OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 1588

Diwar-benn bloavezh 1588 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1588

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1588
# 1589

Diwar-benn bloavezh 1589 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* Drouglazhet e voe ar roue Herri III gant ur manac'h, Jacques Clément. Mont a ra Herri IV da roue Frañs.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1589

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1589
# 1590

Diwar-benn bloavezh 1590 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1590

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1590
# 1593

Diwar-benn bloavezh 1593 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloaz boutin, o kregiñ hag o echuin war Gwener.
Pab ː Klemañs VIII

## Darvoudoù
### Skiantoù ha politikerezh

* Ijinet eo ar c'hwrezverker gant Galileo Galilei

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1593

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1593
# Aleksandr Wojtkiewicz

Aleksandr Wojtkiewicz a zo bet ganet d'ar 15 a viz Genver 1963 e Riga, kêr-benn Latvia (Unaniezh Soviedel) ha marvet d'ar 14 a viz Gouere 2006 e Baltimore (SUA).
Mestrc'hoarier ha kelennour echedoù latviat, soviedat ha poloniat, oberiant kenañ.
Mestr meur e oa deuet da vout p'edo 15 vloaz.
Nac'h a reas gober e goñje ha tremen a reas daou vloaz en toull-bac'h. Da Bolonia ez eas da vevañ p'edo 24 bloaz. Eno e stourmas evit difenn gwirioù mab-den. Broadet poloniat, div wezh e voe kampion Polonia. Mont a reas da chom da SUA.

## Liammoù diavaez (e saozneg)

* Pennad a-zivout e vuhez
* E berzh e tournamantoù SUA
* E fichenn FIDE
* E c'hoari
* Un nebeud partiennoù
# Aleksandr VIII

Aleksandr VIII Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 22 a viz Ebrel 1610 Venezia, Republik Venezia |
| Dilennet da bab | 6 a viz Here 1689 |
| Tronidigezh | 16 a viz Here 1689 |
| Dibenn e baboni | 1añ a viz C'hwevrer 1691 e Roma |
| En e raok | Inosant XI |
| War e lerc'h | Inosant XII |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Aleksandr VIII (e latin: Alexander VIII, en italianeg: Alessandro VIII), Pietro Vito Ottoboni e anv-tiegezh, ganet d'an 22 a viz Ebrel 1610 ha marvet d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1691, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 6 a viz Here 1689.
# Aleksandr Veur

Aleksandr Veur (henc'hresianeg : Μέγας Ἀλέξανδρος, Megas Alexandros) pe Aleksandr Makedonia , pe Alesant Veur (henc'hresianeg : Ἀλέξανδρος Γ' ὁ Μακεδών Aléxandros o Makedốn), ganet e miz Gouere -356 ha marvet d’an 10 a viz Mezheven -323) zo unan eus rieien vrudetañ an Henamzer.
Mab e oa da Fulup Makedonia ha d'ar briñsez Olimpias. Deuet da vezañ roue Makedonia e -336 e aloubas Impalaeriezh an Ac'haemenided divent hag e kasas e arme betek glann an Indus. Sevel kalz kêrioù a reas ivez, en o zouez kêr Aleksandria e -331.

## Buhez

Ganet e oa Aleksandr e Pella, kêr-benn Makedonia, e miz Gouere 356 a-raok J.K.
Desket e voe gant ar prederour Aristoteles.
E -338, oadet 18 vloaz, e kemeras perzh gant e dad en Emgann C'haeronea. Daou vloaz war-lerc'h, e [[-336], e voe drouklazhet e dad.
Goude euredoù Susa ma oa bet dimezet gant Stateira, merc'h Darius, roue Persia, e varvas diwar an derzhienn en ur ober dek devezh hepken, d'an 10 a viz Mezheven 323.

## Aloubadeg

Goude marv Fulup Makedonia, Aleksandr a gendalc'has mennad e dad : unvaniñ Henc'hres dindan ur galloud hepken, gant Makedonia ha holl geodedoù Gres, nemet Sparta. Buan-tre e c'hounezas e impalaeriezh, ha goude un emgann gwadek e tizhas ar stêr Ganga en Indez, a oa bevenn "ar bed anavezet".

