OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rudolfine

Rudolfine zo un anv-badez alamanek roet d'ar merc'hed, anavezetoc'h en Aostria .

## Tud

* Rosine Elisabeth Menthe (1663–1701), lesanvet Madame Rudolfine, dre ma oa gwreg morganatek Rudolf August, dug Braunschweig-Wolfenbüttel,
* Rudolfine Epstein († 1881), sonerez aostrian, merc'h d'ar soner Julius Epstein ;
* Rudolfine Fleischner (1873–1923), politikerez aostrian,
* Rudolfine Muhr (1900–1984), politikerez aostrian,
* Rudolfine von Oer (* 1930), istorourez alaman,
* Rudolfine Steindling (1934–2012), politikerez aostrian,
# Roudouz

Ur roudouz, pe roudour, zo ul lec'h ma c'haller treuziñ ur stêr aes, o kerzhout, war gein ul loen pe en ur c'harr. Aze n'eo ket ken kreñv red an dour, ha basoc'h eo.
Ar pontoù o deus kemeret lec'h ar roudouroù an aliesañ. Kavout a reer stank ar ger en anvioù-lec'h e Breizh-Izel.
* Ur roudouz e Haaksbergen, en Izelvroioù.
* Ur roudouz e Pietracorbara, e Korsika.
# Roue (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur roue zo :
* rieg ur stad, sellet ouzh Roue
* ur pesk, sellet ouzh Roue (pesk)
* Roue, un anv-tiegezh e Breizh
# Roudour (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar gerroudour a c'hell bezañ meur a dra :
Kavet e vez al lec'hanv el liester ivez : Ar Roudouroù (anv karter stad-kêr Gwengamp)
# Roue

    Evit implijoù all, gwelet Roue (disheñvelout).
Roue a reer peurliesañ eus ar gwaz en deus ar galloud en ur rouantelezh. Rouanez a reer eus ar garg kevatal evit ur vaouez a zo ar galloud roueel en he dalc'h, pe a zo gwreg reizh ar roue.
Ar ger roue (roe gwechall) a zeu diwar distagadur ar ger gallek roi, a zeu eus ar ger latin rex, evel ar ger henvrezhonek ri.
# Roudour (stummadur)

Un embregerezh kelenn brezhoneg eo Roudour, dezhañ statud ur gevelouri. Ar stummadur dibaouez eo e obererezh pennañ evit ma vo posubl pleustriñ war ar micherioù e brezhoneg. Krouet e voe en Uhelgoad, d'ar 6 a viz Meurzh 1995, gant Herve Kerrain, Mich Beyer, Lan Tangi ha Yann-Fulup Dupuy. Kresket eo ken ez eus meur a lec'h obererezh gantañ e Breizh-Izel.

## Istor

Kroget en doe sevel devezhioù kelenn e Ti ar Stêr, en Uhelgoad, dindan statud ar c'hevelourioù a zo rouez-tre war dachenn an deskadurezh. E 2001 ez eas Sedrig Laur da gevelour hag ez eas da verour e 2008. Krouet eo bet e 2019 ul leurenn bellstummañ, Ambroug e anv, ha ganti e vez implijet teknikoù nevez azazaet d'an deskarded a-bell.

## Aozadur

P'eo Roudour un embregerezh e furm ar gevelouri perzhiañ emañ en e benn ur merour dilennet pep bloaz gant an emvod-meur.

## Ditouroù lezennel

E 2022 e treuzkazas d'al lez-varn kenwerzh e voe bet graet 539 933 € a gengreadur. Staliet eo ar sez sokial er 6 plasenn Gwirioù ar Mabden, e Karaes.

