OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rahouenn

Ar rahouenn zo un unanenn hed kozh. Hed an dorn digor eo an diazez, par eo neuze d'an hed zo etre beg ar biz-meud ha beg ar biz-bihan pa astenner ar bizied, da lâret eo e-tro 20 cm. Kar eo d'ar ger rhychwant en kembraeg hag a dalv kement ha palv an dorn ivez. Deveret eo ar ger-mañ eus ar rakger pouezañ ra- hag un termen amsklaer.
10 bizad pe 7 ½ meutad (= 90 linennad) zo er rahouenn naturel (e gresianeg lichas). A-hend-all, ar peurliesañ, eo keit hag an daoufarzh eus an troatad, da lâret eo 10 ⅔ bizad pe 8 meutad (=96 linennad).
Er reizhiad dibar d'ar saverion ilizoù-meur er Grennamzer e oa 89 linennad real rik er rahouenn.
Dre leterc'hañ, er skiantoù-anavout, eo ar rahouenn ar c'hementad termenet a stlennoù (gerioù, sifroù, ha c'hoazh) a c'hall bezañ berniet en eñvor war verrdermen.
# Raiano

Raiano zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo. 2 603 a dud zo enni o chom.
# Raibeart Brus

Raibeart Brus pe Raibeart I ("Roperzh ar C'hentañ" e brezhoneg; Robert (the) Bruce e saozneg; Robert de Brus pe Robert de Bruys er skridoù kozh), ganet d'an 11 a viz Gouhere 1274 en ul lec'h diasur (marteze en ur c'hastell e Cill Osailt), ha marvet d'ar 7 a viz Mezheven 1329 e Càrdainn Ros, a oa Roue Skos adalek 1306 betek e varv. Brudet eo evit bezañ unan eus ar renerien a zegasas dieubidigezh Bro-Skos ha lakaet eo da vezañ unan eus harozed vroadel ar vro. Eñ eo a c'hounezas Emgann Allt a' Bhonnaich (Bannockburn) e-kichen Sruighlea e 1314 ma voe faezhet arme ar Saozon.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ragusaeg

Ar ragusaeg zo ur yezh romanek eus skourr ar yezhoù dalmatek. Komzet e veze e Republik Ragusa (Dubrovnik) e Kroatia a-vremañ. Er XV$^{vet}$ kantved dija e oa ar yezh-mañ en arvar da vont da get, ha difennet e voe gant sened Ragusa al "lingua sclava" ("yezh slavek", dle. ar c'hroateg) hag a oa o kemer he flas. Hogen ne deued ket a-benn da saveteiñ ar ragusaeg, ha mervel a reas war-dro ar bloavezh 1600.

## Levrlennadur

* Matteo G. Bartoli: Das Dalmatische. Altromanische Sprachreste von Veglia bis Ragusa und ihre Stellung in der Apennino-balkanischen Romania. Schriften der Balkankommission, Linguistische Abteilung, hrsg. v. der Kaiserliche Akademie der Wissenschaften. Wien 1906. (en alamaneg)
# Rai

Ar Rai , pe RAI − Radio Televisione Italiana S.p.A., eo anv kompagnunezh skingomz ha skinwel ofisiel Republik Italia. Pempvet brasañ kompagnunezh skinwel Europa eo.

## Ar chadennoù

Ar Rai a skign dre 14 chadenn skinwel broadel, 3 rannvroel evit ar yezhoù bihan, 5 etrebroadel evit an Italianed e-maez ar vro, ha 3 kenrenet (1 europeat ha 2 parlamantel):
* Rai 1
* Rai 2
* Rai 3
* Rai 4
* Rai 5
* Rai Movie
* Rai Premium
* Rai Gulp
* Rai Yoyo
* Rai News 24
* Rai Storia
* Rai Sport
* Rai Scuola

## Notennoù

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Rineget eo lod programmoù.
* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 Diglok eo ar skignañ war Italia a-bezh.
# Rahel

Rachel, dre fazi ha dre levezon ar galleg ( רחל en hebreeg, ‘dañvadez’), pe gentoc'h Rac'hel pe Rahel, zo ur vaouez e Levr ar C'heneliezh, er Bibl. Merc'h e oa da Laban, ha c'hoar vihan da Lea, gwreg Jakob, hag eñ a oa kenderv dezho o-div ouzhpenn.
Eil gwreg Jakob e oa Rachel, ha mamm da Jozeb ha Benjamin.

