OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vindel (Cuenca)

Vindel zo ur gumun vihan e Spagn, e norzh proviñs Cuenca, en kumuniezh emren Castilla-La Mancha. E 2022 ne oa ken nemet 12 denn o chom enni.
# Vindicianus

Vindicianus (Vindicien e pikardeg ha galleg) (war-dro 632 – 712) a oa ur penedour frank e-kichen Arras e dibenn ar VII$^{vet}$ kantved. Lidet e vez d'an 11 a viz Meurzh. Diskibl e vije bet da Sant Eligius, pe Sant Eler.
Kontet eo da vezañ ganet e Bullecourt, e-tal Bapaume, met n'eus dihell kempred ebet a gement-se.
Anvet e voe da eskob war-lerc'h Aubert Cambrai, war-dro 668, hag enebiñ a reas ouzh ar roue Teodorig III en devoa roet urzh da lazhañ sant Léger en 678.
En 691 e santelaas abati Saint Pierre de Hasnon a oa bet savet en 670 gant Jean hag Eulalie, daou vugel kont Ostrevant. En 695 e varvas e-kerzh ur veaj e Brosella.
N'ouzer ket hiroc'h goude 686. Beziet e voe e Mont-St-Eloi. En IXvet kantvet e teuas an Normaned da breizhata, ha meur a wech e voe en arvar relegoù ar sant, betek 1030 pa voe roet urzh gant an eskob Gerard Iañ Cambrai da gas e gorf da g-Cambrai. Goude bet e Douai hag Arras, e voent kaset da Mont-St-Eloi en 1453. Goude kas-degas anezho meur a wech, e 1598 ha 1601, e voe lakaet ar relegoù en iliz-veur Arras. War e lerc'h, war-dro 695, e voe eskobet Abelbert (a vez kemmesket e anv a-wechoù gant hini Emebert, breur d'ar Sentezezed Gudula ha Reinelda.
# Talegalla

Talegalla :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Megapodiidae |
| Anv skiantel ||
| Talegalla Lesson, 1828 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Talegalla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1828 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Talegalla cuvieri
** T. c. cuvieri ha T. c. granti,
* Talegalla fuscirostris
** T. f. aruensis, T. f. fuscirostris, T. f. meyeri ha T. f. occidentis,
* Talegalla jobiensis
** T. j. jobiensis ha T. j. longicaudus.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Megapodiidae/Talegalla (lennet e-barzh d'an 23 a viz Mae 2016).
# Taldir

Taldir zo
* un anv-tiegezh brezhonek, savet diwar ar gerioù tal ha dir;
* anv-barzh Frañsez Jaffrennou.
# Taleg (yezh)

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù angasek eo an taleg (tal, amtul pe kwabzak) komzet gant tro-dro da 10.000 den e Plateau e Nigeria (1973).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Taleg

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Un taleg a c'hall bezañ meur a dra :
* un den gant un tal bras, deuet da vezañ un anv-tiegezh brezhonek
** tud brudet :
*** Rozenn Taleg (g. e 1986), kanerez vrezhonek
*** Anthony Le Tallec (g. e 1984), melldraoder
*** Camille Le Tallec (1906-1991), priour
*** Damien Le Tallec (g. e 1990), melldraoder
*** Didier Le Tallec (g. e 1961), melldroader
*** Olivier Tallec (g. e 1970), skrivagner evit ar vugale ha skeudennaouer
*** Patrick Le Tallec (g. e 1954), matematikour
* ur pesk, an taleg, pe Sparus aurata
* ur yezh eus Tchad, en Afrika: an taleg
# Taleggio (Lombardia)

Taleggio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.

