OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vincenzo Gonzaga

Vincenzo Gonzaga zo bet anv meur a zen eus an Tiegezh Gonzaga:
* Vincenzo Iañ Gonzaga (1562– 1612) dug Mantova ha Monferrato;
* Vincenzo II Gonzaga (1594 – 1627) dug Mantova ha Monferrato;
* Vincenzo Gonzaga (1602 - 1594), mab da Ferrante II Gonzaga, a voe besroue Katalonia adal 1664 betek 1667 ha Besroue Sikilia e 1678;
* Vincenzo Gonzaga (1634 – 1714), dug Guastalla.

## Pennadoù kar

* Vincenzo
* Gonzaga
# Vincenzo Nestler

Vincenzo Nestler a zo bet ganet d'an 8 a viz Genver 1912 en Agrigento (Italia) ha marvet d'ar 14 a viz Gouere 1988 e Roma (Italia) .
Mestrc'hoarier echedoù italian.
Div wezh e voe kampion Italia, e Firenze e 1943, dirak Mario Napolitano hag Enrico Paoli, hag e Trieste e 1954.
C'hoari a reas er skipailh italian gant disoc'hoù mat en Olimpiadoù e 1950 e Dubrovnik (Kroatia-Yougoslavia) hag e 1952 en Helsinki (Finland).
El 1958 e voe trec'h en Tournamant "Thomas Mann" e Roma.

## Ul levr diwar e benn

* Fiorentino Palmiotto, Vincenzo Nestler: il più grande scacchista siciliano dell'era contemporanea, Circolo scacchistico Vincenzo Nestler, Agrigento, 1992.
# Vinchio

Vinchio (Vinch e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# Villanueva de la Serena

Villanueva de la Serena zo ur gumun e Spagn, e proviñs Badajoz, en Extremadura.
# Villanueva de la Sierra

Villanueva de la Sierra a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Villanueva de las Manzanas

Villanueva de las Manzanas zo ur gumun eus Spagn, e proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villanueva de la Reina

Villanueva de la Reina zo ur gumun e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Villanueva de la Vera

Villanueva de la Vera a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Villanueva de las Cruces

Villanueva de las Cruces zo ur gumun e proviñs Huelva.
# Villanueva de las Peras

Villanueva de las Peras zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Zamora, en Kastilha ha León.
# Villanueva de la Torre

Villanueva de la Torre zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Villanueva de las Torres

Villanueva de la Concepción zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
# Villanueva de los Caballeros

Villanueva de los Caballeros zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Toujiaeg an norzh

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù toujiaek eo toujiaeg an norzh (saozneg: Northern Toujia, tuchia pe tudja) komzet gant tro-dro da 170.000-200.000 den (1990) e gwalarn Hunan, Hubei ha Guizhou e Sina.
Div rannyezh ez eus:
* Longchaneg (longshan)
* Baodjingeg (baojing)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Toukan Chocó

Toukan Chocó :
| Un toukan Chocó. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Ramphastidae |
| Genad : | Ramphastos |
| Anv skiantel ||
| Ramphastos brevis Meyer de Schauensee, 1945 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An toukan Chocó (liester : toukaned Chocó) a zo ur spesad toukaned, Ramphastos brevis an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Ramphastos ambiguus brevis (kentanv) da gentañ-penn (e 1945) gant an evnoniour stadunanat Rodolphe Meyer de Schauensee (1901-1984). Dont a ra e anv eus an takad bevzouaroniel Tumbes-Chocó-Magdalena lec'hiet er gwalarn da Suamerika (Inizi Galápagos ennañ).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus kornôg Kolombia da vervent Ecuador.

## Liammoù diavaez

* (en) Ramphastos brevis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ramphastos brevis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Ramphastos brevis war al lec'hienn Avibase.
# Toukan Toco

Toukan Toco :
| Un toukan Toco. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Ramphastidae |
| Genad : | Ramphastos |
| Anv skiantel ||
| Ramphastos toco Müller, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An toukan Toco (liester : toukaned Toco) a zo ur spesad evned livek flamm, Ramphastos toco an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh met ivez diwar amprevaned, ploged, raned, stlejviled bihan ha vioù.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* Ramphastos toco albogularis, eus reter ha kreisteiz Brazil da bParaguay, hanternoz Bolivia ha hanternoz Arc'hantina,
* R. t. toco, e Guyana/Gwiana c'hall/Surinam ha hanternoz Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Ramphastos toco war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ramphastos toco war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Ramphastos toco war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Gwelet eo bet e gevred Perou ivez
# Toukenn

An doukenn eo anv koef Treger.

## Notenn

* ↑ http://www.adu-brest.fr/La_toukenn.pdf
# Touit

Touit :
| Touit melanonota, luc'hskeudennet en Ubatuba (São Paulo, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Anv skiantel ||
| Touit G.R.Gray, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Touit a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
* Touit batavicus,
* Touit costaricensis,
* Touit dilectissimus,
* Touit huetii,
* Touit melanonotus,
* Touit purpuratus
** T. p. purpuratus ha viridiceps,
* Touit stictopterus,
* Touit surdus.
O c'havout a reer en darn vrasañ da Amerika Latin.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittacidae/Touit (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mae 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Toukan

Toukaned :
| Un toukan Swainson (Ramphastos swainsonii). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An toukaned eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Ramphastidae, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840). Dont a rafe o anv eus an toupieg tucana a dalvezfe pigos askornek.

## Doareoù pennañ

Lodenn heverkañ o c'horf eo o figos bras ha liesliv.

## Annez

Bevañ a reont e kreiz hag e su Amerika.

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

Diouzh Doare 6.2 an IOC World Bird List ez a pemp genad d'ober ar c'herentiad hiziv an deiz :
* Aulacorhynchus - Gould, 1835 (14 spesad),
* Pteroglossus - Illiger, 1811 (14 spesad),
* Selenidera - Gould, 1837 (6 spesad),
* Andigena - Gould, 1851 (4 spesad),
* Ramphastos - Linnaeus, 1758 (8 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1332b.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Piciformes/Ramphastidae (lennet e-barzh d'an 19 a viz Ebrel 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Toukan Swainson

Toukan Swainson :
| Un toukan Swainson, luc'hskeudennet e Costa Rica. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Ramphastidae |
| Genad : | Ramphastos |
| Anv skiantel ||
| Ramphastos swainsonii Gould, 1833 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An toukan Swainson (liester : toukaned Swainson) a zo ur spesad evned, Ramphastos swainsonii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an arzour hag evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl petra bennak ma tebr amprevaned, raned, saorianed ha vioù ivez.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e koadegi gleb eus norzh Honduras da gornôg Ecuador.

## Liammoù diavaez

* Ramphastos swainsonii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Ramphastos swainsonii war al lec'hienn Avibase.
# Toukanig Derby

Toukanig Derby :
| Un toukanig Derby, luc'hskeudennet e Perou. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Ramphastidae |
| Genad : | Aulacorhynchus |
| Anv skiantel ||
| Aulacorhynchus derbianus Gould, 1835 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An toukanig Derby (liester : toukaniged Derby) a zo ur spesad toukaniged, Aulacorhynchus derbianus an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an naturour saoz Edward Smith-Stanley (1775-1851) a oa trizekvet "Earl of Derby" ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus kreisteiz-pellañ Kolombia, a-hed naoueier reter an Andoù, da vBolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Aulacorhynchus derbianus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Aulacorhynchus derbianus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Aulacorhynchus derbianus war al lec'hienn Avibase.
# Toujiaeg ar Su

Ur yezh sinek-tibetek eus skourr ar yezhoù toujiaek eo toujiaeg an su (saozneg: Southern Toujia pe tuchia) komzet gant tro-dro da 4.000 den (1994) e gwalarn Hunan e Sina.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Toukan (steredeg)

An Toukan (Tucana, berraet e Tuc) zo ur steredeg eus an hantervoul su.

