OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brezel an Tri Sancho

Brezel an Tri Sancho a vez graet eus ur brezel a c'hoarvezas entre ar bloavezhioù 1065 ha 1067 en douaroù a zo hiziv e proviñsoù Burgos ha La Rioja, etre tri roue an teir rouantelezh, anvet Sancho o-zri, da lavarout eo Sancho Garcés IV Navarra, Sancho Ramírez Aragón ha Sancho II Kastilha, hag a oa kendirvi ha mibien-vihan da Sancho III Navarra.
Anavezet eo ar brezel dre ur skrid eus an XIIIvet kantved, anvet Primera crónica general.
Tarzhañ a reas ar brezel abalamour d'ar bec'h a veze abaoe rannet rouantelezh Sancho Veur e 1035, abalamour ma en doa laosket Fernando Iañ Kastilha douaroù eus Kastilha gant e vreur García III war-lerc'h Emgann Tamarón. Neuze e oa an tu kreñv gant Navarra, met kemm a c'hoarvezas e 1065, pa varvas ar roue Fernando Iañ Kastilha.
Hennezh a oa deuet a-benn da unaniñ dindan e gurunenn rouantelezhioù Kastilha ha Leon. Pa varvas e voe rannet e rouantelezh etre e vibien. Gant Sancho e oa aet Kastilha, ha c'hoant en doa da greskiñ e rouantelezh gant Bureba hag Alta Rioja. Gounezet e oant bet gant e dad Fernando koulskoude diwar-goust ar Galifelezh, hogen roet en doa anezho d'e vreur henañ García Sánchez III Navarra, tad Sancho IV.

## Brezel

En em sevel a reas ar bobl e darn eus an douaroù-se ouzh gouarnamant Navarra ha goulenn a reas digant roue Kastilha kemer o zoleadoù en-dro en e rouantelezh, ken na darzhas ar brezel.
Sancho II Kastilha a c'hoantaas kemer douaroù ar Bureba hag ar Rioja Alta, a oa d'e genderv Sancho Garcés IV Navarra. Goude krogadoù war an harzoù gant bagadoù armet roue kastilha e c'houlennas Sancho Garcés skoazell digant e genderv Sancho Ramírez Aragón.
El Cid a gemeras perzh en darn eus an emgannoù da skoazellañ Sancho II de Castilla.
Echuiñ a reas ar brezel e 1067 hep trec'hour ebet. Sancho II Kastilha arrebató a Navarra La Bureba, komark ar Montes de Oca ha Pancorbo.
# Brezel an Eil Kenunaniezh

Brezel an Eil Kenunaniezh (1798–1802) a voe an eil brezel a enep Frañs dispac'hel gant peurvuiañ an unpenniezhioù europat, renet gant Breizh-veur, Aostria ha Rusia, o kendeuziñ an impalaeriezh Ottoman, Rouantelezh Portugal, Rouantelezh Naples ha rouantelezhioù german liesseurt, daoust ma ne voe ket Prusia er genunaniezh tra ma oa harpet Frañs gant Spagn.
Ho pal a oa paouez astenn ar republik gall hag adstaliañ an unpenniezh e Frañs. Gant Feur-emglev Lunéville e 1801 e voe miret an holl vroioù aloubet gant ar Frañs, mui an Tuskania, hag e voe lezet dezhi Veneto hag an Dalmatia. Breizh-veur ha Frañs o deus siniet feur-emglev Amiens e Meurzh 1802 hag a zegasas ar peoc'h e-pad 14 miz. E viz Mae 1803 e oa Breizh-veur ha Frañs o vrezeliñ adarre hag e 1805 e voe savet an Trede Kenunaniezh da c'hourfenn ar brezel gant Frañs.