## Pennadoù kar

* Apelles
* Tais
* Euredoù Susa

## Levrlennadur

* Green, Peter ; Alexander of Macedon: 356-323 B.C. A Historical Biography ; Berkeley & Los Angeles : University of California Press, 1991.
# Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin

Aleksandr Sergeyevitch Pouchkin (rusianeg: Алекса́ндр Серге́евич Пу́шкин, IPA: [ɐlʲɪˈksandr sʲɪˈrɡʲejɪvʲɪtɕ ˈpuʂkʲɪn]) a oa ur barzh hag ur skrivagner rusian ganet d'ar 6 a viz Even 1799 ha marvet d'ar 10 a viz C'hwevrer 1837 e Sankt Peterbourg. Lakaet e vez da vezañ unan eus ar varzhed rusianek vrasañ ha da ziazezer al lennegezh rusianek a-vremañ.

## Oberennoù

* Руслан и Людмила (1820)
* Кавказский пленник (1822)
* Бахчисарайский фонтан (1824)
* Цыганы (1827)
* Полтава (1829)
* Маленькие трагедии (1830)
* Борис Годунов (1825)
* Сказка о попе и о работнике его Балде (1830)
* Повести покойного Ивана Петровича Белкина (1831)
** Выстрел; troet e brezhoneg: "An Tenn", danevell
** Метель; troet e brezhoneg: "Ar Barrad-Erc'h", danevell
** Гробовщик; danevell
** Станционный смотритель; danevell
** Барышня-крестьянка; danevell
* Сказка о Царе Салтане (1831)
* Дубровский (Dubrovsky) (1832-1833
* Сказка о мертвой царевне и семи богатырях (1833)
* Пиковая дама (1833); troet e brezhoneg: "An Damez a Bikez", danevell
* Золотой Петушок (1834)
* Сказка о рыбаке и рыбке (1835)
* Евгений Онегин – (1825-1832)
* Медный всадник – (1833)
* История Пугачева (1834)
* Капитанская дочка (Kapitanskaia dotchka) (1836)
* Кирджали (1834)
* Гавриилиада (1821)
* Вновь я посетил... (1835)
* История села Горюхина
* Сцены из рыцарских времен (1835)
* Египетские ночи (1835)
* К А. П. Керн (1828)
* Братья-Разбойники (1821)
* Арап Петра Великого (1827)
* Граф Нулин (1825)
* Зимний вечер (1825)

## Pouchkin e brezhoneg

* An Damez a Bikez, troet gant Roparz Hemon (Gwalarn niv. 16). Un droidigezh all zo bet graet gant Jakeza al Lae.
* An Tenn, troet gant Roparz Hemon (Gwalarn) niv. 85;
* Ar Barrad-Erc'h, troet gant Roparz Hemon (Gwalarn) niv. 85;
* Ar c'houviad maen, troet gant Per Denez (Al Liamm), 1948;
* Ar Rousalka, troet gant Per Denez, Al Liamm, 1948;
* "Sankt-Peterbourg", troet gant Malo Adeux hag Olia Tsaplina, in Nidiad 12, 2012.
# Aleksandr Soljenitsyn

Aleksandr Isayevitch Soljenitsyn (e rusianeg Алекса́ндр Иса́евич Солжени́цын, distagadur IPA: ɐlʲɪˈksandr ɪˈsaɪvʲɪtɕ səlʐɨˈnʲitsɨn) a oa ganet d'an 11 a viz Kerzu 1918, ha marvet d'an 3 a viz Eost 2008, a oa ur skrivagner rusian, skrivet gantañ danevelloù, dramaoù ha danvez diwar-benn an Istor. Priz Nobel al lennegezh zo bet roet dezhañ e 1974 hag harluet e voe eus an Unaniezh Soviedel e 1974. Distroet e oa d'e vro e 1994.

## Brud

Anavezet eo dreist-holl abalamour m'en deus roet da c'houzout d'ar bed-holl e oa eus ar Goulag, ar c'hampoù-bac'h labour lakaet war-sav gant ar renad soviedel. Sevel a reas a-du gant ar Jeneral Vlasov, ag al Lu Ruz, troet kein d'e chupenn evit stourm a-gevret gant an nazied.

