OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Croes Eliseg

Croes Eliseg pe Colofn Eliseg zo ur golonenn e Kembre, savet e koun roue Powys Elisedd ap Gwylog, marvet e 755, gant e vab.
Nepell diouzh Croes Eliseg emañ Abati Glyn y Groes, e-kichen Llangollen, e Sir Ddinbych. Krediñ a reer e voe graet ur fazi gant ar c'hizeller a skrivas "Eliseg" e-lec'h "Elisedd".

## Ar skrid

E c'hourvab, Cyngen ap Cadell a savas ur peul evel maen-koun dezhañ nepell diouzh al lec'h m'emañ abati Glyn y Groes (Valle Crucis) krouet diwezhatoc'h. Ober a reer Peul Eliseg anezhañ, hogen ar meneg Eliseg a lenner war ar peul a rank bezañ ur fazi a-berzh bener an enskrivadur.
An enskrivadur latin war ar peul a zo bremañ diaes-kenañ da lenn, met evit doare e oa sklaeroc'h da vare Edward Lhuyd en adskrivas. Evel-henn emañ troidigezh al lodenn a denn da Elisedd :
Sed ar skrid:
    + Concenn fab Catell, Catell fab Brochmail, Brochmail fab Eliseg, Eliseg fab Guoillauc.
    + A'r Concenn hwnnw, gor-ŵyr Eliseg, a gododd y maen yma ar gyfer ei hen daid Eliseg.
    + Yr Eliseg hwnnw a gasglodd ynghyd etifeddiaeth Powys . . . allan o afael yr Eingl â'i gleddyf ac â thân.
    + Pwy bynnag sy'n ailadrodd yr arysgrif yma, rhoed fendith ar enaid Eliseg.
Sed an droidigezh:
    + Concenn mab Catell, Catell mab Brochmail, Brochmail mab Eliseg, Eliseg mab Guoillauc.
    + Hag ar Concenn-mañ, gourvab Eliseg, a savas ar maen-mañ evit e gourdad-kozh Eliseg.
    + An hevelep Eliseg, a juntas kevret hêrezh Powys . . . er-maez galloud an Angled war-bouez e gleze ha dre an tan.
    + Nep piv bennak a adlavar ar pozioù, ra vennigo ene Eliseg.
Ar gevredigezh Cadw a ra war-dro ar monumant bremañ.

## Distruj

Taolet e voe ar peulvan d'an traoñ gant ar Roundheads e-pad brezel diabarzh Bro-Saoz, ha digoret ar bez dindanañ.

## Levrlennadur

* John Edward Lloyd (1911) A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest (Longmans, Green & Co.)
# Croesor

Croesor zo ur gêriadenn en hanternoz Kembre, e Gwynedd, e-kichenik Llanfrothen.
# Croesyceiliog (Torfaen)

| Skol Croesyceiliog | Croesyceiliog (Kroaz ar c'hilhog, e brezhoneg) zo ur gumuniezh eus Kembre, hag ur bannlev eus kêr Cwmbrân, e kontelezh Torfaen, 23.1 km eus Kerdiz. E 2011 e oa 5 111 a dud o chom enni, ha 554 anezho (10.8 %) a oa kembraegerien. |

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Croesyceiliog

Croesyceiliog zo un anv-lec'h kembraek. Talvezout a ra kement ha "kroaz ar c'hilhog".

## Lec'hioù

Daou lec'h zo anvet evel-se:
* Croesyceiliog (Sir Gaerfyrddin)‎, e mervent Kembre
* Croesyceiliog (Torfaen), e gevred Kembre

## Pennadoù kar

* Lec'hanvadurezh Kembre
* Croes
# Croes

Croes zo un anv kembraek, par d'ar ger kroaz e brezhoneg, ha stank e lec'hanvadurezh Kembre.

## Lec'hioù

* Croes Eliseg
* Croesyceiliog (kroaz ar c'hilhog)
Hag ivez:
* Glyn y Groes, abati
* Llwyn-croes
* Pen-y-groes (penn ar groaz)
* Tŷ-croes

## Pennadoù kar

* Cross
* Cruz
* Croix .
# Croes-lan

Croes-lan zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Troedyraur, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 104,9 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Croesyceiliog (Sir Gaerfyrddin)

Croesyceiliog zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.

## Pennad kar

* Croes
# Crognaleto

Crognaleto zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# David H. Li

David H. Li a zo bet ganet e 1928 e Ningbo, Zhejiang, Sina.
En SUA emañ o vevañ abaoe 1949.
C'hoarier echedoù sinaat hag amerikan, kelennour ha skrivagnour.

## Oberennoù skrivet

* David H. Li, The Genealogy of Chess, Premier Publishing of Bethesda (Maryland) (ISBN 0-9637852-2-2);
* David H. Li, First Syllabus on Xiangqi: Chinese Chess 1;
* David H. Li, Analects of Confucius: A New Millennium Translation (troidigezh);
* David H. Li, Art of Leadership, ("Arz ar brezel", gant Sun Tzu, troidigezh gant David H. Li ha notennoù diwar-benn an dud meneget), diyezhek (sinaek-saoznek);
* David H. Li, Dao De Jing ;
* David H. Li, Kriegspiel: Chess Under Uncertainty, Premier Publishing of Bethesda (Maryland), 1994;
* David H. Li, Chess Detective:Kriegspiel Strategies, Endgames and Problems Premier Publishing of Bethesda (Maryland), 1995;
* David H. Li, The Happy Game of Mah-Jong ;
* David H. Li, Xiangqi Syllabi.

## Liammoù diavaez

* Lodenn 1 eus ur pennad-kaoz gant ChessBase
* Lodenn 2 eus ar pennad-kaoz
# David Hilbert

David Hilbert :
| David Hilbert e 1912 ||
| Deiziad ganedigezh | 23 a viz Genver 1862 |
| Aet da anaon | 14 a viz C'hwevrer 1943 (81 bloaz) Göttingen, Alamagn |
| Lec'h ganedigezh | Königsberg pe Wehlau, proviñs Prusia |
| Bro | Alamagn |
| Micherioù | Kelenner Matematikour Filozofour Fizikour |
| Diplomoù | Skol-veur Königsberg |
| Teoriennoù | Skoulmoù Hilbert Anataennoù Hilbert Hed Hilbert Teorienn an digemmoù |
| kemmañ |
David Hilbert, ganet d'an 23 a viz Genver 1862 e Königsberg (Proviñs Prusia, Rouantelezh Prusia d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'ar 14 a viz C'hwevrer 1943 e Göttingen (Trede Reich d'ar mare-se), a oa ur matematikour alaman.
Bet en doa graet e holl studioù en e gêr c'henidik ha bet e oa bet kelenner e Skol-veur Königsberg (adal 1886) a-raok mont da Zürich (adal 1892) ha goude-se da vMünchen (adal 1893). Adal 1895 e voe kelenner e Göttingen betek koulz e leve e 1930.
Hiziv-an-deiz e vez sellet outañ evel unan eus brasañ matematikourien an XXvet kantved. Savet en deus bet meur a deorienn e tachenn ar matematik met ivez e hini ar fizik oc'h implij arguzennoù tachenn ar brederouriezh.
Deuet eo a-benn da stummañ studierien e-leiz, ul lod anezho o vezañ brudet mat evit bezañ bet enklaskerien pe dizoloerien e tachenn ar matematik evel : Otto Blumenthal, Felix Bernstein, Hermann Weyl, Richard Courant, Erich Hecke, Hugo Steinhaus ha Wilhelm Ackermann da skouer.
"Ma, n'en doa ket faltazi a-walc'h da vont da vatematikour", a voe respont Hilbert o klevet edo unan eus e studierien o paouez studiañ ar matematik hag o vont gant hent studiañ ar varzhoniezh.
Ouzh David Hilbert e vezo liammet da vat ar frazenn : "Wir müssen wissen, wir werden wissen" (e brezhoneg : "Ret eo deomp gouzout, gouzout a rimp") enskrivet ez eo bet war e vez e Göttingen.

## Labourioù

Chomet eo brudet David Hilbert evit e listennad 23 skoulm, lod anezho a zo chomet hep bezañ diskoulmet betek-en. Al listenn-se a oa bet embannet gantañ er bloavezh 1900 e-pad Bodad Etrevroadel ar matematikourien e Pariz. Listenn 23 skoulm Hilbert, pe listenn skoulmoù Hilbert, en deus bet levezonet hag e kendalc'h hiziv c'hoazh bed ar matematikoù. Evit lod ez eo al listenn glokañ a skoulmoù a vije bet embannet gant ur matematikour hepken.

## Liammoù diavaez

* David Hilbert war Bibm@th.net
* history.mcs.st-and.ac.uk buhez David Hilbert (en)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20150929103808/http://www.bibmath.net/bios/index.php?action=affiche&quoi=hilbert
* ↑ http://serge.mehl.free.fr/chrono/Hilbert.html
* ↑ http://serge.mehl.free.fr/chrono/Hilbert.html
# David Forsyth (c'hoarier echedoù)

David Forsyth a zo bet ganet e 1854 e Skos ha marvet e 1909 e Zeland-Nevez.
C'hoarier echedoù skosat.
Merkañ a reas 5,5 poent en unnek partienn eus Kampionad Skos 1889 (29 a viz Gouere-2 a viz Eost).
E penn rubrik an echedoù er gazetenn sizhuniek skosat Glasgow Weekly Herald e voe.
Anavezet eo evit an doare bet savet da notenniñ al lec'hiadurioù echedoù, anvet Notennadur Forsyth. Graet e vez bremañ Notennadur Forsyth-Edwards outi dre ma oa bet kemmet un tammig..
Divroañ a reas da Zeland-Nevez.

## Liamm diavaez

* Notennadur Forsyth-Edwards.
# David Gaudu

David Gaudu, bet ganet d'an 10 a viz Here 1996 e Landivizio (Penn-ar-Bed), zo ur marc'hhouarner a-vicher breizhat. Ezel eo eus ar skipailh Groupama-FDJ abaoe 2018 (stajiad e oa kent).
# David Gwenallt Jones

Gwenallt (1899 - 24 a viz Kerzu 1968) (David James Jones e anv gwir) a oa ur skrivagner kembraek, unan eus barzhed vrudetañ Kembre en XX$^{vet}$ kantved. Ganet e oa bet Pontardawe ha tremen a reas e yaouankiz e Cwm Tawe (traoñienn ar stêr Tawe), en un tolead greantel eus kreisteiz Kembre.
Mont a reas da gelenn kembraeg e skol-veur Aberystwyth met ne voe ket anvet e penn rann ar c’hembraeg war-lerc’h T.H. Parry-Williams.
Dre ma oa peoc’hgarour e nac'has mont d'an arme da vare ar Brezel-bed Kentañ ha toullbac'het e voe e Wormwood Scrubs ha Dartmoor. En toull-bac'h e skrivas e romant Plasau'r Brenin (« Palezioù ar roue »).
Dont a reas brud dezhañ pa c'hounezas ar Gador barzh en Eisteddfod Vroadel 1926. Gounit a reas ar Gador en-dro en Eisteddfod Bangor e 1931, gant e varzhoneg Breuddwyd y Bardd (« Hunvreoù ar barzh »).
Mervel a reas e 1968 ha beziet e voe en Aberystwyth.

## Skridoù

* Plasau'r Brenin (romant, 1934)
* Ffwrneisiau (romant, 1982)
* Ysgubau'r Awen (barzhonegoù, 1939)
* Cnoi Cil (barzhonegoù, 1942)
* Eples (barzhonegoù, 1951)
* Gwreiddiau (barzhonegoù, 1959)
* Y Coed (barzhonegoù, 1969)
* Cerddi Gwenallt: Y Casgliad Cyflawn (barzhonegoù, 2001) (embannet gant Christine James).
* Yr Areithiau Pros (burutellerezh skridoù kembraek eus ar Grennamzer, 1934)
* Blodeugerdd o'r Ddeunawfed Ganrif (teskad barzhonegoù eus an XVIIIvet kantved, 1936)
* Detholiad o Ryddiaith Gymraeg R. J. Derfel (dibab skridoù e komz-plaen gant R.J. Derfel, 1945)
* Cofiant Idwal Jones (skridoù e koun ar skrivagner Idwal Jones, 1958)
# David Hamilton

David Hamilton, ganet e 1933, zo ul luc'hskeudenner saoz, anavezet dreist-holl gant e boltredoù eus merc'hed yaouank.
Dre ma en deus poltredet krennardezed noazh alies ez eus bet tabut diwar e benn ha kaoz eus pornografiezh. Evel ma voe skrivet er gazetenn saoz The Guardian : Hamilton's photographs have long been at the forefront of the 'is it art or pornography?' debate. ("Luc'hskeudennoù Hamilton zo abaoe pell danvez d'an tabut « pe arz pe bornografiezh eo se ? »").