## Kenarroud

D'an 20 a viz Ebrel 1792 e voe diskleriet ar brezel etre ar c'hallaoued hag an Aostrianiz. Er Brezel ar c'hentañ Kenunaniezh (1792–97), Frañs a stourm gant ar braz eus e amezeien, ha gant Breizh-veur, Portugal hag an Impalaeriezh otoman. Daoust oa gouniet an trec'h gant ar genunaniezh, er fin e oant argaset tra ma oa kemeret meur a diriad gant ar c'hallaoued hag o deus staliet republikoù c'hoar war an takadoù aloubet. Brezeliadennoù italiat e-kerzh an dispac'h gall, renet gant Napoleon Bonaparte e norzh italia a argasas an nerzhioù aostriat hag e echuas gant feur-emglev Leoben (18 Ebrel 1797) hag ar Feur-emglev Campo Formio (Here 1797). tra ma chomas Breizh-veur e-unan, mod-se e voe gourfennet ar genunaniezh.

### Disoc'h

E 1802, Breizh-veur ha Frañs o deus sinet ar feur-emglev Amiens, hag a echua ar brezel. Neuze e kroga ar prantad peoc'h hirañ eus mare 1792-1815. Ar feur-emglev a vez gwelet evel an darvoud a lakaas a gemm etre brezelioù an dispac'h gall, hag ar Brezelioù Napoleon, daoust ma ne oa ket kurunennet Napoleon a-raok 1804.

## Sellit ivez

* Brezelioù an Trede Kenunaniezh
# Brezel an Devolusion

Brezel an Devolusion pe Brezel an Dereadur (24 a viz Mae 1667 - 4 a viz Mae 1668) zo ur brezel entre ar rouantelezh c'hall dindan Loeiz XIV ha Spagn dindan Carlos II. Echuiñ a eure gant Feur-emglev Aachen.

## Abegoù ar brezel

Pa varvas Felipe IV, roue Spagn, d'ar 17 a viz Gwengolo 1665, e laoskas e rouantelezh gant e vab nemetañ, Carlos II, ur skribiton pevar bloaz, ma soñje an holl edo o vont da vervel prestik. Neuze e vije ezhomm da c'houzout piv ac'h aje da roue. Se zo kaoz e voe graet emglev, e kuzh, e miz Genver 1668 e Vienna, gant deuñvien ar roue kozh : an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh Santel, a oa dimezet da Marc'harid Tereza Aostria (1651-1673), ha Loeiz XIV.
Abaoe 1660 e oa dimezet ar roue gall da Maria Tereza Spagn (1638-1683), merc'h henañ roue Spagn. En anv e bried spagnol e c'houlennas kaout meur a broviñs spagnol. Koulskoude, pa oa dimezet Maria Tereza, he devoa dilezet he gwirioù, hervez ma oa skrivet splann en he c'hontrad-eured, ha disklêriet e feur-emglev ar Pireneoù e 1659.
Ar Merour-Meur Johan de Witt a glaskas mirout ouzh ar brezel oc'h ober da Loeiz XIV ober emglev ha dilezel gwirioù e bried war rouantelezh Spagn en eskemm ouzh dugelezh Luksembourg, Cambrai, Douai, Aire, Saint-Omer, Bergues ha Furnes. Ne fellas ket d'ar roue gall ha brezel a voe en 1667.

## Notennoù

* ↑ Termofis, geriadur Ménard.
# Brezel an Div Rozenn

Brezel an Div Rozenn a vez lavaret eus ar brezelioù a c'hoarvezas en Bro-Saoz entre Tiegezh Lancaster ha Tiegezh York hag a echuas en 1485, pa varvas ar roue Plantagenêt diwezhañ, Richarzh III en emgann hag e teuas Herri VII da vout roue Bro-Saoz.
# Brezel an Hanternoz

Brezel an Hanternoz, pe Kentañ Brezel an Hanternoz, a vez lavaret eus un toullad brezelioù bihan en-dro d'ar Mor Baltek entre 1655 ha 1660, entre Sveden ha broioù all.
Da gentañ e voe bec'h entre Sveden ha Pologn-Lituania (1655-1660). Goude gant Rusia (1656-1658). War-lerc'h gant Brandenburg-Prusia (1657-1660), an Impalaeriezh Santel Roman German (1657-1660) ha gant rouantelezh Danmark-Norge dre ziv wech (1657-1658) ha (1658-1660). Dont a reas an Izelvroioù ivez da vrezeliñ meur a wech ouzh Sveden.
# Brezel an Inizi Maloù

