OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Noyelles-sous-Bellonne

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Noyelles-sous-Bellonne |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62627 |
| Kod post | 62490 |
| Maer | Gilles Pintiaux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,86 km² |
| Led | 50° 18' 31" Norzh |
| Hed | 03° 01' 41" Reter |
| Uhelder kreiz | 40 m |
| Uhelder bihanañ | 31 m |
| Uhelder brasañ | 71 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 718 (2007) |
| Stankter | 81 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Noyelles-sous-Bellonne a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: distrujet e voe ar gêriadenn; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Pétronille, adsavet goude ar Brezel-bed kentañ.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad |
| 2001 | 2008 | Gilles Pintiaux | digostezenn |
| 2008 | Meurzh 2014 | Gilles Pintiaux | digostezenn |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Remanzacco

Remanzacco zo ur gumun eus proviñs Udine, e Friuli-Venezia Giulia en Italia. Ur 6000 a dud eo enni o chom;

## Asteroidenn

Diwar anv ar gumun e teu anv an asteroidenn 27985 Remanzacco.
# Relijion

Ur relijion a vez graet eus ur reizhiad sevenadurel diazezet war boazioù, hengounioù, testennoù, lec'hioù sakr, diouganoù, selloù buhezegel, hag aozadurioù a liamm an denelezh ouzh an dreistordinal. En desped da-se n'eus ket eus un diazez skol anat eus petra a dalvez resis ur relijion.

## Termenadur

Ar relijion a denn d'ar c'hredennoù en un Doue pe e lies doueoù pe e nerzhioù dreistnatur.
Ober a reer an diforc'h etre relijionoù (pe kravezioù) liesdoueek hag ar re undoueek.
Ar relijionoù undoueek eo ar re ledetañ en amzer hiziv : ar yuzevegezh, ar gristeniezh, ar vuzulmadegezh eo an teir pennañ (relijionoù al Levr).

## Relijionoù ar bed
### Relijionoù liesdoueek
#### An hindouadegezh
#### An drouizelezh pe relijion ar Gelted

Kravez pe relijion an drouizien hag ar Gelted kozh.

#### Relijion ar C'hresianed

Kravez pe relijion ar C'hresianed kozh.

#### Relijion ar Romaned
### Ar voudaegezh

Ar voudaegezh a vez kemeret a-wechoù evel prederouriezh pe evel ur relijion.

## Notennoù

* ↑ Arveret gant meur a gevredad kristen.
# Relijion Henc'hres

* Gwengelouriezh Hellaz
* Ar relijion er gevredigezh hellazek
* Kêrioù santel Henc'hres : Olimpia, Delphos

## Pennadoù all

* Henc'hres
* Relijion roman

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Le Musée vivant de l'Antiquité, lodenn « Religion
* (fr) Les religions antiques
* Andrew Lang, Un côté négligé de la religion grecque, Études traditionnistes, Vol. VI, troet gant Henry Carnoy, Édition J. Maisonneuve, Paris, 1890, p. 46-56.
# Relijion er gevredigezh hellazek

Ar c'hredennoù: -An doueed a c'helle sikour anezho; Kehelet oa an doueed. Reiñ a roent profoù hag aberzhioù. Un dibunadeg eo evit enoriñ un doue ha graet vez sonerezh pe sport en enor dezho.
Liesdoueidi eo an Henc'hresianed. An doueed a zo o chom war ar menez Olimpos. Un haroz a oa pe un hanter-zoue, pe diazezer ur geoded, pe vadoberour.
# Relijion norzhek

