OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Foulehaio carunculatus

Foulehaio carunculatus :
| Foulehaio carunculatus, luc'hskeudennet en ʻEua (Tonga). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Genad : | Foulehaio |
| Anv skiantel ||
| Foulehaio Reichenbach, 1852 ||
| Anv skiantel daouanvel ||
| Foulehaio carunculatus (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Foulehaio carunculatus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae.
Anvet e voe Certhia carunculata (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Annez

Bevañ a ra ar spesad en inizi Fidji, Samoa, Samoa Amerikan, Tonga ha Wallis ha Futuna. Gwell eo gantañ ar c'hoadegi gleb trovanel hag istrovanel koulz hag ar mangrovennoù.

## Liammoù diavaez

* (en) Foulehaio carunculatus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Foulehaio carunculatus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Foulehaio carunculatus.
# Foulk

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Foulk eo brezhonekadur an anv-badez gallek Foulques, a orin germanek, a zo bet douget dreist-holl gant konted frank Anjev hag Italia er Grennamzer.

## Gerdarzh

Dont a rafe eus ur ger frankek, Folker, a dalvezfe stourmer (!) evit ar bobl, deuet da vezañ Folcus e latin.

## Yezhoù all

* En italianeg: Fulco, pe Fulgo, ha Fulceri, Fulcieri, Fulgero.
* E saozneg : Fulk
* En okitaneg: Folquet

## Konted Anjev

* Foulk Iañ ;
* Foulk II ;
* Foulk III ;
* Foulk IV ;
* Foulk V, kont Anjev ha roue Jeruzalem.

## Tud all

* Foulques le Vénérable, arc'heskob Reims (882-900) ;
* Foulques de Neuilly, prezeger ar pevare Kroaziadeg,
* Foulques FitzWarin, forbann eus ar Grennamzer ;
* Foulques de Vendôme, kont Vendôme ;
* Foulques Basset, pe Fulk Basset,eskob Londrez ;
* Folquet de Marselha, anavezet ivez evel Foulques de Toulouse, troubadour hag eskob en XIIIvet kantved;
* Foulques de Chartres.
* Patriarch Fulk of Jerusalem
* Fulk of Guînes

### En Italia

* Folco Pavia, ur manac'h a orin iwerzhonat, deuet da vout eskob Pavia ha Piacenza, lidet en Italia d'an 11 a viz Here.
* Folco II d'Este, aotrou Ferrara.
* Folco Bertrando I di Provenza, kont.
* Folco Portinari, tad Beatrice Portinari, maouez karet gant ar barzh Dante Alighieri.
* Folco Lulli, aktour.
* Folco Quilici, kazetenner.

#### En anv Fulco

* Fulco Pratesi, prezidant WWF Italia.
* Fulco Luigi Ruffo-Scilla, kardinal italian.

#### En anv Fulcieri

* Fulcieri da Calboli, gwelf .
# Foulk Iañ

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
*Ur pennad Foulk a zo ivez.
Foulk Iañ (pe Fulco, pe Foulk ar Rouz), mab d'ar beskont Ingelger, ha moarvat da Aelendis, a oa kentañ kont Anjev eus 930 da 942.
Kent-se e oa bet beskont Anje (a-raok 898-930), beskont Teurgn (898-909), ha kont Naoned (909-919).
Dimezet e oa da Roscille Loches , merc'h Garnier (Warnerius), aotrou Loches, ha Tescende, ha bugale o doa bet :
* Ingelger, marvet a-raok 929, lazhet moarvat e 927 en ur c'hrogad gant Vikinged.
* Gui (Widdo), chaloni e Saint-Martin-de-Tours, hag eskob Soissons eus 937 da 973
* Foulk II, kont Anjev.
* Roscille Anjev, a zimezas da Alan II (lesanvet Alan Barvek), dug Breizh, ha mamm Gerberga Naoned.
E 909, pa varvas Alan Iañ, dug Breizh, e voe roet beskontelezh Teurgn da Thibaud l'Ancien, ha dezhañ kontelezh Naoned. Gant-se e oa karget da stourm ouzh ar Vikinged hag ouzh ar Vrezhoned.
Kemeret e voe Naoned gant ar Vikinged e 914, ha dilezel e wirioù war ar gontelezh a reas Foulk e 919. Miret e voe an anv a gont gantañ koulskoude, met ne voe anavezet nemet e 930.
Ar pep brasañ eus e vuhez a dremenas o vrezeliñ a-enep ar Vikinged.
Meneg eus Foulk ar Rouz a zo e "Chronique des exploits des Comtes d'Anjou", skrivet eus 1100 da 1140 gant ur manac'h anjevat, war c'houlenn Foulk Rekin.