## Oberennoù

E-touez e oberennoù brudetañ e c'haller mennegiñ :
* Un devezh eus Ivan Denisovitch (romant, 1962)
* Ti ar gankreien (romant, 1968)
* Enezeg ar Goulag (skridarnod, teir levrenn, 1974 ha 1976)

### Soljenitsyn e brezhoneg

E brezhoneg eo bet embannet e romant Ti Vatriona (1962) gant embannadurioù Al Liamm e 1976. Gant Ernest ar Barzhig eo bet graet an droidigezh, diwar ar galleg.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gwelet an droidigezh vrezhoneg gant Ernest ar Barzhig, Ti Vatriona, Emb. Al Liamm, 1976
# Aleksandr Morozevitch

Aleksandr Sergeievitch Morozevitch (e ruseg : Александр Сергеевич Морозе́вич) a zo bet ganet d'an 18 a viz Gouere 1977 e Moskov (Unaniezh Soviedel).
Mestrc'hoarier echedoù rusian ha soviedat .
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2755 edo e renk Elo e miz Here 2007, da lâret eo an 6vet c’hoarier ag ar bed ; 2762 eo bet e renk Elo gwellañ, e miz Imbril 2007 .

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E bartiennoù e Chessgames (e saozneg)
* Alexander Morozevich E lec’hienn ofisiel (e ruseg hag e saozneg)
# Aleksandr Petrov

Aleksandr Dmitrievich Petrov, Александр Дмитриевич Петров a zo bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1794 e Biserovo (Rusia) ha marvet d'an 22 a viz Ebrel 1867 e Varsovia (Polonia).
Mestrc'hoarier echedoù ha saver kudennoù echedoù rusian.
E renk Elo a vije bet 2530, hervez jedadennoù graet er c'hantved diwezhañ. Ar c'hentañ kampion a Rusia e voe war an dachenn etrebroadel. Lesanvet e oa bet Philidor an Norzh.
Gantañ e voe skrivet ar c'hentañ levr rusek a-zivout an echedoù.

## Oberenn skrivet

* Aleksandr Petrov, A Systemized Game of Chess together with the Games of Philidor and a Commentary on them, Sankt Peterbourg, 1824.

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chessgames:
# Aleksandr ar Gall

Aleksandr ar Gall, ganet d'ar 7 a viz Du 1982, zo un troour brezhonek ha kastilhanek, a orin eus Kerne, bremañ o chom e Spagn.
Labourat a ra evit ar Stad c'hall, er Fonction publique de l'Etat, e prefeti ar Poitou-Charentes etre 2007 ha 2014.
Kenlabouret en deus gant 7seizh.

## Troidigezhioù
### E brezhoneg

* 2013 : Lanig a zo o vont da welet ar c'hezeg gant Irina Korschunow hag Eva Czerwenka, Sav-Heol.
* 2017 : Ar c'horonal ne skriv den dezhañ gant Gabriel García Márquez, Mouladurioù Hor Yezh.
* 2021 : Dezrevell ur marv rakkemennet gant Gabriel García Márquez, Mouladurioù Hor Yezh.

### E kastilhaneg

* 2016 : La semana de Fray Arturo gant Youenn Drezen, An Alarc'h.
# Aleksandr Onistchouk

Aleksandr Onistchouk (e ruseg: Олександр Онищук) a zo bet ganet d'an 3 a viz Gwenholon 1975 e Simferopol, Ukraina (Unaniezh Soviedel) .
Mestrc'hoarier echedoù ukrainan hag amerikan.
Mestr Meur Etrebroadel FIDE eo.
Divroañ a ra da Stadoù-Unanet Amerika en 2001.
Kampion echedoù SUA e 2006.
Tapout a ra an eilvet plas goude Magnus Carlsen e Festival Echedoù Biel/Bienne e 2007.
2 670 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE ( e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames ( e saozneg)
# Aleksandr VII