## Er Bibl

Rac'hel eo an den kentañ eus he ziegezh a gav Jakob e-tal ur puñs pan erru e Harran. Pa wel Jakob ar plac'h gant he loened, loened he zad Laban, e tenn eviti ar maen a c'holo ar puñs ma c'hallo he zropell evañ. Hag eñ kontañ eo kar d'he zad, penegwir eo mab da Rebekka, a zo c'hoar da Laban. Ha Rac'hel d'ar red da gontañ d'he zad. Pa glev Laban emañ e niz Jakob er vro e teu d'an daoulamm d'e vriata hag e tegemer anezhañ en e di.
Goude bet seizh vloaz o labourat e ti Laban ha dimeziñ d'ar verc'h henañ Lea, e timezas Jakob da Rachel, met gaonac'h e oa anezhi. Rac'hel neuze, gwarizi enni abalamour da frouezhusted he c'hoar, a raio da da Jakob dimeziñ d'he matezh Bilha.
A-benn ar fin e c'hano Rac'hel daou vab : Jozef ha Benoni (pe Benjamin), ha mervel a reas-hi ouzh e c'henel, e Betleem, ma teu pirc'hirined da bediñ war bez Rac'hel.

## Kartoù

Hi eo an damez karo a lenner hec'h anv war ar c'hartoù-c'hoari gall.

## Pennad kar

* Rachel

## Livadurioù ha skeudennoù

* Rahel ha Jakob, hervez Palma il Vecchio
* Rachel, hervez Gustave Doré
* Rahel ha Lia, gant Dante Gabriel Rossetti
* Damez karo gall, Rachel skrivet er c'horn.
# Raibeart Ruadh MacGriogair

Raibeart Ruadh MacGriogair, ha Raib(eart) Ruadh pe Rob Ruadh ent-berr, saoznekaet e Robert Roy MacGregor, ha Rob Roy ent-berr, badezet d'ar 7 a viz Meurzh 1671 e Gleann-Gaoil, war lez Loch Ceiteirein, ha marvet d'an 28 a viz Kerzu 1734 e Both Chuidir, a zo un haroz skosat, ur seurt Robin Hood, eus penn-kentañ an XVIII$^{vet}$ kantved. Meur a oberenn a zo bet savet diwar e benn, levrioù (evel hini Walter Scott) ha filmoù (evel "Rob Roy" gant Liam Neeson).
Raib Ruadh a dalvez kement ha "Roparzh Ruz (e vlev)".

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ragtime

Ar ragtime a zo ur seurt sonerezh bet ganet er Stadoù-Unanet Amerika, ha brudet-kenañ e touez afro-amerikaned adalek 1890 betek kreiz ar bloavezhoù 20. C'hoariet e veze ragtime gant ar piano dreist-holl, hag a wechoù gant ar banjo pe ar gitar. Ragtime a oa o tont war un tu eus dansoù ar sklaved du, ha war un tu all eus seniñ ar piano en un doare europeat (mazurkas Chopin da skouer). Scott Joplin (1867-1917) a oa ur pianoour ha sonaozour pezhoù ragtime eus ar re vrudetãn. Anavezet mat eo c'hoazh e oberenn The entertainer a oa bet implijet e-barzh ar film L'Arnaque (1973). Unan eus tadoù da jazz e oa ar ragtime.
# Ragusa

Ragusa zo ur gumun eus Sikilia , ha kêr-benn proviñs Ragusa. Div rann zo e kêr : ar gêr gozh, Ragusa Ibla, en traoñ, hag an hini nevez, Ragusa Nuova, war an uhel.
# Rai Gulp

Rai Gulp a zo ur chadenn skinwel italian perc'hennet gant ar strollad kleweled RAI (Rai Radiotelevisione Italiana). Arvesterien ar chadenn a zo bugale ha krennarded dreist-holl. Rai Gulp a oa bet roet lañs dezhi d'ar 1añ a viz Even 2007.

