OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Emgann Passendale

Trede Emgann Ieper (en alamaneg: Dritte Flandernschlacht; e galleg: Troisième Bataille des Flandres; en izelvroeg: Derde Slag om Ieper), anavezet ivez evel Emgann Passendale, a oa un emgann eus ar C'hentañ Brezel-bed, stourmet etre ar Gevredidi hag an Impalaeriezh alaman. An emgann a oa bet stourmet war Talbenn kornôg ar brezel, etre Gouhere ha miz Du 1917, evit mestroniañ ribloù su ha reter kêr velgiat Ieper e kornôg Flandrez. Ul lodenn e oa eus pleustr ar strategiezhoù bet raksoñjet gant ar Gevredidi e-kerzh emvodoù miz Du 1916 ha Mae 1917. Ti-gar Roeselare a oa unan eus hentoù dezougen bouezusañ ar 4e Arme alaman. Ur wech aloubet kribennn Passendale, ar Gevredidi o devoa kendalc'het an dagadenn war-zu al linenn eus Torhout betek Koekelare.
# Emgann Nika

Emgann Nika zo un emgann e 510 kent JK etre keodedoù Sybaris ha Kroton. Dont a ra an anv eus ar stêr Nicà, pe Fiumenicà, hervez an anv italianek a vremañ, a rae an harz etre an div geoded, e Calabria bremañ.

## Liamm diavaez

* (it) : Kroton : impero e influenza dopo la vittoria su Sybaris del 510 ac
# Emgann Norvegia

Emgann Norvegia pe Brezeliadenn Norvegia a oa bet un heuliad emgannoù ag an Eil brezel bed bet kroget d'an 9 a viz Ebrel 1940 hag echuet d'an 10 a viz Even 1940. Div lodenn vras a zo bet : an hini gentañ eo an dagadenn anvet Oberiadur brezel Weserübung, an eil a voe moug an nerzhioù difenn a glaskas talañ ouzh nerzhioù lu an Trede Reich en desped da harp ar re kevredet
Ur vro neptu e oa Norvegia. Evit troc'hañ hent an houarn ezporzhiet gant Sveden war-zu Alamagn e voe lakaet minennoù-mor gant Breizh-Veur ouzh aodoù Norvegia. Taget e voe Norvegia gant Alamagn an Trede Reich. Lu Norvegia a gendalc'has da stourm e-pad tri miz, daoust d'al lodenn vrasañ eus ar vro bout mestroniet gant an Alamaned. Breizh-Veur ha Bro-C'hall a gasas soudarded ha bigi-brezel da Narvik. Ne voe ket fonnus trec'h Alamagn war Norvegia e norzh ar vro met pa voe kroget Emgann Bro-C'hall e miz Mae e voe rediet ar Gevredidi da dec'hout diouzh ar vro evit reiñ harp d'an talbenn nevez. E fin ar c'hampagn e voe aloubet ar vro a-bezh gant Alamagn ; an nerzhioù norvegiat a c'hoantae kenderc'hel gant ar stourm a yeas kuit eus ar vro. An 62 zevezh emgann e Norvegia a laka ar vro-se da vezañ an eil o talañ da geñver amzer ouzh Alamagn goude an URSS.

## Gerdarzh

Ar Rouantelezh Unanet hag ar Frañs o devoa sinet feurioù-emglev skoazell milourel gant Polonia, ha daou zevezh war-lerc'h Tagadenn Polonia gant Alamagn an Trede Reich d'ar 1añ a viz Gwengolo 1939 e voe disklêriet brezel ganto d'an Alamagn Nazi. En desped d'ar feurioù-emglev ne voe ket sikouret kalz Polonia a voe trec'het dre ar Blitzkrieg (Tagadenn bliv). Ur wech trec'het Polonia e krogas mare an Drôle de guerre Winston Churchill a vounte evit kas ar brezel war un hent tagañ, met ar C'hentañ ministr Neville Chamberlain a oa a-enep evel darn eus pennoù brezel ar Rouantelezh Unanet ha re Bro-C'hall.
# Emgann Ocaña