## Pennad kar

* Val Taleggio
# Talcahuano

Talcahuano zo ur gêr hag ur porzh e Chile, war un dro kentañ porzh-pesketa ha kentañ porzh-brezel, e proviñs Concepción. 92 km² eo he gorread. Tost da 171 383 a dud a oa enni e 2002.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) Lec'hienn ofisiel
* thno.info
* ASMAR - Astillero de Talcahuano
# Spanell (evn)

Spanelled :
| Platalea leucorodia, luc'hskeudennet e Texel (Noord-Holland, Izelvroioù). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Iskerentiad : | Plataleinae |
| Anv skiantel ||
| Platalea Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanelled eo evned ar genad Platalea, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).
Bevañ a reont e lec'hioù gleb. Heverk eo stumm o figos a lakaont da ruzañ en dour evit tapout amprevaned ha kresteneged.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad spanelled a ya d'ober ar genad :
* Platalea ajaja (spanell-Amerika),
* Platalea alba (spanell dremm ruz),
* Platalea flavipes (spanell beg melen),
* Platalea leucorodia (spanell wenn)
** P. l. archeri, balsaci ha leucorodia,
* Platalea minor (spanell dremm zu),
* Platalea regia (spanell roueel).
Tri (3) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Threskiornithidae/Platalea (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanell dremm ruz

Spanell dremm ruz :
| Ur spanell dremm ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Platalea |
| Anv skiantel ||
| Platalea alba Scopoli, 1786 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanell dremm ruz a zo ur spesad evned hirc'harek, Platalea alba an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad en Afrika issahara$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Platalea alba war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanell roueel

Spanell roueel :
| Ur spanell roueel. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Platalea |
| Anv skiantel ||
| Platalea regia Gould, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanell roueel a zo ur spesad evned hirc'harek, Platalea regia an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Aostralia, enez Java, kreisteiz Ginea Nevez hag enez ar Su (Zeland-Nevez).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Platalae regia war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanell wenn

Spanell wenn :
| Ur spanell wenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Platalea |
| Anv skiantel ||
| Platalea leucorodia Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanell wenn (liester : spanelled gwenn) a zo ur spesad evned, Platalea leucorodia an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

* Ur spanell wenn e Nieuwkoop, Izelvroioù (2011)
* Vioù Platalea leucorodia

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Platalea leucorodia leucorodia, eus ktz Eurazia da India; o c'hoanviñ da greiz Afrika ha gevred Sina,
* Platalea leucorodia balsamic (?), Banc d'Arguin (er-maez Maouritania),
* Platalea leucorodia archeri, aodoù er-maez Mor Ruz ha Somalia.

## Liammoù diavaez

* (en) BirdLife International
* (en) International Union for Conservation of Nature (IUCN)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Platalea leucorodia war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanglish

Komzet e vez eus spanglish evit neb meskaj etre ar spagnoleg hag ar saozneg (pe ar c'hulturioù d'o heul). An termen-se a zo ur ger-malizenn, savet diwar ar gerioù saoznek spanish hag english.
Da gentañ e veze implijet evit komz eus ar spagnolegerion disvroet, deuet d'ar Stadoù-Unanet eus Amerika Latin, hag eus ar fenomenoù-yezh savet diwar o destuziañ tamm-ha-tamm : diglosiezh, kalkoù ha code-switching.

### Ar spanglish er Stadoù Unanet

Ar spanglish-se en-em ziskouez dreist-holl dre cheñchamantoù-yezh e-kreiz ar frazennoù. E-barzh ur memes frazenn e vo klevet pennadoù saozneg ha pennadoù spagnoleg. Da skouer : « I'm sorry I cannot attend next week's meeting porque tengo una obligación de negocios en Boston, pero espero que I'll be back for the meeting the week after. » Seurt traoù en em gav alies e-touesk tud rediet da vont-ha-dont etre div yezh.
An dra-se en em ziskouez ivez dre saoznegachoù :
    « Luis quoteó el mail de Francisco en el foro. »
    « Vacumar la carpeta. »
    « El rufo me liquea. »

### Ganedigezh ur yezh nevez ?

Ilán Stavans, kelenner war ar c'hulturioù hag ar yezhoù latino-amerikan e skol-veur Amherst (Massachusetts), en deus studiet ar fenomen-yezh-se, betek tostaat anezhañ d'ar Yiddish. Embannet e oa bet gantañ en 2003 ur levr war ar sujed, Spanglish: The Making of a New American Language, e-lec'h ez a betek treiñ pennad kentañ Don Quichotte e spanglish.

### Ar spanglish dre faot an deknologiezh

Kemennoù saoznek evel-se a zeu da verkiñ ar spagnoleg dre faot tout an traoù teknologiezh nevez e-giz Internet. Setu e vez graet gant browser, frame, cookie, chat, mail... peogwir n'int ket eeun da droiñ, pe gant gerioù e-giz chatroom, berroc'h eget sala de charla.

