OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Carlisle

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Carlisle zo un anv-lec'h saoznek hag un anv-tiegezh.

## Lec'hioù
### Bro-Saoz

* Carlisle (Cumbria), kêr e Cumbria

### Stadoù-Unanet

* Mount Carlisle, Alaska
* Carlisle, Arkansas
* Carlisle, Indiana
* Carlisle, Iowa
* Carlisle, Kentucky
* Carlisle, Louisiana
* Carlisle, Massachusetts
* Carlisle, New York
* Carlisle, Ohio
* Carlisle (Pennsylvania)
* Carlisle, South Carolina
* Carlisle, Texas
* Carlisle County, Kentucky

### Aostralia

* Carlisle, Western Australia

### Kanada

* Carlisle, Edmonton, karter en Edmonton, Alberta
* Carlisle, Hamilton, Ontario
* Carlisle, Middlesex County, Ontario

### Antigua-ha-Barbuda

* Carlisle, Antigua and Barbuda, kêr-benn Saint Philip Parish, Antigua and Barbuda
* Carlisle e Saint George Parish, Antigua and Barbuda

## Tud

* Belinda Carlisle (1958-), kanerez eus ar Stadoù Unanet
* Clarke Carlisle (1979-), melldroader eus Bro-Saoz
* James Carlisle (1937-), politikour eus Antigua
* Kitty Carlisle (1910–2007), aktourez eus ar Stadoù Unanet
* Rick Carlisle (1959-), c'hoarier basketball eus ar Stadoù Unanet

## Pennadoù kar

* New Carlisle
* Carlyle
* Carlile
# Carlito's Way

Carlito's Way zo ur film stadunanat. Embannet eo bet e 1993, sevenet eo bet gant Brian De Palma, a-ziwar ar romantoù Carlito's Way hag After Hours gant Judge Edwin Torres. Ar senario zo bet savet gant David Koepp. An aktourien eo Al Pacino, Sean Penn, Penelope Ann Miller, Luis Guzman, John Leguizamo, Jorge Porcel, Joseph Siravo ha Viggo Mortensen.
Er film emañ Pacino o c'hoari roll Carlito Brigante, un torfedour Puerto Rican a fell dezhañ paouez gant an torfederezh. Siwazh dezhañ, ar pezh en devoa graet evel torfedour a laka anezhañ da zistreiñ goustadik war-zu ur vuhez e-maez lezenn. Ar film a zo diazezet dreist-holl war ar romant After Hours, met implijet e oa bet titl ar c'hentañ romant evit chom hep bezañ keñveriet pe droukemmet gant film Martin Scorsese gant ar memes anv hag embannet e 1985.
Carlito's Way a zo bet degemeret etre, ar memestra e voe a-fed arvesterien ha box office. Gant an amzer o tremen eo deuet da vezañ ur film brudet mat. Penn ha Miller a voe lakaet o anvioù evit ur Golden Globe. Un heuliad zo bet d'ar film, anvet eo Carlito's Way: Rise to Power, diazezet eo war ar c'hentañ romant, hag embannet er stumm direct-to-video e 2005.

## Liammoù diavaez

* Carlito's Way war IMDb
* Carlito's Way war Rotten Tomatoes
# Carlo Cozio

Carlo Cozio, kont eus Montiglio ha Salabue, a zo bet ganet e 1715 e Casale Monferrato (Italia) ha marvet e 1780.
Mestrc'hoarier ha skrivagnour echedoù italian.
Dimeziñ a reas gant Donna Taddea dei Marchesi di Barbiano di Chieri: ur mab a voe ganet gante.

## An Difenn Cozio

1.e4 e5
2.Mf3 Mc6
3.Fb5 Mge7
* (it) Dr. Mauro Marchisotti, La Difesa Cozio.

## An Difenn Cozio Daleet

1.e4 e5
2.Mf3 Mc6
3.Fb5 a6
4.Fa4 Mge7
* (it) Dr. Mauro Marchisotti, La Difesa Cozio: Un Aggiornamento.

## Oberenn skrivet

* Carlo Cozio, Il giuoco degli scacchi o sia Nuova idea di attacchi, difese e partiti del Giuoco degli Scacchi, 1766.
Ur mell levr eo, div levrenn ennañ, gant 700 pajenn. Peder lodenn a zo ennañ: an hini gentañ a-zivout ar c'haradenn (gambetto), an eil hini gouestlet d'ar c'hoari boutin, an deirvet hini a-zivout c'hoarioù "ar C'halabrad", hag an hini ziwezhañ gant 201 bartienn. Ur stagadenn a ya d'ober tost ur bempvet levrenn. Rouez-kenañ eo al levr-mañ: devet oa bet tost an holl skouerennoù anezhañ abalamour d'un tan-gwall er Stamperia Reale ("Moulerezh Roueel") e Torino.

## Daveenn

* (it) Franco Pezzi ha Mauro Marchisotti, Cenni biografici su Carlo Cozio, conte di Salabue .
# Carlino

Carlino (Cjarlins e friouleg) zo ur gumun eus proviñs Udine e Friuli-Venezia Giulia.
# Carlo Collodi

Carlo Collodi (anv-pluenn Carlo Lorenzini) a oa ur skrivagner italian ganet d'ar 24 a viz Du 1826 e Firenze ha marvet d'ar 26 a viz Here 1890. Tapout a reas brud er bed a-bezh gant e levr Pinocchio.
Kregiñ a reas da skrivañ evit ar vugale e 1875 pa droas kontadennoù Charles Perrault en italianeg. Goude-se e skrivas Pinnocchio a voe embannet er gelaouenn Il Giornale dei Bambini etre miz Kerzu 1880 ha miz Genver 1883.

## Brezhoneg

Un levrig bannoù treset zo bet e brezhoneg db istorioù Pinocchio.

## Daveenn

* ↑ L’âge d’or de la littérature d’enfance et de jeunesse italienne. Des origines au fascisme gant Mariella Colin, e Presses Universitaires de Caen, 2005
# Carlinhos Brown

Carlinhos Brown (Antônio Carlos Santos de Freitas diouzh e anv gwir), bet ganet d'an 23 a viz Du 1962 e Salvador da Bahia, zo ur c'haner-sonaozer ha soner taboulin brazilian.
Gantañ e oa bet krouet ar strolladoù Timbalista (e 1991) ha Tribalistas (e 2002).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Derwent (Derbyshire)

Derwent zo ur gêriadenn beuzet en ul lenn eus hanternoz Derbyshire.
# Derventio Coritanorum

Derventio a oa ur c'hreñvlec'h roman gwechall hag ur gêr vihan e proviñs roman Britannia. Hiziv eo anavezet evel Little Chester, hag emañ war harzoù kêr Derby, e kontelezh Derbyshire, e Bro-Saoz.

## Anv

Rivet & Smith, p. 334
* Ravenna 106$_{46}$ : Derbentione / Derbencione
Evit an dalvoudegezh, gwelout Derventio Brigantum.
# Derwen-fawr

Derwen-fawr (e saozneg : Broad Oak) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ war ribl ar stêr Tywi, er gornaoueg kêr Llandeilo.
E parrez Llangathen emañ Derwen-fawr.
# Derwent

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Derwent zo un anv-lec'h e Bro-Saoz ha trevadennoù kozh dezhi.

## Lec'hioù
### Bro-Saoz

* Derwent (Derbyshire), kêriadenn beuzet en ul lenn artifisiel
* Derwentwater, Lake District
** Above Derwent, parrez amezek
* Sutton upon Derwent, kêriadenn en East Riding of Yorkshire, nepell diouzh York
* Derwent Mouth, lec'h war lez ar stêr Trent, etre Derbyshire ha Leicestershire
* Newton upon Derwent, kêriadenn en East Riding of Yorkshire, England

### Kanada

* Derwent, Alberta
* Derwent, Ontario

### SUA

* Derwent, Ohio

## Stêrioù

* Stêr Derwent, anv meur a stêr

## Tud

* Derwent Coleridge (1800-1883), skrivagner saoz
* Derwent Hall Caine (1891–1971), aktour ha politikour saoz
* Derwent Lees (1885–1931), livour aostralian .
# Derwydd

Derwydd zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre. Emañ e gevred ar gontelezh, hanter hent etre Rhydaman ha Llandeilo.
# Derwell

Derwell a zo anv ur santez vrezhon, mamm da Sant Maloù, lidet d'an 18 a viz Meurzh.
# Des Knaben Wunderhorn

Des Knaben Wunderhorn. Alte deutsche Lieder, pe Korn hud ar bugel, zo un dastumad Volkslieder, pe kanaouennoù-pobl alamanek, darn anezho ken kozh ha dibenn ar Grennamzer. Embannet eo bet teir levrenn an oberenn e Heidelberg, e Dugelezh-veur Baden, etre 1805 ha 1808, gant an daou varzh romantel alaman, Clemens Brentano ha Ludwig Achim von Arnim. Heuliañ a raent neuze skouer Goethe ha Herder, a oa troet-kaer gant ar varzhoniezh-pobl.

