OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Langadiarn

Langadiarn :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Langediau |
| Anv gallek (ofisiel) | Languédias |
| Bro istorel | Bro Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Plelann-Vihan |
| Kod kumun | 22104 |
| Kod post | 22980 |
| Maer Amzer gefridi | Jérémy Dauphin 2014-2026 |
| Etrekumuniezh | Dinan Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Dinan |
| Lec'hienn Web | http://www.languedias.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 540 ann. (2020) |
| Stankter | 63 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 23′ 20″ Norzh 2° 12′ 42″ Kornôg / 48.3888888889, -2.21166666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 95 m bihanañ 73 m — brasañ 115 m |
| Gorread | 8,61 km² |
| Langadiarn ||
| kemmañ |
Ur gumun e Breizh en Aodoù-an-Arvor eo Langadiarn.

## Ardamezouriezh

* En glazur e dreustell skoulmet en aour, eilet gant teir c'hregilhenn en argant, 2, 1.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : embannet e voe bout mennet da nac'h al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Beslay e anv.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 38 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 6,03 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; lazhet e voe unan anezhe d’an 22 a viz Eost 1914 e Rossignol e Belgia, soudard er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel e oa.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Ar velin.
* An iliz katolik.
* Ar monumant.
* Kastell, milin hag abati "Beaulieu".
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Monumant foran ar re varv e Leurgêr an Iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Monumant katolik ar re varv (1914-1918) en iliz, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Tud liammet ouzh ar gumun

* Francis Guinard, kizeller breizhat, a vevas eno.

## Liammoù diavaez

* (fr) Langadiarn war Geobreizh
* (en) Langadiarn war Google Maps

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Adhésion de Messieurs les Recteurs, Curés et autres ecclésiastiques du diocèse de Saint-Malo, en Bretagne, A l'exposition des principes sur la Constitution du Clergé, adressée à MM. les Evêques députés à l'Assemblée nationale, Imprimerie de Crapart, place Saint-Michel, Pariz, Bro-C'hall, p. 13
* 1 2 (fr) Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Langameg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù mongolek-langamek eo al langameg (langam) komzet gant tro-dro da 424 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù youatek-langamek
# Marta Rovira

Marta Rovira i Vergés (bet ganet d'ar 25 a viz Genver 1977 e Vic) a zo un alvokadez hag ur bolitikourez katalan, sekretourez hollek ERC abaoe 2011. Abalamour d'he ferzh e referendom war dizalc'hiezh ar vro e 2017 he doa divizet mont d'an harlu e Suis e 2018.
# Martha

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Martha zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Marta, e brezhoneg ha spagnoleg
* Marthe, e galleg

## Tud

* Martha Graham (1894 – 1991), korollerez stadunanat
* Martha Boswell (1910-2008), ar goshañ eus an trikon kanerezed stadunanat ar Boswell Sisters,
* Martha Grünenwaldt (1910-2008), arzourez velgiat,
* Martha Washington, Stadunanadez, gwreg George Washington, prezidant kentañ ar Stadoù Unanet
* Martha and the Vandellas, laz kanerezed stadunanat,
* Märtha Louise Norge, ganet e 1971, merc'h henañ Harald V, roue Norge
* Martha Higareda (g. e 1983), aktourez vec'hikan

## Traoù all

* Martha Jac a Sianco, romant kembraek gant Caryl Lewis, embannet gant Y Lolfa e 2004, Llyfr y Flwyddyn (Levr ar Bloaz) e 2005.
* Martha My Dear, kanaouenn gant The Beatles.