Relijion gozh Norzheuropa, paganiezh Norzheuropa, a reer eus ur skourr eus ar baganiezh c'herman. Kreskiñ a reas er marevezh ma veze komzet kentnorseg, ha ma voe distaget Germaned an Norzh diouzh ar pobloù german all. Ha kendelc'her a reas betek fin ar Grennamzer gant ar gristenidigezh. Meur a gelenner en deus adsavet neuzoù ar Baganiezh norzhek war-bouez studioù yezhoniel, henoniel, lec'hanvadurel ha skridoù graet gant al Lec'hlenniz, da skouer an engravadennoù runek, pe an Eddaoù. Ar vitologiezh norzhek zo diazezet war ar relijion-se.
Liesdoueegel eo. Dispartiet e oa an doueelezhed etre daou rummad, an Æsir hag ar Vanir. Ur brezel a oa entrezo betek ma komprenjont e oant ken galloudus an eil hag egile. Ar re vrudetañ a oa Odin ha Thor. Meur a ouenn liesseurt zo meneget, en o zouez ramzed, korrred, elfed, speredoù an douar (Landvættir) hag all. Ar hollved-mañ zo frammet diouzh Gwez ar Bed, Yggdrasil el lec'h m'emañ Midgard, bed an denion etre bedoù all. Pep hini zo melestret gant un doueegezh dibar.
Dre gomz e veze treuzkaset ar relijion norzhek hag en em gengreize war pleustrerezhoù lidel. Rouaned ha renerien o doa ur perzh pennañ pa veze graet aberzhoù boutin. Lec'hioù liesseurt a veze implijet evit an azeulerezhioù. Da gentañ e veze graet en diavaez e killioù, lennoù, met a-zrebi an III$^e$ kantved e voe savet tiez gouestlet evit lidoù hepken hogen ne oant ket skignet-tre. Er c'hevredigezhioù norzhek kozh e oa pleustrerien ar Seiðr, un arz lidel taolet evel ur stumm tost d'ar chamanerezh. Lidoù liesseurt evit an Anaon a veze savet, en o zouesk beziadurioù ha devadurioù. Ambrouget e vezent gant profoù a bep seurt.
A-hed an amzer e levezonas sevenadur o amezeien ar Samied hag ar Finned, hogen e-kerzh an XII$^{vet}$ kantved e vervas ar relijion norzhek abalamour d'ar gristeniezh.
A-zrebi fin ar XX$^{vet}$ kantved e vez klasket adsevel ar relijion dre luskadoù pagan arnevez evel Asetro.
# Relijionoù a-ziwar Abraham

Bodet eo an teir relijion undoueek : yuzevegezh, kristeniezh hag Islam dindan an droienn a-orin muzulmat "relijionoù a-ziwar Abraham". A-wezhioù e vezont lakaet evel ul lodenn eus prederouriezh ar Reter.
# Protel

Protel :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Hyaenidae |
| Genad : | Proteles |
| Anv skiantel ||
| Proteles cristata Sparrman, 1783 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar protel (Proteles cristata) a zo ur bronneg eus Afrika. Er c'herentiad Hyaenidae emañ, asambles gant ar bleizi-broc'hed. Ar spesad nemetañ eo er genad Proteles. En em vagañ a ra ar protel dreist-holl diwar merien-gwenn. Debriñ bronneged bihan ha gagnoù a c'hell ober ivez.
# Proterozoeg

* Eon Proterozoeg
* Paleoproterozoeg
* Siderieg
* Rhyaseg
* Orosirieg
* Statherieg
* Mezoproterozoeg
* Kalymnieg
* Ektasieg
* Stenieg
* Neoproterozoeg
* Tonieg
* Kriogenieg
* Ediakareg
Ar proterozoeg a zo an eon diwezhañ a-raok ma yeas da voutin ar vuhez liesek war an Douar. En em astenn a ra eus 2500 milion bloaz'zo betek 542 milion bloaz'zo. Disrannet eo e tri marevezhioù douaroniel :
* Paleoproterozoeg
* Mezoproterozoeg
* Neoproterozoeg
An darvoudoù pennañ eus ar maread hont a voe :
* Furmidigezh un atmosferenn pinvidik e oksijen.
* Meur a varead-skorn, maread an "Douar-erc'heg", e-pad ar c'hriogenieg en o zouez.
* Ar maread ediakareg ma ya war-wel an anevaled liesek gentañ gwak o c'horf.

## Reier ar Proterozoeg

Reier ar proterozoeg a zo kalz niverusoc'h eget hini an arc'heeg. Er c'hontrol d'ar re eus ar marevezhioù a-raok, hag a oant bet furmet e dourerier don, e oa bet stummet reier proterozoek e morioù argevandirel. Nebeutoc'h treuzfurmet e oant bet ivez. O Studioù a ziskouezh e voe arouezet ar proterozoeg gant un doueziaged gevandirel vuan (ha na gaver nemet er maread-se), kelc'hiadoù dreistkevandirel hag un orogeniezh heñvel a-wal'ch ouzh hini a-vremañ.
Er proterozoeg e c'hoarvezas ar mareadoù-skorn kentañ anavezet. Unan a zeraouas un tammig goude deroù an eon ha pevar arall a oa, d'an nebeutañ, a hini pouezusañ o vezañ ar maread-skorn Varangiek, anvet maread an "Douar-erc'heg" ivez.

## Berniadeg an oksijen

Unan eus darvoudoù pouezusañ a proterozoeg a oa berniadeg an oksijen en atmosferenn. Tra ma produe organegoù bev oksijen e-pad an arc'heeg dija ne c'helle en em verniañ en atmosferenn rak kenaozañ a rae gant houarn ar meurvorioù da furmiñ bandennoù houarnek. Paouez a reas o furmidigezh war-dro 1.900 milion bloaz'zo en abeg da gresk ar c'henfeur a oksijen en atmosferenn pe d'ur veskadeg welloc'h dour ar meurvorioù.
Ar gweleoù ruz hag a zo livet gant hematitoù a ziskouez e krogas da gresk knefeur an oksijen en atmosferenn 2.000 milion bloaz'zo. Goude-se e kemeras ar meurvorioù, hag a oa gwer, o liv a vremañ.

## Buhez broterozoek

War-dro an amzer ma krogas an oksijen d'en em verniañ e ya diwar-wel ar furmoù-buhez liesek kentañ, marteze en abeg da furmidigezh nitradoù hag a vez implijet gant eukaryoted hepken. Kresk eukaryoted evel an akritarc'hed n'ampechas ket hini ar sianobakteri, avat. E-pad ar proterozoeg e voe ar stromatolitoù boutinañ ha liesekañ.
Harzioù etre ar paleozoeg hag ar proterozoeg a lakajod gwechall e deroù ar c'hambrian, pa yeas ar pezh a grede e oa an anevaled liesek kentañ an trilobitoù hag an arc'heohyazhided. A-c'houdevezh e voe kavet fosiloù anevaled liesek a veve e fin ar proterozoeg, e-pad an ediakareg. Ne chañchjod ket ar vevenn etre an daou eon, avat.
# Prosthemadera novaeseelandiae

Prosthemadera novaeseelandiae :
| Prosthemadera novaeseelandiae. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Genad : | Prosthemadera |
| Anv skiantel ||
| Prosthemadera novaeseelandiae (Gmelin, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Prosthemadera novaeseelandiae a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Meliphagidae. Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Prosthemadera.
Anvet e voe Merops novae Seelandiae (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Zeland-Nevez ; kavout a reer an daou isspesad anezhañ :
* en Inizi Chatham : Prosthemadera novaeseelandiae chathamensis,
* en Inizi Auckland : P. n. novaeseelandiae.

## Liammoù diavaez

* (en) Prosthemadera novaeseelandiae el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Prosthemadera novaeseelandiae e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ G.R.Gray, 1840.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Prosthemadera novaeseelandiae.
# Prosulfokarb

Ar prosulfokarb zo ul louzoù eus seurt an tiokarbamatoù, hag a vez implijet el labour-douar, hag an trede muiañ gwerzhet er stad c'hall.
Kontet eo da vezañ dañjerus d'ar yec'hed hag aezhennus kenañ. Ar senedour breizhat Joël Labbé en deus goulennet e vefe lakaet berz warnañ.

## Liammoù diavaez

* Prosulfokarb war an avaloù (France 3 Bretagne)
# Prostlon

Ur verc'h da Salaun e oa Prostlon. Gant Paskwezhen, kont Gwened, e oa-hi dimezet. Mervel a reas e 875 ha beziet e voe en abati Redon.
# Protezenn

Notenn: tennañ a ra ar pennad-mañ da implij an termen "prostezenn" war dachenn ar yezhoniezh hag ar yezhadur. Evit implij an termen "prostezenn" war dachenn ar medisinerezh" s.o. ar pennad "Protezenn"
Er yezhoniezh e vez implijet an termen protezenn pe prostezenn (diwar ar henc'hresianeg: pro "rak-" + thesis "lakaat"; saoz: prothesis pe prosthesis) pe rakkresk evit komz eus un doare metaplasmenn ma vez staget ur sonenn, peurliesañ ur vogalenn, ouzh penn-kentañ ur ger evit aesaat an distagadur.
Degouezhout a ra dreist-holl pa vez amprestet ur ger digant ur yezh ganti ur framm fonologiezh ha reolennoù fonotaktikel disheñvel diouzh an hini ma vez degemeret ganti, da skouer:
    Spagnoleg
       estado ("stad") diwar al latin status
    Turkeg
       istasyon ("porzh-houarn") diwar ar galleg station
    Euskareg:
       irratia ("skingomz") diwar ar spagnoleg radio
    Hindeg
       iskuul ("skol") diwar ar saozneg school

## Gwelit ivez:

* Metaplasmenn
* Troc'hadur
* Koazhadur
* Apokoptenn
* Sinkopenn
* Sinairezenn
* Strizhadur
* Epentezenn
* Paragoge

## Notennoù

* ↑ Lavar 09 p. 94
# Protein

Ar Protein a zo ur strollad bras-divent a vevmolekul ; graet int diwar trenkennoù aminek staget an eil ouzh egile gant liammoù peptidek etre ar strollad trenkenn COOH hag ar strollad amin NH2. Sekañs an trenkennoù aminek a zo termenet hervez gen ar protein hag a zo dalc'het en TDN.
# Protestantiezh

Protestantiezh pe an Ilizoù protestant a vez graet ouzh an holl ilizoù deuet e-maez an Iliz katolik a-c'houdevezh an disrann graet a-heul teologourien 'zo evel Martin Luther, Jean Calvin, Jan Hus pe Ulrich Zwingli er XVI$^{vet}$ kantved.
E penn kentañ ar XXI$^{añ}$ kantved e konter tro-dro da 800 milion a brotestanted er bed a-bezh.
# Puentes Viejas

Puentes Viejas zo ur gumun e Spagn e Kumuniezh Madrid.
# Puertas

Puertas zo ur gumun eus Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Castilla y León, e kornôg Spagn.
# Puerto Lumbreras

Puerto Lumbreras zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Puentedura

Puentedura zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos.
# Puerto

Puerto (porzh e brezhoneg) zo un anv-lec'h spagnolek stankik dre ar bed.

## Bolivia

* Puerto Acosta, kumun e departamant La Paz, ha kêr-benn proviñs Eliodoro Camacho
* Puerto Busch

## Chile

* Puerto Montt, kêr-benn Rannvro Los Lagos
* Puerto Williams

## Spagn
### Proviñs Ávila

* Puerto Castilla
* Narros del Puerto

### Proviñs Cádiz

* El Puerto de Santa María
* Puerto Real
* Puerto Serrano

### Proviñs Cáceres, en Extremadura

* Puerto de Santa Cruz

### Proviñs Ciudad Real, en Kastilha

* Puerto Lápice
* Puerto de Santa Cruz
* Cabezarrubias del Puerto

### Proviñs Huelva

* Lucena del Puerto

### Proviñs Jaén (Spagn)

* Santisteban del Puerto

### Kanariez

* Puerto de la Cruz, e proviñs Santa Cruz de Tenerife
* Puerto del Rosario e proviñs Las Palmas

### Rannvro Murcia

* Puerto Lumbreras

### Proviñs Salamanca

* Puerto Seguro

### Proviñs Sevilla

* San Nicolás del Puerto

### Proviñs Teruel

* Puertomingalvo

### Proviñs Toledo

* Puerto de San Vicente

## Venezuela

* Puerto Cumarebo
* Puerto La Cruz
* Puerto Píritu

## Broioù all

* Puerto Barrios, e Guatemala
* Puerto Colombia, e Kolombia
* Puerto Madryn, en Arc'hantina
* Puerto Plata
* Puerto Princesa, er Filipinez
* Puerto Príncipe, anv meur a lec'h
* Puerto Rico, bro spagnolek, deuet da vout unan eus Tiriadoù SUA hep bezañ er c'hevread
* Puerto Vallarta, e Mec'hiko

## Pennadoù kar

* Port
* Porto
* Puerta
# Puente del Congosto

Puente del Congosto zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Puente la Reina de Jaca

Puente la Reina de Jaca zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Puerto Lápice

Puerto Lápice zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Puerto Barrios

Puerto Barrios (en enor d'ar prezidant Justo Rufino Barrios) zo ur porzh e Guatemala, war lez Pleg-mor Santo Tomás e Pleg-mor Amatique er Mor Karib. Pennlec'h departamant Izabal eo ivez.
# Puerto Castilla

Puerto Castilla zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Oganesson

a vo kavet e Wikimedia Commons.
An oganesson zo un elfenn gimiek kevanaozet gant mab-den ; 118 eo he niver atomek hag Og he arouez. Skinoberiek-kenañ eo. War-dro 0,181 eilenn hepken eo hanter-vuhez an izotop stabilañ a anavezer, $^{295}$Og. E taolenn drovezhiek an elfennoù emañ er strollad 18, an drovezh 7 hag ar bloc'h p, hini an elfennoù ez eo ns$^2$ np$^{1–6}$ o aozadur elektronek.

## Istor

En Ensavadur Unvanet an Enklaskoù Nukleel (Joint Institute for Nuclear Research, JNJR ; ruseg : Объединённый институт ядерных исследований, ОИЯИ) e Dubna (Oblast Moskov) e voe kevanaozet an elfenn nevez er bloaz 2002 dre genlabour ur skipailh rusian, renet gant ar c'helenner Youri Oganessian (ganet e 1933), hag unan stadunanat el Lawrence Livermore National Laboratory e Livermore (Kalifornia) dre skinata atom Kaliforniom-249 gant ionoù Kalkiom-48. E miz Kerzu 2015 e voe anzavet labour ar skipailh gant an International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC)
E miz meurzh 2016 e kinnigas an IUPAC envel an elfenn nevez en enor da Youri Oganessian, en devoa labouret war an dachenn e-pad 60 vloaz. Oganesian a voe kinniget neuze, en ur chom tost d'ar reizhskrivadur rusek (Оганесян), met nac'het e voe gant ar JNJR war zigarez ma chome gant an hengoun soviedel da dreuzskrivañ an anvioù hervez an doare gallek, ha ma vije oganesson tostoc'h da skeivadur etrebroadel anv ar skiantour. E miz Mezheven ez embannas neuze an IUPAC kavadenn an oganesson, an elfenn $_{118}$Og.

## Perzhioù

Ne ouzer netra a-zivout an elfenn $_{118}$Og er-maez eus he aozadur elektronek abalamour ma'z eus bet kenderc'het kalz re nebeut a atomennoù, ha ma tigevanont kalz re vuan.

## Izotopoù

Daou izotop eus $_{118}$Og zo bet kavet betek-henn.

### A-zivout ar bann "Digevanañ"

* α a dalvez ez eztaol an elfenn ur rannig alpha (kraoñell $_2$He) en ur zigevaniñ.
* SE : skiriadur emdarzh ; pa vez atomennoù pounner-kenañ o tizhout un tolz atomek tro-dro da 56 e torr e kraoñelloù bihanoc'h.
| Atomenn | Z | N | Tolz atomek | 1/2 vuhez | Digevanañ | Disoc'h |
| $^{294}$Og | 118 | 176 | 294,21392 | 0,7 ms]] | α | $^{290}$Lv |
| $^{294}$Og | 118 | 176 | 294,21392 | 0,7 ms]] | SE | (liesdoare) |
| $^{295}$Ts | 118 | 177 | 295,21624 | 181 ms | α | $^{291}$Lv |

## Notennoù

* ↑ Diouganet hervez hini ar radon.
* ↑ (en) 'Semantic Scholar'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* ↑ (en) 'IUPAC'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* ↑ (en) 'Nuclear Data Center –'. Kavet : 28 Meurzh 2021.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Ogdoad

E mitologiezh Henegipt, an Ogdoad (henc'hresianeg : ὀγδοάς ogdoad "[lieskementet] dre eizh" ; henegipteg : ḫmnyw, liester nisbaek ḫmnw "eizh") a oa eizh doue Hermopolis (C'hemenou, "Kêr an Eizh") a oa deuet a-daol-trumm eus an Noun, ar meurvor a oa a-raok ganedigezh ar bed. A-goubladoù par ha parez e vezent renket hag azeulet.
Bez' e oant Nou/Naounet (koublad an dourioù kentidik), Amon/Amonet (an aer pe an diwelusted), Kouk/Kaouket (an deñvalijenn don) ha Houc'h/Haouc'het (an egor hag an amzer, a zo didermen). Liammet e oa an doueed gant ar glesker hag ar doueezed gant an naeron ; an holl o deus pennoù chas en o zreid. En tu all d'o jener, ne oa ket kalz a dra a lakae kemm etre un doue hag an doueez koublet gantañ. Da dra, anvioù an doueezed n'int nemet furm wregel anv an doueed koublet gante.
# Oggebbio

Oggebbio zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Oggiono

Oggiono (Ugiòn e lombardeg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Ofisial

An ofisial, pe ar vikel-barner, a zo ur barner eus an Iliz. En deiz a hiziv e kas e garg en anv an eskob. Bez e c’hell hen ober e meur a eskopti war un dro.
An ofisialded a zo anv ar garg hag anv lez-varn an ofisial.
Hervez kanon 1420 § 4 eus Lezenn gwir kanoneg, e rank an ofisial bezañ ur beleg, doktor pe aotreet war gwir an Iliz, tregont vloaz dezhañ d’an nebeutañ.
Aferioù dimeziñ eo a ra danvez labour pennañ an ofisial hiziv an deiz, pa vez da embann nullentez ar briedelezh. Koulskoude e c’hell bezañ kinniget dezhañ an holl aferioù, hervez gwir kanonek an Iliz katolik.

## Istor

Sant Erwan (Erwan Helouri Gervarzhin) a zo unan eus brudetañ ofisialed (barnerien an Iliz), en XIII$^{vet}$ kantved, en eskopti Roazhon da gentañ, hag en eskopti Treger da c’houde.

## Ofisial Roazhon

Ofisial Roazhon a zo barner an Iliz a ren Ofisialded Roazhon. E 1974 e voe savet e Roazhon Ofisialded etreeskoptiel Breizh, evit eskoptioù Gwened, Kemper, Sant-Brieg hag arc'heskopti Roazhon. E 2011 e voe kresket Ofisialded etreeskoptiel Roazhon evit ar broviñs a Iliz a-bezh, gant eskopti Naoned, hag eskoptioù Añje, Ar Mañs, Laval, ha Luçon ouzhpenn re Vreizh. Ofisial Roazhon zo anvet d’e garg gant an nav eskob eus ar broviñs.
Roll an Ofisialed Roazhon
| Bloavezhioù | Ofisial |
| 1974–1994 | Pierre Priou, chaloni eus eskopti Roazhon |
| 1994–2008 | Jean Basset, chaloni eus eskopti Sant-Brieg |
| 2008–2017 | Michel Penn, beleg eus eskopti Kemper |
| 2017– | Hervé Queinnec, beleg eus eskopti Kemper |

## Notennoù

* ↑ (fr) A-raok ar c'honkordad, gwelit L'Evêque de Rennes et ses auxiliaires : Officiaux de Rennes, war lec'hienn infobretagne.com
# Ofisialded

An ofisialded, pe lez an Iliz, pe c'hoazh lez an eskob, a zo ul lez-varn stag ouzh an eskopti, rak gwir-dreist an Iliz e oa sevel he lezioù-barn dibar evit ma vo tamallet ha kastizet ar gloer evit an torfedoù hag an drougoberoù a c'hellje bezañ bet graet ganto, pe neuze kement tra hag en doa da welet gant an Iliz (evit nullañ ar briedelezh hag all). Unan eus ar brudetañ ofisialed pe barnerien ofisialded (juge à l'Officialité) eo bet sant Erwan (Erwan Helouri Gervarzhin) en XIII$^{vet}$ kantved, en eskopti Roazhon da gentañ, hag en eskopti Treger goude. Paeron an alvokaded hag an dud a lezenn eo evit se.
En deiz a hiziv, e rank ar vikel-barner pe an ofisial bezañ ur beleg, doktor pe aotreet war gwir an Iliz, tregont vloazh dezhañ d’an nebeutañ (kanon 1420 § 4 eus Lezenn gwir kanoneg).
# Oged

An oged pe ar freuz, pe freuzell, zo ur benveg da labourat an douar, a vez tremenet er park goude an arar hag an diaoul. Gantañ e vez peurfriket, pe freuzet an douar, evel gant ur rastell.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ogam (kelaouenn)

Ogam, pe Ogam Celticum, a oa ur gelaouenn istorel drimiziek, e galleg dreist-holl met gant stagadennoù brezhonek a-wechoù, embannet etre 1948 ha 1986.
Krouet e oa bet e Roazhon gant Pêr ar Rouz hag e verc'h Françoise Le Roux ha Kerverzhioù. Kaoz a oa eus yezh hag henistor. Christian-Joseph Guyonvarc'h a skrive pennadoù-studi diwar-benn ar Gelted kozh. En niverenn diwezhañ e 1986 e oa ur pennad gant Georges Dumézil.
Celticum a oa ur stagadenn ma veze embannet aktaoù kollokoù aozet gant embannerien Ogam Christian-Joseph Guyonvarc'h ha Françoise Le Roux er bloavezhioù 1960, ha goude-se levrioù, evel Textes mythologiques irlandais (1980).
# Oggiona con Santo Stefano

Oggiona con Santo Stefano (Ugiòna cun Sastéven er rannyezh lec'hel) zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia. Niver an annezidi a sav da 4 331 (1 Genver 2023).
En-dro dezhi emañ Carnago, Cassano Magnago, Cavaria con Premezzo, Jerago con Orago, Solbiate Arno.

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Pouillé (Vande)

Pouillé :
| An iliz katolik. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Luçon |
| Kod kumun | 85181 |
| Kod post | 85570 |
| Maer Amzer gefridi | Dominique Mazoué 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pays-de-Fontenay-Vendée |
| Lec'hienn web | https://pouille-85.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 641 ann. (2020) |
| Stankter | 37 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 49 m bihanañ 17 m — brasañ 62 m |
| Gorread | 17,23 km² |
| kemmañ |
Pouillé a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Krennamzer
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Sainte-Hermine da gentañ hag e Bann Fontenay-le-Comte. Lakaet e voe kumun Pouillé en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800. Lakaet e voe kumun Pouillé e Kanton L'Hermenault pa voe diskaret Kanton Sainte-Hermine e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 26 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,89% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: lazhet e voe ur milour eus ar gumun d’an 9 a viz Kerzu 1948 e Caa Bi e Tonkin er Viêtnam; soudard e oa er 6vet Rujumant troadegiezh Drevadennel.
* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Remi.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)5550575 Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb