1521).

## Levrlennadur

(es)
* Álvarez Palenzuela, Vicente Ángel (2006). «Paz con Portugal». La guerra civil castellana y el enfrentamiento con Portugal. (1475-1479), (Alicante: Biblioteca Virtual Miguel de Cervantes). Consultado em 8 de junho de 2015.
* Carabias Torres, Ana María (1994). Las relaciones entre Portugal y Castilla en la época de los descubrimientos y la expansión colonial, Universidad de Salamanca [S.l.] ISBN 9788474817928.
* Fernández Álvarez, Manuel (2003). Isabel la Católica (Madrid: Espasa-Calpe, S.A.). ISBN 84-670-1260-9.
(pt)
* Drumond Braga, Paulo (2008). O príncipe D. Afonso: filho de D. João II : uma vida entre a guerra e a paz (Lisboa: Colibri). p. 143. ISBN 9789727727926.
* Rodrigues, Bernardo; Sob a direcção de David Lopes (1919). Anais de Arzila: crónica inédita do século XVI (Lisboa: Academia das Ciência de Lisboa. Comissão dos centenários de Ceuta e Albuquerque). OCLC 1770835542.
* Rodrigues Oliveira, Ana (2010). Rainhas medievais de Portugal. Dezassete mulheres, duas dinastias, quatro séculos de História (Lisboa: A esfera dos livros). ISBN 978-989-626-261-7.
# Afonso de Avis e Habsburgo

An Infant Afonso, Priñs a Bortugal, pe Afonso Portugal, pe Afonso de Avis e Habsburgo (24 a viz C'hwevrer 1526 - 12 a viz Ebrel 1526), a oa mab kentañ João III, roue Portugal, hag ar rouanez Katelin Kastilha (1507–1578), ha priñs pennhêr Portugal e-pad miz hanter.

## Buhez verr

Mab henañ pennhêr e oa, ha mervel a reas er bloaz en-eeun ma oa ganet, e 1526. Lavarout a reer eo ar genwadelezh o ren en tiegezhioù a oa kaoz da gement a vugale da vervel ken yaouank.

## Goude e varv

Bloaz goude e c'hanas ar rouanez ur verc'hig, Maria Manuela (1527- 1545), pennhêrez nevez Kurunenn Portugal, a zimezas d'he c'henderv Felipe II, roue Spagn.
# Afragola

Afragola zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Afonso V

Afonso V (1432-1481) a oa Roue Portugal (1438 - 1481). Lesanvet e voe o Africano ("an Afrikan"), abalamour ma'eas da aloubiñ douaroù e hanternoz Afrika.

## E vuhez

Mab e oa da Duarte Iañ Portugal ha da Leonor Aragon. Ne oa nemet c'hwec'h vloaz pa varvas e dad, e 1438, ha re yaouank e oa neuze da vezañ anvet da roue. E vamm Leonor a yeas da rejantez. E miz Kerzu 1439 avat e voe tennet ar garg diganti ha roet da Dom Pedro, eontr Afonso.
E 1432, d'e bevarzek vloaz, e voe anvet Afonso da roue, ha mirout a reas Pedro da guzulier.

## Eured ha bugale

Dimeziñ a reas gant e geniterv Isabel, merc'h Pedro, ha tri bugel o devoe :
* João, priñs Portugal (1451), marvet buan goude e c'hanedigezh,
* Joana, Priñsez Portugal (1452-1490)
* João II (1455-1495), roue Portugal war-lerc'h e dad.
Addimeziñ a reas e 1475 gant Juana de Trastámara, priñsez Kastilha (1462-1530).
# Africo

Africo zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Arques (Pas-de-Calais)

Arques :
| An ti-kêr. ||
| Anv izelvroek | Arke |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Kanton | Longuenesse |
| Kod kumun | 62040 |
| Kod post | 62510 |
| Maer Amzer gefridi | Caroline Saudemont 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Saint-Omer |
| Lec'hienn web | https://ville-arques.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 9 521 ann. (2020) |
| Stankter | 425 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 2 m — brasañ 62 m |
| Gorread | 22,41 km² |
| kemmañ |
Arques e galleg, Arke pe Arken en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec'h Kanton Arques e oa betek 2015.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell
* An iliz Sant-Marzhin

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini, EBSSA ha fr:Arques (Pas-de-Calais)
# Arquillos

Arquillos zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Arques

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Arques zo un anv-lec'h gallek.

