OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aescwine Essex

Aescwine Essex (494 - 587) a oa roue kentañ Essex. Ganet e vefe e bro-Saks e norzh Alamagn. E 527 e vefe aet da roue kentañ Essex. E vab Sledda a renas goudezañ.
| En e raok: Den ebet | Roue Essex | War e lerc'h: Sledda Essex |
Sledda · Saebert · Sexred · Saeward · Sigeberht I · Sigeberht II · Swithelm · Sighere · Sebbi · Sigeheard · Swaefred · Offa · Saelred · Swaefbert · Svvithred · Sigeric ·
# Aethelwalh Sussex

Æthelwealh (660 - 685) (skrivet ivez Aedilualch, Aethelwalch, Aþelwold, Æðelwold, Æþelwald, pe Ethelwalch) a oa roue istorel kentañ Sussex. N'anavezer anezhañ nemet dre venegoù berr e Buhez Eskob Wilfrid, Historia ecclesiastica gentis Anglorum hag ar C'hronik Angl-ha-Saozon.
Kristen e oa deuet Æthelwealh da vezañ pan edo e Mercia. Kentañ roue badezet e vro e voe. E 661 e voe roet enez Wight ha tirioù ar Meonware dezhañ gant Wulfhere Mercia.
E 685 e voe faezhet ha lazhet gant Cædwalla Wessex
Cissa · Æðelwealh · Eadwulf · Ecgwald · Berhthun · Andhun · Noðhelm · Watt · Bryni · ?Osric · Æðelstan · Æðelberht · Osmund · Oswald · Oslac · Ealdwulf · Ælfwald ·
# Aesica

Aesica (anvet Great Chesters bremañ) a oa ur c'hreñvlec'h roman, en hanternoz da gêr Haltwhistle, e Northumberland, e Bro-Saoz.
Unan eus ar c'hreñvlec'hioù roman war Voger Hadrian e oa, etre Vercovicium (Housesteads) ha Magnae Carvetiorum (Carvoran).

## Anv

* Amiens patera : ESICA
* Ravenna 107$_{27}$ : ESICA
* ND XL$_{42}$ : Tribunus cohortis primae Asturum, AESICA

## Notennoù

* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Aethelbert Sussex

Aethelbert Sussex a voe roue Sussex war-dro 740. N'eo anavevezet nemet dre zielloù. Gouzout a ouzer e renas e-pad buhez Sigeferth Selsey rak test ur c'harta sinet gant Aethelbert e voe hemañ.
Cissa · Æðelwealh · Eadwulf · Ecgwald · Berhthun · Andhun · Noðhelm · Watt · Bryni · ?Osric · Æðelstan · Æðelberht · Osmund · Oswald · Oslac · Ealdwulf · Ælfwald ·
# Campillo de Dueñas

Campillo de Dueñas zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Campillo de Ranas

Campillo de Ranas zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Campillos

Campillos zo anv spagnolek meur a gumun e Spagn.

## Kumunioù

* Campillos (Málaga), e proviñs Málaga.
* Campillos-Paravientos, e proviñs Cuenca.
* Campillos-Sierra, e proviñs Cuenca.

## Pennadoù kar

* Campos
* Campillo
# Campillos (Málaga)

Campillos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga, en Andalouzia.
# Campillos-Sierra

Campillos-Sierra zo ur gumun e Proviñs Cuenca e Spagn.
# Campitello di Fassa

Campitello di Fassa zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Campillo de Deleitosa

Campillo de Deleitosa a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Campillo de Llerena

Campillo de Llerena zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Campillos-Paravientos

Campillos-Paravientos zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn. En 2022 e oa 103 a dud o chom enni.
# Bronwen

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Un anv-badez kembraek eo Bronwen.

## Gerdarzh

Diwar ar gerioù bron, bronn, ha gwen, gwenn, santel.

## Tud

* Bronwen Astor
* Bronwen Naish

## Lennegezh

* Ur vaouez er romant saoznek How Green Was My Valley gant Richard Llewellyn.