## Pennadoù kar

* Foulk
* Roscille

## Liammoù

* Konted Anjev
* FranceBalade
* Foulk I "le Reux"
* Kronikenn konted Anjev
# Foulehaio

Foulehaio :
| Foulehaio carunculatus, luc'hskeudennet en ʻEua (Tonga). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Foulehaio Reichenbach, 1852 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Foulehaio a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Foulehaio carunculatus,
* Foulehaio procerior,
* Foulehaio taviunensis.
O c'havout a reer holl e Polinezia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Foulehaio (lennet e-barzh d'an 23 a viz Meurzh 2022).
# Fouin dardar

Fouin dardar :
| Ur fouin dardar. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Locustellidae |
| Genad : | Locustella |
| Anv skiantel ||
| Locustella fluviatilis (Wolf, 1810) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar fouin dardar a zo ur spesad golvaneged, Locustella fluviatilis an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

* Locustella fluviatilis

## Annez

Neizhiañ a ra al labous en Europa (Kreiz ha Retereuropa) dreist-holl ha kornôg Azia ; goañviñ a ra en Afrika ar Reter.

## Liammoù diavaez

* Locustella fluviatilis war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Fouleg

Ur yezh atlantel eus skourr yezhoù atlantel an norzh eo ar fouleg (fulfulde pe pulaar).
Kaozeet e vez gant milionoù a dud (10-16 milion) e Maouritania, Senegal, Mali, Ginea, Ginea-Bissau, Burkina Faso, Niger, Nigeria, Kameroun, Gambia, Tchad, Sierra Leone, Benin, Ginea-Bissau, Soudan, Republik Kreizafrikan, Aod an Olifant, Ghana, Togo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek

## Liammoù diavaez

* (en) Mido Waawi Pular! Learner's guide to Pular (Fuuta Jallon) gant Herb Caudill hag Ousmane Diallo
* Ethnologue
* Fulfulde Language Family Report (SIL) gant kartennoù eus ar rannyezhoù
* FULA pajenn yezh (Fulfulde, Pulaar, Fulani, Peul)
* Pular Language Ebooks, levreloù digoust
# Foulk IV

Foulk IV, pe Foulk Rekin, ganet e 1043 e Château-Landon, ha marvet d'ar 14 a viz Ebrel 1109 en Anje, a oa mab da Jafrez II Ferreol, kont Gâtinais, ha da Ermengarde Anjev. Kont Anjev ha Teurgn e voe eus 1068 betek e varv.
Evit enebiñ ouzh dug Normandi Gwilherm II Normandi (Gwilherm an Alouber) e timezas e hanterc'hoar Hildegard da Gui-Geoffroy-Guillaume VIII Akitania, hag e verc'h Ermengarde Anjev da Alan IV, dug Breizh. Skoazell a roio ivez da varoned Maine pa vint emsavet ouzh dug Normandi. Rannañ a reas madoù e eontr Jafrez gant e vreur Jafrez III: d'ar breur Anjev ha Touraine, dezhañ Saintonge hag aotrouniezh Vihiers. E 1061 e voe aloubet Saintonge gant Guy-Geoffroy-Guillaume VIII, dug Akitania, met faezhet e voe gant an daou vreur Jafrez ha Foulk e Chef-Boutonne. Adkemer a reas Foulk e Saintonge neuze, met er bloaz war-lerc'h e oa distro e enebour.
Dre ma ne gave ket e walc'h gant aotrouniezh Vihiers e reas emglev gant baroned all a-enep e vreur, en doa bec'h gant an dud a iliz neuze. Kemer a reas kêr Saumur d'ar 25 a viz C'hwevrer 1067, Anje, d'ar 4 a viz Ebrel 1067, tapout krog en e vreur ha bac'hañ anezhañ.