## Pouez

D'ur mare ma oa rannet Alamagn hag aloubet gant armeoù gall Napoleon e kinnige al levr gweledigezh un Alamagn unvan dre ar yezh hag ar sevenadur. Goethe, pouezusañ skrivagner alamanek e amzer, a lavaras « e ranke Des Knaben Wunderhorn kaout e lec'h e pep ti ». Gwelout a c'haller gwelout en embannadur-se gwrizioù an emsav unvaniñ ar vroad alaman hag an hollc'hermanegezh.

## Labour personel

Arnim ha Brentano, evel ar Saoz Thomas Percy, a gemmas ar skridoù hervez o soñjoù war ar varzhoniezh ha war ar yezh, da glotañ gant ar yezh vodern. Sevel a rejont ivez un toullad eus ar c'hanoù.
Ne voent ket tamallet ken garv abalamour da se ha ma voe Kervarker e Breizh.
En XXvet kantved ez eus bet un embannadur gant Heinz Rölleke hag a gont istor pep kan.

## Sonerezh

Pezhioù zo eus an oberenn zo bet savet sonerezh dezho gant tud evel Weber, Mendelssohn, Schumann, Loewe, Brahms ha Zemlinsky.
Unan eus levrioù muiañ karet Gustav Mahler e oa an oberenn ha sevel a reas tonioù evit kalz anezhe a-hed e vuhez.

## Des Knaben Wunderhorn ha sonerezh

Dibabet e voe kanoù-pobl an dastumad, klevet e genoù ar bobl pe kavet el levrioù kozh, en sell da seveniñ ur gefridi sevenadurel, hervez soñj Arnim : diskouez ha daskor d'ar bobl teñzorioù he barzhoniezh berniet ganti a-hed ar c'hantvedoù. Brentano avat eo al labour arzel a oa a-bouez dezhañ.

## Levezon

Gant an oberenn-se eo bet levezonet ar remziadoù barzhed deuet en he goude (Eichendorff, Uhland, Mörike, Geibel, Heine, Lenau) ha sonaozourien e-leizh (Weber, Schubert, Schumann, Brahms, Mahler, R. Strauss). Evel kontadennoù Grimm he deus awenet skrivagnerien all ivez dre Europa, hag e Breizh ivez.

## Breizh

Skouer Brentano hag Arnim eo a voe heuliet gant Kervarker, ganet e 1815, pa savas Barzaz Breiz, embannet e 1839.

## Notennoù

* ↑ von Arnim, Achim & Brentano, Clemens (1987), Rölleke, Heinz, ed., Des Knaben Wunderhorn, Stuttgart: Reclam

## Levrlennadur
### En alamaneg

* Arnim, Achim von; Brentano, Clemens (Hgg.): Des Knaben Wunderhorn. Alte deutsche Lieder, 3 Bde; Tübingen: J. C. B. Mohr, 1926; Nachdruck der Ausgabe: Heidelberg: Mohr und Winter, $^2$1819
* Arnim, Achim von; Brentano, Clemens (Hgg.): Des Knaben Wunderhorn. Alte deutsche Lieder; hrsg. von Heinz Rölleke; Frankfurt am Main; Leipzig: Insel-Verlag, 2003; ISBN 3-458-17150-9

### Yezhoù all

* (fr) Le Cor merveilleux de l’enfant, Le Petit Véhicule, Le carré de l'imaginaire, 2002.

## Liammoù diavaez

* Roll kanoù an dastumad gant anvioù ar sonaozourien ha skridoù
* Des Knaben Wunderhorn er Projekt Gutenberg-DE

## Pennadoù kar

* Breudeur Grimm
* Barzaz Breiz
# Dervio

Dervio zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Derwen

Derwen zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 240 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 409 a dud, ha 191 anezho (46,7%) a oa kembraegerien.

