OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Odisha

Odisha pe Orisa (diwar an hindeg उड़ीसा Orisa; ଓଡ଼ିଶା Odisha en oriyeg, yezh an darn vuiañ er stad) zo unan eus stadoù Unaniezh India. En-dro dezhañ emañ Jharkhand en hanternoz, Kornôg Bengal er biz, Pleg-mor Bengal er reter, Andhra Pradesh er c'hreisteiz, ha Chhattisgarh er c'hornôg.
E-keñver poblañs ez eo an unnekvet stad vrasañ en India (36,7 milion a annezidi e 2001). Bhubaneswar eo kêr-benn Odisha ; kêr vrasañ ar stad eo ivez.
Krouet e oa bet stad Orisa d’ar 1añ a viz Ebrel 1936, en amzer ma oa un drevadenn saoz eus India c'hoazh. Kresket e voe he douaroù un tamm mat pa zeuas India da vezañ dizalc'h, e 1947. Abaoe avat eo bet digresket he gorread, pa oa bet krouet stad nevez Chhattisgarh, diwar he c'houst, e 2000. Cheñchet e voe anv ofisiel ar stad eus Orisa da Odisha e 2011.
Yezh ofisiel ar stad eo an oriyeg (pe oriya), yezh an darn vrasañ eus an dud enni (82,5 %) ; bihanniveroù a gomz yezhoù all evel hindeg (2,4 %), telougoueg (1,6 %) ha yezhoù all c'hoazh (yezhoù moundek, santaleg...).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn gouarnamant Odisha
# Odilon Bavaria

Odilon Bavaria, ganet war-dro 700 ha marvet d'an 18 a viz Genver 748, a oa un uhelad bavarian eus tierniezh an Agilolfinged. Dug Bavaria e voe adal 736 betek e varv.
# Odilienberg

An Odilienberg (Odiliebari en elzaseg ; Mont Saint Odile e galleg) zo ur menez en Ottrott (Bas-Rhin), en Elzas, ha 767 m uhelder dezhañ. War ar menez emañ abati Hohenburg, savet gant santez Odilia, a oa merc'h d'an dug Etichon.
Eno e kaver ivez ur voger istorel, hag a vez graet ar voger bagan anezhi.
# Odilon

Odilon zo un anv-badez gallek a orin germanek.

## Tud

* Odilon Bavaria (736-748), dug Bavaria
* Odilon de Cluny, pe Odilon de Mercœur (war-dro 962-1048), sant katolik, pempvet abad Cluny
* Odilon Barrot (1791-1873), politikour gall
* Odilon Redon (1840-1916),livour gall
# Odilon Barrot

Odilon Barrot, bet ganet e Villefort (Lozère) d'an 19 a viz Gouere 1791 hag aet d'an Anaon e Bougival (Seine-et-Oise d'ar mare-se) d'ar 6 a viz Eost 1873, a oa un alvokad hag ur politikour gall, kannad, ministr hag e 1848-1849 Penn Kuzul ar Vinistred.

## Pennadoù kar

Penn Kuzul ar Vinistred (Bro-C'hall)
# Odetta Sings Dylan

Odetta Sings Dylan zo ur bladenn gant ar ganerez stadunanat Odetta, e 1965, ma ne gane nemet gwerzioù ha sonioù savet gant Bob Dylan. Adembannet eo bet e 2000, gant div ganaouenn ouzhpenn.

## Kanaouennoù ar bladenn

* An holl sonioù savet gant Bob Dylan.
* Merket [*] : ar re a zo bet lakaet ouzhpenn en embannadur 2000
* Baby, I'm in the Mood for You – 2:50
* Long Ago, Far Away – 2:50
* Don't Think Twice, It's All Right – 5:42
* Tomorrow is a Long Time – 6:20
* Masters of War – 6:18
* Walkin' Down the Line – 4:01
* The Times They Are A-Changin' – 4:39
* With God on Our Side – 5:13
* Long Time Gone – 3:44
* Mr. Tambourine Man – 10:44
* Blowin' in the Wind – 4:11 [*]
* Paths of Victory – 2:24 [*]

## Notennoù

* ↑ Golo ar bladenn orin.
# Odieta

Odieta zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Oulx

Oulx zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Oulyanovsk

Oulyanovsk (rusianeg: Ульяновск) a zo ur gêr eus Rusia war ar stêr Volga. 613 786 a dud a oa o vevañ enni e 2010. Betek 1924 e oa anvet Simbirsk a-raok na voe lakaet anv-tiegezh kefridiel Lenin (Oulyanov) dezhi da vare marv hemañ dre ma oa ganet eno.

## Gevelliñ

* Krefeld (Alamagn) abaoe 1993
* Shenzhen (Sina) abaoe 2005
* Macon (SUA) abaoe 2006
* Oklahoma City (SUA) abaoe 2008
* Saransk (Rusia) abaoe 2009
* Joukovski (Rusia) abaoe 2010
* Gyumri (Armenia) abaoe 2012

## Tud brudet ganet e Oulianovsk

* Nikolay Karamzin, barzh hag istorour ganet eno e 1766.
* Vladimir Ilitch Oulianov pe Lenin (1870-1924), dispac'hour soviedel

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (ru) (en) (fr) (de) lec'hienn ofisiel
# Oumra

An Oumra ( عمرة en arabeg) eo ar pirc'hirinaj graet gant ar vuzulmaned da Vekka hag a c'haller ober ne vern pegoulz e-kerzh ar bloaz. Pirc'hirinaj bihan a vez lâret ivez, e-skoaz an Haj eo ar pirc'hirinaj bras.
# Oulm

Oulm :
| Ulmus carpinifolia ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Rosales |
| Kerentiad : | Ulmaceae |
| Genad : | Ulmus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An oulm a zo gwez eus ar genad Ulmus hag a gresk en hantervoull norzh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Oultcheg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù nanaiek eo an oultcheg (ulch pe hol-chih), komzet gant tro-dro da 500-1.000 den (diwar 3.200 a dud) e ranndir Ulch e Rusia (Azia) (1995).
Kelennet e vez er skolioù kentañ-derez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek ar gevred
* Yezhoù altaek
# Oumou Sangare

Oumou Sangare , pe Umu Sangare hervez skritur ar bambareg, ganet e 1968, zo ur ganerez valiat.

## Levrlennadur

* Véronique Mortaigne, « Oumou Sangaré, star des stars », Le Monde,‎ 12 juillet 1996
* Patrick Labesse, « Oumou Sangaré, Malienne au chant libre », Le Monde,‎ 26 septembre 2003
* Bouziane Daoudi, « Le chant chaud d'Oumou Sangaré », Libération,‎ 13 novembre 2003
* Patrick Labesse, « L'éblouissante chanteuse Oumou Sangaré, vigie des femmes maliennes », Le Monde,‎ 26 février 2009
* Célian Macé, « Diva tout terrain », Libération,‎ 2 mars 2009
* Patrick Labesse, « Oumou Sangaré sème la joie à Pleyel », Le Monde,‎ 24 juin 2013 .
* Elisabeth Stoudmann, Béatrice Didier (dir.), Antoinette Fouque (dir.) et Mireille Calle-Gruber (dir.), Le dictionnaire universel des créatrices, Éditions des femmes, 2013, « Sangaré, Oumou [Bamako 1969] », p. 3844-3845.
# Oulmes

Oulmes :
| An iliz katolik. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Fontenay-le-Comte |
| Kod kumun | 85168 |
| Kod post | 85168 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Paul Dumoulin 2014-2018 |
| Etrekumuniezh | Vendée Sèvre Autise |
| Lec'hienn web | http://www.oulmes.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 832 ann. (2016) |
| Stankter | 90 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 4 m — brasañ 48 m |
| Gorread | 9,28 km² |
| kemmañ |
Oulmes a oa ur gumun eus departamant ar Vande e Frañs.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 34 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 5,15% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel

### XXI$^{vet}$ kantved

* 2019: Kendeuzet e oa bet gant Nieul-sur-l'Autise d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Rives-d'Autise

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Pennadoù kar

* Nieul-sur-l'Autise,
* Rives-d'Autise.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n° 18-DRCTAJ/2-697, 8 Du 2018.
* ↑ Memorial Genweb
# Oulu

Oulu (distaget [ˈoulu] e finneg ; Uleåborg e svedeg, distaget [ˌʉːleɔˈbɔrj]) zo ur gêr vras e hanternoz Finland, en arvor Pleg-mor Botnia. E 2015 e oa 196 828 a dud o chom enni. Kêr vrasañ hanternoz Finland eo, hag ar bempvet kêr vrasañ er vro.

