OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Y Foel (Clynnog)

Y Foel zo un dorgenn 220 metr uhelder e Clynnog Fawr, e kontelezh Gwynedd, e Kembre. Ur c'hreñvlec'h kelt eus Oadvezh an Houarn zo war-lein.
Lakaet eo bet gant an aozadur Cadw ("Mirout") war roll he 300 a greñvlec'hioù, pa lavar an hendraourien e oa 570 anezho e Kembre
Bryngaer a lavarer e kembraeg eus ur c'hreñvlec'h (caer, deuet da vout kêr e brezhoneg) rakroman war-lein un dorgenn (bryn, deuet da vout bren, bre, e brezhoneg).
# Y Faenor (Ceredigion)

Y Faenor zo ur gumuniezh e Ceredigion, e Kembre. Emañ e-kichen kêr Aberystwyth, hag enni emañ kêriadennoù Waunfawr, Comins Coch ha Capel Dewi.
E 2011 e oa 2 545 a dud o chom er gumuniezh hag 823 anezho a oa kembraegerien (32,9%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 2012-12-12..
# Y Fali

Y Fali zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Y Fali, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 221.7 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Y Fforest

Y Fforest, pe Fforest hep ar ger-mell, zo ur gêriadenn vihan e Sir Gaerfyrddin, e Kembre. Emañ e gevred ar gontelezh, er gwalarn da gêr Pontarddulais.
# Y Fenni

Y Fenni (pe Abergavenny e saozneg) zo ur gêr vihan eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ 25 km er c'hornôg da Drefynwy ha tost da 10 km er mervent d'an harzoù etre Kembre ha Bro-Saoz. Lesanvet e vez "Porth i Gymru" pe "Gateway to Wales" (dor Kembre).
Poblet e oa Y Fenni gant 10 078 a dud e 2011, ha 9,7% anezho a oa kembraegerien.
Evel m'en diskouez an anv saoznek emañ ar gêr e kember div stêr, ar Gafenni hag ar Wysg. Tro-dro d'Y Fenni ez eus torgennoù a dap tost da 600 m uhelder hag a zo uhelennoù diwezhañ aradennad ar Bannau Brycheiniog, er reter.
En amzer an Impalaeriezh Roman e oa Y Fenni ur greizenn a bouez dija, er vro annezet gant pobl ar Silures. Diwezhatoc'h, er Grennamzer, e teuas da vezañ ur gêr a bouez evit ar c'henwerzh, war harzoù Kembre. Gwelet a reer c'hoazh dismantroù ur c'hastell savet da vare donedigezh an Normaned.
En Y Fenni e voe aozet Eisteddfod Vroadel Kembre e 1838, e 1913 hag e 2016. E-skeud Eisteddfod 1838 e voe aozet ur C'hendalc'h Etrekeltiek, gant tud deuet eus Breizh evel Kervarker, kalz a-raok ma voe roet lañs da vat d'ar C'hendalc'hioù Keltiek.

## Monumantoù

* Kastell Abergavenny e 1807
* Kastell Y Fenni e 2018
* Kreiz kêr
* Usk Bridge
* Pen y gaer (Penn ar c'hreñvlech)

## Anv

A. Gobannium
- Rivet & Smith, p. 369
* I.A. 484$_6$ (Iter XII) : GOBANNIO
* Ravenna 106$_{25}$ : BANNIO
Talvoudegezh : *gobann : Welsh gof = smith; Irish goba, gobann (brehoneg : gov). Diwar staliadurioù houarn war dro ar stêr
B. Abergavenny, Abergefenni, Y Fenni
- Eilert Ekwall, p. 1
* Abergavenni, 1175, Annales Cambriae
* Abergenenni, 1191 Giraldi Cambresis Opera
* Bergaven', 1291 Taxatio ecclesiastica
- "Aber is Welsh for 'confluence, mouth of a river' and refers to the confluence of the Gavenny with the Usk"

## Gevelliñ

* Östringen (Alamagn)
* Beaupréau (Frañs)
* Sarno (Italia)
# Y Foel

Moel, pe Y Foel zo anv meur a lec'h e Kembre, roet peurvuiañ da venezioù moal, distruj.

## Y Foel

* Y Foel (Clynnog)
* Y Foel (Powys)
* Y Foel Goch
* Y Foel Faen
Hag ivez
* Moelwynion
# Rogliano

Rogliano a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Roger Torrent

Roger Torrent i Ramió, bet ganet d'an 19 a viz Gouere 1979, a zo ur politikour katalan, ezel eus ERC. Dizalc'hour eo. Abaoe an 17 a viz Genver 2018 eo Prezidant Parlamant Katalonia.
# Rogiet

Rogiet zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Fynwy, Kembre, 227.6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 1747 a dud, ha 272 anezho (15,6%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Rognano

Rognano zo ur gumun eus Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
# Rogno

Rogno zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Roger Wittevrongel

Roger Wittevrongel Blankenberge, Flandrez, Belgia, ganet d'an 23 a viz Ebrel 1933 a zo livour, tresour ha grafist dreistgwirvoudel flandrezat.
Studiet en deus Roger Wittevrongel e Gand, en Akademiezh Roueel an arzoù-kaer (1953-1956), en ur heuliañ er memes mare ur stummadur kelenner war an arzoù plastik e skol-vistri ar Stad (1954-1956), dindan renerezh Octave Landuyt.
Etre 1956 ha 1971 e kelennas an arzoù plastik e skol grenn ar Stad e Gand. Diwezhatoc'h e voe kelenner dour-kreñv, tresañ ha maendresañ e Akademiezh Roueel an arzoù-kaer e Gand betek tizhout ar garg a Gelenner a enor e 1997.
E 1954 e heulias aergelc'h Octave Landuyt, met difetisoc'h, gant un oberenn troet war an distruj hag ar pennoù anevaled. E-tro 1964 e livas muioc'h-mui taolennoù-skeudenniñ, gant kenaozioù o strollañ alies tisaverezh kinklet gant plantoù, maouezed noazh ha danvez da livañ pe dresañ tro-dro. Er bloavezhioù 1970 e labouras war ar gwirvoudelezh, o tresañ resis-kenañ ar bed gwelus. Resteurel a reas en un doare kazi difetis sujedoù ordinal dreist-holl, maouezed ha diabarzh an tiegezh. En e oberennoù e pouez kalz war al liamm etre Mab-den hag ar gwirvoud hewel. N'eo ket tre dre e deknik peurvat e lak an arvester en entremar, met kentoc'h gant ar goulenn savet gantañ war bezañs an traoù.
Roger Wittevrongel a aozas diskouezadegoù adalek 1954 e Belgia, lzelvroioù, Bro-C'hall, Breizh-Veur, Italia, Suis, Alamagn, Sveden, Maroko, Tunizia, Afrika ar Su, Brazil, Japan, SUA, Kanada ha Taiwan.
Menegoù:
* Meneg« Priz al liverezh yaouank belgiat » e 1958, 1960, 1963
* «Priz rannvroel liverezh Flandrez ar c'hornôg » e 1960
* «Priz ar vurutelladenn » e 1979 ha 1981
* «Priz E. Van Marcke » e 1981
* «Priz ar stad a gurun ar vicher a arzour » e 1984
Hiziv an deiz emañ ar Belgiad o chom e Bachte-Maria-Leerne, war al Lys, e-kichen Gand, e rannvro Flandrez ar Reter.

## Liamm diavaez

* www.rogerwittevrongel.be
# Roggiano Gravina

Roggiano Gravina a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Roghudi

Roghudi zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Yezhoù yourokek

Ur skourr eus ar yezhoù aljek eo ar yezhoù yourokek (saozneg:$), ennañ 1 yezh komzet er Stadoù-Unanet:

## Gwelet ivez

* Yezhoù aljek
# Yezhoù youmanek ar stêr

Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo yezhoù youmanek ar stêr (River Yuman) ennañ 3 yezh komzet er Stadoù Unanet:
* ar mohaveg
* ar marikopeg
* ar c'hetchaneg