### Fenomenoù kar

Un tammig e pep lec'h e vez langachoù evel-se :
* ar « franglais »
* ar « portugnol » (meskaj portugaleg ha spagnoleg en Amerika ar Su)
* an « euskagnol » e Bro Euskadi
N'eus netra nevez aze, peogwir e komze La Villemarqué dija, evit reiñ un anv d'ar brezhoneg gant bern pozioù galleg e-barzh, eus « jargon mixte » .

## Liammoù diavaez

* Don Quixote de La Mancha, First Parte, Chapter Uno (e spanglish)
* Kinnig (e saozneg)
* Pennad-kaoz gant Ilán Stavans (e spagnoleg)
# Spanish Fort (Alabama)

Spanish Fort zo ur gêr eus Alabama, e-kichen Mobile, war aod Pleg-mor Mec'hiko. Er bloavezh 2000 e oa poblet gant 5 423 a annezidi.

## Istor

Savet e voe ur c'hontouer eno e 1712 gant ar gall Jean-Baptiste Le Moyne de Bienville. Eno e veze graet kenwerzh etre ar C'hallaoued hag an Amerindianed. E 1763 e voe lezet ar c'hontouer-se, ha kalz douaroù all en arvor, gant Breizh-Veur. E-pad Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet e voe kemeret gant ar Spagnoled a savas ur c'hreñvlec'h e-lec'h ar c'hontouer. Alese an anv “Spanish Fort”. Adkemeret e voe gant ar Saozon e 1781 ha kollet ganto adarre. Goude ar Brezel etre Breizh-Veur hag ar Stadoù Unanet, etre 1812 ha 1815, e teuas da vezañ e dalc'h ar Stadoù Unanet, da vat.

## Notennoù

* ↑ "Census 2000 Demographic Profile Highlights" (for Spanish Fort, AL), US Census Bureau, 2007, webpage: US-Census-SpanishFortAL
# Spanell beg melen

Spanell beg melen :
| Ur spanell beg melen. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Platalea |
| Anv skiantel ||
| Platalea flavipes Gould, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanell beg melen a zo ur spesad evned hirc'harek, Platalea flavipes an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Aostralia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanell dremm zu

Spanell dremm zu :
| Spanelled dremm zu. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Platalea |
| Anv skiantel ||
| Platalea minor Temminck & Schlegel, 1849 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar spanell dremm zu a zo un spesad evned hirc'harek, Platalea minor an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous war ribloù biz ar Mor Melen.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Platea minor war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spanish Harlem (kanaouenn)

Spanish Harlem zo ur ganaouenn saoznek gant Jerry Leiber ha Phil Spector, kanet gant Ben E. King e 1960. Kentañ kanaouenn brudet Ben E. King o kanañ e-unan e oa, goude dezhañ kuitaat al laz The Drifters. E 1987, pa reas brasoc'h berzh gant Stand By Me (niv. 1 ar gwellañ gwerzhioù) e voe adembannet ar ganaouenn Spanish Harlem ivez, ma savas betek bezañ an 92vet gwellañ gwerzh.
E-touesk ar ganerien all a roas ar muiañ a vrud d'ar ganaouenn emañ Aretha Franklin.
# Sparanise

Sparanise zo ur gumun italian, e proviñs Caserta, e Campania.
# Tenna (Italia)

Tenna zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Tennessee

    Evit implijoù all, gwelet Tennessee (disheñvelout).
Tennessee (distagadur IPA; [ˌtɛnəˈsiː]) a zo unan eus an 50 stad a ya d'ober Stadoù-Unanet Amerika, e kreiz-gevred ar vro. Nashville eo ar gêr-benn, ha kêr-benn ar c'hountry music, ha Memphis ar gêr vrasañ.

## Kêrioù Tennessee

| 1 | Memphis | 662 897 |
| 2 | Nashville | 626 681 |
| 3 | Knoxville | 178 874 |
| 4 | Chattanooga | 167 674 |
| 5 | Clarksville | 132 929 |

## Liammoù diavae

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Tenness

a vo kavet e Wikimedia Commons.
An tenness zo un elfenn gimiek kevanaozet gant mab-den ; 117 eo he niver atomek ha Ts he arouez. Skinoberiek-kenañ eo. War-dro 0,051 eilenn hepken eo hanter-vuhez an izotop stabilañ a anavezer, $^{294}$Ts. E taolenn drovezhiek an elfennoù emañ er strollad 17, an drovezh 7 hag ar bloc'h p, hini an elfennoù ez eo ns$^2$ np$^{1–6}$ o aozadur elektronek.

## Istor

En Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel (Joint Institute for Nuclear Research, JNJR ; ruseg : Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) e Dubna (Oblast Moskov) e voe klasket kevanaozañ un elfenn nevez adalek miz Kerzu ar bloaz 2004 dre genlabour ur skipailh rusian, renet gant ar c'helenner Youri Oganessian (ganet e 1933), hag unan stadunanat en Oak Ridge National Laboratory (ORNL) en Oak Ridge (Tennessee). D'an 10 viz Ebrel 2010 ez embannas an enklaskerien o devoa skinataet berkeliom-249 gant ionoù kalkiom-48 ha bet c'hwec'h atomenn eus un elfenn nevez, dre an izotopoù $_{\ 117}^{293}\operatorname {[?]}$ ha $_{\ 117}^{294}\operatorname {[?]}$ dre $_{\ 117}^{297}\operatorname {[?]}$.
E miz meurzh 2016 e voe kinniget d'an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) an anv tennessine evit an elfenn nevez, en enor d'an Tennessee. E miz Mezheven 2016 e voe degemeret da anv ofisiel, gant an arouez $_{117}$Ts.

## Perzhioù

Ne ouzer netra a-zivout an elfenn $_{117}$Ts er-maez eus he aozadur elektronek abalamour ma'z eus bet kenderc'het kalz re nebeut a atomennoù, ma tigevanont kalz re vuan ha ma koustont kalz re ger.

## Izotopoù

Daou izotop eus $_{117}$Ts zo bet kavet betek-henn.

### A-zivout ar bann "Digevanañ"

* α a dalvez ez eztaol an elfenn ur rannig alpha (kraoñell $_2$He)en ur zigevaniñ.
| Atomenn | Z | N | Tolz atomek | 1/2 vuhez | Digevanañ | Disoc'h |
| $^{293}$Ts | 117 | 176 | 293,20824 | 22 ms | α | $^{289}$Mc |
| $^{294}$Ts | 117 | 177 | 294,21046 | 51 ms | α | $^{290}$Mc |

## Notennoù

* ↑ Diouganet hervez hini an astat.
* ↑ (en) 'Semantic Scholar'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* ↑ (en) 'IUPAC'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* ↑ (en) 'Nuclear Data Center –'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Tenneteg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù sourmek eo an tenneteg (tetennet) komzet gant tro-dro da 4 000 den (1994) e Soudan ar Su e proviñs Equatoria ar Reter e pemp kêriadenn er biz da dTorit. Treuzkaset e vez d'ar vugale daoust m'eo bihan ar meuriad. An holl gomzerien tapet o oad-gour ganto a gomz lopiteg.

## Daveoù

* Randal, Scott. 1998. A grammatical sketch of Tennet.
* Randal, Scott. 2000. Tennet’s ergative origins.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù sourmek
# Tenneville

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tenneville (walloneg : Tiniveye) zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg.

## Douaroniezh

* Gorread : 91,95 km²
* Poblañs (2022) : 2 884 a dud
* Stankter : 31 den/km²
# Tennessee (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tennessee a zo unan eus 50 stad Stadoù-Unanet Amerika.
Bez' ez eo ivez:
* ar stêr, Tennessee (stêr)
* ur gêr, Tennessee (Illinois)

## Ouzhpenn

* Arme Tennessee, div arme e-pad ar Brezel Diabarzh
* listri e morlu SUA

## Tud

* Tennessee Williams, lesanv Thomas Lanier Williams III

## Oberennoù

* anv meur a ganaouenn, gant Bob Sinclar, The Wreckers, Arrested Development
** Tennessee Rose, gant Emmylou Harris
* anv ur film, Tennessee, gant Mariah Carey, e 2008, ma kan gant Willie Nelson (en deus kanet gant tud e-leizh, betek Julio Iglesias)
# Tennis Girl

The Tennis Girl zo ul luc'hskeudenn brudet er bed saoznek, aet d'ober ur skritell, ma weler kein ur plac'h o kerzhout war-du ur roued tennis, ur paliked en he dorn dehou, hag he dorn kleiz o sevel he brozh da skrabañ he feskenn divragoù.
Kemeret e voe ar skeudenn gant Martin Elliott e miz Gwengolo 1976 ; Fiona Butler, 18 vloaz, zo poltredet e skol-veur Birmingham. Ne voe ket gopret ar plac'h, na oa na patrom na c'hoarierez tennis
Daou vilion a skouerennoù zo bet gwerzhet. E 2007 e voe embannet skouerennoù a-nevez, gwerzhet 300 lur saoz an tamm$^,$
E 2011 he deus lezet Fiona Butler embann he foltred dirak ar skritell

## Notennoù

* ↑ (en) Ar skeudenn en enwiki
* ↑ (en) Birmingham Post, 13/07/2007
* ↑ (en) Metro, 05/07/2007
* ↑ (en) Iconic Photos, 02/04/2010
* ↑ (en) Daily Mail, 23/03/2011
# Tenno

Tenno zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Tchinantekeg

Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù tchinantekek eo an tchinantekeg (chinantec) komzet gant tro-dro da 80.000 den en holl e Mec'hiko.
Isrannet e vez e 14 yezh pe rannyezh disheñvel, anvet hervez al lec'h ma vezont komzet :
* Tchinantekeg Comaltepec
* Tchinantekeg Ojitlán
* Tchinantekeg Quiotepec
* Tchinantekeg Ozumacín
* Tchinantekeg Lealao
* Tchinantekeg Lalana
* Tchinantekeg Tepetotutla
* Tchinantekeg Palantla
* Tchinantekeg Chiltepec
* Tchinantekeg Sochiapan
* Tchinantekeg Tepinapa
* Tchinantekeg Tlacoatzintepec
* Tchinantekeg Usila
* Tchinantekeg Valle Nacional

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchinantekek
# Tchiapaneg

Ur yezh otek-mangeek eus is-skourr ar yezhoù tchiapanek-mangeek eo an tchiapaneg (chiapanec) komzet gant tro-dro da 17 den (1990) e Mec'hiko.
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchiapanek-mangeek
# Tchibakeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.2 eo an tchibakeg (c(h)ibak, kibbaku, kikuk pe kyibaku) komzet gant tro-dro da 100.000 den e Borno e Nigeria (1993).

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Tchimarikoeg

Ur yezh hokanek eus is-skourr ar yezhoù hokanek an norzh eo an tchimarikoeg (chimariko) komzet gwechall e gwalarn Kalifornia er Stadoù-Unanet.
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Tchinantekeg Lealao

Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Lealao eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchinantekek
# Tchiangeg ar su

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù tchiangek eo tchiangeg ar su (saozneg: Southern Qiang) komzet gant tro-dro da 81 300 den (1999) e norzh-kreiz Sichuan e Sina.
Seizh rannyezh a zo:
* Dadjichaneg dajishan)
* Taopingeg (taoping)
* Longchieg (longxi)
* Mientchieg (mianchi)
* Heihoueg (heihu)
* Sanlongeg (sanlong)
* Djaotchangeg (jiaochang)

## Gwelet ivez

* Yezhoù tangoutek-tchiangek
# Tchinantekeg Comaltepec

Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Comaltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 2.000 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchinantekek
# Tchikasaweg

Ur yezh muskogeek eus skourr yezhoù ar c'hornôg eo an tchikasaweg (chikashshanompa, distaget: [tʃikaʃːanompaʔ], ivez chickasaw ha shikashsha) komzet gant tro-dro da 1.000 den (diwar 35.000-37.000 den en holl) e su-kreiz Oklahoma dreist-holl met ivez e Los Angeles ha California er Stadoù-Unanet (1999).
# Tchinantekeg Chiltepec

Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Chiltepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 1 000 den (1994) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchinantekek
# Tchinantekeg Lalana

Ur rannyezh tchinantekek eo tchinantekeg Lalana eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 10.500 (1998) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù tchinantekek
# Villa Celiera

Villa Celiera zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
# Villa Cortese

Villa Cortese a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Villa Bartolomea

Villa Bartolomea zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Villa Carcina

Villa Carcina zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Villa Collemandina

Villa Collemandina a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Villa Biscossi

Villa Biscossi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
# Villa Basilica

Villa Basilica a zo ur gumun eus Italia e proviñs Lucca, e Toskana.
# Villa Castelli

Villa Castelli zo ur gumun eus Italia, e proviñs Brindisi, e Puglia.
# Villa Clara

Villa Clara zo un anv-lec'h spagnolek:
* anv proviñs Villa Clara, e Cuba;
* anv ur bourk en Arc'hantina, Villa Clara, en Departamant Villaguay e proviñs Entre Ríos.
# Villa Alemana

Villa Alemana zo ur gêr eus Chile. 97 km² eo he gorread. Tost da 122 806 a dud a oa enni e 2002.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) Lec'hienn ofisiel
# Tomás de Bhaldraithe

Tomás de Bhaldraithe (14 Kerzu 1916 – 24 Ebrel 1996) a oa kelenner skol-veur ha geriadurour iwerzhoneg. E oberenn anavezetañ eo e c'heriadur, English-Irish Dictionary, embannet e 1959.

## Buhez

Ganet e voe e Luimneach. Lakaet e voe "Thomas MacDonagh" da anv dezhañ e koun Thomas MacDonagh (Tomás Mac Donnchadha), unan eus renerien Emsavadeg Pask e 1916. "Waldron" e oa anv e dad, hag a voe troet gantañ e "de Bhaldraithe" diwezhatoc'h. Desavet e voe e Dulenn.
Studioù galleg a reas ha tremen a reas amzer e Pariz er bloavezhioù 1930. Eno e tarempredas brogarourien vreizhat en harlu. Pa darzhas ar brezel ez eas da Iwerzhon en-dro. Ha neuze e stagas a-zevri gant studi an iwerzhoneg hag e rannyezhoù.
E 1960 e voe anvet da gelenner iwerzhoneg e skol-veur Dulenn ha dastum a reas danvez en iwerzhoneg komzet, dreist-holl hini Conamara. An danvez-se a implijas evit sevel e c'heriadur bras hag implijet e voe ivez diwezhatoc'h gant Niall Ó Dónaill evit e Foclóir Gaeilge-Béarla, embannet e 1978. E-pad meur a vloaz e labouras da sevel ur geriadur modern eus an iwerzhoneg, o klask doujañ d'an iwerzhonegoù komzet ha d'ar yezh skrivet unvan. Skoazellet e voe en e labour gant Éamon de Valera, prezidant Iwerzhon, hag evel-se e voe trec'h d'ar skoilhoù lakaet war e hent gant mirourien a bep seurt eus bed an deskadurezh. Gantañ ivez e voe savet al labourva yezh kentañ a voe savet e skolioù-meur Iwerzhon.
Meur a labour all a embannas, evel da skouer ur studiadenn war iwerzhoneg Cois Fharraige, e kontelezh Gaillimh. Labourat a reas kalz ivez e dibenn e vuhez evit Foclóir na Nua-Ghaeilge (Geriadur an iwerzhoneg nevez), diechu c'hoazh.

## Oberennoù

* English-Irish Dictionary (geriadur saozneg-iwerzhoneg), An Gúm, 1959.
* Gaeilge Chois Fhairrge: Deilbhíocht (studiadenn war iwerzhoneg Cois Fharraige), Institiúid Árd-Léinn Bhaile Átha Cliath, 1953.
* Cín Lae Amhlaoibh (deizlevr Amhlaoibh Ó Súilleabháin gant ur rakskrid ha notennoù), An Clóchomhar, 1970.
* Seanchas Thomáis Laighléis (diwar-benn ur c'honter ha kaner eus reter Gaillimh), An Clóchomhar, 1977.

## Liamm diavaez

* (en) The Irish Times, 2 May 1996.
* (ga) de Bhaldraithe - ainm.ie