OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arondisamant Mamers

Arondisamant Mamers :
| Lec'hiadur arondisamant Mamers e departamant Sarthe ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Sarthe |
| Kod arondisamant | 72 2 |
| Pennlec'h | Mamers |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 152 055 ann. (2017) |
| Gorread | 2 847 km² |
| Stankter | 53 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 16 |
| Kumunioù | 202 |
| kemmañ |
Arondisamant Mamers a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Sarthe hag e rannvro Broioù al Liger.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Mamers e 16 kanton hag e 202 gumun :
* kanton Beaumont-sur-Sarthe ;
* kanton Bonnétable ;
* kanton Bouloire ;
* kanton Conlie ;
* kanton La Ferté-Bernard ;
* kanton Fresnay-sur-Sarthe ;
* kanton La Fresnaye-sur-Chédouet ;
* kanton Mamers ;
* kanton Marolles-les-Braults ;
* kanton Montfort-le-Gesnois ;
* kanton Montmirail ;
* kanton Saint-Calais ;
* kanton Saint-Paterne ;
* kanton Sillé-le-Guillaume ;
* kanton Tuffé ;
* kanton Vibraye.
# Arondisamant Marche-en-Famenne

Arondisamant Marche-en-Famenne :
| Douaroniezh ||
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | |
| Gorread | 953,69 km² |
| Poblañs (orin: INS - Ensavadur Stadegoù Belgia) ||
| Poblañs – Stankter | 52.806 (01.01.2006) 55 ann./km² |
| Titour arall ||
| Kumunioù | 9 |
| Rannoù | 54 |
Arondisamant Marche-en-Famenne a zo unan eus ar pemp arondisamant eus proviñs Luksembourg er Rannvro wallonat e Belgia.

## Istor

Arondisamant Marche-en-Famenne a oa ul lodenn eus departamant gall Sambre-et-Meuse a oa bet savet e Belgia e 1795, ha pevar arondisamant ennañ.

## Kumunioù ha rannoù kumunioù Arondisamant Marche-en-Famenne

* Kumunioù
** Durbuy
** Érezée
** Hotton
** La Roche-en-Ardenne
** Manhay
** Marche-en-Famenne
** Nassogne
** Rendeux
** Tenneville
* Rannoù
* Ambly
* Amonines
* Aye
* Bande
* Barvaux-sur-Ourthe
* Beausaint
* Beffe
* Bende
* Bomal
* Borlon
* Champlon
* Dochamps
* Durbuy
* Érezée
* Erneuville
* Forrières
* Fronville
* Grandhan
* Grandménil
* Grune
* Halleux
* Hampteau
* Hargimont
* Harre
* Harsin
* Heyd
* Hives
* Hodister
* Hotton
* Humain
* Izier
* La Roche-en-Ardenne
* Lesterny
* Malempré
* Marche-en-Famenne
* Marcourt
* Marenne
* Masbourg
* Mormont
* Nassogne
* Odeigne
* On
* Ortho
* Rendeux
* Roy
* Samrée
* Septon
* Soy
* Tenneville
* Tohogne
* Vaux-Chavanne
* Villers-Sainte-Gertrude
* Waha
* Wéris
# Arondisamant Lunéville

Arondisamant Lunéville :
| Lec'hiadur arondisamant Lunéville e departamant Meurthe-et-Moselle ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Meurthe-et-Moselle |
| Kod arondisamant | 54 2 |
| Pennlec'h | Lunéville |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 78 300 ann. (2017) |
| Gorread | 1 438 km² |
| Stankter | 54 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 162 |
| kemmañ |
Arondisamant Lunéville a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Meurthe-et-Moselle hag e rannvro Grand Est.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2022

Rannet e oa arondisamant Lunéville e 9 c'hanton hag e 164 c'humun :
* kanton Arracourt ;
* kanton Baccarat ;
* kanton Badonviller ;
* kanton Bayon ;
* kanton Blâmont ;
* kanton Cirey-sur-Vezouze ;
* kanton Gerbéviller ;
* kanton Lunéville-Norzh ;
* kanton Lunéville-Su.