## Filmoù

* 1977: Bilitis, diwar barzhonegoù ar skrivagner gall Pierre Louÿs.
# David Herd

David Herd (1732-1810) zo un dastumer kanaouennoù skosat. Gouestlañ a reas e vuhez da zastum kanaouennoù kozh e vro. En 1769 ec'h embannas 60 heroic ballads ha 300 kanaouenn, anvet Ancient Scottish Songs, Heroic Ballads, etc.
Kresket e voe an embannadur en 1776 ha 1791.
# David Guetta

David Guetta, pe Pierre David Guetta e anv gwir (ganet d'ar 7 a viz Du 1967 e Pariz), zo un DJ ha produer sonerezh house ha pop gall. Resevet en deus kalz prizioù, evel da skouer « Gwellañ DJ House er bed » gant ar « DJ Mag » evit an trede bloavezh diouzh renk.
E 2009 eo bet an arzour gall en deus gwerzhet ar muiañ a albomoù er bed : ouzhpenn 7 milion a bladennoù, ur rekord evit un DJ.

## Skrid Buhez

Kregiñ a ra ar muzik d'e 17 vloaz, evel Disc Jockey e meur a voest-noz lec'hel evel ar Factory, e Bro-Bariz. Dont a ra d'en em staliañ e Pariz, ha stagañ a ra gant c'hoari er Broad, ur voest-noz gay. Dont a ra ar Broad da vezañ re vihan abalamour d'ar berzh a ra gouelioù David Guetta. Krouiñ a ra nozvezhiadoù Unity er Rex-Club a zegas brud dezhañ.
Ar wech kentañ ma weler anezhañ en tele eo war FR3 d'an 8 a viz Genver 1991 en abadenn La Classe. Meskañ a ra titl Nation Rap gant Sidney.
Gant e genlabourer Kien en deus anavezet er Broad e krou gouelioù Princess Of The World er voest-noz Central (aet da Queen hec'h anv diwezhatoc'h).
E 1994 e kenlabour Cathy Guetta ha Franck Maillot gant David ha Kien evit gouelioù ar Bataclan, ma treuzfurmont ar sal vrudet en un voest-noz cool.
A-drugarez d'ar Bataclan e vo brudet David ha Cathy Guetta. Adalek 1996 e krog da aozañ melloù gouelioù e Berlin. E 2002 e sav e ouelioù dezhañ « Fuck Me I'm Famous » (Fouzhit ac'hanon Brudet on) gant e wreg Cathy Guetta. Tennañ a ra splet eus e vrud evit stagañ gant beajiñ er bed a-bezh.
E album kentañ Just A Little More Love gant ar muzik Love Don't Let Me Go gant Chris Willis a werzh dre ar bed. An eilvet album Pop Life a vo ken brudet all gant an titl Love Is Gone.
Un trede album, One Love e anv, a grog da enrollañ e fin 2008. Sinañ a ra ar mailh a arzour er bed a-bezh. Kanaouennoù Sexy Bitch (gant Akon), Memories (gant Kid Cudi) ha When Love Takes Over (gant Kelly Rowland) a gas an album da renk kentañ ar gwerzhioù e 17 bro kerkent ha ma teu er-maez.

## Albomoù studio

* 2002: Just a Little More Love
* 2004: Guetta Blaster
* 2007: Pop Life
* 2009: One Love
* 2011: Nothing but the Beat
* 2014: Listen
* 2018: 7 (Seven)

## Mixtapeoù

* 2018: Jack Back Mixtape

## Daveoù

* ↑ pladennrolladur al label Astralwerks
# Cathair Saidhbhín

Cathair Saidhbhín (saozneg: Cahersiveen) zo ur gêr e mervent Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí, en Uíbh Ráthach, nepell diouzh Dairbhre.
1 294 annezad a oa o vevañ eno e 2006.
Un iliz katolik zo e kêr ha roet eo bet dezhi anv un den lik, Daniel O'Connell; ar wech nemeti en Iwerzhon. Emañ war ribl ar stêr Fertha. Ur c'hazarn kozh eus Constáblacht Ríoga na hÉireann (Polis Roueel Iwerzhon) a zo ivez e kêr. Deuet eo da vezañ ur mirdi bremañ hag a servij evit diskouezadegoù diwar-benn istor ar vro; an Old Barracks Heritage Centre eo anvet.

## Tud dibar

* Hugh O'Flaherty, beleg iwerzhonat ha stourmer a-enep an Nazied e Roma, douaret e Cathair Saidbhín.

## Gevelliñ

* Pleuwigner (Breizh) abaoe 1984
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kêr-benn ar gontelezh : Trá Lí :
| Kêrioù all | Baile an Bhuinneánaigh • Cathair Saidhbhín • Cill Airne • Cill Orglan • An Daingean • Lios Tuathail • An Neidín • Oileán Chiarraí |
| Parrezioù, kêriadennoù ha Bailte fearainn | Abhainn an Scáil • Ard Fhearta • Baile na nGall • Baile an Sceilg • An Baile Dubh • Baile an Fheirtéaraigh • Baile an Mhuilinn • Baile an Ridire • Baile Uí Thaidhg • Béal Átha Longfoirt • Baile Mhic Eilegóid • Baile Uí Shíoda • Bréanainn • Brosnach • An Caladh • Cathair Uí Mhóráin • Cathair Bó Sine • Cathair Dhónaill • Caislean Graighre • Caisleán na Mainge • Ceann Trá • Cill Flainn • Cill Garbháin • Cill Mhaoile • An Clochán (Ciarraí) • Cnoc na gCaiseal • Na Coirríní • Coolgarriv • An Corráin, • Cuas an Bhodaigh • An Currach • DairbhreDoire Mór • Doire Fhionain • Dubháth • Dún Chaoin • An Faiche Mór • An Fearann Fuar • An Fhianait • An Fheothanach • Fionnóg • An Fosadh • Gníomh go Leith • Cill Doire (Ciarraí) • Lios Póil • LiosEiltín • Leac Snámha • Maigh Mheáin • Mainistir Ó dTorna • An Ráth Mhór • An Scragán • An Siopa Dubh • An tSnaidhm • Tairbeart • An Tearmann) • An Teampall Nua • An Tóchar • Tuath Ó Siosta |
| Rummad:Kontelezh Ciarraí |||
# Cathair na Mart

Cathair na Mart (saozneg: Westport) a zo ur gêr vihan eus kornaoueg Iwerzhon, e kontelezh Maigh Eo.

## Gevelliñ

| Bro | Kêr |
| Breizh | Plougastell-Daoulaz |
# Cathal Ó Searcaigh

Cathal Ó Searcaigh (distagadur IPA: [ˈkahəlˠ oː ˈʃaɾˠkiː]) zo ur skrivagner hag ur barzh iwerzhonek, ganet e Gort an Choirce, e kontelezh Dún na nGall, e 1956.
Ezel eo eus Aosdána, akademiezh arzoù Iwerzhon, ha gounezet en deus meur a briz lennegel. Un tamm brud, mat ha fall, en deus tapet e bed an iwerzhoneg hag en Iwerzhon dre vras, dre ma'z embann ez eo heñvelrevour. Troet eo bet e varzhonegoù e meur a yezh all: alamaneg, brezhoneg, daneg, galleg ha saozneg.

## Skridoù

* An Bealach 'na Bhaile (1983) (« Distreiñ d'ar gêr », troet e brezhoneg gant Herve ar Bihan, Alan Botrel, Gwendal Denez hag Art J. Hughes, Dastumad Skrid, Mouladurioù Hor Yezh, 1997, 99 p.)
* Súile Shuibhne (1983)
* Na Buachaillí Bána (1995)
* Mairimid leis na Mistéirí
* An Tnúth leis an tSolas (2001)
* Caiseal na gCorr (2003)
* Gúrú i gClúidíní (2006)

## Liamm diavaez

* Cathal Ó Searcaig o lenn e varzhonegoù - lyrikline.org
# Cathair Uí Mhóráin

Cathair Uí Mhóráin (saozneg: Blennerville) zo ur gêriadennig e kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon. Ur bannlev da dTrá Lí eo. Porzh Trá Lí e oa gwechall hag ur ganol a liamm c'hoazh Cathair Uí Mhóráin ouzh kêr-benn ar gontelezh. Ul lodenn eus ar gêriadenn zo e-barzh pastell-vro votiñ ti-kêr Trá Lí, 157 den oa o vevañ el lodenn-se e 2006. 554 den oa o vevañ el lodenn all eus ar gêriadenn e 2006, e diavaez harzoù kêr Trá Lí.
Ur vilin-avel a oa bet savet gant Sir Rowland Blennerhassett e 1800, met e 1846 e kouezhas en he foull. Adsavet eo bet e 1981 gant kuzul-kêr Trá Lí.
Kêr-benn ar gontelezh : Trá Lí :
| Kêrioù all | Baile an Bhuinneánaigh • Cathair Saidhbhín • Cill Airne • Cill Orglan • An Daingean • Lios Tuathail • An Neidín • Oileán Chiarraí |
| Parrezioù, kêriadennoù ha Bailte fearainn | Abhainn an Scáil • Ard Fhearta • Baile na nGall • Baile an Sceilg • An Baile Dubh • Baile an Fheirtéaraigh • Baile an Mhuilinn • Baile an Ridire • Baile Uí Thaidhg • Béal Átha Longfoirt • Baile Mhic Eilegóid • Baile Uí Shíoda • Bréanainn • Brosnach • An Caladh • Cathair Uí Mhóráin • Cathair Bó Sine • Cathair Dhónaill • Caislean Graighre • Caisleán na Mainge • Ceann Trá • Cill Flainn • Cill Garbháin • Cill Mhaoile • An Clochán (Ciarraí) • Cnoc na gCaiseal • Na Coirríní • Coolgarriv • An Corráin, • Cuas an Bhodaigh • An Currach • DairbhreDoire Mór • Doire Fhionain • Dubháth • Dún Chaoin • An Faiche Mór • An Fearann Fuar • An Fhianait • An Fheothanach • Fionnóg • An Fosadh • Gníomh go Leith • Cill Doire (Ciarraí) • Lios Póil • LiosEiltín • Leac Snámha • Maigh Mheáin • Mainistir Ó dTorna • An Ráth Mhór • An Scragán • An Siopa Dubh • An tSnaidhm • Tairbeart • An Tearmann) • An Teampall Nua • An Tóchar • Tuath Ó Siosta |
| Rummad:Kontelezh Ciarraí |||
# Catharina Charlotta De la Gardie

Catharina Charlotta Taube, pe Catharina Charlotta De la Gardie, pe De la Gardie (1723–1763), zo ur gontez hag un harozez svedat. Herzel a reas ar prosez diwezhañ graet en abeg d'ar sorserezh e Sveden.

## He buhez

Merc'h e oa d'ar c'hont Edvard Didrik Taube av Odenkat, ha da Kristina Maria Falkenberg. He c'hoar e oa Hedvig Ulrika Taube (1714-1744), a voe serc'h da roue Sveden .
En 1744, pa oa 21 bloaz, e teuas da vout dimezell a enor ar briñsez Lovisa Ulrika (1720-1782), ur verc'h da roue Prusia, deuet da vout rouanez Sveden. Dimeziñ a eure en 1748 d'ar c'hont Pontus Fredrik De la Gardie, ur jeneral svedat, breur d'ar gontez skiantourez Eva Ekeblad.

## Brec'h

E 1756 e voe kroget da vaksinañ an dud ouzh ar vrec'h e Sveden, ha kalz tud a oa savet a-enep an nevezenti-se. Catharina Charlotta a reas vaksinañ he bugale, ha kement-se a lakeas kalz a gouerien d'ober evelti. A-wechoù e komzer eus an darvoud-se evel deroù ar vaksinañ a-vras.

## Sorserezh

An eil taol kaer ganti a c'hoarvezas e 1758.
En 1757 e oa trelatet an dud e parrez Ål, en Dalarna, abalamour d'un afer sorserezh, ha trizek maouez ha pemp gwaz a oa bet tamallet dezhe temtiñ bugale ha kas anezhe d'ur sabad sorserezed. Ar gouarnour Pehr Ekman a roas urzh d'o herzel, d'o goulennata, d'o jahinañ . Catharina Charlotta De la Gardie a glevas anv eus ar prosez e-pad ur veaj da broviñs Dalarna en 1758, ha neuze, a-gevred gant tud all, e roas bec'h da herzel ar prosez dre ober brud en-dro dezhañ e Stockholm. Betek neuze ne oa nemet un afer lec'hel, etre daouarn ar gouarnour hag an Iliz er broviñs, met adalek ma voe anavezet er vro e teuas da vezañ ur vezh. Ar Breujoù a c'houlennas un enklask, dieubet e voe an holl damallidi, hag ar Gouarnour Ekman, en devoa degemeret an tamalloù a sorserezh hagen devoa aotreet ar jahibnerezh, a voe torret eus e garg ha kondaonet d'ar vac'h. De la Gardie a sikouras gouzañvidi an afer, reiñ dezho avokidi, ha goulenn dic'haou digant ar stad, rak gant an abadennoù jahinañ e oa bet brevet o c'horfoù haneoant ket evit labourat ken. Abalamour da se e teuas da vout un harozez, e voe roet ur vedalenn dezhi e 1761, ma oa skrivet : Catharina Charlotta Taube, comitissa De la Gardie, Fulcrum infelicibus, Ob XII ab injuria servatos cives Ordo R. Equ. 1761.

## Karantez

Mignonez e oa d'ar varzhez Hedvig Charlotta Nordenflycht. Brudet eo barzhoneg Nordenflycht, anvet Öfver en Hyacint, diwar-benn karantez ar varzhez ouzh Johan Fischerström; en he barzhoneg diwezhañ ez eus anv eus un tric'horn ar garantez etre Nordenflycht, Fischerström ha Catharina Charlotta De la Gardie, er goañvezh 1762-63.
Mervel a reas Catharina Charlotta goude tapout ur gwallgleñved oc'h ober war-dro ar re glañv.
# Catharina Norman

Catharina Norman a oa ur gourtizanez svedat a voe karget da ober war-dro gwerc'hded ar roue Gustav III e 1771.
# Cathair Dhónaill

Cathair Dhónaill (saozneg: Caherdaniel) zo ur gêriadenn eus mervent Iwerzhon, e kontelezh Ciarraí. Emañ e ledenez Uíbh Ráthach (Iveragh).
Ur c'hreñvlec'h maen zo nepell diouti.
Kêr-benn ar gontelezh : Trá Lí :
| Kêrioù all | Baile an Bhuinneánaigh • Cathair Saidhbhín • Cill Airne • Cill Orglan • An Daingean • Lios Tuathail • An Neidín • Oileán Chiarraí |
| Parrezioù, kêriadennoù ha Bailte fearainn | Abhainn an Scáil • Ard Fhearta • Baile na nGall • Baile an Sceilg • An Baile Dubh • Baile an Fheirtéaraigh • Baile an Mhuilinn • Baile an Ridire • Baile Uí Thaidhg • Béal Átha Longfoirt • Baile Mhic Eilegóid • Baile Uí Shíoda • Bréanainn • Brosnach • An Caladh • Cathair Uí Mhóráin • Cathair Bó Sine • Cathair Dhónaill • Caislean Graighre • Caisleán na Mainge • Ceann Trá • Cill Flainn • Cill Garbháin • Cill Mhaoile • An Clochán (Ciarraí) • Cnoc na gCaiseal • Na Coirríní • Coolgarriv • An Corráin, • Cuas an Bhodaigh • An Currach • DairbhreDoire Mór • Doire Fhionain • Dubháth • Dún Chaoin • An Faiche Mór • An Fearann Fuar • An Fhianait • An Fheothanach • Fionnóg • An Fosadh • Gníomh go Leith • Cill Doire (Ciarraí) • Lios Póil • LiosEiltín • Leac Snámha • Maigh Mheáin • Mainistir Ó dTorna • An Ráth Mhór • An Scragán • An Siopa Dubh • An tSnaidhm • Tairbeart • An Tearmann) • An Teampall Nua • An Tóchar • Tuath Ó Siosta |
| Rummad:Kontelezh Ciarraí |||
# Cathartes

Cathartes :
| Cathartes aura ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Cathartidae |
| Genad : | Cathartes |
| Anv skiantel ||
| Cathardes Illiger, 1811 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Cathartes a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ bultured eus Amerika anvet urubued.

## Spesadoù

* Urubu penn ruz, Cathartes aura
* Urubu penn melen, Cathartes burrovianus
* Urubu meur, Cathartes melambrotus

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Curt von Bardeleben

Curt Carl Alfred von Bardeleben a zo bet ganet d'ar 4 a viz Meurzh 1861 e Berlin ha marvet d'an 31 a viz Genver 1924 e Berlin.
Mestrc'hoarier echedoù alaman.
Diwar e vuhez hag e varv e voe savet pennañ tudenn ar romant The Defense gant Vladimir Nabokov.
# Curtarolo

Curtarolo (Curtaroło e veneteg) a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Curtatone

Curtatone zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Curti (Campania)

Curti zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Curno

Curno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.