## Lec'hioù
### SUA

* Martha, Oklahoma
* Martha, Kentucky
* Martha, New Jersey
* Martha, Tennessee
# Martano

Martano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Martelange

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Martelange (luksembourgeg :Maarteleng / Maartel ; walloneg :Måtlindje) zo ur gumun e Belgia e proviñs Luksembourg.
* Lec'hiadur
* Plakenn straed divyezhek luksembourgeg/galleg

## Douaroniezh

* Gorread : 29,98 km²
* Poblañs (2022) : 1 931 a dud
* Stankter : 64 den/km²
# Martellago

Martellago zo ur gumun en Italia e Meurgêr Venezia hag e rannvro Veneto.
Rumad:Kumunioù Veneto
# Martainville (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Martainville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Martainville en Arondisamant Caen | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Suisse Normande |
| Kanton | Thury-Harcourt |
| Kod INSEE | 14404 |
| Kod post | 14220 |
| Maer | Guy Anne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,84 km² |
| Led | 48° 57' 12" Norzh |
| Hed | 00° 21' 18" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 210 m |
| Uhelder bihanañ | 144 m |
| Uhelder brasañ | 227 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 96 (2009) |
| Stankter | 16 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Martainville a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944 : tri den nann soudard a varvas e Martainville abalamour d’ar brezel e mizioù Even, Gouere hag Eost.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ur c’hamp eus an Henamzer.
* Ur c’hastell, XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Sylvain, adalek an XII$^{vet}$ betek an XIX$^{vet}$ kantved.
* Ti-feurm, 1654.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1983 | Meurzh 2008 | Yvon Guérard | digostezenn | |
| Meurzh 2008 | | Guy Anne | digostezenn | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ Patrimoine de France
* ↑ EBSSA
# Marta e Maria Maddalena

Marta e Maria Maddalena (anavezet ivez evel Conversione della Maddalena) zo un eoullivadur diwar zorn an arzour italian Caravaggio, graet war-dro 1598 hag a zo war ziskouez en "Institute of Arts" e kêr Detroit, e SUA.

## An daolenn

Gwelout a reer an div c'hoar Marta ha Mari Madalen, maouezed meneget o anvioù en Aviel, o kaozeal. Emañ Marta o klask distreiñ he c'hoar diouzh hent ar blijadur hag ar vuhez fall da vont gant hent ar vertuz hag ar feiz e Jezuz. En deñvalijenn emañ dremm Marta, damstouet, gant he c'haoz, tra m'emañ he c'hoar o treiñ ur vleunienn orañjez etre he bizied hag o terc'hel ur melezour, arouez ar vuhez diroll emañ o vont da zilezel. E dremm Mari emañ galloud ar skeudenn, p'emañ Mari o kregiñ da vezañ kendrec'het.

## Istor

Livet e voe gant Caravaggio p'edo o chom e ti ar c'hardinal Francesco Maria Del Monte. Daou seurt taolennoù en deus graet evit ar c'hardinal: ar re zirelijiel, evel Bacchus, Al ludour, pe Concerto, an holl anezho o poltrediñ paotred yaouank e-barzh tier, hag ar re diwar-benn ar relijion. E-touesk ar re relijiel e oa peder zaolenn ma weler div blac'h, pe o-unan pe a-gevret. Anavezet eo an div blac'h-se, div gourtizanez hag a zaremprede palezioù Del Monte ha re tud binvidik ha galloudek all: Anna Bianchini, ha Fillide Melandroni, bet serc'h da g-Caravaggio, ha bet poltredet gantañ meur a wech.

## Fillide Melandroni

Fillide Melandroni eo a voe patrom evit Mari Madalen, ha marteze e oa serc'h d'al livour. Poltredet eo bet e meur a daolenn, er Ritratto di Cortigiana, graet evit he serc'heg, an arc'hantour Vincenzo Giustiniani, mignon d'ar c'hardinal Del Monte, evel er Santa Caterina d'Alessandria hag a zo e Madrid, ha Giuditta e Oloferne.

## Anna Bianchini

Kentañ ma voe gwelet Anna Bianchini a voe evel Maria Maddalena hec'h-unan-penn en daolenn Maddalena penitente, graet war-dro 1597.
# Martaizé

Martaizé :
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Vienne |
| Arondisamant | Châtellerault |
| Kanton | Moncontour |
| Kod kumun | 86149 |
| Kod post | 86330 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Marc Mureau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays Loudunais |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 371 ann. (2020) |
| Stankter | 19 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 53 m — brasañ 84 m |
| Gorread | 19,48 km² |
| kemmañ |
Martaizé zo ur gumun eus ar Vienne e Bro-C'hall. 371 den a oa o chom enni e 2007.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Sautonne.
* Iliz katolik Saint Maurice.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Clochers de France
# Martell (Sutirol)

Martell (Martello en italianeg), zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige. 2 847 a dud zo enni o chom.
# Marta Hillers

Marta Hillers :
| Obererezh | deizlevr |
| Ganedigezh | 26 a viz Mae 1911 e Krefeld |
| Marv | 16 a viz Even 2001 e Basel |
| Yezh skrivañ | alamaneg |
| Oberennoù pennañ ||
| Eine Frau in Berlin ||
| kemmañ |
Marta Hillers (26 a viz Mae 1911 e Krefeld -16 a viz Even 2001 e Basel) a oa ur gazetennerez alaman. Er Sorbonne he deus studiet, hag ouzhpenn alamaneg e ouie komz ruseg ha galleg. Beajet he deus kalz en Europa goude he studioù.
Brudet eo evit bezañ skrivet an danevell vuhez anvet Eine Frau in Berlin (Ur vaouez e Berlin). Enni e kont buhez pemdez tud Berlin pa voe aloubet ar gêr gant an Arme Ruz, e dibenn an Eil Brezel-bed. Skrivet he deus al levr-se e stumm un deizlevr, an darvoudoù kontet ennañ a c'hoarvez etre an 20 a viz Ebrel 1945 hag an 22 a viz Even 1945. Ar romant a zo bet savet e stumm ur flm hag embannet e 2008 en Alamagn ha Polonia. Er Stadoù-Unanet Amerika e vez graet A Woman in Berlin anezhañ.
# Monarkiezh Zeland-Nevez

Monarkiezh Zeland-Nevez (ent ofisiel : monarchy of New Zealand) a vez graet eus ar vonarkiezh vonreizhel o ren war Zeland-Nevez. Penn ar vonarkiezh eo ar rouanez Elizabeth II, deuet da vezañ penn ar Stad goude marv he zad, ar roue George VI, d'ar 6 a viz C'hwevrer 1952.
Goude Emglev Waitangi etre ar rouanez Victoria hag ar Vāoried sinet e 1840, ar Saozon a oa deuet da vezañ mistri Zeland-Nevez, ha penn ar Stad a oa dre ret penn monarkiezh ar Rouantelezh-Unanet.
# Monark Fatu Hiva

Monark Fatu Hiva :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Genad : | Pomarea |
| Anv skiantel ||
| Pomarea whitneyi Murphy & Mathews, 1928 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar monark Fatu Hiva a zo ur spesad golvaneged bras, Pomarea whitneyi an anv skiantel anezhañ. Dougen a ra anv an den a aferioù stadunanat Harry Payne Whitney (1872-1930).
Abaoe ar bloavezh 2000 ez eo aet an niver a hiniennoù war-zigresk abalamour da zonedigezh razhed du war Fatu Hiva. E 2009 e soñjed e chome nebeutoc'h evit dek monark Fatu Hiva ha tregont.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad en enezenn vihan Fatu Hiva (inizi Markiz, Polinezia C'hall).

## Liammoù diavaez

* (en) Pomarea whitneyi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Pomarea whitneyi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pomarea whitneyi war al lec'hienn Avibase.
# Monale

Monale zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# Monarcha

Monarcha :
| Monarcha castaneiventris (en traoñ) treset gant Keulemans (1879). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Monarchidae |
| Anv skiantel ||
| Monarcha Vigors & Horsfield, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Monarcha a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840) hag an naturour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* Monarcha castaneiventris
** M. c. castaneiventris, megarhynchus, obscurior hag ugiensis,
* Monarcha cinerascens
** M. c. cinerascens, commutatus, fulviventris, fuscescens, geelvinkianus, impediens, inornatus, nigrirostris, perpallidus, rosselianus ha steini,
* Monarcha erythrostictus,
* Monarcha frater
** M. f. canescens, frater, kunupi ha periophthalmicus,
* Monarcha godeffroyi,
* Monarcha melanopsis,
* Monarcha richardsii,
* Monarcha rubiensis,
* Monarcha takatsukasae.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Monarchidae/Monarcha (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Meurzh 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Monarkiezh Gouere

Unpenniezh Gouere a vez graet eus ar renad a voe embannet d'an 9 a viz Eost 1830 da-heul an taolioù-dispac'h a c'hoarvezas e Pariz d'ar 27, d'an 28 ha 29 a viz Gouere. Kemer a reas lec'h an Eil Restaorasion o fiziout ar galloud da Loeiz-Fulup Iañ : dilezel ar veli a reas d'ar 24 a viz C'hwevrer 1848 pa voe embannet an Eil Republik c'hall gant Alphonse de Lamartine.
# Monal Himalaya

Monal Himalaya :
| Lophophorus impejanus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Lophophorus |
| Anv skiantel ||
| Lophophorus impejanus (Latham, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar monal Himalaya (Lophophorus impejanus) zo ur spesad evned e-touez kerentiad ar Phasianidae.
Evn broadel Nepal eo (ma vez anvet danphe).

## Annez

Bevañ a ra al labous en Himalaya, eus Afganistan da su Tibet, hag e mervent Sina ha biz Myanmar.

## Liamm diavaez

* Lophophorus impejanus war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn Birdlife
# Monasterace

Monasterace zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Mireg (tchadek)

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.1 eo ar mireg (mire) komzet gant tro-dro da 1.400 den e mervent Tchad (1990).
Tost a-walc'h eo d'an ndameg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Mirlec'h La Serena

Mirlec'h La Serena zo ur mirlec'h dour e proviñs Badajoz war ar stêr Zújar. Eil brasañ mirlec'h dour al ledenez eo, war-lerc'h hini Alqueva e Portugal, hag an trede brasañ en Europa.
# Miren Agur Meabe

Miren Agur Meabe ganet d'ar 7 a viz Here 1962 e Lekeitio, zo ur varzhez ha romantourez euskarek.
Pedet e oa bet d'an Eisteddfod Vroadel, e Kembre, e 2009, da lenn he barzhonegoù.

## Oberennoù
### Barzhoniezh

* Iraila 1984, Sustraia.
* Nerudaren zazpigarren maitasun olerkiari begira 1985, Sustraia.
* Arratsezko poemak 1987, Arbola argitaletxea
* Peneloperen poemak 1989, Idatz & Mintz.
* Oi, hondarrezko emakaitz 1999, Labayru
* Ihesaren kantua 2000, Idatz & Mintz
* Azalaren kodea 2000, Susa

### Lennegezh evit ar yaouankiz

* Bisita 2001, Gara
* Itsaslabarreko etxea 2001, Aizkorri
* Joanes eta Bioletaren bihotza 2002, Elkar
* Etxe bitan bizi naiz, eta zer? 2003, Elkarlanean
* Nola zuzendu andereño gaizto bat 2003, Giltza
* Urtebete itsasargian 2006 Elkar

### Romant

* Uneka... gaba 1996, Labayru

## Liamm diavaez

* Literaturaren Zubitegian
# Mirdioù broadel Berlin

Mirdioù broadel Berlin (alamaneg : Staatliche Museen zu Berlin) a zo ur hollad mirdioù e Berlin a zo arc'hantaet gant stad kevreadel Alamagn hag al Länder. En holl ez eus 17 mirdi, tri ensavadur enklaskoù ha Stal-labour ar moullañ (Gipsformerei). Enno e c'haller arvestiñ ouzh oberennoù eus penn-kentañ istor an arz betek an arz a vremañ. Krouet e voent pa voe diazezet Mirdi ar roue gant Friedrich-Wilhelm III Prusia. Hiziv an deiz ez int meret gant Diazezadur glad sevenadurel Prusia (Stiftung Preußischer Kulturbesitz).

## Mirdioù

Rannet eo mirdioù broadel Berlin e pemp strollad :

### Enezenn ar mirdioù / Mitte

* Mirdi Pergamon
* Mirdi Bode
* Alte Nationalgalerie
* Altes Museum
* Neues Museum
* Iliz Friedrichswerder

### Kulturforum Potsdamer Platz / Tiergarten

* Neue Nationalgalerie
* Gemäldegalerie
* Mirdi an arzoù-kinklañ
* Mirdi an arzoù grafek (Kupferstichkabinett)
* Levraoueg an arzoù-kaer
* Hamburger Bahnhof (Hamburger Bahnhof - Museum für Gegenwart - Berlin)

### Charlottenburg

* Mirdi Berggruen
* Sammlung Scharf-Gerstenberg
* Museum für Fotografie

### Dahlem

* Mirdi Dahlem

### Köpenick

* Schloss Köpenick

## Ensavadurioù enklasl

E Mirdioù broadel Berlin e renker ivez ar pevar ensavadur da-heul :
* Gipsformerei
* Institut für Museumsforschung
* Rathgen-Forschungslabor
* Zentralarchiv

## Notennoù

* ↑ PDF displegadennoù ofisiel
* ↑ (de)(en)Staatliche Museen zu Berlin - Museen
* ↑ (de) Staatliche Museen zu Berlin - Sammlungen / Institute - Institute

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Mirdioù broadel Berlin
# Mirmidoned

Ar Vyrmidoned (henc'hresianeg : Μυρμιδόνες Myrmidónes, eus μύρμηξ mýrmex « merienenn ») zo ur bobl vojennel eus Henc'hres.
Meneget int en Ilias, oberenn Homeros, ha perzh a gemeront e brezel Troia, gant an haroz Ac'hilleüs. Diskenn a rajent eus ur roue Myrmidon, a vije bet roue Fthia, mab da Zeus hag Eurymedousa, priñsez eus Fthia, a voe hoalet gantañ pa oa aet an doue e stumm ur verienenn.
Brudet e oa o fealded.

## Yezhoù

Implijet eo bet ar ger e saozneg evit ober anv eus soudarded pe mevelien sentus prest da skeiñ.

## Lennegezh

* Homeros, Ilias
* Ovidius, Metamorfozoù
* Aesc'hulos, Ar virmidoned, trajedienn aet da goll
* Pierre de Ronsard - Les Amours (ur meneg er varzhoneg Je ne suis pas ma guerrière Cassandre)
* William Shakespeare, Troilus and Cressida.
# Mirdi sevenadurioù Anatolia

Mirdi sevenadurioù Anatolia zo ur mirdi krouet e 1921 en Ankara.
E 1997 e voe dilennet mirdi european ar bloaz a-douez 68 mirdi.
E penn kentañ e oa gouestlet ar mirdi-mañ d'ar sevenadur Hitit hepken. Hiziv an deiz e kinnig pezhioù adalek ar paleolitik.

## Lec'hienn Internet

* Lec'hienn ofisiel
# Mirdi yuzev Berlin

Mirdi yuzev Berlin (Jüdisches Museum) a zo ur mirdi e bal diskouez 2000 vloaz a istor yuzev en Alamagn. Ar steuñv anezhañ a zo bet ijinet gant ar savour amerikan Daniel Libeskind. Savet eo bet etre 1993 ha 1998, lezanvet eo ar Blitz (luc’hedenn) gant ar Verliniz. Disheñvel-tre diouzh mirdioù all Berlin eo.

## Istor

Krouet e voe ur mirdi yuzev e Berlin (Oranienburger Strasse) e 1934, met rankout a reas serriñ diwar urzh an nazied e 1938. Kaoz e voe da zigeriñ ur mirdi all adalek 1971. E 1975 e voe savet ur gevredigezh a-benn kas ar raktres da benn. E 1978, da heul un diskouezadeg diwar-benn istor ar yuzevien, e voe digoret ur rann ispisial e mirdi Berlin. Aozet e voe ur genstrivadeg savourien e 1989. E 1999 e voe echu ar savadur, met ne oa tra ebet e-barzh. Goude un eil kenstrivadeg e voe degaset peadra d’e leuniañ. An dafar-se a oa bet miret da c’hortoz er Martin-Gropius-Bau. A-benn ar fin e voe aozet al lid-digor e 2001.

## Ar savadur kent : Kollegienhaus

E 1735 e voe savet ar savdur kent, met goude bombezadegoù an Eil Brezel Bed ne chome nemet ar mogerioù diavaez. Kempennet e voe e1963 hag e teuas da vezañ mirdi kêr Berlin. Hiziv an deiz ez eo an nor a gas d’a mirdi yuzev. A-benn tremen eus ur savdur d’egile e ranker tremen dre ur riboul a dizher en ur ziskenn derezioù du.

