OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sant-Haelen

Sant-Haelen :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Saent-Haelen |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Hélen |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Dinan-Reter |
| Kod kumun | 22299 |
| Kod post | 22100 |
| Maer Amzer gefridi | Marie-Christine Pinard 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Dinan Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Dinan |
| Lec'hienn Web | (fr)www.dinancommunaute.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 528 ann. (2020) |
| Stankter | 90 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 28′ 19″ Norzh 1° 57′ 32″ Kornôg / 48.471944444, -1.958888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 75 m bihanañ 7 m — brasañ 87 m |
| Gorread | 17,02 km² |
| Sant-Haelen ||
| kemmañ |
Sant-Haelen a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Dinan-Reter e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

* War lez ar Renk emañ Sant-Haelen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 51 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,68 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun er Viêtnam.

##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur martolod eus ar gumun d'an 3 a viz Even 1960 er C'hab Matifou e departamant Aljer.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Dismantroù kastell Koetken.
* Ar maner.
* An iliz katolik.
* Ar c'hastell, dismantret.
* Maner "La Begassière".
* Iliz katolik Sant Haelen.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Kalvar ar re varv (1939-1945) er vered, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Sant-Ijo

Sant-Ijo :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Igeaux (Saint-Ygeaux) |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Gwareg (betek 2015) Rostrenenn (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22334 |
| Kod post | 22570 |
| Maer Amzer gefridi | Claude Bernard 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Kreiz-Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz-Breizh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 123 ann. (2020) |
| Stankter | 10 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 16′ 22″ Norzh 3° 06′ 15″ Kornôg / 48.2727777778, -3.10416666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 195 m bihanañ 137 m — brasañ 221 m |
| Gorread | 12,91 km² |
| Sant-Ijo ||
| kemmañ |
Sant-Ijo a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 41 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,06 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Boezinge e Flandrez Belgia d’an 22 a viz Ebrel 1915, soudard e oa er 74vet Rujumant Troadegiezh Tiriadel.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel hag ur soudard e 1945 p'edo al lu gall o terc'hel Alamagn.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz.
* An iliz katolik.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud ganet eno

* 1903 : Auguste Loriquer, barzh.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Pajenn Sant-Ijo war lec'hienn an etrekumuniezh
* (br)Sant-Ijo war lec'hienn Geobreizh
* (fr)Sant-Ijo war Infobretagne.com

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Ouest-France
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Sant-Gwenole

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sant-Gwenole zo un anv-lec'h roet en enor da sant Gwenole, diazezer abati Sant-Gwenole Landevenneg. Kavet e vez e anv meur a savadur relijiel e Breizh hag e Kernev-Veur ivez.

## Breizh
### Treger

* chapel Sant-Gwenole An Trevoù

### Bro-Leon

* chapel Sant-Gwenole Brest

### Kernev

* chapel Sant-Gwenole An Erge-Vras
* iliz Sant-Gwenole Konk-Kerne
* iliz Sant-Gwenole Lokenole
* Sant-Wennole, porzh e Penmarc'h

### Bro-Naoned

* iliz Sant-Gwenole e Bourc'h-Baz

## Kernev-Veur

* iliz Sant-Gwenole e Gwynnwalow
* iliz Sant-Winwallow e Lanndewynnek

## A bep seurt

* sant Gwenole ar Yaouank, manac'h Taurac gant sant Iduned, diskibl Sant Gwenole Landevenneg$^,$
* Saint Guénolé, ur skloup kregina savet e 1948

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ 166. Goude SANT e tro a-wechoù M e V ha GW e W : sant Vazhe, sant Varzhin, sant Vilio, sant Weltaz, sant Wenole, sant Wazeg. Kemmañ a ra zoken G e C'h : sant C'hlaoda. (Frañsez Kervella, Yezhadur bras ar brezhoneg, Direizhderioù o tennañ d'an anvioù-tud divoutin., pajenn 101)
* ↑ Chapelle Saint Guénolé le Jeune, Carnac
* ↑ Albert Le Grand : La vie des saints de la Bretagne armorique, vie de Saint Ethbin, pages 511 et 513 (Editeur J. Salaun, Quimper, 1901)
# Sant-Herve

Sant-Herve :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Saent-Haèrvéu |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Hervé |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Uzel (betek 2015) Mur (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22300 |
| Kod post | 22460 |
| Maer Amzer gefridi | Nicole Le Couédic 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kreiz Breizh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 388 ann. (2020) |
| Stankter | 39 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 16′ 40″ Norzh 2° 49′ 35″ Kornôg / 48.2777777777778, -2.8263888888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 181 m bihanañ 138 m — brasañ 262 m |
| Gorread | 9,83 km² |
| Sant-Herve ||
| kemmañ |
Sant-Herve a zo ur gumun eus Breizh, e kanton Mur e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 44 gwaz hervez monumant ar re varv er gumun hag hervez monumant Santez-Anna-Wened ivez, da lavaret eo 6,59 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911, abalamour d'ar brezel. lazhet e voe daou anezhe e Rossignol e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudarded e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel$^,$.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun e Zuidkote e dibenn miz Mae 1940 e-doug Emgann Dukark; douaret eo eno er vered-veur Nécropole Nationale de Zuydcoote.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* An tour iliz ha monumant ar re varv.
* Iliz katolik Sant Herve.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Sant-Herve war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918, Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 49
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Sant-Inan

Sant-Inan :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Aignan |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Gourin |
| Kod kumun | 56203 |
| Kod post | 56480 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Le Denmat 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pondi Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Pondi |
| Lec'hienn Web | (fr)www.saint-aignan56.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 629 ann. (2020) |
| Stankter | 23 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 10′ 56″ Norzh 3° 00′ 45″ Kornôg / 48.1822222222, -3.0125 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 90 m bihanañ 67 m — brasañ 275 m |
| Gorread | 27,33 km² |
| Sant-Inan ||
| kemmañ |
Sant-Inan a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Gourin e departamant ar Mor-Bihan.

## Anv

* Erwan Vallerie (1995)ː Sancti Junani, 1184; 1194; 1221; S. Iuan, 1630; S. Inan,1654.

## Ardamezioù

* En gul e sourin en argant, heuliet gant teir melchonenn ivez en argant, 2, 1.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Sant-Inan e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Klegereg; e Bann Pondi e oa; gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, e voe miret ha brasaet kanton Klegereg gant ar memes anv, ha chom a reas Sant-Inan ennañ; lakaet e voe Sant-Inan en Arondisamant Pondi bet krouet e 1800$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 70 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,55 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Inan.
* Monumant ar re varv e kloz an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Even 2022 | → bremañ | Éric Le Denmat |
| Mae 2020 | C'hwevrer 2022 | Gilles Cadoret |
| Du 2011 | 2020 | Stéphane Le Coz |
| 1989 | Here 2011 | René Anès |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Mathurin Thiercelin, mestr ouzh Kambr ar C'hontoù Breizh e 1775

### Ardamezeg ar familhoù

| Thiercelin Aotrounez la Planche-Miraud | En glazur e c'hi en argant, e gab en aour karget gant ur sparfell o nijal en sabel hebiaet gant div alc'hwez ivez en sabel |

## Rimadell

Meneget eo ar rimadell-mañ en danevell Tavarn ar Pont Du, gant Ernest ar Barzhig, taolet evel kunujenn:
    Sant Inan
    Penn bran.

## Liammoù diavaez

* (br) Sant-Inan war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajennoù 72 ha 338
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Sant-Inan - Fichenn ar gumun
* 1 2 (fr)Memorialgenweb – Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Ouest-France
* ↑ (fr)Le Télégramme
# Stagell-genurzhiañ

Ur stagell-genurzhiañ zo ur ger a zo e gefridi stagañ div lavarenn dizalc'h d'ober ur genlavarenn.

## Stagelloù-kenurzhiañ ar brezhoneg

Bez ez int:
* ha (pe hag), na (pe nag), pe, rak, met, mes, hogen,
* tud zo a lak ivez nemet er rumm-se.
# Stagell an teod

Gant ar stagell pe an neudennigenn eo stag beg an teod er genoù.
Pa vez troc'het ar stagell, d'an evned, e lavarer int distagellet. Un den distagellet e deod zo techet da gomz re.
Tud zo a blij dezho toullañ stagell o zeod.
# Stagidigezh Savoia

Stagidigezh Savoia ouzh Bro-C'hall a c'hoarvezas e 1860 hervez feur-emglev Torino d'ar 24 a viz Meurzh. Gant Savoia e voe staget ivez kontelezh Nisa, a oa betek neuze e rouantelezh Sardigna.

## Istor

Meur a wech e oa bet aloubet Savoia gant ar C'hallaoued a-raok 1860 : en 1536-1559 ; en 1600-1601 ; en 1689 ha 1703-1713 ; hag ivez gant ar Spagnoled e 1742-1749 ; hag adarre gant Bro-C'hall etre 1792 ha 1814).

### Emglev kuzh

D'an 21 a viz Gouhere 1858 en em gavas an impalaer gall Napoleon III ha Camillo Benso, kont Cavour, prezidant kuzul co Rouantelezh Piemonte-Sardigna, e Plombières da gomz eus ar skoazell da reiñ da rouantelezh Italia en he stourm ouzh Impalaeriezh Aostria, en eskemm ouzh douaroù Savoia ha Nisa.
Hogen d'ar 7 a viz Gouere 1859, da-heul arsav-brezel Villafranca etre Bro-C'hall hag Aostria, e voe dilezet ar soñj gant Napoleon III, war a seblant.
Etre Eost 1859 ha Genver 1860 ne ouie den petra a oa da c'hoarvezout : tud zo e Savoia a save a-du gant Rouantelezh Piemonte, lod all a save a-du gant Bro-C'hall, tra ma oa re all c'hoazh, en hanternoz ar vro o vrudañ ar soñj d'en em stagañ ouzh Suis.
# Stagell isurzhiañ

Stagell isurzhiañ (distagañ izurzhiañ) a vez graet eus ar gerioù a liamm un islavarenn ouzh ar bennlavarenn.
En un doare strizh e konter teir stagell isurzhiañ:
* mar (isurzhiañ)
* ma
* pa
En un doare ledanoc'h e konter ivez:
* e, stagell an islavarenn diskuliañ
* a, stagell an islavarenn-stag, pe islavarenn anv-gwan,
* aba, savet diwar pa, nebeut implijet
En un doare ledanoc'h c'hoazh e konter ivez:
* peogwir (peogwir e, e gwirionez)
* an holl troiennoù isurzhiañ savet gant un araogenn (peurvuiañ) lakaet dirak ma: e-lec'h ma, e-keit ma, evit ma, hag un toullad mat a re all.
# Stagidigezh Krimea ouzh Kevredad Rusia

E miz C'hwevrer ha Meurzh 2014 e oa bet aloubet Ledenez Krimea, ul lodenn eus Ukraina, gant Rusia, ha goude-se e oa bet staget ouzh Kevredad Rusia. Kement-mañ a zo erruet pa oa gwanaet galloud Ukraina dres goude Reveulzi an dinded. Penn-kentañ ar Brezel etre Ukraina ha Rusia e oa bet. Darvoudoù Kyiv o doa skarzhet ar prezidant ukrainat Viktor Ianoukovytch d'an 22 C'hwevrer 2014 o doa enaouet luskadoù a-du gant Rusia. Manifestadegoù bras a oa bet e Krimea a-enep ar gouarnamant da zont. D'ar memes mare, Vladimir Poutin, prezidant Rusia, a oa bet o prederiañ gant pennoù ar surentez a-fed an darvoudoù en Ukraina, hag embannet en devoa : "ret eo deomp kregiñ da labourat evit distro Krimea da Rusia". Da gentañ e oa bet Rusia oc'h embann ne oa ket ur sikour milourel gant Rusia, Poutin a oa bet goude-se oc'h anzav e oa bet kaset bagadoù soudarded di "evit sikour nerzhioù emzifen Krimea".
# Stagell (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen stagell (saoz: conjunction) evit komz eus ur rummenn yezhadurel hag a dalvez da stagañ daou c'her, div frazenn pe div islavarenn an eil re ouzh ar re all.
Stagelloù a c'hell bezañ gerioù eeun ("met", "ha"...) pe troiennoù liesrann ("abalamour da", "gant ma"...).
Kemmañ a ra a yezh da yezh an elfennoù resis hag a c'hell talvezout da stagelloù. Peruliesañ, avat, ez eo ur stagell ur ger digemm ha gallout a ra bezañ laet etre an div elfenn kenstaget an eil diouzh egile gantañ pe get.
Rummataet e vez ar stagelloù hervez o c'harg resis er frazenn:

## Gwelit ivez:

* Frazenn liesrann
# Stagell ar weuz

Ur groc'henenn vihan e diabarzh ar genoù eo stagell ar weuz. Talvezout a ra da stagañ ar weuz ouzh ar kig-dent, koulz e krec'h (frenulum labii superioris) hag en traoñ (frenulum labii inferioris).
Tud zo a blij dezho toullañ stagell o gweuz.
# Stagno Lombardo

Stagno Lombardo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Stagell-isurzhiañ

Ur stagell-isurzhiañ zo ur ger a zo e gefridi stagañ un islavarenn ouzh ur bennlavarenn d'ober ur frazenn.

## Stagelloù-isurzhiañ ar brezhoneg

Meur a rumm zo anezho, hervez o stumm, ha hervez o ster.

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-abeg

* abalamour ma
* dre ma, dre an abeg ma
* o vezañ ma
* pa
* peogwir
** Gleb-teil on peogwir en deus graet glav-pil
* rak ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-bal

* ma
* evit ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-stag

* a
* hag a
* ha ne
* na

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-amzeriañ

* abaoe ma
** Ne labour ket mat er skol ken abaoe ma eo distro eus e vakañsoù
* a-barzh ma
* adal ma, adalek ma
* a-greiz ma
* a-raok ma
** Ar yer a vez dihun a-raok ma vez savet an heol
* bep gwech ma (bep taol, bep tro ma; seul wech, seul daol, seul dro)
* bep ma
* betek ma
* dre ma
* e-keit ma
* en amzer ma
* endra
* endra ma
* e-pad ma
* evel ma
* goude ma
* kenkent ma
* ken lies gwech ma
* kent ma
* pa (diouzhtu pa)
* setu ma
* tra ma
* ur wech ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-enebiñ

* daoust ma
* goude ma
* petra bennak ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-lec'h

* ma
* e-lec'h ma, el lec'h ma, lec'h ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-geñveriata

* evel a, evel ma
* evel pa, a zo stagell ar martezeañ kenkoulz all
* eget ma/na, evit ma/na
* ken ... ma, ken ... ken, ha kement ... ma, kement ... ken,
* seul ... ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-heuliad

* kement ma
* ken ... ma
* kement ha ken bihan ma

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-vartezeañ

* ma
* mar
* evel pa
* eget pa

### Stagelloù-isurzhiañ ul lavarenn-c'houlennata

* ha
* hag-eñ

### Stagelloù-isurzhiañ al lavarenn-diskuliañ

* e
* ma

## Levrlennadur

* Frañsez Kervella, Yezhadur bras ar brezhoneg, Al Liamm, 1995, ISBN 2-7368-0044-3, § 649 p. 647.
* Mark Kerrain, Daouzek kant lavarenn, Sav-Heol, 2010.
# Rita Morgan Williams

Rita Williams (Rita Morgan hec'h anv plac'h yaouank), zo ur Gembreadez hag a zo bet kelennerez Skol-veur war ar brezhoneg hag ar c'herneveureg betek mont war he leve.

## Buhez

Dont a reas da Vreizh a-drugarez d'ur yalc'had studi pa oa yaouank. Tommañ a reas ouzh ar brezhoneg goude bezañ heuliet ur staj gant Kamp Etrekeltiek ar Vrezhonegerien.
E 1985 e kinnigas he zezenn doktorelezh war grafoù eus yezhadur ar c'hrennvrezhoneg.
Kelenn a reas e Skol-veur Dewi Sant, e Llanbedr Pont Steffan, etre 1966 ha 1971 ha goude e Skol-veur Aberystwyth.
Skrivet he deus studiadennoù ha levrioù, en o zouez geriadurioù (brezhoneg-kembraeg ha kembraeg-brezhoneg). Troidigezhioù diwar ar brezhoneg he deus graet ivez.
Dont a ra da Vreizh div wech ar bloaz pe ouzhpenn abaoe 37 vloaz.
Resevet he deus Kolier an Erminig e 1996 e Pont-'n-Abad.

## Levrioù
### Geriadurioù

* Geiriadur Bach Llydaweg-Cymraeg, Canolfan Astuaethau Cymreig a Cheltaidd, Aberystwyth, 1990. (https://bzh.cymru/br)
* Geiriadur Cymraeg-Llydaweg – Geriadur Kembraeg-brezhoneg, Canolfan Astuaethau Cymreig a Cheltaidd, Aberystwyth, h.b.

### Troidigezhioù

* Brezhoneg Buan hag Aes, doare kembraek, Skol-Veur Kembre, Kerdiz.
* Morforwyn (Mari Vorgan gant Roparz Hemon)
* Kaurentina, Brenhines ei Galon (Rouanez e Galon), Menyw Dda (Ur Vaouez Vat), gant Roparz Hemon, Storïau Tramor 2, ren. Bobi Jones, Gwasg Gomer, 1975
* ↑ https://bywgraffiadur.cymru/article/c15-WILL-MAR-1933
# Ritenn

Ar ritenn$^,$, pe gwask ar revr, pe pleg ar pensoù eo ar faout etre an div feskenn.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Alc'hwes bras ar baradoz vihan, M. Ménard, p. 422
* 1 2 3 Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012, pajenn 1121a.
# Rita Montaner

Rita Montaner (1900, Guanabacoa - 1958 La Habana) a oa ur ganerez kuban.
Merc'h e oa d'ur medisin gwenn, Domingo Montaner Pulgarón,ha d'un hironez, Mercedes Facenda. Bevañ a reas en ur metoù ma kenveve sevenadur Europa spagnolek ha hini Afrika. Yaouankik e studias sonerezh, hag ur vedalenn aour a voe roet dezhi d'hz 13 vloaz. Goude ma oa pianourez ampart e tivizas gouestlañ he buhez d'ar c'han.
Kregiñ a reas da ganañ zarzuela.

## Liammoù diavaez

* (fr) : http://www.montunocubano.com/Tumbao/biographies/montaner,%20rita.htm
# Rita la Caimana

Rita la caimana zo ur vaouez damvojennel eus kêr Bayamo en Enez Kuba. Brudet eo ar ganaouenn diwar he fenn.

## Ar vojenn

Un inosantez e oa ha diwar-benn ar vojenn eo bet savet ar ganaouenn$^,$. Un delwenn zo bet savet dezhi e Mirdi koarennoù Bayamo.

## Ar ganaouenn

Savet eo bet ar ganaouenn gant Lorenzo Hierrezuelo a gane en daouad Los Compadres.
Adkanet eo bet gant tud e-leizh abaoe, Eliades Ochoa, ar Familia Valera Miranda, ar Septeto Santiaguero, al laz arc'hantinat Sexteto Colorado.
Lakaet eo bet e brezhoneg.

## Tabut

Un tamm tabut a voe diwar-benn ar ganaouenn rak kredet en devoa Lorenzo Hierrezuelo lavarout he devoa Bayamo un istor kaeroc'h eget La Habana, ma respontas Faustino Aramas en ur ganaouenn El Compositor se equivocó .
Goude-se c'hoazh e kanas Caridad Hierrezuelo El Compositor no se equivocó

## Notennoù

* ↑ Diwar-benn ar vaouez
* ↑ http://primochuchi.blogspot.in/2009/03/bayamo-rita-la-caimana.html
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=dT2XuQYfPzo
* ↑ Kanet gant Los Compadres :
* ↑ Kanet gant ar Familia Valera Miranda : .
* ↑ Sonet ha kanet gant ar Sexteto Colorado e Buenos Aires
* ↑ Blog db istor ar ganaouenn
* ↑ O kanañ El compositor no se equivo (da-heul ur pennad tabut diwar-benn ar ganaouenn Rita la Caimana, savet gant he breur :
# Rita Hayworth

Rita Hayworth, ganet Margarita Carmen Cansino d'ar 17 a viz Here 1918 hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Mae 1987, a oa un dañserez hag aktourez stadunanat. Brudet-kenañ e oa bet er bloavezhioù 1940 evel ur star eus Hollywood a oa bet gwelet en 61 film e-doug 37 vloaz. Ar c'hazetennoù o devoa krouet an droienn The Love Goddess ("Doueez ar Garantez") evit ober anv eus Hayworth ur wech tizhet ur renk a model glamour ganti er bloavezhioù 1940. Deuet e oa da vezañ ivez ar pin-up diazez evit ar GIs e-kerzh an Eil Brezel-bed. Marvet e oa d'an oad a 68 vloaz tapet gant kudennoù alkool ha kleñved Alzheimer.

## Liammoù diavaez

* Rita Hayworth war IMDb
# Ritratto di Cortigiana (Caravaggio)

Ritratto di cortigiana (Poltred ur gourtizanez) zo un eoullivadur war lien graet e 1597-1599 gant Caravaggio.
Distrujet e voe an oberenn e 1945 e Berlin e-pad an Eil Brezel-Bed pa c'hoarvezas tan-gwall ar Flakturm Friedrichshain.

## Istor
### Fillide

Poltred ur gourtizanez eo, ar poltred nemetañ eus ur plac'h diwar zorn Caravaggio a lavarer a-wechoù, goude ma n'eo ket gwir: div vaouez da nebeutañ zo bet poltredet gantañ meur a wech.
Anavezet eo ar plac'h: Fillide Melandroni, kourtizanez er palezioù ha gast war ar straedoù. Berzh a rae e Roma, ha kerc'het e veze d'ar festoù aozet gant tud uhel. Serc'h e oa bet da Garavaggio, a greder, ha marteze d'ar c'hardinal Del Monte. Hi eo a weler e meur a boltred graet gant Caravaggio e dibenn ar bloavezhioù 1590: evel Santez Katell en daolenn Santa Caterina d'Alessandria, Mari en daolenn Marta ha Mari (Marta e Maria Maddalena), Judit en daolenn Judit ha Holofern (Giuditta e Oloferne). Marteze e veze gwelet ivez en oberennoù kollet niverus al livour, met goude 1599 n'eus ket keloù anezhi ken.
E daou ved e veve Caravaggio: tud uhel ha pinvidik, evel ar gardinaled, a zaremprede evit gonit e voued; met tud evel Fillide a zaremprede evit ar blijadur.
E miz C'hwevrer 1599 e voe dastumet Fillide gant polis ar pab, hag a-gevret ganti e oa Ranuccio Tomassoni, ur paotr yaouank hag a seblante bout hec'h houlier. Hennezh a deue eus un tiegezh mat, met kavet e veze e anv e dihelloù ar polis gant anvioù gisti goude ma ne oa ket pratik dezho. Harzet e oa bet dre ma oa bet dizurzh gante en un abadenn malarjez trouzus-bras en he zi.
E-touez mignoned Fillide e oa Anna Bianchini, ur gourtizanez all, kemeret da batrom Mari Madalen e Conversione della Maddalena, ha da batrom Marta en daolenn Marta ha Mari (Fillide e oa patrom Mari), ha da batrom ar Werc'hez Vari evel mamm Jezuz, en daolenn Riposo durante la fuga in Egitto. Keloù eus Tomassoni zo bet goude avat: e 1606 e voe lazhet gant Caravaggio hag en doa klasket spazhañ an houlier.
E dastumad ar markiz Giustiniani e oa ar poltred, ha gwerzhet e voe, war un dro gant un toullad oberennoù all eus an arzour, en XIX$^{vet}$ kantved.
# Rittana

Rittana (Ritana en okitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.

## Poblañs

Sevel a ra niver an annezidi da 105 (1 Genver 2023).

## Kumunioù amezek

En-dro dezhi emañ kumunioù Bernezzo, Gaiola, Monterosso Grana, Roccasparvera, Valgrana, Valloriate.

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Rita Lee

Rita Lee eo anv-micher ar ganerez vrazilian Rita Lee Jones de Carvalho (São Paulo, 31 Kerzu 1947 - São Paulo, 8 Mae 2023), a orin stadunanat hag italian. Brudet eo evel rainha do Rock Brasileiro, "rouanez ar sonerezh rock brazilian".