## Loened

* Bronwen, unan eus anvioù ar gaerell e kembraeg.
* Bronwen y Dŵr, anv un evn.

## Lec'hioù

* Cadair Fronwen

## Pennad kar

* Branwen
# Bronwydd (Sir Gaerfyrddin)

Bronwydd zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Sir Gaerfyrddin, e Kembre.
# Bronx

    Evit implijoù all, gwelet Bronx (disheñvelout).
The Bronx (distagadur:) zo unan eus pemp borough (ranngêr velestradurel) kêr New York er Stadoù-Unanet. Emañ e norzh kêr, en norzh da Vanhattan ha Queens.

## Pennadoù kar

* Hart Island
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bronwydd (Ceredigion)

Bronwydd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Troedyraur, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 106,4 km eus Kerdiz.

## References

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Brooklyn

    Evit implijoù all, gwelet Brooklyn (disheñvelout).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Brooklyn (/ˈbɹʊk.lən/ en SUA ha /ˈbɹʷʊk.ɫɪn/ e Brooklyn) zo unan eus pemp borough (ranngêr velestradurel) kêr New York. An hini brasañ eo, hag an hini pobletañ anezho eo gant 2 736 074 a dud e 2020, dirak Queens.
# Bronzolo

Bronzolo zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Brontë

Brontë zo un anv tiegezh saoznek (saonekadur un anv iwerzhonek marteze), ha hini:
-ar c'hoarezed Brontë, romantourezed brudet
-hag ivez
* Branwell Brontë, (1817-1848), o breur
* Patrick Brontë, (1777-1861), o zad

## Skrivet damheñvel

* Bronte, ur gêr eus Sikilia.
# Bronwydd

Div gêriadenn zo anvet Bronwydd e Kembre:
* Bronwydd (Ceredigion)
* Bronwydd (Sir Gaerfyrddin) (Bronwydd Arms)
# Bronx (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bronx a c'hall bezañ:
* Bronx, unan eus pemp borough (ranngêr velestradurel) kêr New York, er Stadoù-Unanet
* Bronx River, ur rinier e New York
* Bronx, ur c'hoktel
* A Bronx Tale, ur film (1993)
# Brooke Knapp

Nancy Brooke Knapp (bet ganet e 1940) zo un nijerez, ur gouraterez tiez hag un embregourez stadunanat a stalias pe a bilas tremen 100 rekord ar bed a-fed tizh, en o zouez an tizh brasañ tro-dro d'ar bed en un nijerez dre zazloc'h nannsoudard, en ur leviañ ur G-1159A Gulfstream III.

## Buhez

E 1958 e voe diplomet Nancy Brooke gant ar Winter Haven High School e Florida ; goude-se e voe diplomet gant ar brasañ enor (summa cum laude) gant Skol-veur Kalifornia e Los Angeles.
Spontet e veze gant ar beajoù dre garr-nij betek he dimez gant Charlie Knapp, a roas kentelioù leviañ dezhi. Adalek 1983 e pilas meur a rekord tizh
E 1984 ec'h aozas Nancy Brooke Knapp The Flight for World's Children, "an nijadenn evit bugale ar bed" : leviañ a eure a-dreuz Republik Pobl Sina hag an Unaniezh Soviedel, ma tegasas lizheroù a beoc'h hag a vignoniezh bet skrivet gant bugale stadunat evit bugale er bed a-bezh ; dre-se e tastumas tost da ur milion a zollaroù evit UNICEF.
Tri garedon a voe deroet dezhi goude-se : ar Federal Aviation Award for Extraordinary Service digant gouarnamant SUA, an Harmon Trophy digant an National Aeronautic Association e Washington, D.C., hag an Diplom Paul Tissandier digant ar Fédération Aéronautique Internationale.