### Abaoe 2023

Adrannet e voe arondisamantoù Meurthe-et-Moselle d'ar 1añ a viz Genver 2023. 162 gumun zo en arondisamant Lunéville bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté portant modification des limites territoriales des arrondissements de Meurthe-et-Moselle, Strossburi, 9 Kerzu 2022
# Arondisamant Lure

Arondisamant Lure :
| Lec'hiadur arondisamant Lure e departamant Haute-Saône ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Haute-Saône |
| Kod arondisamant | 70 1 |
| Pennlec'h | Lure |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 108 803 ann. (2017) |
| Gorread | 1 915,21 km² |
| Stankter | 57 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 195 |
| kemmañ |
Arondisamant Lure a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Saona-Uhel hag e rannvro Bourgogne-Franche-Comté.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Lure e 13 kanton (betek 2014) hag e 194 kumun :
* kanton Champagney ;
* kanton Faucogney-et-la-Mer ;
* kanton Héricourt-Reter ;
* kanton Héricourt-Kornôg ;
* kanton Lure-Norzh ;
* kanton Lure-Su ;
* kanton Luxeuil-les-Bains ;
* kanton Mélisey ;
* kanton Saint-Loup-sur-Semouse ;
* kanton Saint-Sauveur ;
* kanton Saulx ;
* kanton Vauvillers ;
* kanton Villersexel.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù Haute-Saône d'ar 1añ a viz Genver 2017. 195 kumun zo en arondisamant Lure bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° 16-815 BAG portant modification des limites territoriales des arrondissements de la Haute-Saône, Dijon, 27 Kerzu 2016
# Madeira

    Evit implijoù all, gwelet Madeira (disheñvelout).
Madeira zo un enezeg, hag anv un enezenn (797 km²), er Meurvor Atlantel er c'hornôg da Varoko, hag a zo ur rannvro emren e Portugal. Funchal eo ar gêr-benn.
Enez Vadeira end-eeun a zo anezhi an douar brasañ eus an enezeg (90 %). A-orin volkanek ez eo, krignet he reier, ha trovanel he hin. Stag eo ouzh Unaniezh Europa dre ma'z eo ur « rannvro dreisttrobarzh ». Kaoz a zo e teufe da vout dizalc'h un deiz, evel ar C'hab-Glas, Angola, Mozambik, Ginea-Bissau a oa dalc'het gant Portugal gwechall.

## Douaroniezh

Kêr Funchal a zo 660 km eus aod Afrika, 980 eus Lisboa, 400 eus Las Palmas de Gran Canaria (unan eus div gêr-benn Kanariez), ha 880 eus Santa Maria, an Asorezenn dostañ.
En enezeg vMadeira emañ:
* enez Porto Santo hag an inizi stag outi (43 km²);
* ha daou strollad iniziigoù didud hag a zo mirvaoù naturel:
** an teir « Desertas » (14 km²);
*** Deserta Grande;
*** Bugio;
*** Chão;
** an teir « Selvagens » (4 km²);
*** Selvagem Grande;
*** Selvagem Pequena;
*** Fora.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Madeg

Madeg zo un anv-badez brezhonek, stank evel anv-tiegezh.

## Yezhoù all

* Madog, e kembraeg

## Tud

* Sant Vadeg, sant breizhat er VII$^{vet}$ kantved.

