OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rocheservière

Rocheservière a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.
Rocheservière :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | La Roche-sur-Yon |
| Kanton | Aizenay |
| Kod kumun | 85190 |
| Kod post | 85620 |
| Maer Amzer gefridi | Bernard Dabreteau 2020-2026 |
| Lec'hienn web | https://www.rocheserviere.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 467 ann. (2020) |
| Stankter | 123 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 47 m bihanañ 15 m — brasañ 72 m |
| Gorread | 28,26 km² |
| kemmañ |

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1827 e voe staget kumunioù La Grolle ha Saint-Christophe-la-Chartreuse ouzh kumun Rocheservière$^,$.

#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas eizh gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv eus ar c'hanton.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 71 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,76% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv. Dioueliet e voe d'an 8 a viz Mae 1921 ha nevesaet d’an 26 a viz Meurzh 2021.

##### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Pennadoù kar

* La Grolle,
* Saint-Christophe-la-Chartreuse.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Musile di Piave

Musile di Piave zo ur gumun en Italia e meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
# Museu Paraense Emílio Goeldi

Ar Museu Paraense Emílio Goeldi a zo un ensavadur enklaskoù lec'hiet e kêr vBelém e stad Pará (hanternoz Brazil).
Krouet e oa bet d'ar 6 a viz Here 1866 gant an naturour braziliat Domingos Soares Ferreira Penna (1818-1888), "Associação Philomática" ("Mignoned ar Skiantoù") e anv kentañ. D'ar 25 a viz Meurzh 1871 ez eas ar gevredigezh da vMuseu Paraense ent ofisiel, Ferreira Penna anvet da gentañ rener.
Renet e voe gant Emílio Goeldi (1859-1917) adalek an 9 a viz Mezheven 1894 betek miz Meurzh 1907 ha roet anv ar skiantour suis d'an ensavadur da zougen bri dezhañ.

## Roll renerien an ensavadur

* 1872-73 : João Baptista Gonçalves da Rocha,
* 1873-81 : Joaquim Pedro Corrêa de Freitas (1829-1888),
* 1881-82 : José Coelho da Gama e Abreu (1832-1906),
* 1882 : Antonio Manuel Gonçalves Tocantins (1836-1905),
* 1882-1884 : Domingos Soares Ferreira Penna,
* 1883-1884 : Joaquim Pedro Corrêa de Freitas,
* Hildebrando Barjona de Miranda,
* 1885 : Abel Augusto César de Araújo,
* 1886-1888 : Álvaro Pinto de Pontes e Souza,
* 1894-1907 : Emílio Augusto Goeldi,
* 1907-1914 : Jacques Hüber (1867-1914),
* 1914-1921 : Maria Emilie Snethlage (1868-1929),
* Rodolfo Siqueira Rodrigues,
* 1930-1936 : Carlos Estevão de Oliveira (1880-1946),

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar muzeom.
# Mushoku Tensei

Mushoku Tensei: Jobless Reincarnation (japaneg : 無職転生 〜異世界行ったら本気だす〜, Hepburn : Mushoku Tensei: Isekai Ittara Honki Dasu, Adenkorfadur dilabour : klask a rin a-zevri mard an d'ur bed all ) zo un heuliad mangaoù japanat treset gant Rifujin na Magonote ha skrivet gant Shirotaka. An heuliad a ro tro da heuliañ istor un NEET (Not in Education, Employment or Training, E-maez deskadurezh, labour pe stummadur ), un den dilabour a varv en ur saveteiñ buhez ur grennardez. Advevañ a ra e korf ur babig en ur bed moliac'h. Derc'hel a ra e eñvorennoù en ur vezañ Rudeus Greyrat, choaz a ra profitañ eus e vuhez nevez met en ur chom hep adober fazioù an dremenet.
Embannet da gentañ war internet dre al lec'hienn Shōsetsuka ni Narō e miz Du 2012, bloaz war-lerc'h e oa embannet dre stumm baper.
# Muskogeeg

Ur yezh muskogeek eus skourr yezhoù ar reter eo ar muskogeeg (muskogeeg: mvskoke, ivez muskogee pe creek) komzet gant tro-dro da 4.300 den (diwar 52.000 den en holl) e kreiz Oklahoma, su Alabama ha Florida er Stadoù-Unanet (1997).
# Musso (Lombardia)

Musso zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Musophaga

Musophaga :
| Musophaga violacea. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Anv skiantel ||
| Musophaga Isert, 1788 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Musophaga a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ tourakoed, krouet e 1788 gant ar skiantour alaman Paul Erdmann Isert (1756-1789).

## Spesadoù

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Musophaga rossae (tourako Ross),
* Musophaga violacea (tourako limestra).
O c'havout a reer en Afrika issahara.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Musophagidae/Musophaga (lennet e-barzh d'an 11 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Muspelheim

Muspelheim (Norseg: Múspellsheimr), pe Muspell, eo rouantelezh an tan er vitologiezh skandinavat.
Gerdarzh "Muspelheim" zo arvarus daoust ma c'hallfe ar ger dont eus Mund-spilli, ("dismantrerien ar bed", "dismantr ar bed") marteze.

## Danevell

Muspelheim a vez skeudennet evel ul lann goulaouet gant tanioù e-leizh, annezet gant ramzed-tan, ha diwallet gant Surtr, gant e glezeñv entanet. Kement a venneget eo Muspelheim evit grouidigezh ha dismantridigezh an hollved. Hervez an Edda e komz-plaen, kalz a-raok ma oa bet graet ar bed, e oa Niflheim. E Niflheim e oa ur vammenn anvet Hvergelmer hag un niver bras a stêrioù a ziskenne eus ar vammenn-se, hag e oant anvet an Élivágar. O anvioù e oa Svol, Gunnthro, Form, Finbul, Thul, Slid ha Hrid, Sylg ha Ylg, Vid, Leipt ha Gjoll.
Goude ma oant aet pell diouzh ar vammenn, ar stêrioù a grogas da yenaat hag ar pistri e-barzh a galedas an dour hag a droas da vout skorn. Ar c'hlereg a leunias al lec'h goullo anvet Ginungagap gant skorn, ha korventennoù a greskas enni.
Koulskoude e oa tanioù o strinkañ eus Muspelheim er su da Ginungagap. Ha pa gejas an tan gant ar skorn e oa bet krouet ur mesk. Ar fulennoù a bignas uhel d'ober an heol, al loar hag ar stered, tra ma kouezhas takennoù skornek da stummañ ar boud kentidik Ymir, anvet Aurgelmer gant ar ramzed-skorn.
Ar Gylfaginning, ur varzhoneg eus an Edda e komz-plaen, a gonta e voe torret ar pont Bifröst gant mibien Muspell e-kerzh ar Ragnarök.
# Museumplein

Ar Museumplein zo un dachenn vras, dindan leton, e-kreiz Amsterdam, pevar mirdi bras en he zro.
* Rijksmuseum Amsterdam,
* Mirdi Van Gogh
* ar Mirdi Stedelijk,
* ar Mirdi Diamond.

## Adsavidigezh

Adc'hraet e voe an dachenn e 1999 gant Sven-Ingvar Andersson, ur parksavour dant ha svedat. . Eno e vez aozet abadennoù bras a bep seurt.
Parkoù-kirri ha stalioù zo dindan zouar. Er goañv e tered an dud da ruzikal war ar poull.

## Savadurioù all en-dro d'an dachenn

* Concertgebouw
* Konsuldi Stadoù-Unanet Amerika
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Muskildi

Muskildi (Musculdy e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus proviñs Zuberoa, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù, e kanton Maule-Lextarre.
Muskildiar a vez graet eus un den eus ar barrez.

## Kumunioù amezek

* Pagola en hanternoz
* Urdiñarbe er sav-heol
* Donaixti-Ibarre (e Nafarroa Beherea) er c'huzh-heol
* Altzürükü er c'hreisteiz

## Skeudennoù

* Iliz Muskildi
* Tour an iliz
* En enor da Jean Oyhenart
* Skol Muskildi
* An ti-kêr, a-us d'ar skol
* Mogerenn ar c'hoari pilota

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Olaus Magnus

Olaus Magnus (Here 1490 – 1 Eost 1557) a oa ur skrivagner svedat, kartennour ha beleg katolik.
Un diaraoger e voe war dachenn ar studiadennoù istorel war broioù hanternoz Europa. E oberenn anavezetañ eo Historia de gentibus septentrionalibus, embannet e 1555, e 22 levrenn, ma konte latin e-leizh a draoù war douaroniezh, hengounioù ha mojennoù pobloù Skandinavia.
Evel e vreur henañ Johannes Magnus e voe beleget Olaus, ha dont da vezañ chaloni en Uppsala ha Linköping, a-raok bezañ anvet da arc'hdiagon e Strängnäs. Gant an Disivoud protestant o c'hounit tachenn e Sveden e rankas kuitaat ar vro, gant e vreur Johannes Magnus a oa arc'heskob Uppsala. En em staliañ a rejont e Roma. Goude marv e vreur e 1544 e voe fiziet arc'heskopti Uppsala en Olaus, gant ar pab Paol III, met ne c'hallas biken mont di da sezañ evel arc'heskop ha tremen a reas ar peurrest eus e vuhez en ur manati e Roma.
Pa oa e Sveden en doa graet un droiad e proviñsoù hanternoz ar vro. Ur wech en Italia e savas ur gartenn gaer eus ar broioù-se, anvet Carta Marina ha skrivañ a reas ur mell Historia de gentibus septentrionalibus evit sachañ evezh pennoù ar Vatikan war e vro. Moullet e voe al levr gantañ e-unan e Roma, e 1555. Ennañ e oa ur bern engravadurioù kaer war doareoù ha boazioù broioù hanternoz Europa.
# Olba (Teruel)

Olba zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 279 (2023).
# Olallamys

Olallamys :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Echimyidae |
| Genad : | Olallamys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Olallamys zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ daou spesad krignerien a vev e Suamerika.

## Spesadoù

* Olallamys albicauda
* Olallamys edax
# Olang

Olang , pe Valdaora en italianeg, zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige. 3168 a dud zo enni o chom.
# Olbia

Olbia zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Olazti

Olazti, pe Olatzagutia ( Olazagutía e spagnoleg, Olazti/Olazagutía en ofisiel ) zo ur gumun e kornôg Nafarroa en Euskal Herria.
# Olcenengo

Olcenengo (Osneng e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Olaberria

Olaberria zo ur gumun eus tolead Goierri, e proviñs Gipuzkoa en Euskal Herria.
# Olaf Scholz

Olaf Scholz, ganet d'ar 14 a viz Even 1958, zo ur politikour alaman ha kañseller Alamagn abaoe an 8 a viz Kerzu 2021. Ezel eo eus Sozialdemokratische Partei Deutschlands (SPD), bet e oa beskañseller Alamagn evit Angela Merkel ha ministr kevreadel an arc'hant etre 2018 ha 2021. Bet e oa ivez Maer Hamburg etre 2011 ha 2018 ha besrener an SPD etre 2009 ha 2019. E 2021, gouarnamant kevreadel Scholz zo un emglev savet gant an SPD, Unvaniezh 90/Ar Re C'hlas hag ar Freie Demokratische Partei (FDP).
# Olaibar

Olaibar (Oláibar e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Oñati

Oñati (anv ofisiel euskarek, Oñate e spagnoleg), zo ur gumun eus Gipuzkoa, en Euskal Herria.

## Istor

Ur gontelezh e oa gwechall. En Oñati e voe savet kentañ skol-veur Euskal Herria e 1523.

## Monumantoù

* Skol-veur
* Santual Aranzazu
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Oñs

An oñs zo ur muzul da bouezañ a veze implijet e Breizh ha Bro-C'hall a-raok ma voe ofisielaet ar reizhiad vetrek e 1794. Graet e vez ganti c'hoazh e lod broioù evel e Stadoù-Unanet Amerika.
Mont a rae etre 12 ha 16 oñs d'ober ul lur bouez ; 16 oñs a 30,594 g a oa e lur Pariz, a oa 489,504 g neuze.
Graet e vez ivez gant an oñs troy (ozt he arouez) evit pouezañ ar metaloù prizius evel an aour.

## Notennnoù

* ↑ Devri
# Ozon

An ozon a zo stumm triatomek an oksigen ; O$_3$ eo arouez an ozon. Kavet e vez dindan ur gwrezverk hag ur wask reizh dindan stumm ur gaz graet gant molekulennoù triatomek. Ar perzh-mañ (d.l.e. kaout daou stumm nes) a zo da elfennoù kimiek zo a zo anv an allotropiezh.
Diskuliet eo bet e 1840 gant Christian Friedrich Schönbein hag hemañ en deus roet an anv gresianek evit ar c'hwezh (verb ozein) diwar ar c'hwezh a glever pa 'z eus arnevioù.
M'eo galloud pennañ an oksigen oksidañ metaloù zo, kalz brasoc'h eo hini an ozon evit e ober. Setu perak n'eo ket mat d'an dud e analañ. Ouzhpenn-se en deus an ozon ur c'hwezh fall awalc'h, tost ouzh hini ar c'hlor (hag hemañ a zo dañjerusoc'h e analañ c'hoazh).

## Produadur an ozon

Produet e vez an ozon diwar an oksigen dindan gwered an diskargoù tredan, an darnvuiañ dre ma eus kalz anezho en aergelc'h pa vez arnevioù. Pep fulenn a c'hell treuzfermiñ an oksigen d'an ozon ha setu perak eo deuet kefluskerioù tredan koulz dre darzh da vezañ abeg an ozon a glever e aergelc'h ar c'hêrioù a-wechoù. Met treuzfurmadur an nitrogen (NO2) produet gant trelosk an esañs er c'hefluskerioù dre darzh a zo ar vammenn all ken a ya uhel awalc'h kementadoù an ozon er straedoù strizh. Kredet eo abeg klañvedoù analañ evit meur a zen, ar re gozh dreist-holl.

## Ar gwiskad ozon

Un dalvoudegezh bras en deus an ozon pa ya darn anezhañ da vont uhel-tre en aergelc'h ken ez eus ur gwiskad tev tro-dro d'an Douar. Gwareziñ a ra ar gwiskad-se an holl vevien ouzh dañjer bras bezañ devet gant ar skinoù uslimestra a zeu a-gementadoù divent diouzh an Heol. Abaoe 1987 eo bet merzet ez eus toulloù bras e-barzh ar gwiskad, dreist-holl a-us d'ar Pol Su ha tro-war-dro (Antarktika, Suafrika, Aostralia hag inizi an takad). Evit gwir n'eo ket toulloù a zo bet mentet, met rouesadurioù (digresk an douester). Krediñ a ra ar skiantourien e teu an dra eus produadur ar gazoù graet gant ar c'hlor fluokarbon (KFK) hag ar re-e a zo bet implijet kalz er yenerezed hag evit aozañ ar polistiren.
# Oztibarre

Oztibarre (aet da Ostabarret e galleg) zo ur vroig e Nafarroa Beherea, e traonienn uhelañ ar stêr Biduze, er c'hreisteiz da Uhartehiri.

## Kumunioù

Sed amañ anvioù nav c'humun Oztibarre:
* Arhantsusi,
* Bunuze,
* Hozta,
* Ibarrola,
* Jutsi,
* Larzabale,
* Ostabat-Asme,
* Pagola
* Donaixti-Ibarre.
# Ozzero

Ozzero a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ozzano Monferrato

Ozzano Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Ozzano dell'Emilia

Ozzano dell'Emilia a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Oña

Oña zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Oğuz

Oğuz zo zo unan eus 66 distrig Azerbaidjan Azerbaidjan.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Ozieri

Ozieri zo ur gumun e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Proserpine

Proserpine zo anv ur gêr vihan en Aostralia, e stad Queensland, war ar Bruce Highway. 4 500 a dud zo o chom eno, ha bevañ a reont diwar ar sukr dreist-holl, hag an douristed un tamm, rak ne vez ket pleustret nemeur ar gêrig gant an diavaezidi.

## An anv

E 1880 e voe lakaet an anv-se d'ar gêr gant an annezidi, diwar an anv latin Proserpina, a zo anv an doueez hellazat Persefone.
# Prosez santelezhadur Dom Erwan

Prosez santelezhadur Sant Erwan E vuhez, e vurzhudoù diskleriet gant an testoù
An enklask kefridiel evit santelezhadur ERWAN HELORI, beleg, person Louaneg a zo bet graet e Landreger e 1330, 27 vloaz goude e varv. 243 test a zo deuet da lavarout ar pezh o deus gwelet ha klevet, dirak ar gefridiourion karget gant ar Pab d'ober al labour-enklask. An darnvuiañ anezho o deus testeniet e brezhoneg, yezh o bro. An testadurioù, diskrivet e latin e-barzh ar prosez, a zo rentet evit ar wech kentañ er yezh-orin 200 pajennad, embannet e ti An Tour-Tan.
# Prosezioù Yokohama

Prosezioù Yokohama pe Prosezioù torfedoù brezel Yokohama (saozneg: Yokohama War Crimes Trials) a oa bet un heuliad prosezioù ouzh torfedourien brezel eus Bro-Japan dalc'het gant ur bodad soudarded eus an 8th Army stadunanat e Yokohama dres goude fin an Eil Brezel-bed. Kroget e oa e miz Kerzu 1945. Ar re lakaet da gablus eus torfedoù-brezel a voe lakaet d'ar marv evit darn anezho ha lod all a voe toullbac'het. Ar dorfedourien a veze renket e klasadoù "B" ha "C", ar pezh a dalveze e oant reoù a eil renk.

## An damallidi

* Izili Kenpeitai: polis kuzh ha politikel Impalaeriezh Japan. Brudet evit bezañ feuls, gouez ha chivous gant ar brizonidi. Tamallet dezho jahinañ, dibennañ, ampoezonañ.
* Izili ar yec'hed: medisined, infirmiourezed, o devoa kemeret perzh en "arnodoù" medisinel war brizonidi.
* Ofiserien hag isofiserien eus nerzhioù lu Impalaeriezh Japan. Tamallet dezho dreist-holl bezañ roet urzhioù lazhadegoù pe bezañ chomet hep ober tra da dalañ ouzh lazhadegoù trevourien pe prizonidi brezel.
Lod zo chomet brudet evel Tatsuo Tsuchiya, ur gward feuls, kondaonet d'an toull-bac'h e vuhez-pad evit muntr ur prizoniad stadunanat padal e oa anat n'en doa ket sevenet an torfed-se

## Disoc'h

Un hollad 1039 Japanad a oa bet barnet ha 123 anezho a oa bet kondaonet d'ar marv. Hervez testoù ar prosezioù e oa anat ne oa ket ar justis a oa klasket met lakaat sevel ur barrad aon e Japaniz evit troc'hañ da vat o c'hoant da vrezeliñ.

## Liammoù diavaez

* In the Shadow of Nuremberg: The Creation of the Yokohama Trials of Class B and C War Criminals Christy Merrifield Stoffell University of Tennessee - Knoxville
* Studiadenneus pajennoù barnadennoù Yokohama gant Skol-veur Kalifornia en Berkeley
* Karen Ann Takizawa, "Judgment at Yokohama"
* "WAR CRIMES: For God's Sake!" Time Magazine, 16 a viz C'hwevrer 1948

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20200315083349/http://guides.naa.gov.au/jpn/chapter9/index.aspx
* ↑ https://www.japantimes.co.jp/community/2004/11/02/issues/justice-reaches-dead-end/#.Xmk-MqhKiUk
# Proserpina

Proserpina zo anv un doueez roman, hini ar c'houlzoù-bloaz, ha rouanez an Ifernioù. He far a oa e sevenadur Hellaz kozh, Persefone hec'h anv. Brudet eo ar mojennoù ma oa bet skrapet digant he mamm, Keres (pe Demeter en Hellaz), gant an doue Pluto (pe Hades).

## Anvioù-lec'h

Diwar hec'h anv eo bet anvet kêr vihan Proserpine en Aostralia.

## Arz

Livet eo bet he skrapadenn gant meur a arzour, evel Rembrandt, pe kizellet evel gant Bernini.

## Liammoù diabarzh

* Demeter, Keres
* Hades, Pluto
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Prosez Nürnberg

Prosezioù Nürnberg (alamaneg : die Nürnberger Prozesse) zo bet un heuliad prosezioù milourel dalc'het gant nerzhioù ar Gevredidi a-enep pennoù bras an Trede Reich a voe barnet evit bezañ bet prientet ha kroget an Eil Brezel-bed kement hag an Holokost ha torfedoù-brezel all.
E kêr Nürnberg, en Alamagn, e voe dalc'het ar prosezioù. An doareoù da gas ar prosez ha da varn a oa bet un troc'h e-keñver al lezennoù etrebroadel klasel hag al lezennoù etrebroadel a-vremañ.
An hini kentañ eus an heuliad prosezioù, an hini brudetañ ivez, "brasañ proseze n Istor", a voe renet gant Norman Birkett, unan eus barnerien ar Rouantelezh-Unanet. Bez' e oa bet prosez pennoù bras an Trede Reich a voe engouestlet en torfedoù-brezel gwashañ dirak al lez-varn milourel etrebroadel International Military Tribunal (IMT).
Dalc'het etre an 20 a viz Du 1945 hag ar 1añ a viz Here 1946, al lez-varn a oa bet kefridiet da varn 24 eus pennoù bras milourel hag armerzhel an Trede Reich. E gwirionez, Martin Bormann a voe barnet hep bezañ war al lec'h, ha Robert Ley a oa en em lazhet ur sizhun a-raok ma voe kroget gant ar prosez meur.
E-touez ar re varnet e vanke Adolf Hitler, Heinrich Himmler ha Joseph Goebbels, an holl re-se a oa en em lazhet er bloaz 1945, c'hwec'h miz a-raok deroù ar prosez. Reinhard Heydrich ne voe ket barnet dre ma oa bet lazhet e 1942.
* An damallidi ; Hermann Göring (kentañ renk a-gleiz) a oa pal pennañ al lez-varn dre ma oa ar penn uhelañ eus an Trede Reich hag a oa bev c'hoazh goude emlazh Adolf Hitler
* An difennerien ; unan eus an nebeud luc'hskeudennoù e liv eus ar prosez
* Toull-bac'h Nürnberg ; ur gward dizehan dirak pep log evit evezhiañ ar brizonidi noz ha deiz ; en tu dehoù pellañ emañ logoù Goering ha Rudolf Hess
* Aozadurioù nazi
* Strollad Nazi • Sturmabteilung (SA) • Schutzstaffel (SS) • Yaouankizoù hitlerour
* Naziegezh en istor
* Alamagn nazi • Ez-Nazied • Kendalc'h Nürnberg • Kerzh Hitler d'ar galloud • Kronologiezh deroù an Naziegezh • Loskaberzh • Neveznaziegezh • Nozvezh ar C'hontilli Hir • Nozvezh Strink • Prosez Nürnberg
* Ideologiezh Nazi
* Gleichschaltung • Kevrinegezh nazi • Kredennoù politikel Hitler • Luskad Völkisch • Mein Kampf • Programm nazi • Propaganda Nazi • Tisavouriezh Nazi
* Naziegezh ha gouenn
* Arnodennoù nazi war an dud • Eugenouriezh nazi • Naziegezh ha Relijion • Mezeien nazi • Naziegezh ha ''gouenn'' • Politikerezh gouennel Alamagn nazi • Prosez ar vezeien
* Strolladoù politikel ha luskadoù nazi e-maez Alamagn
* German American Bund • Nasjonal Samling • Nationaal-Socialistische Beweging • National Socialist Bloc • National Socialist League • Parti national social chrétien
* Dodennoù kar
* Geriaoueg an Trede Reich • Neonaziegezh
* Listennoù
* Levrioù Adolf Hitler • Nazied kozh bet kreñv o levezon goude 1945 • Nazied vev • Prezegennoù Adolf Hitler • Renerien ha pennadurezhioù ar strollad nazi • Roll SSed
* Porched ar politikerezh g • ka • ke
# Prosesion

Ur brosesion pe ur prosesion ([ˌprɔse’si:jõn], eus ar ger latin processio, diwar procedere, mont war-raok) zo ur gerzhadeg relijiel aozet da enoriñ un darvoud bennak — da-geñver Sizhun Fask da skouer – pe un den santel, er relijion gatolik hag un toullad relijionoù all. E Breizh n'eus pardon ebet hep prosesion.

## Troveni

Troveni a vez lavaret eus prosesionoù bras zo, evel e Lokorn.

## Spagn

Brudet eo prosesionoù ar Semana Santa e Spagn.

## Katalonia

Prosesion ar Sanch e Perpinyà, e Katalonia.

## Sonerezh

* Celtic Procession, ur bladenn gant ar gitarour leonat Jakez Pellen.
# Prosez Loeiz XVI

Prosez Loeiz XVI a c'hoarvezas e miz Kerzu 1792, dirak ar Goñvansion Vroadel adstummet evel lez-varn dreistordinal. Barnet e voe Louis Capet bet « Roue Bro-C'hall ha Navarra » etre Mae 1774 ha Gwengolo 1791, goude-se « roue ar C'hallaoued » etre Gwengolo 1791 ha Gwengolo 1792. Ar prosez-se a voe heuliet e miz Genver 1793 gant tabutoù er Goñvansion, ha goude-se, adalek ar 15, gant ur votadeg (war e anv ha foran) evit ar varnedigezh. Kondaonet e voe d'ar marv, d'an 21 a viz Genver.

## Liammoù diavaez

* An afer war Justice.gouv
# Prosciurillus

Prosciurillus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Callosciurinae |
| Genad : | Prosciurillus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Prosciurillus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ gwiñvered hag a vev en Indonezia.

## Spesadoù

* Prosciurillus abstrusus
* Prosciurillus leucomus
* Prosciurillus murinus
* Prosciurillus rosenbergii
* Prosciurillus weberi
# Proserpio

Proserpio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Prosobonia

Prosobonia :
| Prosobonia leucoptera, treset gant Keulemans (1887-88). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Anv skiantel ||
| Prosobonia Bonaparte, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Prosobonia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

Ne chom nemet ur spesad er genad hiziv an deiz :
* (†) Prosobonia cancellata (aet da get),
* (†) Prosobonia ellisi (aet da get),
* (†) Prosobonia leucoptera (aet da get),
* Prosobonia parvirostris.
O c'havout a raed e Polinezia C'hall.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Scolopacidae/Prosobonia (lennet e-barzh d'ar 1añ a viz Gouere 2016).