OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kreskad (yezhoniezh)

War dachenn ar yezhoniezh e implijer an termen kreskad (e gresianeg: αύξηση; e sañskriteg: आगम āgama) pe augment (diwar al latin augmentum) evit komz eus ur silabenn ouzpennet ouzh penn-kentañ ur ger e degouezhioù kevreadurezhel resis e yezhoù indezeuropek 'zo, en o zouez dreist-holl ar gresianeg (kozh ha modern), an armenieg hag ar yezhoù indez-aryek, da skouer ar sañskriteg.
Ledanaet eo bet implij an termen evit gallout kaozeal eus elfennoù damheñvel o mont-en-dro e yezhoù nann indez-europeg, en o zouez ar rakger ō- a dalvez da verk an amzer dremenet strizh e nahouatleg.
Implijet e vez an aliesañ ar c'hreskad gant ar yezhoù indez-europek evit sevel stummoù verbel peurachu diwar ur wrizienn diazez, da skouer:
Diwar ar wrizienn indezeuropek *bʰer-, 'dougen' e saver stummoù an amzer dremenet dre ouzhpennañ ouzh penn-kntañ ar wrizienn diazez ur c'hreskad vogalennek:
* henc'hresianeg: ἔ-φερε ('dougas')
* sañskriteg: á-bharat ('dougas')
* armenieg: e-ber('dougas')

## Orinoù

N'eo ket sklaer hervz an enklaskoù bet kaset da-benn war an dachenn-mañ gant ar yezhoniezh istorel hag-eñ e oa ar c'hreskad unan eus perzhioù orin an holl yezhoù indez-europek ha bet kollet da c'houde gnt an darn vrasañ anezhe keit ha ma'c'h aent war diorren pe get.

## Mont-en-dro

Rannet e vez ar c'hreskad e daou rumm disheñvel hervez son kentañ ar ger (pe ar wrizienn) outañ:

### Kreskad silabennek

Staget e vez ur silabenn ouzh ur ger pa grog hennezh gant ur gensonenn.
Da skouer, e gresianeg e saver an amzer dremenet amstrizh dre ouzhpennañ ar c'hreskad ἐ-:
    λαμϐάν-ω ('kemer a ran') → ἐ-λάμϐαν-ον ('kemer a raen')

### Ar c'hreskad nann-silabennek

Nann-silabennek eo ar c'hreskad pa vez ouzhpennet ouzh ur ger gant ur vogalenneen e benn hag en degouezhioù-mañ e vez hiraet ar vogalenn gentañ-se. Graet e vez kreskad amzerel eus ar c'hreskadoù nann-vogalennek.
Da skouer, e sañskriteg:
    aś- 'debriñ') → āś-nā-m (gant an enger -nā- ouzhpenn)

## Lec'h ar c'hreskad

Pouezus eo ober an diforc'h etre ar wrizienn diouzh un tu hag ar c'helf bewezh mar bez ezhomm evit lec'hiañ ar c'hreskad, staget ouzh penn kentañ ar wrizienn atav. Neuze, pa implijer rakgerioù stag ouzh ar wrizienn e vez implijet ar c'hreskad un tammig evel un enger staget etre ar rakger ha penn-kentañ ar wrizienn dre ma vez staget ouzh penn-kentañ ar wrizienn atav kentoc'h evit ouzh penn-kentañ ar c'helf (en degouezh-mañ ar rakger mui ar gwrizienn).
Alies en degouezhioù-mañ e laker e plesutr argerzhioù morfofonetikel all, da skouer reolennoù sandhi.
Da skouer:
    * Sañskriteg: amzer a-vremañ apa-bharati → amzer dremenet amstrizh apā-bharat ('degas a rae')
       d.l.e *apa-a-bhar-at gant sandhi dre strizhadur etre ar vogalenn diwezhañ hag ar rakger verbel apa- hag ar c'hreskad
    * Gresianeg : amzer a-vremañ ἀπο-φέρω → amzer dremenet amstrizh ἀπ-έ-φερον ('kas a raen ganin')
       d.l.e gant avec koazhadur voggalenn diwezhañ ar rakger verbel ἀπο- dirak ar c'hreskad).
# Kreoleg Haiti

