OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sant Julià de Vilatorta

Sant Julià de Vilatorta zo ur gumun e proviñs Barcelona e Katalonia.
# Toga praetexta

Toga praetexta a reer e latin eus un doga wenn, gant un erien ruz, a veze douge en Henroma gant tud-a-lezenn ar sella curulis — o devoa digant an impalaer ar galloud da rediañ ha da gastizañ — ha gant ar baotred adalek 7 vloaz betek 17 vloaz ; goude-se e wiske ar yaouankizoù toga an oadourien, a oa gwenn penn-da-benn, da geñver lid al Liberalia.
# Toine

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Toine zo ur berrstumm d'an anv-badez gallek Antoine.

## Lennegezh

* Toine (danevell)
* Toine (dastumad) gant Guy de Maupassant
# Tog tric'hornek

Un tog tric'hornek pe un tog tric'horn zo un tog dezhañ tri fleg e danvez an erien zo damheñvel ouzh kerniel hag a zo bet diouzh ar c'hiz en Europa an XVIIIvet kantved, betek bezañ arouez ar c'hantved.

## Istor

War-dro 1690 e oa kroget soudarded war varc'h an Dispac'h saoz da zougen togoù tric'hornek. Togoù gant erienoù ledan o doa, hag a gouezhe pa vezent gleb, ma ne welent netra, pezh a veze dañjerus. Neuze o doa savet erien o zog ha staget anezhañ ouzh an tog kement ha ken bihan ma roe an neuz d'an tog da gaout tri c'horn.
Ne oant ket ar re gentañ o sevel erien o zog. Kemend-all a veze graet gant mouskederien armeoù Europa a save un tu eus an erien a-raok dibenn an XVIIIvet kantved, pe an tu a-raok, pe un tu war ar c'hostez.
Ar soudarded eta a reas brud an tog tric'hornek. met ne voe ket graet un degemer kaer dezhañ en holl vroioù.

## Spagn

E Spagn, e 1766, e fellas d'ar ministr Leopoldo de Gregorio, markiz Esquilache, rediañ ar wazed da wiskañ pep a dog tric'hornek evit ma vije dilezet ar sombrero redondo hag ar gapenn vras a roe tu da guzhat an dremm. Emsavadeg a voe a-enep dezhañ ma rankas ar roue kas e vinistr kuit ha tennañ e lezenn.
Togoù tric'hornek a vez c'hoazh gant ar Guardia Civil.
[[Image:|thumb|left|Un den gant e dog tric'hornek, livet gant Thomas Gainsborough.]]

## Pennadoù kar

* El Sombrero de Tres Picos , gant Manuel de Falla.
* Tog daougornek

## Poltredoù

* Anna Amalie, priñsez Prus (1723-1787) livet gant Antoine Pesne. C'hoar e oa da roue Prus, Friedrich II .
* Un den gwisket hervez giz lez an tsar Pêr Veur.

## Liammoù diavaez

* Istor tog-daougornek ar Guardia Civil spagnol
# Togg

2018 :
| Sez ar c'hevredad : | Gebze |
| Gennadoù labourerezh : | Kirri-tan |
| Niver implijidi : | 1300+ (Here 2022) |
| Lec'hienn Web : | www.togg.com.tr |
Togg , (Türkiye'nin Otomobili Girişim Grubu A.Ş.), Turkey's Automobile Joint Venture Group Inc. pe simploc'h, Togg, a zo ur saver kirri turk.

## Istor

Krouet e 2018; e Gebze emañ sez an embregerezh.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Togg etrebroadel
# Togo

Togo, anvet Republik Togoat ent-ofisiel, zo ur stad vihan eus kornôg Afrika, etre Ghana er c’hornôg, Benin er reter ha Burkina Faso en hanternoz. Eus tu ar c’hreisteiz e sko war Pleg-mor Ginea. War an aod emañ ar gêr-benn, Lomé. Unan eus stadoù bihanañ Afrika eo Togo, p’en em astenn war 56 785 km² (550 km a hed eus an hanternoz d’ar c’hreisteiz, ha 130 km a led d’ar muiañ).