Aleksandr VII Pab an Iliz katolik roman :
| Montium custos ||
| Ganedigezh | 13 a viz C'hwevrer 1599 e Siena, Dugelezh-veur Toscana |
| Dilennet da bab | 7 a viz Ebrel 1655 |
| Tronidigezh | 16 a viz Ebrel 1655 |
| Dibenn e baboni | 22 a viz Mae 1667 |
| En e raok | Inosant X |
| War e lerc'h | Klemañs IX |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Aleksandr VII (e latin: Alexander VII, en italianeg: Alessandro VII), Fabio Chigi e anv-tiegezh, ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1599 e Siena ha marvet d'an 22 a viz Mae 1667, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 7 a viz Ebrel 1655.
# 17 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1903 : kentañ nijadenn aerlestr Flyer Orville Wright ha Wilbur Wright e Kitty Hawk (Stadoù Unanet).
* 1961 : staget eo trevadennoù portugalat Goa, Daman ha Diu ouzh India.
* 1972 : Georges Marchais a ya da Sekretour meur ar Strollad Komunour Gall.
* 1989 : The Simpsons evit ar wech kentañ er skinwel er Stadoù Unanet.
* 1999 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev Fantasia 2000 e New York (Stadoù-Unanet Amerika).
* 2010 : emlazh Mohamed Bouazizi e Tunizia, hag a gaso d'an dispac'h ha da ziskar ar gouarnamant.
* 2016 : kentañ dilennadegoù broadel breizhat evit un Dael e Breizh aozet gant ar gevredigezh Kelc'h An Dael.

## Ganedigezhioù

| Ludwig van Beethoven | Edmond & Jules de Goncourt |
* 1267 : Go-Uda Impalaer Japan.
* 1554 : Ernst Bavaria, priñs bavarian eus an tiegezh Wittelsbach.
* 1734 : Maria Iañ, rouanez Portugal.
* 1770 : Ludwig van Beethoven, sonaozer alaman.
* 1830 : Jules de Goncourt, skrivagner gall.
* 1866 : Kazys Grinius, eil prezidant Lituania.
* 1886 : André Hugon, filmaozour, produour ha saver senario gall.
* 1936 : Jorge Mario Bergoglio, beleg, arc'heskob Buenos Aires, anvet da bab.
* 1959 : Jocelyn Rico, melldroader ha gourdoner breizhat.

## Marvioù

* 942 : Gwilherm Iañ, yarl Normandi, mab da Rollon.
* 1187 : Gregor VIII, pab.
* 1813 : Antoine Augustin Parmentier, apotiker, douarc'hounezour, studiour ar vagadurezh ha yec'hedour gall.
* 1830 : Simón Bolívar, lesanvet "El Libertador", jeneral ha politikour suamerikan.
* 1833 : Kaspar Hauser, bugel gouez kavet en Alamagn.
* 1847 : Marie-Louise, arc'hdugez Aostria, eil pried Napoleon Bonaparte ha dugez Parma ha Piacenza.
* 1907 : William Thomson anavezet evel Lord Kelvin, fizikour genidik eus Iwerzhon.
* 1909 : Leopold II (Belgia), Roue Belgiz adalek 1865 betek e varv.
* 1941 : Pier ar Go, yezhadurour brezhonek.
* 1987 : Marguerite Yourcenar, skrivagnerez c'hall.
* 2010 : Captain Beefheart, kaner, soner ha livour stadunanat.
* 2011 : Cesária Évora, kanerez eus ar C'hab Glas.
* 2011 : Kim Jong-il, rener Norzhkorea.

## Lidoù

* Sent an deiz :
** e Breizh :
*** Sant Briag, abad iwerzhonat
*** sant Yezekael, manac'h ha roue Breizh.
*** sant Tedec'ho pe sant Tec'ho, abad
* Devezh broadel :
** Bhoutan
# 1802

Diwar-benn bloavezh 1802 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar palladiom gant ar c'himiour saoz William Hyde Wollaston.
* Dizoloadenn an tantalom gant ar c'himiour svedat Anders Gustaf Ekeberg.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1802

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1802
# 17 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1756: Gouel Sant Padrig zo lidet e kêr New York evit ar wech kentañ.
* 1793: argadet eo ar Gward broadel e Pazieg gant an emsavidi a-enep ar c'halvadeg veur; tri den lazhet.
* 1861: embannet eo Rouantelezh Italia.
* 1959: Tenzin Gyatso, ar 14vet Dalai Lama, a dec'h diouzh Tibet da vont da India da repuiñ.

## Ganedigezhioù

* 1918 : Miroslav Katětov, mestrc'hoarier echedoù tchek.
* 1928 : Alberto Giustolisi, mestrc’hoarier echedoù italian.
* 1930 : James Irwin, astraer amerikan.
* 1938 : Rudolf Nureyev, dañsour rusian.
* 1955 : Gary Sinise, aktourien stadunanat.
* 1956 : Catherine Leprince, aktourez (sinema ha skinwel) ha skrivagnerez c'hall.

## Marvioù

* 1853 : Christian Doppler, fizikour ha matematikour aostrian.
* 1879 : Ludwig Reichenbach, loenoniour ha louzawour alaman.
* 1893 : Jules Ferry, politikour ha ministr gall.
* 1915 : Lucien Lechat, korporal breizhat, bet fuzuilhet « evit ar skouer » e-pad ar Brezel-bed kentañ.
* 1951 : Fañch Fave, marc'hhouarner breizhat. Ganet e oa bet e Gwiniventer an 18 Kerzu 1905.
* 1955 : Tenenan Gouriou, skrivagner brezhonek.
* 1956 : Irène Joliot-Curie, fizikourez c'hall, tapet Priz Nobel ar Gimiezh ganti.
* 1959 : Iwan an Diberder, kelaouenner breizhat ha gwerinoniour.
* 2017 : Piarres Charritton, skrivagner euskarek.
* 2017 : Derek Walcott, skrivagner saoznek eus Santez Lusia.
* 2019 : Eduard Limonov, skrivagner rusian.
* 2021 : John Magufuli, prezidant Tanzania.

## Lidoù

* Deiziadur henroman : XVI ante calendas Apriles; Liberalia, Agonalia 2; Argei = 16$^{vet}$ deiz kent Kala Ebrel; deiz goustlet d'an doue Liber (Bacchus); arberzh loened; eil lidkerzh an Argei (hendadoù ar Romaned).
* Devezh ar vro :
** Iwerzhon (Gouel Sant Padrig);
** Montserrat.
* Iliz katolik:
** Iwerzhon : sant Padrig, sant-paeron Iwerzhon ha Montserrat.
** Jeruzalem : Jozef a Arimathea
** Roma : Aleksandr ha Teodor, merzherien
** Aleksandria (Ejipt) : merzherien templ Serapis.
** Kergustentin : sant Paul, merzher dindan Konstantin Copronimus.
** Cabillone / Cavaillon (e Galia) : sant Agricola, eskob

## Notennoù

* ↑ Ovidius. Fastorum, Henri Le Bonniec. Presses universitaires de France. 1969.
# 1800

Diwar-benn bloavezh 1800 an deiziadur gergorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Emglev kuzh etre Rusia hag Aostria a-benn rannañ Polonia evit an trede gwezh

#### Frañs

* 24 a viz Kerzu: Gwalldaol ar straed Saint-Nicaise a-enep da Napoleon Iañ e Pariz.

#### Malta

* 5 a viz Gwengolo: kouezhañ a ra Malta etre daouarn morlu Breizh-Veur, goude bezañ bet aloubet ur pennadig gant soudarded c’hall Napoleon Iañ.

### Afrika

* 20 Meurzh - 21 Ebrel : eil emsavadeg tud Kaero a-enep an arc'huberezh gall.

### Amerika
#### Kreizamerika

* Guatemala : didarzh ar Volcán de Fuego, danevellet gant an ergerzher Eugenio Dussaussay – circa 1800 e c'hoarvezas.

#### Suamerika
### Okeania
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1800

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1800
# 180

933 Ab Urbe Condita = 180 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Marv an impalaer Marcus Aurelius goude ur ren a 18 bloaz.
* Commodus (01.01.177 / 31.12.192), impalaer. E unan, adalek ar 17 Meurzh 180
* Echu eo marevezh ar pemp impalaer mat. (?)
* Konsuled : Lucius Fulvius Caius Bruttius Praesens & Sextius Quintilius Condienus
* Erru ar C'hoted war ribloù ar Mor Du

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Eleutherius (174 - 189)

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
# 17 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1789: ar Stadoù Meur a zeu da vezañ Bodadenn bonreizhañ broadel.
* 1885 : erruout a ra Delwenn ar Frankiz e porzh New York.
* 1940: aloubet eo Estonia, Latvia ha Lituania gant arme an Unvaniezh Soviedel.
* 1940: etre 2 000 ha 4 000 den zo lazhet pa'z eo bombezet ar gar hag an hent-houarn e Roazhon.
* 1944 : dont a ra Island da vezañ ur republik dizalc'h diouzh Danmark.

## Ganedigezhioù

| Edward Iañ Bro Saoz | Charles Gounod |
* 1239 : Edouarzh Iañ, roue Bro-Saoz.
* 1714 : César-François Cassini, steredoniour ka kartennour gall.
* 1803 : Hélène Jegado, ampoezonerez.
* 1811 : Jón Sigurðsson, lennegour ha politikour islandat.
* 1818 : Charles Gounod, sonaozer gall.
* 1882 : Igor Stravinski, sonaozer rus.
* 1905 : Conduelo Píriz, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1907 : Maurice Cloche, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1924 : Herri ar Rouz, livour chiminaou.
* 1929 : Tigran Petrosian, mestrc'hoarier echedoù.
* 1940 : Marcel Aubour, melldroader etrebroadel gall.
* 1945 : Eddy Merckx, reder marc'h-houarn belgiat.
* 1949 : Remont Keruzore, melldroader ha gourdoner breizhat.
* 1954 : Gisella Facchini, mestrc'hoarierez echedoù italian, Kampionez Italia e 1985.

## Marvioù

* 1631 : Mumtaz Mahal, gwreg an impalaer moghol Shah Jahan.
* 1795 : Amateur-Jérôme Le Bras des Forges de Boishardy, jeneral chouan.
* 1843 : Johann Natterer, dastumer, loenoniour ha naturour aostrian.
* 1906 : Harry Nelson Pillsbury, meurc'hoarier echedoù eus SUA.
* 1968 : José Nasazzi, melldroader etrebroadel ha gourdoner uruguayat.
* 1972 : Jean Brochard, aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 2015 : Süleyman Demirel, kentañ ministr ha prezidant Republik Turkia.
* 2021 : Kenneth Kaunda, prezidant kentañ Zambia.
* 2022 : Jean-Louis Trintignant, aktor gall.

## Lidoù

* Devezh ar vro en Island.
* Devezh ar vro e Traoñienn Aran.
* er Relijion gatolik :
** Sant Herve.
# 18

Diwar-benn bloaz 18 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -18, gwelet ar bajenn : | -18 |
| Evit an niver 18, gwelet ar bajenn : | 18 (niver) |
771 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0018 goude Krist

### Skiantoù an den

* Skrivañ a ra Strabon an Douaroniezh (pe 7).

## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Tiber (Tiberius Caesar Divi Augusti Filius Augustus), adalek an 19 Eost 14 (>16.03.37)
* Koñsuled : Ti(berius) Caesar Augustus III & Germanicus Caesar II
* Dont a ra Kappadokia da vezañ ur broviñs roman
* Freuzet eo rouantelezh ar Varkomanned a sko war-du Venetia, gant ar Penn german Arminius (19) . Drouklazhet e vo Arminius gant ur c'henvroad dezhañ.
* Jozeb Kaifas, deuñv Anna, pennveleg Jeruzalem (18-37).
* Distrujet ur vexillatio (isvagad) eus al Legio III Augusta en ur trap brezel en Africa.

### Breizh (-Veur)

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

### India

* Kontrollet eo Taksila gant Indezpartiz (18-60).

### Sina

* Mestr eo an "Divabrantoù Ruz" war diazad izelañ ar stêr Huang He (Houang Ho).

### Buhez pemdez ha dudi
## Ganedigezhioù 18
## Marvioù 18

* Ovid, barzh roman (pe 17)

## Levroniezh

* André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Belles Lettres. Paris. 1986.

## Gwelet ivez

* Roll ar pennoù stad e 18
# 17 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1792 : krouidigezh Eskemmdi New York.
* 1809 : gant Napoleon Iañ eo staget Stadoù ar Pab ouzh an Impalaeriezh c’hall.
* 1846 : ijinet eo ar saksell gant Adolphe Sax.
* 1928 : digoradur an IX$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv en Amsterdam (Izelvroioù).
* 1935 : gant ministr nazi an Deskadurezh, Bernhard Rust, eo berzet kelenn an esperanteg e skolioù Alamagn.
* 1940 : aloubidigezh Brusel gant armeoù Alamagn.
* 1970 : Thor Heyerdahl a laka da ouel war aod Maroko, da dreuziñ ar Meurvor Atlantel gant ur vag papiruz, ar Ra II hec’h anv.
* 1995 : dont a ra Jacques Chirac, a oa maer Pariz betek-henn, da vezañ Prezidant Republik Frañs.