## Liammoù diavaez

* (it) Lechienn ofisiel ar chadenn Rai Gulp
# Llullaillaco

Al Llullaillaco a zo ur menez-tan en Andoù (24°43'12"S - 68°32'12"K ha 6 739 m uhelder dezhañ), etre Chile hag Arc'hantina.
E Chile emañ e rannvro Antofagasta hag en Arc'hantina e Proviñs Salta .

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Llwydiarth

Llwydiarth zo ur gêriadenn eus Kembre, e hanternoz Powys, e Sir Drefaldwyn gozh. Emañ hanter-hent etre Llanfihangel-yng-Ngwynfa, en hanternoz, ha Llangadfan, er c'hreisteiz, er c'hornôg da Y Drenewydd.
# Lluís

Lluís zo un anv-badez katalanek kar d'an anv Loeiz.

## Tud

* Lluís Companys (1882-1940), kentañ presidant Parlamant Katalonia, serret gant ar Gestapo er Baol
* Lluís Maria Xirinacs (1932-2007), beleg ha politiker katalan
* José Lluís (1937-2018), c'hoarier basketball
* Lluís Llach (g. e 1948), kaner ha soner
* Carme Forcadell i Lluís (g. e 1955), kelennerez, yezhourez, politikourez, prezidantez Parlamant Katalonia etre 2015 ha 2017
* Joan-Lluís Lluís‎ (g. e 1963), skivagner katalanek
# Lluís Companys

Lluís Companys i Jover (ganet en El Tarròs, e Tornabous, d'an 21 a viz Mezheven 1882 – marvet e Barcelona, d'ar 15 a viz Here 1940) a oa un alvokad ha politikour katalan republikan, fuzuilhet gant gouarnamant spagnol Francisco Franco.
Kentañ prezidant Parlamant Katalonia e voe (1932-1933), ministr Gouarnamant Republik Spagn (eil hanterenn 1933), prezidant Generalitat Katalonia republikan (1934 ha 1936–1940, bloavezh e varv) e-pad Eil Republik Spagn, ha prezidant ERC (1933-1934). Harluet e voe e Breizh, er Baol-Skoubleg, goude Brezel Spagn. Eno e voe harzet gant ar polis gall, roet d'ar Gestapo alaman, ha roet gant an Alamaned da c'houarnamant Francisco Franco. Lakaet e voe d'ar marv e Montjuich, ma huchas a-raok mervel « Per Catalunya! ».
Betek-henn n'eus nemetañ, eus prezidanted gouarnamantoù er bed, dilennet hervez ar reolennoù demokratel, a zo bet lakaet d'ar marv.
# Lluís Llach