## Levrlennadur

* (en) Carroll V. Glines : Round-the-World Flights, PotomacBooks, 2003, pp. 192–194 (ISBN 1-57488-448-4)

## Notennoù

* ↑ (en) Fédération Aéronautique Internationale
# Atenaios (soner)

Atenaios (henc'hresianeg : Ἀθήναιος Athenaios) a oa ur soner ha sonaozer henc'hresian en IIvet kantved kent JK. Mab e oa da Atenaios.
Brudet eo da vezañ savet ar c'hentañ Meulgan Delfek, ha Limenius a savas an eil.

## Levrlennadur

* Annie Bélis, Corpus des inscriptions de Delphes, vol.3 : Les Hymnes à Apollon, Paris, De Boccard, 1992, 183 p. (ISBN 978-2-86958-051-0, BNF 36956635)
* (en) Egert Pöhlmann & Martin L. West, Documents of Ancient Greek Music : The Extant Melodies and Fragments, Oxford, Clarendon Press, 2001, 222 p. (ISBN 978-0-19-815223-1, BNF 37712261, )
# Ath

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ath zo ur gumun e Belgia e proviñs Hainaut.

## Ardamezioù

* Banniel
* Skoed

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik Saint-Julien, adsavet, 1819-1822
* Grand' Place

## Bezioù ar C'hommonwealth eus ar Brezel bed kentañ e bered ar gumun

38 milour ag ar C'hommonwealth a zo bet douaret e bered ar gumun, adalek miz Du 1918 betek miz Meurzh 1919. An darn vrasañ anezhe a varvas en No. 2 Australian Casualty Clearing Station.

## Tud dibar
### Tud ganet eno

* 1918 : Henri Vernes, skrivagner gallek, ijinet an dudenn Bob Morane gantañ

## Notennoù

* ↑ WWI Cemeteries
# Athamas

Athamas (henc'hresianeg : Ἀθάμας/ Athámas) a oa roue Orc'homenos e Boiotia. Mab e oa da Aiolos, mab da Hellen ha d'an nimfenn Orseis. Tri breur en doa : Sisyfos, Krete ha Salmone. Dimeziñ a reas gant Nefele, Ino, ha Themisto.

## Mojennoù

Digant Nefele, e bried kentañ, en doe daou vugel : Friksos ha Helle. Kas kuit a reas e wreg kentañ avat, da zimeziñ gant Ino, merc'h d'ar roue Kadmos, roue Thebai. Honnezh a vage kasoni ouzh an daou vugel-se, hag a glaskas o lazhañ, nemet dont a rejont a-benn da dec'hel war ur maout askellek e greouichenn aour. Gant Ino en doe daou vab all, Learc'hos ha Melikertes.
Dionysos, mab kuzh Zeus, mestr an Doueed, a voe fiziet ennañ hag en e wreg, gant Hermes, evit en diwall diouzh Hera, an doueez warizius. Nemet Hera a gavas penn dezhañ, ha hi e kounnar vras, ma lakaas an daou bried da dreiñ foll. Athamas a lazhas e vab Learc'hos, o soñjal e oa ur c'harv. Hag Ino d'ober kemend-all gant o mab all.
Harluet e voe diouzh Boiotia ha mont a eure da gaout orakl Delfi, ha hennezh a alias anezhañ da chom e-lec'h ma vije pedet da zebriñ gant al loened gouez. Pan erruas e Thessalia e kavas bleizi o tebriñ un dañvad hag a dec'has pa dostaas. Kompren a reas e oa erru e penn e hent, hag eno e savas kêr Alos, hag e voe roue an trowardroioù a voe anvet Athamantia, hag e vevas gant e drede pried Themisto.

## Skeudennoù

* Athamas ha Merc'hed ar Gounnar, gant Arcangelo Migliarini (1801) E Roma, Accademia di San Luca
* Athamas a lazh mab Ino, gant Gaetano Gandolfi (1801)
* Athamas hag Ino, gant Radierung (XVII$^{vet}$ kantved)
* Athamas o lazhañ Learc'hos, tra ma lamm Ino ha Melikertes er mor, gant Wilhelm Janson (Amsterdam), Antonio Tempesta (Firenze, 1555-1630) e Los Angeles County Museum of Art, Los Angeles.
# Atessa

Atessa zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
# Athelstan (Bro-Saoz)

Roue an Angled-ha-Saozon, pe roue Bro-Saoz, e oa Æthelstan pe Athelstan (894–939), ha ren a reas adal 924 betek e varv e 939.
Ganet e oa war-dro 894. Mab e oa d'ar roue Edward an Henañ ha d'e bried kentañ, Ecgwynn. Ne zimezas ket ha bugel ebet n'en doe.
Degemer a reas en e lez ar Brezhon Alan Varvek, mab da Vathuedoi a Boc'her, en harlu rak ar Vikinged, hag a zeuas da vezañ dug Breizh goude dilestrañ e 936, ha Loeiz IV a Dramor, en harlu ivez, hag a zeuas da vezañ roue Bro-C'hall e 936.

## War e lerc'h

Ne zimezas ket Æthelstan, ha n'en doe bugel ebet. E lezvreur Edmund Iañ a renas war e lerc'h en 939. Ar Vikinged a gemeras o zro da deurel o c'hrabanoù war gêr York adarre, ha ne voe adkemeret kêr gant ar Saozon nemet en 954.
| Alfred Veur | Roue Bro-Saoz 924- 939 | War e lerc'h: Edmund Iañ |
# Atena Lucana

Atena Lucana zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Salerno, e rannvro Campania.
# Atetz

Atetz (stumm euskarek kenofisiel, pe Atez hervez ar stumm spagnolek kenofisiel) zo ur gumun e hanternoz Nafarroa en Euskal Herria.
# Atharratze-Sorholüze

Atharratze-Sorholüze (Tardets-Sorholus e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, ha penn Kanton Atharratze-Sorholüze a zo e departamant ar Pyrénées-Atlantiques hag er rannvro Aquitaine.
# Athelstan

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Æthelstan , pe Aethelstan, pe Athelstan, zo un anv-badez angl-ha-saoz savet diwar ar gerioù Æthel (nobl) ha stane (maen).

## Tud
### Tud a iliz

Anv meur a eskob saoz eo bet:
* An abad Æthelstan Abingdon.
* An eskob Æthelstan Ramsbury.
* An eskob Æthelstan Elmham.
* Athelstan I (bishop), eskob Hereford e dibenn an IXvet kantved ha deroù an Xvet.
* Æthelstan (eskob Hereford), eskob Hereford e deroù an XIvet kantved.

### Rouaned ha priñsed

* Ar roue Athelstan, roue Bro-Saoz, lakaet da sant.
* Ar roue Æthelstan East Anglia.
* Ar roue Æthelstan Sussex.
* Guthrum ar C'hozh, roue ar Vikinged danat, a voe badezet Æthelstan pa'z androas ouzh ar gristeniezh e 878.

### Tud all

* Athelstan, mab Tovi Lorc'hus, un thegn angl-ha-danat en XI$^{vet}$ kantved.
    • Un thegn (LFE : [ðegn]) a raed e Bro-Saoz angl-ha-saoz eus un den a oa perc'henn war un domani dre c'hras ar roue pe ur soudard nobl ; etre hini un den dizalc'h ha hini un nobl dre hêrezh e oa dere un thegn.
* Æthelstan Half-King, Ealdorman East Anglia
* Æthelstan Rota, Ealdorman
* Æthelstan Wessex, mab henañ ar roue Æthelwulf Wessex
* Athelstan Aetheling, mab henañ ar roue Æthelred the Unready
* Æthelstan, breur d'ar rouanez Aelgifu of Northampton, pried kentaén ar roue Ethelred the Unready
* Æthelstan, Ealdorman Devon

## Lennegezh

* Athelstane, un dudenn en danevell The Gods of Bal-Sagoth gant ar skrivagner stadunanat Robert E. Howard.
* The Field of Blood (The Sorrowful Mysteries of Brother Athelstan), romantoù enklaskerezh istorel gant ar skrivagner saoz Paul C. Doherty.

## Lec'hanvadurezh

* Athelstan, Iowa, en Iowa e SUA

## Notennoù

* ↑ Richard P. Abels, Lordship and Military Obligation in Anglo-Saxon England, British Museum Publications, 1988, (ISBN 978-0-7141-0552-9) (en)
* ↑ Robert E. Horward (1931), The Gods of Bal-Sagoth, Ace Books, (ISBN 978-0-441-29525-8) (en)
* ↑ Paul C. Doherty (1999), The Field of Blood (The Sorrowful Mysteries of Brother Athelstan), Headline, 2000, (ISBN 978-0-7472-6073-8) (en)
# Brezel hêrezh Jülich

Brezel-hêrezh Jülich pe Brezel Jülich-Kleve a oa ur brezel hag a grogas e 1609 hag a echuas e 1614 pa voe sinet Feur-emglev Xanten.

## Degouezh

Pa varvas Johann Wilhelm hag eñ kont Jülich, Kleve ha Berg d'ar 25 a viz Meurzh 1609 ne oa tamm hêr gwirion ebet da gemer e lec'h. Daou zen, Wolfgang Wilhelm hag eñ dug Neuburg hag an Dilenner Johann Sigismund Brandenburg a fellas dezho bezañ perc'henn war an dugelezh. Herri IV ha kannaded ar Proviñsoù-Unanet o doa aon e tapfe an Impalaer Rudolf II tron an dugelezh. E gwirionez en doa soñjet Rudolf II ouzhpennañ tiriadoù d'ar re a oa perc'hennet gant ar re Habsburg en Izelvroioù. Met a-benn ar fin ez eas armeoù an Impalaeriezh santel roman german da aloubiñ kastell-kreñv Jülich.

## Emgann

A-benn ar fin e savas a-du Rudolf II gant Tiegezh Wettin (Dug Saks) hag a felle dezho perc'henniñ Jülich-Kleve-Berg. Ar re Wettin a zilezas an afer a-benn ar fin. War washaat ez eas an traoù pa'z embannas an dug Johann Wilhelm hag an Dilenner Johann Sigismund e felle dezho perc'henniñ an tiriadoù. Herri IV a ginnigas e vije rannet an douaroù etre Dug Neuburg hag an Dilenner. Kont Hesse a ginnigas e vije kenrenet Jülich-Kleve-Berg gant an daou roue. Asantet e voe ganto, ha degemer a rejont ivez ma vefe dalc'het d'ar frankiz relijiel evel ma oa bet embannet en akta Dortmund d'an 10 a viz Even 1609. Pa oa aloubet kastell-kreñv Jülich gant arme an impalaer Rudolf e voe sezizet gant armeoù ar Proviñsoù-Unanet, re Brandeburg ha re Pfalz. Seziz ar c'hastell-kreñv a badas eus an 28 a viz Gouere 1610 betek an 2 a viz Gwengolo 1610, p'en em zaskoras arme an impalaer ha pa'z eas kuit eus ar c'hastell.

## Disoc'hoù

Goude an emgann e voe nac'het akta Dortmund gant ar re e penn kêrioù Kleve, Mark, Jülich, Berg ha Ravensberg peogwir e oa bet savet an emglev hep kaout asant dileuridi ar pemp kêr-se. Ouzhpenn da se e kavent gwelloc'h e vije ur priñs e-lec'h kaout daou anezho. A-benn ar fin ez eo Feur-emglev Xanten a gemeras plas akta Dortmund.

## Heuliad

Brezel-hêrezh Jülich a zo unan eus an darvoudoù kent da Vrezel Tregont Vloaz.

## Gwelout ivez

* Dugelezh Kleve
* Kontelezh Mark
* Dugelezh Berg
* Dugelezh Jülich
* Kontelezh Ravensberg

## Liammoù diavaez

* An darvoudoù kontet gant Voltaire er Wikimammenn
* WHKMLA - The Conflict over Jülich Succession, 1609-1614
* http://www.lwl.org/westfaelische-geschichte/portal/Internet/ku.php?tab=que&ID=1215 testenn alamanek akta Dortmund (1609)e lec'hienn Portal Westfälische Geschichte, LWL
Alamagn
# Brezel hêrezh dugelezh Breizh

Brezel hêrezh dugelezh Breizh (1341-1364) — pe Brezel an div Janed — a reas e reuz etre kostezenn Charlez Bleaz hag hini Yann Moñforzh, evit hêrezh dugelezh Breizh e-pad 23 bloaz.
Ar brezel-se a reas e reuz e Breizh e-kreiz ar Brezel Kant Vloaz a c'hoarveze e Bro-C'hall, setu ma vez lakaet gant an istorourien c'hall da vezañ ul lodennig eus o brezel bras. Koulskoude e voe kalz berroc'h.

## Istor

Pa varvas Yann III, dug Breizh, n'en doa bet bugel ebet. Daou zen a c'houlennas ar gurunenn neuze: e hantervreur Yann Moñforzh hag e nizez Janed Pentevr, merc'h d'e vreur Guy ha dimezet da Charlez Bleaz, anavezet evel dug kenkent gant Pirien Bro-C'hall .
Brezel an div Janed a vez graet eus Brezel Hêrezh dugelezh Breizh abalamour ma oa div Janed a bep tu :
* Janed ar Flamm, gwreg Yann Moñforzh en un tu,
* Janed Pentevr, gwreg Charlez Bleaz en tu all.

## Lennegezh

E-pad brezel hêrezh e c'hoarvez troioù-kaer Duncan O'Hara, haroz "Emgannoù Duncan O'Hara" ha "Abati an aon" (Emb. Keit Vimp Bev). Er romant savet evit ar re yaouank e stourm ar marc'heg Duncan O'Hara e-kichen John Chandos, Olier Klison pe Jehan Lesnereg. Echu eo an istor-se gant Kentañ Feur-emglev Gwenrann e 1365.
# Brezel etre Rusia ha Turkia (1877-1878)

Ar Brezel etre Rusia ha Turkia a c'hoarvezas e 1877 ha 1878 a oa ur brezel etre div impalaeriezh, an Impalaeriezh otoman en un tu, hag Impalaeriezh Rusia en tu all, gant he harperezed, Roumania, Serbia ha Montenegro. Hennezh eo ar brezel kentañ ma voe gwelet stadoù bodet en anv an hollslavelezh, gant Rusia karget da zieubiñ ar pobloù slav chomet dindan yev Turkia evit sevel ur c'hengevredad hollslav;

## Oberoù-brezel

Brezel a reas Rusia war daou dalbenn: er C'haokaz hag er Balkanoù.

### Er Balkanoù

En Mezheven 1877 ez eas an arme rus, ha bagadoù rouman d'o heul, da dreizhañ an Danav. Treuziñ a eurejont hanternoz Bulgaria ha chom sac'het en odeoù ar Balkanoù (en ode Chipka da skouer) dirak an Otomaned. E-keit-se ez eas ar Roumaned, gant skoazell Bulgared, da lakaat seziz war gêr Plevna a oa dalc'het gant Osman Pacha, a rankas kodianañ d'ar 7 a viz Kerzu.
Neuze e oa digor an hent d'ar Rused : adal Genver 1878 e tegouezhjont e plaenenn Trakia, hag int neuze da gerzhout war-du Konstantinopolis. D'an 19 a viz Genver e c'houlennas an Durked un ehan-brezel.
# Brezel israelat-arab

Brezel israelat-arab (arabeg: الصراع العربي الإسرائيلي‎‎ Al-Sira'a Al'Arabi Al'Israili; hebraeg: הסכסוך הישראלי-ערבי‎‎ Ha'Sikhsukh Ha'Yisraeli-Aravi) a reer eus hollad ar brezelioù pe stourmoù milourel etre meur a vro arab hag Israel. Gwriziennoù ar brezel israel-arab a-vremañ zo deuet diwar kresk ar sionouriezh en un tu hag ar vroadelouriezh arab en tu all e fin an 19vet kantved.
Ar vro gwelet evel douaroù istorel, evel mammvro, gant lod eus ar yuzevien a vez gwelet gant al luskadoù hollarab evel o douaroù istorel dezho, da vezañ perc'hennet gant Palestinianiz. Gant ur sell hollislamek ez eo an douaroù-se reoù a rank bezañ muzulman.
An dizemglevioù relijiel etre annezidi Palestina, Yuzevien hag Arabed, deuet war-wel e penn kentañ an 20vet kantved, a roas ur brezel diabarzh e 1947. Adal ar brezel diabarzh-se e teuas ar C'hentañ brezel israelat-arab e Mae 1948 goude ma voe embannet disklêriadur savidigezh Stad Israel.
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Brezel etre Polonia ha Tchekoslovakia

Ar Brezel etre Polonia ha Tchekoslovakia a voe ur brezel berrbad adalek an 23 a viz Genver 1919 betek an 30 a viz Genver 1919 etre an Eil Republik polonat hag ar Republik tchekoslovakiat, pa oa distabil an traoù diouzhtu goude dibenn ar Brezel-bed kentañ.
* Al legion tchekoslovakiat o kuitaat Italia davet an talbenn poloniat e 1919.
* Legionourion tchekoslovakiat deuet a Vro-C'hall betek an talbenn poloniat e 1919.
# Brezel etre Prusia hag Aostria

Ar Brezel alaman (alamaneg : Deutscher Krieg, Deutscher Bruderkrieg, Deutsch-deutscher Krieg), anvet Brezel ar Seizh Sizhun (Siebenwöchiger Krieg) ivez, eo ar brezel a c'hoarvezas etre Impalaeriezh Aostria ha Rouantelezh Prusia e 1866. Meur a anv zo bet roet dezhañ, hag ivez Brezel an Unvanidigezh (Einigungskrieg). Liammet eo ivez ouzh Trede Brezel Dizalc'hiezh Italia.
Er brezel-se e voe barr ar stourm etre daou c'halloud, hini Aostria ha hini Prusia, a oa kroget e 1740, evit gouzout piv a vefe mestr war Alamagn. Kreñv e oa arme Prusia, modernaet, pourvezet mat, boas da vrezeliñ abaoe brezel an Dugelezhioù. Trec'h e voe Prusia war gevredidi Aostria en emgann Langensalza (27 ha 28 Even 1866), ha war Aostria en emgann Sadowa d'an 3 a viz Gouhere 1866.
Gant Aostria e oa he c'hevredidi eus ar C'hengevredad german hag e tu Prusia e oa un toullad amezeien vihan. Gant ar brezel-se edo ar c'hendamouez en Alamagn en e varr uhelañ etre Prusia hag Aostria, abaoe 1740. Un arme c'halloudus he devoa Prusia. Aostria an Tiegezh Habsburg-Loren a oa bet a-viskoazh ar vroad e penn an Impalaeriezh da gentañ, hag e penn ar C'hengevredad german goude, met adalek Nevezamzer ar Pobloù e savas bec'h etre Aostria ha Prusia, ar galloud nevez o kreskiñ gant hec'h arme hag hec'h ekonomiezh vodern. Mennet e oa Prusia, ur vro brotestant, gant he greanterezh hag he soudarded, da ren Alamagn unvanet dindani, hep Aostria, un impalaeriezh katolik kozh, bro labourerien-douar ha pobloù liesseurt, Slaved dreist-holl.