OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yehoshua Kenaz

Yehoshua Kenaz (en hebraeg: יהושע קנז) a zo ur skrivagner eus Israel.
Yehoshua Kenaz a zo ganet e 1937 e Petah Tikva, en Israel. Kenaz a zo bet studier war ar brederouriezh hag ar Yezhoù romanek er Skol-Veur Hebraek, ha goude war al Lennegezh c'hallek e Skol-Veur Pariz (Sorbonne). Troet en deus en hebraeg oberoù Stendhal, Flaubert ha Simenon. Skrivet en deus evit ar gelaouenn Ha'aretz. Eamñ o chom bremañ e Tel Aviv.

## Oberoù

* 1964 "Goude ar vakañsoù" (Aharei Ha-Hagim)
* 1973 "Maouez meur an huñvreoù" (Ha-Isha Ha-Gedolah Me-Ha-Halomot)
* 1980 "Mare muzik" (Moment Musicali)
* 1986 "Ar siladenn" (התגנבות יחידים, Hitganvout Yehidim)
* 1991 "War-dro ar c'hizhier" (Ba-Derech La-Hatulim)
* 1997 "Distro war karantezoù kollet" (Mahzir Ahavot Kodmot)
* 2000 "Maezad d'an tri gwez" (נוף עם שלושה עצים, Nof im shlosha etsim)
* 2008 (דירה עם כניסה בחצר וסיפורים אחםרי)
* 2013 (שירת המקהלה)

## Prizioù

    1991 Alterman Priz
    1992 Newman Priz
    1993 Agnon Priz
    1994 Acum Priz
    1995 Bialik Priz evid holl e oberoù
# Yehoyac'hin

Hervez an Testamant Kentañ e voe Yehoyac'hin (en hebraeg יהויכין - Yehôyakhîn) roue Yehouda un nebeud mizvezhioù e 598 KJK, war-lerc'h e dad, Yehoyakim.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn en Eil Levr ar Rouaned (2R 24, 8-16) :
« Triwec'h vloaz en devoa Yehoyac'hin pa renas, tri miz e renas e Jeruzalem. Anv e vamm a oa Nehoushta, merc'h Elnatan, eus Jeruzalem. Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, a-grenn evel m'en devoa graet e dad. Er mare-se, e pignas servijerion Navoudc'hadnesar, roue Bavel, da Jeruzalem hag e kouezhas ar gêr dindan seziz.[...]
Hag e voe harluet Jeruzalem a-bezh, an holl ofisourion, an holl soudarded : dek mil harluad, hag an holl c'hoved hag alc'houezourion ; ne vanas nemet paourañ tud ar vro. Hag e voe harluet Yehoyac'hin betek Bavel ;[...].
Hag evel roue e lakas roue Bavel Matania, e eontr, en e lec'h, hag e troas e anv e Sidkia. »

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Jehojakin e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 349
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 196
# Yekaterina von Engelhardt

Yekaterina von Engelhardt (Екатерина Васильевна Энгельгардт e ruseg) (1761–1829) a oa ur gontez rus en XVIIIvet kantved. Evel he c'hoarezed, Varvara von Engelhardt‎ hag Aleksandra von Engelhardt, e oa dimezell a enor e lez en impalaerez Katelin II. Eno e oa uhel o renk, ken e veze lavaret e oant hogos dugezed-meur, da lavarout eo eus tiegegezh an impalaerez, ha braverioù he lez.
O-zeir ivez e oant nizezed ha serc'hed d'ar priñs Grigory Potyomkin (1739-1791).