## Pennadoù nes

* Kevredad kevelouri perzhiañ
* Merwent
* Skol an Emsav
* Stumdi
* Stummadur dibaouez

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Atersadenn Sedrig Laur. Ya!, niv. 935, 9 Mae 2023.
* ↑ Atersadenn Sedrig Laur. Ya!, niv. 935, 9 Mae 2023.
# Roue (pesk)

Roue :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Serranidae |
| Genad : | Serranus |
| Anv skiantel ||
| Serranus cabrilla Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar roue (Serranus cabrilla) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel, eus Iwerzhon betek Kab ar Spi Mat, er mor Kreizdouar hag er mor Du.
# Ned Beatty

Ned Thomas Beatty, ganet e Louisville (Kentucky) (Stadoù-Unanet Amerika) d'ar 6 a viz Gouere 1937, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
# Ned Maddrell

Edward "Ned" Maddrell (war-dro 1877/1878 – 27 a viz Kerzu 1974) a oa ur pesketaer eus Enez Vanav. Ar manaveger a-vihanik diwezhañ e oa, goude marv e genvroadez Sage Kinvig war-dro 1870 – 1962), hogen manevegerien a-vihanik nevez zo hiziv.

## Liammoù diavez

* Tañva dre glevet eus ar yezhoù keltiek, komzoù Maddrell e manaveg en e-zouez
# Nectariniidae

Nectariniidae :
| Anthreptes malacensis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Nectariniidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 7.2 an IOC World Bird List ez a c'hwezek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Chalcoparia - Cabanis, 1850 (1 spesad)
* Deleornis - Wolters, 1977 (2 spesad),
* Anthreptes - Swainson, 1832 (14 spesad),
* Hedydipna - Cabanis, 1850 (4 spesad),
* Hypogramma - Reichenbach, 1853 (1 spesad)
* Anabathmis - Reichenow, 1905 (3 spesad),
* Dreptes - Reichenow, 1914 (1 spesad)
* Anthobaphes - Cabanis, 1850 (1 spesad)
* Cyanomitra - Reichenbach, 1853 (7 spesad),
* Chalcomitra - Reichenbach, 1853 (7 spesad),
* Leptocoma - Cabanis, 1850 (6 spesad),
* Nectarinia - Illiger, 1811 (6 spesad),
* Drepanorhynchus - Fischer & Reichenow, 1884 (1 spesad)
* Cinnyris - Cuvier, 1816 (55 spesad),
* Aethopyga - Cabanis, 1850 (22 spesad),
* Arachnothera - Temminck, 1826 (13 spesad).
Kant tri spesad ha daou-ugent (143) en holl ; n'eus spesad ebet aet da get (†) en o zouez.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Nectariniidae: Sunbirds Vigors, 1825.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Nectariniidae (lennet e-barzh d'an 28 a viz Gouere 2017).
# Nectan Hartland

Sant Nectan, a-wechoù Nectan Hartland, a oa ur sant brezhon e Stoke, Hartland, Devon er V$^{vet}$ kantved. Dezhañ eo dediet iliz Hartland.

## An anv

Ur stumm lennek eo «Nectan» deuet eus al latin Nectanus, da vezañ tostaet da Neithon predenek ha da "Neizhan" brezhonek.
E saozneg komzet e vez graet gant Neghton, Nighton, Neighton.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Nicholas Orme, The Saints of Cornwall, Oxford University Press, 2000, p. 198.
* ↑ Ibidem.
# Nechtan nepos Uerb

Nechtan nepos Uerb a oa roue ar Bikted etre 597 ha war-dro 620. Krediñ a reer e c'hallfe bezañ ar memes den evel Neithon Alt Clut, a vije bet war un dro roue ar Bikted ha roue Brezhoned Alt Clut.
Hervez Kronik ar Bikted e renas e-pad 20 pe 21 bloaz. Hogen, goude ma kaver e Bloazdanevelloù Tigernach e varvas Gartnait, ar roue pikt en e raok, e 597, ne gaver mann fraezh diwar-benn e hini. Eñ marteze eo an Nechtan mab da g-Canu a zo meneget e Annaloù Ulaid evit ar bloaz 621.

## Levrlennadur

* Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History A.D 500–1286, volume 1. Reprinted with corrections. Paul Watkins, Stamford, 1990. ISBN 1-871615-03-8
* Bannerman, John, Studies in the History of Dalriada. Edinburgh: Scottish Academic Press, 1974. ISBN 0-7011-2040-1
* Smyth, Alfred P. Warlords and Holy Men: Scotland AD 80-1000. Reprinted, Edinburgh: Edinburgh UP, 1998. ISBN 0-7486-0100-7

## Notennoù

* ↑ Smyth, pp. 62–65 ha taolenn 2.
# Nechtan (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Nechtan, pe Nectan, zo un anv gouezelek pe piktek:

## Tud all

* Sant Nectan, sant brezhon e Devon ha Kernev-Veur er V$^{vet}$ pe VI$^{vet}$ kantved;
* Nechtan Aberdeen, eskob Aberdeen en XII$^{vet}$ kantved.

