OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vienneg

Ar vienneg (Weanerisch ['vɛɐnɐriʃ] e vienneg, Wienerisch en alamaneg standard) eo rannyezh Vienna (Aostria). Renket e vez e-touesk ar yezhoù aostriek-bavarek. Komzet e vez ar vienneg gant war-dro 600 000 a dud e-barzh hag en-dro da Vienna. Levezonet eo bet gant meur a yezh all, dreist-holl an tchekeg, ar yidicheg hag an hungareg.

## Diforc'hioù pennañ etre ar vienneg hag an alamaneg standard

* N'eus ket eus an dro-c'henel. Implijet e vez an dro-da-biv en he lec'h.
* Monoftongadur <ai, ei> /aɪ/ -> [a:, ɛ:], <au> /au/ -> [ɔ:], <eu> /ɔɪ/ -> [ɛ:]
* Hiraet e vez ar vogalennoù e silabennoù taol-mouezhiet, d. sk. [hɑ̃:nd] ("dorn").
* /p, b/ a vez distaget evel [b], /t, d/ evel [d].
* /s/ e penn ar ger a vez distaget [s] ha n'eo ket [z].
* Friet e vez ar vogalennoù hir dirak /n/.
* alam. <il, iel> /i(:)l/ -> vienn. [y:], <eul> /ɔɪl/ -> /œ:/, d. sk. alam. <Eule> ['ɔɪlə] -> vienneg <Euln> [œ:n]
* N'eus ket eus ar vogalenn /ə/; distaget e vez /e/ dibouezmouezh evel [ɛ].
* Kalz gerioù a zo bet amprestet digant ar yidicheg... Beisl [bɛ:zl] ("tavarn") < yid. bajs ("ti") Hawara ['ha:vɐrɐ] ("kamarad") < yid. chavver Masl [ma:zl] ("chañs") < yid. mazel
* ...digant an tchekeg... Pfrnak ("fri bras") < tch. frňák ("fri")
* ...digant an italianeg... Gspusi ['kʃbu:zi]("mestrez") < ita. sposa Gstanzl['kʃdã:ndsl] ("poz") < ita. stanza
* ...ha digant an hungareg. Maschekseitn ['maʃɛk,sɛ:tn] ("tu all") < hun. másik
Levezonet eo bet kevreadurezh ha morfologiezh ar vienneg gant ar yezhoù slavek:
* Stankoc'h eo ar stummoù emober eget en alamaneg standard. si schbüün [si 'ʃby:n] (~"en em c'hoari") e-lec'h alam. spielen ("c'hoari"). Kv. poloneg bawić się.
* Arvez perfektivel ar verboù a zo oberiek c'hoazh ha n'eo ket bet fosilizet evel en alamaneg standard. Stummet e vez gant ar prefiks der- [dɐ]. derzahrn [dɐ'tsa:n] ("dont a benn da zougen")

## Skrivagnerien viennek

* Johann Nepomuk Nestroy
* Hans Carl Artmann
* de:Wolfgang Teuschl

## Un nebeud frazennoù e Vienneg

* D'ehre! ['de:rɛ], "Enoret on" = "Demat deoc'h!"
* Griaß gott! [grɪɐs.'gɔt] pe Griaß Eana! ['grɪɐs.ɛɐnɐ], "Demat deoc'h!"
* Seavas! ['sɛɐvas], [sɛɐs], "Salud dit!"
* Prost! [pro:st], "Yec'hed mat!"
* Tschuidign.. ['tʃuɪdɪgŋ], "Digarez(it)..."
* A seidl / a kriagl [a 'sɛ:dl] / [a 'krɪɐgl], "Ur banne bier" (kriagl: 0.5l / seidl: 0.33l)
* bittschee ['bɪtʃe:], "Mar plij"
* daunkschee ['dɑ̃ŋkʃe:], "Trugarez"
* Kennan Se bretonisch? ['kɛnan sɛ brɛ'to:nɪʃ], "Ha komz a rit brezhoneg?"
* Mia san aus da Bretagn. [miɐ ,san ɔ:s da brɛ'tan] / Mia san bretonen. [miɐ ,san brɛ'to:nɛn] , "Breizhiz omp."
* Wiederschaun! ['vi:dɐʃɔ̃:n] pe Baba! [ba'ba:] pe Ciao! [tʃɔ:], "Kenavo"

## Liammoù diavaez

* Sprechen Sie Wienerisch? ("Ha komz a rit vienneg?")
Aostria
# Uhelvos

An uhelvos zo un doare kizellañ ma vez delwennoù a vez evit muioc'h eget hanter war valir diouzh o diazez.

## Gwelet ivez

* Izelvos
# Ujan II

Ujan II Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Roma |
| Dilennet da bab | 6 a viz Even 824 |
| Tronidigezh | 8 a viz Even 824 |
| Dibenn e baboni | 27 a viz Eost 827 |
| En e raok | Paskal Iañ |
| War e lerc'h | Valentin |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Ujan II (e latin: Eugenius II), ganet e Roma ha marvet d'ar 27 a viz Eost 827, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 6 a viz Even 824.
# Uithoorn

Uithoorn (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 19,49 km² eo gorread Uithoorn (douar : 18,29 km², dour : 1,2 km²) ha d'an 31 a viz Mae 2009 e oa 27 933 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Uithoorn : De Kwakel hag Uithoorn.

## Istor

Er Grennamzer e veze implijet an anv De Uithoorn (pe De Uythoorn) da envel lec'hioù izelañ deandi Sant Yann. Savet e voe Uithoorn tro-dro d'al lez-varn. Bevañ a rae an dud diwar al labour-douar, met paour e oa an douar. E-tro 1600 e krogas an dud da doullañ an douar da gaout taouarc'h. Diwar se e teuas lennoù, lakaet da bolderioù diwezhatoc'h. E-pad ar brezel etre Frañs hag an Izelvroioù e voe kreñvaet Uithoorn e 1672 (nederlandeg : rampjaar, da lavaret eo bloavezh ar gwallreuz). Da vare ar Republik Batav e vo kendeuzet Thamen en Uithoorn. War wellaat ez eas armerzh Uithoorn en XIX$^{vet}$ kantved, ha meur a embregerezh a zeuas d'en em staliañ eno, re gimiezh en o zouez. E dibenn an XIX$^{vet}$ kantved e voe adtapet meur a lenn, da greskiñ gorread an douaroù ma c'halle an dud gounit.
E-tro 1885 e voe kreñvaet ar vro tro-dro da Uithoorn, ul lodenn eus Stelling van Amsterdam e oa al labourioù-se. An hent-houarn a dizhas Uithoorn e 1915.
Kreskiñ buan a reas Uithoorn goude an Eil Brezel-Bed : karter Thamerdal a voe savet e 1948, ha da-heul e voe savet Zijdelwaard (1960), Legmeer (1972), Meerwijk-West ha Meerwijk-Oost (1985). Ur greizenn-genwerzh a voe savet e kreiz-kêr e 1991.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Uithoorn ez eus 21 dileuriad :
* VVD - 6 dileuriad
* CDA - 5 dileuriad
* Gemeente Belangen - 5 dileuriad
* PvdA - 3 dileuriad
* D66 - 1 dileuriad
* GroenLinks - 1 dileuriad

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Uithoorn
* Kartenn Uithoorn
* Kartenn ar gumun a-bezh
# Ujan III

Ujan III Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Pisa |
| Dilennet da bab | 15 a viz C'hwevrer 1145 |
| Tronidigezh | 18 a viz C'hwevrer 1145 |
| Dibenn e baboni | 8 a viz Even 1153 |
| En e raok | Lucius II |
| War e lerc'h | Anastaz IV |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Ujan III (e latin: Eugenius III), Pietro Bernardo dei Paganelli e anv-tiegezh, ganet e Pisa ha marvet d'an 8 a viz Even 1153, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 15 a viz C'hwevrer 1145.
# Uhuru (loarell)

Uhuru e oa bet ar c'hentañ loarell kaset a-ratozh-kaer evit studi ar skinoù X e steredoniezh. Graet e veze anezhañ ivez : X-ray Explorer Satellite, SAS-1, pe Explorer 42.
An arsellva egor-se a oa kaset d'an 12 a viz Kerzu 1970 war ur gelc'htro a 560 km douarbellvan, 520 km nesdouarvan, 3 derez stou, gant ur prantad 96 munut. Echuiñ a reas e labour e miz Meurzh 1973. Talvezet en deus da sevel ar c'hentañ katalog reizhiadek eus an holl vammennoù skinoù X en oabl. Meur a gantad mammennoù zo bet anavezet ha dielfennet a-drugarez dezhi.
Anv al loarell, "Uhuru", eo ar ger Swahili a dalvez "frankiz". Badezet e oa bet evel se evit trugarekaat degemer Kenya el lec'h ma voe taolet war gelc'htro.
Kaset e veze e evezherezh da benn gant daou añcher e takad an 2-20 keV, gant un harz kizidigezh a 1.5 X 10-11 ergs/cm2/s (da lâret eo 5 X 10-4 eus red Nivlennad ar C'hrank). An daou añcher o doa 10% ampled e takad an 2-20 keV. Dont a rae an harz nemetañ eus ur skramm-gwrez tanav hag eus boullded an tarzhelloù evezherezh e beriliom.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Al loarell Uhuru er (GSFC. NASA)
* NSSDC Katalog pennañ: Uhuru
# Uibhist

Uibhist (gouezeleg, distaget; Uist pe The Uits e saozneg, distaget pe) eo an anv a zo gant ar stroll inizi a zo e-kreiz Na h-Eileanan Siar, en Inizi Gall e Bro-Skos. Liammet eo Uibhist a Tuath (Uibhist an norzh) gant Uibhist a Deas (Uibhist ar su) gant chaoserioù.

## Roll an inizi

Eus an norzh d'ar su:
* Beàrnaraigh
* Am Baile Sear
* Uibhist a Tuath
* Fraoch-eilean
* Griomasaigh
* Eilean Fhlodaigh
* Beinn nam Faoghla
* Uibhist a Deas
* Eirisgeigh
# Uibhist a Deas

Uibhist a Deas (distaget), South Uist e saozneg, zo unan eus an Inizi Gall e kornôg Bro-Skos. Hervez niveradeg 2001 e oa 1,818 a dud o chom enni.
Ur mirva naturel eo, ha meur a lec'h a dalvoudegezh hendraouriezhel zo. Kavet e oa bet aze momiennoù ragistorel. 90% eus an dud a zo katoliked. Bev eo ar gouezeleg. "Deasaich" (Kreisteiziz) a vez graet eus an dud e gouezeleg.

## Armerzh

A-bouez eo an douristelezh evit an enezenn. Gweladenniñ a reer
* ar Kildonan Museum gant ar Clanranald Stone eus ar XVI$^{vet}$ kantved;
* dismantroù an ti ma oa ganet Flora MacDonald.

## Bannañ bombez

E gwalarn an enez, e 1957-58, da vare ar Brezel Yen, e voe savet ardivinkoù da vannañ bombez-dre-ganol, pe resisoc'h ar Corporal missile, un arm nukleel pellgaset, savet gant Breizh-Veur ha SUA.

## Liammoù diavaez

* southuist.com - Photo galleries, accommodation, news and events
* Iochdar.co.uk, a website about outdoor recreation in South Uist
* StorasUibhist.com, the official website of the community-owned South Uist Estate
* Flags of the world - Hebrides
* An Gàrradh Mòr, Historic walled garden at Cille Bhrìghde
* Rocket launches at South Uist
* Corporal missile inaccuracy revealed, The Guardian Sept 6 2003
* Askernish Golf Club
* Daliburgh School
* Google Maps:Rocket launch site
* Uist Online
* Am Paipear Community Newspaper
# Uibhist a Tuath

Uibhist a Tuath (distaget [ˈɯ.ɪʃtʲ ə t̪ʰuə] e gouezeleg, anvet North Uist e saozneg, a vefe Uibhist an hanternoz e brezhoneg) zo unan eus an Inizi Gall e kornôg Bro-Skos.

## Liammoù diavaez

* Balranald Nature Reserve
* Taigh Chearsabhagh
* Explore North Uist
* Uist Outdoor Centre
* Am Paipear Kazetenn lec'hel e saozneg

## Skeudennoù

* Corran Aird a' Mhòrain.
* Uibhist a Tuath eus an oabl
# Uhuru Kenyatta

Uhuru Muigai Kenyatta, ganet d'ar 26 a viz Here 1961 e Nairobi, zo ur politikour kenyan. Pevare prezidant ar vro eo ha kement-se abaoe an 9 a viz Ebrel 2013. E miz Eost 2017 ez eas war ar renk adarre ha disklêriet e voe trec'h war e enebour Raila Odinga. Met d'ar 1añ a viz Gwengolo 2017 e voe nullet disoc'h an dilennadeg gant Lez Uhelañ Kenya.
Mab eo da Jomo Kenyatta, kentañ prezidant Kenya, ha da mama Ngina Kenyatta pevare gwreg an tad.
g • ka • kePrezidanted Kenya :
* Jomo Kenyatta · Daniel arap Moi · Mwai Kibaki · Uhuru Kenyatta
# Uitgeest

Uitgeest (distagañ :) a zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 22,31 km² eo gorread Uitgeest (douar : 19,18 km², dour : 3,13 km²). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 12 514 annezad enni. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Uitgeest : Assum, Busch en Dam, Groot Dorregeest, Uitgeest.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Uitgeest ez eus 15 dileuriad :
* Progressief Uitgeest - 4 dileuriad
* CDA - 3 dileuriad
* UVP - 3 seats
* PvdA - 2 zileuriad
* VVD - 2 zileuriad
* D66 - 1 dileuriad

## Touristelezh

Er polder tro-dro da Uitgeest ez eus pemp meilh. En Uitgeese e voe ganet Cornelis Corneliszoon e 1550. Gantañ eo e voe ijinet an heskennerezh kentañ a yae en-dro gant nerzh an avel.
En Uitgeest e kaver ivez un iliz protestant eus ar XIV$^{vet}$ kantved, ur redva da bleustriñ war ar c'hart, hag ur marina. Fort aan den Ham (etre Uitgeest ha Krommenie) a oa unan eus 42 greñvlec'h Stelling van Amsterdam. War listenn glad bedel UNESCO emañ Stelling van Amsterdam, hag ar c'hreñvlec'h a c'haller gweladenniñ da Sul.

## Transportoù

Un ti-gar a zo en Uitgeest, ha pevar zren an devezh (a Veurzh da Sadorn) a zo. Dindan 30 munutenn e c'haller tizhout ti-gar kreiz Amsterdam (Amsterdam Centraal).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Uitgeest
* De Hoop
* Kartenn Uitgeest
* Kartenn ar gumun a-bezh
# Stêr Aragua

Ar Stêr Aragua zo ur stêr eus Venezuela hag a red dre Stad Aragua.
# Stêr Carampangue

Ar Stêr Carampangue zo ur stêr eus Chile e Proviñs Arauco, Rannvro ar Biobío , 70 km dezhi. Eieniñ a ra e Cordillera Nahuelbuta er mervent da gêr Santa Juana (Chile) ha diskenn war-du ar c'hornôg; treuziñ a ra kumunioù Curanilahue hag Arauco hag aberiñ e bae Arauco.
# Stêr Asón

Ar Stêr Asón zo ur stêr en Cantabria, e hanternoz Spagn, ha 44km hed dezhi, hag a ya d'en em deuler e Mor Kantabria .
Eieniñ a ra er peña de Azalagua, 680 metr a uhelder, er Parque Natural de los Collados del Asón. Difoupañ a ra eus ur vougev hag ober ul lamm-dour dreist ar Peña. Aberiñ a ra er Ría de Limpias, a zigor war Mor Kantabria, etre Limpias ha Colindres.
Ar stêrioù Bustablado, Gándara, Carranza ha Vallino eo hec'h adstêrioù.
# Stêr Beauly

Ar Stêr Beauly (Abhainn nam Manach [avɪɲ nə manəx] e gouezeleg) zo ur stêr eus Highlands Bro-Skos, ur 15 km er c'hornôg da gêr Inverness.
# Stêr Camarones

Ar Stêr Camarones (Río Camarones pe Quebrada de Camarones e spagnoleg) zo ur stêr eus Chile, er rannvro Arica ha Parinacota, e norzh ar vro.
Ober a ra an disparti etre an div rannvro, Arica ha Parinacota ha rannvro Tarapacá.
Ur stêr all zo anvet quebrada de Camarones hag a ya da aberiñ en Tongoy, e Rannvro Coquimbo.

## Liamm diabarzh

* Stêrioù Chile
# Stêr Camwy

Ar Stêr Camwy, pe Afon Camwy e kembraeg, pe Río Chubut e spagnoleg, zo ur stêr eus proviñs Chubut e Patagonia Arc'hantina.

## Gerdarzh

Tennañ a ra an anv kembraek da anv stêr Conwy, gant ar ger cam, heñvel ouzh kamm e brezhoneg. Dont a ra an anv spagnolek Chubut eus ur ger Tehuelche chupat, met abalamour d'ar ger spagnolek damheñvelson chupar (lipat) eo bet lakaet Chubut. Proviñs Chubut a deu hec'h anv eus anv ar stêr.

## Douaroniezh

Tremen a ra dre kêrioù ha kêriadennoù Trelew, Rawson, Gaiman ha Dolavon. War lez ar stêr Camwy e tiazezas Kembreiz kentañ Arc'hantina, deuet da sevel ar Wladfa e 1865.
# Stêr Aon

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ur stêr e Kornôg Breizh eo ar Stêr Aon pe an Aon. War 145 km e tiskenn adalek hec'h eienenn e-kichen Lohueg (Treger ; Aodoù-an-Arvor) betek lenn-vor Brest etre Rosloc'hen (Kerne - Penn-ar-Bed) ha Landevenneg (Kerne ; Penn-ar-Bed). Graet e vez Richer Kastellin eus hec'h aber pa ya al lanv betek ar gêr-se a-hed un hir a wazhenn.
War an hanterad izel eo bet kanoliet er bloavezhioù 1830 evit bezañ ul lodenn eus ar Ganol Naoned-Brest etre Meilh-ar-Wern ha Pont-Triffen, poent-kej etre an teir c'humun Speied, Kledenn-Poc'hêr ha Landelo hag etre ar Stêr Aon ha lodenn ganoliet ar stêr Iêr.

## Adstêrioù

En tu dehoù
* Rudalveget
* Beurc'hoad
* Stêr Arc'hant
* Elez
* Stêr Wanez
* Dourdu (Doufine)
En tu kleiz
* Iêr
* Gwazh an Teir feunteun

## Kumunioù a red ar stêr etrezo

* Lez kleiz : Plourac'h, Poullaouen, Kerglof, Kledenn-Poc'hêr, Speied, Sant-Wazeg, Laz, Santoz, Gouezeg, Lotei, Sant-Kouled, Kastellin, Dineol, Tregarvan, Argol
* Lez dehou : Bolazeg, Skrigneg, Lokmaria-Berrien, Plouie, Landelo, Kastell-Nevez-ar-Faou, Lennon, Pleiben, Meilh-ar-Wern, Sant-Segal, Pont-ar-Veuzenn, Rosloc'hen.

## Dourioù-beuz

Meur a wech ez eus bet dourioù-beuz diwar ar glaveier diehan a c'hell kouezhañ war he diazad-doureier. Goude dourioù-beuz bras e 2000 ez eus bet divizet gant Kuzul-departamant Penn-ar-Bed ma vefe savet ur stankell e Meilh-ar-Wern e-lec'h skluz ar Gilli C'hlas. 8 rañvell a ya da glozañ, ez-aotomatek, an hent pe d'an dour dous pe d'al lanv hervez al liveoù anezho.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Stêr Arc'hant

Ar Stêr Arc'hant eo anv an adstêr a zegouezh gant ar stêr Aon e Poullaouen. 18 km eo he hed. Tremen a ra dre Venez Are hag an Uhelgoad.
E Poullaouen e vez graet ar Stêr-Blom ivez eus ar stêr Aon.

## Kumunioù douret

* Lokmaria-Berrien (andon),
* Berrien,
* Ar Fouilhez,
* An Uhelgoad,
* Poullaouen (kember).

## Lennegezh

Meneget e oa bet gant Jakez Riou e-barzh e zanevell Mona, embannet en niverenn 18 eus ar gelaouenn Gwalarn en hañv 1929.

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Gwalarn, N. 18. Pempvet Bloavez. Hañv 1929. Pajennoù 3-10.
# Stêr Ba

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Div stêr Ba zo anavezet er bed:
* Ba (Tibet), e Tibet
* Ba (Fiji), en Inizi Fidji.
# Stêr Biobío

Ar stêr Biobío zo ur stêr eus Chile, 380 km hed dezhi.

## Red

Eieniñ a ra er menezioù tost da Arc'hantina. Treuziñ a ra Proviñs ar Biobío ha hini Concepción.
Aberiñ a ra, goude tremen dre gêr Concepción, er Meurvor Habask, en hanternoz da bleg-mor Arauco.

## Daveoù

* Niemeyer, Hans; Cereceda, Pilar (1983). Geografía de Chile — Tomo VIII: Hidrografía. 1º edición, Santiago de Chile: Instituto Geográfico Militar.

## Liammoù diavaez

* Cuenca del río Biobío (PDF)(es)
# Y Mwmbwls

Y Mwmbwls (Mumbles e saozneg, diwar ar ger gallek mammelles) zo anv ur c'harter bras eus Abertawe, e Kembre.
Gwelout a c'haller dismantroù kastell Oystermouth.

## Tud

* Bonnie Tyler zo o chom e Mumbles.
* Catherine Zeta-Jones ganet e Mumbles, ha ti dezhi.

## Liammoù diavaez

* Mumbles Community Council
* Oystermouth Historical Association - Mumbles History
* Mumbles information and photographs
* Mumbles Tourist Information Centre
* Report of the loss of Edward, Prince of Wales (the Mumbles lifeboat) in 1947
* Knabrock hotel, Mumbles
* Locality website
* Mumbles Pier
* Mumbles Pier information and photographs
* Mumbles webcam and images of area by a local photographer
* Mumbles Lifeboat
* Mumbles Yacht Club
* Mumbles Rangers Football Club
* www.geograph.co.uk Luc'hskeudennoù eus an ardremez
* Virtual tour of Mumbles Head
* Mumbles Mile Pub Crawl / Chopinata er Mwmbwls
* Abertawe • Casllwchwr • Clydach • Dyfnant • Y Gellifedw • Y Glais • Gorseinon • Llandeilo Ferwallt • Llangyfelach • Llanrhidian • Y Mwmbwls • Penclawdd • Pengelli • Pontarddulais • Pontlliw • Port Einon • Rhosili • Sgeti • Treforys • Tre-gŵyr
# Y Mwynglawdd

Y Mwynglawdd (Y Mwnglodd e kembraeg komzet ar vro ; Minera e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ etre Bwlchgwyn er gwalarn ha Coedpoeth er reter.
Abaoe ar Grennamzer e vez eztennet plom eus mengleuzioù ar c'hornad. E-pad an Dispac'h greantel e oa kresket kalz Y Mwynglawdd, pa voe digoret mengleuzioù nevez tro-dro, da eztennañ plom ha zink.
E 2011 e oa poblet gant 1 617 a dud, ha 290 anezho (18,5%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Y Mynydd Bach

Y Mynydd Bach (Ar Menez Bihan) zo un toullad torgennoù e Trefenter e Ceredigion.
Ur maen-koun zo war lein, da bevar barzh eus ar vro : T. Hughes Jones, B.T. Hopkins, J. M. Edwards hag Edward Prosser Rhys.
# Y Grysmwnt

Y Grysmwnt (pe Rhosllwyn ; Grosmont e saozneg) zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh eus Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ en hanternoz pellañ ar gontelezh, 16 km en norzh da Drefynwy, tost d'an harzoù etre Sir Fynwy ha Herefordshire e Bro-Saoz.
E 2011 e oa annezet gant 920 a dud ha 12% anezho a oa kembraegerien.
Anavezet eo Y Grysmwnt abalamour d'e gastell norman, savet war lez ar stêr Mynwy. Savet e voe ur voudenn-gastell eno en XIII$^{vet}$ kantved hag alese e teu anv normanek ar gêriadenn, "Grosmont". « Moudenn » eo ster ar ger "mont" ha « bras » eo talvoudegezh an elfenn "gros" : « moudenn vras », « krugell vras » eo ster an anv eta.
Da vare Emsavadeg Owain Glyndŵr e voe un emgann e-kichen Y Grysmwnt, e-lec'h ma voe flastret nerzhioù Rhys Gethin gant soudarded Herri V, roue Bro-Saoz.
# Y Llaw Gudd

Y Llaw Gudd ("an dorn kuzh") zo ur romant polis kembraek gant E. Morgan Humphreys e 1924.
Unan eus ar romantoù polis kentañ e kembraeg eo. Embannet e voe gant Hughes a'i Fab, e kêr Wrecsam.
# Y Maerdy (Conwy)

Y Maerdy zo ur gêriadenn vihan war ar maez e biz Sir Conwy, e hanternoz Kembre.
Emañ er reter da gêriadenn Y Ddwyryd, etre Cerrigydrudion ha Corwen, war lez an Afon Ceirw. Nepell en hanternoz, e Sir Ddinbych, emañ kêriadenn Betws Gwerful Goch.
Emañ Y Maerdy e korn-bro Uwch Aled, ur c'hornad hag a zo e biz Sir Conwy bremañ, met a oa e Sir Ddinbych gwechall. Er Grennamzer e oa Uwch Aled unan eus kombodoù kantrev Rhufoniog.
# Y Maerdy (Rhondda Cynon Taf)

Y Maerdy zo ur gêr e Rhondda Cynon Taf, e kreisteiz Kembre, war lez ar stêr Rhondda Fach.
Ur gêr mengleuzerien e oa adal dibenn an XIX$^{vet}$ kantved betek 1990, pa voe serret ar vengleuz diwezhañ.
# Y Lolfa

Y Lolfa (Ar Saloñs e brezhoneg) zo un ti-embann ha ti-moullañ e Tal-y-bont, e Ceredigion e Kembre savet e 1967 gant Robat Gruffudd ha renet hiziv gant e vibien Garmon Gruffudd ha Lefi Gruffudd.
Brudet eo evel ti-embann kembraek, met embann a ra ivez levrioù saoznek, diwar-benn Kembre dreist-holl.

## Ereoù diavaez

* (cy) (en) Lec'hienn ofisiel Y Lolfa
# Y Pandy (Sir Fynwy)

Y Pandy pe Pandy zo ur gêriadennig eus gevred Kembre, e Sir Fynwy. Emañ e gwalarn ar gontelezh, en hanternoz da Y Fenni, war harzoù Herefordshire.
En-dro d'ar gêriadenn emañ Llanfihangel Crucornau er c'hreisteiz, Cwm-iou er gornaoueg, Yr Hencastell en hanternoz, ha Llangatwg Lingoed er reter.

## Tud brudet

* Raymond Williams (1921-1988), skrivagner saoznek.
# Y Mot

Y Mot (New Moat e saozneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e reter Sir Benfro. Emañ er su d’ar menezioù Preseli ha war harzoù Sir Gaerfyrddin. Dont a ra an anv Y Mot eus ur voudenn-gastell a oa e-kichen ar gêriadenn ("moat", "mot" = moudenn, motenn).
Ouzhpenn kêriadenn Y Mot he-unan emañ er gumuniezh ivez kêriadennoù Llys-y-frân, Penffordd ha Trefelen. Tremen a ra bevenn yezh Sir Benfro dre ar gumuniezh : anvioù-lec'h kembraek a gaver en hanternoz d’ar vevenn-se hag anvioù-lec'h saoznek er c’hreisteiz.
E 2011 e oa 434 a dud o vevañ en Y Mot ha 142 anezho a oa kembraegerien (33,5%)

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol. Kavet : 2012-12-12..
# Água Santa

Água Santa (Dour santel e brezhoneg) zo un anv-lec'h portugalek ha hini meur a lec'h e Brazil.
* Água Santa (Rio Grande do Sul), e Rio Grande do Sul,
* Água Santa (Rio de Janeiro), karter e hanternoz Rio de Janeiro,
* Água Santa (Minas Gerais), e distrig Tombos, e Minas Gerais.

## Pennadoù kar

* Águas Santas, anv meur a lec'h e Portugal
* Água
# Águas

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Águas (dourioù pe doureier) zo anv meur e lec'h e portugaleg. Un anv-tiegezh eo ivez.
* Águas Belas (doureier brav)
* Águas Formosas (doureier brav)
* Águas Frias (doureier yen)

## Brazil

* Águas Belas (PE)
* Águas da Prata (SP)
* Águas de Chapecó (SC)
* Águas de Lindóia (SP)
* Águas de Santa Bárbara (SP)
* Águas de São Pedro (SP)
* Águas Formosas (MG)
* Águas Frias (SC)
* Águas Lindas (GO)
* Águas Mornas (SC)
* Águas Vermelhas (MG)

## Portugal

* Águas (Penamacor) - parrez e Penamacor;
* Águas Belas (Sabugal) - parrez e Sabugal;
* Águas Belas (Ferreira do Zêzere) - parrez e Ferreira do Zêzere;
* Águas Boas - parrez e Sátão;
* Águas Frias (Chaves) -parrez e Chaves;
* Águas Santas (Maia) - parrez e Maia;
* Águas Santas (Póvoa de Lanhoso) - parrez e Póvoa de Lanhoso.

## Tud

* José Águas (1930-2000), melldroader portugalat

## Kanaouenn

* Águas de Março

## Pennadoù kar

* Água
# Águas Vivas

Águas Vivas (dourioù bev ; Augas Bibas en mirandeg) zo ur barrez (freguesia e portugaleg) e biz Portugal, e kumun Miranda do Douro, en distrig Bragança, 14 km² dindani, ha 163 a dud enni (2011).
Kalzik a feunteunioù zo, eus an dra-se eo e teu an anv, a greder. Parrez eo abaoe Gouhere 2001, pa voe distaget diouzh parrez Palaçoulo.

## Pennad kar

* Águas
* Aigues-Vives