## Bro-C'hall
### Kumunioù

* Arques (betek 1882), hiriv Arques-la-Bataille, e Seine-Maritime war lez ar stêr Arques
* Arques en Aude
* Arques en Aveyron
* Arques e Pas-de-Calais

### Stêr

An Arques, e Seine-Maritime

## Traoù all

* Cristal d'Arques
* Kanton Arques
* kontelezh Arques
* Kastell Arques-la-Bataille
* Emgann Arques

## Pennad kar

* Les Arques, Las Arcas en okitaneg, e Lot.
# Arpino

Arpino a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.

## Tud brudet

* Giuseppe Cesari , livour
# Arquata del Tronto

Arquata del Tronto a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Arpaise

Arpaise zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Arpitaneg

An arpitaneg pe frankoprovañseg zo ur yezh romanek hag a vez komzet e lodennoù a Frañs, Suis hag Italia. Savet e oa bet an anv francoprovençal evitañ e 1873 abalamour ma tiskoueze ar yezh kaout doareoù ar galleg en un tu ha reoù ar provañseg en tu all. Ar ger «arpitan» a zo ur ger nevez (savet e oa bet er bloavezhioù 1970) hag a zo deuet da vezañ brudet. E Bro-Suis e reer «romand» ivez eus ar yezh.

## Levrlennadur

* KOSTIOU Jeremi, Ar banell gentañ en arpitaneg, e-barzh Ya !, niv. 458, miz Meurzh 2014, p. 3.

## Liamm diavaez

* Centre d'études francoprovençales
# Arpitania

Arpitania eo ar vro ma vez komzet arpitaneg. Emañ ar vro-se a-ramp war Suis, Frañs (gant Savoia a-bezh e-barzh) hag Italia (emañ Traoñienn Aosta e-barzh). Un darnig eus Arpitania en Italia (e Puglia) a zo distag-krenn diouzh an tamm all. Un anv savet er XX$^{vet}$ kantved eo war skouer an anv Okitania. N'eus nemet er Piemont ez eus ur statud ofisiel gant ar yezh.

## Liammoù diavaez

* Porched Arpitania
# Arquata Scrivia

Arquata Scrivia zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, war lez ar Scrivia.
# Beg ar Gouin

Beg ar Gouin zo ur beg-douar e Gourenez Kraozon, e kumun Kameled. Emañ er c'hornôg da Vae Kameled. A-gozh ez eus difennoù eno da ziwall porzh Kameled diouzh argadennoù diavaez. Diforc'hañ a reer ar Gouin Vras hag ar Gouin Vihan.

## Istor

E 1693 e voe savet meur a greñvlec’h, war urzh Vauban, tro-dro da Vae Kameled, da zifenn ar porzh-se diouzh argadennoù gant Saozon pe Izelvroiz, enebourien da Loeiz XIV. Ganto e oa difennet mulgul Brest ivez.
En XIX$^{vet}$ kantved e voent kempennet hag adarmet.
Da vare an Eil Brezel-bed e voe savet kreñvlec’hioù all gant an alouberien alaman, etre 1942 ha 1943. Gallout a rae ar c’hanolioù staliet eno tennañ betek 22 km hed. An difennoù gwellañ e oant e-touez ar re a oa e gourenez Kraozon. E 1944 e voe peurzistrujet kanolioù ar Gouin Vras.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Glad - Rannvro Breizh
# Beg ar Groazig

Beg ar Groazig zo ur beg-douar eus Breizh, e kumun ar Groazig, el Liger-Atlantel.
Uhel eo an aod ha kerreg e-leizh zo enni. Adalek ar Grennamzer e voe difennet gant un tour ma c'halled evezhiañ an aodoù tro-war-dro. En XVIII$^{vet}$ kantved e oa un ti-gward, gant mogerioù izel en-dro dezhañ. E 1861 e voe treuzfurmet an ti-gward en ur c'hreñvlec'h karrezek. Dilezet e voe e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved avat ha dont a reas da vezañ un ti-hañv bras.
Dirak ar beg-douar emañ tour-tan ar Forn. Er mervent d'ar beg, war an aod ivez, emañ milin Bauvran ha park Penn-Avel ma teu e-leizh a dud da bourmen.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Beg ar Porzhig

Beg ar Porzhig zo ur beg-douar er c'hornôg da Vrest, war aod lenn-vor Brest, dirak Beg ar Spagnoled e gourenez Kraozon. Un tour-tan zo.
# Beg ar Milier

Beg ar Milier zo ur beg-douar war aod norzh ar C'hab Sizun, e mervent Breizh. Emañ e kumun Beuzeg-ar-C'hab.
War ar beg-douar ez eus un tour-tan bihan, tour-tan ar Milier.
Drezañ e tremen an hent-bale hir 34, a-hed an aod. Alese eo kaer ar gwel war Bae Douarnenez, Beg Penn ar Roz ha gourenez Kraozon.

## Liamm diavaez

* (fr) Conservatoire du Littoral
# Beg ar Raz

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Beg ar Raz zo ur c'hab roc'hellek er c'hornôg da gumun Plougoñ er C'hab (Bro-Gerne - Penn-ar-Bed). Sevel a ra ar reier greunvaenek betek 72 metrad uhelder a-us ar mor. Brudet eo ar beg-douar-se dre ar bed en abeg d'e stumm, heñvel ouzh penn a-raok ul lestr, an dolzenn anezhañ o strishaat en ur stumm tric'hornek. Dont a ra gweladennerien e-leizh betek eno, ken ez eo bet ret aozañ ar monedone evit gwareziñ ar gwiskad brug a gresk war al lanneg etre ar reier.
Aze e c'heller arvestiñ delwenn varbr Carrara Itron-Varia Beg ar Raz, krouet gant ar c'hizellour gall Cyprien Godebski (1835-1909), a oa bet dioueliet d'an 3 a viz Gouere 1904.

## An anv

Dont a ra an anv raz (sellout ivez ouzh ar saozneg race) eus ur ger normanek tremenet e brezhoneg hag a ra dave d'ar froudoù kreñv a red etre ar c'hab hag Enez-Sun, 8 kilometr pelloc'h er C'hornôg.
* Beg ar Raz, gwelet eus Beg ar Van
* Beg ar Raz, gwelet eus Bae an Anaon
* Beg ar Raz, hag Enez Sun
* Barr-amzer e Beg ar Raz

## Krennlavaroù

* Den ne dremenas ar Raz / Hep santout aon pe c'hloaz.
* Sikourit-me, ma Doue, da dremen ar Raz / Rak va bag a zo bihan hag ar mor a zo bras.

## Pennadoù kar

* Bae an Anaon
* Beg ar Vann

## Liammoù diavaez

* Giz ar sevel karnioù
# Beg ar Garreg Hir

Beg ar Garreg Hir a zo ur beg-douar e Gourenez Kraozon, e kumun Kameled.
# Beg ar Polen

Beg ar Polen zo ur beg-douar en enez ar Gerveur, e departamant ar Mor-Bihan.
Emañ Beg ar Polen e beg gwalarn ar Gerveur, e kumun Saozon. Ne ouzer ket gwall vat petra eo orin an anv « polen ». Gallekaet eo bet anv ar beg-douar e « Pointe des Poulains ».
Ul lec’h kaer eo Beg ar Polen, leun a gerreg. Un tour-tan zo, tour-tan ar Polen, hag a zo war un tamm douar a vez dispartiet diouzh ar beg-douar d’an uhelvor. E 1868 e oa bet savet an tour-tan-se. Emren penn-da-benn eo bremañ ha mont a ra en-dro gant tredan degaset gant energiezh an heol.
E-kichen ar beg-douar ivez ez eus ur c’hreñvlec’h savet gant an arme en XIX$^{vet}$ kantved hag oa bet prenet ha treuzfurmet gant ar gomedianez Sarah Bernhardt e 1894. Graet he doa he annez enni ha savet he doa ivez, war-lerc’h, daou di all e-kichen, an eil anvet Les Cinq Parties du monde hag egile Lysiane evit degemer he mignoned. Betek fin he buhez, e 1923, e teue Sarah Bernhardt bep hañv da dremen ur pennad amzer eno.
Goude e voe dilezet ar savadurioù tamm-ha-tamm hag e 2000 e voent prenet gant Mirva an Aodoù Adkempennet e voent ha digor e vez al lec’h d’ar weladennerien bremañ..

## Notennoù

* ↑ « Maez am Beg » a vez graet anezhañ e brezhoneg, hervez a lenner e Toponymie Nautique (1967).
* ↑ Belle-Ile-en-Mer. Refuge de Sarah Bernhardt, Didier Déniel, Le Télégramme, 7 Eost 2013.
* ↑ Belle-île (Dunes de Donnant, Les Poulains, Pointe de Pouldon, Ster Vras-Apothicairerie), Conservatoire du littoral (fr)
* ↑ À Belle-Île, la pointe des Poulains a été sauvée Le Parisien, 19 Gouere 2005 (fr)

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* La pointe des Poulains à Belle-Île-en-Mer : patrimonialisation d’un site touristique insulaire (fr)
* Luc'hskeudenn 360°
# Astoria (Oregon)

Astoria zo ur gêr eus Stadoù Unanet Amerika, e stad Oregon. Emañ war ribl su aber ar stêr Columbia. Er bloavezh 2000 e oa poblet gant 9 970 a dud. Anvet eo bet diwar ar mondian John Jacob Astor a grouas Fort Astoria eno e 1811, d'ober kenwerzh ar c'hrec'hin loened.

### Liamm diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Astorre Iañ Manfredi

Astorre Manfredi, pe Astorgio, (war-dro 1345 – 1405) a oa condottiero en Italia ar XIV$^{vet}$ kantved.

## E vuhez

Mab e oa da Giovanni Manfredi, a oa bet aotrou Faenza (en Emilia-Romagna a hiziv). Perc'henn e oa d'un toullad mat a gastilli all en ardremez.
Astorre a oa bet o chom ur pennad e Pistoia war-lerc'h d'e dad koll e zomani diwezhañ e Romagna; tri bloaz war-lerc'h marv e dad avat, e 1375, e teuas a-benn da adkemer Granarolo.
In 1377 ec'h adkemeras Faenza, a oa bet aloubet gant ar re Este, gant skoazell e vreur Francesco hag an Ordelaffi.
Aotrou Calamello ha Rontana e voe adal 1375, aotrou Granarolo adal 1377, aotrou Bagnacavallo, Brisighella, Gesso, Fornazzano, San Cassiano, Ceppaiano, Montalbergo, Santa Maria in Montalto, San Procolo ha Castel Laderchio adal 1378, aotrou ha vikel ar pab e Faenza adal 1379, aotrou Savignano adal 1394, aotrou ha vikel ar pab e Fusignano ha Donigaglia adal 1397, aotrou ha vikel ar pab e Montemaggiore adal 1397. D'ar 15 a viz Gwengolo 1404 e voe tennet ar madoù-se digantañ. Aotrou Brisighella ha Val Lemone e oa deuet da vezañ e 1405.
Da gaout arc'hant da zerc'hel d'e zomani nevez e savas ur g-Compagnia di Ventura, ur vandennad goprsoudarded, anavezet evel Compagnia della Stella (Kompagnunezh ar Steredenn). Gopret e voe gant Bernabò Visconti da arsailhat kêr Genova, met pa voe paeet 13 000 florin gant an annezidi ez eas kuit. Pa zeuas en-dro da arsailhat kêr e oa gortozet e soudarded, ha darbet e voe da Astorre bezañ prizoniet.
Er c'heid amzer-se en doa klasket ar breur Francesco kemer ar galloud e Faenza. Bac'het e voe war urzh Astorre e kastell Solarolo. Diwezhatoc'h edo Astorre o vrezeliñ evit Bologna a-enep ar re Visconti. Ken plijet e voe tud Bologna gant e labour evito ma voe roet dezhañ ur palez en o c'hêr
En emgann Portomaggiore ( 16 a viz Ebrel 1395), e voe trec'h war Azzo d'Este, a voe dalc'het gantañ evel prizoniad e-pad bloaz. Bec'h a savas etrezañ ha Niccolò III d'Este, markiz Ferrara. Tapet e voe e vab Gian Galeazzo gant ar markiz, ha diwezhatoc'h e voe graet an eskemm gant Azzo.
E 1400 e voe brezel, abalamour da gastell Solarolo, etrezañ ha Giovanni Iañ Bentivoglio, a oa vikel-vras e Bologna, hag en doa gopraet Alberico da Barbiano.

## Arme ar pab

E 1404 e voe adkemeret Faenza hag an douaroù tro-dro gant Stadoù ar Pab. Ur pennad c'hoazh e voe Astorre oc'h ober e gondottiero dindan banniel ar pab. Met a-benn ar fin e voe prizoniet war-zigarez e oa oc'h iriennañ da adkemer Faenza dre aozañ un emsavadeg a-enep d'ar pab .
Kondaonet e voe d'ar marv ha dibennet e leurgêr-kreiz Faenza d'an 28 a viz Du 1405. Brud en doa ivez da vezañ un tamm barzh.

## E vugale

Intañv e oa abaoe tri bloaz pa varvas. Dimezet e oa bet da Lenta de Polenta, merc'h da Guiu de Polenta, aotrou Ravenna. Tad e oa da Giangaleazzo Iañ Manfredi (1410-1416), ha da Antonia (marvet en 1434) a oa dimezet da Alberico da Barbiano, kont Cunio hag aotrou Belgioioso.

## Pennadoù kar

* Manfredi

## Levrlennadur

* Rendina, Claudio (1994). Capitani di Ventura. Roma : Newton Compton.
| En e raok | Aotrou Faenza | Erlerc'hiet gant |
| Niccolò III d'Este | 1377-1404 | Stadoù ar Pab |
# Astraer

Un astraer, pe un egoraer, pe ur sterdead, a zo un den hag a veaj en egor.

## Termenadurezh

Ar ger brezhoneg astraer a glot gant ar saozneg astronaut, hag an termen a vez graet gantañ gant an NASA (Stadoù-Unanet) hag an ESA (Europa). Ar ger egoraer a glot gant ar rusianeg kosmonavt a vez graet gantañ evit ar re a veaj e-bourzh egorlistri soviedat pe rusian. Ar ger sterdead, savet war patrom ar ger merdead, gant ster evit astr, a zo un heñvelster da astraer.

## Notennoù

* ↑ Roparz Hemon, Nouveau dictionnaire breton-français, 1977, p.52b.
* ↑ Geriadur bihan galleg-brezhoneg & galleg-brezhoneg, Mouladurioù Hor Yezh, 1993, p.38.
* ↑ Geriadur bihan galleg-brezhoneg & galleg-brezhoneg, Mouladurioù Hor Yezh, 1993, p.114.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Astrid Lindgren

Astrid Ericsson (hec'h anv plac'h yaouank), pe Astrid Lindgren, ganet d'ar 14 a viz Du 1907 e Vimmerby (Sveden) ha marvet e Stockholm d'an 28 a viz Genver 2002, zo ur skrivagnerez svedek evit ar vugale, brudet dreist-holl evel oberourez romantoù Pippi Långstrump (Pippi hir he loeroù). Gant he zudennoù dichek (Pippi, Karlson, Emil) he deus nevesaet al lennegezh evit ar vugale.