Emgann Ocaña, unan eus emgannoù Brezel dieubidigezh Spagn, a c'hoarvezas d'an 19 a viz Du 1809 war zouar kumun Ocaña, e proviñs Toledo, etre un arme c'hall a 40 000 soudard war-droad, 6 000 a gezeg, kalz a ganolioù, kaset gant ar marichal Soult, a-enep un arme spagnol a 51 869 soudard, ha 5766 den war varc'h, gant 55 pezh artilherezh, dindan ar jeneral Aréizaga.
Un trec'h a bouez bras e voe d'ar C'hallaoued, ha 19 000 Spagnol a voe lazhet pe gloazet pe prizoniet diwar 51 000 soudard. Dleet e oa an trec'h da rejimant ar varc'hegerien ha goaferien bolonat.
Neuze ne voe ket arme spagnol ebet ken da virout ouzh ar C'hallaoued da aloubiñ kreisteiz ar rouantelezh.
# Emgann Pariz (1814)

Emgann Pariz a grogas d'an 30 a viz Meurzh 1814, da 5 eur beure, etre arme c'hall Napoleone Buonaparte hag an armeoù european, unanet a-enep dezhañ, Prusianed ha Rused dreist-holl, renet gant Blücher, Schwarzenberg, hag an tsar Aleksandr Iañ , hag a echuas d'an 31, war-dro 2 eur veure. Breur henañ an impalaer, Giuseppe Buonaparte, an hini a oa karget da zifenn ar gêr-benn c'hall, gant 20 000 soudard dirak 40 000 soudard armead e enebourien.
Kodianañ a reas an arme c'hall.

## Heuliadoù

* Prizoniet e voe Napoleone ha kaset da Enez Elba.
* Tec'hel a reas e vreur henañ Giuseppe Buonaparte, gant un darn eus ar gouarnamant da gêr Blois. Diwezhatoc'h e kavas repu e Suis.
* Mont a reas Marie-Louise, pried an impalaer gall, da repuiñ da Aostria, da di he zad.
* Dont a reas ar roue Loeiz XVIII da gemer ar galloud.
# Emgann Papeete

Emgann Papeete e Tahiti a grogas pa dostaas daou lestr alaman d'an 22 a viz Gwengolo 1914 war-dro 7 eur beure. Dont a reas an daou vorreder hobregonet ''Scharnhorst'' ha ''Gneisenau'' e porzh Papeete. Kas a rejont d'ar strad ar vag-kanoliañ gozh La Zélée, distruj a rejont un darn eus difennoù ha savadurioù ar gêr. Pezh a voe fall evit hec'h ekonomiezh. Kaset e voe al lestr-karg Walkure en antre ar porzh evit mirout ouzh al listri alaman da zont ennañ. Devet e voe ar mirlec'had glaou a c'helle dedennañ an Alamaned. Pezh a warezas ar gêr diouzh un dagadenn dre zouar marteze. Respont a reas strolladoù-kanolioù an aod met ne rejont droug ebet d'an daou lestr a guitaas dic'hloaz dre aon rak ur pej a c'heller krediñ.
45 soudard gall a oa e Papeete d'ar c'houlz-se dindan urzhioù ar c'habiten Maxime Destremau. Ne oa arm difenn pounner ebet en diavaez eus ar strolladoù-kanolioù kozh,ne oa post skingomz ebet zoken. Pa oa bet kelaouet edo listri alaman er-maez an Inizi Samoa en doa klasket kreñvaat an difennoù o tivontañ dek kanol La Zélée (daou a 100, pevar a 65 ha pevar a 37) evit staliañ anezho war aodoù.
Disoc'h pouezusañ an emgann-se a zo bet diskouez da Vorlu Breizh-veur pelec'h oa al listri alaman ha degas emgann war vor Coronel ma voe trec'het ur strollad-listri breizhveuriat gant strollad-listri ar Reter-pellañ. Ar Scharnhorst hag Gneisenau a voe kaset d'ar strad e miz Kerzu 1914 e-kerzh emgann an Inizi Maloù (Falklands).
Daou levr bannoù-treset a gont un istor a dremen e Papeete da vare an darvoud : div levrenn Papeete 1914 (Rouge Tahiti, embannet e 2011 ha Bleu Horizon, embannet e 2012) gant Didier Quellat-Guyot (istor) ha Sébastien Morice (tresañ), Emmanuel Proust éditions embanner.
# Childebert Iañ

Childebert Iañ, pe Hildebert, « Emgann skedus» e henfrankeg (497-558), a oa roue Pariz, war-dro 511-558.
Ganet e oa e war-dro 497 e Reims, ha marvet d'an 23 a viz Kerzu 558 e Pariz. Roue Pariz e voe adal 511, ha roue Orléans adal 524, betek e varv e 558.
Pevare mab Hlodwig Iañ e oa, hag an trede (diwar pevar) eus ar re en doe e dad digant e bried Hlotilde.

## Goude marv Hlodwig

E 511, goude marv Hlodwig, e voe rannet ar rouantelezh etre ar pevar mab : gant an henañ, Thierry, ez eas an hanter, ha gant tri mab Hlotilde ez eas an hanter all, a voe rannet etrezo: gant Childebert ez eas rouantelezh Pariz, da lavarout eo an douaroù a glote gant Normandi, Akitania er c'hreisteiz d'al Liger.
En 523-524 e c'houlennas Hlotilde digant he mibien, Childebert hag e zaou vreur, mont da vrezeliñ ouzh Burgonded ar roue Sigismond. Thierry Iañ, dimezet d'ur verc'h d'ar roue burgond, ha ne oa ket mab Hlotilde, ne voe ket ret dezhañ mont.
Goude marv e vreur Hlodomir, roue Orléans, lazhet en emgann Vézeronce, e pedas Hlotar Iañ, roue Soissons, da zont da Bariz d'ober un emglev: hennezh a oa dimezet d'e c'hoar-gaer Gondioque, intañvez Hlodomir. Dre ma felle dezho teurel o c'hrabanoù war rouantelezh o breur marv hag a oa da vezañ rannet etre o nizien, e kavjont aesoc'h touzañ ha lazhañ ar vugale-se. Arouez ar roueelezh e oa ar blev hir gant ar Franked, ha pa vezont troc'het e kreskont adarre, ha setu ma c'halle an nized Thibaut, Gunthar ha Clodoald dont un deiz da c'houlenn o rouantelezh en-dro.
Neuze e kasjont Arcadius, davet Hlotilde gant ur sizailh hag ur c'hleze noazh.
# Childerig

Childerig, pe C'hilderig, pe Hilderig, zo un anv germanek hag a gaver e-touez ar Franked koulz hag ar Vandaled.

## Gerdarzh

Talvezout a rafe kement ha « nerzhus en emgann ».

## Rouaned frank

* Childerig Iañ (war-dro 437-482), tad C'hlodwig Iañ.
* Childerig II (war-dro 653–673)
* Childerig III (war-dro 717–754)

## Pennadoù kar

* Hilderig
* Chilperig
# Chilen

Chilen zo ur bobl eus Chile da gentañ penn.
# Childerig II

Childerig II (war-dro 654-55 – 675) a oa roue Aostrazia adal 662 ha roue Neustria ha Burgondia adal 673, d'e 8 vloaz, betek e varv, gant-se e oa roue nemetañ ar Franked en daou vloaz diwezhañ e vuhez.

## E vuhez

Eil mab ar roue Klovis II hag e bried Balthilda (Santez Batilda) e oa. Mab-bihan e oa d'ar roue Dagobert Iañ ha d'ar rouanez Nanthild.
Chlothar III a oa e vreur henan. En e vugaleaj edo ar galloud gant Wulfoald maer ar palez.
En 673, diskaret e vreur Thierry III, e stagas Childerig II da unvaniñ rouantelezhioù Franked Neustria hag Aostrazia dindan e c'halloud. Lakaat a reas e vreur e manati Sant-Denez d'e ziwall diouzh an diskarerien. Evel kuzulier e kemeras Léger eskob Autun.
En 674 e savas an eskob a-enep-krenn da eured ar roue gant e geniterv Bilichilde. Ha Childerig, droug ennañ, da vac'hañ Léger e manati Luxeuil.
Ne oa Childerig nemet 20 vloaz, ha divugel e oa. E vreur Thierry III a renas war e lerc'h.
# Children's Laureate

Children's Laureate zo ur garg roet da skrivagnerien evit ar vugale hag ar yaouankiz, e Bro-Saoz, e-pad daou vloaz. Roet e vez d'ur "skrivagner pe skeudennaouer levrioù yaouankiz da enoriñ o oberenn (to celebrate outstanding achievement in their field."). Krouet eo bet ar garg goude ur gaoz etre ar Ted Hughes, Barzh Ofisiel ar Rouantelezh, hag ar skrivagner yaouankiz Michael Morpurgo.

## Loreidi

| Resped | Anv |
| 1999–2001 | Quentin Blake |
| 2001–2003 | Anne Fine |
| 2003–2005 | Michael Morpurgo |
| 2005–2007 | Jacqueline Wilson |
| 2007–2009 | Michael Rosen |
| 2009–2011 | Anthony Browne |
| 2011–2013 | Julia Donaldson |
| 2013–2015 | Malorie Blackman |

## Broioù all

* En Iwerzhon ez eus ul Laureate na nÓg, abaoe 2010, aozet gant Arts Council of Ireland hag Arts Council of Northern Ireland. kentañ skrivagner anvet e voe ar skrivagnerez Siobhán Parkinson.

## Notennoù

* ↑ "About the Project". Laureate na nÓg (childrenslaureate.ie). Arts Council of Ireland. Retrieved 2013-09-29.
# Chile

Chile, pe Republik Chile (República de Chile e kastilhaneg) hervez hec'h anv ofisiel, zo ur vro e mervent Amerika ar Su, ha Santiago eo ar gêr-benn anezhi. Hir-kenañ eo ar vro, stardet ma'z eo etre an Andoù hag ar Meurvor Habask. Harzoù he deus gant Perou en norzh, Bolivia er biz ha Arc'hantina er reter. Chile a glemmarc'h 1 250 000 km² a diriad en Antarktika.
Chile zo ur ger mapoudoungouneg hag a dalv « lec'h ma'c'h echu ar bed », ha n'en deus netra da welet gant ar ger kastilhaneg chile hag a zo anv ar pimant. Komzet e vez kastilhaneg gant an dud, e doare Chile. Yezhoù henvroat, pe amerindian, a vez komzet ivez: runa Simi, mapoudoungouneg hag aymareg, hag ur yezh polinezianek anvet ar vânaga rapanui (en Enez Pask). N'eus statud ofisiel ebet ganto.

## Rannvroioù ha proviñsoù Chile

Rannet eo Chile e 16 rannvro hag a zo rannet e 56 proviñs.
Ar peso eo ar moneiz.

## Levrlennadur

* Olivier Bras ha Jorge González, Allende, an emgann diwezhañ, Nadoz-Vor Embannadurioù, 2019. (ISBN 9791093241081)
* Jeremi Kostiou, Emsavadeg e Bro-Chile : testenni ur Vreizhadez bet e kreiz an enkadenn, e-barzh Le Peuple Breton/Pobl Vreizh, miz C'hwevrer 2020, niv. 673.

## Skeudennoù

* Lenn Chungará
* San Pedro de Atacama
* Santiago er goañv
* Karter kozh Valparaiso
* Dientes de Navarino
Arc'hantina • Bolivia • Brazil • Chile • Kolombia • Ecuador • Guyana • Panamá • Paraguay • Perou • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela
# Childebert II

Childebert II (570–595) a oa ur roue eus tiernelezh ar vMerovingidi a rene e rouantelezh Aostrazia er VIvet kantved. Enderc'hel a rae Provañs ar rouantelezh-mañ d'ar mare-hont. Mab ha hêr da Sigebert Iañ e oa ha roue Bourgogn e teuas da vezañ e 592 goude marv e eontr Guntram.
# Childebert IV

Childebert IV (683-711) a oa Roue ar Franked (695–711) war-lerc'h Hlodvig IV.
# Childerig Iañ

Arabat droukveskañ gant Chilperig Iañ.
Childerig Iañ a oa Roue ar Franked (457- 481) ha kentañ roue tierniezh ar Veroveed. Dimezet e oa d'ar briñsez Basina, eus Turingen. Tad e oa da Hlodwig Iañ. Gouzout a reer e oa war un dro rex, roue ar Franked ha gouarnour roman Belgia secunda. Pagan e oa.
Kentañ meneg eus Childerig a oa e 457, e Liber Historiarum Gregor Teurgn. Er bloaz-se e veze Childerig o tizenoriñ gwragez e sujidi, ma sachas konnar ar bobl war e choug ha ma rankas tec'hel da Dhuringen ma chomas e-pad eizh vloaz.

## Bugale

* C'hlodwig Iañ
* Audofledis

## Bez

E 1653 e voe kavet e vez, ennañ bravigoù aour hag ur paludamentum, ur vantell ruz douget gant ar jeneraled roman.

## Notennoù

* ↑ (la) Gregor Teurgn : Liber Historiarum, levrenn II,12
# Gourinizi Breizh

Sed anvioù gourinizi pennañ Breizh, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
* gourenez Kraozon
* Kab Sizun
* gourenez Kiberen
* gourenez Rewiz
* gourenez Gwenrann
# Gouriz-garigelloù

Ur gouriz-garigelloù, pe doug-garigelloù, zo ur pezh dilhad-dindan evit ar merc'hed, anezhañ ur seurt gouriz lakaet a-us d'an divlez, ha garigelloù staget outañ, da zerc'hel loeroù. Ne vez douget nemet gant ar merc'hed a wisk loeroù eta.

## Istor ha mojenn

N'eo ket gwir ar vojenn e vije bet ijinet gant Gustave Eiffel.
E gwirionez eo bet ijinet en 1876 gant Féréol Dedieu, un oberour korfkennoù, abalamour ma veze kavet diaes ha diyac'h gant maouezed zo dougen ar garigelloù kozh a zalc'he o loeroù hag a vire ouzh ar tremen gwad en o gwazhied. Met ar garigelloù giz nevez, stag ouzh ar gorfkenn ne vezent ket kavet brav a-walc'h, hag e Bro-Saoz hepken eo e rejont berzh adalek 1893.
Paul Poiret, kemener-meur er bloavezhioù 1930, a vrudas ar gouriz, met skeudenn ar film Der Blaue Engel (An ael glas) ma weler Marlene Dietrich o tiskouez he divhar hag he gouriz-garigelloù a vrudas anezhañ muioc'h c'hoazh. E-kerzh an eil brezel-bed ne voa ket kaoz anezhañ nemeur, ne oa ket troet an dud gant ar c'hiz kement-se. Goude ar brezel e veze skignet o loeroù niloñs gant Stadunaniz, ha brud fall a deuas war ar garigelloù hag o gouriz: arouez ar gisti e oant deuet da vezañ.
Pa zeuas giz ar vrozhig berr-berr er bloavezhioù 1960 ne soñjed ken nemet el loeroù-gaol. E-maez ar c'hiz e oa aet gouriz ha garigelloù, met gant Chantal Thomass e voe klasket reiñ ton adarre d'an dilhad-dindan hoalus evit ar maouezed a-zoare. Adalek ar bloavezhioù 1980 ne reas o brud nemet kreskiñ.

## Filmoù

Filmoù zo o deus graet brud d'ar gouriz-garigelloù: Der Blaue Engel evel-just, pe Tacones lejanos (gant Pedro Almodóvar) ma weler gwazed o wikañ seurt dilhad. En ur film kalz disteroc'h, Lunes de fiel, e weler Emmanuelle Seigner o wiskañ an dilhad-dindan-se graet, evit-doare da vagañ sorc'hennoù gwazed, o wiskañ loeroù ha gouriz-garigelloù dindan he mantell-c'hlav.

## Notennoù

* ↑ Thomas Baumgartner : « La véritable histoire du porte-jarretelles inventé par Gustave Eiffel ». ARTE Magazine (12/09/05)

## Levrlennadur

* Claire Mabrut, Vincent Le Bee, Les dessous chics, Hugo & Compagnie, 2005 (ISBN 2755600489)
* oberour dianav, Lingerie, Parkstone, 2005 (ISBN 1859959687)
* Liliane Sztajn, Histoires du porte-jarretelles, La Sirène Sources, « Sirène Beaux Livres », 1996 (ISBN 2847870040)
* Les dessous du porte-jarretelles, Briand/Laffont
* Heike M Behrens, Gisela Böth, Uwe Meiners: Korsetts und Nylonstrümpfe
# Gouriz-reun

Ar gouriz-reun hag ar sae-reun zo dilhad-dindan gwisket gant katoliked zo abalamour d'o feiz.

## Gouriz-reun ha sae-reun

Ar gouriz-reun zo ur gouriz, graet gant reun, da lavarout eo blev loened (blev givri alies) gwiadennet tenn, hag ar sae-reun zo ur seurt toneg graet heñvel.
Lakaet e veze alies a-walc'h tachoù pe tammoù houarn en diabarzh ouzhpenn a-benn gwanañ ar c'hroc'hen. Ar benveg-se a veze hag a vez implijet c'hoazh evit lakaat ar c'horf da c'houzañv ha treiñ ar soñjoù war-du ar feiz.

## Orin

Ur gouriz reun a zo ur pezh dilhad savet gant danvezioù tenn gant blevennoù gavr ha lakaet dindan stumm ur mailhur gorf pe hini ur gouriz lakaet tro-dro d'an divgroazell pe d'ar c'har. Graet e veze se a-benn gwanañ hag en em gastizañ. Soñjal a reer e teufe orin ar ger latin cilicium eus anv latin Cilicia el lec'h ma veze savet an danvez. Met implijet e veze ar benveg-se kalz a-raok ma vefe roet an anv-se. Er Bibl da skouer e vez meneget binvioù kastizañ damheñvel ma n'int ket ar memes re (da skouer al lien graet gant blevennoù kañval implijet gant Yann ar Badezour a vefe ur seurt gouriz-reun). Implijet eo bet ar ger gouriz reun en e stumm latin evit ar c'hentañ gwech er Vulgat er psalmoù 34:13: « Ego autem, cum mihi molesti essent, induebar cilicio ». Troet e vez ar ger "cilicio" er bibl katolik gant ar ger gouriz-reun, hag implijet ar ger "sac'h" gant ar brotestanted (e-barzh Bibl Segond).

## Hiziv

Ne vez implijet ar gouriz-reun nemet en urzhioù zo, ha gant hiniennoù zo eus an Opus Dei da skouer. Dre abegoù a naetadurezh ne vez ket erbedet ken.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gouriz diorged

Ur gouriz diorged zo ur seurt gouriz, met ur benveg kentoc'h eget ur pezh dilhad pa veze graet en houarn ha gant ur potailh stag outañ, a veze lakaet d'ar merc'hed, gant ar baotred, evit mirout outo da gaout darempredoù reizhel.
Abaoe ez eus bet ijinet re all evit lakaat d'ar baotred ivez.

## Istor

Kalz mojennoù zo en-dro d'ar gourizoù diorged. Hervez ar vrudetañ anezho e vijent bet graet er Grennamzer, hag e vezent lakaet gant brezelourien ar Groaz d'o gwragez, a-raok mont da Balestina. Graet e oant evit doare, da ziwall diouzh ar gwalladennoù, hag ouzh an temptatur. E gwirionez n'eus prouenn ebet a gement-se na roud ebet eus ar gouriz kentañ a-raok ar XV$^{vet}$ kantved, da lavarout eo 100 vloaz war-lerc'h dibenn ar Groazadeg diwezhañ. Ma'z eus bet gourizoù diorged er Grennamzer, n'eus ket bet kalz anezho, ha gant an doare da labourat an houarn (pe ur metal all) e vije bet gwall ziaes da ober ur gouriz da zougenn pell amzer
Hervez an istorourien e vijent deuet da vare an Azginivelezh kentoc'h, hag implijet gant ezhec'h kozh gwarizius ha pinvidik evit diwall vertuz o gwragez yaouank, kalz yaouankoc'h evite.
Ar pezh a zo sur avat eo ez eus bet implijet lod da virout ouzh ar vugale da c'hoari gant o filipig etre 1700 ha 1930.
Daou c'houriz zo diskouezet e Mirdi Cluny en Pariz. An hini kentañ n'eus anezhañ nemet ur c'helc'h goloet a voulouz hag ur seurt asied houarn a vije bet douget gant ar rouanez Caterina de' Medici.

## Ouzh ar c'hoari bazh-noilh

Adalek ar bloavezhioù 1700 betek ar bloavezhioù 1930 e lavare un toullad medisined e oa dañjerus ar c'hoari bazh-noilh evit ar baotred yaouank, ken evit yec'hed o c'horf, ken evit hini o spered. Kalzik a roudoù skrivet zo, e kazetennoù medisinerezh eus an amzerioù-hont, eus implij seurt gourizoù evit bugale ha krennarded.

## Arouez

Arouez an oberezh sadek ha masoc'hek e vezont peurvuiañ bremañ.

## Notennoù

* ↑ The Medieval Chastity Belt: A Myth-Making Process, Palgrave Macmillan

## Skeudennoù

* Ludresadenn alaman eus mare an Azginivelezh o tiskouez ur pried kozh ha pinvidik hag ur wreg yaouank dimezet en desped dezhi, gant he serc'heg koant.
* Doare all: anatoc'h ar gouriz amañ.
* Gouriz diorged veneziat, war ziskouez e Palez an Dojed, hag a vije eus ar XVIvet pe XVIIvet kantved.
* Gouriz diskouezet en Hels Museum e Hamburg (Alamagn) da-geñver un diskouezadeg vras (10 000 bloaz ar reizh)
* Gouriz diorged a veze war wel e Mirdi ar Jahinañ, e Freiburg im Breisgau, a-raok dezhañ serriñ e 2006.
* Gouriz diorged graet evit ar baotred yaouank.
* Korfkenn evit mirout ouzh ar baotred da c'hoari bazh-noilh.
# Gourin

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gourin a c'hell bezañ:
* Gourin, ur gumun e Kerne, e Breizh
* Gourin (Alberta), ur gêriadenn en Alberta, Kanada
* gourin (maen), ur maen-benerezh
# Gourin (Alberta)

Gourin, a zo ur gêriadenn e munisapaliezh-rannvro Wood Buffalo en Alberta (Kanada). Savet e voe e penn kentañ an XX$^{vet}$ kantved (1914) gant tud eus korn-bro Gourin e Breizh. Seitek den ha peder familh e oant («Uillac», «Duigou», «Cospérec» ha «Le Rouzic»).

## Liammoù diavaez

* Istor ar familh Ulliac en Alberta (pdf)
* Pennad Ouest-France diwar-benn 100 vloaz Gourin Alberta
# Gourin (maen)

Ur gourin (gourinoù el liester) zo ur maen benerezh, pe un tamm prenn pe simant lakaet a-us da zaou beul d'ober framm un nor pe ur prenestr, da harpañ al labour mañsonerezh pe materioù ar voger a-us dezho. Pa vez e maen e c'hall bezañ pe un unvaen, pe liesvaen.
Ar si gant ar seurt gourinoù eo n'haller ket lakaat re a bouez war ar gourin, ha n'haller ket pellaat an daou beul ouzh e zerc'hel. Gant ar volz e c'haller ober savadurioù brasoc'h.
* Gourinoù-mein e Stonehenge
* Gourin Dor al Leoned e Mikenai

## Liammoù diavaez

* (fr) Gourinoù.
* (fr) Objets architecturaux datés et signés
# Gouriz an ezel krec'h

Gouriz an ezel krec'h eo hollad an eskern a liamm an izili krec'h (an divrec'h en den) ouzh eskern ar c'horf bras. En den eo an trebezioù-skoaz hag ar plankennoù-skoaz a ya d'ober ar gouriz-mañ.
Ar c'henvell klerenn-trebez eo ar c'houbl nemetañ a zo en den etre ar gouriz ha peurrest skeledenn ar c'horf bras. N'eo ket koubloù a zo etre ar plankennoù-skoaz ha kest ar brusk met kigennoù.
# Half Japanese

Half Japanese a zo ur strollad rock bet savet e Maryland, [[Baltimore] e 1975. Alies e vez liammet o stil gant luskad ar rock dazeilat. Mont a ra Half Japanese war-hanter gant kalz stiloù sonerezh abaoe ar bloavezhioù 1980 : da gentañ tout No wave (1981-1983), ha art rock (1983-1986), grunge (1989-1992), lo-fi (1998-2001). Abalamour d'o stil(où) dezhe o-unan eo start renkañ anezhe en ur stil ledan : savet ha maget int bet gant levezonoù a bep seurt, sed pezh a laka anezhe da gaout ur spered dezhe o-unan. Sonerezh ar strollad a vez sellet outañ evel ur seurt diampradur a-fed sonerezh pop dre implij kement diskordañs pe disgwiadenn a zo e-barzh kanaouennoù savet a-ziwar hensonioù pop.

## An izili

* Jad Fair (gitar, kan)
* David Fair (kan)
* Jason Willett (gitar)
* Gilles Reider (taboulinoù)

## Pladennoù

* Half Gentlemen/Not Beasts (Armageddon, 1980)
* Loud (Armageddon, 1981)
* Our Solar System (Iridescence, 1985)
* Sing No Evil (Iridescence, 1985)
* Music To Strip By (50 Skidillion Watts, 1987)
* Charmed Life (50 Skidillion Watts, 1988)
* The Band That Would Be King (50 Skidillion Watts, 1989)
* We Are They Who Ache with Amorous Love (TEC Tones, 1990)
* Fire In The Sky (Paperhouse, 1992)
* Hot (Safe House, 1995)
* Bone Head (Alternative Tentacles, 1997)
* Heaven Sent (Emperor Jones, 1997)
* Hello (Alternative Tentacles, 2001)
* Half Alive (Cassette - live at DC Space and the Red Door, Baltimore - 50 Skidillion Watts, 1977)
* 50 Skidillion Watts Live (Calypso Now, 1984)
* Boo: Live in Europe 1992 (TEC Tones, 1994)

### Best of

* Best Of Half Japanese (Timebomb Japan, 1993)
* Greatest Hits 2 CDs / 3 LPs (Safe House, 1995)
* Best Of Half Japanese Vol. 2 (Timebomb Japan, 1995)

### EP

* "Calling All Girls" (50 Skidillion Watts, 1977)
* Horrible (Press, 1982)
* Real Cool Time/What Can I Do/Monopoly EP (Overzealous Editions, 1989)
* Everybody Knows, Twang 1 EP (Seminal Twang, 1991)
* 4 Four Kids EP (Ralph, 1991)
* Postcard EP (Earl, 1991)
* Eye of the Hurricane/Said and Done/U.S. Teens are Spoiled Bums/Daytona Beach EP (1991)

### Singles

* No Direct Line from my Brain to My Heart/(I Don't Want to Have) Mono (No More) 7" (50 Skidillion Watts, 1978)
* Spy (Armageddon, 1981)
* How Will I Know (Press, 1982)
* U.S. Teens Are Spoiled Bums (50 Skidillion Watts, 1988)
* T For Texas/Go Go Go Go (X.X.O.O. Fan Club, 1990)

## Daveoù

* ↑ sanantokyo.com
* Bio Allmusic

## Liammoù diavaez

* www.halfjapanese.co.uk