## Ganedigezhioù

* 1749 : Edward Jenner, mezeg saoz, kavadenner ar vaksin a-enep ar vrec’h.
* 1836 : Wilhelm Steinitz, meurc'hoarier echedoù tchek.
* 1866 : Erik Satie, sonaozour ha pianoour gall.
* 1880 : Jean d'Yd, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1904 : Jean Gabin, aktour gall.
* 1907 : Álvaro Gestido, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1911 : Alberic O'Kelly de Galway, kazetennour echedoù ha mestrc'hoarier echedoù belgian.
* 1912 : Marie Déa, aktourez (c'hoariva, sinema ha skinwel) c'hall.
* 1961 : Enya, kanourez iwerzhonat.

## Marvioù

* 1510 : Sandro Botticelli, livour italian.
* 1727 : an impalaerez Katelin Iañ a Rusia.
* 1838 : René Caillié, ergerzher gall.
* 1838 : Charles Maurice de Talleyrand, diplomat gall.
* 1935 : Paul Dukas, sonaozer gall.
* 2017 : Rhodri Morgan, kentañ ministr Kembre.

## Lidoù

* Devezh ar pellgehentiñ er bed.
* Día das Letras Galegas ("Devezh al lizhiri galizek"), devezh gouel e Galiza, en enor d’ar galizeg
* Norvegia : devezh gouel e koun ar vonreizh kentañ bet degemeret e Norvegia e 1814
# 1801

Diwar-benn bloavezh 1801 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Skiantoù ha politikerezh

* Dizoloadenn ar vanadiom gant ar maenoniour mec'hikan Manuel del Río Fernández.
* Dizoloadenn an niobiom gant ar c'himiour saoz Charles Hatchett.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1801

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1801
# Alejandra Pizarnik

Alejandra Pizarnik (1936 - 1972) a oa ur varzhez arc'hantinat, a orin rus yuzev.
Dont a reas da Vro-C'hall entre 1960 ha 1964, ma laboure evit Cuadernos para la liberacion de la cultura, a-raok distreiñ d'he bro. E Pariz e tarempredas André Pieyre de Mandiargues, Octavio Paz, Julio Cortazar ha Rosa Chacel.

## He marv

En em lazhañ a glaskas ober en 1970 ha 1972, ha tremen a reas pemp miz er bredospital Pirovano e Buenos Aires. Eno en em lazhas d'ar 25 a viz Gwengolo 1972, ha hi 36 bloaz goude lonkañ louezeier.

## Hec'h oberennoù

* La tierra más ajena, 1955.
* La última inocencia, 1956.
* Las aventuras perdidas, 1958.
* Árbol de Diana, 1962.
* Los trabajos y las noches, 1965.
* Extracción de la piedra de locura, 1968.
* Nombres y figuras, 1969.
* El infierno musical, 1971.
* La condesa sangrienta, 1971.
* Los pequeños cantos, 1971.
* El deseo de la palabra, 1975.
* Textos de sombra y últimos poemas, 1982.
* Zona prohibida, 1982. Barzhonegoù.
* Prosa poética, 1987.
* Poesía completa 1955-1972, 2000.
* Prosa completa, 2002.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* CVC.Alejandra Pizarnik (e spagnoleg)
* Alejandra Pizarnik (e saozneg)
# Alejandro Durán

Alejandro Durán (1919-1989) zo un akordeoñser ha sonaozer kolombian.
# Alejandro

Alejandro zo un anv-badez spagnolek roet d'ar baotred.

## Orin

Diwar an anv gresianek Αλέξανδρος, Aléxandros, hag a dalv kement ha difenner, diwaller.

## Adstummoù

* Alejandra, roet d'ar merc'hed​.

## Yezhoù all

* Aleksander, e ruseg
* Alessandro, en italianeg
* Alexander, en alamaneg, daneg ha saozneg
* Alexandre, e galleg

## Tud

* Alejandro O’Reilly (1723-1794), gouarnour spagnol Louiziana
* Alejandro Valverde, marc'hhouarner spagnol

## Oberennoù

* "Alejandro" , kanaouenn gant Lady Gaga

## Lec'hioù

* Parque Nacional Alejandro de Humboldt, e Kuba
* Enez Alejandro Selkirk en inizi Juan Fernández e Chile