# Goursez Breizh

Goursez Breizh (graet anezhañ gant ar ger kembraek Gorsedd a-wechoù, met an anv kentañ a oa Gorsez Barzed Breiz vihan) a zo ur vreuriezh tud e Breizh liammet ouzh ar vreuriezh kembraek Gorsedd y Beirdd, orin an drouizelezh hag ur patrom dezhi. Hiziv, e anv ofisiel eo Breudeuriezh Drouized, Barzhed hag Ovizion Breizh. Krouet e oa bet e Gwengamp (Treger - Aodoù-an-Arvor) d'an 1añ a viz Gwengolo 1900. Goursez, kuit da vezañ an anv ofisiel, a vez implijet evit daveiñ d'he aozadur mamm, Gorsedd Beirdd Ynys Prydain (Goursez Barzhed Enez Preden). Hervez mennozhioù e ziazezerien ez eo ivez ul luskad evit an hollgeltiegezh.

## Krouidigezh

Palioù Goursez Breizh eo studiañ, diorren ha kendelc'her an arzoù breizhek, ar brezhoneg, al lennegezh vrezhonek hag an hengounioù keltiek. Er vodadeg diazez kentañ e-barzh tavarn an intañvez Falc'her e oa bodet Leon ar Berr, Aogust Bocher, Erwan Berthou, Fransez-Mari Even, Yann ar Fusteg, Frañsez Jaffrennou, Loeiz Herrieu, Erwan ar Moal, ha reoù all. Anvet e oa Yann ar Fusteg da gentañ prezidant ha Drouiz-Meur Breizh war un dro. Palioù Goursez Breizh eo studiañ, diorren ha kendelc'her an arzoù breizhek, ar brezhoneg, al lennegezh vrezhonek hag an hengounioù keltiek. Er vodadeg diazez kentañ e oa bodet Leon ar Berr, Aogust Bocher, Erwan Berthou, Fransez-Mari Even, Yann ar Fusteg, Frañsez Jaffrennou, Loeiz Herrieu, Erwan ar Moal, ha reoù all. Anvet e oa Yann ar Fusteg da gentañ prezidant ha Drouiz-Meur Breizh war un dro.

## Istor Goursez Vreizh

Darempredoù gant Kembreiz a zo bet e-doug an XIXvet kantved. E 1838 ez eas Teodor Kervarker da Y Fenni (Abergavenny) e Bro-Gembre pa oa bet kouviet evit kemer perzh e gouel lennegel an Eisteddfod. Gant arc'hdrouiz Bro-Gembre e voe anvet da varzh dindan an anv Barz Nizon. Krouiñ a reas Breuriez Breiz evel bodadeg ar varzhed, met e reas un taol boud. E 1899 e kemeras perzh Yann ar Fusteg er C'hendalc'h etrekeltiek a oa bodet e Kêrdiz ha lidoù drouiz a spurmantas eno. Diouzh-se e lakaas en e soñj sevel an aozadur drouized e Breizh. E 1900 ez eas da Zulenn (Iwerzhon) hag e voe anvet da zrouiz dindan anv Yann abGwilherm ha goude hini Lemenik (diwar al le en doa touet war ur maenig) hag diouzhtu e vodas tud evit sevel Gorsez Barzed Breiz vihan. Erwan Berthou, hag eñ a vo eil Drouiz Meur Breizh, a oa aet da Eisteddvod Kêrdiz e 1898 hag e oa bet anvet da Varzh gant arc'hdrouiz ar Gembreiz Hwfa Môn a aotreas savidigezh Goursez Breizh Vihan.
E Pariz e oa o chom Yann ar Fusteg-Lemenik ha ne chomas ket kalz e penn ar Goursez pa roas e dilez e 2003. Anvet e voe Erwan Vertoù evit kemer e blas, rak e oa ur mignon tost da Lemenik, enklasker war ar brederouriezh geltiek ha levezonet gantañ.

