OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oberiadur-brezel Eagle Pull

Oberiadur-brezel Eagle Pull a oa bet un oberiadur sikour kaset da benn gant Stadoù-Unanet Amerika a-benn reiñ an tu da zigêriañ dre nij Phnom Penh, e Kambodia, d'an 12 a viz Ebrel 1975. E penn kentañ miz Ebrel 1975, Phnom Penh, unan eus al lec'hioù diwezhañ suj d'ar Republik Khmer, a oa enkelc'hiet gant ar Khmer Ruz. Evit krakvevañ ne oa nemet dre an aer hag e oa pourvezet ar gêr adal aerborzh Pochentong.
O welet ma oa an trec'h o vont buan etrezek tu ar Khmer Ruz, gouarnamant Stadoù-Unanet Amerika a zivizas seveniñ un digêriadenn evit keodedourien e vro hag ar re kevredet, dre viñsaskellioù. Ar-se o devoa da gas ar repuidi betek bigi lec'hiet e pleg-mor Thailand. Oberiadur-brezel Eagle Pull a voe sevenet da vintin an 12 a viz Ebrel 1975 ha bet e oa bet un trec'h kaderezh o chom hep koll buhez den ebet. Pemp deiz war-lerc'h e oa riset ar Republik Khmer hag ar Khmer Ruz a aloubas Phnom Penh.

## Disoc'h

An oberiadur-brezel Eagle Pull a oa bet un trec'h kaderezh anat, den ne oa bet lazhet.
Henry Kissinger a skrivas en e levr memor a zivout brezel Vietnam e oa bet souezhet kement ha feuket melestradurezh Ford gant ar fed ma nac'has pennoù uhel Kambodia da derc'hout diouzh ar vro. E touez ar re-se e oa ar ministr kentañ Long Boret ha Lon Non, e vreur, padal e oant o taou war listenn muntr ar Khmer Ruz hag e ouient.
# Pamparato

Pamparato (Pamparà e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Pampa (kompezenn)

Ar pampa (eus ar c'hetchwaeg pampa - kompezenn) a zo ur rannvro a gompezennoù geotek a zo enni proviñsoù arc'hantinat Buenos Aires, La Pampa, Santa Fe, ha Córdoba, an darn vrasañ eus Uruguay ha stad Rio Grande do Sul e Brazil. Goloiñ a ra 750 000 km² hag he deus un hinad klouar gant etre 600 ha 1,200 mm a c'hlav bep bloaz.
Enni na gaver nemet div aradennad-venezioù izel a-walc'h - Ventania (1 300 m) ha Tandilia (500 m) - e-kichen Bahía Blanca ha Tandil. Strujus eo an douar met abalamour d'an tanioù-gwall ne gresk nemet geot du-hont, eus ar genad Stipa dreist-holl.
# Pampa (pobl)

Pampa, pe Pampas (el liester), eo an anv a zo bet roet gant an alouberien spagnol d'ar bobl a oa o chom e Pampa Arc'hantina, pe, resisoc'h, d'ar re a oa o chom e proviñsoù Buenos Aires, Córdoba, Santa Fe ha San Luis.

## Orin

Un anv ketchwaek eo pampa pe bamba , ha talvezout a ra kement ha kompezenn pe gentoc'h, kompezenn etre daou venez. Ar Spagnoled a ziskenne eus menezioù an Andoù eo a roas an anv ketchua-se d'ar c'hompezennoù digoad bras-se a oa er vro ec'hon a zo deuet da vout Arc'hantina hag Uruguay hiziv. Ha dre astenn, kement hag ober, e voe roet an anv d'an henvroiz o chom enni.
Evezh a ranker teurel memes tra ouzh ar ger, rak n'eo ket ketchwaeg a gomze ar pobloù-se. Ar "Pampa" kozh a gomze ur yezh makrek-panek, ha re an XIXvet kantved a rae gant ur yezh mapudungun, yezh ar v-Mapoutched.
# Pameeg ar C'hreiz

Ur rannyezh pameek eo pameeg ar c'hreiz eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.350 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otopameek
# Pamir

Ar Pamir a zo un aridennad-venezioù en Azia ar C'hreiz (Tadjikistan, Kirgizstan, Afghanistan ha Sina), lec'hiet tost d'an Himalaya. Gant teir vegenn uheloc'h evit 7 000 m a vez graet Toenn ar bed anezhi.
# Pampas

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pampas zo un anv-lec'h spagnolek.

## Bolivia

* Ur c'horn-bro anvet Pampas e departamant ar Beni.

## Costa Rica

* Ur gêriadenn, Pampas, e distrig Bejuco, e kanton Nandayure, e Guanacaste.

## Perou

* Kêr Pampas e proviñs Tayacaja, e departamant Huancavelica.
* Un distrig e Perou, Pampas, e departamant Huancavelica.

## Hag ivez

"Pampas", anv ar bobl Pampa.
# Pameeg ar Su

Ur rannyezh pameek eo pameeg ar su eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gwechall e Mec'hiko.
Ur yezh varv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù otopameek
# Pamela L. Travers

Pamela Lyndon Travers, bet ganet Helen Lyndon Goff (1899-1996), a oa ur skrivagnerez aostralian ha breizhveurat. Brudet eo abalamour d'he zudenn Mary Poppins dreist-holl.
# Pampa

Pampa zo ur ger ketchwaek a dalv kement ha kompezenn, hag ivez ur ger spagnolek bremañ, hag anv meur a dra ha dreist-holl meur a lec'h e Kreisteizamerika.

## Lec'hioù

* ur metou naturel, hini kompezennoù Kreisteizamerika : Pampa (kompezenn) hag an div rann:
** Pampa sec'h
** Pampa gleborek
* ur bobl indian o chom er vro-se, ar bobl pampa: Pampa (pobl)

### Arc'hantina

* ur broviñs en Arc'hantina: La Pampa
* kumunioù pe kêriadennoù en Arc'hantina
* Abra Pampa, e proviñs Jujuy.
* Mira Pampa, e partido Rivadavia, e proviñs Buenos Aires.
* Kumun ha kêriadenn La Pampa, e proviñs Córdoba
* Kêriadenn Pampa Alta, e departamant Deseado, e proviñs de Santa Cruz.

### Bolivia

* Kêriadenn Pampa Aullagas, en Oruro.

### E Costa Rica

* ur gompezenn e proviñs Guanacaste e Costa Rica
* kêriadenn Pampa, e kanton La Cruz, e Guanacaste, Costa Rica.

### E Perou

* Kêr Pampas e proviñs Tayacaja, e departamant Huancavelica.
* Distrig Pampas, e departamant Huancavelica.

### Kêrioù e SUA

* Pampa, Texas
* Pampa, Washington

## Tud

* Adikavi Pampa, ur barzh indian eus an Xvet kantved (902-975), a skrive er yezh kannada, pe kannadeg , oberour ar Vikramarjuna Vijaya.

## Gwelout ivez

* La Pampa
* Pampas
* Pamba
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Scarlino

Scarlino a zo ur gumun eus Italia ha pennlec'h proviñs Grosseto, e rannvro Toskana.
# Scaphiophryne marmorata

Scaphiophryne marmorata :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Anura |
| Kerentiad : | Microhylidae |
| Genad : | Scaphiophryne |
| Anv skiantel ||
| Scaphiophryne marmorata (Boulenger, 1882) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Scaphiophryne marmorata zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
# Scaphiophryne gottlebei

Scaphiophryne gottlebei :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Anura |
| Kerentiad : | Microhylidae |
| Genad : | Scaphiophryne |
| Anv skiantel ||
| Scaphiophryne gottlebei (Busse & Böhme, 1992) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Scaphiophryne gottlebei a zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
# Scaphiophryne spinosa

Scaphiophryne spinosa :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Anura |
| Kerentiad : | Microhylidae |
| Genad : | Scaphiophryne |
| Anv skiantel ||
| Scaphiophryne spinosa (Steindachner, 1882) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Scaphiophryne spinosa zo ur glesker brosezat e Madagaskar.
# Scapoli

Scapoli zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Scarborough

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Scarborough zo un anv-lec'h saoznek, eus Bro-Saoz, hag a gaver e broioù all ivez.
    Saoznekadur un anv viking eo Scarborough.
    E sagaoù ar Vikinged e kaver ar menegoù kentañ eus anv hen Scarborough : Skarthborg eo e Kormaksaga, Flateyjarbok, ha Skarthabork en Orkneyingasaga.
    Eus ar ger borg, "kreñvlec'h", e teu borough (gwelit Edinburgh, "Kreñvlec'h Edin") ; kement ha "Kreñvlec'h Skarthi" e talvez Scarborough.
    Hervez Kormaksaga, daou vreur viking anvet Kormak ha Thorgils a yeas da breizhañ Iwerzhon, Bro-Saoz ha Kembre, hag ur c'hreñvelc'h anvet Skarthborg a savjont war aod reter Bro-Saoz. Lesanv Thorgils e oa Skarthi, "Boulc'heg", alese anv al lec'h.
    E servij ar roue Harald Grafeld, a renas war Norvegia eus 960 betek 965, e oa an daou vreur ; e kreiz en Xvet kantved e voe diazezet kêr Scarborough neuze.
    Ne voe ket ar Vikinged ar boblad kentañ e Scarborough avat ; hep mar e oa un drevadenn Angl-ha-Sakson eno pa erruas ar Vikinged, hag ul lec'h-evezhiañ roman a oa bet da vare an Impalaeriezh roman.

## Lec'hioù
### Aostralia

* Scarborough (Western Australia), karter e Perth
* Scarborough (New South Wales)
* Scarborough (Queensland)

### Bro-Saoz

* Scarborough (North Yorkshire)
* Scarborough Castle

### Kanada

* Scarborough (Ontario), e Toronto
* Scarboro (Calgary), e Calgary, Alberta

### Stadoù-Unanet

* Scarborough (Maine)
* Scarborough (New York)
* Scarborough Renaissance Festival
* Scarborough Beach (Rhode Island)

### Suafrika

* Scarborough (ar C'hap)

### Trinidad ha Tobago

* Scarborough (Tobago)
E Mor Su Sina emañ Karreg Scarborough, un atoll arc'het gant meur a vro.

## Tud

* Edmund Scarborough (war-dro 1617–1671), politikour eus Virginia
* Elizabeth Ann Scarborough (1947-), skrivagnerez skiant faltazi ha moliac'h amerikan

## Kan

* Scarborough Fair, gwerz krennamzerel saoznek.

## Notennoù

* ↑ (en) Lec'hienn ar Yorkshire
# Scarmagno

Scarmagno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Scarnafigi

Scarnafigi (Scarnafis e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# San Francesco al Campo

San Francesco al Campo (San Fransesch e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# San Floriano del Collio

San Floriano del Collio zo ur gumun en Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia.
# San Fior

San Fior zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# San Floro

San Floro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria. 1100 bennak a dud zo enni o chom.
# San Francisco

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
San Francisco eo anv spagnolek meur a sant (gwelout Frañsez) hag anv meur a lec'h dre ar bed .

## Anvioù-lec'hioù
### Kêrioù

| Arc'hantina San Francisco (Córdoba), e proviñs Córdoba, San Francisco (Jujuy), e proviñs Jujuy Costa Rica San Francisco (Costa Rica); Dominika San Francisco de Macorís(Duarte) e proviñs Duarte  Kolombia San Francisco, Antioquia San Francisco, Putumayo San Francisco, Cundinamarca Ecuador San Francisco de Quito, anv kêrbenn ar vro El Salvador San Francisco Gotera, e departamant Morazán. | Filipinez San Francisco, Agusan del Sur San Francisco, Cebu San Francisco, Quezon San Francisco, Southern Leyte San Francisco, Surigao del Norte  Guatemala San Francisco (Petén) e departamant Petén  Honduras San Francisco, Atlántida San Francisco, Lempira  Kolombia San Francisco (Antioquia) e departamant Antioquia San Francisco (Cundinamarca) e departamant Cundinamarca | Mec'hiko San Francisco de los Romo Nicaragua San Francisco de Cuapa Puerto Rico San Francisco, Puerto Rico Spagn San Francisco (Bilbao) Stadoù-Unanet San Francisco, e Kalifornia San Francisco, Colorado San Francisco, New Mexico San Francisco, Texas |

### Kumunioù
#### Venezuela

* San Francisco (Zulia) e Stad Zulia

### Distrigoù
#### Perou

* Distrig San Francisco de Daguas e proviñs Chachapoyas, departamant Amazonas
* Distrig San Francisco del Yeso e proviñs Luya, departamant Amazonas

## Lec'hioù all

* Ar Paso de San Francisco a gas a-dreuz an Andoù etre Chile hag Arc'hantina
* Barrio San Francisco, karter e Bahia Blanca, e stad Buenos Aires, en Arc'hantina

## En arz

* Basílica y Convento de San Francisco e Lima, Perou
* San Francisco, film W.S. Van Dyke (1936)

## Mell-droad

* Club San Francisco, e karter San Francisco e Bahía Blanca , (rc'hantina

## Traoù all

* San Francisco (evaj)San Francisco, un evaj

## Kanaouennoù

* San Francisco (Be Sure to Wear Flowers in Your Hair), Scott McKenzie, 1967
* San Francisco, Van Dyke Parks ha Brian Wilson, 1995
* San Francisco, Vanessa Carlton en hec'h albom Harmonium
* San Franciscan Nights, Eric Burdon ha The Animals
* San Francisco, ur mizieg e korn-bro bae San Francisco, Kalifornia
* City of San Francisco, un tren
# San Fernando de Henares

San Fernando de Henares zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# San Fili

San Fili a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# San Filippo del Mela

San Filippo del Mela zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# San Fiorano

San Fiorano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# San Francesco

San Francesco zo un anv italianek ha hini meur a gumun italian.

## Pennad kar

* San Francisco, e spagnoleg.
# Pladenn Miuvachas

Pladenn Miuvachas (Replanat Miuvachas en okitaneg, Plateau de Millevaches e galleg) a zo ur bladenn c'hreunvaenek uhel e Bro-Lemojez en Okitania. Ar pep brasañ a zo e departamant ar C'horrèze, met ivez e su hini ar C'hreuse ha reter an Haute-Vienne. Meur a stêr a zo o andon eno, evel ar C'horresa, ar C'hruesa, ar Vinhana.

## An anv

Dont a ra an anv diwar hini ur gêriadenn a zo bremañ ur gumun: Miuvachas. Breud a zo diwar-benn talvoudegezh an anv-se avat.

## Park Naturel

Ur park naturel a zo, anvet Parc Naturel Régional de Millevaches en Limousin.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ar park naturel
# Pladenn galet

Ur beriferell, pe adstramm, eus ar reoù bouezusañ en ur c'hompoder eo ar b- pladenn galet. Posupl eo gwelet ar bladenn galet evel ur vagazenn a c'heller klenkañ madoù enni evit kerc'hat anezhe diouzh an ezhommoù.
An data eo ar madoù klenket en ur bladenn galet. Lavaret a reer ec'h eo ar bladenn galet un unvezh klenkañ data.
Graet eo ur bladenn galet gant pladennoù magnetek, a zo o roll miret an data enskrivet, gant pennoù lenn/skriv, gant ur wikefre plasañ ar pennoù ha gant ur sistem elektronikel a zo e labour tretiñ an data o tont eus ar c'hompoder, dre heuliañ protokoloù ren ha treuzdougen data evel ATA ha SCSI.
Bihanoc'h eget 1 milimetr eo tevder pladennoù ur bladenn galet. Graet int gant ur c'hendeuzad metal skañv ha goloet eo o gorreoù gant ur gwiskad tanav a bartikulennoù magnetizet a c'hell bezañ cheñchet o reteradur evit kodiñ an talvoudoù binarel 0 ha 1.
Kontrollet eo brec'h plasañ ar pennoù lenn/skriv gant ur c'heflusker pe motor pazenn-ha-pazenn. Dre un dilec’hiadur anklel e tremen ar vrec'h eus un eil roudenn enskrivañ d'eben. Gant un eil motor e-kreiz ar stramm e vez lakaet ar pladennoù da droial gant tizhoù etre 5400 tr.mun-1 evit ar reoù ar muiañ ordinal ha 15000 tr.mun-1 evit ar reoù varrekañ.
Dre un efed koldre-aer produet gant tizh troial uhel ar pladennoù e vez dalc'het distok ar pennoù diouzh gorre a-us ha gorre dindan ar pladennoù.
Rezañ a reont ar gorreoù a dostoc'h eget 1 mikron. Evel-se e c'hellont lenn pe skrivañ, dre intent pe dre cheñch reteradur ar partikulennoù.
Ur penn lenn/skriv zo da bep fas ur bladenn. Kensolut war ar memes brec'h eo an holl bennoù ha, dre se, e tiraezont d'ar memes koulz ar memes roudennoù war ar pladennoù. Formiñ ur silentr a ra ar memes roudennoù-se, dezhe ar memes niverenn urzh. Hag, abalamour da se ez eus kement a silentroù hag a roudennoù war bep fas da pep pladenn.
Neuze bez' e c'hell kement dataenn enskrivet war ur bladenn galet bezañ diraezet dre he chomlec'h fizikel termenet evel-mañ : pladenn, fas, roudenn, sektor.

## Geriaoueg

* pladenn galet disque dur
* periferell, adstramm périphérique
* unvez klenkañ data unité de stockage de données
* pladenn vagnetek plateau magnétique
* penn lenn/skriv tête de lecture/écriture
* gwikefre plasañ ar pennoù mécanisme de positionnement des têtes
* motor pazenn-ha-pazenn moteur pas à pas
* efed koldre-aer effet de coussin d'air
# Placy

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Placy |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Placy en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Suisse Normande |
| Kanton | Thury-Harcourt |
| Kod INSEE | 14505 |
| Kod post | 14220 |
| Maer | Louis Quirié |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,46 km² |
| Led | 48° 58' 37" Norzh |
| Hed | 00° 25' 08" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 158 m |
| Uhelder bihanañ | 60 m |
| Uhelder brasañ | 206 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 129 (2009) |
| Stankter | 24 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Placy a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell e La Rue Gournay, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Firmin, 1681.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| 1965 | Meurzh 2008 | Jean Fossard | digostezenn |
| Meurzh 2008 | | Louis Quirié | digostezenn |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ EBSSA
# Placidia

Placidia (latin: [plaˈkɪdɪ.a]) a oa ur verc'h da Valentinian III, impalaer roman ar C'hornôg adal 425 betek 455.
Adal 454/455 e voe gwreg Olybrius, a voe impalaer ivez e 472.
# Placide Guézou

Placide Guézou (Placide François Philippe Guézou), ganet e 1798 e Plouha ha marvet d'an 31 Kerzu 1875 e Ploueg-ar-Mor, a oa beleg ha troour brezhonek.

## Troidigezh

* 1859 : Charles-Joseph Quadrupani, Reiz roet gand an tad R. Quadrupani, evit mad eun ine c'hoantek bras d'en em avans en hent ar Zantelez (diwar Documenti per instruzione e tranquilita delle anime, 1795), Le Goffic, Gwengamp

## Liamm diavaez

* (en) Geneanet
# Pladenn Nebra

Pladenn Nebra, pe : pladenn neñvel Nebra zo ur gantenn arem a zo war-dro 32 cm he zreuzkiz.
Goloet eo gant ur verglenn c'hlas hag arouezioù aour : gwelet e vez da skouer ar pezh a seblant bezañ an heol pe al loar en he c'hann, ul loargresk ha stered (ar Pleiadezed sur a-walc'h).
Taolennadur koshañ bolz an oabl e vefe pladenn Nebra.
Dizouaret eo bet ar bladenn e miz Gouere 1999 e Nebra e Saks-Anhalt (Alamagn). Eus -1600 kent JK e vije, da lavaret eo oadvezh an Arem (etre henoadvezh an Arem ha krennoadvezh an Arem).
Miret eo e mirdi rannvroel ar ragistor Halle (Saks-Anhalt).

## Dizoloadenn hag amzeriadur

Dizoloet eo bet ar bladenn, a-gevret gant traoù all, gant furcherien guzh. Adkavet eo bet war-lerc'h en ur marc'had etrebroadel a hendraoù.
Er penn kentañ e soñje da henoniourien a zo e oa bet graet gant ur falser bennak, ar pezh a voe dislavaret gant ar c'harbon-14. Dizoloet e voe ivez e teue an arem eus gwazhennoù Alpoù Aostria a servije e-pad oadvezh an arem.
Mod all e voe adkavet klezeier ha kelc'hioù-brec'h eus an oadvezh-se. A-drugarez dezho e voe posupl brasjediñ pe oad e oa.

## Istor kantenn Nebra

Pevar frantad a c'heller merzout e savidigezh ar bladenn :
* 1. Er penn kentañ e oa al loargann (pe an heol (?); a-gleiz), al loargresk (a-zehou). A-us dezho e weler steredeg ar Pleiadezed.
* 2. War-lerc'h e voe ouzhpennet div wareg aour, a-gleiz hag a-zehou. 82° eo ment ar gwaregoù, ar pezh a ziskouezfe splann ar c'horn etre lec'hiadur ar c'huzh-heol da vare goursavioù-heol an hañv hag ar goañv e led al lec'h (51° N).
* 3. Ouzhpennet e voe al lestr-heol erfin (en diaz).
* 4. Hiziv an deiz : war an tu kleiz e vank gwareg an dremmwel.

## Displegadenn skiantel

A-drugarez da zizoloadenn ar bladenn e c'hellomp anavezout spisoc'h gouiziegezh steredoniel anEuropeaned en oadvezh an arem.
| Goursav-heol an hañv : lec'hiadur ar c'huzh-heol (a-dreñv menez Brocken). | Deroù an nevezamzer (hag an diskaramzer) : lec'hiadur an heol (41° a-zehou dezhañ emañ menez Brocken). | Goursav-heol ar goañv : lec'hiadur ar c'huzh-heol (82° a-zehou dezhañ emañ Menez Brocken). |
Pouezus e oa ar ouiziegezh-se evit an haderezh : ambroug a ra ar Pleiadezed al loar nevez a-us an dremmwel d'an 10 a viz Meurzh (an haderezh) ha d'ar 17 a viz Here (fin an eost (?)).
Hervez Rahlf Hansen, steredoniour e planetariom Hamburg, e servije ar bladenn ivez da jediñ padelezh ar bloaz.
Un dalvoudegezh relijiel he dije bet ar bladenn ivez (lestr-heol).
Gouiziekoc'h e oa steredoniourien Europa ar mare-se eget ar pezh a veze kredet betek-henn eta. Ret e oa gortoz ur skrid babilonian ar VI$^{vet}$ kantved evit kaout un diskouezadur ken splann.
# Sersale

Sersale zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Serval

Serval :
| L. serval Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Felidae |
| Genad : | Leptailurus |
| Anv skiantel ||
| Leptailurus serval Schreber, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar serval (Leptailurus serval) zo ur c'hazh eus Afrika, krenn e vent. Ar spesad nemetañ eo er genad Leptailurus.
Muzuliañ a ra 85 cm gant ul lost 40 cm. Un aneval moan eo gant pavioù hir hag ul lost berr a-walc'h. Hirgelc'hiek ha tost an eil ouzh eben eo e zivskouarn. Liv e vlevenn zo diouzh an isspesadoù. Bej eo ar peurliesañ gant marelloù du bras a-walc'h. Un nebeud pennoù o deus marelloù kalz bihanoc'h hag un nebeud arall a zo du penn-da benn. Un nebeud servaled gwenn a zo ganet er mirvaoù.
Boutin a-walc'h eo ar serval en Afrika. Aet da get eo, avat, er C'hap hag en arvar emañ en Afrika an Norzh. Ar savanenn eo e annez pennañ, daoust ma kaver ar pennoù du er menezioù. Ezhomm en deus eus dour en e dachenn ha ne c'hell ket bevañ er rannvroioù re sec'h.
Hemolc'h a ra krignerien, gedon, damaned, evned hag antilopenned bihan. Chaseet e vez gant ar panterennoù ha hemolc'het e vez gant an den evit e greoñ.
Ar parezed a c'han etre unan ha pemp kolen a vez desavet en ul lec'h kuzh evel un douarenn zilezet.
N'eo ket ar serval ul loen-ti met e zoñvaat a c'heller. Ul liamm kreñv en deus gant e berc'henn. Gouennañ gant ar c'hizhier-ti a c'hell ober hag an hironed a vez graet Savannah anezho. Gallout a ra gouennañ ivez gant ar c'harakal.

## Isspesadoù

* Leptailurus serval serval, Proviñs ar C'hap
* Leptailurus serval beirae, Mozambik
* Leptailurus serval brachyura,Afrika ar c'hornôg, Sahel, Etiopia
* Leptailurus serval constantina, Aljeria (en arvar)
* Leptailurus serval hamiltoni,Transvaal ar reter
* Leptailurus serval hindeio, Tanzania
* Leptailurus serval ingridi, Namibia, Botswana ar Su, Zimbabwe
* Leptailurus serval kempi, Uganda
* Leptailurus serval kivuensis, Kongo
* Leptailurus serval liposticta,Angola an Norzh
* Leptailurus serval lonnbergi, Su Angola
* Leptailurus serval mababiensis, Hanternoz Botswana
* Leptailurus serval robertsi, Transvaal ar c'hornôg
* Leptailurus serval togoensis, Togo, Benin

## Liammoù diavaez

Serval
# Servijoù Bevennoù Ukraina

Servij Broadel Gwarded Harzoù Ukraina (ukraineg: Державна Прикордонна Служба України, romanekadur: Derzhavna Prykordonna Sluzhba Ukrainy; berradur ДПСУ, DPSU) eo servij bevennoù Ukraina. Un ajañs nerzhioù lezennel dieub eo, aozet hervez Bonreizh Ukraina e stumm un aozadur vilourel. Penn uhel an aozadur eo prezidant Ukraina.
Ar servij a zo bet krouet d'an 31 a viz Gouhere 2003, goude un adaozadur eus ar Poellgor evit Difenn Harzoù ar Stad. E-kerzh ar brezel, unvezioù ar Servij difenn an harzoù a zo suj da benn nerzhioù lu Ukraina. Servij Broadel Gwarded Harzoù Ukraina a zo savet gant Gwarded-vor Ukraina, a zo gwarded-aod ar vro. Ouzhpenn-se ar servij a ra war-dro kreizennoù-tolpañ da c'hortoz, lec'h ma vez dalc'het an harluidi.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Servigliano

Servigliano zo ur gumun e kreiz Italia, e proviñs Fermo, er rannvro Marche.