## Pennad kar

Lakaet e vez Nechtan da vezañ kevatal da Neithon.
# Neckar

An Neckar zo ur stêr en Alamagn, e Baden-Württemberg.
Tremen a ra dre gêrioù Stuttgart ha Heidelberg. Kemberiñ a ra gant ar Roen e Mannheim.
# NecroVision (heuliad c'hoarioù video)

NecroVisioN zo ur c'hoari doare First-person shooter ha spont en ur bed kemet e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Bez eo ivez anv an heuliad c'hoarioù video. Savet eo bet gant ar studio c'hoario video polonat The Farm 51 hag embannet gant 505 Games. Embannet e oa bet ar c'hoari NecroVision war ar savenn Microsoft Windows d'an 20 a viz C'hwevrer 2009.
Er Stadoù-Unanet Amerika e oa bet embannet gant Aspyr Media d'ar 25 a viz Mae 2009, hag er C'hanada d'an 10 a viz Eost 2009. Ur c'hoari en e a-raok a zo bet savet ivez anvet NecroVisioN: Lost Company hag a voe embannet e miz C'hwevrer 2010.

## Istor
### NecroVsion

NecroVisioN a dremen e 1916 e-pad ar C'hentañ Brezel-bed. Ar c'hoarier a zo an dudenn Simon Bukner, ur soudard stadunanat yaouank ezelet nebeut amzer 'zo el lu saoz. Ouzhpenn d'ar saoudarded alaman, Simon a n'em gav buan o stourm a-enep euzhviled dreistordinal, gant sunerien-gwad, zombied, speredoù fall. Stourmet e vez gant Simon e meur a dachenn vrezel eus ar C'hentañ Brezel-bed met ivez e labourvaioù kuzh ha mougevioù. Diaz an istor a dremeen e-pad Emgann ar Somme, kaoz a vez muioc'h-mui eus tud klañv, ar re-se a dro da zombied. Pelloc'h er c'hoari e vez kaset an dudenn e bed ar sunerien-gwad hag a-benn ar fin en Ifern.

## Sonerezh

Ar ganaouenn Preliator gant Immediate Music a servij evit ar boss ziwezhañ. Orchard of Mines gant Globus a zo implijet evel kanaouenn klozañ ar c'hoari.

### NecroVisioN: Lost Company

Ur c'hoari en a-raok d'an hini diazez eo.
# Nectarinia

Nectarinia :
| Ur par Nectarinia kilimensis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Nectariniidae |
| Anv skiantel ||
| Nectarinia Illiger, 1811 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nectarinia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1811 gant an evnoniour alaman Johann Karl Wilhelm Illiger (1775-1813).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Nectarinia bocagii,
* Nectarinia famosa
** N. f. cupreonitens ha N. f. famosa,
* Nectarinia johnstoni
** N. j. dartmouthi, N. j. itombwensis, N. j. johnstoni ha N. j. nyikensis,
* Nectarinia kilimensis
** N. k. arturi, N. k. gadowi ha N. k. kilimensis,
* Nectarinia purpureiventris,
* Nectarinia tacazze
** N. t. jacksoni ha N. t. tacazze.
Unnek (11) isspesad en holl : o c'havout a reer holl en Afrika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Nectariniidae/Nectarinia (lennet e-barzh d'an 18 a viz Eost 2016).
# Nechama Tec

Nechama Tec (ganet Bawnik e 1931 e Lublin, Polonia) a zo ur gelennerez akuit war ar sokiologiezh e skol-veur Connecticut e Stamford er Stadoù-Unanet. Arbennigourez war ar Shoah eo. Ganti eo bet skrivet al levr Defiance, ma kont stourm ar vreudeur Bielski. Implijet e voe a romant da ziazez ar film Defiance (2008).
Eizh vloaz e oa pa voe aloubet Polonia gant arme an Trede Reich. Treuzvevañ a reas a-drugarez da seurezed katolik a guzhas anezhi. E fin ar brezel e tivroas da Israel ha goude-se d'ar Stadoù-Unanet.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20090204035807/http://www.stamford.uconn.edu/profile_TecNechama.htm Nechama Tec war lec'hienn skol-veur Connecticut
* ↑ Oxford University Press, 1993
* ↑ Author gains new exposure from Holocaust film, 26 a viz Genver 2009 in JTA
* ↑ Nechama Tec: Jak ocalałam, Gazeta Wyborcza, 25 a viz Du 2005

## Hec'h oberennoù

* Letters of Hope and Despair. University Press: Cambridge, 2007
* Resilience and Courage: Women, Men, and the Holocaust. University Press: Yale, 2003
* Defiance: The Bielski Partisans. University Press: Oxford, 1993
* In The Lion's Den: The Life of Oswald Rufeisen. University Press: Oxford, 1990
* When Light Pierced the Darkness: Christian Rescue of Jews in Nazi-Occupied Poland. University Press: Oxford, 1986
* Dry Tears: The Story of a Lost Childhood. University Press: Oxford 1984
* Grass Is Green in Suburbia: A Sociological Study of Adolescent Usage of Illicit Drugs. Libra Pub, 1974
# Polesine Zibello

Polesine Zibello zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Polia (Calabria)

Polia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# Polidoro da Caravaggio

Polidoro Caldara, anavezet evel Polidoro da Caravaggio (ha Polydore de Caravage en ur stumm gallekaet), ganet e 1495 e Caravaggio e proviñs Bergama en Lombardia, muntret en 1543 e Messina, en Sikilia, a oa ul livour, diskibl da Raffaello, hag a labouras e Roma (1514-1527), Napoli (1524, 1527-1528) ha Messina (1528-1543 ?), hag a voe tisavour ivez war-dro fin e vuhez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Polenta

Ar polenta eo anv ar yod a vez graet en Italia a gozh, gant bleud ed-Turki. Hervez ar rannyezhoù e lavarer ivez polenda pe pulenda.
Ar meuz diazez e oa gwechall en hanternoz Italia, e Lombardia, Veneto, Trentino ha Friuli-Venezia Giulia, dreist-holl.
Gwechall e veze debret hep netra all, hiziv e vez servijet alies gant kig pe besked.

## Broioù

E broioù estreget Italia eo anavezet ar polenta, gant anvioù all evel-just : e Hungaria (puliszka), e Malta (tgħasida - storico), e Savoia, e Kontelezh Nisa, e Gwaskogn (cruchade), e Lengadòc (milhàs), e Suis, en Aostria, e Kroatia (palenta, žganci, pura), e Slovenia (polenta, žganci), e Serbia (palenta), e Romania (mămăligă), e Bulgaria, en Albania (harapash), e Korsika (pulenta), e Brazil (polenta), en Arc'hantina, en Ukraina hag e Kaokaz (culesha), en Uruguay, e Maroko gant ar Verbered ("tarwasht"), e Venezuela hag e Mec'hiko.

## Istor

Anavezet e oa ar ger polenta gant ar Romaned, hogen yod heiz e oa neuze. Kar eo an anv d'ar gerioù latin puls (yod bleud) ha pollen (bleud bleunioù). Epikuros a lavare e veze « gwalc'het evel Zeus gant polenta ha dour ».

## Notennoù

* ↑ Devoto Giacomo & Gian Carlo Oli, Dizionario della lingua italiana, emb. Le Monnier, Firenze, 1971, p. 1732
* ↑ Enciclopedia Motta, emb. Federico Motta, Milano, 1960, p. VI, 679}}
# Polesella

Polesella zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Polesine

Ar Polesine (Połéxine er rannyezh polesano ha Pulésan e rannyezh Ferrara), a-wechoù Polesine di Rovigo zo ur rannvro istorel italian. Klotañ a ra dre vras gant Proviñs Rovigo, ha kêr Rovigo eo ar gêr vrasañ. Polesine eo an douaroù etre ar stêrioù Adige (en hanternoz) ha Po ( er c'hreisteiz), ha Mor Adria er reter.
# Poli (Italia)

Poli zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Policoro

Policoro zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Matera, e rannvro Basilicata.
# Santez Fides

Santez Fides (Sancta Fides e latin, Sainte Foy e galleg) zo anv ur santez c'halian, eus kêr Agen, e Galia, war-dro dibenn an IIIde kantved. Enoret eo bet e Breizh ivez.