## Tud brudet

* Leevi Madetoja (1887-1947), sonaozour

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel (fi), (sv) (en)
# Oum er-Rbia

An Oum Errabia a zo ur stêr, 550 km hed dezhi, e Maroko. En em deurel a ra er Mor Atlantel.
# Oumatilleg

Ur yezh penoutiek eus ar is-skourr yezhoù sahaptinek eo an oumatilleg (umatilla pe sahaptineg Stêr Kolombia), komzet gant tro-dro da 50 den (diwar 120 den en holl) e Umatilla en Oregon er Stadoù-Unanet (1977).

## Gwelet ivez

* Yezhoù penoutiek an Uhelenn
# Pelvis (korfadurezh)

Ar pelvis pe al lestr eo ar framm askornek a ya d'ober traoñ kef ar c'horf en den hag er bronneged uhel. An divhar pe ar pavioù a-dreñv zo stag outañ.
Pevar askorn a ya d'ober pelvis an den deuet d'e oad :
* an askorn kroazell
* an askorn belost
* an daou askorn klun
Muioc'h a eskern a ya d'ober lestr ur bugel pe ur c'hrennard rak n'eo ket soudet enne c'hoazh an tri askorn a zeuio da vezañ an askorn klun nag ar melloù a ya d'ober an askorn kroazell.

## Notennoù

* ↑ Kreizenn ar geriaouiñ, Dictionnaire breton des sciences et des techniques
* ↑ Preder
# Pemp

Pemp eo an niver etre pevar ha c'hwec'h, skrivet 5 e sifroù arabek ha V e sifroù roman. Pempvet eo an anv-gwan-petvediñ a glot gantañ.
Heñvel eo gwrizienn ar ger pemp ouzh hini ar ger latin quinque.
Kavout a reer an niver pemp e meur a droienn, en o zouez :
* ar bloavezh 5 a-raok Jezus-Krist.
* ar bloavezh 5 goude Jezus-Krist.
* pemp biz an dorn pe an troad, e korfadurezh an dud ha loened all ;
* pemp piler an islam ;
* N° 5, ur porfum gant Chanel.

## Relijion

* Ar Pentateuc'h eo an anv a reer eus pemp levr kentañ ar Bibl.
* Enor da dad ha da vamm eo ar pempvet gourc'hemenn a-berzh an doue en Testamant Kozh (Ermaeziadeg XX,3-17 hag Adlezenn V,7-18).

## Douaroniezh

* Las Cinco Villas ("ar pemp kêr"), komark en Aragón e Spagn.
* Bortziri, komark e Navarra, anavezet evel Cinco Villas e spagnoleg.

## Tud

* Ar Pemp, ur strollad sonaozerien rusian.
* The Dave Clark Five, laz-seniñ saoz er bloavezhioù 1960.

## Lennegezh

* Ar Pemp Skoed a Vreizh, ur romant gant Evelyne Brisou-Pellen.
* The Famous Five ("Ar Pemp Brudet"), un heuliad romantoù evit ar vugale skrivet gant Enid Blyton.

## Notennoù

* ↑ Lexique étymologique du breton moderne, V. Henry, 1900, p. 219
# Pempigoù

C'hoari pempigoù, pe mein pempig, pe bili-bann, zo ur c'hoari ken kozh hag an Henamzer. C'hoariet e veze gant eskern pavioù deñved yaouank. Ar re a vremañ, e plastik, zo bihanoc'h .
# Pemoneg

Ur yezh karibek eus skourr yezhoù karibek an hanternoz eo ar pemoneg pe pemongeg (spagnoleg: pemón) komzet gant tro-dro da 4.800 den e Venezuela e Bolivar ha Gran Sabana. Komzet e vez ivez ar pemongeg e Brazil ha Guyana gant ouzhpenn 1.000 den.
Meur a rannyezh zo:
* ar c'hamarakoteg (camaracoto)
* an taolipaneg (taulipan)
* an arekouneg (arecuna)

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek
# Pemp piler an islam

Pemp reolenn-stur zo d'an islam, anvet ivez pemp piler an islam:
* ar Chahada
* ar Salat (As-salaat) pe pemp pedenn bemdeziek
* yun ar ramadan
* an aluzen, er stumm d'un taos bloaziek, ar zakat (Az-zakaat)
* an hajj (Al hajj), an dro-birc'hirinañ da lec'hioù santel an islam.
# Pemdez-dibemdez

Pemdez-dibemdez zo un dastumad pevarzek danevell vrezhonek gant Mikael Madeg, embannet gant Emgleo Breiz e 2003.
# Pemoc'h

Pemoc'h :
| S. s. domesticus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Suidae |
| Genad : | Sus |
| Anv skiantel ||
| Sus scrofa domesticus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pemoc'h, pennmoc'h pe porc'hell, a zo ur bronneg doñvaet (Sus scrofa domesticus). Savet e vez perc'hell (anv lies), pe moc'h (anv-stroll), gant an dud evit kaout kig dreist-holl.

## Kig

Gant ar c'hig-moc'h e vez graet kilhevardon. Implijet e vez ivez al lard d'ober bloneg, hag ar blev d'ober barroù-livañ, ar c'hroc'hen d'ober lêr.
Gwechall e c'hoarie ar vugale diwar ar maez gant ar c'hwezigell d'ober evel ur volotenn.

## Arouez

Arouez al loustoni eo ar moc'h hiriv an deiz. Bez int bet ivez arouez ar furnez gant ar Gelted kozh.

## Anvioù

* Ar wiz eo ar barez. Perc'helliñ a ra
* An hoc'h, pe an tourc'h, eo ar par.

## Gerioù arall

* Ur moc'haer a vez graet ivez eus ar paotr-moc'h.
* Ur moc'her avat zo un den a blij dezhañ moc'hañ an traoù, pe al labour, da lavarout eo ober labour n'eus forzh penaos.
* Un hoc'hken, kroc'hen un hoc'h.

## Levrioù

* Blin Henri, Pour élever des porcs, Paris, Ed. Montsouris, 1945
* Lequertier Roger, Traité pratique de l'élevage de porc, Paris, Ed Garnier Frères,1943
* Dechambre P., Le porc, Paris, Charles Amat, 1924
* Négrerie Marcel, Le porc, Paris, J.B. Baillière, 1966
* Moureaux Alex., Traité de porciculture, Gembloux, Ed. J. Duculot, 1944
* Gavinet R., Comment gagner davantage d'argent avec vos porcs, Sainte-Livrade, Laboratoires Castagné, Audevard et Cie, 1953
* Espouy Fernand, La truie et ses gorets, Paris, Flammarion, 1956
* Leroy A., Le porc, Paris, Hachette, 1937
* Verroust Jacques, Pastoureau Michel, Buren Raymond, Le Cochon. Histoire, symbolisme et cuisine Ed. Sang de la Terre, 1987
* Wavreille José, Pilette F., Feller D., Bauraind C., Laitat M. et Bartiaux-Thill N. (2004). Le porc de pein air en Wallonie. De la naissance à la production d'une viande de qualité Ministère de la Région wallonne, DGA, Les Livrets de l'Agriculture n°9, pp52.
* Pierre Ballouhey, "Rêves de cochons", Paris, Ed. L'Arganier, 2006
# Pempad piano

Ur pempad piano zo ur strollad sonerezh kambr a c'hoarvez eus ur piano ha pevar benveg all, pe ur pezh sonerezh savet evit un hevelep strollad.
Peurvuiañ ez eus ur piano, div violin, ur violin alto, hag ur violoñsel, eleze ur piano gant ur pevarad kerdin. Dre m'eo ar pemp benveg-se a gaver peurliasañ e sonerezh klasel e lavarer pempad piano hep resisaat pelloc'h pa veneger ar strollad-se. Met savet ez eus bet pezhioù sonerezh evit pempadoù piano, enno ur piano ha binvioù dre c'hwezh.
# Pempiz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar pempiz zo plant gouez ha kontammus kenañ, dezho bleuñv gwenn, a gaver el lec'hioù gleborek.
E gwirionez e lakaer meur a louzaouenn dindan an anv-se:
* Oenanthe crocata ar peurvuiañ, met ivez
* Oenanthe pimpinelloides
* Aethusa cynapium, anvet ivez Pimpinella saxifraga.
* Potentilla
# Magdalene

Magdalene, zo un anv-badez danek hag alamanek, a glot gant Madalen e brezhoneg, hag a zo bet savet diwar anv Magdala, kêr orin ar santez Mari Madalen, a zo anv anezhi en Testamant Nevez.

## Berradurioù

* Magdalen
* Magda

## Yezhoù all

* Magdalena
* Maddalena

## Tud
### Priñsezed

* Magdalene von Sachsen (1507–1534), pried Joachim II von Brandenburg

### Tud all

* Magdalene Bärens, arzourez danat
* Eleonore Magdalene von der Pfalz
* Magdalene Bavaria
* Magdalene Brandenburg
* Magdalene Nagasaki
* Magda László, c'hoariganerez hungarat
* Magda Lupescu, serc'h ar roue Carol II Roumania

## Kanaouennoù diwar-benn Magdalene

* Magdalene (my regal zonophone), gant Procol Harum en o albom Shine on Brightly
* Magdalene , gant Guy Clark eus e albom Workbench Songs

## Pennadoù kar

* Magdalena
* Madeline
* Madeleine
# Magdalene von Sachsen (1507–1534)

Magdalene von Sachsen, pe Madalen Saks (Dresden 1507–1534 Berlin), a oa ur briñsez eus Sachsen, ha pried Joachim II von Brandenburg, Dilenner Brandenburg.

## Bugale

Tri bugel o doe:
* Johann Georg (1525-1598)
* Barbara (1527-1595), a zimezas da George II von Leignitz (1593-1586)
* Frederik (1530-1552), arc'heskob Maagdenburg
Pa varvas Magdalene ec'h addimezas Joachim da Hedwig Jagiellon (1513–1573), priñsez eus Pologn.

## Pennad kar

* Magdalene
# Magere Brug

Magere Brug (Pont Treut e nederlandeg) a zo ur pont a-us d'ar stêr Amstel e-kreiz Amsterdam. Tostik da g-Kerkstraat, etre Keizersgracht ha Prinsengracht emañ.
Ur pont-gwint hengounel eo, dezhañ div lodenn e koad, livet e gwenn. Ar pont kentañ a voe savet e 1670, met ken strizh e oa ken e oa diaes da zaou zen e dreuziñ war un dro. Adsavet e voe e 1871, ha kempennet e 1969 evit ma c'hallfe ar c'hirri tremen warnañ. Kirri a dremenas warnañ betek 2003. Er bloavezh-se e voe dreset ha kempennet a-seurt ma vez implijet gant marc'houarnherien ha kerzhourien nemetken.
Ur pont 80m hirder ha nav zreuziad dezhañ eo. Meur a wech e vez savet bemdez, evit ma c'hallfe ar c'hobiri tremen dindanañ. Diouzh an noz e vez sklerijennet gant 1 200 lampig.
Bep bloaz da zevezh an dieubidigezh (lidet d'ar 5 a viz Mae en Izelvroioù) e vez aozet ur sonadeg tost ouzh ar pont, hag ar rouanez Beatris a arvest outi.
Meur a wech eo bet implijet ar pont e filmoù, evel da skouer e-barzh Diamonds Are Forever, eus rummad filmoù James Bond.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Sell ouzh ar pont dre loarell war WikiMapia
* Gwel meur 360°
* Webkam Magere Brug
* Skeudennoù
# Magdalena Sibylle Prusia

Magdalena Sibylle Prusia (Magdalena Sibylle von Preußen en alamaneg), pe Brandenburg, pe Hohenzollern, ganet e Königsberg e 1586 ha marvet e 1659 e Dresden, a oa ur briñsez eus dugelezh Prusia, deuet da vout priñsez-dilennerez Saks.

## He buhez

Magdalene Sibylle a oa pempvet ha diwezhañ merc'h Albrecht Friedrich Prusia, dug Prusia (1553–1618), hag e bried Marie Eleonore (1550–1608). He mamm a oa merc'h d'an dug Wilhelm von Jülich-Kleve-Berg.
Savet e oa bet ar briñsez evel he c'hoarezed e kastell Königsberg hag er relijion brotestant.
Dimeziñ a reas da Johann Georg Iañ von Sachsen (1585–1656) e 1607 e Torgau: e eil pried e oa.
Mignonez e oa da rouanez Sveden, he nizez Maria Eleonora Brandenburg.
Intañvezet e voe e 1656 ha mervel e Dresden tri bloaz goude, e 1659.

## Pennad kar

* Magdalena Sibylla
# Magenta (Italia)

Magenta a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Magdalena Sibylle von Sachsen

Magdalena Sibylle von Sachsen (1617 –1668) a oa priñsez pennhêrez Danmark ha Norge adal 1634 betek 1647, evel pried ar priñs pennhêr Christian Danmark, ha diwezhatoc'h Dugez Sachsen-Altenburg evel pried Friedrich Wilhelm II, Dug Sachsen-Altenburg.
Merc'h e oa Magdalena Sybille da Johann Georg Iañ von Sachsen, priñs-dilenner eus an Tiegezh Wettin (lignez Alberzh), ha da Magdalena Sibylle von Preußen.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas:
* En 1634, pa oa 17 vloaz, e Dresden, da Christian Danmark. Bugel ebet n'o doa bet en ur ober trizek vloaz, pa varvas ar priñs.
* E 1652, da 35 bloaz, ec'h addimezas da Friedrich Wilhelm II, Dug Sachsen-Altenburg, intañv ivez, ha tri bugel o doe :
** Christian (1654-1663), priñs penn hêr Sachsen-Altenburg
** Johanna Magdalena (1656-1686),
*** dimezet da Johann Adolf Iañ, Dug Sachsen-Weißenfels (1649–1697)
** Friedrich Wilhelm III (1657-1672), diwezhañ Vertreter tiegezh Sachsen-Altenburg
# Magenta

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Magenta zo un anv-lec'h a orin italianek a gaver e meur a vro.

## Lec'hioù

* Magenta kêr en Italia, e Lombardia, nepell diouzh Milano;
** Emgann Magenta, emgann etre an armeoù gall hag italian en un tu hag aostrian en tu all, e 1859.

### Bro-C'hall

Da-heul an emgann-se, ha trec'h an arme c'hall, ez eo bet roet an anv da meur a lec'h
* Magenta, kumun e Marne.
* Magenta e kumun Carvin, e Pas-de-Calais.
* bali Magenta, e Roazhon hag e Pariz.
* Magenta, karter e Nouméa (Kanaky) .

### Aostralia

* Magenta, New South Wales

## Liv

* Magenta (liv), ul liv kavet goude an emgann meneget uheloc'h
# Magdalena zur Lippe

Magdalena zur Lippe ( 1552 -1587 Darmstadt) a oa kentañ Landgravez Hessen-Darmstadt.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe da Georg Iañ von Hessen-Darmstadt (1547 -1596), landgrav Hessen-Darmstadt adal 1567 betek 1596.
Unnek bugel o doe.

## Pennad kar

* Magdalena
# Magdeburg

Magdeburg zo ur gêr en Alamagn, e Saks-Anhalt. Kêr-benn al Land eo.

## Tud dibar

* Max Lange, meurc'hoarier echedoù, bet ganet e Magdeburg.