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù youkiek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù youkiek (saozneg: Yuki pe Yukian), ennañ 2 yezh komzet e Norzhamerika er Stadoù-Unanet:
* ar wapoeg
* ar youkieg
# Yezhoù youmanek an uheldirioù

Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo yezhoù youmanek an uheldirioù (Upland Yuman) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù yuzev-arabek

Ar yezhoù yuzev-arabek a zo enne meur a yezh arabek komzet gant ar yuzevion o chom pe bet o chom gwechall e broioù ma vez komzet arabeg.
Dre ma vez diazezet ar yezhoù yuzevek-se war ar an doare arabeg lec'hel e cheñch ivez ar yezhoù yuzev-arabek a lec'h da lec'h ivez, da skouer ar yuzev-morokeg pe ar yuzev-yemeneg.
Goude ar brezel etre israel hag ar broioù arabek e 1948 e tec'heas kuit an darn vrasañ eus ar yuzevion eus ar broioù arabek da glask repu en Israel hag e Frañs.
En arvar da vont da get emañ ar yezhoù yuzev-arabek hiziv dre ma'z int bet dilezet evit ober gant ar galleg pe an hebraeg hervez ar vro.
Peurliesañ e veze skrivet ar yezhoù yuzev-arabek gant al lizherenneg hebraek kentoc'h evit gant al lizherenneg arabek gant lizherennoù ouzhpenn evit sonennoù na vezont ket kavet en hebraeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù yuzevek

## Liammoù diavaez

* Lennegezh yuzev-arabek
* Lennegezh yuzev-arabek
# Yezhoù youmanek

Ur skourr eus ar yezhoù hokanek eo ar yezhoù youmanek (Yuman) ennañ 9 yezh komzet e Mec'hiko hag er Stadoù Unanet.
Isrannet e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
* Yezhoù kotchimiek
* Yezhoù Delta Kalifornia
* Yezhoù kiliwaek
* Yezhoù ar Stêr
* Yezhoù an Uheldirioù
* Yezhoù paiek

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù youmek-kotchimek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù youmek-kotchimek (Yuman-Cochimí) enni 11 yezh komzet Kalifornia-Izel, e hanternoz Sonora e Mec'hiko, e kreisteiz Kalifornia hag e mervent Arizona er Stadoù Unanet.
Setu penaos e vez isrannnet ar yezhoù er familh-mañ:
I. Yezhoù kotchimek
    1. Kotchimeg (cochimí) (yezh varv)
II. Yezhoù youmek
    A. Youmeg Delta Kalifornia
       i. Diegenheg (diegueño)
          2. Ipaieg (diegenheg an norzh)
          3. Kumeyayeg (diegenheg ar reter)
          4. Tipaieg (diegenheg ar su)
       ii. Youmeg an Delta
          5. Kokopeg (cocopa)
    B. Youmeg ar Stêr
       6. Ketcheg (quechan, kwtsan)
       7. Marikopep
       8. Moc'haveg (mojave, mohave)
    C. Paieg
       9. Paieg an norzh (youmeg an norzh)
       10. Paipaieg (akwa’ala)
    D. Kiliweg
       11. Kiliweg
# Skrillex

Skrillex (Sonny John Moore e wir anv) a zo un DJ stadunanat, ganet d'ar 15 a viz Genver 1988, e lesanv: ϟƘƦƖןןΣx (Skrillex).

## Pladennoù
### Gant From First to Last

* 2004 : Dear Diary, My Teen Angst Has a Bodycount
* 2006 : Heroine

### Dindan an anv Sonny

* 2009 : Gypsyhook EP

### Solo

* 2010 : My Name is Skrillex • Scary Monsters and Nice Sprites
* 2011 : More Monsters and Sprites• Bangarang
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Skritur

Skritur a c’hall bezañ meur a dra :
* barregezh an den da skrivañ, da lakaat komzoù dre skrid ; sellit ouzh skrivañ
* pep hini eus an doareoù zo bet ijinet gant mab-den evit skrivañ yezhoù ar bed ; sellit ouzh doare-skrivañ
* ar Skritur pe ar Skriturioù sakr pe santel eo hollad testennoù sakr ar gristeniezh ; sellit ouzh Bibl
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Teheweltcheg

Ur yezh tchonek eo an teheweltcheg (tehuelche, aoniken, gunua-kena, gununa-kena, inaquen) komzet gant 4 den e Patagonia en Arc'hantina (2000).
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Teide

An Teide, pe Pik an Teide (Pico del Teide e kastilhaneg, distaget:) a zo ur menez-tan eus enez Tenerife en inizi Kanariez. Tapout a ra 3 718 m, da lavaret eo ez eo pennlein Rouantelezh Spagn. Ar menez uhelañ eus an holl inizi er Meurvor Atlantel eo ivez ha gant e 7 500 m adalek e ziaz e deun ar mor ez eo an trede uhelañ menez-tan a-douez an inizi volkanek war-lerc'h Mauna Kea ha Mauna Loa e Hawaii. E miz Du 1909 en doa dislonket evit ar wech diwezhañ.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teillé

Teillé zo un anv-lec'h gallek

### Breizh

* Teillé, e Bro-Naoned, pe Tilhieg e brezhoneg.

### Bro-C'hall

* Teillé (Sarthe) .

## Pennadoù kar

* Teillay
* Teillet
* Le Teil
# Tehran

Tehran (تهران Tehrān e perseg, distaget) eo kêr-benn Iran.
E miz Eost 2010 e oa annezet gant 8 429 807 a dud, ar pezh a dalvez ez eo Tehran kêr vrasañ Iran hag an 19vet kêr vrasañ er bed, a-fet poblañs.
Tehran eo kreizenn greanterezh Iran, e meur a dachenn : kirri-tan, tredan, armoù, gwiadoù, kimiezh... Unan eus kreizennoù bras Iran eo ivez evit ar gwerzhañ arrebeuri ha pallennoù. En XX$^{vet}$ kantved ez eus tud e-leizh a dud eus maezioù Iran da Dehran da chom. Abalamour da se e kaver enni mesk-ha-mesk meur a bobl, a yezh, a sevenadur, a relijion ivez (kristenien eus Armenia, Yuzevien...). Ouzhpenn ar savadurioù kozh, ar moskeennoù, an ilizoù, ar sinagogennoù hag an temploù zoroastrat, e weler ivez e Tehran savadurioù arnevez, evel an Tour Azadi hag an Tour Milad zo deuet da vezañ arouezioù eus Tehran. Unan eus kêrioù marc'hadmatañ ar bed eo Tehran, a-fet koust ar vuhez$^,$.

## Notennoù

* ↑ World's largest cities and towns and statistics of their population
* ↑ World Urbanization Prospects: The 2009 Revision Population Database, Esa.un.org, 25-09-2010
* ↑ "Tehran remains least expensive city in the world among 124 surveyed cities", Payvand.com, 25-09-2010
* ↑ "Top 10 Cheapest Cities In The World", Housingnepal.com, 28-02-2009 & 25-09-2010.
# Teifi

Teifi zo un anv lec'h kembraek
* anv ar stêr Teifi (afon Teifi e kembraeg),
* Llyn Teifi, ul lenn.
* Aberteifi, anv ar gêr en aber ar stêr
* Sir Aberteifi, anv ar gontelezh en-dro da gêr Aberteifi.
* Maenordeifi, kêriadenn
* Dyffryn Teifi, saonenn ar stêr, gant ar c'hêriadennoù tro-dro
* Rheilffordd Dyffryn Teifi, pe Teifi Valley Railway, tren an draonienn
# Tehiteg

Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù Bird's Head eo an tehiteg (tehit pe kaibus) komzet gant tro-dro da 8 800 den (1993) e Papoua ar C'hornaoueg.
Seizh rannyezh a zo:
* Tehiteg jitek (tehit jit)
* Mbolefleeg (mbole fle)
* Saifieg (saifi)
* Imyaneg (imyan)
* Sfariereg (sfa riere)
* Fkareg (fkar)
* Sawiat-salmeiteg (sawiat salmeit)

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar c'hornôg
# Teias

Teias (marvet war-dro 552 pe 553), anavezet ivez evelTeja, Theia, Thila, Thela, Teia, a oa diwezhañ roue Ostrogoted Italia er VI$^{vet}$ kantved.
# Tehuantepec

Tehuantepec zo un anv-lec'h eus Mec'hiko.
* strizh-douar Tehuantepec, e gevred ar vro.
* pleg-mor Tehuantepec, e stadoù Oaxaca ha Chiapas.
* Territorio de Tehuantepec, anv kozh un diriegezh.
* Santo Domingo Tehuantepec, kêr en Oaxaca.
* Stêr Tehuantepec, en Oaxaca.
# Teil

An teil zo danvez deuet diwar vreinañ gouzer (plouz, raden...) gant kaoc'h ha staot al loened hag a servij da demzañ douar ar parkeier.
Gwechall e veze ar bern teil e porzh ar vereuri, dirak an ti, hag un arouez a binvidigezh e oa war ar maez, tra ma veze gwelet evel un arouez a loustoni gant tud ar c'hêrioù.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Timbroù Aitutaki

Unan eus enezennoù an Enezeg Cook er Meurvor Habask eo Aitutaki. Dindan dalc'h ar Zeland-Nevez emañ.
Timbroù an Inizi Cook zo bet implijet en Aitutaki etre 1892 ha 1903. Ar bloaz-se e teu er-maez timbroù Zeland-Nevez dreistmoullet “AITUTAKI” ha koust pep hini anezho e yezh ar vro : Ava Pene = Hanter penny.
E 1920 ez eus lakaet e gwerzh ur rummad a 6 timbr evit pep hini eus an Inizi Cook, Aitutaki en o zouez. Diskouez a reont poltred ar C'habiten Cook, ur wezenn-balmez, porzh Avarua…
Ur eil rummad a dri zimbr gant skeudenn ar penn-meur Te Po a vo embannet e 1927.
Adalek ar 15 a viz Meurzh 1932 hag e-pad an 40 bloaz warlerc'h ez eo timbroù an Inizi Cook a zo implijet en Aitutaki. E 1972 avat eo krouet melestradurezh postel emren en-dro war an enezenn, gant timbroù an Inizi Cook dreistmoullet da gentañ, ha gant timbroù en hec'h anv goude-se. E ti-moullañ Heraclio Fournier e Spagn int savet, pezh a dalv ne vezont ket implijet a galz er vro nemet gwerzhet d'an dastumerien war-eeun. Kalzig timbroù zo gouestlet d'an arzoù-kaer (oberennoù Dürer, Rubens...) ha da familh ar Rouanez Elizabeth II.

## Pennad kar

* Timbroù Zeland-Nevez
# Timbroù Aden

Er Reter-Kreiz emañ Aden, bevennet gant ar Mor Indian, stok ouzh Arabia.
Timbroù India (saoz) zo bet implijet en Aden betek ma 'z eo deuet da vezañ trevadenn ar Rouantelezh Unanet d’ar 1añ a viz Ebrel 1937. N’eus bet merk ebet evit diforc’hañ anezho diouzh re India nemet an niverenn 124 er sielladur implijet er vro hepken.
Ur wech ma oa Aden un drevadenn ez eus bet moulet timbroù gant an titl “Aden” (betek 1964).
E 1963 ec’h emezel Aden da gKevredad Arabia ar Su. 29 timbr a vo embannet etre 1963 ha 1966 dindan an anv « Federation of South Arabia » (Kevredad Arabia ar Su).
E 1967 eo krouet Republik Demokratel ha Poblel Yemen ar Su (“People’s Democratic Republic of South Yemen”). Betek 1990 e vo embannet timbroù a-leizh, bras o ment, izel an dalvoudegezh alies, dindan an anv “Yemen PDR”.
(Gwelet Timbroù Yemen ar Su)
En e gichen emañ Rouantelezh ar Yemen (“The mutawakelite kingdom of Yemen”), dizalc’h abaoe 1929. E 1963 ez eus roet un dermen d’ar roue hag embannet eo Republik Yemen an Hanternoz (“Yemen Arab Republic”). Timbroù gant al lizhiri YAR a gavomp eta.
(Gwelet Timbroù Yemen an Hanternoz)
Unvanet eo bet div lodenn ar Yemen e 1990. Dibaoe e vez embannet timbroù gant an alc'hwez “Republic of Yemen”.
(Gwelet Timbroù ar Yemen)

## Sultaned Hadramaout

E 1939 e teu er-maez timbroù nevez en o George VI, Roue ar Rouantelezh Unanet, met sultaned Hadramaout – anezhi ur rannvro bet dindan gwarez Aden abaoe 1880 – a gavas peadra da glemm ha da abegiñ. Evit doujañ ouzh hevelepted ha kizidigezh pennoù bras ar vro ez eus bet embannet gant ar Saozon e 1942 rummadoù timbroù warno penn ar sultaned hag ar menegoù Kathiri State of Seiyun ha Qu'aiti State of Shihr and Mukalla. An holl dimbroù-se a veze mat koulz evit lizhiri kaset en Aden hag en “Aden Protectorate”. An div sultanelezh a yelo d’ober gant Aden Kevredad Arabia ar Su e 1963. Kendalc’het e vo an embann timbroù ganto avat, heuliet gant sultanelezh Mahra a sav e re e 1967-1968.
Hiriv e vez graet gant timbroù Republik ar Yemen.
Alc'hwez war an timbroù :
* 1942-1953 : Aden - Qu'aiti State of Shihr and Mukalla
* 1955 – 1963 : Aden - Qu'aiti State in Hadhramaut
* 1966 : timbroù Seiyun soulgarget “South Arabia”
* 1966-1968 : Qu'aiti State in Hadhramaut (Kevredad Arabia ar Su)
* 1942-1964 : Aden - Kathiri State of Seiyun
* 1966 : timbroù Seiyun soulgarget “South Arabia”
* 1966-1968 : Kathiri State of Seiyun
* 1967-1968 : “Mahra” pe “Mahra State South Arabia”

## Liammoù diavaez

* (en) Aden Postal Stamps
# Timbroù Afrika ar Reter alaman

Anavezet e oa dindan anv Afrika ar Reter alaman (« Deutsch-Ostafrika » en alamaneg) un tiriad trevadennet gant an Impalaeriezh alaman etre 1880 ha 1918 hag a vod bremañ broioù Burundi, Rwanda ha darn vrasañ Tanzania.
E 1893 ez eo lakaet e gwerzh an timbroù kentañ evit ar vro, dre soulgargañ re an Alamagn gant an alc’hwez « Deutsch-Ostafrika » hag un dalvoudegezh e pesa. E 1900 eo krog ar velestradurezh da embann timbroù gant tresadenn al lestr-bale « Hohenzollen », rummad anavezet en holl drevadennoù alaman. Tra ma sav talvoudegezh-prenañ an timbroù e « pesas » ha roupi (64 pesa = 1 roupi) e lenner ur priz e « heller » war ar rummadoù moulet e 1905 (100 heller = 1 roupi).
E dibenn 1914 ez eo aloubet Enez Mafia gant arme ar Rouantelezh-Unanet. Dindan hec’h aotrouniezh e soulgarger G.R. MAFIA pe G.R. POST 6 CENTS MAFIA an timbroù alaman pe re an India saoz (e 1915-1916).
Etre 1917 ha 1921 e kavomp timbroù Afrika ar Reter saoz soulgarget “G.E.A.” hag a dalv “German East Africa” (“Afrika ar Reter alaman”), embannet gant ar postoù saoz. 25 timbr zo en holl.
Diouzh o zu, ar Velgiz a laka er-maez timbroù Kongo Velgia e-barzh an tiriad ac’hubet gante e 1916. Soulgarget int gant an anv “RUANDA” pe “URUNDI”. N’int ket gwall implijet avat. Un eil rummad zo soulgarget gant ur meneg divyezhek "EST AFRICAIN ALLEMAND / OCCUPATION BELGE / DUITSCH OOST AFRIKA / BELGISCHE BEZETTUNG."
Dismantret eo trevadenn Afrika ar Reter alaman gant Feur-emglev Versailhez, sinet e 1919 evit diazezañ frammoù nevez Europa goude reuz ar Brezel-bed kentañ. Rannvro ar c’hornog zo roet da vBelgia hag adanvet Ruanda-Urundi, bro gKionga e su ar Stêr Romvuma zo profet da bPortugal ha staget ouzh trevadenn ar Mozambik, ha ar peurrest eus ar vro zo fiziet er Rouantelezh-Unanet. Tanganyika e vezo diwar vremañ.

### Pennadoù kar

* Timbroù Afrika ar Reter saoz
* Timbroù Ruanda-Urundi
* Timbroù Tanganyika
# Timbroù Afrika ar Reter saoz

Anvet e veze « Afrika ar Reter saoz » e fin an XIXvet kantved, trevadenn ar Rouantelezh Unanet bevennet gant Somalia (italian), Abisinia (Etiopia), Ouganda hag Afrika ar Reter alaman. Dindan anv Kenya e vo anavezet diwezhatoc’h.
Ar visionerien gentañ diazezet er vro a gase lizhiri dre hanterouriezh treizhiderion staliet e Zanzibar. E 1890 e krog burevioù-post Mombasa ha Lamu da vont en-dro. Goude taolioù-esae bet sevenet gant timbroù Breizh-Veur soulgarget ½, 1 ha 4 anna ez embann ar velestradurezh timbroù evit an tiriad, an heol hag ur gurunenn warno, a-zindan ar meneg IMPERIAL BRITISH EAST AFRICA COMPANY, an talvoudegezhioù o vezañ dre anna ha roupi. Ur gompagnunezh prevez neuze zo mestr er vro, ha betek 1895 e pado, pa teu da vezañ ur vro warezet gant ar Rouantelezh Unanet.
An diouer a dimbroù etre 1891 ha 1895 a gaso servij a postoù da werzhañ timbroù « reizhet » o friz gant ur meneg dornskrivet. Rouez-tre ha kêr-ruz int hiriv.
Gant ar statud nevez boulc’het e 1895 eo aotreet ar post da soulgargañ an timbroù kozh gant “BRITISH EAST AFRICA” ha “British East Africa” war timbroù India. D’ar mare-se eo ec’h emezel ar warezvro saoz da Unvaniezh Postoù ar Bed.
E 1896 ez eus embannet ur rummad a ziskouez ar Rouanez Victoria, gant ar gerioù BRITISH EAST AFRICA. Pa ra diouer e 1897 e mouler an hevelep soulgarg war timbroù Zanzibar evit erlec’hiañ timbroù Impalaeriezh an India saoz. Burevioù-post nevez zo digor war vord ul linenn hent-houarn a zo krog da sevel e 1896 a-benn ober al liamm etre Mombasa ha Kisoumou e-kichen al Lenn Victoria, tizhet e 1902.
E 1901 eo teuzet ar velestradurezh postel gant hini an Ouganda, hag e 1904 e teuy er-maez timbroù gant an alc’hwez « East Africa and Uganda Protectorates » (Gwarezvro Afrika ar Reter hag Ouganda).
* Gwelet Timbroù Afrika ar Reter saoz hag Ouganda
* Gwelet Timbroù Afrika ar Reter alaman
# Timbroù Afrika bortugalek

Implijet ez eus bet daou rummad timbroù ispisial en Angola, Ginea-Bissau, São Tomé ha Príncipe, Mozambik ha Kab Glas, alese tiriadoù trevadennet gant ar Portugal :
* e 1898, eizh timbr embannet e Portugal dija, gant ul leadell AFRICA avat, gouestlet da 400vet deiz-ha-bloaz beaj Vasco de Gama.
* e 1919, tri dimbr kemedel evit skoazellañ an dud skoet gant ar brezel.
* e 1946 un toullad timbroù-taos.