## Traoù oabl

* Koumoulenn vihan Magellan
** NGC 602
** Nivlennad ar Marc'h-mor
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Villarmayor (Salamanca)

Villarmayor zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villarquemado

Villarquemado zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Villarpardo

Villarpardo zo ur gêriadenn dilezet e Spagn, e proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Villarmentero de Campos

Villarmentero de Campos zo ur gumun eus proviñs Palencia, e Spagn.
# Villarmentero de Esgueva

Villarmentero de Esgueva zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Villarmuerto

Villarmuerto zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Villaromagnano

Villaromagnano zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Villarmayor

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Villarmayor zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a gumun e Spagn.
* Villarmayor (Salamanca)
* Villarmayor, anv spagnolek Vilarmaior, e Galiza

## Pennad kar

* Villamayor
# Villarrasa

Villarasa zo ur gumun e proviñs Huelva en Andalouzia.
# Villarosa

Villarosa zo ur gumun e-kreiz Sikilia, e Proviñs Enna .
# Toullañ ar c'hilpenn

Un doare toullgorferezh eo, ma vez staliet un bravig, peurliesañ ur varrennig, e kroc'hen ar c'hilpenn.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf, dreist-holl abalamour ma fiñv dibaouez al lodenn eus ar c'horf m'ennañ staliet ar bravig enni ha frotañ a ra alies ivez ouzh an dilhad.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.
Kontañ a reer alies e c'hell bezañ gloazet an nervennoù pe al livenn-gein abalamour d'an toullgorfadur-mañ met n'hall ket bezañ dre ma'z eus anezhañ un toulaldur war-c'horre hepmuiken ha n'a ket don a-walc'h evit o zizhout e doare ebet ma vez graet mat.
# Toullañ ar fri

Toullañ ar fri zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez ar c'hroc'hen er fri evit gallout plantañ ur bravig ennañ, ur walennig peurliesañ.
Dre vras eo kalz boutinoc'h hag a-bell an doare toullgorfadurezh-mañ e-touez ar maouezed, daoust ma vez gwisket mui-ouzh-mui gant paotred ivez en Europa ha Norzamerika dreist-holl.

## Doareoù pennañ

* Toullañ ar fronell
* Toullañ ar septom
* Toullañ etre an daoulagad
# Toullañ ar jod

Un doare toullgorferezh eo ar ma vez toullet ar kroc'hen ar jod a du da du evit gallout staliañ ur bravig ennañ
Ar bep aliesañ ec'h implijet da vravig ur varrennig verr dezhañ ur penn plaen anvet ur labret stud ma teu war-wel ar penn anezhañ nemetken er-maez eus ar jod.
Daoust ha m'eo ur c'hiz nevez en Europa ha Norzhamerika dreist-holl toullañ ar jod en un doare peurbad, e vez kavet e sevenadurioù all dre ar bed en un doare dibeurbad e lidoù relijiel, evel da skouer e gouleioù Phuket e Thailand.
# Toullañ ar gousac'h

Un doare toullgorfañ eo ha gantañ e vez toullet ar gousac'h en e bezh a du da du pe pe c'hoazh eus dirak betek a-dreñv. Un doare-ober diaes kentañ da gas da benn an hini eo, o tennañ war-eeun d'ar surjianerezh hag abalamour da se ez eus anezhañ un doare toullgorfadur ral-kenañ. Disheñvel eo diouzh an hafada ma vez toullet kroc'hen ar gousac'h nemet ken.
Un toullgordafur diaes da gas da benn an hini eo ha kentoc'h evit un nadoz e vez implijet e vez ur skejer evit troc'hañ ar groc'hen ha neuze e vez gwiet evit krouiñ ar frailh a dalvezo da staliañ ar bravig drezañ, peuliesañ ur bravig tev a-walc'h ha graet a-ratozh-kaer. Ma stag mat al liamm e diabarzh etre dirak hag a-dreñv ar gousac'h e paree buan-ha-buna hep kudennoù, a-hendall e c'hell padout pell ar maread-pareañ.
Risklus a-walc'h eo an toullgorfadur-mañ rak ma teu da vezañ flaer ar gloazadur e c'hell mont war diorren e doabarzh ar gousac'h. Ur wezh pareet avat e c'hell bezañ astennet hogozik diouzhtu war-lerc'h.
Un doare toullkorferezh modern eo hemañ, kaset da benn gant tud gante toullforfadurioù "taer" all peurliesañ, da skouer enplantoù iskroc'hennek pe enplantoù treuzkroc'hennek ha tud bet faotet o zeod pe c'hoazh tud a blij dezhe ar sadomasocherezh.

## Pennadoù kar:

* Hafada

## Liammoù diavaez:

* BMEzine
# Toullañ ar voudenn

Toullañ e voudenn a c'hall ober paotr pe blac'h, unan eus doareoù an toullgorferezh eo. Pa vez toullet moudenn ar maouezed e reer "Christina" eus an ober e saozneg.
Hir a-walc'h e vez ar pareañ war-lerc'h, un 10 pe 12 devezh. Brasoc'h e vez riskl an efed-distaol gant ar c'horf evit na vez gant doareoù toullkorferezh boutinoc'h (d.s. skouarn, fri, teod), abalamour ma'z eo un toullgorfadur war-c'horre, da da lâret eo ne dremen ket a-dreuz d'ur groc'henenn.

## Pennad kar

* Minellañ ar c'hourzh
# Toullañ an teod

Toullañ an teod zo un doare toullgorferezh. Toullet e vez a-dreuz an teod. Hiziv e vez graet en Europa ha Norzhamerika gant toullgorferien a vicher evit plantañ ur bravig e-barzh: a-wechoù ur varrennig graet diouzh se, a-wechoù ur walennig, bras pe vrasoc'h.
Berroc'h eo maread pareañ an toullgorfadurioù er genoù abalamour d'ar stank m'emañ ar gwazied ennañ a-hervez. Pareañ a ra an teod etre 4 ha 6 sizhunvezh nemetken. E-kerzh ar maread-pareañ avat e ranker diwall da gontammiñ pe da atizañ al lodenn dener gant pezh a lakaer er genoù (evajoù, boued, butun...).
Ar brasañ dañjer a deu eus ar bravig plantet en teod hag a deu da stekiñ ouzh an dent ha da zrailhañ anezhe.
Deuet eo da vezañ ur c'hiz staliañ bravigigoù en teod en Europa hag e Norzhamerika dreist-holl er bloavezhioù 1980.

## Relijion

Toullañ an teod a zo bet graet gwechall e meur a sevenadur dre ar bed, peurliesañ evel ur rann eus lidoù relijion, hep gwiskañ bravigoù avat.
Kignet e veze o zeod gant an Azteked da skouer evit kinnig o gwad da enoriñ an doueed, toullet a-wechoù, met ne veze ket gwisket bravigoù gante.
Toullet e vez o zeod ivez, ha dre abegoù relijiel ivez gant fakired muzulmat hag hindouek, hag ivez gant Henvroiz Aostralia.

## Pennadoù kar:

* Toullañ stagell an teod
# Toullañ ar groazlez

Un doare toullgorferezh eo, ma vez staliet un bravig a-veskell, en degouezh-mañ ur varrennig, er kroc'hen a-us d'ar groazlez. Peurliesañ e vez staliet e parioù, ur bravig e pep kraozlez.
Un toullgorfadur war-c'horre an hini eo hag alies e vez distaolet gant ar c'horf.
Un doare toullkorferezh a-vremañ an hini eo, dres evel an darn vrasañ eus an toullkorfadurioù war-c'horre all.

## Liammoù diavaez:

* Video
* Video
# Võ Nguyên Giáp

Võ Nguyên Giáp (25 a viz Eost 1911 - 4 a viz Here 2013) a oa ur jeneral vietnamat a c'hoarias ur roll a bouez en Arme Pobl Vietnam, e-pad Brezel Indez-Sina (1946-1954) ha Brezel Vietnam (1960-1975).

## Liammoù

* Le général Giap, héros de l'indépendance vietnamienne est mort, Le Monde, 4/10/2013
# Völkerschlachtdenkmal

Ar Völkerschlachtdenkmal (Savadur-eñvor Emgann ar Broadoù), er gevred da Leipzig, zo bet savet da zerc'hel koun eus Emgann ar Broadoù (pe Emgann Leipzig). Raktreset e voe gant an adeiladour Bruno Schmitz ha dioueliet d'an 18 a viz Here 1913. An delwennoù a oa bet savet gant Christian Behrens ha Franz Metzner.
Gant e 91 metr uhelder eo ar savadur-eñvor brasañ eus Europa hag unan eus al lec'hioù muiañ gweladennet en Alamagn. Bremañ e vez gwelet ar savadur evel un arouez eus ar vroadelouriezh alaman.
# Völsung

Er wengelouriezh lec'hlennat eo Völsung (Norseg : Vǫlsungr ˈvɔlsuŋɡr̩) mab da Rerir ha hendad tiegezh milliget ar Völsungar, anvet diouzh e anv. An haroz german Sigurð zo e-touesk e hil. Muntret e voe gant an tiern gaoutat Siggeir, mes dialet e voe gant Sigmund, unan eus e vibien, hag e verc'h Signy hag a oa euredet gant Siggeir.
Istor Völsung a zo kontet gant Saga ar Völsunged, ul levr ma'z eus meur a richenn diwar-benn ar meuriad-se. En Island eo bet adkavet an dornskrid koshañ eus ar saga. Ouzh ar richenn ez eus bet staget istorioù all evel hini Helgi Hundingsbane (hag a zo perzh en hengoun tiegezh ar Wulfinged, "hil ar bleiz"), ha honnezh a ro kalz a zanvez evit ar meurgan Edda e gwerzennoù ha Saga ar Völsunged ivez. Völsung a adkaver ivez e Kan an Nibelunged, ha meneget eo ivez e-barzh Beowulf evel Wæls en hensaozneg.
# Vũng Tàu

Vũng Tàu zo ur gumun eus Viêt Nam, e kumuniezh emren Ba Ria-Vung Tau. Gorread: 140 km2, poblañs : 303 988 annezad e 2010. Kêr Ho-Chi-Minh a zo 120 km e norzh Vung Tau. Aerborzh Vung Tau a zo 2 km e norzh Vũng Tàu.
# Víznar

Víznar zo ur gumun e Spagn e proviñs Granada.
# Völkischer Beobachter

Völkischer Beobachter (an evezhier poblek) a oa ur gazetenn alaman eus an tu dehou pellañ, bet embannet etre 1919 ha 1945.

## Istor

Er penn-kentañ e oa anvet Münchener Beobachter, hag e teuas da vezañ Völkischer Beobachter e 1919.
Gant an NSDAP e voe adprenet e miz Kerzu 1920 pa oa o vont d'ar strad abalamour d'an diaesterioù arc'hant. Lakaet e voe Dietrich Eckart da bennskrivagner. Gant Adolf Hitler e voe divizet lakaas ar Völkischer Beobachter da vezañ kazetenn ofisiel ar strollad nazi, hag e voe lakaet Alfred Rosenberg da bennskrivagner e 1923. Pa veze gwerzhet tro 8 000 skouerenn da vare krouidigezh ar gazetenn, e veze 25 000 skouerenn en diskar-amzer 1923 (pa voe aloubet ar Ruhr), ouzhpenn 120 000 e 1931 ha betek 1 milion 700 000 a skouerennoù e 1944.
Ur gazetenn sizhuniek e oa da gentañ. Hag adalek an 8 a viz C'hwevrer 1923 e teuas da vezañ ur pemdezieg. Da heul "putsch an davarn" (8 a viz Du 1923), ne voe ket mui embannet betek ar 26 a viz C'hwevrer 1925. A-sav da vat e chomas an embann e dibenn miz Ebrel 1945, un nebeud deizoù a-raok kapitulation an Trede Reich.
# Völs am Schlern

Völs am Schlern zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Vöran

Vöran zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Willis Tower

Ar Willis Tower a zo ur skraber-oabl e Chicago e Stadoù-Unanet Amerika. Etre 1973 ha 2004 e oa ar savadur uhelañ eus ar bed (442 m ha 108 estaj). Bremañ eo an eil uhelañ er Stadoù-Unanet, war-lerc'h an One World Trade Center e New York.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Willisornis

Willisornis :
| W. poecilinotus, luc'hskeudennet er c'hornôg da Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thamnophilidae |
| Anv skiantel ||
| Willisornis Agne & Pacheco, 2007 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Willisornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 2007 gant an daou evnoniour brazilian Carlos Eduardo Quevedo Agne ha José Fernando Pacheco, o tougen bri d'an evnoniour stadunanat Edwin O'Neill Willis (1935-2015) en devoa studiet laboused Kreiz ha Suamerika.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Willisornis poecilinotus
** W. p. duidae, griseiventris, gutturalis, lepidonota ha poecilinotus,
* Willisornis vidua
** W. v. nigrigula ha vidua.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesadoù er genad Hylophylax betek 2007.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thamnophilidae/Willisornis (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Mae 2018).
* ↑ (en) Carlos Eduardo Quevedo Agne e José Fernando Pacheco, A homonymy in Thamnophilidae: a new name for Dichropogon Chubb, Revista Brasileira de Ornitologia, miz Gwengolo 2007, 15 (3): 484-485.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# William Wordsworth

William Wordsworth (1770 – 1850) zo unan eus barzhed ar romantelezh e Bro-Saoz. Gant Samuel Taylor Coleridge ec'h embannas un dastumad barzhonegoù e 1798 anvet Lyrical Ballads. E oberenn vrudetañ avat eo The Prelude, ur varzhoneg yaouankiz kresket gantañ dre veur a wech.
Barzh Ofisiel ar Rouantelezh (Poet Laureate) e voe adal 1843 betek e varv e 1850.

## Oberennoù pennañ
### Lyrical Ballads, with a Few Other Poems (1798)

* Simon Lee
* We are Seven
* Lines Written in Early Spring
* Expostulation and Reply
* The Tables Turned
* The Thorn
* Lines Composed A Few Miles above Tintern Abbey

### Lyrical Ballads, with Other Poems (1800)

* Preface to the Lyrical Ballads
* Strange fits of passion have I known
* She Dwelt among the Untrodden Ways
* Three years she grew
* A Slumber Did my Spirit Seal
* I travelled among unknown men
* Lucy Gray
* The Two April Mornings
* Solitary Reaper
* Nutting
* The Ruined Cottage
* Michael
* The Kitten At Play

### Poems, in Two Volumes (1807)

* Resolution and Independence
* I Wandered Lonely as a Cloud Also known as Daffodils
* My Heart Leaps Up
* Ode: Intimations of Immortality
* Ode to Duty
* The Solitary Reaper
* Elegiac Stanzas
* Composed upon Westminster Bridge, September 3, 1802
* London, 1802
* The World Is Too Much with Us

## Oberennoù all

* Guide to the Lakes (1810)
* To the Cuckoo
* The Excursion (1814)
* Laodamia (1815, 1845)
* The White Doe of Rylstone (1815)
* Peter Bell (1819)
* The Prelude (1850)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# William Yarrell

William Yarrell, bet ganet e Londrez (Bro-Saoz) d'an 3 a viz Mezheven 1784 hag aet da Anaon e Yarmouth (Bro-Saoz) d'ar 1añ a viz Gwengolo 1856, a oa ul levrier hag un naturour saoz.
Gantañ eo e oa bet savet The History of British Fishes (deuet e-maez e 1836) hag A History of British Birds (deuet e-maez e 1843).

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Isspesadoù

* C : Cygnus columbianus bewickii (alarc'h Bewick).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Yarrell e metoù al loenoniezh.