## Prizioù hag enorioù

Astrid Lindgren he deus bet ar Priz Nils Holgersson en 1950 hag ar Priz Nobel dazeilat e 1994, evit gwirioù ar vugale.
Abaoe 1967 ez eus ur Prix Astrid Lindgren e Sveden, evit loreañ un oberour el lennegezh-vugale.
E 2002, goude marv Astrid Lindgren da 94 vloaz, e voe savet ar Astrid Lindgren Memorial Award, an eil priz en hec'h anv, gant gouarnamant Sveden.

## He levrioù troet e gallek, evel ma c'haller o c'havout e Breizh

* Les Confidences de Britt-Marie, Paris, F. Nathan, 1961.
* Christine et moi, Paris, F. Nathan, 1961.
* Rasmus et le vagabond, F. Nathan, Paris, 1978 ; 1998.
* Julie et Nicolas, Éditions G.P., Paris, 1979.
* La Bicyclette de Julie, Paris, Ed. G.P., 1979.
* L'As des détectives, Hatier, Paris, 1972 ; Gallimard, 1981.
* Le Pays du crépuscule, Paris, F. Nathan, 1981.
* Ronya, fille de brigand, Librairie générale française, Paris, 1984. Skeudennoù gant Mette Ivers.
* Le Petit Dragon aux yeux rouges, Duculot, Gembloux, 1986. Skeudennoù gant Ilon Wikland.
* Les Frères Cœur-de-lion, Paris, Librairie générale française, 1987.
* Mio, mon Mio, Hachette, Paris, 1988.

### Fifi Brindacier (anv gallek Pippi Långstrump)

Pa ne oa ket bet kavet feal a-walc'h an droidigezh kentañ e oa bet graet un droidigezh nevesaet eus an tri romant e 1995.
* Fifi Brindacier, Hachette, Pariz, 1979 ; 1995. Skeudennoù gant Daniel Maja.
* Fifi princesse, Hachette, 1979, 1995.
* Fifi à Couricoura, Hachette jeunesse, 1995.

### Kati

* Kati..., Paris, Nathan, 1958. Skeudennoù gant Daniel Dupuy.
* Kati en Amérique, Paris, F. Nathan, 1958.
* Kati en Italie, Paris, F. Nathan, 1958
* Kati à Paris, Paris, F. Nathan, 1959.

### Emil (pe Zozo la tornade hervez e anv en droidigezh kozh) (anv gallek Emil i Lönneberga)

* Zozo la Tornade, Hachette, Paris, 1973 ; 2001. Skeudennoù gant Jacqueline Duhême.
* Les Nouvelles farces de Zozo la tornade, Librairie générale française, Paris, 1985; troidigezh nevez e 2008: Les farces d'Emil, Hachette Jeunesse Collection. Skeudennoù orin gant Björn Berg.
* Les Cahiers bleus de Zozo la Tornade, Librairie générale française, Paris, 1986; nouvelle traduction, 2008: Les nouvelles farces d'Emil, Hachette Jeunesse Collection. Skeudennoù orin gant Björn Berg.
* La 325 farce de Zozo la Tornade, Librairie générale française, Paris, 1987; nouvelle traduction, 2008: Les mille et une farces d'Emil, Hachette Jeunesse Collection. Skeudennoù orin gant Björn Berg.

### Vic le victorieux

* Vic le victorieux, Éditions GP, Paris, 1980 ; Hachette, 1990. Skeudennoù gant Boiry.
* Le Retour de Vic le Victorieux, Ed. GP, Paris, 1980.

## Liammoù diavaez

* Diwar-benn an troidigezhioù gallek, lod fall a-walc'h