## Gerdarzh

Derwen a zo dervenn e brezhoneg.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Casas de Don Pedro

Casas de Don Pedro zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Casas de Reina

Casas de Reina zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Casas de Fernando Alonso

Casas de Fernando Alonso zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Casas de Millán

Casas de Millán zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Casas de Miravete

Casas de Miravete zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Casas de Guijarro

Casas de Guijarro zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Casas de Haro

Casas de Haro zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Casas de Garcimolina

Casas de Garcimolina zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Casas de Juan Núñez

Casas de Juan Núñez zo ur gumun e proviñs Albacete en Kastilha-La Mancha.
# Casas de Lázaro

Casas de Lázaro zo ur gumun e proviñs Albacete en Kastilha-La Mancha.
# Cazzano Sant'Andrea

Cazzano Sant'Andrea zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Caíssa (Arc'hantina)

Caíssa a oa ur gazetenn spagnolek gouestlet d'an echedoù embannet en Arc'hantina e 1978- 1982. E. J. Marchisotti a oa he fenngazetennour.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
# Caíssa (Brazil)

Caíssa a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Brazil e 1978- 1982. Waldemar Costa ha Luiz Vasconcellos Loureiro a oa he fenngazetennourion.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
# Cañada de Benatanduz

Cañada de Benatanduz zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel, en Aragon, e komark Maestrazgo. 42 den a oa eno o chom e 2017.
# Cazzago San Martino

Cazzago San Martino zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia, e rannvro Lombardia.
# Cañada

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Cañada ("saonenn strizh etre daou venez", alese "hent evit an treuzpeuriñ") zo un anv-lec'h spagnolek.

## Lec'hioù

Arc'hantina
* Cañada de Gómez, pennlec'h departamant Iriondo, e proviñs Santa Fe.
* La Cañada, pennlec'h departamant Figueroa, e proviñs Santiago del Estero.
* La Cañada de Córdoba, gwazh a dremen dre gêr Górdoba.
Mec'hiko
* Cañada (Oaxaca), rannvro e Stad Oaxaca.
* Cañada Morelos, kumun e Stad Puebla.
Spagn
* Almendral de la Cañada, e proviñs Toledo.
* Cañada Rosal, e proviñs Sevilla .
* Cañada, pe La Canyada de Biar, kumun e proviñs Alacant.
* La Cañada (Paterna), kêriadenn e kumun Paterna, e proviñs València.
* Cañada de Calatrava, e proviñs Ciudad Real.
* Cañada de la Cruz, kêriadenn e kumun Moratalla, e Rannvro Murcia.
* Villanueva de la Cañada e Kumuniezh Madrid.

### Proviñs Cuenca

* Cañada del Hoyo
* Cañada Juncosa

### Proviñs Teruel

* Cañada Vellida
* Cañada de Benatanduz
* La Cañada de Verich
Stadoù-Unanet
* La Cañada Flintridge, kêr e kontelezh Los Angeles, e Kalifornia.
Uruguay
* Cañada Nieto
Venezuela
* La Cañada de Urdaneta, kumun e Stad Zulia.

## Tud

* David Cañada (1975-2016), marc'hhouarner spagnol.

## Notennoù

* ↑ (es) Real Academia Española
# Cañada Juncosa

Cañada Juncosa zo ur gumun e Spagn e proviñs Cuenca.
# Cañada Rosal

Cañada Rosal zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
# Cazzano di Tramigna

Cazzano di Tramigna zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Cañada Vellida

Cañada Vellida zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Cirueña

Cirueña zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Cis (Italia)

Cis zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Cisano sul Neva

Cisano sul Neva zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Cislago

Cislago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Cisla

Cisla zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Cirò (Calabria)

Cirò zo ur gumun italian e proviñs Crotone, e Calabria.
# Cirò Marina

Cirò Marina zo ur gumun italian e proviñs Crotone, e Calabria.
# Cisano Bergamasco

Cisano Bergamasco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Ciserano

Ciserano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Cisliano

Cisliano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chalon-sur-Saône

Chalon-sur-Saône :
| ar Saône e Chalon ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Saône-et-Loire |
| Arondisamant | Chalon-sur-Saône (pennlec'h) |
| Kanton | pennlec'h pevar c'hanton |
| Kod kumun | 71076 |
| Kod post | 71100 |
| Maer Amzer gefridi | Gilles Platret (Unvaniezh evit ul Luskad Poblel) 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Le Grand Chalon |
| Lec'hienn web | chalon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 45 094 ann. (2020) |
| Stankter | 2 963 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 172 m — brasañ 191 m |
| Gorread | 15,22 km² |
| kemmañ |
Chalon-sur-Saône zo ur gêr eus Saône-et-Loire e Bro-C'hall, er rannvro Bourgogne.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Tiez kozh e kreiz-kêr.

### Iliz-veur

Iliz-veur Sant Visant, 1090-1520.
* Gwerenn livet
* Pallennoù-moger.
* Biñs.
* Marelladenn.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Chalotez

Ar chalotez (Allium cepa var. aggregatum o anv skiantel) a zo plant geotennek bividik, gounezet evel plant bloaziek, eus ar c'herentiad Amaryllidaceae, genad Allium. Legumaj ha Spis (temz) int ivez.

## Uhelder

0,20-0,30 m.

## Istor

Plant eus Azia ar C'hreiz e oa erru ar chalotez e Breizh er XVIIvet kantved. Gounezet e vezont er memes doare diwar neuze.

## Gounidigezh

Gallout a ra ar chalotez bezañ hadet pe blantet.

### Ar chalotez hengounel e Breizh

Gant an dorn e vez plantet ar bulb er plouz etre miz Genver ha miz Ebrel, ha tennet gant an dorn ivez etre ar 15 a viz Even hag ar 15 a viz Eost. Goude bezañ bet lakaet da sec'hañ er maezioù, e vezont dastumet gant mekanikoù, ha berniet, evit bezañ gwerzhet ar bloaz-pad. A-drugarez d'he 30 000 ton chalotez produet bep bloaz eo Breizh produerez kentañ Europa.

## Seurtadoù

* Chalotez gris (ar re saourusañ) : Griselle, Grisor
* Chalotez roz : Ronde de Jersey, Pesandor, Rondeline, Conservor, Picador, Armador
* Chalotez gell : Arvro, Germor, Longor,...

## Keginerezh

Debret e vez ar penn chalotez hag ar gorzenn kriz pe boazh pe goñfizet.

### Un nebeud meuzioù

* Beterabez ruz dre winegrenn gant chalotez
* Steak gant chalotez

## Sinema

* La Course à l'échalote, film gall bet sevenet gant Claude Zidi ha deuet er-maez e 1975.

## Gwelout ivez

* Spis (temz)

## Liammoù diavaez

* Prince de Bretagne
* SICA
# Chamaeza

Chamaeza :
| Chamaeza campanisona fulvescens (en traoñ). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Formicariidae |
| Anv skiantel ||
| Chamaeza Vigors, 1825 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chamaeza a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Chamaeza campanisona
** C. c. berlepschi, boliviana, campanisona, columbiana, fulvescens, huachamacarii, obscura, olivacea, punctigula, venezuelana ha yavii,
* Chamaeza meruloides,
* Chamaeza mollissima
** C. m. mollissima ha yungae,
* Chamaeza nobilis
** C. n. fulvipectus, nobilis ha rubida,
* Chamaeza ruficauda,
* Chamaeza turdina
** C. t. chionogaster ha turdina.
O c'havout a reer e Suamerika, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Formicariidae/Chamaeza (lennet e-barzh d'ar 4 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Challans

Challans :
| Taolenn gant Thomas Drake, 1850-1860. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Les Sables-d'Olonne |
| Kanton | Challans |
| Kod kumun | 85047 |
| Kod post | 85300 |
| Maer Amzer gefridi | Rémi Pascreau 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Challans-Gois Communauté |
| Lec'hienn web | Kumun |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 21 900 ann. (2020) |
| Stankter | 335 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 29 m bihanañ 1 m — brasañ 64 m |
| Gorread | 65,47 km² |
| kemmañ |
Challans a zo ur gumun e departamant Vande. Kêr vrasañ ar Geunioù Brezhon eo.

## Dezougen

* Un THR (Tren Herrek Rannvroel) er porzh-houarn.
* War al Linenn Hent-houarn Naoned-Stad La Roche-sur-Yon dre Santez-Pezhenn emañ Challans.

## Dispac'h Gall

* Plakenn e Bered Picpus e Pariz (Bro-C'hall).
* Dibennet e voe 23 den eus bro Challans e Pariz (Bro-C'hall) d’ar 25 a viz Even 1794, e-pad ar Spont bras.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 265 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,51% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 29 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$. Dibabet e voe raktres an Embregerezh Gourdon ha nac’het hini ar vreudeur Martel. Dioueliet e voe d'an 29 a viz Here 1923.

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Université de Lille
# Chaluter

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ur chaluter (bag-chaluter a-wezhoù) zo ur vag-pesketa, ma vez stlejet er mor ur sac'h-drag, ur roued, war gostez pe a-dreñv ur vag pesketa pe gant div vag. An teknik pesketa-se a oa deuet war wel e deroù an XX$^{vet}$ kantved hag implijet e vez kalz hiziv.

## Istor

Kentañ chaluter e Breizh e voe Kerino, ur vag dre-dan marilhet e porzh An Oriant e 1899. Klask a reas ar c'habiten gwerzhañ an taol-pesked e Konk-Kerne, met ne c'hellas ket e zilestrañ, pa voe huchet warnañ gant moraerien ar porzh.
Diorroet eo bet muioc'h-mui teknik ar sac'h-drag e-doug an XX$^{vet}$ kantved, dreist-holl goude an Eil Brezel-bed, p'o deus klasket ar stadoù sevel ur greanterezh a bourvezfe kalz a voued aes. Brasoc'h-bras eo bet savet ar bagoù ken e teuent da vezañ listri graet e dir ha lusket gant kefluskeroù dre direoul. Hiziv e vez pesketaet an hanter eus ar pesked tapet er bed gant chaluterien. Listri-labouradeg a c'hell tretiñ ha dilestrañ miliadoù a donennadoù pesked en un taol.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Auguste Dupouy, Pêcheurs bretons, Ar Gelveneg, Le Signor, 1920, 233 p.
# Chalybura

Chalybura :
| Chalybura urochrysia ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Genad : | Chalybura |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chalybura zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad evned-kelien.

## Spesadoù

* Chalybura buffonii
* Chalybura urochrysia
# Chaloni

Ar chaloni zo ur beleg, ezel eus chabistr an iliz-veur pe an iliz-chabistr. Bez’ ez eus ivez chalonied a enor.
Amprestet eo bet ar ger-se digant al latin canonicus, dre ar galleg kozh chanoni (ar saozneg hag ar c'hembraeg a implij canon).
Ar chaloniezh (gwechall chaloniaj) eo karg ar chaloni.

## Chalonied-menec'h

Ar chalonied-menec'h zo leaned en urzhioù (chanoines réguliers e galleg), evel ar chalonied-menec'h sant Aogustin, ar chalonied-menec'h eus Premontre.

## Chaloniezed

Ar chaloniezed zo leanezed en urzhioù, evel chaloniezed sant Aogustin eus ospital Pont-'n-Abad, eus ospital Malastred, pe e kouent Sant-Frañsez-Montroulez.

## Levrlennadur

* (fr) Olivier Charles, Chanoines de Bretagne. Carrières et cultures d'une élite cléricale au siècle des Lumières, Rennes, Presses universitaires de Rennes, 2004, 467 p.
# Chamartín (Ávila)

Chamartín zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Challand-Saint-Victor

Challand-Saint-Victor zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Chamaepetes

Chamaepetes :
| Chamaepetes goudotii, luc'hskeudennet e Cuenca (Ecuador). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Cracidae |
| Anv skiantel ||
| Chamaepetes Wagler, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chamaepetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant al loenoniour alaman Johann Georg Wagler (1800-1832).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Chamaepetes goudotii
** C. g. fagani, C. g. goudotii, C. g. rufiventris, C. g. sanctaemarthae ha C. g. tschudii,
* Chamaepetes unicolor.
O c'havout a reer e Kreiz (ar spesad unicolor) ha Suamerika.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cracidae/Chamaepetes (lennet e-barzh d'ar 25 a viz Mae 2016).
# Euronat

Euronat zo ur greizenn vakañsoù naturegel e Grayan-et-l'Hôpital, tost da Vendays-Montalivet.