Ur yezh kreolek eus is-skourr ar c'hreolegoù gallek eo kreoleg Haiti (kreyòl ayisyen) komzet gant war-dro 8 000 000 a dud e Republik Haiti, lec'h ma'z eo kenofisiel gant ar galleg abaoe 1961, ha gant war-dro 1 500 000 a zivroidi haitian e meur a vro all. Ar yezh kreolek muiañ komzet an hini eo.
# Kreoleg Torres Strait

Ur yezh kreolek eus is-skourr ar kreolegoù saoznek eo kreoleg Torres Strait komzet gant en-dro da 25 000 den en Inizi Torres Strait, Aostralia. Kar eo d'ar Bislama ha d'an Tok Pisin.
# Kreousa

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Peder flac'h a anavezer dindan an anv Kreousa (henc'hresianeg: Κρέουσα) e mojennoù Hellaz kozh:
* Kreousa merc'h Okean, un nimfenn, pried da b-Peneios ;
* Kreousa merc'h Priamos, gwreg kentañ Aineias ;
* Kreousa merc'h Kreon, anavezet ivrez evel Glaoke, eil gwreg Jason ;
* Kreousa merc'h Erec'htheüs, gwreg Ksouthos.
# Kreoleg Jamaika

Kreoleg Jamaika (Jumiekan Patwa pe Jumiekan Kreyuol er yezh end-eeun, pe c'hoazh Patois pe Patwa) zo un doare kreoleg kaozeet e Jamaika. Diazezet eo war ar saozneg ha levezonet gant yezhoù bantouek eus Kornaoueg Afrika (gant kalz gerioù o tont eus an akaneg). Komzet e vez e Jamaika ha gant an dud genidik eus ar vro-se aet da vevañ e broioù all. Yezh kentañ an darn vrasañ eus tud Jamaika eo. Savet e voe er XVII$^{vet}$ kantved, gant sklaved deuet eus Kornaoueg Afrika da Jamaika da labourat evit mistri a oa saoznegerien.
# Krepidula boutin

Krepidula boutin :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Littorinimorpha |
| Kerentiad : | Calyptraeidae |
| Genad : | Crepidula |
| Anv skiantel ||
| Crepidula fornicata Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar grepidulaenn voutin, pe ar stagistrenn, (Crepidula fornicata) a zo ur blotvil gasteropod.

## Doareoù pennañ

War-dro 6 cm eo he hirder ha 2.5 cm he ledander. Gwenn pe melen eo he c'hrogenn hirgelc'hiek.
Bevañ a ra ar c'hrepidula stag ouzh kregin pe reier, alies-mat an eil war eben. Pa deu ur par da begañ ouzh ur barez stag ouzh un diaz bennak ec'h a d'e dro da barez. Rak-se eo par ar grepidulaenn e penn ur bern krepidula ha parezed an holl re all.

## Annez

Bevañ a reont er meurvor Atlantel, e mor Breizh, e mor an Hanternoz hag er mor Kreizdouar. A-orin int eus Norzhamerika ha degaset e voent da Europa dre zegouezh e fin an XIX$^{vet}$ kantved ma'z int deuet da vezañ ur spesad aloubus.
* ↑ Dictionnaire étymologique du breton, Albert Deshayes, 2003, Le Chasse-Marée, Douarnenez, p. 688, ISBN 978-2-9142-0825-3
# Lonchura kelaarti

Lonchura kelaarti :
| Lonchura kelaarti jerdoni, luc'hskeudennet e Mudigere (stad Karnataka, India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lonchura |
| Anv skiantel ||
| Lonchura kelaarti (Jerdon, 1863) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lonchura kelaarti a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Estrildidae.
Anvet e voe Munia kelaarti (kentanv) da gentañ-penn (e 1863) gant an evnoniour breizhveuriat Thomas Caverhill Jerdon (1811-1872), da zougen bri d'al loenoniour breizhveuriat Edward Frederick Kelaart (1819-1860).

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hreun ha had peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ en India ha Sri-Lanka :
* Lonchura kelaarti jerdoni, (Hume, 1874), e mervent India,
* L. k. kelaarti, (Jerdon, 1863), e Sri-Lanka,
* L. k. vernayi, e reter India.

## Liammoù diavaez

* (en) Lonchura kelaarti war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lonchura kelaarti war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lonchura kelaarti.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# London Beer Flood

London Beer Flood ("Bier-beuz Londrez") a vez graet eus ur gwallzarvoud en Horse Shoe Brewery, e Londrez, d'ar 17 a viz Here 1814. C'hoarvezet e oa pa oa tarzhet ur varazh bier bras (6,7 m uhedler). Nerzh ar wagennad bier en doa lakaet ar barazhoù all da darzhañ ivez: e-tro 1 470 000 litrad bier a oa aet dre ar straedoù. Daou di a oa bet distrujet, hag eizh den lazhet. Hervez dezrevell ar medisin war ar c'horfoù e oant marvet "casually, accidentally and by misfortune".

## Gouzañvidi

* Eleanor Cooper, 14 vloaz
* Mary Mulvey, 30 vloaz
* Thomas Murry, 3 bloaz (mab Mary Mulvey)
* Hannah Bamfield, 4 bloaz ha 4 miz
* Sarah Bates, 3 bloaz ha 5 miz
* Ann Saville, 60 vloaz
* Elizabeth Smith, 27 vloaz
* Catherine Butler, 65 bloaz
# Lonate Pozzolo

Lonate Pozzolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Lonchura striata

Lonchura striata :
| Lonchura striata. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Estrildidae |
| Genad : | Lonchura |
| Anv skiantel ||
| Lonchura striata (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lonchura striata a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Estrildidae.
Anvet e voe Loxia striata (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hreun ha had peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Lonchura striata acuticauda, eus Nepal, hanternoz India ha Bangladesh da hanternoz Indez-Sina,
* L. s. fumigata, en Inizi Andaman,
* L. s. semistriata, (Hume, 1874), en Inizi Nikobar,
* L. s. striata, e kreiz ha kreisteiz India, Sri-Lanka,
* L. s. subsquamicollis, eus Malezia da greisteiz Indez-Sina,
* L. s. swinhoei, e reter-kreiz ha reter Sina, Taiwan.

## Liammoù diavaez

* (en) Lonchura striata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lonchura striata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Lonchura striata.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# London (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
London eo anv saoznek Londrez, kêr-benn Bro-Saoz hag ar Rouantelezh-Unanet.
London a c'hall bezañ ivez:

## Anvioù-lec'h
### Bro-Saoz

* Greater London, anv saoznek Londrez-Veur

### Chile

* Enez London (Isla London e spagnoleg), un enezenn er c'hornaoueg da Zouar an Tan.

### Frañs

* London, ur gêriadenn e Savigny-sur-Seille (Saône-et-Loire)

### Kanada

* London, ur gêr en Ontario

### Kernev-Veur

* London Apprentice, anv saoznek Oberden Loundres

### Kiribati

* London, anv saoznek Rondon, un enezenn

### Stadoù-Unanet

* London (Arkansas)
* London Mills (Illinois)
* London (Kalifornia)
* London (Kentucky)
* London (Minnesota)
* London (Ohio)
* London (Texas)
* London (West Virginia)
* London (Wisconsin)

### Suafrika

* East London, ur gêr e Proviñs Kab ar Reter

## Anvioù tud

* Jack London (1876-1916), skrivagner amerikan

## Gwelet ivez

* Londonderry
# Lonate Ceppino

Lonate Ceppino zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Londa

Londa a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Londerzeel

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Londerzeel zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 36,53 km²
* Poblañs (2022) : 19 136 a dud
* Stankter : 524 den/km²
# Lonato del Garda

Lonato del Garda zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.

## Tud

* René-Toussaint-Eugène Péan, dre e anv beleg dom Bernard. Beleg e 1926; abad Itron-Varia Maguzzano, e Lonato (Brescia e Lombardia.), bet beniget an 3 Genver 1935. Ganet e oa bet e Sant-Kast, an 12 Ebrel 1893; aet da Anaon e Thymadeuc, Brehant-Loudieg, an 30 Mae 1970

## Daveoù; notennoù

* ↑ Régis de Saint-Jouan ː Dictionnaire des communes du département des Côtes-d'Armor. Eléments d'histoire et de géographie. Conseil Général des Côtes-d'Armor. 1990. pajenn 658
# Llanfihangel Abercywyn

    Ur pennad Llanfihangel a zo ivez.
Llanfihangel Abercywyn zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
# Llanfihangel-y-pennant

Llanfihangel-y-pennant zo anv div gêriadenn e kontelezh Gwynedd, e Kembre:
* Llanfihangel-y-pennant (Cwm Pennant)‎
* Llanfihangel-y-pennant (Abergynolwyn)

## Pennad kar

* Llanfihangel
# Llanfihangel-y-traethau

Llanfihangel-y-traethau zo ur gêriadenn e Gwynedd, en hanternoz Kembre, e tolead Ardudwy.
# Llanfihangel Aberbythych

Llanfihangel Aberbythych zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
# Llanfihangel Crucornau

Llanfihangel Crucornau (saoznekaet e Llanvihangel Crucorney) zo ur gêriadenn e gevred Kembre, e Sir Fynwy, e kumuniezh Crucornau. Emañ en hanternoz da gêr Y Fenni, war lez an Afon Honddu.
# Llanfihangel Dinsilwy

Llanfihangel Dinsilwy zo ur gêriadenn en Enez Mon, en hanternoz Kembre.
# Llanfihangel-y-pennant (Cwm Pennant)

Llanfihangel-y-pennant zo ur gêriadenn e Cwm Pennant, en Eryri, e Gwynedd, en hanternoz Kembre.
# Llanfihangel-y-pennant (Abergynolwyn)

Llanfihangel-y-pennant zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e Gwynedd, e-kichen Abergynolwyn, en hanternoz Kembre.
# Llanfihangel-yn-Nhywyn

Llanfihangel-yn-Nhywyn zo ur gêriadenn en Enez Môn, en hanternoz Kembre, e kumuniezh Llanfair-yn-Neubwll.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llanfihangel-yng-Ngwynfa

Llanfihangel-yng-Ngwynfa zo ur gêriadenn e hanternoz Powys, e reter Kembre. Brudet eo evel bro c'henidik Ann Griffiths.
# Louis Yhuel

Louis Yhuel, bet ganet e 1926 en Arzano hag aet d'an Anaon e 1999, a oa un ograouer breizhat.
Seniñ a reas e meur a lec'h met brudet e voe dreist-holl evel ograouer Iliz-chabistr Gwenrann.
Aozañ a reas sonadegoù e Gwenrann adaleg 1955 ha sevel a reas ar gevredigezh La Voix des Orgues e 1965.
Seniñ a rae gant Jean-Claude Jégat ha Christophe Caron ha sonerien all.

## Un nebeud pladennoù

* Concert à Guérande, gant Robert Bouché
* Bombarde Et Orgue En Bretagne - Musique Sacrée, gant Jean-Claude Jegat, 1972, Arfolk
* Cantiques Bretons - Bombarde Et Orgue Volume 4, gant Jean-Claude Jegat, 1977, Arfolk
* Prestige de la Bombarde, Pladenn 1, gant Christophe Caron, 1981, Arfolk
* Prestige de la Bombarde, Pladenn 2, gant Christophe Caron, 1985 Escalibur
* Bombarde et orgue - musique sacrée - marches, mélodies, danses de bretagne, gant Jean-Claude Jegat, 1990
* Concert d'orgue à Guérande, 1992
* Flûte de pan et orgue, gant Daniel Brandt, 1992
* Concert d'orgue à Guérande, 1995
* Bombarde et orgue, gant Michel Fleury, 1995
* Bombarde et Orgue, Musique Sacrée, Cantiques Bretons Vannetais, gant Christophe Caron, 1998, Coop Breizh

## Liammaoù diavaez

* (fr) La Voix des Orgues diwar-benn Louis Yhuel
# Louis de la Bourdonnais

Louis-Charles Mahé de La Bourdonnais a zo bet ganet e 1795 war Enezenn ar Reunion (anvet Enezenn Bourbon d'ar c'houlz-se) ha marvet d'an 13 a viz Kerzu 1840 e Londrez (Breizh-Veur). E dad-kozh Bertrand-François Mahé de la Bourdonnais a voe ur merdeer breizhat brudet.
Mestrc'hoarier echedoù gall a-vicher, diskibl da Alexandre Deschapelles; gantañ e voe krouet e 1836 ar gazetenn gentañ gouestlet d'an echedoù: he zitl a oa "Le Palamède".
Adalek miz Mezheven 1834 betek miz Du e c'hoarias 88 partienn a-enep da Aleksandr MacDonnell; 44 partienn a voe gounezet gant de la Bourdonnais, 30 gant McDonnell, 14 a voe nul.
Sellet e vez outañ evel kampion (diofisiel) ar bed adalek 1821 betek e varv e 1840.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Louis Élégoët

Louis Élégoët zo un istorour breizhat. Kelenner istor-douaroniezh ha brezhoneg eo bet e Lesneven. E 1980 en doa savet un dezenn doktorelezh diwar-benn e istor an dud en e gumun, Sant-Neven (Saint-Méen. Vie et déclin d'une civilisation paroissiale dans le Bas-Léon).

## Levrioù

* Istor Breizh, TES, 1999 (hag e galleg, gant an titl Bretagne, une histoire, CRDP Breizh)
* Ancêtres et terroirs. Onze générations de paysans de Basse-Bretagne, Ouest-France, 1990
* Une famille de paysans, onze générations de Bretons, Éditions Le Télégramme, 2004
* Le Léon, Histoire et Géographie contemporaine, Éditions Palantines, 2007
* Le Pays pagan, Histoire et géographie contemporaine, Éditions Palantines, 2012

## Liammoù diavaez

* Fichenn Louis Élégoët war lec'hienn Skol-veur Brest hag ar CRBC
# Louis d'Orléans

Loeiz Orleañs, pe Louis d'Orléans e galleg, zo bet anv meur a briñs gall.
En Tiegezh Valois :
* 1392-1407 : Loeiz Iañ, dug Orleañs (1372-1407), mab d'ar roue gall Charlez V ;
* 1465-1498 : e vab-bihan Loeiz XII (1462-1515), roue Bro-C'hall adal 1498, dimezet da Anna Vreizh ;
* 1549-1550 : Louis de France (1549-1550), mab d'ar roue Herri II.
En Tiegezh Bourbon :
* Loeiz IV, dug Orleañs (1703-1752), mab da Philippe d'Orléans (1674-1723), Rejant Bro-C'hall.
* Louis d'Orléans (1814-1896), dug Nemours, mab da Loeiz-Fulup, roue ar C'hallaoued
* Louis d'Orléans (1845-1866), dug Condé, mab henañ dug Aumale ha Caroline Auguste de Bourbon, priñsez an Div Sikilia, dugez Aumale; mervel a reas e Sydney (Aostralia) e 1866 d'an oad a 21 bloaz.

## Pennadoù kar

* Louis Dorléans
* Tiegezh Orléans
** Louis Philippe d'Orléans
** Philippe d'Orléans
** Charles d'Orléans
** Marie d'Orléans
# Louis de Bourbon-Vendôme

Louis de Bourbon-Vendôme e oa dija arc'heskob Sens, eskob Laon hag ar Mañs, pa voe anvet da eskob Treger d'ar 14 Mezheven 1538, war lerc'h Antoine de Grignaux.
Dilezel e reas e garg e 1542.
Savet e oa bet da gardinal e 1531.
Mervel e reas e Pariz er bloaz 1557.
Jean VII Juvénal des Ursins e zeuas war e lerc'h.

## Levrlennadur

* Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Louis de Goesbriand

Louis de Goesbriand, ganet e Lannurvan e Kerne, a voe kentañ eskob katolik Burlington (Vermont) e Stadoù-Unanet Amerika.
# Louis de Sol de Grisolles

Louis Charles René de Sol de Grisolles, bet ganet d'an 29 a viz Kerzu 1761 e Gwenrann hag aet d'an anaon d'an 13 a viz Ebrel 1836 e Bourdel, a oa ofisour er verdeadurezh c’hall ha, goude an Dispac'h gall, e penn ar chouanted e-kichen Roc'h-an-Argoed, Redon ha Muzilheg.
Da vare emsavadeg 1793 e kemeras Roc'h-an-Argoed. En 1795 e voe anvet da goronal gant Jorj Kadoudal hag en 1797, da gomandant 4e lejion Arme Chouaned ar Morbihan. En 1800, e kemeras perzh en Emgann Pont al Loc'h.
Harzet e voe Sol de Grisolles en 1800, ha bac'het betek 1803. Pa voe dieubet ez eas gant Jorj Kadoudal da irienniñ a-enep ar c'honsul gall Napoleone Buonaparte. Harzet e voe adarre e miz Here 1804, pan erruas e Pariz. Jahinet e voe gant poliserien Fouché, tennet e ivinoù dioutañ, evit ober dezhañ disklêriañ anvioù e gamaraded. Anv ebet ne roas, advac'het e voe betek 1815 pa voe distroadet Napoleon.
# Louis d'Orléans (1703-1752)

Loeiz Iañ Orleañs, pe Louis d'Orléans (1703-1752), lesanvet « le Pieux », a oa ur priñs gall. Mab e oa d'ar Rejant gall, tad-kozh da Philippe Égalité ha tad-kuñv d'ar roue gall Louis-Philippe Iañ.

## Bugale

Dimezet e oa d'ur briñsez alaman, Auguste von Baden-Baden (1704-1726), bloaz yaouankoc'h evitañ, ha daou vugel o doe.
* Louis Philippe d'Orléans (1725-1785), lesanvet « le Gros », dug Chartrez (1725-1752) ha goude dug Orléans (1752), Valois, Nemours ha Montpensier (1752-1785), kentañ priñs a wad.
* Louise-Marie d’Orléans (5 Eost 1726 - 14 Mae 1728), ne vevas ket ar verc'hig betek he 2 vloaz.
Mervel a reas ar wreg yaouank o c'henel he merc'h, ha hi 22 vloaz.
Ne addimezas ket ar priñs intañvet.
# Louis de Lesclache

Louis de Lesclache pe de L’Esclache (war-dro 1620-1671), a oa ur prederour ha yezhadurour gall.
Kinniget en devoa eeunaat skritur ar galleg en ul levr anvet Les véritables règles de l'ortografe francèze, ou L'art d'aprandre an peu de tams à écrire côrectemant, embannet e 1668

## Levrlennadur

* Louis de Lesclache, La Rhétorique ou l'Éloquence française (M. Le Guern, éd.), Classiques Garnier, coll. "Bibliothèque du XVIIe siècle", EAN : 9782812406324
* Louis de Lesclache (1620-1671), Pierre Thiry

## Notennoù

* ↑ Gallica
# Lanv du ar c'h-Columbus Noumea

D'an 30 a viz Gouere 1977 e oa aet ar Columbus Noumea, ul lestr alaman, war ar sec'h e-tal Eusa. Gant al lanv e teuas a-benn da vont kuit en-dro, met koll a reas ul lodenn eus an eoul-maen a oa ennañ, ma voe saotret aodoù Eusa.

## Gwelet ivez

* Listenn al lanvioù du pennañ
# Lanvalae

Lanvalae :
| Karter Lanvalae war lez ar Renk a-dal da Zinan. ||
| Anv gallaouek | Lanvalo |
| Anv gallek (ofisiel) | Lanvallay |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Dinan-Reter |
| Kod kumun | 22118 |
| Kod post | 22100 |
| Maer Amzer gefridi | Bruno Ricard 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Dinan Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Dinan |
| Lec'hienn Web | (fr)www.mairie-lanvallay.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 209 ann. (2020) |
| Stankter | 288 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 27′ 21″ Norzh 2° 01′ 37″ Kornôg / 48.455833333, -2.0269444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 76 m bihanañ 7 m — brasañ 87 m |
| Gorread | 14,61 km² |
| Lanvalae ||
| kemmañ |
Lanvalae a zo ur gumun eus Breizh en Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

* War lez ar Renk emañ Lanvalae.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 50 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,85 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Dieubet e voe Lanvalae d'an 2 a viz Eost 1944 gant ar 6th Armored Division eus lu SUA.
* Mervel a reas eizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: mervel a reas ur soudard e 1949.

#### Melestradurezh

* E 1972 e voe staget kumun Sant-Solen ouzh kumun Lanvalae.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Sant Meven.
* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* An ti-kêr.

## Pennadoù kar

* Sant-Solen,
* Tresent.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Eric Rondel, Les Américains en Bretagne, p.138, Éditions Astoure, 2008
# Lanv kimiek an Ievoli Sun

* Ekologiezh eo danvez ar pennad-mañ
* Chom a ra labour d'ober warnañ c'hoazh. Gallout a rit gwellaat anezhañ dre labourat warnañ.
An Ievoli Sun a oa ul lestr danvezioù kimiek feurmet gant ar paramantour napolitan Luigi Ievoli. Mont d'ar strad a reas e-tal Enez-Vaz d'an 31 a viz Here 2000, pa oa 4 000 tonenn stiren (C$_8$H$_8$), 1 000 tonenn triklorosilan (SiHCl$_3$) ha 1 000 tonenn alkool izopropilek (C$_3$H$_8$O) e bourzh.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn gouestlet d'ar gwallzarvoud
* Rentañ-kont ar Burev enklask war an darvoudoù mor (BEAmer) (Pdf) hag ar stagadennoù
* Lanv kimiel an Ievoli Sun war lec'hienn ar CEDRE