Brezel an Inizi Maloù (e saozneg Falklands War; e spagnoleg Guerra de las Malvinas pe Guerra del Atlántico Sur), zo ur brezel hag a c'hoarvezas e 1982 etre ar Rouantelezh Unanet hag Arc'hantina. Bec'h a oa savet diwar-benn sovereniezh Inizi Maloù, Georgia ar Su hag Inizi Sandwich ar Su, a zo e su ar Meurvor Atlantel, er reter da aod Arc'hantina.
Kroget e oa ar brezel d'an 2 a viz Ebrel 1982, pa voe aloubet Inizi Maloù ha South Georgia gant arme Arc'hantina. Ul lestraz saoz a voe kaset gant gouarnamant ar Rouantelezh Unanet da adkemer an inizi.
# Adra

Adra a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Adradas

Adradas zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Adrak

Adrak a zo ur strollad sonerien eus Breizh.

## Sonerien

* Loïg Cheron: akordeoñs diatonek
* Leïf Lecaudey: biniou, bombard
* Jean-Marie Merizio : piano
* Damien Truchassout : treujenn-gaol (klarinetenn)

## Pladennoù

2013: Enez Bro C'hall
# Adrara San Martino

Adrara San Martino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Adrada de Pirón

Adrada de Pirón zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Adrano

Adrano zo ur gumun e proviñs Catania e Sikilia.
# Adpar

Ur gêriadenn eus Kembre eo Adpar e Kontelezh Ceredigion, war lez hanternoz ar stêr Teifi. War al lez kreisteiz emañ Castell Newydd Emlyn hag ur pont koant etrezo, dreist ar stêr.

## Istor

Trefhedyn e oa an anv kozh.Er Grennamzer e oa ur vourc'h dizalc'h. Un ti-moulañ a voe savet en Adpar e 1719, gant Isaac Carter. Krediñ a reer eo div ganaouenn gembraek a voe moulet da gentañ: Cân o Senn i’w hen Feistr Tobacco, gant Alban Thomas, ha Cân ar Fesur Triban ynghylch Cydwybod a’i Chynheddfau. E 1725 e voe kaset ar mekanik moulañ da Gaerfyrddin.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Adrada

Adrada zo un anv-lec'h spagnolek, diasur e orin (pe latin pe arabek).
* Adrada de Pirón, e proviñs Segovia.
* Adrada de Haza e proviñs Burgos.
* La Adrada, e proviñs Ávila.
* Sotillo de la Adrada, e proviñs Ávila.
# Adrada de Haza

Adrada de Haza zo ur gumun eus Spagn, e Proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León.
# Adrados

Adrados zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# 15 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1752 : gant ar fizikour Benjamin Franklin eo diskouezet ez eo tredan al luc’hed hag ijinet an diskuruner.
* 1944 : argadet Strouezh Skaer gant an Alamaned.
* 1969 : dilennet eo Georges Pompidou da Brezidant ar Republik C'hall.
* 1995 : kentañ bannadenn ar film tresadennoù-bev Pocahontas e New York (Stadoù-Unanet Amerika).

## Sportoù

* 1955 : dilennet eo Roma gant Poellgor etrebroadel olimpek, bodet e Pariz, evit degemer ar XVII$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e 1960.

## Ganedigezhioù

* Nicolas Poussin
* 1594 : Nicolas Poussin, livour gall.
* 1843 : Edvard Grieg, sonaozer norvegiat.
* 1864 : Guy Ropartz, sonaozer brezhon.
* 1885 : Roland Dorgelès, skrivagner gallek.
* 1927 : Hugo Pratt, saver bannoù-treset eus Italia, krouer Corto Maltese.
* 1934 : Xabier Galdeano, kazetennour, luc'hskeudennaouer ha brogarour euskarat.
* 1936 : Claude Brasseur, aktour gall.
* 1941 : Harry Nilsson III, arzour stadunanat.
* 1943 : Johnny Hallyday, aktour, kaner ha sonaozer gall.
* 1946 : Brigitte Fossey, komedianez c'hall.
* 1969 : Oliver Kahn, melldroader etrebroadel alaman.