## Dimezioù

Meur a wech e timezas.
* Kentañ gwreg en doe e oa Hildegarde de Baugency, merc'h da Lancelin II, aotrou Baugency,
    a voe mamm da Ermengarde († 1146), dimezet marteze da gentañ da Gwilherm IX, dug Akitania ha kont Poatev, ha neuze da Alan IV Fergent, dug Breizh.
* Pa intañvezas e timezas da Ermengarde de Bourbon, merc'h da Archambaud IV, aotrou Bourbon. En em zispartiañ a rejont, ha strivañ a reas d'he zimeziñ da Guillaume de Jaligny. Bugale o doa bet a-raok o disparti, ha dreist-holl
    Jafrez IV Martel, († 1106) a voe kont Anjev gant e dad.
* Da drede gwreg en doe Aurengarde, merc'h da Isembard, aotrou Châtel-Aillon, a zimezas dezhañ d'an 21 a viz Genver 1076. E 1080 e kasas anezhi kuit, hag e serras anezhi e kastell Beaumont-lès-Tours, da glask ober un dimeziñ all.
* En taol-se e timezas d'ur verc'h da c'h-Gaoter Iañ, kont Brienne. Kasa reas anezhi kuit ivez, a-raok 1090 war a seblant.
* War-dro 1090 ec'h addimezas da Bertrada Montfort († 1117). Honnezh a oa merc'h da Simon 1añ, aotrou Montfort, ha da Agnès d'Évreux.
    Ur mab o doe da vihanañ: Foulk V, lesanvet Foulk Yaouank (war-dro 1090 † 1144), a vo kont Anjev ha roue Jeruzalem.
Skrapet e vo Bertrada, a-youl-gaer moarvat, e 1092 gant ar roue Fulup Iañ.

### Kurioù Anjeviz, pe Gesta Consulum Andegavorum

Lakat a reas skrivañ un Istor konted Anjev , ha ne chom anezhañ nemet un darn, kavet e-barzh Spicilegium Luc d'Achery, ha troet e galleg gant an abad Michel de Marolles en e Histoires des anciens comtes d'Anjou.
# Foulk V

Foulk V, pe Foulk Yaouank, ganet war-dro 1090 en Anje, marvet d'an 10 pe 13 a viz Du 1143 en Acre, a voe kont Anjev ha Teurgn eus 1109 da 1129, kont Maine eus 1110 da 1129, ha roue Jeruzalem eus 1131 betek 1143. Mab yaouañ Bertrada Montfort ha Foulk Rekin, kont Anjev ha Teurgn, e oa.
E lezvreur henañ Jafrez IV a oa emsavet a-enep d'o zad. Mont a reas Foulk a-du gant e dad a-enep d'e vreur. Muntret e voe Jafrez e seziz Candé en 1106, mervel a reas Foulk kozh en 1109. Neuze eo e teuas Foulk yaouank da vout kont Anjev ha Teurgn.

## Kont Anjev ha Maine

E gentañ preder evel kont Anjev eo lakaat e wizien da blegañ d'e lezenn, ha re Amboise da gentañ penn. Kemer a reas meur a gastell hag o distruj dre ma lakaent e c'halloud en arvar. Dimeziñ a reas da Eremburga Maine, merc'h pennhêrez Hélie de Beaugency, pe Élie Iañ Maine, kont Maine. Gant an dimeziñ-se e oa stag Maine hag Anjev da-vat. Met ret e voe diwall ouzh ar skoilhoù etre Herri Iañ, a oa roue Bro-Saoz ha dug Normandi war un dro, ha Loeiz VI, roue Bro-C'hall. Dimeziñ a reas e verc'h da Herri Iañ e 1113.
En 1120 ez eas d'an Douar Santel da vrezeliñ hag e kasas e verc'h Sibylle gantañ. Pa zistroas e reas emglev gant ar roue gall hag e roas skoazell dezhañ ouzh an impalaer Herri V an Impalaeriezh Santel hag ar roue saoz Herri Iañ (Bro-Saoz).
Dimeziñ a reas e verc'h Sibylle da Guillaume Cliton, hag e vab Jafrez V a zimezo en 1128 da Matilda Bro-Saoz, merc'h da Henri Beauclerc, intañvez an impalaer Herri V an Impalaeriezh santel.
Diwar-lerc'h an eured-se e teu an Tiegezh Plantagenêt.

## Roue Jeruzalem

E-kerzh e veaj kentañ d'an Douar Santel e 1120, en doa tapet brud vat, ha pa intañvas e 1126, e voe kinniget dezhañ goulenn Melisenda, rouanez Jeruzalem, merc'h Baldoenn II (roue Jeruzalem). Distreiñ a reas da Balestina e 1129 eta, hag e laoskas e holl vadoù gant e vab Jafrez V.
Eno, pa varvas Baldoen II en 1131, e voe dilennet da roue Jeruzalem.

## Eured ha bugale

Div wech e timezas:
* e 1110 da Eremburga Maine († 1126), kontez Maine, merc'h da Élie Iañ Maine (pe Hélie de Beaugency), kont Maine, ha Mathilde Château-Du-Loir, ha bugale dezho :
* Jafrez V le Bel pe Plantagenêt († 1151), kont Anjev, Teurgn, ha Maine, ha dug Normandi,
* Élie II († 1151), kont Maine
* Mathilde († 1119), dimezet da William Adelin († 1120), mab pennhêr ar roue Herri Iañ (Bro-Saoz)
* Sibylle († 1119), dimezet en 1121 da Guillaume Cliton. Torret e voe an dimeziñ en 1124, hag addimeziñ a reas en 1139 gant Thierry Elzas, kont Flandrez.
Goude intañviñ e timezas da Melisenda, rouanez Jeruzalem (1101 - 1161), merc'h da Baldoen II, roue Jeruzalem, ha Morfia Malatya. Daou vab o doe :
* Baldwin III (1131 - 1163), roue Jeruzalem,
* Amaury Iañ (1136 - 1174), roue Jeruzalem.

## E varv

Mervel a eure en Acre d'an 10 a viz Du 1143, goude kouezhañ diwar e varc'h. E zaou vab, Baldwin hag Amaury, a renas war e lerc'h , a bep eil.

## Liammoù

* (fr)FranceBalade
* (en)Fulk V of Anjou
# Guangdong

Guangdong (e sinaeg : 广东 Reter ledan) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e gevred ar vro. Proviñs pobletañ Sina eo abaoe 2005.
g • ka • ke Proviñsoù ha tiriadoù Sina :
| Proviñsoù | Anhui · Fujian · Gansu · Guangdong · Guizhou · Hainan · Hebei · Heilongjiang · Henan · Hubei · Hunan · Jiangsu · Jiangxi · Jilin · Liaoning · Qinghai · Shaanxi · Shandong · Shanxi · Sichuan · Yunnan · Zhejiang |
| Rannvroioù emren | Guangxi · Mongolia an Diabarzh · Ningxia · Xinjiang · Xizang (Tibet) |
| Munisipaliezhioù | Beijing · Chongqing · Shanghai · Tianjin |
| Gant statud ispisial | Hongkong · Macau |
# Guangzhou

Guangzhou eo trede brasañ kêr Sina, ur porzh bras, ha kêr-benn proviñs Guangdong, ur 120 km er gwalarn da Hong Kong, hag er biz da v-Macau.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Guanyu Zhou

Guanyou Zhou (周冠宇, Zhōu Guànyǔ) zo ur blenier redadegoù kirri eus Sina. Abaoe 2022 e red gant Alfa Romeo e-kichen Valtteri Bottas. A-raok e oa bet perzh eus akademiezh Alpine F1 Team ha blenier esaeoù Renault F1 Team hag Alpine e oa bet. Redet en doa e Formulenn 2 ivez.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Guangxi

Guangxi (e sinaeg : 广西, Kornôg ledan) zo ur rannvro emren eus Republik Pobl Sina, e kreisteiz ar vro, krouet evit reiñ gwirioù ispisial d'ar bobl Zhuang.
g • ka • ke Proviñsoù ha tiriadoù Sina :
| Proviñsoù | Anhui · Fujian · Gansu · Guangdong · Guizhou · Hainan · Hebei · Heilongjiang · Henan · Hubei · Hunan · Jiangsu · Jiangxi · Jilin · Liaoning · Qinghai · Shaanxi · Shandong · Shanxi · Sichuan · Yunnan · Zhejiang |
| Rannvroioù emren | Guangxi · Mongolia an Diabarzh · Ningxia · Xinjiang · Xizang (Tibet) |
| Munisipaliezhioù | Beijing · Chongqing · Shanghai · Tianjin |
| Gant statud ispisial | Hongkong · Macau |
# Guantánamo (kêr)

Guantánamo zo ur gêr e gevred Enez Kuba ha kêr-benn proviñs Guantánamo, ma emañ diazezet kamp-arme Guantánamo, abaoe 1903. Bevañ a ra kêriz eus gounezerezh ar c'hafe, ar sukr, ar c'hakao, an holen hag an tomatez.
Diazezet e voe kêr e 1797 war zouar un atant bras anvet Santa Catalina. Un anv Taíno eo "Guantánamo" ha talvout a ra kement ha "douar etre div stêr".
Ur 15 km eus kêr emañ bae Guantánamo ma'z eus bet savet ur c'hamp-arme stadunanat abaoe brezel 1898 pa voe kemeret digant Spagn en emgann bae Guantánamo. En 1903 e voe feurmet an dachenn da SUA.

## Kanaouennoù

* En Guantánamo https://www.paroles-musique.com/paroles-Papaito-En_Guantanamo-lyrics,p019549207.
# Guanajuato (stêr)

    Pajenn ar stêr Guanajuato eo amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Guanajuato (disheñvelout).
Ar stêr Guanajuato zo ur stêr e Mec'hiko, e stad Guanajuato, adstêr d'ar stêr Lerma, hag a dremen dre gêr Guanajuato (kêr) .
# Guanin

Ar guanin zo un nukleobazenn implijet e sintezenn ar proteinoù p'eo un elfenn eus an TDN.
Stumm ar guanin a genglot ouzh hini ar sitozin en TDN hag en TRN.
# Guanzate

Guanzate zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Guanciale

Guanciale (distaget [ɡwanˈtʃaːle]) zo ur meuz eus Italia graet gant jod ur pemoc'h, ha lakaet da sec'hañ. Dont a ra an anv eus ar ger guancia, a zo jod en italianeg.

## An anv hervez ar rannvroioù
### Abruzzo

* guanciale amatriciano

### Calabria

* guanciale ("vusciularo" o "vuccularo")

### Friuli-Venezia Giulia

* guanciale

### Lazio

* guanciale
* guanciale dei monti Lepini al maiale nero

### Molise

* guanciale ("vrucculare" o "vrucculeare")

### Sardegna

* guanciale

### Toscana

* barbina (guanciale)

### Umbria

* guanciale o barbozzo

## Pennadoù kar

* joskenn
# Ginea (Araba)

Ginea (Guinea en spagnoleg) zo ur rann eus kumun Gobiaran (Valdegovía-Gaubea en ofisiel), e kornôg proviñs Araba, e Kumuniezh Emren Euskadi.
32 km emañ er c'hornôg da gêr Gasteiz, kêr-benn ar broviñs, ha 24 km en hanternoz da Miranda de Ebro, er sierra de Arcamo, ha 700 m uhelder dezhi.
Ur 15 a dud zo o chom eno. A-raok 1927 e oa stag ouzh Lacozmonte.
Iliz San Martín zo e-kreiz ar barrez, nemet n'eo ket bras he zalvoudegezh arzel.
# Gindi

Ar Gindi (Guindy e galleg) zo ur stêr eus Breizh, e Treger, 44 km dezhi. Emañ hec'h eienenn e Louergad, er Manati, troad tu kornôg ar Menez Bre, 200 m a uhelder dezhi, hag ac'hane e red war-du an hanternoz da dapout ar Yeodi en aber Landreger.
War ar c'hartennoù IGN e vez roet dezhi an anv "ruisseau de St-Gonery", betek ti-gar Benac'h/Bear, e Kenkiz/Sant Goneri.
Sili a vez pesketaet e-barzh dreist-holl.

## Red ha Pontoù

Louergad
* Ar pontig kentañ, er Manati.
Rospezh-Kaouenneg-Lanvezeeg
* Kildroioù er prajoù kent Milin Rospezh (o sellout war-zu ar c'hornôg)
* Tu krec'h Milin Rospezh
* Pont Milin Rospezh, o sellout war-zu Rospezh
* Tu traoñ Milin Rospezh
Rospezh-Kemperven
* An hent hag ar pont nevez, war an tu kleiz, hag hent ar pont kozh, war an tu dehoù, o vont etrezek Kemperven da dreuziñ ar Gindi, e traoñ Krec'h-Giniou (Rospezh)
* Ar pont kozh, war-zu Rospezh
* Tu krec'h ar pont kozh
* Tu krec'h ar pont kozh
Ar Vinic'hi-Priel
* Dourbont ar Gindi
Landreger-Priel
* Treuzell Sant-Frañsez.
* Treuzell Sant-Frañsez.
* Ar Pontoù Du, dreist d'ar Gindi e Landreger, e penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved. Ar pont diwezhañ war ar Gindi a-raok ar c'hember gant ar Yeodi

## Kumunioù douret

* Louergad (andon)
* Pederneg (lez dehoù)
* Bear (lez dehoù)
* Plûned
* Tonkedeg (lez kleiz)
* Kawan (lez dehoù)
* Kaouenneg-Lanvezeeg (lez dehoù)
* Lannuon (Bulien) (lez kleiz)
* Rospezh (lez kleiz)
* Kemperven (lez dehoù)
* Lanvilin (lez kleiz)
* Koatreven (lez kleiz)
* Langoad (lez dehoù)
* Ar Vinic'hi (lez dehoù)
* Priel (lez kleiz)
* Landreger (lez dehoù)

## Lec'hanvadurezh

* Trogindi (Traoñ-Gindi), e Louergad, Tonkedeg hag e Kemperven.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Observatoire des poissons migrateurs de Bretagne
# Gimnèsies

Ar Gimnèsies (e katalaneg), pe Gimnesias (e spagnoleg), a vez graet eus inizi brasañ ha reterañ ar Balearez, ha Pitiüses eus ar re gornokañ.

## An inizi

Setu anvioù ar Gimnèsies :
* Menorca, Mallorca ha Cabrera,
* inizi bihan, tost dezho, hag en o zouez: Dragonera, Illa dels Conills hag Illa de l'Aire.
# Gina Linn Finegold

Gina Linn Finegold a zo ur vestrc'hoarierez echedoù eus SUA.
Mestr Etrebrodel (Maouezi) eo.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 1989 gant 8 poent diwar 9.
2 085 eo e renk Elo diwezhañ.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* He fartiennoù e Chessgames
# Gims

Gims, anvet Maître Gims betek miz Meurzh 2019, e wir anv Gandhi Djuna, zo ur raper, kaner ha sonaozer ganet d'ar 6 a viz mae 1986 e Kinshasa, e Republik Demokratel Kongo. Brudet eo bet war YouTube gant ouzhpenn 200 000 000 a selaouadenn a-wechoù.
Dont a ra eus ur familh sonerien : e dad a oa kaner er strollad "Viva la Musica" eus Papa Weba, e galleg pouezmouezhiet kreñv hag en ur yezh afrikan a-wechoù. Breudeur raperien en deus ivez. Ezel eo eus ar strollad milvrudet Sexion d'Assaut, ha seveniñ a ra "Subliminal", e bladenn gentañ, e-unan e 2013. Berzh bras a ra ar bladenn gant ouzhpenn 1 000 000 a skouerennùu gwerzhet. Kanañ a ra diwar-benn traoù ar vuhez pemdeziek gant sonerezh beat mui tekno efedoù un tammig stumm ar meziant "Sony Production".

## Bugaleaj ha yaouankiz

Digouezhet e oa e familh e Bro-C'hall e 1988 pa ne oa nemet daou vloaz. E dud a oa dibaper, hag abalamour d'an dra-se en doa bet ur bugaleaj trubuilhet$^{amsklaer}$. Degemeret e voe da vevañ en ur familh hag e skwatoù goude. Taolenniñ a ra an herrad-se en e levr "Vise le soleil". Pemzek a vreudeur zo en e familh. Tri breur dezhañ zo raperien ivez: Dadju ezel eus ar strollad The Shin Sekai, Bedjik, Xgangs ha Djelass$^{Tripebevar?}$.
Kemer perzh a ra e vreudeur war e bladenn "Subliminal" (2013). Kreskiñ a ra e 3de ranngêr Pariz, en 9vet ranngêr hag a-benn ar fin en 19vet. Heuliañ a ras studioù graferezh hag kehentiñ. Dibab a ras al lezanv « Maître Gims » e dave d'ar sinema azian ha bed an arzoù brezel.

## Liammoù diavaez

* Ur ganaouen bet o beuziñ gant Sexion d'Assaut (YouTube)
* Maitre Gims e-unan (YouTube)
# Ginea-Bissau

    Evit sterioù all ar ger Ginea, gwelet amañ.
Ginea Bissau (Republik Ginea Bissau ent-hir, República da Guiné-Bissau e portugaleg, yezh ofisiel ar vro) zo ur stad eus kornôg Afrika, paket etre Senegal en hanternoz, Republik Ginea er c’hreisteiz hag er reter, hag ar Meurvor Atlantel er c’hornôg.
En em ledañ a ra war 36 120 km$^2$ ha poblet eo gant ouzhpenn ur milion a dud (1 345 479 a annezidi e 2002). Bissau eo ar gêr-benn.
Izel eo ar braz eus douaroù ar vro : e 300 metr uhelder emañ al lec’h uhelañ. Dirak aberioù ar stêrioù Geba ha Corubal en em astenn an inizi Bijagós.
Gwechall e oa eno rouantelezh Kaabu (Gabú), un tamm eus Impalaeriezh Mali, a gaver roud anezhañ betek an XVIII$^{vet}$ kantved. Tamm-ha-tamm e voe trevadennet an arvor gant Portugaliz, a rae kenwerzh ar sklaved eno. Met ne voe ergerzhet an diabarzh nemet en XIX$^{vet}$ kantved. Neuze e teuas an douaroù a ya bremañ d’ober Ginea-Bissau hag ar C'hab Glas da vezañ un drevadenn eus Portugal, kelc’hiet gant trevadennoù gall. E 1956 e krogas stourm ar Partido Africano da Independência da Guiné e Cabo Verde (PAIGC) evit an dizalc’hiezh. Dont a reas Ginea-Bissau da vezañ ur stad dizalc’h d’ar 24 a viz Gwengolo 1973, hag anavezet e voe ar stad nevez gant Portugal e 1974.
Ar portugaleg eo yezh ofisiel ar vro met ne vez kaozeet nemet gant un niver bihan a dud. Fula ha Mandinka zo yezhoù a vez kaozeet gant kalz tud, dreist-holl en hanternoz ar vro. En arvor e vez kaozeet kreoleg Ginea-Bissau (kriol), gant tud a bep seurt, en o zouez diskennidi Portugaliz hag Afrikaned (Mestiços) ha tud deuet eus Makao.

## Rannoù melestradurel

Rannet eo Ginea-Bissau en 8 rannvro hag un tolead emren :
* Bafatá
* Biombo
* Bissau (tolead emren)
* Bolama
* Cacheu
* Gabú
* Oio
* Quinara
* Tombali
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Ginea (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ginea a c'hall bezañ meur a dra:

## Riezioù

* Ginea, pe Ginea-Conakry, ur vro en Afrika ar C'hornaoueg;
* Ginea-Bissau, ur vro en Afrika ar C'hornaoueg ivez;
* Ginea ar C'heheder, ur vro en Afrika ar C'heheder.
* Papoua-Ginea Nevez, ur vro en Oseania

## Rannoù-bed

* Pleg-mor Ginea, ul lodenn eus ar Meurvor Atlantel, e mervent Afrika;
* Ginea, anv roet gant Europiz gwechall d'al lodenn eus Afrika a-hed Pleg-mor Ginea;
* Ginea-Nevez, un enezenn en Oseania.

## Trevadennoù

* Ginea Frañs, pe "Ginea C'hall", un drevadenn perc'hennet gant ar Frañs (bremañ Ginea)
* Ginea Portugal, un drevadenn perc'hennet gant Portugal (bremañ Ginea-Bissau)
* Ginea spagnol, un drevadenn perc'hennet gant Spagn (bremañ Ginea ar C'heheder)

## Kêrioù

* Ginea, en Araba, en Euskal Herria.

## Gwelet ivez

* Gineenn, ur moneiz kozh eus Breizh-Veur