## Adstagadur da drouizelezh Breizh-Veur

Hervez Gwenc'hlan ar Skouezeg ez eus ul liamm etre ar frañmasonerezh hag gant an nevezdrouizelezh p'eo savet an daou e 1717 e Londrez ha John Toland unan eus diazezerien an eil koulz hag an egile. Sevel a reas arDruids universal Bond (Breuriezh hollvedel an Drouized) e-doug ar vodadeg kentañ e-barzh Tavarn ar Wezenn-Avaloù, e Londrez er memes bloaz. Ha koulskoude ez eus bet savet daou aozadur all pelloc'h, an Druid Order gant Henry Hurle e 1781 ha Gorsedd Beirdd Ynys Prydain diwar atiz Iolo Morganwg (Edward Williams) e Londrez e 1792. Ar Bond hag ar Gorsedd a zo bet krouet d'ar goursav-heol (21 Mezheven), un deiziad arouezel hervez kredennoù ar Gelted. Dindan Goursez Gembre eo hini ar Vrezhoned ha n'eus ket tu sevel ar reoliadurioù pennañ hep aotre an archdruid tramor.

## Arouez, teñzor ar Goursez ha dilhad

Arouez ar Goursez a zo tri bann oc'h ober ur seurt drapezenn ha diouzh-se eo bet anvet he c'helaouenn, An Tribann. Evit al lidoù ez eus traezoù a ya d'ober "teñzor ar Goursez" :
* Ar c'horn hir las

## Prezidanted (ha Drouized-meur) Goursez Vreizh

* 1900 - Yann ar Fusteg (Jean Le Fustec) - Anv drouiz Lemenik - 1855-1910
* 1904 (betek 1932) - Erwan Berthou (Yves Berthou) - Anv barzh Alc'houeder Treger - anv drouiz Kaledvoulc'h - 1861-1933
* 1933 (betek 1955 - Frañsez Jaffrennou (anv drouiz Taldir)
* 1956 (betek 1980) - Per Loisel (anv drouiz Eostig Sarzhav)
* 1981 (betek 2008) - Gwenc'hlan ar Skouezeg (anv ar marilhoù Heol-Gwenglan Le Scouëzec - anv drouiz Gwenc'hlan) (1922-2008)
* 2008 - Per-Vari Kerloc'h (Anv ar marilhoù Pierre-Marie Kerloc'h - Anv drouiz Morgan)

## Gwelet ivez

* Yann ar Fusteg
* Gorsedd Beirdd Ynys Prydain
* Gorseth Kernow
* Frañsez Jaffrennou
* Iolo Morganwg
* Drouizelezh
* Gwenc'hlan ar Skouezeg
* Pêr-Vari Kerloc'h

## Levrrolladur

* Erwan Bertou. Dindan dero an Drouized. Pariz : Heugel, 1931. Kentskrid gant Philéas Lebesgue.
* Paotr an Elle. Histoire du Goursez des druides. Brasparzh : Beltan, 1987.
* Régis Blanchet. Entretiens avec un druide nommé Gwenc'hlan. Rouvray (F27120) : Ed. du Prieuré, 1993.
* Philippe Le Stum, Le Néo-druidisme en Bretagne - Origine, naissance et développement, Éditions Ouest-France, coll. « De mémoire d'homme : l'Histoire », Rennes, 1998, (ISBN 2-7373-2281-2).
* Thierry Jigourel, Druides, modernité d'une tradition millénaire, Éditions Coop Breizh, Spezed
* Gwenc'hlan Le Scouëzec, Les Druides, Arbre d'Or Éditions, 2003.
* Gwenc'hlan Le Scouëzec, La Science des druides, Arbre d'Or Éditions, 2005.

## lec'hienn ofisiel, e galleg

* Gorsedd de Bretagne

## Liammoù diavaez

* Gorsedd y Beidd Gorsedd Bro-Gembre e kembraeg.
* Gorseth Kernev-Veur
* ↑ Talvezout gorsedd evit tron ha bodadeg ivez.
* ↑ Lec'hiet e oa Straed Kallag, 14 Straed ar Sal hiziv. Ur blakenn-vemor a voe staliet e 1976 gant Ti-kêr Gwengamp. Hervez Mona Bras, hag hi un drouizez, e voe staget ar blakenn war tal an ti-nes, niverenn 16. Claire Charpy, Quand les druides créaient leur assemblée à Guingamp. E-barzh Ouest-France, 30 Ebrel 2023.
* ↑ Skrivañ a reas Erwan Vertoù ur seurt romant war Yann ar Fusteg, "Lemenik, skouer ar Varzed" (1914).
* ↑ Koulskoude n'eus prouenn ebet eus Toland da vezañ anvet da zrouiz hervez Ar Skouezeg.