## Merzherinti

"Gwerc'hez ha merzherez" eo hervez an Iliz. Nac'h a reas dianzav he feiz kristen dirak lez-varn ar prokonsul roman, Dakian, er bloavezh 303, en amzer an impalaer Maksimian, ur marevezh heskinerezh relijiel.
Poazhet e voe war ur gwele arem ha dibennet, p'edo en he zrizek vloaz. Ganti e varvas he c'hoar Alberta, sant Caprasius, ha tud all eus kêr.

## Brud

Ne oa ket gwall anavezet e-maez an tolead betek an deiz ma teuas ar manac'h Avariscius, eus Conques, e Rouergue, da laerezh relegoù Santez Fides, evit o c'has d'e abati, da sachañ pirc'hirined di. Dek vloaz e vije bet o chom e kêr Agen, hag o c'hortoz ken na gavje an tu da ober e laeroñsi.
Brudet eo ar santez er broioù spagnolek evel Santa Fe.

## Gwirionded

Hervez istorourien zo ne vije ket bet anezhi, ha treuzkomprenet eo bet ar gerioù latin.

## Anv-lec'h

* Gwelout Sainte-Foy.

## Yezhoù all

* Feiz, e brezhoneg, meneget e Buhez ar Sent Glaoda Marigo (admbannadur 1837);
* Faith e saozneg, anv-badez
* Fe e spagnoleg, Fé e portugaleg
* Fede en italianeg.

## Lennegezh

* Gant Bernard d'Angers eo bet skrivet Liber miraculorum Sancte Fidis, ma konter forzh burzhudoù.
* Cançó de Santa Fe, zo ur varzhoneg e katalaneg pe okitaneg (kaoz vraz zo c'hoazh da c'houzout e pe yezh eo) zo ur meulgan d'ar santez en 593 gwerzenn eizhsilabennek, anezhi unan eus ar c'hentañ oberennoù skrivet en ur yezh romanek. Skrivet e voe en amzer ar c'hont Ramon Berenguer Iañ Barcelona, entre 1054 ha 1076. Savet eo diwar ar skrid latin, kollet hiriv, ar Passio sanctorum Fidis et Caprisii .

## Skeudennoù

* Delwenn e Saint-Pierre de Varen
* Abati Sainte-Foy-de-Conques
* En abati Sainte-Foy
* Hentoù pirc'hirined Sant Jakez

## Notennoù

* ↑ https://br.wikisource.org/wiki/Pajenn:Marigo_-_Buez_ar_Saent.djvu/703
* ↑ Robertini, Luca. Liber miraculorum sancte Fidis. Spoleto: Centro Italiano di Studi sull'Alto Medioevo, 1994. (Biblioteca di Medioevo Latino, 10).
# Santez Jenovefa

Jenovefa a oa ur plac'h a veve e Breizh etre dibenn an IX$^{vet}$ kantved ha penn-kentañ an X$^{vet}$ kantved.
D’an 3 a viz Genver e vez goueliet, evel ar santez eus Pariz.

## E vuhez

N'ouzomp ket kalz a dra diwar-benn santez Jenovefa. C'hoar Sant Edern e oa.
Ganti e oa bet savet ur manati e Lokeored, e-kichen Lannedern e Penn ar bed.

## Liammoù diavaez

* (fr) Kantik Santez Jenovefa

## Gwelet ivez

* Iliz Santez Jenovefa e Lokeored
* Sant Edern
# Santez Katell

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Santez Katell a vez graet e brezhoneg eus meur a santez.
* Katell Aleksandria, gwerc'hez ha merzherez, lidet d'ar 25 a viz Du, ha ganti ar merc'hed dizimez tapet gante o 25 bloaz;
* Katell Genova, anvet ivez Katell Fieschi, lidet d'an 13 a viz Gwengolo, hervez Buhez ar Sent, d'ar 14 en Italia evit doare;
* Katell Siena, pe Katelin Siena, santez Italia, lidet d'an 30 a viz Ebrel hervez Buhez ar Sent,
* Katell Bologna, leanez, lidet d'an 9 a viz Meurzh.
Ne vez ket graet an anv Katell avat eus ar sentezed all-mañ
* Catherine Labouré, leanez c'hall, lidet d'an 31 a viz Kerzu,
* Catalina Tomas.
* Katarina Ricci (13 a viz C'hevrer)
* Katarina Sveden (24 a viz Meurzh).

## Gwelet ivez

* Buhez Santez Katell, skrid krennvrezhonek
* Katarina
# Santez Kristen

Er pevare kantved, Santez Kristen pe Nino, pe c'hoazh Nina. Sklavez e oa, ha dre he burzhudoù, he fedennoù, ha skouer vat he buhez e kanttroas lez ha pobl Bro-Iberia (bremañ Jorjia), e-lec'h ma vez enoret c'hoazh hiziv. Lidet e vez he gouel d'ar 15 a viz Kerzu.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Tyrannius Rufinus, heuliad da Historia ecclesiastica
# Santez Helena

Santez Helena a zo un anv a vez graet eus meur a zen ha meur a dra :

## Sentezed

* Santez Helena Kergustentin, impalaerez roman ha mamm Constantinus Veur
* Santez Helena Skövde, santez svedat en XII$^{vet}$ kantved
* Santez Helena Troyes, gwerc'hez dianav he buhez, ken n'ouzer ket e pe gantved e veve, a voe kaset he c'horf da d-Troyes e 1209 ; santez kêr Troyes.

## Lec'hanvadurezh

* Santez Helena pe Saint Helena, un enezenn perc'hennet gant Breizh-Veur e-kreiz ar Meurvor Atlantel.

## Pennad kar

* Saint Helena
* Helena
# Santez Katell (Caravaggio)

Santez Katell (italianeg : Santa Caterina d'Alessandria) zo anv un daolenn gant al livour italian Caravaggio e 1598-1599 ha diskouezet er Mirdi Thyssen-Bornemisza e Madrid.

## Istor

Goulennet e voe gant ar c'hardinal Francesco Maria Del Monte ouzh Caravaggio sevel an oberenn e koun da brosez Beatrice Cenci (1577–1599), a voe lakaet d'ar marv pendegwir he devoa lazhet he zad a wallgase anezhi. Mennad ar c'hardinal eta e oa tostaat merzherinti Beatrice Cenci ha hini Santez Katell, jahinet ha dibennet o-div.
Da batrom e kemeras Caravaggio ar gourtizanez Fillide Melandroni. Serc'h d'an arzour e oa marteze, ha sachañ droug a reas warnañ. Poltredet e voe gantañ meur a wech : e Conversione della Maddalena, Giuditta e Oloferne, hag er poltred distrujet e Berlin e 1945.

## An daolenn

Ar vaouez yaouank a weler gant ar rod, kleze, ha gwialennoù, binvioù he merzherinti .

## Notennoù

* ↑ Gérard-Julien Salvy, Le Caravage, Gallimard, coll. « Folio », 2008 (ISBN 978-2-07-034131-3), p. 130.
# Santez Marc'harid

Santez Marc'harid a zo un anv a vez graet eus meur a santez anvet Marc'harid e brezhoneg.

## Yezhoù all

* Saint Margaret
* Santa Margherita
* Santa Margarita

## Tud

Nav Santez Marc'harid zo anavezet:
* Marc'harid Antioc'heia, marvet war-dro 304, santez katolik ha reizhkredennek.
* Marc'harid Bro-Skos (1045-1093), rouanez ha santez katolik skosat,
* Marc'harid Bro-Saoz (marvet e 1192), hungaradez aorin, leanez
* Marc'harid Hungaria (1242 - 1270), priñsez hungarat, gwerc'hez
* Margaret Cortona (1247-1297), penedourez
* Marc'harid Divotoù (1325-1395), santez italian, La Scalza, eus Cesolo,
* Margaret Clitherow (1556-1586), katolikez merzheriet e York
* Margaret Ward (marvet e 1588), merzherez
* Marc'harid Mari Alacoque (1647-1690), leanez ha santez katolik c'hall.

## Arz

* Santez Marc'harid (Zurbarán) un daolenn gant al livour spagnol Francisco de Zurbarán war-dro 1631 .

## Pennadoù kar

* Marc'harid
* Sainte-Marguerite
* Saint Margaret
# Santez Fides Schlettstadt

Santez Fides Schlettstadt, a zo Sànkt Fides Schlettstàdt en elzaseg (Sainte-Foy de Sélestat ent-ofisiel e galleg, St.-Fides-Kirche en alamaneg), zo un iliz roman, eus an XII$^{vet}$ kantved e kreiz-kêr Schlettstàdt en Elzas.
Tost dezhi emañ an iliz c'hotek Sànkt Georg (Sant Georg) hag al levraoueg denelour.
Kev an iliz eo ar pezh nemetañ a chom eus ar santual en enor d'ar Bez Santel a voe savet er bloavezh 1087 diwar c'hourc'hemenn ar gontez Hildegard von Egisheim, anvet Hildegard von Schlettstàdt ivez ha marvet d'ar 4 a viz C'hwevrer 1095 e Schlettstàdt.
E 1862 e voe lakaet Santez Fides Schlettstadt da vonumant istorel rummet.

## Skeudennoù

* An iliz e 1902
* An tour
* Ar porched
* An nor vras
* An diabarzh
* Ar gador

## Notennoù

* ↑ (fr) Ministrerezh Sevenadur Bro-C'hall
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Santez Kristina

Santez Kristina zo anv meur a santez kristen anvet Kristina (skrivet ivez Christina, pe Cristina).

## Sentezed

* Santez Christina (IIIde pe Vvet kantved), merzherez ha santez,
* Christina Bolsena, anavezet ivez evel Christina Tyr, gwerc'hez ha merzherez e Tyr, er IVvet kantved; enoret e vez he relegoù e Palermo e Sikilia ; lidet d'ar 24 a viz Gouhere,
* Christina Pers (†559), pe Sirine, gwerc'hez ha merzherez en amzer Chosroes Iañ, lidet d'an 13 a viz Meurzh pe d'ar 15 a viz Meurzh (?), a c'hallfe bout santez Sira ;
* Christina Ankyra, lidet d'an 18 a viz Mae.
* Cristina de Termonde
* Cristina de Makgate (†1160)
* Christina Mirabilis, pe Kristina Belgia (1150–1224), manac'hez flamank en XIIIvet kantved, lidet d'ar 24 a viz Gouhere
* Christina Margate († 1160), manac'hez , beneadadez, e Margate en Bro-Saoz ; lidet d'ar 5 a viz Kerzu.

## Notennoù

* ↑ Nominis : Sainte Christine

## Pennad kar

* Santa Cristina
* Sainte-Christine
# Sadorn (deiz)

Ar Sadorn eo an deiz etre ar Gwener hag ar Sul. Hervez ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant al Lun, ha homañ eo ar reizhiad erbedet gant ISO 8601, ez eo eta ar c'hwec'hvet deiz eus ar sizhun. Gant ar reizhiad a laka ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, hengounel e meur a vro eus kornaoueg Europa, hag a-orin yuzev-kristen, ez eo ar seizhvet deiz, hag an hini diwezhañ eta. Dont a ra an anv eus hini an doue roman Sadorn, Saturnus e latin.

## Tro-lavar

E Breizh e veze heuliet ar boaz da lakaat ar sizhun da gregiñ gant ar Sul, setu perak, hervez an dro-lavar, bezañ ganet d'ar Sadorn da noz n'eo ket bezañ gwall fin: abalamour ma veze graet gwelloc'h ar vugale ganet e penn kentañ ar sizhun.
* Bezañ ganet d'ar Sadorn da noz (goude ar c'hrampouezh)

## Gant ar Yuzevien

Gant ar Yuzevien eo deiz ar Sabad, deiz diwezhañ ar sizhun, deiz an diskuizh, diwar skouer Doue a ziskuizhas d'ar seizhvet deiz war-lerc'h krouiñ ar bed .

## A bep seurt

* Deiz kentañ an dibenn-sizhun eo.