# Segal

Segal :
| Secale cereale ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Liliopsida |
| Urzhad : | Poales |
| Kerentiad : | Poaceae |
| Genad : | Secale |
| Anv skiantel ||
| Secale cereale M.Bieb. ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar segal (Secale cereale) a zo un edenn eus kerentiad ar Poaceae. Tost-tre eo ouzh an heiz hag ar gwinizh hag implijet e vez d'ober bleud, bara, bier-segal, vodka, wiski-segal (rye whisky) hag ivez da vagañ loened-feurm.

## Orin

Bez' ez eo unan eus ar spesadoù ed gouez a gresk e kreiz Turkia. Kavout a reer roudoù eus ar stumm-feurm a zrevadoù bihan en un nebeud lec'hiennoù arkeologiel e Turkia met estreget-se ne zeu war-wel nemet en Europa e-pad oadvezh an arem etre -1800 ha -1500. Posupl eo e oa bet degaset da Europa eus Turkia asambles gant ar gwinizh hag e oa bet gounezet diwezhatoc'h en un doare distag. Gounezet e oa bet gant ar Romaned e Preden ha war vord an Danav met fall e oa bet kavet ganto hervez Plinius an Henañ.

## Gounidegezh

Gouzañv a ra ar segal un douar trenk hag un hinad c'hleb ha yen gwelloc'h eget ar gwinizh met n'eo ket ken kalet ouzh ar riv hag an heiz. E Turkia e vez gounezet alies gant ar gwinizh. Reiñ a ra un blaz ispisial d'ar bleud ha trevadoù fonnus pe fonnusoc'h a vez ha pa ve bet fall an amzer.

## Gounid

Produerien pennañ segal — 2005 (milion ton) :
| Rusia | 3.6 |
| Polonia | 3.4 |
| Alamagn | 2.8 |
| Belarus | 1.2 |
| Ukraina | 1.1 |
| Sina | 0.6 |
| Kanada | 0.4 |
| Turkia | 0.3 |
| Stadoù-Unanet | 0.2 |
| Aostria | 0.2 |
| Bed a-bezh | 13.3 |
| Source: UN Food & Agriculture Organisation (FAO) ||
E norzh, kreiz ha reter Europa e vez gounezet ar segal dreist-holl. Mont a ra e gelc'hiad eus norzh Alamagn betek norzh ha kreiz Rusia hag e-barzh emañ Ukrainia, Belarus, Lituania ha Latvia ivez. Gounezet e vez e Norzhamerika, en Arc'hantina, e Turkia, Kazakstan hag e norzh Sina.
War-zigresk emañ ar c'hementadoù produet abalamour d'ur goulenn dister. Da skouer, kouezhet eo gounezerezh Rusia eus 13.9 milion a donennadoù e 1992 da 3.4 e 2005.

## Kleñvedoù

Gwiridik-tre ouzh an druilh eo ar segal. Debriñ segal druilhet a c'hell bezañ penn-kaoz d'ur gwall gleñved, an druilherezh e anv. Kleñvedoù-red druilherezh a veze ingal a-walc'h gwechall er broioù yen ma oa ar segal an ed pouezusañ. Hervez tud 'zo, an emdouelladurioù a oa-eñ abeg dezho a voe penn-kaoz da galz a tamalladennoù huderezh.

## Implij

Bara-segal a vez debret en un doare ingal e norzh Europa. Implijet e vez ivez d'ober ar bara strakus svedat. E-barzh ar bleud segal ez eus nebeutoc'h a c'hluten eget er bleud gwinizh ha muioc'h a wiad. Gallout a ra boud implijet ivez d'ober un doare wiski ha bier.

## Arc'hant

Implijet e vez ar ger evit arc'hant. Ober segal a zo gounit kalz arc'hant.

## Gwelet ivez

* Druilh
* Bier-segal
* Whisky segal

## Daveoù

* ↑ Daniel Zohary and Maria Hopf, Domestication of plants in the Old World, third edition (Oxford: University Press, 2000), p. 75
* ↑ Major Food And Agricultural Commodities And Producers - Countries By Commodity
* ↑ Ergot of Rye: History
* Secale cereale (TSN 42089). Integrated Taxonomic Information System. Accessed on September 22 2002.
* Multilingual taxonomic information from the University of Melbourne

## Liammoù diavaez

* Gordon Hillmann: New evidence of Lateglacial cereal cultivation at Abu Hureyra on the Euphrates, in: The Holocene 11/4 (July 2001), p. 383-393.
* Growing Rye hosted by the UNT Government Documents Department