OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ara glaucogularis

Ara glaucogularis :
| Ara glaucogularis, luc'hskeudennet e Zoo Cincinnati (Ohio, Stadoù-Unanet Amerika). En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara glaucogularis Dabbene, 1921 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara glaucogularis a zo ur spesad perokeded trovanel eus ar c'herentiad Psittacidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh gwez eus ar c'herentiad Arecaceae (palmez) peurvuiañ, re ar spesadoù Acrocomia aculeata, Attalea phalerata ha Mauritia flexuosa en o zouez.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Chaco reter Bolivia (Beni ha Santa Cruz).

## Liammoù diavaez

* (en) Ara glaucogularis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara glaucogularis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Ara glaucogularis war al lec'hienn Avibase.
# Ara macao

Ara macao :
| Ara macao, luc'hskeudennet e Puntarenas (Costa Rica). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara macao (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara macao a zo ur spesad perokeded trovanel eus ar c'herentiad Psittacidae. Dibabet e oe bet da evn broadel Honduras e 1993.
Anvet e voe Psittacus Macao (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, greun, had ha kraoñ dreist-holl.

## Annez hag ispessadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Kreiz ha Suamerika :
* Ara macao cyanopterus, eus gevred Mec'hiko da Nicaragua,
* A. m. macao, eus Costa Rica da gKolombia, ar Gwianaoù, Brazil, Perou ha Bolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara macao war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara macao war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (es) La Tribuna, Ara Macao: El ave nacional de Honduras.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Ara macao war al lec'hienn Avibase.
# Arabat dekoniñ memestra

Arabat dekoniñ memestra zo ur bladenn vrezhonek e 2003 gant Naonediz al laz Tri Bleiz Die.

## Ar c'hanaouennoù

* Poultrenn
* Ar Bleiz, al Louarn hag ar Garell
* Ar Re C'hlas
* Arabat Dekoniñ Memestra
* Dalc'homp Mat !
* Didredan
* Gwalldaol
* Daoulagad Kloz
* Taol Pled !
* Ar Gorriganed
* Tec'h, Tec'h, Tec'h
* Gwerz Paotr Loeizig
Pozioù skrivet gant Tri Bleiz Die nemet (3) (hengounel) ha (10) (Tri Bleiz Die / Vivien Janneau).
# Arabed

An Arabed (عربي, ʻarabī en arabeg) zo ur bobl zo hec’h orin en Arabia. Ster ar ger, ha meizad ar bobl arab o deus cheñchet a-hed an amzer. Alies int bet, pe e vezont c’hoazh, kemmesket gant aduidi an Islam, met bremañ ez eo gant ar yezh a gaozeont e vezont termenet peurliesañ ha n’eo ket gant ar relijion, ar sevenadur, an istor pe ar politikerezh.

## Orin ar ger "arab"

An implij koshañ eus ar ger "arab" a gaver e Mezopotamia, evit ober anv eus tud a veve eno en IXvet kantved kent J.K.
Ar wrizienn a gaver er ger "arab" (-R-B) he deus meur a ster er yezhoù semitek: "kornôg", "dezerzh", "marc‘hadour", "bran". Marteze a-walc’h e teu ar ger "arab" eus an eil pe eben eus ar gwriziennoù-se.

## Yezh ha sevenadur

An arabeg, an elfenn bennañ da unaniñ an Arabed, zo ur yezh semitek, a veze kaozeet da gentañ e ledenez Arabia. Alese ez eo bet ledet e-touez meur a bobl o deus degemeret ar yezh-se da yezh kentañ pe da eil yezh ha dreist-holl da yezh ar relijion evit an holl vuzulmiz e kornôg Azia ha hanternoz Afrika. Ar re anezho o deus degemeret an arabeg da yezh kentañ, ha cheñchet yezh, a vez graet Arabed anezho bremañ. An arabekaat-se zo bet ur pezh kemm evito alies, a-fet sevenadur, ha c’hoarvezet eo pa oant o treiñ da vuzulmiz alies.

