# C'hwec'h Merc'h Gwerc'h

C'hwec'h Merc'h Gwerc'h zo ur rimadell vrezhonek, dezhi meur a stumm, evel ma c'hoarvez aliezik.

## Doareoù

Diouzh ar stummoù koshañ e c'haller krediñ e oa ur stumm berrik da gentañ, aet war hiraat goude.
En holl zoareoù kinniget amañ e ranker distagañ kreñv ar c'hensonennoù, diaesañ tra da c'hallegerien, a-hervez.

### Doare Dumoulin

E 1800 e voe embannet e Praha Grammatica latino-celtica ar beleg kernevat Alan Dumoulin (Lañveog, 1748-1811), ul levr yezhadur e latin. Er bajenn 2, e-kreiz ar skrid latin, e lenner ar frazenn :
* C'huec'h plac'h guerc'h var c'huec'h marc'h guen..

### Doareoù Jabadan hag Ar Berr

Daou stumm heñvel, war-bouez ar skritur, zo bet embannet e 1882 ha 1911.

#### Doare Jabadan

War Le Courrier du Finistère, 25 a viz Du 1882, p. 3-d : C'huec'h merc'h gwerc'h var c'huec'h sac'h kerc'h !, sinet Jabadan (ur vi-koukoug, e-lec'h Jabadao).

#### Doare Leon ar Berr

War Ar Bobl, 2 a viz Kerzu 1911, p. 2-c : C'houec'h merc'h gwerc'h war c'houec'h sac'h kerc'h

### Doare Taldir

War Ar Bobl, 28 a viz Kerzu 1912, p. 2-d : C'houec'h merc'h gwerc'h war c'houec'h sac'h kerc'h war c'houec'h marc'h kalloc'h war an erc'h o vont d'ar marc'hallac'h., kentañ meneg eus ar ger kalloc'h.

### Kartenn-bost

Hiroc'h eo ar stumm skrivet war ur gartenn-bost treset gant J. Pohier, e kentañ kard an XX$^{vet}$ kantved, ma lenner :
    C’houec’h merc’h gwerc’h, war c’houec’h sac’h kerc’h, war c’houec’h marc’h kalloc’h, war an erc’h, o vont d’ar marc’hallac’h.
Anv ebet eus menec'h avat.

### Doare Priel

Un doare all a gaver el levr Va Buhez e Rusia, e 1955, ha setu ar bourd-mañ da lavaras Jarl Priel :
    C'hwec'h plac'h gwerc'h
    gant c'hwec'h sac'h kerc'h
    war varc'h war erc'h
    hag ur bern menec'h war o lerc'h.
Diwar-gement-se e komprener e oa anavezet ar rimadell e Bro-Dreger, ha gwelet evel ur bourd. Ar c'hentañ meneg eus menec'h e oa.

### Doare Heliaz

Ur stumm all zo bet kinniget gant Per-Jakez Heliaz e Marh al lorh, e 1986.
    C'hweh merh gwerh
    war c'hweh marh kalloh
    ha c'hweh manah war o lerh.
Diwar-gement-se e komprener e oa anavezet ar rimadell er Vro-Vigoudenn. Met anavezet e oa skrid Priel gantañ ivez moarvat.
Dre vras eo aet ar stumm skrivet war hiraat gant an amzer.

### Evezhiadennoù

* Da gentañ e kaved ar ger plac'h, ha goude merc'h atav, war-bouez e doare Priel.
* Da gentañ e veze implijet an anv-gwan gwenn, goude an anv-gwan all gwerc'h. Er rimadell n'eus kemmadur ebet nag en eil nag en egile.
* Kaoz zo eus sac'h kerc'h, ha n'eo ket eus sac'had.

## Doareoù kelennet hiriv

Setu unan eus an doareoù all a zo kelennet hiriv, ha skignet e-touez kelennerien, adaozet diwar hini Heliaz, pa dennont dezhañ :
    C'hwec'h merc'h gwerc'h
    war c'hwec'h sac'had kerc'h
    war c'hwec'h marc'h kalloc'h
    ha c'hwec'h manac'h war o lerc'h.
Gant pedergwerzenn anezhañ eo aes a-walc'h da implij er skolioù.
Un doare hiroc'h zo bet savet ivez :
    C'hwec'h merc'h gwerc'h
    war c'hwec'h sac'had kerc'h
    war c'hwec'h marc'h kalloc'h
    'vont d'ar marc'had da Venac'h
    ha war o lerc'h 'oa c'hwec'h manac'h .
Hag unan all, ar stumm hirañ betek-henn :
    C'hwec'h merc'h gwerc'h
    war c'hwec'h marc'h gwenn,
    leun a c'hwen o-c'hwec'h
    gant c'hwec'h sac'had kerc'h
    'vont d'ar marc'hallac'h da Venac'h
    ha c'hwec'h manac'h digalc'h war o lerc'h.
Berroc'h met diaesoc'h :
    C'hwec'h merc'h gwerc'h
    war c'hwec'h marc'h kalloc'h
    o redek war-lerc'h c'hwec'h manac'h kabac'h
    etre c'hwec'h eur ha c'hwec'h eur hanter
    d'ur merc'hervezh c'hwec'h a viz C'hwevrer.

## Doareoù all

Un nebeudig doareoù all zo bet savet diwar ar memes patrom .

### Seizh

    Seizh merc'h reizh
    war seizh sac'had heiz
    war seizh marc'h kalloc'h
    ha seizh manac'h en o saeoù seiz.

### Pemp

    Pemp plac'h estren
    war pemp sac'had brenn
    war pemp marc'h krenn
    ha pemp manac'h diarc'hen war an drein.

## Pladennoù

Enrollet eo bet doare Per-Jakez Heliaz (adkempennet un tammig) gant al laz naonedat Tri Bleiz Die en o fladenn Dalc’homp mat !.

## Notennoù

* ↑ Grammatica latino-celtica, p. 2
* ↑ Le Courrier du Finistère, miz Du 1882
* ↑ Ar Bobl, miz Kerzu 1911
* ↑ Ar Bobl, miz Kerzu 1912
* ↑ Carolis
* ↑ Jarl Priel :Va Buhez e Rusia, Al Liamm, 1955, pp. 58-59.
* ↑ Pêr-Jakez Heliaz : Marh al lorh, Plon, 1986, p. 71.
* ↑ Kanet gant Tri Bleiz Die.