## He buhez

Merc'h e oa da Wassily von Engelhardt ha d'e bried Marfa Yelena Potemkin, ur c'hoar d'ar priñs Grigory Potyomkin.
E 1775, pa oa 23 bloaz, e voe kinniget e lez Rusia war un dro gant he femp c'hoar hag o breur.
Dizesk ha diouizielk e oant en deroù, met buan e tapas gizioù al lez ken e oa deuet da vout unan eus plac'hed pouezus al lez.
Dimezell a enor e voe adalek 1777. E-pad ur pennad e voe Bobrinskij, mab bastard an impalaerez Katelin II, oc'h ober al lez dezhi. He darempred gant hec'h eontr a grogas goude ma voe echu hini he c'hoar Aleksandra gantañ e 1779.
En 1780 ez eas da dremen un toullad mizioù war ar maez gant he c'hoar Varvara, ma soñjer e c'hanas bugel hec'h eontr. Goude-se e adkrogas o darempred bep an amzer betek fin e vuhez.
En 1781 e timezas d'ar c'hont Paul Martynovich Skavronsky, a varvas dek vloaz goude, e 1791. En 1798 ec'h addimezas, dre garantez, d'ar c'hont Giulio Litta.
# Yekaterinbourg

Yekaterinbourg (Екатеринбу́рг e ruseg), bet anvet Sverdlovsk etre 1924 ha 1991, zo ur gêr e Rusia, kêr-benn an Oural. Gant 1 544 376 a annezidi (niveridigezh 2021), ez eus anezhi pevare pobletañ kêr Rusia.
Liammet eo anv Yekaterinbourg ouzh daou eus renerien Rusia : he frezidant kentañ Boris Yeltsin (bevet en doa eno adalek 1950 betek 1985) hag hec'h impalaer diwezhañ Nikolaz II (bet fuzuilhet eno e 1918 gant ar volcheviked, eñ hag e familh).

## Istor

Savet e oa bet Yekaterinbourg e 1723 diwar urzh an impalaer Pêr Iañ, lesanvet "Pêr Veur". Dont a ra anv kêr eus anv Santez Katell ("Yekaterina" a vez graet anezhi e ruseg), rak Katell Iañ e oa anv gwreg Pêr Iañ er mare-se.

## Gevelliñ

* Plzeň ha Most, Tchekia
* Wuppertal, Nordrhein-Westfalen, Alamagn, abaoe 1993
* San Jose, Kalifornia, Stadoù-Unanet, abaoe 1992
* Guangzhou, Sina, abaoe 2002
* Genova ha Ferentino, Italia
* Incheon, Republik Korea
* Kanpur, Uttar Pradesh, India
# Yehoshoua

Yehoshoua, pe Jozue (Iosue e latin) pe Josue hervez troidigezh Gwilh ar C'hoad, en hebraeg יְהוֹשֻׁעַ (Yĕhōshúaʕ,"Salviñ a ra Doue"), pe יהושוע בן נון (Yehoshoua mab Noun), a zo hervez ar Bibl skoazeller ha warlerc'hiad Moshe. Tudenn bennañ Levr Yehoshoua (Ys) eo.
Bleinañ a reas Israel en tu-hont d'ar Jordan ha da aloubiñ Kenaan. Istor an aloubadeg-se a ra danvez Levr Yehoshoua.
Eñ eo an hini a vodas ar bobl en he fezh e Shec'hem evit emouestlañ da servijañ YHVH ha doue all ebet.

#### Daveoù

* ↑ Levr Jozue, Ar Gonideg, 1866
* ↑ Troidigezh ar Bibl gant Gwilh ar C'hoad, 1897, p. 187
* ↑ Ad 34:9
* ↑ Dictionnaire culturel de la Bible, Cerf/Nathan, 1990, p. 137
# Yehou (profed)

Yehou, mab Hanani, a zo ur profed, meneget e Kentañ Levr ar Rouaned ( 1R 16, 1-4) a dreuzkas komz Doue enep Baasha, roue Israel, hag e diegezh: « Ar re varv, eus Baasha, e kêr, a vo debret gant ar chas, hag ar re varv, e-maez, a vo debret gant evned an neñvoù ! ».
Dougen a ra memes anv ha Yehou, mab Nimshi, a voe roue Israel (841 KJK-814 KJK) goude Yoram (2R 9)
# Yehou (roue Israel)