## Istor

A-raok ma voe trevadennet aod Pleg-mor Ginea gant Europiz (Alamaned, Gallaoued, Saozon), en XIX$^{vet}$ kantved, e oa meur a bobl o vevañ er pezh zo bremañ Togo, evel an Eweed, a veve ivez e Nigeria ha Benin. Lod eus ar pobloù-se a stagas d’ober kenwerzh ar sklaved gant Europiz, er XVI$^{vet}$ kantved. An danvez-sklaved a veze tapet en argoad, e-mesk pobloù all, ha degaset d’an arvor. Savet e voe kreñvlec’hioù gant Europiz war an aod, lesanvet Aod ar Sklaved, evel Elmina (e Ghana) hag Ouidah (e Benin). E-pad daou-c’hant vloaz e voe graet ar c’henwerzh-se.
Lakaat a reas an Alamaned o c’hraban war aod Togo, e 1884 ha, tamm-ha-tamm, e astennjont o beli en douaroù. Togoland a voe graet eus an drevadenn alaman-se, unan eus ar re binvidikañ e-touez trevadennoù an Impalaeriezh alaman.
E 1914 e voe aloubet Togoland gant armeoù Bro-C’hall ha Breizh-Veur ha rankout a reas ar soudarded alaman kodianañ ganto d’ar 26 a viz Eost 1914. E 1916 e voe rannet Togoland e div lodenn : an eil, er reter, a oa melestret gant ar C’hallaoued hag eben, er c’hornôg, gant ar Saozon. Hag evel-se e chomas goude ar Brezel-bed kentañ, diwar ziviz Kevredigezh ar Broadoù. Goude an Eil brezel-bed e kendalc’has ar vro da vezañ melestret evel-se. Kornôg Togoland a voe unanet gant trevadenn saoz Aod an Aour (Ghana hiziv) hag asantet e voe da gement-se gant an annezidi e miz Kerzu 1956.
Lodenn reter Togoland a zeuas e 1955 da vezañ ur republik emren e diabarzh an Unaniezh c’hall. D’ar 27 a viz Ebrel 1960 e teuas da vezañ ur stad dizalc’h diouzh Bro-C’hall, dindan an anv Togo.

## Poblañs

War-dro 5,4 milion a annezidi a oa e 2006. 84,5 annezad/km² eo stankter ar boblañs. Lomé, ar gêr-benn, Sokodé (49.000 a annezidi), Palimé (28.000) hag Atakpamé (27.000) eo ar c’hêrioù brasañ.
Ar galleg eo ar yezh ofisiel ; meur a yezh all a gaozeer er vro. Gant war-dro 40 pobl disheñvel eo annezet ar vro ; e-touez ar re vrasañ e c’haller menegiñ an Eweed (46 % eus poblañs Togo) er c’hreisteiz hag ar bobl kabiye (22 %) en hanternoz.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# Toieg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an toieg (thoi) komzet e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Toine (danevell)

Toine zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1885.

## Istor

Da gentañ e voe embannet Toine e Gil Blas ar 6 a viz Genver 1885, hag adembannet en dastumad Toine er memes bloaz.

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Togodumnos

Togodumnos (?-43) a oa mab henañ Cunobelinos, roue ar bobl vrezhon anvet Catuvellauni, ha breur e oa da Garatacos. Lazhet e voe e-kerzh emgann ar Medway, e 43 goude JK.
Hervez Dion Cassius (Istore roman, LX) e oa mab da Gunobelinos, roue an Trinovantes. Sikour a reas e vreur Caratacos da lakaat e grabanoù war rouantelezh an Atrebatad Verica. War a greder ez eo pimpatrom ar roue brezhon mojennel Guiderius.
Togodumnos ha Caratacos a rene difennerien an enezenn a-enep lejionoù Aulus Plautius, met kannet e voent e daou emgann war c'hlann ar stêr Medway hag an Tavoez. Mervel a reas Togodumnos nebeut goude, ha Plautius a gemeras kêr Camulodunum.

## Liammoù diavaez

* Catuvellauni at Roman-Britain.org
* Catuvellauni at Romans in Britain
# Tohon

An Tohon, pe, ent-hir Gwazh Melin Tohon, pe c'hoazh gwazh Sant-Teliav$^,$, zo ur stêr eus Bro-Gwened. Eienañ a ra e Langroez, redek a ra dre gumunioù Kistreberzh, Noal-Muzilheg ha Muzilheg hag en em deuler a ra er mor dre Stêr Beler, un tamm er c'hornôg d'ar Gwilun.

## Red

* Red an Tohon hag ar Gwilun

## Kumunioù douret

* Langroez (andon),
* Kistreberzh,
* Noal-Muzilheg,
* Muzilheg,
* Beler hag Ambon(genoù).

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn SANDRE

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez tud zo e talvez an anvioù-se evit an hevelep dourredenn ; evit tud all avat e vez graet Tohon eus ar stêr etre an eien ha stank Penmur, e Muzilheg, tra ma vez graet gwazh Sant-Teliav ("ruisseau de Saint-Éloi") eus an hini a zo etre stank Penmur ha Stêr Beler.
* ↑ Stumm brezhonek hervez Kartenn Breizh embannet gant Ofis ar Brezhoneg, 2003
# Un duel

Un duel zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

* Un duel a oa bet embannet da gentañ e Le Gaulois ar 14 a viz Eost 1883.
* Adembannet e voe en dastumad dalif Le Colporteur en 1900 ha lakaet da bevare war-lerc'h an danevell La Serre.

## Notennoù

* ↑ Volume Maupassant, Contes et Nouvelles, page 1510, Bibliothèque de la Pléiade
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Un lâche

Un lâche zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.

