OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sicherheitsdienst

Ar Sicherheitsdienst (Servij Surentez), pe Sicherheitsdienst des Reichsführers-SS (Servij Surentez ar Reichsführer-SS) e anv leun, berraet en SD, a oa skourr spiañ an SS hag ar Strollad Nazi. Krouet e voe e 1931, hag an aozadur kentañ e voe a-fet spierezh nazi. Gwelet e veze evel damheñvel ouzh ar Gestapo (savet e 1933) dre ma tegemere izili eus an SS hag o doareoù d'ober. Etre 1933 ha 1939, an SD a oa meret gant ur burev SS dieub. Goude-se e oa bet sujet d'an aozadur penn surentez er Reich, ar Reichssicherheitshauptamt pe RSHA. Deuet e oa da vezañ unan eus ar seizh burev/departamant. Kentañ rener an SD e oa bet Reinhard Heydrich. C'hoant en doa hennezh da lakaat pep den en Trede Reich da vezañ "evezhiet dizehan".
# Sichuan

Sichuan (e sinaeg : 四川, Peder stêr) zo ur proviñs eus Republik Pobl Sina, e kornôg ar vro.
g • ka • ke Proviñsoù ha tiriadoù Sina :
| Proviñsoù | Anhui · Fujian · Gansu · Guangdong · Guizhou · Hainan · Hebei · Heilongjiang · Henan · Hubei · Hunan · Jiangsu · Jiangxi · Jilin · Liaoning · Qinghai · Shaanxi · Shandong · Shanxi · Sichuan · Yunnan · Zhejiang |
| Rannvroioù emren | Guangxi · Mongolia an Diabarzh · Ningxia · Xinjiang · Xizang (Tibet) |
| Munisipaliezhioù | Beijing · Chongqing · Shanghai · Tianjin |
| Gant statud ispisial | Hongkong · Macau |
# Siculiana

Siculiana zo ur gumun e proviñs Agrigento, e Sikilia.
# Sidamoeg

Ur yezh kouchitek ar reter eus is-skourr ar yezhoù an Uheldiroù eo ar sidamoeg (sidámo 'afó pe sidaminya) komzet gant 1.876.329 a dud evel yezh kentañ ha gant 101.340 den all evel eil yezh e Sidamo Awraja e su-kreiz Etiopia (1992).
Tost a-walc'h eo d'ar alabeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kouchitek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Sidan-Sina

Sidan-Sina :
| Ur sidan-Sina. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus hodgsoni Richmond, 1907 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-Sina (liester : sidaned-Sina) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus hodgsoni an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an evnoniour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 (pe 1801)-1894).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha greun ivez gwech an amzer.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ en Azia :
* Anthus hodgsoni hodgsoni, o neizhañ eus menezioù Himalaya da Sina ha Japan ; o c'hoañviñ en Azia ar Gevred,
* Anthus hodgsoni yunnanensis, o neizhañ e biz Eurazia ; o c'hoañviñ en India, e Myanmar, Filipinez ha Borneo.

## Liamm diavaez

* Anthus hodgsoni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus hodgsoni war al lec'hienn Avibase.
# Sidan-Godlewski

Sidan-Godlewski :
| Ur sidan-Godlewski. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus godlewskii (Taczanowski, 1876) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-Godlewski (liester : sidaned-Godlewski) a zo ur spesad golvaneged, Anthus godlewskii an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Agrodoma godlewskii (kentanv) da gentañ-penn (e 1876) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890) da zougen bri d'ar skiantour poloniat Wiktor Godlewski (1831-1900).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez

Ar spesad a gaver e kreisteiz Rusia, Mongolia ha hanternoz Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Anthus godlewskii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Anthus godlewskii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Bo Beolens, Michael Watkins, Michael Grayson, The Eponym Dictionary of Birds, 2014.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Anthus godlewskii.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sphecotheres

Sphecotheres :
| Ur par Sphecotheres vieilloti, luc'hskeudennet e Cairns (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Anv skiantel ||
| Sphecotheres Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sphecotheres a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sphecotheres hypoleucus,
* Sphecotheres vieilloti
** S. v. ashbyi, cucullatus, flaviventris, salvadorii ha vieilloti,
* Sphecotheres viridis.
Pemp (5) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Oriolidae/Sphecotheres (lennet e-barzh d'an 21 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sphecotheres vieilloti

Sphecotheres vieilloti :
| Ur par Sphecotheres vieilloti. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Sphecotheres |
| Anv skiantel ||
| Sphecotheres vieilloti Vigors & Horsfield, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sphecotheres vieilloti a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Oriolidae.
Dougen a ra anv an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl met ivez diwar amprevaned bihan, greun, had ha sun-bleuñv.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* Sphecotheres vieilloti ashbyi, e hanternoz Aostralia,
* S. v. cucullatus, en Inizi Kai (er-maez da vervent Ginea Nevez),
* S. v. flaviventris, e biz Aostralia hag en Inizi Strizh-mor Torres,
* S. v. salvadorii, e gevred Ginea Nevez,
* S. v. vieilloti, e reter Aostralia.

## Liammoù diavaez

* (en) Sphecotheres vieilloti war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sphecotheres vieilloti war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sphecotheres vieilloti.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sphecotheres hypoleucus

Sphecotheres hypoleucus :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Sphecotheres |
| Anv skiantel ||
| Sphecotheres hypoleucus Finsch, 1898 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sphecotheres hypoleucus a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Oriolidae.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e douaroù izel enez Wetar (Indonezia).

## Liammoù diavaez

* (en) Sphecotheres hypoleucus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sphecotheres hypoleucus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Sphecotheres hypoleucus war al lec'hienn Avibase.
# Sphecotheres viridis

Sphecotheres viridis :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Oriolidae |
| Genad : | Sphecotheres |
| Anv skiantel ||
| Sphecotheres viridis Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sphecotheres viridis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Oriolidae.
Anvet e voe Sphecotera [sic] viridis (kentanv) da gentañ-penn (e 1816) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Annez

Brosezat eo ar spesad en Inizi Bihan Sunda.

## Liammoù diavaez

* (en) Sphecotheres viridis el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sphecotheres viridis e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sphecotheres viridis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spessa

Spessa zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Spetsnaz

Spetsnaz (rusianeg: спецназ; IPA: [spʲɪt͜s'nas]), berradur da Войска специального назначения, Voyska spetsialnogo naznacheniya distaget [vɐjsˈka spʲɪt͡sɨˈalʲnəvə nəznɐˈt͜ɕenʲɪjə] (brezhoneg: Nerzhioù amkan ispisial pe unvezhioù soudard amkan ispisial) a vez un termenadur hollek evit an nerzhioù ispisial rusian hag a vez implijet e meur a stad abaoe diskar an URSS.
Diskenn a reont diouzh dalc'hidi Ilya Starinov, ur soudard kevarouez an tarverezh e-pad Brezel Spagn. Kalz unvezioù spetsnaz a zo krouet e-pad an Eil Brezel Bed, en o zouez re an NKVD.
E-pad an URSS, an termenadur Spetnaz a oa implijet evit termeniñ unvezioù soudard arbennikaet dindan urzhioù ar servij spiañ milourel GRU (Spetsnaz GRU). Hiziv e Rusia ez eus strolladoù spetsnaz all, re an FSB, re Ministrerezh an Diabarzh, re ar polis, re Ministrerezh ar Justis. Servij a ra ivez an termenadur evit deskrivañ unvezhioù amkan ispisial ministrerezhioù all goude fin an URSS er broioù bet en unvaniezh dre ma z'eo o nerzhioù evit ul lod bras un hêrez deus ar mare-se. Ar 5vet brigadenn Spetsnaz Belarusian pe an Alpha group eus nerzhioù surentez Ukraina a zo div skouer anat eus nerzhioù Spetnaz nann rusian.
# Speyer

Speyer a zo ur gêr eus Alamagn, e stad Rheinland-Pfalz. Emañ war lez ar stêr Roen, 20 km er c'hreisteiz da Ludwigshafen am Rhein ha Mannheim. 49 764 a dud a oa o vevañ enni e dibenn 2012.
Abaoe ar VII$^{vet}$ kantved ez eo Speyer sez un eskopti. An iliz-veur eo ar savadur brudetañ a zo e kêr, iliz Santez Maria ha Sant Stefan, anvet ivez Iliz-veur an impalaer abaoe an XI$^{vet}$ kantved. Brasañ iliz romanek ar bed kristen eo.

## Kêrioù gevellet

* Spalding, Rouantelezh-Unanet
* Chartres, Bro-C'hall
* Ravenna, Italia
* Koursk, Rusia
* Gniezno, Polonia
* Yavne, Israel
* Rusizi, Rwanda
* Tønsberg, Norvegia

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spezzano della Sila

Spezzano della Sila a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Spezzano Albanese

Spezzano Albanese a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Ruairí Mac Easmainn

Ruairí Mac Easmainn (Roger Casement), bet ganet d'ar 1añ a viz Gwengolo 1864, marvet d'an 3 a viz Eost 1916.
Brogarour, dispac'hour ha barzh iwerzhonat.
Barnet e voe da varv evit "treitouriezh doc'h ar Gurun". Krouget e voe e toull-bac'h Pentonville e Londrez (Breizh-Veur). Un haroz broadel eo en Iwerzhon.

## Levrlennadur

* Per Denez, Roger Casement, Ar Vro 30, Ebrel 1965, p. 50, adembannet e-barzh Yezh ha bro, Mouladurioù Hor Yezh, 1998
* Per Denez & Alan Heusaff, Roger Casement, Al Liamm 109, 1965, p. 119
# Ruanes

Ruanes zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Rrose Sélavy

Rrose Sélavy zo un dudenn ijinet gant an arzour gall Marcel Duchamp e 1920.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ruan Lufei

Ruan eo an anv-familh.
Ruan Lufei (e sinaeg: 阮露斐 ) a zo bet bet ganet f'an 2 a viz Here 1987 e Nanjing, (Sina).
Mestrc'hoarierez echedoù sinaat eo.
Kemer a reas perzh e skipailh c'hoarierezed echedoù o c'hoari e Kampionad Bedel an Echedoù (Maouezi), e-tal Zhao Xue, Hou Yifan, Shen Yang ha Huang Qian, en Yekaterinbourg (Rusia) e 2007. Dont a reas ar maout gante. Ruan Lufei a c'hoarie ouzh an trivet tablez. Gant un disoc'h a 6/7 e tapas ur vendalenn argant.
E miz Gouhere 2007, he renk Elo (FIDE) a oa 2433.

## Div bartienn

* Tatiana Kosintseva a-enep da Ruan Lufei
* Ruan Lufei a-enep d' Ekaterina Kovalevskaya

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* He c'hoari e Chessgames
# Ruaraidh MacThòmais

Ruaraidh MacThòmais pe Derick S. Thomson (e saozneg) (5 a viz Eost 1921 – 21 a viz Meurzh 2012) a oa ur skrivagner skosat, barzh, kelenner, geriadurour hag embanner skridoù gouezelek.
Genidik e oa eus enez Leòdhas, eus kêriadenn Pabail, evel Iain Mac a' Ghobhainn hag Anna Frater, skrivagnerien ouezelek int ivez, met tremen a reas ar braz eus e vuhez e Glasc'ho, pa oa kelenner gouezeleg e skol-veur ar gêr-se eus 1963 da 1991.
Brudet eo an ti-embann hag ar gelaouenn Gairm a voe savet gantañ evit embann skridoù gouezelek.
Graet en doa e studioù e Steòrnabhagh, e Leòdhas, ha goude-se e skolioù-meur Obar Dheathain (Aberdeen), Cambridge ha Bangor. Kelenn a reas e skolioù-meur Dinedin, Obar Dheathain ha Glasc'ho, betek ar mare ma'z eas war e leve e 1991. Prezidant Kuzul al Levrioù Gouezelek e voe eus 1968 da 1991 ; ezel e voe ivez eus ar Scottish Arts Council hag eus Strollad Broadel Skos (SNP).

## Oberenn

* Gaelic Learner's Handbook (1973) – ISBN 978-0-901771-41-4
* Gàidhlig ann an Albainn/ Gaelic in Scotland: Bilingual Examination of the Place of Gaelic in Scottish Life (1976) – ISBN 978-0-901771-54-4
* New English-Gaelic Dictionary (1981) – ISBN 978-0-901771-65-0
* Why Gaelic Matters (1984) – ISBN 978-0-85411-028-5
* The Companion to Gaelic Scotland (1987) – ISBN 978-0-631-15578-2
* An Introduction to Gaelic Poetry (1990) – ISBN 978-0-7486-0127-1
ha meur a dorkad barzhonegoù embannet eus 1951 betek 2007.

## E brezhoneg

* Mar chuimhneachan (da zerhel soñj), danevell lakaet e brezhoneg gant Mikael Madeg, en dastumad Danevelloù gouezeleg a Vro-Skos (Brud Nevez, 1984).

## Liammoù diavaez

* BBC - Làrach nam Bàrd (gd)
* Tobar an Dualchais: Ruaraidh MacThòmais (gd)
* Scottish Poetry Library: Derick Thomson (en)
# Ruairí Ó Brádaigh

Ruairí Ó Brádaigh, eus e anv gwirion Peter Roger Casement Brady (2 a viz Here 1932 – 5 a viz Even 2013) a oa ur brogarour iwerzhonat.
# Rubber Soul

Rubber Soul eo c'hwec'hvet albom studio ar strollad The Beatles, bet embannet gant an ti-embann-pladennoù Parlophone d'an 3 a viz Kerzu 1965 er Rouantelezh-Unanet.

## Evel ma voe embannet er Rouantelezh-Unanet

Savet e voe an holl ganaouennoù gant John Lennon ha Paul McCartney, nemet Think For Yourself hag If I Needed Someone.

### Tu kentañ

* Drive My Car – 2:25
* Norwegian Wood (This Bird Has Flown) – 2:00 (George Harrison o seniñ ar sitar)
* You Won't See Me – 3:19 (Mal Evans o seniñ an ograou Hammond)
* Nowhere Man – 2:40
* Think For Yourself (George Harrison) – 2:16 (McCartney o seniñ doare fuzz bass)
* The Word – 2:42 (George Martin o seniñ an armolud)
* Michelle – 2:42

### Eil tu

* What Goes On (Lennon, McCartney, Starkey) – 2:44
* Girl – 2:26
* I'm Looking Through You – 2:27
* In My Life – 2:23 (George Martin o seniñ ar piano)
* Wait – 2:13
* If I Needed Someone (Harrison) – 2:19
* Run For Your Life – 2:21
# Ruben

Ruben zo un anv-badez alamanek, nederlandek, gallek, norvegek, italianek, svedek, danek hag armeniek, roet d'ar baotred. Dont a ra eus an anv hebraek רְאוּבֵן (Re'uven) hag a dalv "ur mab". Ruben a c'hall bezañ ivez ur stumm all eus an anv Robin.

## E yezhoù all

* Reuben e saozneg
* Rúben e portugaleg
* Rubens e portugaleg Brazil
* Rubén e spagnoleg
* Rubèn e katalaneg
* Roupen e kornôg Armenia
* Reuven e hebraeg

## Tud

* Ruben, mab henañ d'ar patriarch Jakob ha da Lea e Levr ar C'heneliezh
** meuriad Ruben, unan eus daouzek meuriad Israel
* Ruben I$^{añ}$ (1025/1035 – 1095), aotroù Silisia armenian
* Ruben II (c.1165–1170), aotroù Silisia armenian
* Ruben III (1145–1187), aotroù Silisia armenian
* Ruben Pereira, c'hoarier echedoù portugalat
* Rubens Barrichello, blenier kirri Formulenn 1

## Pennad kar

* Rubens
# Rr (lizherenn)

Ul lizherenn latin ispisial eo Rr, rr implijet gant an albaneg evit skrivañ ar son kensonennel [r:].
Kavet e vez un r doubl e meur a yezh all, evel ar spagnoleg, met gante ne vez ket renket evel ul lizherenn hec'h-unan evel en albaneg.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Rubano

Rubano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Sifaka Coquerel

Sifaka Coquerel :
| Ur sifaka Coquerel. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus coquereli A. Grandidier, 1867 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Coquerel a zo ur primat, Propithecus coquereli an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar mezeg-mor hag an amprevanoniour gall Charles Coquerel (1822-1867).

## Annez

Brosezat eo al loen e gwalarn Madagaskar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Sifaka Milne-Edwards

Sifaka Milne-Edwards :
| Ur sifaka Milne-Edwards. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus edwardsi A. Grandidier, 1871 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Milne-Edwards a zo ur primat, Propithecus edwardsi an anv skiantel anezhañ. E-pad pell amzer e voe sellet outañ evel un isspesad (Propithecus diadema edwardsi) eus ar sifaka talgenet (Propithecus diadema).
Dougen a ra anv al loenoniour hag ar mezeg gall Henri Milne Edwards (1800-1885).

## Annez

Brosezat eo al loen e koadegi reter Madagaskar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Sifaka Decken

Sifaka Decken :
| Ur sifaka Decken. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus deckenii Peters, 1870 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Decken a zo ur primat, Propithecus deckenii an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an aotrou baron Karl Klaus von der Decken (1833-1865), an ergerzher alaman a voe an Europad kentañ o klask krapañ war menez Kilimanjaro e 1862.

## Annez hag isspesadoù

Daou isspesad zo dezhañ — Propithecus deckenii coronatus ha Propithecus deckenii deckenii — hag int-i brosezat e gwalarn Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis.
# Sifaka Perrier

Sifaka Perrier :
| Ur sifaka Perrier. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus perrieri Lavauden, 1931 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Perrier a zo ur primat, Propithecus perrieri an anv skiantel anezhañ. E-pad pell amzer e voe sellet outañ evel un isspesad (Propithecus diadema perrieri) eus ar sifaka talgenet (Propithecus diadema).
Dougen a ra anv al louzawour gall Henri Perrier de La Bâthie (1873-1958).

## Annez

Brosezat eo al loen e hanternoz Madagaskar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Sifaka Verreaux

Sifaka Verreaux :
| Ur sifaka Verreaux, filmet e gwarezva Berenty. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus verreauxi A. Grandidier, 1867 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Verreaux a zo ur primat, brosezat e mervent Madagaskar, Propithecus verreauxi an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar skiantour (evnoniour ha louzawour) gall Jules Verreaux (1807-1873).

## Annez

Bevañ a ra al loen e kornôg ha kreisteiz Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ur gumun lec'hiet e biz rannvro Atsimo-Andrefana.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Sifaka talgenet

Sifaka talgenet :
| Ur sifaka talgenet. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus diadema Bennett, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka talgenet a zo ur primat, Propithecus diadema an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Brosezat eo al loen e reter Madagaskar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Sifaks

Sifaks pe Syphax ( 150 - 202 kent JK) (e tifinagh: ⵙⵢⴼⴰⴽⵙ) a oa roue Numidia ar c'hornôg, ha Siga e gêrbenn (hiziv Aïn Témouchent en Aljeria), eus 213 betek 202 kent JK.
E-pad an eil brezel punek ez eas a-du gant ar Romaned da gentañ, a-enep Gaia, roue Numidia ar reter, hag e vab Massinissa, o doa graet emglev gant Kartada.
Pa varvas Gaia e aloubas e vro hag e timezas gant Sofonisba, merc'h Hasdrubal Gisco, jeneral armeoù Kartada, ha treiñ a reas Massinissa a-du gant Roma.
Trec'het e voe Sifaks ha prizoniet en 203 kent JK gant ar jeneral Gaius Laelius, gant skoazell Massinissa, e-tal Cirta (hiziv Constantine). Kaset e voe da Roma gant ar jeneral roman Scipio, ha mervel a reas eno en 202 pe 203 kent JK.
E vab Vermina a gemeras war e lerc'h, diwezhañ roue ar massaesyles a-raok unvanidigezh Numidia gant Massinissa.

## C'hoariganoù

Kalz a c'hoariganoù italianek zo bet savet diwar-benn Sifaks, hag un toullad anezhe zo bet graet diwar skrid Pietro Metastasio, gant tonioù disheñvel.
* Siface di Numidia, reuzc'hoari kanet, ar skrid gant Pietro Metastasio, an tonioù gant Francesco Feo, c'hoariet evit ar wech kentañ e Napoli, Teatro San Bartolomeo, 13 a viz Mae 1723) [Ne vije ar skrid nemet ur c'hempenn da La Forza della virtù gant Domenico David ]
** Siface, sonerezh gant Nicola Porpora (I rappresentazione Venezia Teatro S Giovanni Grisostomo 26 a viz Kerzu 1725)
** Siface, sonerezh gant Nicola Porpora, intermezzi gant Michele de Falco (Roma, Teatro Capranica, 7 a viz C'hwevrer 1730).
C'hoariganoù arall zo:
* Siface (pe La Sofonisba), skrid gant Francesco Silvani, sonerezh gant Christoph Willibald Gluck (kentañ c'hoariet e Milano en Teatro Ducale, d'an 13 a viz Genver 1744)
* Siface e Sofonisba, dramma per musica da cantarsi nella Real Villa di Queluz per celebrare il felicissimo giorno natalizio di S.M. fedelissima l'augusto D. Pietro III. rè di Portogallo, libretto di Gaetano Martinelli, musica di António Leal Moreira (Lisbona 5 luglio 1783)

## Anv-badez

Siface eo an anv en italianeg, un anv-badez eo deuet da vezañ, brudet dre an opera hag al lennegezh, gwelout ar pennad Sofonisba.
# Sifaka Tattersall

Sifaka Tattersall :
| Ur sifaka Tattersall. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus tattersalli Simons, 1988 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka Tattersall a zo ur primat, brosezat e biz Madagaskar, Propithecus tattersalli an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv ar paleoantropologiour stadunanat Ian Tattersall (1945-) en devoa gwelet ar spesad lemureged-se evit ar wech kentañ e 1974.

## Annez

Kavout al loen a c'haller en un dachenn vihan e hanternoz Madagaskar ma vez graet "akomba malandy" anezhañ ent lec'hel.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.