# Yezhoù germanek

Ur skourr eus ar yezhoù indezeuropek eo ar yezhoù germanek.
Ar saozneg eo ar yezh c'hermaneg muiañ komzet o vezañ m'emañ barrek warnañ tro-dro da 340 milion a dud evel yezh kentañ ha gant meur a hini all dre ar bed a-bezh evel eil yezh. E-touez ar yezhoù germanek pennañ all e kaver an alamaneg komzet gant 120 milion a dud evel yezh kentañ, an izelvroeg hag ar yezhoù skandinavek.
Diorroet e oa bet an holl yezhoù germanek diwar an Henc'hermaneg, komzet tro-dro d'ar 1añ milved kent Jezuz e norzh Europa.
Kavet e vez roudoù skrivet eus ar yezhoù germanek bet enrollet gant Tacitus eus ar Iañ kantved kent Jezuz.
Adalek an Eil kantved goude Jezuz-Krist e oa bet kroget da skrivañ ar yezhoù germanek gant runoù anvet Henfuthark. Diouzh an tu all e veze skrivet ar goteg gant al lizherenneg c'hotek bet krouet gant an eskop Ulfilas evit treiñ ar Bibl er IV$^e$ kantved. War-lerc'h e voe degaset al lizherenneg latin gant ar venec'h kristen evit skrivañ ar yezhoù germanek all, nemet ar yezhoù skandinavek a gendalc'he d'ober gant ar runoù a-hed amzerioù ar Vikinged.
Bremañ e vez implijet al lizherenneg latin evit skrivañ an holl yezhoù germanek, a-wechoù gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn, da skouer
* an umlaut en alamaneg hag e svedeg
* ß (Eszett) en alamaneg
* Ø, Æ, Å er yezhoù skandinavek
* Ð, Þ en islandeg
Gwechall ivez e veze skrivet ha moulet meur a yezh germanek, dreist-holl an alamaneg, gant ur stil ispisial anvet fraktur.
Setu un nebeud perzhioù yezhoniel a gaver er yezhoù germanek nemetken:
* Eeunadur eus amzerioù indez-europeek e amzer-a-vremañ ha amzer dremenet
* Implij ul lostger dre-zent (/d/ pe /t/) e lec'h ur c'hemmadur a vogalenn (ablaut) da ziskouez an amzer dremenet. Gwelet: Verb gwan germanek.
* Bezañs daou zoare displegadur verb : gwan (oc'h implijout ul lostger dre zent) ha kreñv (oc'h implij ablaut).
* Implij anvioù-gwan kreñv ha gwan.
* Ar c'hemmadur kensonennek anavezet dindan anv Lezenn Grimm.
* Un nebeud gerioù a zo diaes da liammañ gant gwriziennoù indez-europeek hag a vez kavet e-barzh hogozik tout ar yezhoù germanek Gwelet Martezeadenn ar gwiskad-dindan germanek.
* Dilec'hiadur ar pouez-mouezh war ar wrizienn.

## Renkadur ar yezhoù germanek

Setu ur roll eus ar yezhoù hag ar rannyezhoù germanek pennañ:
* Yezhoù germanek ar c'hornôg
** Yezhoù germanek uhel
** Lombardeg (Yezh varv)
*** Alamaneg
**** Yezhoù alamanek ar c'hreiz
***** Yezhoù alamanek ar reter-c'hreiz
***** Luksembourgeg
***** Yezhoù alamanek ar c'hornôg-c'hreiz
****** Alamaneg Pennsylvania
**** Yezhoù alamanek uhel
***** Yezhoù alemanek
****** Swabeg
****** Elzaseg
****** Yezhoù alemanek uhel
****** Yezhoù alemanek uhelañ
***** Yezhoù aostriek-bavarek
****** Bavareg an norzh
****** Bavareg ar c'hreiz
******* Vienneg
****** Bavareg ar su
******* Karintieg
******* Tiroleg
******* Tsimbreg
****** Alamaneg an Huterited
*** Yideg
*** Vimisoyeg (Wymysöryś)
** Yezhoù germanek izel
*** Yezhoù frankek izel
**** Izelvroeg (nederlandeg)
***** Afrikaneg (Afrikaans )
**** Limbourgeg
*** Yezhoù saksek izel
**** Sakseg izel unvan
**** Sakseg izel reter Friz
*** Yezhoù germanek izel ar reter
**** Alamaneg ar Vennonited (Plautdietsch)
** Yezhoù germanek an inizi
*** Yezhoù frizek
**** Frizeg ar c'hornôg
**** Frizeg ar reter (Saterfrizeg)
**** Seuleg (frizeg Söl pe Sylt)
*** Saozneg
**** Saozneg Breizh-Veur
***** Saozneg an norzh
***** Rannyezh Northumberland (Geordie)
***** Rannyezh Durham (Pitmatic)
***** Rannyezh Cumbrian
***** Rannyezh Yorkshire
***** Rannyezh Lancashire
***** Rannyezh Merseyside (Scouse)
***** Rannyezh Manchester
**** Rannyezh ar Midlands
***** Rannyezhoù Midlands ar reter
****** Rannyezh Derbyshire
****** Rannyezh Nottingham
****** Rannyezh Lincolnshire
****** Rannyezh Leicestershire
***** Rannyezhoù Midlands ar c'hornôg
****** Rannyezh ar Black Country (Yam Yam)
****** Rannyezh Birmingham (Brummie)
**** Rannyezh East Anglia
***** Rannyezh Norfolk
**** Saozneg ar su
***** Received Pronunciation
***** Rannyezh an Aber (estuary English)
***** Rannyezh Cockney
***** Rannyezh Somerset
***** Rannyezh Devon
***** Rannyezh saoznek Kernev-Veur
***** Saozneg Aostralia
***** Saozneg Zeland Nevez
**** Saozneg Bro-Skos
**** Saozneg Norzhamerika
***** Saozneg Kanada
***** Rannyezh Boston
***** Rannyezh su ar Stadoù-Unanet
***** General American
***** Rannyezh New York
***** Rannyezh Kalifornia
***** Rannyezh Hawaii
***** Saozneg re du ar Stadoù-Unanet (Ebonikeg)
***** Saozneg Liberia
**** (Doareoù-yezh all)
***** Saozneg Iwerzhon
***** Saozneg ar C'haraibez
***** Saozneg Jamaika
***** Saozneg an Douar-Nevez
***** Saozneg Hong Kong
***** Saozneg Suafrika
***** Saozneg India
***** Saozneg (Singlish)
***** Saozneg (Manglish)
*** Skoteg
**** Skoteg an inizi
**** Skoteg an norzh
**** Skoteg ar c'hreiz
**** Skoteg ar su
**** Skoteg Ulaid
**** Skoteg ar c'hêrioù bras
*** Yoleg
* Yezhoù germanek ar reter
** Goteg Krimea (Yezh varv)
** Goteg {Yezh varv
** Vandaleg (Yezh varv)
** Burgondeg (Yezh varv)
* Yezhoù germanek an norzh
** Norseg (Yezh varv)
** Daneg
*** Jutlandeg
**** Jutlandeg an Norzh
**** Jutlandeg ar reter
**** Jutlandeg ar c'hornog
**** Jutlandeg ar su
*** Daneg enezat
*** Bornholmsk
** Svedeg
*** Svedeg ar su
**** Scanianeg
*** Götamål
*** Gutneg eus Henc'hutneg (Yezh varv)
*** Svedeg Svea
*** Svedeg Norrland
**** Svedeg Jämtland
*** Svedeg ar reter
**** Svedeg Finland
**** Svedeg Estonia
** Dalecarlianeg
*** Övdalską
** Norvegeg
*** Bokmål
*** Nynorsk
*** Trøndersk
*** Norvegeg ar reter
*** Norvegeg ar c'hornog
*** Norvegeg an norzh
*** Norneg (Yezh varv)
** Faroeg
** Islandeg

## Geriaoueg

Un nebeud eus ar gerioù en daolenn-mañ o deus kemmet o zalvoudegezh e-pad ar milvedoù. Da skouer ez eo liammet ar ger Sterben (mervel) ouzh ar ger saoznek starve (bezañ gant an naon). Bez ez eus d'an nebeutañ un heuliad d'un andon nann-germanek boutin (ounce hag a zeu eus al Latin)
| Saozneg | Skoteg | Frizeg ar c'hornôg | Afrikaneg | Izelvroeg | Alamaneg izel | Alamaneg | Goteg | Islandeg | Faeroeg | Svedeg | Daneg | Norvegeg (Bokmål) | Norvegeg (Nynorsk) |
| Apple | Aiple | Apel | Appel | Appel | Appel | Apfel | Aplus | Epli | Epl(i) | Äpple | Æble | Eple | Eple |
| Board | Buird | Board | Bord | Boord | Boord | Brett / Bord | Baúrd | Borð | Borð | Bord | Bord | Bord | Bord |
| Beech | Beech | Boeke/ Boekebeam | Beuk | Beuk | Böök | Buche | Bōka/ -bagms | Bók | Bók | Bok | Bøg | Bøk | Bøk, Bok |
| Book | Beuk | Boek | Boek | Boek | Book | Buch | Bōka | Bók | Bók | Bok | Bog | Bok | Bok |
| Breast | Breest | Boarst | Bors | Borst | Bost | Brust | Brusts | Brjóst | Bróst | Bröst | Bryst | Bryst | Bryst |
| Brown | Broun | Brún | Bruin | Bruin | Bruun | Braun | Bruns | Brúnn | Brúnur | Brun | Brun | Brun | Brun |
| Day | Day | Dei | Dag | Dag | Dag | Tag | Dags | Dagur | Dagur | Dag | Dag | Dag | Dag |
| Dead | Deid | Dea | Dood | Dood | Doot | Tot | Dauþs | Dauður | Deyður | Död | Død | Død | Daud |
| Die (Starve) | Dee | Stjerre | Sterf | Sterven | Döen/Starven | Sterben | Diwan | Deyja | Doyggja | Dö | Dø | Dø | Døy |
| Enough | Eneuch | Genôch | Genoeg | Genoeg | Noog | Genug | Ganōhs | Nóg | Nóg/ Nógmikið | Nog | Nok | Nok | Nok |
| Finger | Finger | Finger | Vinger | Vinger | Finger | Finger | Figgrs | Fingur | Fingur | Finger | Finger | Finger | Finger |
| Give | Gie | Jaan | Gee | Geven | Geven | Geben | Giban | Gefa | Geva | Giva / Ge | Give | Gi | Gje(va) |
| Glass | Gless | Glês | Glas | Glas | Glas | Glas | | Gler | Glas | Glas | Glas | Glass | Glas |
| Gold | Gowd | Goud | Goud | Goud | Gold | Gold | Gulþ | Gull | Gull | Guld/ Gull | Guld | Gull | Gull |
| Hand | Haund | Hân | Hand | Hand | Hand | Hand | Handus | Hönd | Hond | Hand | Hånd | Hånd | Hand |
| Head | Heid | Holle | Hoof/Kop | Hoofd/Kop | Hööft/Kopp | Haupt/ Kopf | Háubiþ | Höfuð | Høvd/ Høvur | Huvud | Hoved | Hode | Hovud |
| High | Heich | Heech | Hoog | Hoog | Hooch | Hoch | Háuh | Hár | Høg/ur | Hög | Høj | Høy/høg | Høg |
| Home | Hame | Hiem | Heim/ Tuis | Heim/Thuis | Heem | Heim | Háimōþ | Heim | Heim | Hem | Hjem | Hjem/heim | Heim |
| Hook | Heuk | Hoek | Haak | Haak | Haak | Haken | Krappa/ Krampa | Krókur | Krókur/ Ongul | Hake/ Krok | Hage/ Krog | Hake/ Krok | Hake/ Krok |
| House | Hoose | Hûs | Huis | Huis | Huus | Haus | Hūs | Hús | Hús | Hus | Hus | Hus | Hus |
| Many | Mony | Mannich/Mennich | Menige | Menig | Männich | Manch | Manags | Margir | Mangir/ Nógvir | Många | Mange | Mange | Mange |
| Moon | Muin | Moanne | Maan | Maan | Maan | Mond | Mēna | Tungl/ Máni | Máni/ Tungl | Måne | Måne | Måne | Måne |
| Night | Nicht | Nacht | Nag | Nacht | Nacht | Nacht | Nótt | Nótt | Natt | Natt | Nat | Natt | Natt |
| No | Nae | Nee | Nee | Nee(n) | Nee | Nein (Nö, Nee) | Nē | Nei | Nei | Nej | Nej | Nei | Nei |
| Old | Auld | Âld | Oud | Oud, Gammel | Oolt | Alt | Sineigs | Gamall (but: eldri, elstur) | Gamal (but: eldri, elstur) | Gammal (but: äldre, äldst) | Gammel (but: ældre, ældst) | Gammel (but: eldre, eldst) | Gam(m)al (but: eldre, eldst) |
| One | Ane | Ien | Een | Een | Een | Eins | Áins | Einn | Ein | En | En | En | Ein |
| Ounce | Unce | Ûns | Ons | Ons | Ons | Unze | Unkja | Únsa | Únsa | Uns | Unse | Unse | Unse |
| Snow | Snaw | Snie | Sneeu | Sneeuw | Snee | Schnee | Snáiws | Snjór | Kavi/ Snjógvur | Snö | Sne | Snø | Snø |
| Stone | Stane | Stien | Steen | Steen | Steen | Stein | Stáins | Steinn | Steinur | Sten | Sten | Stein | Stein |
| That | That | Dat | Dit, Daardie | Dat, Die | Dat (Düt) | Das | Þata | Það | Tað | Det | Det | Det | Det |
| Two/Twain | Twa | Twa | Twee | Twee | Twee | Zwei (Zwo) | Twái | Tveir/ Tvær/ Tvö | Tveir (/Tvá) | Två | To | To | To |
| Who | Wha | Wa | Wie | Wie | Wokeen | Wer | Ƕas (Hwas) | Hver | Hvør | Vem | Hvem | Hvem | Kven |
| Worm | Wirm | Wjirm | Wurm | Wurm/ Worm | Worm | Wurm | Maþa | Maðkur, Ormur | Maðkur/ Ormur | Mask/ Orm | Orm | Mark/ Makk/ Orm | Mark/ Makk/ Orm |
| Saozneg | Skoteg | Frizeg ar c'hornôg | Afrikaneg | Izelvroeg | Alamaneg izel | Alamaneg | Goteg | Islandeg | Faeroeg | Svedeg | Daneg | Norvegeg (Bokmål) | Norvegeg (Nynorsk) |

## Gwelet ivez

* Yezhoù indezeuropek

## Liammoù diavaez

* Proto-Germanic Dictionary
* Ethnologue Report for Germanic
* Proto-Germanic Language Reconstruction Group

## Notennoù

* ↑ The cognate means 'potato'. The correct word is 'Súrepli'.
* ↑ Brett used in Southern, Bord also used in Northern Germany
* ↑ Attested meaning 'letter', but also means beech in other Germanic languages, cf. Russian buk 'beech', bukva 'letter', maybe from Gothic.
* ↑ Now only used in compound words such as hoofpyn (headache) and metaphorically such as hoofstad (capital city).
* 1 2 3 4 From an old Latin borrowing, akin to "cup".
* 1 2 Archaic: now only used in compound words such as 'heimwee' (homesickness).
* 1 2 From a compound phrase akin to "to house"
* ↑ Ongel is also used for fishing hook.
* ↑ Old and decayed.
* ↑ Dialectally tvo/ två/ tvei (m), tvæ (f), tvau (n).
* 1 2 The cognate means 'snake'.