## Marvioù

* Ella Fitzgerald e 1940
* 1785 : Jean-François Pilâtre de Rozier, nijer gall.
* 1970 : Henri Queuille, politikour gall.
* 1986 : Christian Stengel, filmaozer, produour ha saver senario gall.
* 1996 : Ella Fitzgerald, kanourez jazz amerikan.
* 2006 : Raymond Devos, aktour ha fentigellour belgiat.

## Lidoù

* Devezh ar banniel e Danmark
# 15 Here

← Here → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1582 : lakaet eo e pleustr an deiziadur gregorian.
* 1760 : deroù Emgann Kloster Kampen (Brezel Seizh Vloaz).
* 1796 : krouet eo Republik Sispadania gant ar jeneral Bonaparte.
* 1805 : deroù Emgann Ulm.
* 1815 : dilestrañ a ra Napoleon Iañ e Saint Helena.
* 1894 : lakaet harz war ar c'habiten Alfred Dreyfus.
* 1911 : enaouet evit ar wech kentañ tour-tan ar Gazeg, er mervent da Enez-Eusa.
* 1934 : deroù ar Gerzhadeg Hir e Jiangxi (Republik Pobl Sina).
* 1940 : dont a ra e-maez ar film The Great Dictator sevenet gant Charlie Chaplin.
* 1964 : roet e zilez gant Nikita C'hrouchtchov, Brejnev o vont war e lerc'h.
* 1987 : korventenn divent tremenet da noz war darn eus Breizh.

## Ganedigezhioù

* -70 : Publius Vergilius Maro, barzh latin.
* 1608 : Evangelista Torricelli, fizikour ha jedoniour italian.
* 1816 : Henri Dupuy de Lôme, ijiner listri-brezel ha politikour gall.
* 1824 : Yan' Dargent, livour breizhat.
* 1836 : James Tissot, livour hag engravour gall.
* 1844 : Friedrich Nietzsche, prederour alaman.
* 1893 : Saunders Lewis, barzh, dramaour, istorour ha stourmer brogarour kembreat.
* 1915 : Nita Raya, dañserez, kanerez hag aktourez sinema c'hall a orin roumanat.
* 1920 : Henri Verneuil, filmaozer, produer ha saver senario gall a orin armeniat.
* 1924 : François Le Quémener, beleg, bet rener Ti ar Vretoned e Pariz.
* 1946 : Richard Carpenter, saver kanaouennoù ha soner, unan eus izili an daouad kanerien stadunanat The Carpenters.
* 1968 : Didier Deschamps, melldroader etrebroadel ha gourdoner gall.
* 1986 : Marie Sebag, mestrc'hoarierez echedoù gall.

## Marvioù

* 1389 : Urban VI, pab an Iliz katolik roman.
* 1582 : Teresa de Capeda y Ahumada, leanez spagnol, Santez Tereza Jesuz hec'h anv relijiel, lesanvet ivez santez Tereza a Avila.
* 1872 : Handrij Zejler, skrivagner sorabek.
* 1917 : Mata Hari, spierez izelvroat.
* 1934 : Raymond Poincaré, den-stad gall.
* 1940 : Lluís Companys i Jover, politikour katalan.
* 1946 : Hermann Göring, milour ha politikour nazi.
* 1994 : Jean Dasté, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner gall.
* 2012 : Norodom Sihanouk : roue Kambodja

## Lidoù

Sant an deiz : Santez Aourell.
* Iliz katolik roman
** Santez Aourell, gwreg sant Miliav ha mamm sant Melar (VI$^{vet}$ kantved);
** Sant Leonard, penitiour eus bro ar Mañs (VI$^{vet}$ kantved);
** Santez Teresa a Avila (santez Tereza Jezuz), leanez spagnol ha doktorez an Iliz († 1582).
# 15 Mae
## Darvoudoù

* 1525 : dibenn Brezel ar gouerien en Alamagn.
* 1768 : Korsika gwerzhet da Vro-C’hall gant Genova.
* 1776 : hervez un devredad e vefe ret kas ar beredoù e-maez ar c'hêrioù.
* 1918 : dibenn Brezel diabarzh Finland.
* 1928 : tresadenn-vev gentañ gant Mickey Mouse.
* 1940 : krouidigezh ar preti McDonald's kentañ e Kalifornia.
* 1946 : embannet eo gant ar gouarnamant italian statud emrenerezh Sikilia.
* 1948 : taget eo Israel gant ar Stadoù arab amezek (Ejipt, Jordania, Siria, Irak hag Arabia Saoudat).
* 1974 : deroù un harz-labour gant an Unanourien e Hanternoz Iwerzhon evit sevel a-enep ur gouarnamant ma oa "rannet ar galloud", diwar emglev, etre broadelourien hag unanourien.
* 1988 : kregiñ a ra soudarded Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel da guitaat Afghanistan, goude eizh vloaz a vrezel eno.
* 2012 : kadoridigezh François Hollande da Brezidant ar Republik C'hall e Palez an Elysée.

## Ganedigezhioù

* 1567 : Claudio Monteverdi, sonaozer italian.
* 1633 : Sébastien Le Prestre de Vauban, anavezet dindan an anv Vauban, jeneral gall ha savour kreñvlec’hioù.
* 1859 : Pierre Curie, fizikour gall, tapet Priz Nobel ar Fizik gantañ.
* 1891 : Mic'hail Boulgakov, mezeg ha skrivagner rusian.
* 1898 : Arletty, aktourez (c'hoariva ha sinema) c'hall.
* 1909 : James Mason, aktour breizhveuriat.
* 1916 : Vincenzo Castaldi, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 1960 : Philip Short, mestrc'hoarier echedoù iwerzhonat.
* 1967 : Simen Agdestein, c'hoarier melldroad a-vicher ha mestrc'hoarier echedoù norvegian.

## Marvioù

* 392 : Valentinian II, impalaer roman.
* 884 : Marinus Iañ, pab.
* 1470 : Karl VIII, roue Sveden.
* 1740 : Ephraim Chambers, saver an holloueziadur saoznek kentañ.
* 1847 : Daniel O'Connell pe Dónall Ó Conaill, stourmer evit gwirioù Katoliged Iwerzhon.
* 1886 : Emily Dickinson, barzhez saoznek eus ar Stadoù Unanet.
* 1967 : Edward Hopper, livour stadunanat.
* 2014 : Jean-Luc Dehaene, politiker belgiat, Kentañ Ministr Belgia.

## Lidoù
### Deiziadur henroman

* Idibus Maiis / Feriae Jovis = Ides Mae / Gouel Yaou. Deiz-ha-bloaz dedi templ Merc'her. Gouel ar varc'hadourien.

### Deiziadur kristen
#### e Breizh

* Privael

### Deiziadurioù broadel hag etrevroadel

* Paraguay : Devezh an dizalc’hiezh.
* Devezh etrebroadel ar familhoù.
# 160

913 Ab Urbe Condita = 160 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionius Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Appius Annius Atilius Bradua & Titus Clodius Vibius Varus

### Reter nesañ

* Penn-kentañ rouantelezh Hatra e Mezopotamia (160-240)

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Appian a skriv Ρωμαικα (Istor Roman), enni istor pep bro ha pobl aloubet gant ar romaned beteg mare o aloubidigezh.

## Relijionoù

* Pab : Anicetus (155 - 166)
* Kentañ menec'h boudat e Sina

## Ganedigezhioù 160

* Tertullian, skrivagner kristen
* Guan Yu, general meur dindan ren Liu Bei eus rouantelezh Shu e Sina

## Marvioù 160

* Suetonius, istorour roman

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# 1601

Diwar-benn bloavezh 1601 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1601

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1601
# 15 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1650 : Emgann Rethel.
* 1717 : nac'h a ra Stadoù Breizh, bodet en Iliz ar Gordennerien e Dinan, ar roadenn digoust 2 vilion a lurioù goulennet groñs gant Pierre de Montesquiou d'Artagnan.
* 1809 : sinet eo an torr-dimeziñ etre Napoleon Iañ ha Joséphine de Beauharnais.
* 1917 : sinet eo harz-brezel Brest-Litovsk etre Alamagn ha Rusia.
* 1943 : obidoù Yann-Vari Perrot e Skrigneg.
* 1943 : divizet gant he 33 ezel kentañ cheñch anv ar Bezen Cadoudal da vBezen Perrot.
* 1987 : deroù labourioù ar Riboul dindan Vor Breizh.
* 2019 : eil dilennadegoù broadel breizhat aozet evit Dael Breizh e Surzhur.

## Ganedigezhioù

| Gustave Eiffel | Henri Becquerel |
| | Ludwik Lejzer Zamenhof |
* 37 : Neron, impalaer roman.
* 1613 : François de La Rochefoucauld, skrivagner gallek.
* 1832 : Gustave Eiffel, ijiner gall.
* 1852 : Henri Becquerel, fizikour gall.
* 1859 : L. L. Zamenhof, mezeg ha saver an esperanteg.
* 1881 : Julius du Mont, pianoour, kelennour piano, mestrc'hoarier echedoù, kazetennour, penngazetennour ha skrivagner echedoù gall ha saoz.
* 1907 : Oscar Niemeyer, tisavour brazilat.

## Marvioù

| Ar plac'h he ferlez Ul livadur gant Johannes Vermeer | Sitting Bull |
| | Walt Disney |
* 1675 : Johannes Vermeer, livour izelvroat.
* 1890 : Sitting Bull, tiern indian-amerikan.
* 1944 : Glenn Miller, trombonour ha penn laz-seniñ jazz amerikan.
* 1950 : Vallabhbhai Patel, politikour ha ministr en India.
* 1963 : Oscar Traynor, politikour ha dispac'hour iwerzhonat ezel eus ar Fianna Fáil.
* 1966 : Walt Disney, filmaozer tresadennoù-bev amerikan.
* 1995 : Miroslav Katětov, mestrc'hoarier echedoù tchek.
* 2005 : Enrico Paoli, mestrc'hoarier echedoù italian.
* 2010 : Rachel Bromwich, keltiegourez saoz.

## Lidoù

* Devezh Zamenhof, lidet gant an esperantegerien dre ar bed, e koun Ludwik Lejzer Zamenhof, krouer an esperanteg.
* Katoligiezh:
** Sent an deiz :
*** santez Kristen pe Nino, sklavourez;
*** sant Valerian, eskob;
**** Yann Diarc'hen, lesanvet Santig Du n'emañ ket war roll kefridiel ar sent, a zo hiziv deiz-ha-bloaz e dremenvan ivez.
# 15 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 44 BC : muntret eo Julius Caesar gant Marcus Junius Brutus ha tud all.
* 1493 : distro Kristol Goulm da Spagn goude e veaj kentañ da Amerika.
* 1793 : argadet eo Loudieg gant an emsavidi a-enep ar c'halvadeg veur.
* 1848 : e Pest (Budapest, Hungaria) e krog an emsavadeg a-enep galloud Aostria, renet gant Sándor Petőfi.
* 1875 : digoradur Tour-tan Tevenneg a-vaez da Veg ar Vann.
* 1939 : goude aloubadeg kornôg Tchekoslovakia gant an arme alaman eo savet "bro-warezet Bohemia ha Moravia".
* 1943 : da vare ma'z a kuit 74 den yaouank da Servij al Labour Ret e sav ur vanifestadeg vras e ti-gar Gwengamp.
* 1946 : kentañ devezh prosez Roparz Hemon.

## Ganedigezhioù

* 1776 : Aimé-Casimir-Marie Picquet du Boisguy, jeneral chouan.
* 1830 : Paul Heyse, skrivagner alaman, tapet gantañ Priz Nobel al lennegezh.
* 1830 : Élisée Reclus, douaroniour gall.
* 1879 : Frañsez Jaffrennou, Taldir, skrivagner breizhat.
* 1895 : Goulven Mazéas, stourmer kevredelour breizhat.
* 1975 : Veselin Topalov, mestrc'hoarier echedoù bulgar.

## Marvioù

* -44 : Julius Caesar, jeneral, politikour ha diktatour roman.
* 1937 : Howard Phillips Lovecraft, skrivagner amerikan skiant-faltazi ha spont.
* 1961 : Akiba Rubinstein, mestrc'hoarier echedoù poloniat.
* 1981 : René Clair, filmaozer gall.
* 1987 : Léon Fleuriot, keltiegour breizhat.
* 2000 : Bernard de Parades.
* 2015 : Naig Rozmor, barzhez vrezhonek.

## Lidoù ha darvoudoù

* Deiziadur henroman : Idibus Martiis. Feria Jovis. Anna Perenna = deiz Idus miz Meurzh. Gouel Yaou. Gouel Anna Perenna.
* Relijion katolik : Sant Longin(us), soudard, merzher.
* Devezh etrebroadel a-enep gwall emzalc’hioù ar polis.
* Hungaria : Devezh gouel broadel e koun emsavadeg 1848.

## Notennoù

* ↑ Ovidius. Fastorum, Henri Le Bonniec. Presses universitaires de France. 1969.
# 1600

Diwar-benn bloavezh 1600 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika
##### Perou

* 19 a viz C'hwevrer: tarzhadenn ar menez-tan Huaynaputina.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1600

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1600
# Einion Offeiriad

Einion Offeiriad (marvet e 1349) a oa ur barzh kembraek eus ar XIV$^{vet}$ kantved.
# Einion Yrth

Einion Yrth ap Cunedda, mab da Gunedda, a oa roue Gwynedd etre 420 ha fin ar V$^{vet}$ kantved.
Hervez an hengoun e vefe deuet da hanternoz Kembre gant e dad war-dro 450 da stourm ouzh an Iwerzhoniz. Roue e voe e rouantelezh Gwynedd nevez-krouet goude marv e dad.
| En e raok: Cunedda Wledig | Roue Gwynedd ) 450 - 550 | War e lerc'h: Cadwallon Lawhir |
# Einion ap Cynlas

Mab Cynlas Goch ha roue diwezhañ Rhôs a oa Einion ap Cynlas. Ur gwaz da Wynedd e voe aotret da ren war isrouantelezh Afflogion met divarrek e voe da virout e zizalc'hidigezh ha gant Gwynedd e voe renet Rhôs en e c'houde. Unan eus e ziskennidi, Caradog ap Meirchion, a voe roue Gwynedd en VIII$^{vet}$ kantved.
| En e raok: Cynlas Goch | Roue Rhos ) war-dro 540 | War e lerc'h: Den ebet |
# Eindhoven

Eindhoven (/ˈɛintɦoːvə(n)/) zo ur gêr vras hag ur gumun e proviñs Noord-Brabant e kreisteiz an Izelvroioù. Ar pempvet kêr vrasañ en Izelvroioù eo, gant 231 469 a annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2019, war ur gorread 88,87 km².

## Kêrioù gevellet

* Bayeux (Bro-C'hall)
* Białystok (Polonia)
* Chinandega (Nicaragua)
* Emfuleni (Suafrika)
* Gumi (Sukorea)
* Iași (Roumania)
* Minsk (Belarus)
* Nanjing (Republik Pobl Sina)
* Al Qadarif (Soudan)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Eino Leino

Eino Leino (Armas Einar Leopold Lönnbohm e anv gwir) (6 a viz Gouere 1878 – 10 a viz Genver 1926) a oa ur barzh ha kazetenner eus Finland. Sellet a reer outañ evel unan eus barzhed veur al lennegezh finnek. En e skridoù eo mesket ar varzhoniezh vodern hag al lennegezh pobl finnek. Awenet e oa e varzhonegoù alies gant an natur hag ar garantez. Kalz anezho a denn da ganaouennoù ar C'halevala ha d'al lennegezh pobl. Hiziv c'hoazh e plij e oberenn da dud Finland.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Eino Leino - LibriVox (en)
* Barzhonegoù gant Eino Leino - Runosto.net (fi)