Lluís Llach i Grande (distaget [ʎuˈiz ˈʎak] e katalaneg), ganet d’ar 7 a viz Mae 1948 e Girona, e Katalonia, zo ur c’haner hag ur soner katalan.
Bevet en en deus e vugaleaj e Verges, ur gêriadennig e komark ar Baix Empordà, war lez an Ter.
Bez’ eo unan eus kanerien anavezetañ ar rummad anvet Nova cançó (Kan nevez), ul luskad sonerien ha kanerien a oa bet o kanañ e katalaneg da vare diktatouriezh Francisco Franco, en un amzer eta ma oa berzet yezh ha sevenadur Katalonia. E ganaouenn anavezetañ L'Estaca zo diwar-benn ur peul brein hag a glasker lakaat da gouezhañ, ur skeudenn sklaer a-walc’h eus ar renad politikel. Rankout a reas Lluís Llach kuitaat e vro e-pad ur pennad, evel ma reas meur a ganer hag a arzour all eus Spagn en amzer-se, ha bevañ a reas en harlu, e Pariz e-pad ur pennad; betek marv an diktatour.
Skrivañ e ganaouennoù en deus graet Lluís Llach hag emdroet eo e skridoù, adalek an deroù betek ar bloavezhioù 2000. E-unan en deus desket seniñ gitar. Gouzout a ra ivez seniñ piano, adalek pezhioù klasel gant Franz Schubert betek tonioù modernoc’h gant Reynaldo Hahn, Erik Satie pe c’hoazh Manuel Blancafort. Tonioù salsa en deus sonet evit lod eus e ganaouennoù (Terra) pe tonioù jazz (El jorn dels miserables). Lod eus e ganaouennoù zo awenet gant an dañs barok (Laura, Jo sé, Vinyes verdes vora el mar).
Disklêriañ a ra Lluís Llach emañ Mahalia Jackson ha Jacques Brel e-touez ar ganerien o deus levezonet anezhañ.
Skrivet en deus kanaouennoù a bep seurt, awenet gant ar garantez, ar brederouriezh, ar politikerezh. Ar mor hag ar marv eo an daou dem a gaver meneget an aliesañ enno. Estreget kanaouennoù skrivet gantañ e-unan, en deus kanet ivez barzhonegoù, katalanek dreist-holl, ha lakaet sonerezh warno. E-touez ar varzhed kanet gantañ e c’haller menegiñ Konstantinos Kavafis, Màrius Torres, Josep Maria de Segarra, Pere Quart ha, dreist-holl, Miquel Martí i Pol.
Paouezet eo da ganañ, gant ur sonadeg e Verges e miz Meurzh 2007, hag emañ bremañ o c’hounit gwiniegoù hag oc’h ober gwin. Er bloavezhioù diwezhañ eo savet a-du gant ar strolladoù a c’houlenn dizalc’hidigezh Katalonia. E 2015 e oa penn listen e pastell-vro Girona ha dilennet e oa bet e Parlamant Katalonia gant tud all eus ar strollad Junts pel Sí, un emglev tud a-du gant dizalc’hiezh ar vro.
E ganaouenn hollvrudet L'Estaca, savet e 1968, zo deuet da vezañ un eil kan broadel e Katalonia, koulz lavaret, ha kanet e vez en holl manifestadegoù evit dizalc’hiezh ar vro. Troet eo bet e meur a yezh, ar galleg, ar c’horseg, an euskareg, ar poloneg, an arabeg hag ar brezhoneg en o zouez.

## Notennoù

* ↑ (ca) (es) Lec'hienn Lluís Llach
* ↑ gant Marc Ogeret, pe Marc Robine
* ↑ Jenifer chante l'Estaca en version corse sur France 2
* ↑ kanet e Donostia
* ↑ Mury kanet gant Jacek Kaczmarski
* ↑ Dima, dima, kanet da skouer gant Emel Mathlouthi, eus Tunizia
* ↑ gant Mona ar Beg-Gahinet pe gant Gwenael Emelyanoff ha Tudual Huon e niv. 328 Al Liamm.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Lluís Llach (ca) (es)
* Lec'hienn e galleg
# Llwyd ap Iwan

Llwyd ap Iwan, pe Lewis Jones, a oa ur C'hembread (marvet d'an 29 a viz Du 1909 hag un den a bouez en istor y Wladfa gembraek e Patagonia.

## E vuhez

Mab e oa da Michael D. Jones, unan eus ar re a empentas krouiñ ar Wladfa. Dont a reas da Batagonia e 1886 evel mekaniker war hent-houarn Chubut, a oad oc'h ober etre Y Wladfa ha Puerto Madryn.
Etre 1893–1894, etre 1894–1895 hag e 1897, e reas beajoù da glask kornioù er vro ma ne oa bet den gwenn ebet a-raok, gant heñcherien eus ar bobl Tehuelche.
E beg an XXvet kantved ez eas Llwyd ap Iwan hag e diegezh da chom d'al lec'h anvet Cwm Hyfryd (anvet goude Colonia 16 de octubre).
Ober a rae war-dro skourr Arroyo Pescado ar gompagnunezh Compañía Mercantil del Chubut, war-dro 30 km eus Esquel. D'an 29 a viz Du 1909 e voe lazhet Llwyd ap Iwan gant daou forban stadunanat, Wilson hag Evans, a glaske laerezh e arc'hant.
Oberourien zo o deus bet skrivet e oa bet lazhet gant Butch Cassidy hag ar Sundance Kid met lazhet e oant bet e Bolivia a-raok ar poent-se.
# Llwydcoed

Llwydcoed zo ur gêriadenn vihan e traoñienn Cwm Cynon, tost da gêr Aberdâr, e kontelezh Rhondda Cynon Taf, e kreisteiz Kembre. Ul lec'h brudet eo bet Llwydcoed abalamour ma oa eno e oa labouradegoù houarn an draoñienn, digoret e 1800. Un hent-houarn zo c'hoazh hag a dremen dre Llwydcoed da gas glaou eztennet e mengleuz Hirwaun.
Eus Llwydcoed eo genidik an aktour Ioan Gruffudd, kembraeger ha deuet da vezañ brudet er bed a-bezh.
# Llwyd

Llwyd zo ur ger hag un anv-tud kembraek, alies en doare saoznekaet Lloyd, kar d'ar ger brezhonek louet, hag a gaver en anvioù tud ha lec'hioù Kembre.

## Anv-badez

* Llwyd ap Iwan
* Llwyd Owen

## Anv-tiegezh pe lesanv
### Barzhed

* Alan Llwyd
* Dafydd Llwyd o Fathafarn
* Morgan Llwyd
* Gruffudd Llwyd
* Huw Cae Llwyd
* Huw Llwyd
* Ieuan Llwyd ab y Gargam
* Iwan Llwyd
* Robin Llwyd ab Owain
* Yr Ustus Llwyd

### Tud all

* Elfyn Llwyd, politikour
* Lleucu Llwyd, plac'h eus ar XIVvet kantved
* Edward Lhuyd pe Edward Llwyd.

## Lec'hanvadurezh

* Afon Llwyd
* Afon Porth-llwyd

## Pennad kar

* Lloyd
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Llundain-fach

Llundain-fach zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Ceredigion.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv eus Llundain, anv kêr Londrez e kembraeg, hag an anv-gwan bach (bihan).
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Llwydiarth-Esgob

Llwydiarth-Esgob zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Rhosybol, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 220,9 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Saint-Martin-des-Entrées

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Saint-Martin-des-Entrées |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Saint-Martin-des-Entrées e Kanton Bayeux hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Bayeux Intercom |
| Kanton | Bayeux |
| Kod INSEE | 14630 |
| Kod post | 14400 |
| Maer | Joël Florin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,99 km² |
| Led | 49° 16' 06" Norzh |
| Hed | 00° 40' 17" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 46 m |
| Uhelder brasañ | 82 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 537 (2008) |
| Stankter | 90 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Saint-Martin-des-Entrées |
Saint-Martin-des-Entrées a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1818 e voe staget kumun Saint-Germain-de-la-Lieure (146 annezad e 1806) ouzh kumun Saint-Martin-des-Entrées (320 annezad e 1806).

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: dieubet e voe Saint-Martin-des-Entrées e miz Even 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, XIX$^{vet}$ kantved.
* Kastell Damigny, XIX$^{vet}$ kantved, gant un tour-difenn eus ar XV$^{vet}$ kantved.
* Ti-feurm-maner Bussy, ar XV$^{vet}$ kantved.
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun: Saint-Germain Cemetery
| Bro | Niver a soudarded |
| Kanada | 1 |
| Hollad | 1 |
Levier e oa er Royal Canadian Air Force (401st Squadron). Mervel a reas d'ar 15 a viz Genver 1943 e-pad an Eil brezel-bed.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ In Memories
# Saint-Martin-des-Tilleuls

Saint-Martin-des-Tilleuls a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Anv

* Ar gumun a gemmas anv meur a wezh: Saint-Martin-Lars pa voe krouet, Lars-la-Valeur e-pad ur prantadig e mare an Dispac'h Gall, Saint-Martin-Lars-en-Tiffauges, ha Saint-Martin-des-Tilleuls abaoe 1931.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Mortagne; e Bann Montaigu e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Martin-des-Tilleuls en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant Napoléon-Vendée e 1810 pa voe diskaret Arondisamant Montaigu.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas tri gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez marilhoù ar gumun.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,24% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv .

## Monumantoù ha traoù heverk

* Gwerenn-livet er chapel.
* Chapelle Notre-Dame des Martyrs.
* An iliz katolik ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Sant Varzhin, 1891.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)cassini- EHESS
* ↑ (fr)cassini- EHESS
* ↑ (fr)Mémorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Saint-Martin-lez-Tatinghem

Saint-Martin-lez-Tatinghem :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Kanton | Saint-Omer |
| Kod kumun | 62757 |
| Kod post | 62500 |
| Maer Amzer gefridi | Bertrand Petit 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Saint-Omer |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 5 970 ann. (2020) |
| Stankter | 566 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 1 m — brasañ 88 m |
| Gorread | 10,54 km² |
| kemmañ |
Saint-Martin-lez-Tatinghem a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Saint-Martin-au-Laërt ha Tatinghem.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sant-Marzhin, e Saint-Martin-au-Laërt.
* Iliz Sant-Jakez, e Tatinghem.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 16 Genver 2016 | → bremañ | Bertrand Petit | PS | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Pas-de-Calais niv. 1, 7 Genver 2016
* ↑ (fr) Anthony Berteloot, « Bertrand Petit élu maire de Saint-Martin-lez-Tatinghem », La Voix du Nord, 16 Genver 2016.
# Saint-Martin-le-Hébert

Saint-Martin-le-Hébert :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Normandi Avranchin |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Manche |
| Arondisamant | Cherbourg |
| Kanton | Bricquebec |
| Kod kumun | 50520 |
| Kod post | 50260 |
| Maer Amzer gefridi | Frédéric Piedagnel 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Cotentin |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 53 m — brasañ 147 m |
| Gorread | 2,13 km² |
| kemmañ |
Saint-Martin-le-Hébert a oa ur gumun eus departamant ar Manche e Bro-C'hall.

## Istor
### XVIII$^{vet}$ kantved
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 11 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 5,47% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; ur soudard eus ar gumun a voe lazhet e Châtelet e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, e penn-kentañ ar brezel , er 36vet Rujumant Troadegiezh e oa.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant kumunioù Bricquebec, Quettetot, Le Valdécie ha Le Vrétot d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Bricquebec-en-Cotentin.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maner "La Cour", XVI$^{vet}$ kantved-XVII$^{vet}$ kantved-XVIII$^{vet}$ kantved.
* Maner "La Capelle".
* An iliz katolik.
* Manerioù "La Cour" ha "La Capelle".
* Iliz katolik Sant Varzhin, XVIII$^{vet}$ kantved-XIX$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv , luc’hskeudenn.

## Pennadoù kar

* Bricquebec,
* Bricquebec-en-Cotentin,
* Le Valdécie,
* Le Vrétot,
* Les Perques,
* Quettetot.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Saint-Martin-des-Fontaines

Saint-Martin-des-Fontaines a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Loge-Fougereuse da gentañ hag e Kanton La Châtaigneraie e 1801 pa voe diskaret Kanton Loge-Fougereuse. E Bann La Châtaigneraie e oa. Lakaet e voe kumun Saint-Martin-des-Fontaines en Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas unnek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 2,89% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: lazhet e voe ur milour eus ar gumun en un ambuskad d’an 22 a viz Kerzu 1961 e Barbacha, marichal-lojeiz e oa.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb