OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Merk an tema

Merk an tema (saoz. topic marker) a zo anezhañ ur rannig implijet gant yezhadur ar japaneg (は) hag ar c'horeaneg (는 goude ur vogalenn pe 은 goude ur gensonenn) evit merkañ tema ur frazenn, da skouer e koreaneg:
| 나는 | 불란서 | 사람 | 입니다。 |
| nanŭn | Pŭlansŏ | saram | imnida. |
| me-[merk an tema] | Frañs | den | on. |
| Gall on-me. ||||
Alies e klot an elfenn merket gant merk an tem (da lâret eo, an tema) gant rener ar frazenn, met n'eo ket ret.
Setu ur skouer evit diskwel mont en-dro merk an tema e japaneg.
Meur a rannig yezhadurel ez eus e japaneg, en o zouez merk an tem skrivet gant ar silabenn hiragana ha は met distaget wa atav pa vez implijet evel merk an tema. Ul lerc'henn an hini eo ar rannig-mañ, da lâret eo e vez lakaat war-lerc'h an elfenn merket evel tema ar frazenn, da skouer:
Er frazenn-mañ eo "karr-tan" (車 kuruma) rener ar frazen, merket amañ evel tema ar frazenn gant は. Kemer a ra neuze merk an tema は (wa) plas ar rannig a dalvezfe a-hend all evit merkañ ar rener が (ga). E penn-kentañ a lavarenn e vez lakaet an tema atav.
| 車 | は | 新しい | です。 |
| kuruma | wa | atarashii | desu. |
| karr-tan | [merki an tem] | nevez | eo. |
| Ar c'harr-tan zo nevez. ||||
Er skouer-mañ eo bet merket an adverb "bremañ" (今 ima) evel tema ar frazenn gant merk an tema:
| 今 | は | 車 | が | 新しい | です。 |
| ima | wa | kuruma | ga | atarashii | desu. |
| bremañ | [merk an tema] | karr-tan | [merk ar rener] | nevez | eo. |
| Bremañ eo nevez ar c'harr-tan. ||||||

## Gwelit ivez

* Tema
* Rema
# Merk lateral

Ur merk lateral, da lavaret eo kostez, zo ur merk mor a servij d’ar voraerien da c’houzout pelec’h emañ kostezioù ur ganol-vor. Pep merk a ziskouez ledander an hent-mor dre e vevenniñ war bep tu. War ar reizhiad babourzh/stribourzh, da lavaret eo tu kleiz/tu dehoù eo diazezet tu ar merkoù. A-benn d’ar red eo graet ar balizadur : en ur stêr ez a neuze eus ar mor etrezek ar vammenn, hag eus ar mor etrezek antre ar porzh. Ret eo neuze d'ul lestr a ya eus ar mor etrezek ur porzh uheloc’h er stêr lezel ar merkoù stribourzh war e du dehoù hag ar merkoù babourzh war e du kleiz, hag ar c’hontrol pa ziskenn gant ar stêr evit mont etrezek ar mor bras. Livet eo ar merkoù-se : lod zo gwer ha lod zo ruz.

## Ar reizhiadoù lateral

Div reizhiad zo er bed :
* ar reizhiad A en Europa, ar braz eus Azia, Aostralia ha Zeland-Nevez, un darn eus Afrika ;
* ar reizhiad B en Amerikaoù, Japan, Korea hag ar Filipinez.
Ar reizhiad A :
* livet ha goulaouet e ruz eo ar merkoù babourzh ;
* livet ha goulaouet e gwer eo ar merkoù stribourzh.
(Babourzh) (kleiz) (Ruz) _____________________________________ (Stribourzh) (dehoù) (Gwer)
Ar c'hontrol eo er reizhiad B.
En div reizhiad :
* ar merkoù babourzh o deus pennoù plat, pe a-hend-all ez eo karrezek o c'horf ;
* ar merkoù stribourzh o deus pennoù pikernek, pe a-hend-all ez eo tric’hornek o c'horf.
Evit ar re na zigemmont ket mat al livioù ruz ha gwer eo bet graet ar stummoù disheñvel-se .

## An adkanolioù

A-wechoù e c'hall bezañ div ganol, an hini bennañ (alies an hini aesañ pe an hini zonañ, implijet gant al listri brasañ), hag un eil kanol (evit al listri bihanoc'h, bigi plijadur da skouer). En degouezh-se ez eus merkoù disheñvel un tamm (ruz ha gwer).
* Ar ganol bennañ zo diskouezet gant al livioù e penn krec'h ar merk
* An adkanol zo merket gant al livioù e-kreiz.

## Gwelet ivez

* Merkoù kardinal
# Merindad de Sotoscueva

Merindad de Sotoscueva zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Merindad de Valdeporres

Merindad de Valdeporres zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Merk (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen merk (saoz: marker) evit komz eus ur rummad gerioù goullo ennañ morfemoù stag pe distag hag a dalvez da diskouel perzh yezhadurel ur ger bennak en ur frazenn.
Kalz aesoc'h eo anavezout seurt merkoù yezhadurel er yezhoù dezrannel pe c'hoazh er yezhoù daspegel evit er yezhoù enteuzel hag er yezhoù sintezel pe liessintezel. Ur yezh enteuzel eo al latin, da skouer, ha gant ur merk nemetañ e vez diskouezet meur a berzh yezhadurel war un dro: amo ("karan"), ma talvez al lostger -o evit merkañ an tu-gra, an doare-diskuliañ, ar c'hentañ gour unander hag an amzer-vremañ.
Disheñvel eo seurt merkoù diouzh un termen heñvel all implijet e yezhoniezh "stumm merket", ma ra dave dur furm nann-diazez kentoc'h evit ur stuumm diazez anvet "amverk", da skouer "kazh" (stumm amverk diazez) kv. "kizhier" (stumm merket nann-diazez). A-wezhoù e klota ar fed m'en deus ur furm amverk merk yezhadurel ebet, evel da skouer an nominativel er yezhoù indezeuropek, met ne glot ket an daou stumm dre ret atav evel da skouer e latin ma vez implijet merkoù yezhadurel gant furmoù amverk. Diouzh an tu all e c'hell talvezout an diouer a verkoù ("merk mann") evit stummoù merket nann-diazez evel al liester genitivel anvioù zo e ruseg.

## Gwelit ivez:

* Lemma (yezhoniezh)
* Morfem
* Kenger
* Stumm merket
# Merk mann (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen merk mann (saoz: zero pe zero mark) evit komz eus elfennoù diwelus met ret evit gallout kas da benn dielfennadurioù yezhoniel en ul live donoc'h evit ar gorre, da lâret eo ne vezont ket distaget pa gomzer. Skrivet e vez "Ø" peurliesañ.
Implijet e vez an termen "merk mann" evit ober an diforc'h etre furmoù amverk ha furmoù merket, gante ur merk fetis.
Meur a doare merk mann ez eus:
* Morfemoù mann
* Kengerioù mann
* Raganvioù mann
* Gerioù-mell mann
* Verboù-stagañ mann

## Gwelit ivez

* Morfem mann
* Merk
* Tregemmerezh
* Antimeria
# Merindad de Río Ubierna

Merindad de Río Ubierna zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Merindad de Valdivielso

Merindad de Valdivielso zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos .
# Merindadoù Nafarroa

Merindadoù a veze lavaret eus rannvroioù dindan lezenn ur merino, den karget eus merañ ur c'hornad-bro, hag ober war-dro an arc'hant, an ekonomiezh, ar justis. Savet e voent e rouantelezh Nafarroa dre ma veze aloubet douaroù nevez (Durangaldea, Bizkaia, Álava ha Gipuzkoa) en 1200, evit aozañ doareoù d'en em zifenn.

## Poblañs ar pemp merindad

| Merindadoù | Niver a dud e 2005 | % |
| Merindad de Estella | 61.628 | 11,07 |
| Merindad Sangüesa | 36.699 | 6,60 |
| Merindad Tudela | 84.528 | 15,20 |
| Merindad Pamplona | 329.693 | 59,27 |
| Merindad Olite | 43.745 | 7,86 |
| Hollad | 556.263 | 100 |
# Merk kardinal

Ur merk kardinal (kardinal a dalvez amañ evit ar peder roudenn bennañ eus ar c’hompas: norzh, reter, su ha kornaoueg) a zo ur merk mor (anvet balizenn) evit diskouez d’ar verdeerien pelec’h ez eus un dañjer er mor. Diskouez a a ra eta lec’h an dañjer e-keñver ur roud-avel (poent kardinal) hag anvet eo dre-se ar reizhiad kardinal. Dishañval eo neuze diouzh ar reizhiad lateral a ziskouez hepken eus peseurt tu eo ret tremen p’emeur o verdeiñ en ur ganol (amañ ne zigemmer nemet tribourzh ha babourzh).