## Istor

Da gentañ e oa bet embannet e Le Gaulois ar 27 a viz Genver 1884. Goude e voe adembannet en dastumad Contes du jour et de la nuit en 1885.

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Un dornad limerigoù

Un dornad limerigoù zo ul levrig skrivet gant Mark Kerrain diwar-benn al limerigoù hag embannet gant Sav-Heol e 2019.
Div lodennig zo:
* pemp pajennadig diwar-benn al limerigañ;
* triwec'h pajennadig all gant seizh limerig ha daou-ugent.
# Un fou (Maupassant, 1885)

Un fou zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885. En embannadurioù zo e kaver an anv Fou, hep ar ger-mell.

## Istor

* Da gentañ e voe embannet er gazetenn Le Gaulois d'an 2 a viz Gwengolo 1885.
* Adembannet e voe er bloaz goude en dastumad Monsieur Parent gant an embanner Paul Ollendorff.
Arabat droukveskañ gant an danevell all Un fou ?, embannet en 1884.

## An danevell

E burev ur barner brudet, setu kavet e zeizlevr gant un noter.

## Liammoù diavaez

* Un fou (1886) e Wikisource

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Un drame vrai

Un drame vrai zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant e 1882.

## Istor

Da gentañ e voe embannet e Le Gaulois ar 6 a viz Eost 1882.

## An danevell

War ar maez, daou vreur a ra al lez da verc'h un amezeg. Hi a zibab an henañ. Eizhtez a-raok an eured, lazhet an danvez-pried gant un tenn fuzuilh. Ur bigrier zo bet tapet, met lezet da vont. E-kichen ar c'horf e oa un tamm paper ... .

## Liammoù

* Un drame vrai e Wikisource

## Notennoù

* ↑ (fr) An destenn orin el lec'hienn Le Gaulois - Gallica - BnF
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Un flambeau, Jeannette, Isabelle

Un flambeau, Jeannette, Isabelle zo ur ganaouenn Nedeleg e galleg, a vije eus Provañs, 3/8 pred dezhi.
Ne seblant ket bezañ ur ganaouenn relijiel, met ur ganaouenn da lakaat an dud da zañsal.

## Kanaouenn

Div vaouez a sav da vont da noz da welout ur vamm yaouank hag he bugel nevez c'hanet, Mari hag ar Mabig Jezuz, met ret eo dezho diwall d'ober trouz.

## Komzoù

    Un flambeau, Jeannette, Isabelle,
    Un flambeau, courons au berceau.
    C'est Jésus, bonnes gens du hameau,
    Le Christ est né, Marie appelle :
    Ah ! Ah ! Ah ! Que la mère est belle,
    Ah ! Ah ! Ah ! Que l'enfant est beau.
       Le ciel luit, la nuit est sans voile;
       Le ciel luit saute à bas du lit !
       Hâte-toi d'aller voir le petit !
       Il resplendit comme une étoile !
       Va ! Va ! Va ! sors des draps de toile
       Va ! Va ! Va ! mets ton bel habit !
    C'est un tort quand l'Enfant sommeille,
    C'est un tort de crier si fort.
    Taisez-vous l'un et l'autre d'abord !
    Au moindre bruit Jésus s'éveille.
    Chut ! Chut ! Chut ! Il dort à merveille !
    Chut ! Chut ! Chut ! Voyez comme il dort.
       Qui vient là, frappant de la sorte ?
       Qui vient là, frappant comme ça ?
       Ouvrez donc ! J'ai posé sur un plat
       De bons gâteaux qu'ici j'apporte.
       Toc ! Toc ! Toc ! Ouvrez-nous la porte !
       Toc ! Toc ! Toc ! Faisons grand gala !
    Doucement dans l'étable close,
    Doucement venez un moment.
    Approchez, que Jésus est charmant !
    Comme il est blanc, comme il est rose !
    Do ! Do ! Do ! que l'Enfant repose !
    Do ! Do ! Do ! qu'il rit en dormant !

## Kanerien

Kanet eo bet gant meur a ganer:
* Joan Baez
* The Swingle Sisters
* Loreena McKennitt

## Doare saoznek

Lakaet eo bet e saozneg en XVIIIvet kantved, hag anvet "Bring a Torch, Jeanette, Isabella".

## Liamm diavaez

* Kanet gant Les Petits Chanteurs du Mont-Royal, eus Montréal e Kebek : YouTube
# Un fou ?

Un fou ? zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1884.

## Istor

* Da gentañ e voe embannet er gazetenn Le Figaro d'ar 1añ a viz Gwengolo 1884.
* E 1909 en Œuvres complètes de Guy de Maupassant (p. 273-283), embannet gant Louis Conard.
* E 1912 en dastumad dalif Misti gant an embanner Paul Ollendorff,

## Liammoù diavaez

* Un fou ? e Wikisource

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |