OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Amzer-dec'h

Er yezhoniezh e vez implijet an termen amzer-dec'h pe amzer hersternek (e saozneg: hersternal tense, diwar al latin: hestern, "dec'h") evit komz eus un amzer yezhadurel a dalvez da deskrivañ un ober a c'hoarvez pe a vez kaset da benn dec'h en un doare rik pe c'hoazh e-kerzh un deiz dave all en un doare keñveriek (da lâret eo en derc'hent).
En amzer-dremenet e vez an amzer-dec'h atav.
Implijet e vez amzerioù-rakdec'h (saoz. post-hestinal) evit komz eus darvoudoù c'hoarvezet a-raok dec'h pe a-raok an derc'hent.
Implijet e vez amzerioù evel-hen er yezhoù bantouek hag e yezhoù all kozmet en Afrika, da skouer e louoeg, merket gant rakger "ny-".

## Notennoù

* ↑ Heine, Bernd & Nurse, Derek (2008) A linguistic geography of Africa, Cambridge University Press

## Gwelit ivez

* Amzer-hiziv
* Amzer-warc'hoazh
# Amzer-dremenet

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An amzer-dremenet zo ur ger hag a denn d'ar yezhadur, enebet ouzh an amzer-vremañ, hag an amzer-da-zont. Hogen implijet e vez evit komz eus meur a dra, ma ranker resisaat peurvuiañ, hag ur sell all zo er yezhoniezh.

## Meur a amzer-dremenet

* Amzer-dremenet (yezhadur)
* Amzer-dremenet (yezhoniezh)
* Amzer-dremenet strizh
* Amzer-dremenet amstrizh
* Amzer-dremenet kent
* Amzer-amdremenet
* Amzer-dremenet pellañ
* Amzer-dremenet tostañ
* Amzer-dremenet adkevrennek
* Amzer-beurdremenet
* Amzer-dremenet ledan kevrennek
# 130

883 Ab Urbe Condita = 0130 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezn roman

* Impalaer : Hadrian (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Quintus Fabius Catullinus & Marcus Flavius Aper

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Roma : embannet eo ul lezhenn da zifenn lazhañ sklaverien hep a vijent bet barnet a-raok

## Relijionoù

* Pab : Sant Telesphorus (125 / 136 pe 138)

## Ganedigezhioù 130

* 15 a viz Du : Lucius Verus. (impalaer da zont)

## Marvioù 130

* 30 Here : en em veuziñ a ra Antinoos, paotr yaouank ha karedig an impalaer Hadrian
# 1306

Diwar-benn bloavezh 1306 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Skos

* 25 a viz Meurzh: Robert the Bruce a zeu da vezañ roue Bro-Skos.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1306

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1306
# 1307

Diwar-benn bloavezh 1307 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 13 a viz Here: lakaet harz war marc'heien Urzh an Templ e Bro-C'hall a-bezh.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1307

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1307
# 1300

Diwar-benn bloavezh 1300 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1300

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1300
# 1303

Diwar-benn bloavezh 1303 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Italia

* 7 a viz Gwengolo: lakaet harz war ar pab Bonifas VIII en Agnani (Italia).

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1303

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1303
# 1305

Diwar-benn bloavezh 1305 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1305

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1305
# 1301

Diwar-benn bloavezh 1301 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1399

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1301
# 1302

Diwar-benn bloavezh 1302 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Emgann ar C'hentroù Aour, etre pobl kontelezh Flandrez ha rouantelezh Bro-C'hall.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1302

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1302
# 1304

Diwar-benn bloavezh 1304 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1304

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1304
# 1308

Diwar-benn bloavezh 1308 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1308

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1308
# Alix von Hessen-Darmstadt

Alix von Hessen-Darmstadt, pe Victoria Alix Helena Louise Beatrice von Hessen und bei Rhein, pe Aleksandra Fiodorovna Romanova (en ruseg : Александра Фёдоровна Романова), ganet d'ar 6 a viz Mezheven 1872, ha drouklazhet d'ar 17 a viz Gouhere 1918, a oa ur briñsez alaman, eus Hessen-Darmstadt, ha pried an tsar Nikolaz II. Brudet eo he mignoniezh ouzh Grigori Raspoutin. Lakaet eo bet da santez gant an Iliz reizhkredennek.
Merc'h e oa d'an Dug-meur Ludwig IV von Hessen und bei Rhein ha d'ar briñsez Alice Breizh-Veur, ur verc'h d'ar Rouanez Victoria. Dimezet e voe e 1894. Drouklazhet e voe gant ar volcheviked, war un dro gant he bugale.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aliud

Aliud zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Aliyah

Aliyah (hebraeg: , עלייה, "pignidigezh") a vez graet eus enbroiñ ar yuzevien e Stad Israel. Ent-hengounel e veze implijet ar ger-se evit merkañ an enor da lenn tammoù eus an Torah er sinagogennoù.
Evit daou abeg ez eo an Aliyah unan eus diazezoù pennañ ar Sionouriezh :
* lakaat yuzevien eus ar bed a-bezh da guitaat o broioù (abalamour d'an enepyuzevegezh) ar muiañ ar gwellañ ;
* mirout an tu-kreñv yuzev e poblañs Israel.
E hebraeg Israel e vez graet oleh (עלה), olim el liester, eus an enbroerien yuzev.

## Aliyah Bet

An Aliyah Bet a chom an hini brudetañ, dre an niver a enbroidi dija. Bet e oa bet an anv kod roet d'an divroañ amreizh gant ar yuzevien e Palestina dindan dalc'h ar Rouantelezh-Unanet. Kement-mañ a oa bet sevenet en desped d'an harzoù savet gant ar White Paper of 1939, er bloavezhioù 1934 betek 1948.
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Aliyah Bet

Aliyah Bet (hebraeg: עלייה ב), "Aliyah 'B'" – bet o vezañ eil lizherenn al lizherenneg hebraek) a oa bet an anv kod roet d'an divroañ amreizh gant ar Yuzevien e Palestina dindan dalc'h ar Rouantelezh-Unanet. Kement-mañ a oa bet sevenet en desped d'an harzoù savet gant ar White Paper of 1939, er bloavezhioù 1934 betek 1948.
Hiziv-an-deiz en Israel e vez anvet an oberenn-se gant ar ger hebraek Ha'apala (hebraek: ההעפלה); pignidigezh). An Aliyah Bet a vez lakaet da disheñvel diouzh an Aliyah Aleph ("Aliyah 'A'", kentañ lizherenn al lizherenneg hebraek): an divroañ, gant nebeutoc'h a dud, aotreet d'ar Yuzevien gant an aotrouniezh saoz e Palestina e-pad ar memes koulzad amzer.

## Steuñv

E-pad an Aliyah Bet pe an Ha'apala, meur a aozadur yuzev a labouras asambles evit aesaat an enbroañ en ur dremen dreist an niver aotreet gant ar Saozon. Gant ma oa ar jahinerezh enep-yuzev o kreskiñ en Europa gant galloud an nazied o'n em ledañ, an ezhomm pouezus da zivroañ buan a oa kresket spontus. Ar re o devoa kemeret perzh er sikour d'an divroañ a nac'has implij ar ger "eneplezennel", hag implij a rejont ar ger "kuzh".
An Ha'apala a c'hoarvezas e daou brantad. Da gentañ, etre 1934 ha 1942, ur striv evit kendrec'hiñ yuzevien Europa da dec'hout kuit rak ar jahinerezh hag al lazahadegoù gant an nazied hag o harperien. An eil etre 1945 ha 1948, gant an anv Bricha roet d'ar bazenn-se, a oa bet ar striv evit kavout ul lec'h repu d'ar Yuzevien chomet bev goude an torfedoù nazi (Sh'erit ha-Pletah). Ar re-se a oa kemmesket gant an dud dilec'hiet a oa stanket e kampoù da c'hortoz an Alamagn dreist-holl. E-pad ar c'hentañ pazenn, un toullad aozadurioù a bep seurt (en o zouez sionourien adweladennerien) a oa mammenn d'al lusk. Goude an Eil Brezel-bed, ar Mossad LeAliyah Bet ("An ensavadur evit an Aliyah B"), ur skourr eus an Haganah, a gemere warni an holl gargoù.
# Alje 57

Alje 57 zo ur romant brezhonek savet gant Pierre-Emmanuel Marais, hag embannet e 2012 gant Al Liamm.
Kaoz zo ennañ eus ar "Genkiz Susini" hag eus ar jahinañ a-enep da stourmerien aljerian ha da soudarded c'hall zoken.

## Prizioù

* Priz Langleiz 2012
* Priz al levr faltazi da geñver ar Prizioù 2013 (deroet gant Frañs 3 ha Kuzul ar Rannvro).
# Alisterus

Alisterus :
| Alisterus scapularis, luc'hskeudennet e Brisbane (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittaculidae |
| Anv skiantel ||
| Alisterus Mathews, 1911 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Alisterus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1911 gant an evnoniour amatour aostralian Gregory Mathews (1876-1949).
Dont a ra e anv eus anv-bihan — Alister — mab (1907-1985) Gregory Mathews.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad a ya d'ober ar genad :
* Alisterus amboinensis
** A. a. amboinensis, A. a. buruensis, A. a. dorsalis, A. a. hypophonius, A. a. sulaensis hag A. a. versicolor,
* Alisterus chloropterus
** A. c. callopterus, A. c. chloropterus hag A. c. moszkowskii,
* Alisterus scapularis
** A. s. minor hag A. s. scapularis.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittaculidae/Alisterus (lennet e-barzh d'an 28 a viz Ebrel 2016).
# Aliákmonas

Ar stêr Aliákmonas (Αλιάκμονας e gresianeg) zo ur stêr eus Gres, e rannvro Makedonia. Ar stêr hirañ eus Gres eo, gant 322 km hed.
Redek a ra an Aliákmonas eus menezioù Pindos, war an harzoù gant Albania, betek pleg-mor Thessaloníkê, e Mor Egea.
Hervez Kaezar e oa ar stêr-se ar vevenn etre Thessalía ha Makedonia. Anv ar stêr, gant Gresianed an Henamzer, a oa Aλιάκμων (Haliákmōn) ; Αλιάκμονας (Aliákmonas) a lavarer e gresianeg modern ; evit slavegerien Makedonia ez eo Бистрица (Bistritsa) ; hag İnce Karasu e turkeg.
# Naram-Sin (Akkad)

Naram-Sin (« Kaet gant Sîn »), mab Manishtusu, mab-bihan Sargon, a zeuas da vezañ roue Impalaeriezh Akkad e -2254 (pe -2202)$^,$. Unan eus rouaned vras istor Mezopotamia eo ivez met lezet en deus un eñvor teñvaloc'h evit hini e dad-kozh.
Ranket en deus talañ goude e gurunidigezh ouzh un emsavadeg vras e Mezopotamia-Izel renet gant Iphur-Kich e Kich, a vode ar c'hoededoù nesañ (Sippar, Erech, Kazallu), hag Amar-girid eus Uruk, heuliet gant keodedoù all eus ar Su (Ur, Lagach, Adab, Churuppak, etc.). Hervez an hengoun a denn d'an emsavadeg-se e voe mouget en un doare spontus. Un alouber bras e voe Naram-Sin ivez, daoust ma'z eo diaes adsevel kronologiezh e aloubadegoù. Kas a reas ergerzhadegoù e Mezopotamia uhel hag e Siria an Norzh e-pad e ren, evel e dad-kozh moarvat, daoust ma chom posupl e vije bet kentañ roue Akkad da sujañ ar vro-se. Evel evit Sargon e laka hengounioù diwezhatoc'h trec'hioù war rouaned eus Anatolia war e gont (re Kanesh hag Hatti peurgetket) met n'eo ket sur ez eo gwir. Naram-Sin en deus trec'het ivez Elam ha Marhachi, ha sujet en dije Magan d'e dro. Dindan e ren eo e voa sevenet adreizhadennoù ha savadurioù bras .
Hervez an hengoun n'en dijje ket azeulet Enlil evel ma oa dleet, anezhañ brasañ doue Mezopotamia izel. Kondaonet eo bet an emzalc'h-se, gant ar remziadoù deuet e c'houde, en dije taolet ur mallozh war roue Akkad hag e warlerc'hidi, abalamour m'en doa lakaet droug da sevel en doueed. Koulskoude ez eo ar roue-mañ a lakaas sevel en-dro templ bras an doue. Da dra e teuas diwezh impalaeriezh Akkad nebeut goude bloavezhioù diwezhañ e ren.

## Notennoù

* ↑ B. Lafont et B. Lion, « Akkad », e Joannès (dir.) 2001, p. 25 evit an deiziadoù eus ar gronologiezh etre, implijet peurvuiañ. Glassner 2002, p. 46 evit kinnigoù izeloc'h
* ↑ Westenholz 1999, p. 46–55. B. Lafont, « Narâm-Sîn (d'Akkad) », dans Joannès (dir.) 2001, p. 557–560. P. Michalowski dans Sumer 1999-2002, col. 116 ; M.-J. Seux dans Sumer 1999-2002, col. 347-348
* ↑ T. Jacobsen, « Iphur-Lish and Its Times », dans Archiv für Orientforschung 26, 1978-79, p. 1–14 ; S. Tinney, « A new look at Naram-Sin and the ‘great rebellion' », dans Journal of Cuneiform Studies 47, 1995, p. 1–14 ; C. Wilcke, « Amar-girids Revolt gegen Naram-Su'en », dans Zeitschrift für Assyriologie 87, 1997, p. 11–32
* ↑ H. Klengel, Geschichte des Hethetischen Reiches, Leyde 1999, p. 19–20 ; (en) A. Westenholz, « Relations between Mesopotamia and Anatolia in the Age of the Sargonic Kings », dans H. Erkanal et al. (dir.), XXXIV Uluslararasÿ Assiriyoloji Kongresi, CRRAI 34 (Istanbul, 1987), Ankara, 1998, p. 5–22 ; (en) G. Beckman, « Sargon and Naram-Sin in Hatti: Reflections of Mesopotamian Antiquity among the Hittites », dans D. Kuhn and H. Stahl (dir.), Die Gegenwart des Altertums, Heidelberg, 2001, p. 85–91
* ↑ D. T. Potts, op. cit., p. 106–108
# Narbonensis

Gallia narbonensis pe Narbonensis berr-ha-berr a oa anv ur broviñs c'halian er Republik roman hag en Impalaeriezh roman. Provincia, da lavaret eo "ar Broviñs" a veze graet anezhi gant ar Romaned, aleze an anv Provañs.
Aloubet e oa bet ar vro gant ar Republik roman etre 125 ha 121 kent J.-K., goude un nebeud ergerzhadennoù-brezel, dreist-holl re Gnaeus Domitius Ahenobarbus ha Fabius Maximus Allobrogicus. Etre Tolosa er c'hornôg hag al lenn Leman emañ an dachenn a voe aloubet. A-drugarez d'an aloubadenn-se ez eus bet digoret un hent war an douar etre proviñsoù Spagn ha Gallia Cisalpina. Dieub e chomas Masilia (Marseille) e-kreiz ar "Broviñs" a-drugrez d'he darempredoù tost gant ar Romaned. Marteze ne voe roet e statud ofisiel (lex provinciae) d'ar "Broviñs" nemet goude beaj Pompeius eno er bloavezhioù 70 kent J.-K..
Diazezet e voe Narbo Martius (Narbonne), ar c'hentañ trevadenn roman e Galia, war an aod e-kichen an Aude e 118 kent J.-K.. Homañ eo a roas hec'h anv d'ar Broviñs. Aquae Sextiae (Aix-en-Provence) a voe fontet gant ar Romaned e 122 kent J.-K..
E 109 kent J.-K. e voe drastet ar vro gant ar Gimbred, an Deutoned hag an Ambroned e-pad o ergerzhadegoù a-dreuz Europa.
Julius Caesar, prokoñsul Gallia Narbonensis ha Gallia cisalpina eus 58 da 49 kent J.-K., a dennas arc'hant ha soudarded anezhe evit aloubiñ Galia. Staget e voe Masilia ouzh ar broviñs gantañ e 49 kent J.-K. abalamour ma oa aet a-du gant Pompeius e-pad ar brezel diabarzh.

## Roll kêrioù Gallia narbonensis

| Agatha (Agde) Aquae Calida (Amélie-les-Bains) Aquae Sextiae (Aix-en-Provence) Arelate Sextanorum (Arles) Arausio Secundanorum (Orange) Antipolis (Antibes) Avennio Cavarum (Avignon) Apta Iulia Vulgientium (Apt) Alebaece Reiorum Apollinarium (Riez) Alba Helvorum (Alba) Augusta Tricastinorum (Saint-Paul-Trois-Châteaux) Anatilia Aerea | Baeterrae Septimanorum (Béziers) Bormani (Bormettes) Comani Cabellio (Cavaillon) Carcasum Volcarum Tectosagum (Carcassonne) Cavarum Valentia (Valence) Cessero (Saint-Thibéry) Carantorate Meminorum Caenicenses Cambolectri Atlantici (Cambon) Custoja (Coustouges) Clusa (Les Cluses) Colonia Dea Augusta Vocontiorum (Die) | Forum Julii (Fréjus) Forum Voconii (Le Cannet des Maures) Glanum (Saint-Rémy-de-Provence) Illibéris (Elne) Lucus Augusti (Luc-en-Diois) Massalia (Marseille) Narbo Martius (Narbonne) (ar gêrbenn) Nemausus (Nîmes) Portus Vénéris (Port-Vendres) Vasio Vocontiorum (Vaison-la-Romaine) Vienna Allobrogum (Vienne) |

## Notennoù

* ↑ "Ar geoded dediet d'an doue Meurzh."
# Naranjito

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Naranjito a c'hall bezañ meur a dra :

## Lec'hioù

* Naranjito (Ecuador), ur gêr hag ur gumun en Ecuador
* Naranjito (Santa Bárbara), ur gumun e Honduras
* Naranjito (Puerto Rico), ur gumun e Puerto Rico

## Traoù all

* Naranjito de Triana (1933 – 2002), ur c'haner flamenco
* Naranjito (maskodenn), arouez Kib mell-droad 1982
# Narcao

Narcao zo ur gumun eus Sardigna. E Proviñs Carbonia-Iglesias e oa betek 2016, hiziv emañ e proviñs Sud Sardegna.
# Narasimha

Narasimha, an den leon (Nara = den, simha = leon), (skrivet ivez Narasingh, Narasinga) (नरसिंह en Devanagari) zo unan eus enkorfadurioù Vichnou e mojennoù an Hindoued. Anadiñ a ra er Satya Yuga.
# Narbolia

Narbolia zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Nar-poueg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tamangek eo an nar-poueg (nar phu) komzet gant tro-dro da 533 den (1988) e Nepal.
Div rannyezh a zo:
* Nareg (nar) pe nareg izel (nar-mä)
* Poueg (phu) pe nareg uhel (nar-tö)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Narain Karthikeyan

Kumar Ram Narain Karthikeyan a zo ur blenier kirri bet ganet e Chennai en India e 1977. Redet en deus e 2005 gant Jordan Grand Prix hag e 2011 ha 2012 gant HRT.

## E red-micher
### Ar Formulenn 1
#### Disoc'hoù e kevezadeg bed ar Formulenn 1

| Bloavezh | Skipailh | Kastell-karr | Kelfusker | Bandennoù-rod | Niverenn ar PB | Poentoù | Renkadur |
| 2005 | Jordan Grand Prix | EJ15 EJ15B | Toyota V10 | Bridgestone | 19 | 5 | 18vet |
| 2011 | HRT F1 Team | Hispania F111 | Cosworth V8 | Pirelli | 8 | 0 | 24vet |
| 2012 | HRT F1 Team | Hispania F112 | Cosworth V8 | Pirelli | 0 | 0 | - |

## Liammoù diavez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Lec'hienn ofisiel
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Naranjito (Puerto Rico)

Naranjito zo ur gumun eus enez Puerto Rico.
# Loreglia

Lorelia zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Loren

    Evit implijoù all, gwelet Loren (disheñvelout).
Loren (Lothringen en alamaneg, Lothringe e frankoneg Loren, Loutrengen e luksembourgeg, Lorraine e galleg, Lotharingen e nederlandeg) a zo ur vro istorel eus Europa ar C'hornaoueg, ganet diwar:
hag he deus roet
* Dugelezh Loren, ul lodenn anezhi, a badas eus 959 da 1766.
* Distrig Loren, Bezirk Lothringen, anv departamant ar Moselle etre 1871 ha 1919, pa oa ul lodenn eus Alamagn
* Loren, ur rannvro eus Republik Frañs etre 1956 ha 2015

## Ar skoed

War skoed Loren e weler teir erezan ("alérion" e galleg), erered bihan. Un tregejad eus LOREINA (ur skrivadur latin eus anv ar vro) eo ALERION, ar pezh a vez graet "ardamezioù kanus" en heraldik.

## Douaroniezh

Un drederenn eus an tiriad zo goloet gant koadeier. Nancy ha Metz eo an div gêr vrasañ. Épinal, Diddenuewen, Forbach, Bar-le-Duc ha Verdun zo kêrioù bras all.
Treuzet eo gant ar Mozel hag ar Meuse.

## Ar yezhoù

El lodenn vrasañ eus Loren e vez komzet ur yezh romanek, al loreneg roman, hag e hanter departamant Moselle e vez komzet tri rann eus ar frankeg, ur yezh germanek : ar frankeg luksembourgek, frankeg ar Roen ha frankeg Mozel.

## Gwelet ivez

* Elzas-Loren
* kroaz Loren
# Lordi

Lordi a zo ur strollad sonerezh Hard rock hag Heavy Metal krouet e 1992 e Helsinki (Finland). Gounezet eo bet ganto an Eurovision e 2006 gant Hard Rock Hallelujah.

## Izili ar strollad

* Tomi "Mr. Lordi" Putaansuu – kan (1996-)
* Jussi "Amen" Sydänmaa – gitar (1996-)
* Hiisi – gitar-boud (2019-)
* Hella – klaouier (2012-)
* Mana – toumperezh (2012-)
* Samer "OX" el Nahhal – gitar-boud (2005-2019)
* Leena "Awa" Peisa – klaouier (2005-2012)
* Tonmi "Otus" Lillman - toumperezh (2010-2012)
* Sampsa "Kita" Astala – toumperezh (2000-2010)
* Sami "G-Stealer" Keinänen – gitar-boud (1996–1999)
* Sami "Magnum" Wolking – gitar-boud (1999–2002)
* Erna "Enary" Siikavirta – klaouier (1997–2005)
* Niko "Kalma" Hurme – gitar-boud (2002–2005)

## Pladennoù

* Napalm Market (1993)
* Bend Over and Pray The Lord (1997)
* Get Heavy (2002)
* The Monsterican Dream (2004)
* The Arockalypse (2006)
* Deadache (2008)
* Babez For Breakfast (2010)
* To Beast or Not To Beast (2013)
* Scare Force One (2014)
* Monstereophonic – Theaterror vs. Demonarchy (2016)
* Sexorcism (2018)
* Killection (2020)
* Lordiversity (2021)
* Screem Writers Guild (2023)

## Videoioù

* Devil is a Loser (2002)
* Would You Love a Monsterman ? (2002)
* Blood Red Sandman (2003)
* Hard Rock Hallelujah (2006)
* Who's Your Daddy? (2006)
* Would You Love A Monsterman? 2006 (2006)
* It Snows In Hell (2006)
* Bite It Like A Bulldog (2008)
* This Is Heavy Metal (2010)
* The Riff (2013)
* Scare Force One (2014)
* Hug You Hardcore (2016)
* Naked in My Cellar (2018)
* I Dug a Hole in the Yard for You (2019)
* Believe me (2021)
# Lord Lovat

Lord Lovat zo un titl e pariezh Skos.
# Loreggia

Loreggia (Łoreja e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Loreley

Al Loreley (pe Lorelei) zo ur vri roc'hellek war lez reter ar stêr Roen, e-kichen Sankt Goarshausen, en Alamagn.
Sevel a ra betek 120 metr a-us an dour. Eno emañ al lec'h m'emañ ar stêr en he strishañ etre Suis ha Mor an Hanternoz. Al lec'h brudetañ eo e Kanienn ar Roen, ul lodenn enk eus traoñienn ar stêr-se, etre Koblenz ha Bingen, hag a zo bet lakaet e-touez lec'hiennoù glad naturel ar bed, abaoe Mezheven 2002. Kreñv eo kas an dour e-harz al Loreley ha kerreg zo er stêr. Gant se ez eus bet gwallzarvoudoù gant meur a vag eno.
Hervez ar mojennoù ez eo Loreley ivez anv un Niksenn, ur voudig eus an doureier, dezhi stumm ur plac'h yaouank kaer, azezet e diribin ar vri, o kanañ. Gant he c'hanaouennoù e vez hoalet ar vageerien ha mont a ra o bigi a-benn er c'herreg.

## Lennegezh

Kontet eo bet istor ar voudig-se e-barzh oberennoù e-leizh eus al lennegezh alamanek hag ar sonerezh. Brudet eo barzhoneg Heinrich Heine (Die Lore-Ley), skrivet e 1824 ha lakaet sonerezh warni gant ar sonaozour Friedrich Silcher. Lakaet eo bet e brezhoneg gant Françoise Lermen.

## Liammoù diavaez

* Barzhoneg Heinrich Heine lakaet e brezhoneg gant Françoise Lermen.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aloo gobi

Aloo gobi ( ger eus ar Panjab), skrivet ivez alu gobi, pe aloo gobhi (hindeg आलू गोभी ha pandjabeg:ਆਲੂ ਗੋਭੀ treuzskrivet: ālū gobhī) a zo ur meuz eus India, hag ur seurt meuz diwar gari sec'h (hep takenn lipig ebet ennañ) eo. Ennañ e kaver aloo (आलू/ਗੋਭੀ avaloù-douar) ha gobhi (गोभी/ਆਲੂ kaol-fleur) hag ivez spisoù. Ur meuz liv melen dezhañ eo, dre ma vez fardet diwar kurkuma longa. Delioù-kari hag ognon a vez lakaet ouzhpenn.

## Liammoù diavaez

* (en) Penaos aozañ Aloo Gobi, gant skeudennoù
* (en)Penaos aozañ Aloo Gobi ar Panjab
* (en) Film bihan da ziskouez penaos aozañ Aloo gobi