Hervez an Tanac'h e voe Yehou, mab Nimshi, roue Israel etre 841 KJK ha 814 KJK.
Meneget eo Yehou evit ar wech kentañ e 2R 9. Ofisour e oa Yehou en arme Yoram, roue Israel. Kas a reas ar profed Elisha un diskibl da Ramot-Gilead evit oleviñ Yehou en ur lavarout : « Evel-hen e komz an Aotroù, Doue Israel : Da oleviñ a ran evel roue war bobl an Aotroù, war Israel. Skeiñ a ri war diegezh Ahav, da vestr ; hag e veñji gwad va servijerion, ar brofeded, ha gwad holl servijourion an Aotroù, eus dor Izevel. Kollet e vo holl diegezh Ahav ; […] Izevel a vo debret gant ar chas : ne vo ket beziet. »(2R 9, 6-10).
Hervez an destenn ec'h iriennas Yehou enep Yoram neuze. Lazhañ a reas Yoram (2R 9, 24) hag Ahazia, roue Yehouda a oa deuet da welout Yoram e kêr Izreel. (2R 9, 27). Goude e lakaas lazhañ Izevel, stlapet diouzh he frenestr (2R 9, 33). Debret e voe korf Izevel gant chas (2R 9, « (35-37).
Reiñ a reas urzh da lazhañ holl diskennidi Ahav a oa e Shomron (2R 10, 1-11). Lazhañ a reas holl izili tiegezh Ahav a oa en Izreel. O vont da Shomron e kavas war e hent breudeur Ahazia, roue Yehouda. « Hag e voent tapet bev hag aberzhet e-kichen puñs Bet-Eked : daou ha daou ugent den. Ne vanas nikun anezho. » (2R 10, 14).
« Erruet e Shomron, e skoas war an holl re a vane eus Ahav » (2R 10, 17).
Distrujañ a reas holl veleien ha servijerien Baal ha diskar a reas ti Baal (2R 10, 18-27).
Diwar-benn e ren e c'heller lenn : « Hag e raskas Yehou Baal eus Israel. Koulskoude, pec'hedoù Yarovam, mab Nevat — hag en devoa laket Israel de bec'hiñ — ne guitaas ket diwar o lerc'h, (diwar) al leueioù aour a oa e Bet-El hag e Dan.
Hag e lavaras an Aotroù da Yehou : « Peogwir ec'h eus sevenet mat ar pezh a oa reizh ouzh va daoulagad, ha graet hervez ma c'halon e-keñver tiegezh Ahav, da vibion, betek ar pevare rumm, a goazezo war dron Israel ». Met Yehou ne voe ket aketus da gerzhout gant lezenn an Aotroù, Doue Israel, a holl galon : ne guitaas ket diouzh pec'hedoù Yarovam, en doa laket Israel da bec'hiñ.
En deizioù-se, e krogas an Aotroù da grennañ diwar Israel, hag e skoas warno Hazael, war holl arzhoù Israel, adalek ar Yarden, ouzh ar Sav-heol, holl vro Gilead, Gadiz ha Reouveniz ha Menashe, eus Aroer, war froud an Arnon, ar Gigal hag ar Bashan. » (2R 10, 28-32).
Ren a reas Yoahaz, e vab, war e lerc'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvet eo Jehu e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 332
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 177
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 178
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 179
# Yehoyakim

Hervez an Tanac'h e renas Yehoyakim (Eliakim, mab Yoshia ha breur Yehoahaz) e Jeruzalem etre 609 KJK ha 598 KJK. Lakaet oa bet da roue e-lec'h e vreur gant ar Faraon Nec'ho ha roas dezhañ an anv a Yehoyakim (en hebraeg יהויקים (Yehôyaqîm), « YHWH en deus uhelaet, en deus lakaet en e sav »).
Setu ar pezh a lenner diwar-benn en Eil Levr ar Rouaned :
« Anv e vamm a oa Zevouda, merc'h Pedaya, eus Rouma. Ber a reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù, a-grenn evel m'o devoa graet e dadoù. »
« En e amzer, e pignas Navoudc'hadnesar, roue Bavel ; hag e voe Yehoyakim sujet dezhañ tri bloaz ; hag e troas, hag e tispac'has enep dezhañ. Met kas a reas an Aotroù warnañ bagadoù ar Galdeaned, bagadoù Aram, bagadoù Moav ha mibion Amon, hag e kasas anezho enep Yehouda evit hen distrujañ... »
Hervez 2Dn 36, 6-7 e voe taget gant Navoudc'hadnesar, trec'het, chadennet ha kaset da Vabilon gant un darn eus teñzorioù an Templ. Yehoyac'hin, e vab, a renas en e lec'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ 2R 23, 36-37, troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 195
* ↑ 2R 24, 1-2, troidigezh An Tour-Tan, ei levrenn, p 196
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, pevare levrenn, p 434
# Zentralfriedhof Friedrichsfelde

Zentralfriedhof Friedrichsfelde (alamaneg a dalvez Bered kreiz Freidrichsfelde), pe Eñvoradur d'ar sokialourien (Gedenkstätte der Sozialisten) a zo ur vered e Lichtenberg e Berlin. Pa voe krouet e 1881 e voe anvet Bered kêr Freidrichsfelde Berlin (Berliner Gemeindefriedhof Friedrichsfelde). E 1900 da-heul douariñ Wilhelm Liebknecht (krouer SPD) e teuas da vezañ ur vered ma voe douaret enepfaskourien, sokial-demokrated, sokialourien ha komunourien alaman. E 1919 e voe douaret Karl Liebknecht ha Rosa Luxemburg enni. Da vare rann Berlin goude an Eil Brezel-bed en em gavas ar vered war harzoù Berlin ar Reter hag enni e voe douaret pennoù-bras DDR evel Walter Ulbricht ha Wilhelm Pieck.
E 1926 e vo savet ur Monumant d'an dispac'h (12 metrad ledander ha 6 metrad uhelder) e brik ruz gant Ludwig Mies van der Rohe hag e 1935 e voe distrujet gant an Nazied. E 1951 e voe savet ar Monumant d'ar sokialourien a zo c'hoazh anezhañ hiziv an deiz. En e greiz ez eus ur maen-sonn ma lenner "Die toten mahnen uns" ha tro-dro ez eus ur voger stumm un hanter-gelc'h dezhi ma kaver bezioù ha jarloù. Tro-dro d'ar maen kreiz ez eus 10 bez m'eo douaret tud a-bouez ar sokialouriezh : Karl Liebknecht, Rosa Luxemburg, Ernst Thälmann, Wilhelm Pieck, Walter Ulbricht, Franz Mehring, John Schehr, Rudolf Breitscheid, Franz Künstler, Otto Grotewohl.
Ouzh ar voger a zo tro-dro e c'haller lenn anvioù 327 enepfaskour a varvas etre 1933 ha 1945. En o zouez emañ Hans Coppi, Hilde Coppi, Heinrich Koenen, Arvid Harnack, Harro Schulze-Boysen, Kurt Schumacher, John Sieg hag Ilse Stöbe

## Tud douaret e Bered kreiz Freidrichsfelde

* Willi Bredel (1901-1964)
* Rudolf Breitscheid (1874-1944)
* Theodor Leipart (1867-1947)
* Hugo Haase (1863-1919)
* Käthe Kollwitz (1867-1945)
* Franz Künstler (1888-1942)
* Franz Mehring (1846-1919)
* Paul Meyerheim (1842-1915)
* Otto Nagel (1894-1967)
* John Schehr (1896-1934)
* Paul Singer (1844-1911)
* Ernst Thälmann (1886-1944)
* Erich Weinert (1890-1953)
* F.C. Weiskopf (1900-1955)
* Friedrich Wolf (1888-1953)
* Konrad Wolf (1925-1982)
* Markus Wolf (1923-2006)
* Heinrich Rau (1899-1961)
* Otto Grotewohl (1894-1964)
* Ernst Wollweber (1898-1967)

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (de) Pajenn diwar-benn ar vered e lec'hienn Berlin.de
# Zentroniko

Zentroniko (Cintruénigo hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e kreisteiz Nafarroa, e komark Tudela, en Euskal Herria, e bro ar gwiniegi, war lez ar stêr Alhama. Brudet eo gwin ar vro.

## Tud

* Dolores Redondo (1969-), skrivagnerez spagnolek, deuet di da chom
# Zentrygon

Zentrygon :
| Zentrygon costaricensis, luc'hskeudennet e Costa Rica. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Anv skiantel ||
| Zentrygon Banks, Weckstein, Remsen, & Johnson, 2013 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zentrygon a zo ur genad e rummatadur an evned, nevez-krouet e 2013.
E deroù ar bloavezhioù 2000 e oa bet dispartiet triwec'h spesad ar genad Geotrygon kozh etre an hini a-vremañ, ar genadoù nevez Leptotrygon (ar spesad nemetañ Leptotrygon veraguensis ennañ) ha Zentrygon.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Eizh spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* Zentrygon albifacies,
* Zentrygon carrikeri,
* Zentrygon chiriquensis,
* Zentrygon costaricensis,
* Zentrygon frenata
** Z. f. bourcieri, Z. f. frenata, Z. f. margaritae ha Z. f. subgrisea,
* Zentrygon goldmani
** Z. g. goldmani ha Z. g. oreas,
* Zentrygon lawrencii,
* Zentrygon linearis.

## Levrlennadur

* (en) Richard C. Banks, Jason D. Weckstein, J.V. Remsen, Jr & Kevin P. Johnson, Classification of a clade of New World doves (Columbidae: Zenaidini), Zootaxa 3669 (2): 184–188.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Columbidae/Zentrygon (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Genver 2016).
# Zentrygon albifacies

Zentrygon albifacies :
| Zentrygon albifacies, treset gant Smit (1869). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zentrygon |
| Anv skiantel ||
| Zentrygon albifacies (P.L.Sclater, 1858) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zentrygon albifacies a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Geotrygon albifacies (kentanv) da gentañ-penn (e 1858) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus menezioù gevred Mec'hiko (San Luis Potosí) da walarn Nicaragua.

## Liammoù diavaez

* (en) Zentrygon albifacies war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zentrygon albifacies war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Geotrygon albifacies war al lec'hienn Avibase.
# Zentrygon costaricensis

Zentrygo costaricensis :
| Zentrygon costaricensis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zentrygon |
| Anv skiantel ||
| Zentrygon costaricensis (Lawrence, 1868) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zentrygon costaricensis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Geotrygon costaricensis (kentanv) da gentañ-penn (e 1868) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadeier gleb menezioù Costa Rica ha kornôg Panamá.

## Liammoù diavaez

* (en) Zentrygon costaricensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zentrygon costaricensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Geotrygon costaricensis war al lec'hienn Avibase.
# Zenon (impalaer)

Tarassicodissa , pe Zenon, ganet war-dro 425 e Rosoumblada, e gevred proviñs Azia Vihanañ, ha marvet e Konstantinopolis d'an 9 a viz Ebrel 491, a oa ur jeneral roman, hag un impalaer bizantat hag a renas adalek 474 betek 491.

## E vuhez

Genidik e oa eus Isauria. Tarassicodissa pe Tarasis e oa e anv, mab da Codissa, un den a ouenn uhel eus Isauria. Tud Isauria a oa barbared d'ar pobloù all, d'ar C'hresianed dreist -holl.
Kemmañ a reas e anv, ha dont da vezañ Flavius Zeno Perpetuus pa zimezas da Aelia Ariadne, merc'h da impalaer roman ar reter, Leon Iañ.
Goude marv Leon Iañ e renas e vab-bihan Leon II, mab da Zenon. E 474 e voe anvet Zenon gant an impalaer, e vab Leon II, da genimpalaer. Pa varvas e vab e chomas da impalaer nemetañ adalek ar 17 a viz Du 474.

## Pennadoù kar

* Impalaerien Bizantion
* Impalaerien Roma
# Zenson di Piave

Zenson di Piave zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Zentrygon carrikeri

Zentrygon carrikeri :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zentrygon |
| Anv skiantel ||
| Zentrygon carrikeri (Wetmore, 1941) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zentrygon carrikeri (Geotrygon carrikeri kent) a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Oreopeleia lawrencii carrikeri (kentanv) da gentañ-penn (e 1941) gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978) : dougen a ra anv an amprevanoniour hag evnoniour stadunanat Melbourne Armstrong Carriker (1879-1965).

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e gevred Mec'hiko (Sierra de los Tuxtlas e gevred Veracruz).

## Rummatadur

Sellet e voe outañ evel un isspesad da Zentrygon lawrencii e-pad pell amzer.

## Liammoù diavaez

* (en) Zentrygon carrikeri war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zentrygon carrikeri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Bo Beolens, Michael Watkins ha Michael Grayson, The Eponym Dictionary of Birds, Bloomsbury Publishing, miz Eost 2014.
* ↑ (en) Geotrygon carrikeri war al lec'hienn Avibase.
# Zentrygon chiriquensis

Zentrygon chiriquensis :
| Zentrygon chiriquensis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zentrygon |
| Anv skiantel ||
| Zentrygon chiriquensis (P.L.Sclater, 1856) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zentrygon chiriquensis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Geotrygon chiriquensis da gentañ-penn (e 1856) gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913) : dont a ra e anv eus Chiriquí, unan eus dek proviñs Panamá.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadeier gleb menezioù Costa Rica ha kornôg Panamá.

## Liammoù diavaez

* (en) Zentrygon chiriquensis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zentrygon chiriquensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Geotrygon chiriquensis war al lec'hienn Avibase.
# Tracy-sur-Mer

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Tracy-sur-Mer |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Tracy-sur-Mer e Kanton Ryes hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Bessin |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Bayeux Intercom |
| Kanton | Ryes |
| Kod INSEE | 14709 |
| Kod post | 14117 |
| Maer | Michel de Floris |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,72 km² |
| Led | 49° 20' 12" Norzh |
| Hed | 00° 42' 03" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 74 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 336 (2008) |
| Stankter | 90 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Tracy-sur-Mer a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-bed: lazhet e voe un den nann soudard gant an Alamaned e Tracy d'an 8 a viz Even 1944 e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, XIII$^{vet}$ kantved.
* Ar c’hastell, XVIII$^{vet}$ kantved.

## Douaroniezh

* War aod Mor Breizh emañ Tracy-sur-Mer.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Traeth

Traeth zo ur ger kembraek hag a dalv kement ha traezheg hag a gaver en anv meur a lec'h e Kembre.

## Lec'hioù

* Traeth Abermenai, ha Traeth Melynog, div draezheg vras war lez ar Menai
* Traezh Hir
* Traezh Mawr
Hag ivez
* Penrhyndeudraeth
* Trefdraeth
# Traezenn dreuzneizhanat

Traezenn dreuzneizhanat (trans-Neptunian object e saozneg ; teskanv: TNO) a vez graet gant ar steredoniourien eus kement traezenn eus Koskoriad an Heol emañ he c'helc'htro en tu-hont da hini ar blanedenn Neizhan. Gouriziad Kuiper ha Koumoulennad Oort a zo darnoù eus an egorenn-se.
E-touez an traezennoù treuzneizhanat emañ ar planedennoù-korr Ploudon, Eris, Makemake ha Haumea.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Traction City

Traction City zo ur romant en heuliad lennegel Mortal Engines Quartet krouet gant Philip Reeve.

## An tudennoù

* Anna Fang

## Liammoù

* Predator Cities
* Philip Reeve
# Traduttore, traditore

Traduttore, traditore ("troer, trubard") zo ur c'hrennlavar italianek diazezet war an heñvelsoniezh, hag a dalv da lavarout eo heñvel labour un troer ouzh hini un treitour dre ma n'hallfed ket treiñ eus an eil yezh d'eben hep treitouriñ ar skrid orin.
Roud eus ar c'hrennlavar italianek a gaver ivez e galleg, en ur skrid gant Joachim du Bellay e 1549:
   Mais que diray-je d'aucuns, vrayement mieux dignes d'estre appelez traditeurs, que traducteurs? Veu qu'ils trahissent ceux qu'ils entreprennent exposer, les frustrans de leur gloire, et par mesme moyen seduisent les lecteurs ignorans, leur monstrant le blanc pour le noir.
   – Défense et illustration de la langue française, pennad VI

## Paronomaz

Paronomaz pe damarresoniezh$^,$ a reer ivez eus ar seurt heñvelsoniezh, un doare da dostaat gerioù heñvelson. Setu amañ un toullad skouerioù e yezhoù disheñvel.
    (en)Once a thief, always a thief ("Laer ur wezh, laer bepred").
    (fr) Qui vole un œuf vole un bœuf.
    (fr) Ni vu, ni connu.
    (la) Ad augusta per angusta(da gaout disoc'hoù bras dre hentoù strizh).
    (la) Veni, vidi, vici ("Deuet on, gwelet em eus, trec'het em eus", a vefe bet distaget gant Julius Caesar).
    (la) Phoenix felix (distaget "feniks feliks" : evurus ar feniks!, kavet ouzh ur voger e kêr Pompei).
    (la) Mens sana in corpore sano ("Ur spered yac'h en ur c'horf yac'h").
    (fr) Paris outragé ! Paris brisé ! Paris martyrisé ! Mais Paris libéré ! (Charles de Gaulle, d'ar 25 a viz Eost 1944).
    (fr) De Gaulle comme une invocation, de Gaulle comme une provocation, de Gaulle comme une vocation(François Hollande d'ar 27 a viz Mae 2015).

## Notennoù

* ↑ Ed. E. Sansot, Paris 1905, p. 76.
* ↑ Guy Étienne, KIS-359 (lizher eus ar 15 Genver 1989), Lavar 09, 1996, p. 80
* ↑ Geriadur Ménard, 2012, p. 980 paronomase
# Tractus Armoricanus et Nervicanus

An Tractus Armoricanus et Nervicanus a oa un aozadur ofisiel roman savet da zifenn aod Arvorig, krouet en 370, en amzer an impalaer Valentinian Iañ.
Unan eus teir rann al litus Saxonicum e oa.
Ar morlu a oa Classis armoricana hec'h anv, ha karget e oa da zifenn aodoù Mor Breizh diouzh ar vorlaeron.

## Pennad kar

* Notitia Dignitatum
# Tracy-Bocage

Tracy-Bocage :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Aunay-sur-Odon |
| Kod kumun | 14708 |
| Kod post | 14310 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Frémond 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Pré-Bocage Intercom |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 298 ann. (2020) |
| Stankter | 57 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 95 m — brasañ 189 m |
| Gorread | 5,24 km² |
| kemmañ |
Tracy-Bocage a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed: emgannoù a voe er gumun etre Breizhveuriz an 11th Hussars (7th Armoured Division) hag an Alamaned d’an 13 a viz Even 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Raven et Saint Rasiphe, XIII$^{vet}$-XV$^{vet}$ kantved.
* Maner La Queue de Renard.
* Monumant ar re varv
* Ar puñs

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? | Meurzh 2001 | Bernard Porquet | - | - |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Guy Piedagniel | - | - |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Philippe Frémond | digostezenn | Keginour |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France