## Emled an Arabed

Gant emled an Islam adalek ar VII$^{vet}$ kantved eo deuet an arabeg, yezh levr sakr ar relijion-se, ar C'horan, da vezañ un doare lingua franca en-dro d'ar Mor Kreizdouar. A-raok e oa bet un emled kentañ eus an arabeg, en eil kantved, kaset war-raok gant kristenien$^,$. aet eus ledenez Arabia war-zu an hanternoz (Siria, Palestina). Etre 5% ha 10% eus an Arabed hiziv zo kristenien.
Hiziv en em led ar "bed arab" war un dachenn vras, tost da 14 000 000 km², etre ar Meurvor Atlantel er c'hornôg ha Mor Arabia er reter. Komzet e vez yezhoù arabek en holl vroioù-se gant 300 milion a dud.
Ouzhpenn-se ez eus milionoù a Arabed (etre 30 ha 50 milion) o vevañ er bed a-bezh. Bez ez int tud genidik pe bugale tud genidik eus ar broioù arab. Ouzhpenn an hanter eus an diaspora arab-se zo o vezañ e Suamerika. E kornôg Europa hag e Norzhamerika ez eo niverus an Arabed ivez.

## Notennoù

* ↑ Ghassanids Arabic linguistic influence in Syria, Personal.umich.edu
* ↑ Banu Judham migration, Witness-pioneer.org

## Gwelet ivez

* Arabia
* Yezhoù arabek
* Kevre ar Stadoù Arab
# Aśoka

Aśoka (Devanāgarī : अशोक), (war-dro. 304 kent J.-K. - 232 kent J.-K.), eo an trede impalaer Maurya (273 kent J.-K. - 232 kent J.-K.). Klask a reas kreskiñ impalaeriezh e dad Bindusāra.
Bet eo Aśoka o ren war ar pep brasañ eus iskevandir Indez, war Afghanistan a-vremañ betek Bengal ha keit ha Maisour er Su.
# Aşgabat

Kêrbenn Turkmenistan eo Aşgabat (turkmeneg: Aşgabat; perseg: عشق آباد, Ešq-âbâd; ruseg: Ашхаба́д, Ashkhabád; treuzksrivet ivez a-wechoù Ashgabat, Ashkabat, Achkabad, h.a.), ma vez enni 695.300 a dud (e 2001). Turkmened eo an darn vrasañ eus an annezidi, met kavet e vez o vevañ eno ivez Rused, Armenianed hag Azeried.
Lec'hiet eo etre gouelec'h Kara Kum ha menezioù Kopet Dag.
Ur gêr nevez a-walc'h an hini eo, kresket diwar ur gêriadenn bet savet e 1818.
E 1869 e oa bet savet eno ur c'hreñvlec'h gant soudarded rus ha neuze e teuas tamm-ha-tamm muioc'h a dud da vevañ eno dre ma oa anezhañ ul lec'h sur, en o zouez marc'hadourion ha tud a vicher. Staget e oa bet ar broioù tro-war-dro ouzh Impalaeriezh Rusia e 1884 ha divizet e oa bet lakaat Aşgabat da gêr bennañ dre ma oa tost d'ar vevenn gant Persia dindan beli Breizh-Veur da neuze.
E 1908 e oa bet savet e kêr gant ar Vahaied o lec'h-pediñ kentañ met damzistrujet e oa bet gant ur c'hren-douar e 1948 ha peurzistrujet dindan ar ren soviedel e 1963.
Staliet e oa bet ar galloud Soviedel, kollet, hag adc'hounezet da vat e 1917, pa oa bet lakaet an anv nevez Poltoratsk d'ar gêr en enor d'un dispac'hour eus al lec'h. Adanvet e oa bet "Aşgabat" en-dro e 1927 ur wech staliet mat ar Strollad Komunour e Turkmenistan, distaget Ashkhabad.
Mont a reas buan kêr war gresk, o tont da vezañ industrielekaet mui-ouzh-mui, daoust ma'z eas an traoù da fall gant ur c'hrenndouar meur (kreñvder 7,3 hervez skeul Richter) d'ar 6 a viz Here 1948, ma varvas en tu all da 110.000 a dud, da lavaret eo div drederenn eus poblañs kêr.
Gevellet eo gant : Albuquerque e Mec'hiko Nevez er Stadoù-Unanet ha gant Ankara e Turkia

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn diwar-benn ar gêr hiziv
* Luc'hskeudennoù
# Ağrı (proviñs)

Proviñs Ağrı zo ur proviñs e Turkia, e reter Anatolia.

## Douaroniezh

War-dro 530.000 annezad a oa en Ağrı e 2007.
11.315 km² eo e c'horread.
Er proviñs-mañ emañ menez uhelañ ar vro (5 137 m) : ar menez Ağrı, anavezet ganeomp evel menez Ararat, lec'h ma vije douaret arc'h Noe goude al liñvadenn veur.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Ağsu

Ağsu zo ur rayon eus Azerbaidjan, e-kreiz ar vro. Al labourerezh-douar a ya d'ober an darn vrasañ eus e ekonomiezh.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Ağstafa

Ağstafa zo ur rayon eus Azerbaidjan e gwalarn ar vro, krouet e 1939. Etre 1959 ha 1990 e oa enbarzhiet e rayon Qazax. Stok eo ouzh Jorjia en hanternoz hag ouzh Armenia er c'hreisteiz.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Aœde (loarenn)

Aœdé :
| Mankout a ra ul luc'hskeudenn ! Ar pennad-mañ en deus ezhomm eus ul luc'hskeudenn ||
| Dizoloet gant | Scott S. Sheppard, David C. Jewitt, Jan Kleyna, Yanga R. Fernández ha Henry H. Hsieh |
| Dizoloet d'ar | 10 c'hwevrer 2003 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 23 981 000km |
| Kelc'htro | ? |
| Ezkreizennegezh | 0,4322 |
| Periapsis | ? |
| Apoapsis | ? |
| Prantad reveulziañ | 761,50 d |
| Tizh orbitel krenn | ? |
| Stouadur | 158,257° |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareennoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | ~4 km |
| Pladadur | |
| Gorread | ? |
| Volum | ? |
| Mas | ~9,0×10×10$^{13}$ kg |
| Douester | 2.6 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0,0015 m/s² |
| Tizh achap | ? |
| Devezh | ? |
| Stouadur | ? |
| Albedo | 0.04 |
| Sked dre wel | - |
| temp. gorre | ? |
| Gwask atmosferel | ebet |
Aœde (gresianeg Αοιδή) pe Yaou XXVIII a zo ul loarenn gilgradek direizh Yaou. Gant ur strollad a steredonourien eus Skol-Veur Hawai e voe dizoloet e 2003. Hi a berc'henn da strollad Ananke, ur strollad a loarennoù a gelc'htro etre 19,3 milion km ha 22,7 milion km gant ur stouadur a 150°.
Tennañ a ra e anv eus Aœde, unan eus ar muzed ha merc'h Zeus.
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# B.B. King

B.B. King (B.B. evit Blues Boy, paotr ar blues), Riley B. King eus e anv gwir, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1925 en Itta Bena (Mississippi) ha marvet d'ar 14 a viz Mae 2015 e Las Vegas, a oa ur gitarour, sonaozour ha kaner blues amerikan.
Brudet eo da vezañ unan eus ar gwellañ sonerien blues.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ağdaş

Ağdaş zo ur rayon eus Azerbaidjan e-kreiz ar vro.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# A’ Chàrnaich

A’ Chàrnaich (Glencoe e saozneg) zo ur gêriadenn eus Bro-Skos, war lez kreisteiz ar stêr Comhann, tostik da Loch Leven, e gwalarn saonenn Gleann Comhann (Glen Coe e saozneg), ar saonenn ma c'hoarvezas Lazhadeg Gleann Comhann‎ e 1692. Nepell anezhi emañ ar goadeg anvet Glencoe Lochan.
# B'Sheva

B'Sheva (בשבע en hebraeg, da lavaret eo "Da seizh eur") a zo ur gazetenn sizhuniek hebraek digoust embannet en Israel. An niverenn gentañ a voe embannet gant Arutz Sheva d'an 19 a viz Gouere 2002. Roet e vez B'sheva d'an dud da Yaou e lec'hioù ma'z eo stank an dud relijius. Lennet e vez gant 130 000 familh ha renket eo evel ar gazetenn lennet ar muiañ e takadoù relijius Israel.
E disoc'hoù un enklask ma keñverier dibenn 2009 ha hini 2008 e voe merzet e oa B'Sheva er pevare renk war marc'had ar c'hazetennoù sizhuniek.

## Notennoù

* ↑ INN "At Israel's Right"
* ↑ http://www.inn.co.il/News/News.aspx/199823%7C העיתון 'בשבע' עם עלייה של 5% Uzi Baruch, 27 a viz Genver 2010, Israel National News

## Liamm diavaez

* Lec'hienn B'Sheva
# Azawad

Azawad (e tifinagh: ⴰⵣⴰⵓⴷ; en arabeg: أزواد) eo an anv a vez roet d'ar rann eus norzh Mali, lodek eus ar Sahara, poblet evit an darn vuiañ gant touareged, ha gant un nebeud pobloù all, hag a vez goulennet he dieubidigezh gant aozadurioù zo, en o zouez an Emsav Broadel evit Dieubidigezh Azawad. Rannvroioù Tombouktou, Kidal ha Gao en o fezh a vez lakaet e-barzh gant EBDA, met hervez aozadurioù all n'eo nemet al lodenn en norzh d'ar stêr Niger.
D’ar Gwener 6 a viz Ebrel 2012, da heul un emsavadeg armet, e oa bet disklêriet dieubidigezh Azawad gant EBDA.

## Notennoù

* ↑ Mouvement National de Liberation de l'Azawad. Mouvement National de Liberation de l'Azawad. Kavet : 10 January 2018.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Azazga

Azazga a zo ur gêr ag Aljeria e wilaya Tizi Ouzou, e Kabilia.
# Azeglio

Azeglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino (hiriv Metropol Torino), e rannvro Piemonte, nepell diouzh Lenn Viverone, 53 km ac'hno da gêr Torino . 1242 a dud a zo enni o chom.
# Ayşe Kulin

Ayşe Kulin zo ur skrivagnerez ha kazetennerez turk ganet en Istanbul e 1941.

## Oberennoù

* Güneşe Dön Yüzünü, (danevell), 1984.
* Bir Tatlı Huzur, (buhezskrid), 1996.
* Adı: Aylin, (buhezskrid romantet), 1997.
* Geniş Zamanlar, (danevell), 1998.
* Foto Sabah Resimleri, (danevell), 1998.
* Sevdalinka, (romant), 1999.
* Füreya, (buhezskrid romantet), 2000.
* Köprü, (romant), 2001.
* Nefes Nefese, (romant), 2002.
* İçimde Kızıl Bir Gül Gibi, (esae), 2002.
* Babama, (emvuhezskrid), 2002.
* Kardelenler, (enklask), 2004.
* Gece Sesleri, (romant), 2004.
* Bir Gün, (romant), 2005.
* Bir Varmış Bir Yokmuş, (danevell), 2007.
* Veda, (romant), 2008.
* Sit Nene`nin Masalları, (evit ar vugale), 2008
* Umut, (romant), 2008.
* Taş Duvar Açık Pencere, (esae), 2009
* Türkan, (buhezskrid romantet), 2009
# Azalaís de Porcairagues

Azalaís de Porcairagues a oa un droubadourez okitan eus an XII$^{vet}$ kantved. N'eus chomet nemet ur ganaouenn war he lerc'h.
# Azathoth

Azathoth a zo ur c’hrouadur ijinet a gaver e skridoù savet gant Howard Phillips Lovecraft. Meneget eo en danevell The Call of Cthulhu (Galv Cthulhu) (1926). Un Doue Diavaez eo Azathoth.
Sultan an diaouled eo Azathoth, mestr an doueed all eo ivez, hag ez eus anezhañ abaoe penn-kentañ an amzer. E-kreiz an egor emañ o chom, e diavaez ar spas boutin. Eno, e gorf distummet a bleg dizehan da-heul ton unton ur fleüt. Asambles gantañ e tañs an doueed a zo tro-dro dezhañ. Taolennet eo ivez evel ur c’hrouadur dall ha sot, ur seurt rouestlad nukleel spontus. Pa fell dezhañ kaout un dra bennak, e vez roet dezhañ kerkent gant Nyarlathotep.
# Ayşe Hafsa Sultan

Ayşe Hafsa Sultan (1479 - 1534) a oa pried ar sultan otoman Selim I ha mamm Süleyman ar Meurdezus. Dont a reas da vezañ Valide Sultan pa erruas he mab war tron an impalaeriezh e 1520. Levezon vras he defe bet war divizoù he mab.
Div vartezeadenn zo war hec'h orin :
Sebeliet e voe e moskeenn Sultan Selim en Istanbul.
# Azagra

Azagra zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Azaila

Azaila zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 98 (2023).
# Azanza

Azanza zo ur rann eus kumun Goñerri e Nafarroa.
# Colaptes campestris

Colaptes campestris :
| Ur barez Colaptes campestris, luc'hskeudennet e Pantanal (Brazil). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Colaptes |
| Anv skiantel ||
| Colaptes campestris (Vieillot, 1818) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Colaptes campestris a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus campestris (kentanv) da gentañ-penn (e 1818) gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e Suamerika :
* Colaptes campestris campestris, eus kreiz Surinam ha hanternoz-kreiz ha reter Brazil da vBolivia ha kreiz Paraguay,
* C. c. campestroides, eus kreiz ha kreisteiz Paraguay da c'hevred Brazil, Uruguay ha reter Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

* (en) Colaptes campestris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Colaptes campestris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Colaptes campestris.
# Cola

Enez Cola pe Colla (Coll e saozneg) zo un enezenn en Inizi Gall, er c'hornôg da Enez Muile, e kornôg Bro-Skos, dezhi 21 km hed ha 5 km ledander. Ben Hogh eo al lec'h uhelañ. 164 a dud a oa o vevañ enni e 2001.
Àirigh nan Gobhar (Arinagour) eo ar gêriadenn vrasañ. Di ez eer gant ur vag-treizh.
Brudet eo an traezhegi hag erinoù, ha kastell Breachacha.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn an enez
* An Cridhe
* The Coll Hotel Website
* The Coll Magazine Archive
* Project Trust

## Notennoù

* ↑ Mac an Tàilleir, Iain (2003) #placenames. (pdf) Pàrlamaid na h-Alba.
# Colaptes atricollis

Colaptes atricollis :
| Colaptes atricollis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Colaptes |
| Anv skiantel ||
| Colaptes atricollis (Malherbe, 1850) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Colaptes atricollis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Chrysopicos atricollis (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant an naturour gall Alfred Malherbe (1804-1865).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e Perou :
* Colaptes atricollis atricollis, e naoueier kornôg an Andoù (eus La Libertad da gornôg Arequipa),
* C. a. peruvianus, e hanternoz ar vro (naoueier traoñienn Marañón).

## Liammoù diavaez

* (en) Colaptes atricollis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Colaptes atricollis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Colaptes atricollis war al lec'hienn Avibase.
# Colaptes auratus

Colaptes auratus :
| Colaptes auratus, luc'hskeudennet e North Carolina (Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Colaptes |
| Anv skiantel ||
| Colaptes auratus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Colaptes auratus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Cuculus auratus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha kemer frouezh, greun, had, hugennoù ha kraoñ ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
* Colaptes auratus auratus, e gevred Stadoù-Unanet Amerika (SUA),
* C. a. cafer, eus kreisteiz Alaska da hanternoz Kalifornia (SUA),
* C. a. chrysocaulosus, e Kuba,
* C. a. collaris, e mervent SUA ha gwalarn Mec'hiko,
* C. a. gundlachi, e Grand Cayman,
* C. a. luteus, eus kreiz Alaska da reter Kanada, biz SUA ha Montana (hanternoz-kreiz SUA),
* C. a. mexicanoides, eus kreisteiz Mec'hiko da Nicaragua,
* C. a. mexicanus, e kreiz Mec'hiko,
* C. a. nanus, eus kornôg Texas (SUA) da viz Mec'hiko,
* (†) C. a. rufipileus, en Enez Guadalupe, Mec'hiko (aet da get).

## Liammoù diavaez

* (en) Colaptes auratus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Colaptes auratus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Colaptes auratus.
# Coitus interruptus

Coitus interruptus eo an ober reizhel a vez graet gant ur gwaz pa baouez gant an embarañ a-raok teurel e sper, da virout a ober bugale.

## Bugale

Gwechall, e brezhoneg ar gador-sarmon, e veze lavaret gant ar beleg diskargañ en toull-karr. Kement-se a veze gwelet fall gant an Iliz dre ma oa dleet d'an dud dimezet ober bugale a-leizh.

## Notennoù

* ↑ Alc'hwez bras ar baradoz vihan, p. 469
# Colaptes aeruginosus

Colaptes aeruginosus :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Colaptes |
| Anv skiantel ||
| Colaptes aeruginosus (Malherbe, 1862) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Colaptes aeruginosus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Chrysopicus aeruginosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1862) gant an naturour gall Alfred Malherbe (1804-1865).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e reter Mec'hiko, eus stad Tamaulipas da hini Veracruz.

## Rummatadur

Sellet e veze outañ evel un isspesad da gColaptes rubiginosus kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Colaptes aeruginosus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Colaptes aeruginosus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Colaptes aeruginosus war al lec'hienn Avibase.