## Ar reizhiad kardinal

Dishañvalet e vez ar balizennoù (pe merkoù) gant:
* livioù (melen ha du — dishañval ar patrom hervez ar poentoù);
* arouezioù (tric’hornioù);
hag, a-wechoù,
* goulaouioù (war elum da noz pe pa vez teñval)
* Merk Norzh (ret eo tremen en norzh d’ar merk)
** liv: du - melen
** arouez: daou dric’horn du, begoù en nec’h
** gouloù: gwenn, sked-disked dibaouez
* Merk Reter (ret eo tremen er reter d’ar merk)
** liv: du - melen - du
** arouez: daou dric’horn du, begoù tro-kein
** gouloù: gwenn, tri sked lerc’h-ouzh-lerc’h
* Merk Su (ret eo tremen er su d’ar merk)
** liv: melen - du
** arouez: daou dric’horn du, begoù en traoñ
** gouloù: gwenn, c’hwec’h sked lerc’h-ouzh-lerc’h hag ur sked hir
* Merk Kornaoueg (ret eo tremen er c’hornaoueg d’ar merk)
** liv: melen - du - melen
** arouez: daou dric’horn du, beg-ouzh-beg
** gouloù: gwenn, nav sked lerc’h-ouzh-lerc’h
Doareoù da zelc’her soñj: Diskouez a ra an tric’hornioù du lec’h an du war ar merkoù. Evit ar gouloù: ret eo soñjal e dremm un horolaj: tri sked (evit 3 eur), c’hwec’h sked (evit 6 eur), nav sked (evit nav eur) ha hanternoz (= norzh).

### Arouezioù gouloù

* Norzh
* Reter
* Su
* Kornaoueg

## Gwelet ivez

* merkoù lateral
# Merops variegatus

Merops variegatus :
| Merops variegatus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Meropidae |
| Genad : | Merops (genad) |
| Anv skiantel ||
| Merops variegatus Vieillot, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Merops variegatus a zo ur spesad evned amprevanetaer e-touez kerentiad ar Meropidae.

## Annez hag isspesadoù

Bevañ a ra al labous en Afrika ar C'hreiz : Angola, Burundi, Gabon, Ginea ar C'heheder, Kameroun, Kenya, Nigeria, Ouganda, Republik Demokratel Kongo, Republik Kongo, Republik Kreizafrikan, Rwanda, Tanzania ha Zambia. Tri isspesad zo dezhañ :
* Merops variegatus bangweoloensis a gaver eus reter Angola da c'hevred Republik Demokratel Kongo, Zambia ha kornôg-pellañ Tanzania,
* Merops variegatus loringi a gaver eus gevred Nigeria ha Kameroun da Ouganda ha Kenya,
* Merops variegatus variegatus a gaver eus Gabon, Río Muni ha mervent Kameroun da Republik Demokratel Kongo ha hanternoz Angola.

## Liamm diavaez

* Merops variegatus war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Meroveed

Ar Veroveed zo un dinastiezh rouaned frank a ziskenne eus Merove, un hendad (mojennel marteze) da gKloviz.
Ren a rejont adalek ar V$^{vet}$ kantved betek 751, pa voe skarzhet o roue diwezhañ Childerig III gant Pepin III.
Ar re vrudetañ anezho eo Hlodwig Iañ (pe Kloviz) ha Dagobert Iañ.
# Merops

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Merops zo un anv anavezet e mojennoù Hellaz kozh.
* anv ur roue eus Aithiopia, pried Klymene, ha leztad Faethon a oa mab da Helios;
* un diouganer eus Miletos, pried d'ur vaouez anvet Klymene ivez, ha tad da Bandareos.
* roue Perkote, en doe daou vab a voe lazhet e brezel Troia gant Diomedes
* Merops, roue Kos; ken glac'haret e voe ar paourkaezh intañv war-lerc'h marv e wreg ma voe lakaet gant Hera e-touez ar stered.
* Merops Samos, lazhet gant Siton.

## Evnoniezh

* Ur genad evned eo ivez. Ennañ emañ ar gwespetaerien evel ar gwespetaer boutin, sellet ouzh Merops (genad).
# Merris

Merris a zo ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* distrujet razh e voe ar gumun;
* roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 dezhi e 1920

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Laorañs, echuet e 1929, e lec'h an hini a-gent, bet distrujet er Brezel-bed Kentañ

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Merops oreobates

Merops oreobates :
| Merops oreobates, luc'hskeudennet e Takad mirerezh Ngorongoro (hanternoz Tanzania). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Meropidae |
| Genad : | Merops (genad) |
| Anv skiantel ||
| Merops oreobates (Sharpe, 1892) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Merops oreobates a zo ur spesad evned liesliv eus ar c'herentiad Meropidae.
Anvet e voe Melittophagus oreobates (kentanv) da gentañ-penn (e 1892) gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Boued

Bevañ a ra diwar wenan dreist-holl, hep ober fae ouzh balafenned a bep seurt, c'hwiled, nadozioù-aer hag amprevaned-nij all.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadegi douaroù uhel reter Afrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Merops oreobates war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Merops oreobates war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Merops oreobates war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Merour Breizh

Merour Breizh a oa ur garg krouet gant Loeiz XIV e 1689. Klasket en doa div wech dija, e 1636 ha 1647.

## Merourien Breizh

* Auguste-Robert de Pomereu, 1689-1692
* Louis de Béchameil, 1692-1705,
* François-Antoine Ferrand de Villemilan, 1705-1716
* Paul Esprit Feydeau de Brou, 1716-1728
* Jean-Baptiste des Gallois de la Tour, 1728-1735
* Jean-Baptiste de Pontcarré de Viarmes, 1735-1753
* Cardin François Xavier Le Bret, 1753-1765
* Jacques de Flesselles, 1765-1767
* François Marie Bruno d'Agay, 1767-1771
* Guillaume-Joseph Dupleix de Bacquencourt, 1771-1774
* Gaspard Louis Caze de La Bove, 1774-1784
* Antoine François de Bertrand-Molleville, 1784-1788
* François-Germain Dufaure de Rochefort, 1788-1790

## Eilmerourien dileuriet

* Laurent Chebrou du Petit-Château, 1719-1733
# Merops (genad)

Merops :
| Ur c'houblad Merops apiaster, luc'hskeudennet e Spagn ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Meropidae |
| Anv skiantel ||
| Merops (genad) Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Merops zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ gwespetaered, krouet e 1758 gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad warn-ugent a ya d'ober ar genad :
* Merops albicollis (gwespetaer gouzoug gwenn),
* Merops apiaster (gwespetaer boutin),
* Merops boehmi (gwespetaer Böhm),
* Merops breweri (gwespetaer penn du),
* Merops bullockoides (gwespetaer bailh),
* Merops bulocki (gwespetaer gouzoug ruz)
** M. b. bulocki ha frenatus,
* Merops gularis (gwespetaer du)
** M. g. australis ha gularis,
* Merops hirundineus
** M. h. chrysolaimus, furcatus, heuglini ha hirundineus,
* Merops leschenaulti
** M. l. andamanensis, leschenaulti ha quinticolor,
* Merops malimbicus,
* Merops mentalis,
* Merops muelleri (gwespetaer penn glas),
* Merops nubicoides,
* Merops nubicus,
* Merops oreobates,
* Merops orientalis (gwespetaerig glas)
** M. o. beludschicus, ceylonicus, cleopatra, cyanophrys, ferrugeiceps, muscatensis, orientalis ha viridissimus,
* Merops ornatus (gwespetaer kanevedenn),
* Merops persicus (gwespetaer-Persia)
** M. p. chrysocercus ha persicus,
* Merops philippinus (gwespetaer lost glas),
* Merops pusillus (gwespetaer bihan)
** M. p. argutus, cyanostictus, meridionalis, ocularis ha pusillus,
* Merops revoilii (gwespetaer Somalia),
* Merops superciliosus (gwespetaer Madagaskar)
** M. s. alternans ha superciliosus,
* Merops variegatus
** M. v. bangweoloensis, lafresnayii, loringi ha variegatus,
* Merops viridis (gwespetaer gouzoug glas)
** M. v. americanus ha viridis.
Pevar isspesad ha tregont (34) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meropidae/Merops (lennet e-barzh d'an 10 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Merope

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Merope a zo anv meur a blac'h e mojennoù Hellaz kozh.
* Merope, merc'h da Okeanos ha Tethys, un Okeanidenn eta, mamm da Faethon ha d'an Heliadezed, mab da Helios pe da g-Klymenos, mab Helios.
* Merope, merc'h da Helios, an Heol, unan eus an Heliadezed eta, a voe troet evelte e puplienn.
* Merope, rouanez Korinthos, gwreg Polybos ha lezvamm da Oidipoüs.
* Merope, unan eus ar Pleiadezed, merc'h da Atlas ha Pleione. Dimeziñ a reas da Sisyfos, ha mamm e oa d'ar roue Glaokos.
* Merope, eus C'hios, merc'h da Oinopion. Hi eo a oa karet gant Orion, hag a voe gwallet gantañ. He zad a vezvas Orion, hag a dennas e zaoulagad outañ evel kastiz, a-raok e deurel er mor.
* Merope, merc'h Kypselos ha rouanez Messenia. Polyfontes, en doa lazhet he fried Kresfontes ha daou vugel dezhi, a fellas dezhañ dimeziñ ganti. Met he zrede mab, Epytos, a lazhas Polyfontes e-pad un aberzh.
Hag ivez:
* Merope, zo ur steredenn, ar vihanañ eus poñsined ar Yar
* Mérope zo ur pezh-c'hoari gant Voltaire
* Merope Riddle mamm Lord Voldemort e romantoù Harry Potter gant J. K. Rowling.

## Levrlennadur

* Jean Vertemont, "Dictionnaire des mythologies indo-européennes", 1997.
# Merone

Merone zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Paul Mesnier

Paul Antoine Mesnier, bet ganet e Saint-Étienne (Loire, Bro-C'hall) d'an 3 a viz Eost 1904 hag aet da Anaon e Pariz d'ar 7 a viz Gouere 1988, a oa un aktour, ur filmaozer, produour ha saver senario gall.

## E filmoù
### Evel kinklour : ur film

* 1934 : Ne sois pas jalouse, sevenet gant Augusto Genina.

### Evel filmaozer : unnek film

* 1937 : Le Chemin de lumière.
* 1939 : La Belle revanche (produet gantañ ivez).
* 1941 : Le Valet maître.
* 1942 : Patricia.
* 1943 : Fou d'amour.
* 1947 : La Kermesse rouge.
* 1952 : Poil de carotte.
* 1956 : Bébés à gogo (produet gantañ ivez).
* 1957 : Une nuit aux Baléares (produet gantañ ivez).
* 1960 : Le Septième jour de Saint-Malo.
* 1964 : Cargo pour la réunion.

### Evel aktour : pemp film

* 1951 : Olivia, sevenet gant Jacqueline Audry, Casabianca gant Georges Peclet, Ils étaient cinq gant Jack Pinoteau.
* 1953 : C'est arrivé à Paris gant John Berry ha Henri Lavorel.
* 1966 : Triple Cross gant Terence Young.

## Liamm diavaez

* Paul Mesnier war Internet Movie Database
# Paul Martin

Paul Martin zo anv meur a zen:
* Paul Edgar Philippe Martin (1938- ), politikour kanadian, bet kentañ ministr
* Paul Martin, livour gall en XIX$^{vet}$ kantved e korn-bro Digne-les-Bains

## Pennad kar

* Paul
* Martin
# Paul Michael Glaser

Paul Michael Glaser, ganet d'ar 25 a viz Meurzh 1943, zo un aktour ha filmaozer stadunanat. Dreistbrudet eo bet evit roll an detektiv David Starsky er stirad skinwel stadunanat eus ar bloavezhioù 1970, Starsky & Hutch. Glaser en deus bet c'hoariet ivez ar c'habiten Jack Steeper er stirad skinwel Third Watch, gant NBC, etre 2004 ha 2005.

## Liammoù diavaez

* Paul Michael Glaser war IMDb
# Paul Motwani

Paul Motwani a zo bet ganet d'an 13 a viz Even 1962.
Mestrc'hoarier echedoù skosat eo.
Er skol e voe e Dùn Dèagh a-gevred gant Colin McNab
Skrivagnour ha kazetennour echedoù eo ivez.
Pennadoù a vez skrivet gantañ er gazetenn echedoù skosat Scottish Chess, er gazetenn The Scotsman (ur wezh bep sizhun) hag e kazetennoù echedoù arall.
Ar C'hentañ Skosad e oa da vout anvet Mestr Meur Etrebroadel (FIDE) e 1988.
Kampion ar bed e 1978, er rummad "Mibion" (dindan 17 vloaz).
Seizh gwezh e voe kampion Skos.
E-pad meur a vloaz e kelennas ar jedoniezh en ur skol eil derez e Dùn Dèagh. E skol-veur Dùn Dèagh en doa graet e studi war ar jedoniezh hag ar skiantoù fizik. Kelenn a ra ar jedoniezh e St. John's International School e Waterloo: e Belgia emañ o chom abaoe un nebeud bloavezhioù.

## Oberennoù skrivet

* Paul Motwani, H.O.T. Chess ;
* Paul Motwani, C.O.O.L. Chess ;
* Paul Motwani, S.T.A.R. Chess, Embannadurioù Gambit, 1998 ;
* Paul Motwani, Chess Under the Microscope, Embannadurioù Batsford ;
* Paul Motwani, The Most Instructive Games of the Young Grandmasters, Embannadurioù Everyman Chess, 1999.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chesgames
* Lec'hiadennoù da ziskoulmañ
# Paul Ollendorff

Paul Ollendorff, ganet d'ar 24 a viz C'hwevrer 1851 ha marvet d'ar 15 a viz Kerzu 1920 e Choisy-au-Bac, a oa un embanner ha levrdiour gall. Krouet en devoa un ti-embann ma voe embannet meur a levr diwar zorn Guy de Maupassant.

## E vuhez

Mab e oa da Henri-Godefroy Ollendorff, deuet eus Pologn. e dad en devoa savet ul levr anvet Nouvelle Méthode pour apprendre à parler, écrire une langue en six mois hag a reas berzh bras. Da gentañ e vevas ar vugale, Paul, e vreur henañ Gustave, e c'hoar Mina hag o mamm Dorothéa Ollendorff-Pincus, eus gwerzh levrioù o zad e Pariz, rue de Richelieu : er straed-se eo, en niverenn 28 bis, ma tigoras Paul Ollendorff e levrdi dezhañ en 1875. Da gentañ ec'h embannas pezhioù-c'hoari, evel re Georges Ohnet a oa bet nac'het gant an embanner Calmann Lévy : gant Le Maître de forges (1882) e reas berzh bras hag e sachas brud war e anv. Goude e voe tro Guy de Maupassant a roas dezhañ Le Horla (1887), ha goude e teuas daou romant kentañ Octave Mirbeau, Alphonse Allais, Paul Adam, Jean Lorrain, Paul Féval, Abel Hermant, Willy, Jules Renard, Fernand Vandérem … ken na oa ouzhpenn 2 000 titl e katalog 1896.
En 1898, goude graet berzh gant e levrdi, La Librairie Ollendorff, setu Paul da sevel, gant mignoned dezhañ, ar Société d'Éditions littéraires et artistiques, diazezet en 50 rue de la Chaussée-d'Antin. Ha Colette hag André Theuriet da vont gant an ti-embann nevez. Bloaz goude, en Here 1889, e c'houlennas Gustave Ollendorff an titl a chevalier de la Légion d'honneur evit e vreur Paul.
E Mae 1902 e roas Paul Ollendorff lañs d'un dastumad nevez a levrioù keinet, e 3,50 lur, kinniget evel un doare-embann nevez, ar « romantoù poblek skeudennaouet » (gant Géo Dupuis, José Roy, etc.), met ne reas ket berzh. Adalek 1904 e seblantas ar stal mont da stalig. Dipitet an den, lakaet a-gostez gant e gevredidi, ma werzhas e rannoù da brenañ ar gazetenn Gil Blas, a zilezas en 1911.

## Liammoù diavaez

* Notenn gant Pierre Michel db. Paul Ollendorf, en Dictionnaire Octave Mirbeau, en linenn. E « Mirbeau, Ollendorff et les droits d’auteur », Cahiers Octave Mirbeau, Numéro 12 (2005) ha Numéro 14 (2007).

## Notennoù

* ↑ E Gallica : http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k64884393
* ↑ Fichenn db. Mirbeau
# Paul Octave Hébert

Paul Octave Hébert, ganet d'an 12 a viz Kerzu 1818 hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1880, a oa bet 14vet gouarnour Louiziana etre 1853 ha 1856. Bet e oa ivez jeneral brigadenn er Confederate States Army.