## Gevellerezh

* Braunschweig, Alamagn, 1987
* Sarajevo, Bosnia-ha-Herzegovina, 1977
* Nashville, Stadoù-Unanet, 2003
* Zaporijia, Ukraina, 2008
* Radom, Polonia, 2008
* Harbin, Sina, 2008
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Magenta (liv)

Ar magenta a zo ur seurt liv ruz-roz mouk, da dostaat da liv ar fuchsia. Graet e vez gant ar magenta er moullañ er patrom livioù CMYK, da heul ar cyan, ar melen hag an du, evit moullañ al livioù, m'eo unan eus 3 liv diazez (da heul an du diouzh ret).
Livioù | Roll al livioù :
| Gwenn #ffffff | Arc'hant #c0c0c0 | Gris #808080 | Du #000000 |
| Ruz #ff0000 | Orañjez #ffa500 | Melen #ffff00 | Gwer #00ff00 | Cyan #00ffff | Glas #0000ff | Indigo #4b0082 | Mouk #7f00ff |
| Magenta #ff00ff | Olivez #808000 | Gell #954535 | Turkez #008080 | Roz #ffc0cb |
# Otto Iañ (impalaer santel)

Otto Iañ, impalaer santel, a oa ganet d'an 23 a viz Du 912 e Wallhausen, e-tal Lenn Konstanz, hag a varvas d'ar 7 a viz Mae 973. Mab e oa da Herri Iañ Germania ha da Matilda Ringelheim. Ren a reas eus 936 da 973.
E-kerzh un hir a ren e roas brud ha sked da rouantelezh Germania, ken gant e ampartiz politikel ken gant e drec'hioù er brezel. Adsevel a reas an titl a impalaer hag anvet e voe da Impalaer ar Romaned eus 962 da 973. Eñ eta an hini a voe saver an Impalaeriezh santel roman german, goude ma ne voe krouet an anv-se nemet er XV$^{vet}$ kantved.
# Otto Hahn

Otto Hahn a oa ur c'himiour alaman, ganet d'an 8 a viz Meurzh 1879 e Frankfurt am Main ha marvet d'an 28 a viz Gouere 1968 e Göttingen.
Ganet eo bet en ur familh gweraerien, deuet da vezañ bras o embregerezh. Pa oa bugel c'hoazh e oa e dad gant ar soñj lakaat anezhañ da studiañ an arkitektouriezh. D'ar mare-se eo e krogas Otto Hahn gant e daolioù-arnod kentañ e-barzh ti-kouez e dud. Brudet edo dija evit e vemor vras. E 1944 e resevas priz Nobel ar gimiezh. Lesanvet eo bet "Tad ar gimiezh nukleel".
# Otto III Bavaria

Otto III a oa dug Bavaria.
Ganet e oa e Burghausen, mab e oa da Henrich XIII, Dug Bavaria, ha da Elizabeth Hungaria.
# Otto II (impalaer santel)

Otto II, ganet e dibenn 955, ha marvet d'ar 7 a viz Kerzu 983 e Roma, a oa mab da Otto Iañ hag Adelaid Bourgogn, hag impalaer santel roman war-lerc'h e dad. Dimeziñ a reas d'ar briñsez Teofano.
Kenderc'hel a reas gant politikerezh e dad, kreñvaat an impalaeriezh, ha kreskiñ he zachenn en Italia. Ne oa ket koulz soudard hag e dad met derc'hel a reas an impalaeriezh en he sav ha dindanañ e vleunias ar sevenadur hag ar c'henwerzh.
Da fall e troas e droiadoù-brezel e Frankia ar C'hornôg hag e kreisteiz Italia.
Mervel a eure en 983, hag eñ 28 vloaz.

## E vuhez
### E yaouankiz

E dad a roas dezhañ kelennerien evel Gerbert d'Aurillac, e eontr Brunon Köln, arc'heskob Köln, e lezvreur bastard Gwilherm Mainz, arc'heskob Mainz. Yaouank e oa pa gemeras perzh gant e dad e troiadoù brezel en Italia. Dilennet e voe da roue gant dieta Worms, kenren a reas gant e dad, ha roet e voe dezhañ kurunenn Germania d'ar 26 a viz Mae 961 en iliz-veur Aachen.

## Notennoù

* ↑ Buhez Otto II
* ↑ Nouvel abrégé chronologique de l'histoire et du droit public d'Allemagne, Pfeffel, Christian Friedrich (1726-1807), p.136.