## Anv tiegezh

* Reun Madeg, moraer breizhat
* Frañsez Mari Madeg, beleg ha skrivagner brezhoneg
* Eozen-Vari Madeg, beleg ha skrivagner brezhoneg
* Mikael Madeg, skrivagner brezhonek ha gallek

## Levrlennadur

* Goueler ar Sent, Tepot Gwilhmod, Imbourc'h, 1994
* Tous les prénoms bretons, Alain Stéphan, Jean-Paul Gisserot, 1996
# Madeg (sant)

Sant Vadeg a oa abad ha sant breizhat er VII$^{vet}$ kantved. Diskibl e oa da Sant Winog. Mont a reas betek Thérouanne gantañ ha sevel abati Wormhout, ur savadur e koad a zo aet da get gant red an amzer. lidet d'ar 4 a viz Genver.
# Madeira (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Madeira zo un anv-lec'h portugalek, diwar an anv "madeira", a vez graet eus ar c'hoad.

## Lec'hioù
### Brazil

* Rio Madeira, stêr en Amazonas
* Ilha da Madeira, karter en Itaguaí
** Mesorregião de Madeira-Guaporé
** Microrregião do Madeira
* Solar do Madeira, karter e Contagem
* Vila Madeira, karter e Nova Lima

### Portugal

* Madeira, un enezeg eus Portugal, er Meurvor Atlantel
* Madeira, anv enezenn bennañ an enezeg-se
* Madeirã, parrez en Oleiros
* São João da Madeira, kêr e-tal Porto
* Vale de Madeira, parrez

### Stadoù-Unanet

Div gêr zo:
* Madeira (Ohio), en Ohio
* Madeira Beach, e Florida

## Tud
### Brazil

* Arnaldo Madeira, politikour
* Augusto Madeira, aktor
* Euclydes Camargo Madeira, skrivagner
* Joaquim Pinto Madeira
* Marcos Almir Madeira, skrivagner
* Maria Teresa Madeira, pianoour
* Sebastião Madeira, politikour

### Portugal

* Isabel Madeira, stourmerez e-pad seziz Diu, en Indez, e 1546
* Jamila Madeira, politikourez
* Madeira de Melo
# Madeleine Lagadeg

Madeleine Lagadeg (1962-1989) a oa ur glañvdiourez yaouank genidik eus Gwipavaz. Merc'h e oa da Yann-Vadezour Lagadeg. Labouret he doa e-pad tri bloaz evit un aozadur eus Suis a roe sikour en un ospital dalc'het gant an Talbenn Farabundo Marti en El Salvador. Harzet, jahinet, gwallet ha lazhet e voe gant soudarded eus arme gouarnamant ar vro e miz Ebrel 1989. Lazhet e voe gant ar soudarded-se d'ar 15 a viz Ebrel 1989.

## Levrlennadur

* Pennad er gazetenn L'Humanité, 4/05/1995

## Liammoù diavaez

* L'Ouest en mémoire: Ur glañvdiourez lazhet er Salvador : testeni he zud

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20190415194233/https://www.letelegramme.fr/actualite/fil-info/rennes-non-lieu-20-ans-apres-l-assassinat-de-madeleine-lagadec-au-salvador-27-03-2009-310017.php?redirect=true
* ↑ https://www.letelegramme.fr/ig/generales/regions/bretagne/assassinat-au-salvador-non-lieu-devant-la-cour-d-appel-28-03-2009-310256.php
# Madeleine Lizer

Madeleine Mathilde Marie Lizer, ganet d'ar 16 a viz Eost 1906 e Pariz, a oa ul livourez ha kinklourez. Degemeret e voe en Unvaniez ar Seiz Breur e 1937.
# Adelasia del Vasto

Adelasia del Vasto pe Adelasia Incisa del Vasto ( Piemonte 1072 pe 1074–1118 Patti), anavezet en alamaneg evel Adelheid von Savona, hag e galleg evel Adélaïde de Montferrat, a oa kontez ha rejantez Sikilia.
Dimeziñ a reas e 1089 da Ruggero Iañ Sikilia, Pa varvas he fried en 1101 e voe rejantez betek 1112 evit he mab Ruggero II.

## Dimezioù

Div wech e timezas:
* da Ruggero Iañ Sikilia, intañvet div wech a-raok.
* da Baldwin Iañ Jeruzalem, intañvet div wech a-raok.

## Levrlennadur

* Salvadore Spoto, « Sicilia Normanna : viaggio nella Sicilia cosmopolita, centro d'arte e cultura tra Oriente ed Europa », Newton & Compton Editori, Roma, 2003
* Hubert Houben, « Ruggero 2. di Sicilia : un sovrano tra Oriente e Occidente », Roma, 1999
* Hubert Houben, « Adelasia del Vasto nella storia del regno di Sicilia : Itinerari di ricerca storica » -Pubblicazione annuale del Dipartimento di Studi Storici dal Medioevo all'‘Età Contemporanea dell'‘Università di Lecce 4, 1990 [= 1991], S. 9 - 40

## Liammoù diavaez

* (it) "Ruggero d'Altavilla e Adelasia del Vasto".
# Adelchi

Adelchi eo anv an eil reuzc'hoari bet skrivet gant Alessandro Manzoni, embannet e 1822.
Adelchi zo ur priñs lombard, debret gant an anken, gennet etre c'hoant e dad Desiderio ( da lavarout eo Dider Lombardia) da ober brezel da g-Garlo (Karl Veur) hag e zoug-eñ d'ar peoc'h. Unan eus an tudennoù eo Ermengarda, anv italianek ar briñsez anavezet ivez evel Desiderata, merc'h Dider.
# Adelaid Savoia (1052-1079)

Adelaid Savoia (1052-1079), a oa merc'h da Oton Iañ Savoia (war-dro 1023-1060) ha d'e bried Adelaid de Suse (1016-1091).
C'hoar e oa da
* Pêr Iañ Savoia : 4vet kont Savoia (1048-1078).
* Amédée II Savoia : 5vet kont Savoia (1050-1094).
* Othon pe Odon, eskob Asti marvet war-dro 1088)
* Bertha Torino (1051-1087) (pe Bertha Savoia, Bertha de Maurine) (1051-1087) a zimezas e 1066 da Herri Frankonia, a vo dilennet da impalaer santel e 1084.
Dimeziñ a reas
* da Guigues IV d'Albon
* da Rodolphe de Rheinfeld-Souabe, dug Swabia, en 1067. Intañv e oa-eñ abaoe 1060, war-lerc'h marv e wreg Matilda Frankonia (1044-1060), hag a oa c'hoar da Herri IV, ha marvet divugel.
Eus 1077 da 1080 e voe sikouret an dug Rodolf gant ar pab Gregor VII da c'houlenn kurunenn an impalaeriezh a-enep e vreur-kaer Herri IV, a oa dimezet d'e c'hoar Bertha Torino.
# Adelaide (Aostralia)

Adelaide eo kêr-benn stad Aostralia ar Su, ha pempvet brasañ kêr Aostralia. Hervez niveradeg 2011 e oa 1,23 milion a dud o vevañ eno. Emañ kêr nepell diouzh ar mor, war aod su ar vro, e Pleg-mor Sant-Visant ha Meurvor Indez.
Diazezet e voe ar gêr e 1836 evit Breizhveuriz dieub (er c'hontrol d'ar peurrest eus Aostralia). Anvet e voe ar gêr diwar anv ar briñsez Adelaid Saks-Meiningen (1792–1849), gwreg Gwilherm IV, roue ar Rouantelezh-Unanet.
Sez gouarnamant ar Stad eo, hag ivez ensavadurioù gouarnamantel ha kenwerzhel staliet e kreiz-kêr dreist-holl, kostez boulouard North Terrace hag hini ar roue Gwilherm IV.
Brudet eo Adelaide evit he festivalioù, he gwinoù, he skipailoù sport. Anavezet e vez ingal kalite ar vuhez a gaver eno evel unan eus ar re gwellañ.

## Tud brudet

* en Adelaide eo bet diazezet News Corporation gant ar familh Murdoch, Rupert Murdoch en e benn, unan eus brasañ strolloù media ar bed.
* Ghil'ad Zuckermann, yezhour israelat kelenner e skol-veur Adelaide.

## Gevelliñ

* George Town (Penang) (Malaysia) abaoe 1973
* Himeji (Japan) abaoe 1982
* Austin (Texas) (SUA) abaoe 1983
* Malmö (Sveden) abaoe 1988
* Ferrol (Galiza) abaoe 2008
* Christchurch (Zeland-Nevez)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adelaide Kane

Adelaide Victoria Kane, ganet d'an 9 a viz Eost 1990, zo un aktourez aostralian. Brudet eo bet evit ar rolloù Lolly Allen er soap opera aostralian Neighbours, Cora Hale e trede koulzad Teen Wolf war ar chadenn MTV, Tenaya 7 (goude-se Tenaya 15) en Power Rangers RPM, Mary, Rouanezh ar skosiz er stirad skinwel drama-istorel Reign war ar chadenn CW ha Drizella er stirad skinwel Once Upon a Time gant ABC.

## Filmlennadur
### Filmoù

| Bloavezh | Titl | Roll | Notenn(où) |
| 2011 | Donner Pass | Nicole | |
| 2012 | Goats | Aubrey | |
| 2013 | The Purge | Zoey Sandin | |
| 2013 | Louder Than Words | Stephanie Fareri | |
| 2013 | A Letter Home | Emily Feldman | Film berr |
| 2013 | Blood Punch | Nabiki | |
| 2014 | The Devil's Hand | Ruth | |
| 2015 | Realm | Claire Daniels | Film berr |
| 2018 | The First Purge | Zoey Sandin | Skeudennoù teul |
| 2018 | Acquainted | Cheri | Produer penn ivez |
| 2019 | Arcana | | Film berr; produer penn ivez; o vezañ produet |
| 2020 | The Swing of Things | Georgia | Post-produiñ |

### Skinwel

| Bloavezh | Titl | Roll | Notenn(où) |
| 2007 | Neighbours | Lolly Allen | Roll penn; 46 lodenn |
| 2009 | Power Rangers RPM | Tenaya 7/15 | Roll penn; 32 lodenn |
| 2010 | Secrets of the Mountain | Jade Ann James | Film skinwel |
| 2010 | Pretty Tough | Charlie | Roll penn; 5 lodenn |
| 2013 | Teen Wolf | Cora Hale | Roll alies; 12 lodenn |
| 2013–2017 | Reign | Mary, Queen of Scots | Roll penn; 78 lodenn |
| 2015 | Whose Line is it Anyway? | Roll e-unan | Lodenn 11.2 |
| 2016–2018 | Dragons: Race to the Edge | Rouanezh Mala | Mouezh alies; 11 lodenn |
| 2017 | Can't Buy My Love | Lilly Springer | Film skinwel |
| 2017–2018 | Once Upon a Time | Drizella/Ivy Belfrey | Roll alies; 13 lodenn |
| 2018 | A Midnight Kiss | Mia Pearson | Film skinwel |
| 2019 | Into the Dark | Wendy | Lodenn 2.01, "Uncanny Annie" |
| 2019 | A Sweet Christmas Romance | Holly Grant | Film skinwel |
| 2019 | SEAL Team | Rebecca Bowen | Roll alies; 4 lodenn |

## Liammoù diavaez

* Adelaide Kane
# Adelaid Savoia

Adelaid Savoia zo anv meur a briñsez:
* Adelaid Savoia (1052-1079), merc'h da Oton Iañ Savoia ha d'e bried Adelaid de Suse, bet pried Guigues IV d'Albon ha Rodolphe de Rheinfeld-Souabe.
* Adelaid Savoia (1066-1190), merc'h da Amédée II de Savoie ha da Jeanne de Genève.
* Adelaid Savoia pe Adelaid Maurienne (v.1100-1154), rouanez Bro-C'hall, pried Loeiz VI, roue Bro-C'hall.
hag ivez

## Pennad kar

* Adelaid
# Adelaide

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Adelaide zo un anv-badez italianek ha portugalek, deuet diwar an anv Adelaid, hag un anv-lec'h e meur a vro saoznek.

## Yezhoù all

* (de) Adelheid
* (fr) Adélaïde

## Tud

* Santez Adelaide, pe Adelaid Bourgogn (931–999), Impalaerez santel, ha santez.
* Adelaide Cairoli (1806–1871), Adelaide Bono hec'h anv plac'h yaouank, emsaverez italian, mamm ar vreudeur Cairoli.
* Adelaide Ristori (1822–1906), aktorez italian.
* Adelaide Borghi-Mamo (1829–1901), kanerez italian mezzosoprano .
* Adelheid von Löwenstein-Wertheim-Rosenberg, pe Adelaide de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg (1831-1909), priñsez alaman ha pried Manuel Iañ, roue Portugal.
* Maria Adelaide Aglietta (1940–2000) politikourez italian, kannadez europeat.

### Poltredaoueg

* Santez Adelaide, pe Adelaid Bourgogn, impalaerez santel.
* Adelaide Borghi-Mamo
* Adelaide Ristori
* Adelaide de Löwenstein-Wertheim-Rosenberg, rouanez Portugal

## Arzoù

* L'Adelaide, drama gant Antonio Vivaldi e 1735.
* Adelaide (Beethoven), kan alamanek diwar ur barzhoneg gant Friedrich von Matthisson, sonerezh gant Ludwig van Beethoven, war-dro 1795-1796.
* Adelaide di Borgogna, c'hoarigan gant Gioachino Rossini e 1817.

## Lec'hanvadurezh
### Aostralia

* Adelaide eo kêr-benn stad South Australia

### Bahamas

* Adelaide, ur gêriadenn e New Providence

### Kanada

* Adelaide, ur gêr en Ontario

### Suafrika
## Pennad kar

* Adelaid
# Adelfia

Adelfia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bari, en Puglia.
# Naperville (Illinois)

Naperville zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Illinois e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 141 853 a annezidi e 2010.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Napeg

Ur yezh tibetek rik digenvez eo an napeg (naapa, nawa sherpa pe naapaa) komzet gant tro-dro da 500 den (1985) e Nepal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek rik direnk
* Yezhoù tibetek rik
# Naouegezh artifisiel

An naouegezh artifisiel, pe naouegezh alvezel, pe intent artifisiel, zo ur stlenn dispaket gant ardivinkoù urzhiataerel dre intentoù klevet pe gendodet pe drerenet. Enebet e vez d'an naouegezh a gaver en denien hag el loened. Pourvezet e vez an ardivinkoù gant meziantoù skouer, anaoudadur ar gomz hag ar stummoù, reizhiadoù treiñ yezhoù ha dafaroù difetis all.
E-touez implij an naouegezh artifisiel emañ luskerioù enklask er Web (Google eo an anavezetañ), reizhiadoù erbed (implijet gant YouTube, Amazon ha Netflix), reizhiadoù karbedoù emvleinet (Tesla, Waymo), reizhiadoù intent ar gomz (Alexa, Siri), reizhiadoù da verañ an diferañ hag ar c'hevezañ betek al liveoù uhelañ er c'hoarioù strategezh (echedoù, Go). Seul ma teu ar ardivinkoù da vezañ barrekoc'h, seul ma vez dilamet eus termenadur an NA pep elfenn a dennfe d'o naouegezh seurtanvet. Ar "gwered naouegezh artifisiel" eo. Da skouer : ne renker mui nanaoudadur optikel arouezennoù e-barzh an naouegezh artifisiel.

## Istor

Daoust ma 'z eus eus skiant an naouegezh artifisiel abaoe 1956, gwagennoù spi-dispi o deus renet e-pad un hir a brantad a reer "goañv an naouegezh artifisiel" anezhañ. Meur a hent zo bet ergerzhet, evel drevezañ an empenn, skoueriañ modoù an diskoulm sevenet gant an denien, ar boelloniezh furmel, diazoù-roadennoù bras diwar-benn an emzoug loen. E derou an XXI$^{vet}$ kantved e teuas disoc'hoù bras diwar implij urzhiataerioù matematikel ha stadegel galloudus-tre.
Meur a dachenn a gaver en diskiblezh-se a zo liammet ouzh ar palioù pe ouzh an ostilhoù arbennik. E-touez ar palioù paotañ emañ erouezadur ar gouiziegezh, ar steuñvekat, an deskoni, argerzh al lavar pe areg naturel, ar merzherezh, hag al lakaat an traezoù da vezañ dilec'hiet hag embregatet. Met e-touez ar palioù da dizhout war hir dermen emañ an naouezh hollek, da lavaret eo bezañ gouest da zegas un diskoulm da bep kudenn dic'hortoz. Kalz teknikoù zo bet ergerzhet gant an enklaskerien : gwellekadur an enklask, ar gwellekadur matematikel, ar boelloniezk furmel, rouedadoù neuron artifisiel, hag an hentennoù stadegel, amkanioù an tebegezh hag ar meizadoù armerzhel.
Diazezet war ur vartezeadenn eo bet pazennoù kentañ an enklask, hini deskrivadur naouegezh an Den a c'hellfe bezañ ken resis ha m'eo posupl ober e-keñver ar ardivinkoù ma vije kavet un doare d'e zrevezañ. Kaset e voe ar gudenn war an dachenn brederouriezhel, ha lennegel ivez, dre ma voe degaset aon ar boudoù artifisiel dizouj a c'hellfe bezañ fardet. Met daoust d'ar mojennoù ha d'an danevelloù diarweladel e klasker krediñ ma vo an naouegezh artifisiel troet war an tu mat a-blom gant emzalc'hioù a-feson.

## Levrlennadur

* Jean-Pierre Le Mat, Agence Bretagne Presse, 7 Ebrel 2023.
* Fañch Bihan-Gallic, Digevrinañ an NA : en em brientiñ da zegemer “warc’hoazh” ?, e-barzh Le Peuple breton, niv. 709, C'hwevrer 2023

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Termofis
* ↑ Geriadur ar stlenneg (Preder)
* ↑ Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, Kreizenn ar Geriaouiñ
# Naplez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ma klaskit
* ar gêr en Italia, kit da welout Napoli
* ar c'hleñved, kit da welout kleñved Naplez.
# Bibiana

Bibiana zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr

Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr eo anv an droidigezh eus ar Bibl graet gant Yann-Frañsez ar Gonideg (1775-1838), hag embannet goude e varv, e 1866, gant ti-embann L. Prud’homme, mouller eskopti Sant-Brieg. Div levrenn a oa.

## Levrenn gentañ

Lakaet eo amañ an anvioù e Bibl ar Gonideg, hag e-kichen an anv roet e skrid an Tour-Tan:
* Introduction
* Notice sur l'orthographe bretonne et sa prononciation.
* Ar C'hanédigez, Levr ar C'heneliezh
* Ann Eksod, an Ermaeziadeg ;
* Al lévitik, Leviegezh
* Ann Nivérou, an Niveroù
* Ann deutéronom, an Adlezenn.
* Levr Jozué, Levr Yehoshoua
* Ar varnérien, Levr ar Varnerien
* Levr Ruth
* Lervr keñta Samuel a c'halvomp Levr keñta ar Roueed, Kentañ Levr ar Rouaned
* Levr 2. Samuel a c'halvomp Eil Levr ar Roueed, Eil Levr ar Rouaned
* Levr 3. ar Rouéed hervez ann Hébréed
* Levr 4. ar Rouéed hervez ann Hébréed
* Ar Paralipoménon, levr keñta, Kentañ Levr an Danevelloù
* Ar Paralipoménon, eil levr, Eil Levr an Danevelloù.
* Esdras, Levr Ezra.
* Levr Judit.
* Levr Ester.

## Eil levrenn

* Levr ar Profed Isaias
* Levr ar Profed Jérémias
* Keinvanou Jérémias
* Levr ar Profed Baruc'h
* Levr ar Profed Ézékiel
* Levr Daniel
* Levr Oséa
* Levr Joel
* Levr Amos
* Levr Abdias
* Levr Jonas
* Levr Michéas
* Levr Nahum
* Levr Habakuk
* Levr Sofonias
* Levr Aggéus
* Levr Zac'harias
* Levr Malac'hias
* Levr ken̄ta ar Vakabéed
* Eil Levr ar Vakabéed

### Testamant nevez

E-kichen an anv e levr ar Gonideg eo lakaet an anv a glot e Testamant Nevez Al Liamm e 1971.
* Aviel S. Vazé. 363; Aviel Mazhev
* Aviel S. Vark. 404; Aviel Mark
* Aviel S. Lukaz. 431; Aviel Lukaz
* Aviel S. Iann. 475; Aviel Yann
* Obériou ann Ébestel. 508; Oberoù an Ebestel
* Lizer d’ar Romaned. 550
* Lizer 1. d’ar Gorin̄tied. 568
* Lizer 2. d’ar Gorin̄tied. 585
* Lizer d’ann Éfézied. 603
* Lizer d’ar Filippied. 609
* Lizer d’ar Gollossied. 614
* Lizer 1. d’ann Tessalonied. 618
* Lizer 2. d’ann Tessalonied. 622
* Lizer 1. da Dimotéuz. 625
* Lizer 2. da Dimotéuz. 630
* Lizer da Dituz. 634; Al lizher da Ditoz
* Lizer da Filémon. 636
* Lizer d’ann Hébréed. 637
* Lizer S. Jakez. 650
* Lizer 1. S. Per. 665
* Lizer 2. S. Per. 660
* Lizer 1. S. Iann. 663
* Lizer 2. S. Iann. 668
* Lizer 3. S. Iann. 669
* Lizer S. Judaz. 670
* Lizer Apokalips. 672; Levr an Diskuliadur

## Liammoù diavaez

* Sellet er Wikimammenn : Bibl Santel pe Levr ar Skritur Sakr.
* An oberenn e Google Books
* Troidigezhioù ar Bibl war "Ar pevar Aviel" - lec'hienn Eskopti Kemper ha Leon
# Bibi Andersson

Berit Elisabet Andersson, ganet d'an 11 a viz Du 1935 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Ebrel 2019, anavezetoc'h evel Bibi Andersson (svedeg: [ˈbɪ̂bːɪ ˈânːdɛˌʂɔn]), a oa un aktourez svedat brudet dre m'eo bet alies o labourat gant ar filmaozer Ingmar Bergman.

## Buhez personel

C'hoar yaouankañ an aktourez svedat Gerd Andersson e oa-hi.

## Filmlennadur

* Miss Julie (1951) evel Korollerez (dizanv)
* U-Boat 39 (1952) evel Plac'h en tren (dizanv)
* Sommarnattens leende (1955) gant Ingmar Bergman
* Det sjunde inseglet (1956) gant Ingmar Bergman

## Liammoù diavaez

* Bibi Andersson war IMDb
# Bibl Karl XII

Karl XII:s bibel ("Bibl Karl XII") zo ur Bibl svedek a oa da vezañ embannet en amzer Karl XI hag a voe embannet e 1703, en amzer Karl XII a-benn ar fin.
An trede Bibl svedek e oa, div all a oa bet a-raok : Gustav Vasas bibel e 1541 ha Gustav II Adolfs bibel e 1618.
# Bibbona

Bibbona zo ur gumun italian e proviñs Livorno e Toskana.