## Ar park

El liorzh ez eus 49 c’holonenn : ur monumant da gaout soñj eus ar Shoah eo. Warno ez eus bet plantet ur wezenn olivez, da aroueziñ ar peoc’h.

## Dastumadeg ar mirdi

3000 m² diskouezadeg peurbadus a zo, a-benn displegañ ha diskouez 2000 vloaz a vezañs hag a sevenadur yuzev en Alamagn. Traoù arzel ha dibar evel ur c’hantolor Hanoucca (savet e 1776 gant Georg Wilhelm Margraff), lizheroù, traoù ar vuhez pemdez pe traoù stag ouzh ar relijion a gaver er mirdi, asambles gant elfennoù liesvedia. Ma seblant peurgarget ar mirdi ez eo peogwir ez eus fellet d’an aozerien diskouez pegen pinvidik ha liesseurt e oa ar sevenadur yuzev, ha war un dro pegen spontus eo bet an naziegezh evito. Ouzhpenn e kinniger darvoudoù liesseurt evel sonadegoù, filmoù, stalioù-labour ha tabutoù evit ma vefe ul lec’h bev. Er mirdi e kaver ivez ul levraoueg, dielloù hag ur greizenn enklask liesvedia.

## Titouroù pleustrek

* E Lindenstraße 9-14, 10969 Berlin emañ ar mirdi.
* Digor e vez da Lun da Sadorn, etre 10e vintin hag 8e noz.

## Gwelout ivez

Daniel Libeskind

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar mirdi
* Un abadenn kinniget gant Arte diwar-benn ar mirdi

## Skeudennoù

* Liorzh an harlu
* Tour ar Shoah, diavaez
* Unan eus "toulloù" ar mirdi, gant ar pal diskouez ez eo diglok ar sevenadur yuzev abalamour d'ar Shoah
* Prinistri ar mirdi
* Tour ar Shoah, diabarzh
* An derezioù na gasont da neblec'h, a-benn lakaat ar weladennerien da vezañ diroudet
* "An diskouezadeg a vank", un arouez eus ar mankoù a zo er sevenadur yuzev abalamour d'ar Shoah
* Pladoù - 19$^{vet}$ kantved
* Pladoù evit ar c'hig - 18$^{vet}$ ha penn-kentañ an 20$^{vet}$ kantved
* Lunedoù Moses Mendelssohn
* Moses Mendelssohn
* Argant yuzev - Ghetto Terezin
# Mireg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù tanek eo ar mireg (miri pe mis(h)ing) komzet gant tro-dro da 400.000 den en Assam en India.
Tost-tre eo d'an idoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù norzh asamek
# Mirlenn Nant-y-moch

Nant-y-moch zo ur virlenn e Kembre, er c'hornôg da venezioù Pumlumon, e biz Ceredigion, en tolead a zo etre Aberystwyth er c'hornôg, Machynlleth en hanternoz, Llanidloes er reter ha Ponterwyd er c'hreisteiz.
# Mizoram

Mizoram zo unan eus stadoù India e biz ar vro, war harzoù Myanmar (Birmania). En-dro dezhi emañ stadoù Assam ha Manipur en hanternoz, Tripura ha Bangladesh er c'hornôg ha Birmania er reter.
Ul lodenn eus stad Asam e oa betek 1973, pa zeuas da vezañ unan eus tiriadoù Unaniezh India. E 1987 e teuas da vezañ ur stad. Aizawl eo ar gêr-benn. Poblet e oa Mizoram gant 888 573 a dud e 2001. Emañ en eil renk e-touez stadoù India evit ar feur a dud a oar lenn ha skrivañ, goude Kerala : 88,49% eus annezidi ar stad a oar lenn ha skrivañ. Emañ ar braz eus an dud eus ar bobl Vizo, a gomz mizoeg, ur yezh louchaiek, ha war-dro 87% eus annezidi ar stad zo kristenien.

## Notennoù

* ↑ Lec'hienn diwar-benn Mizoram
# Miyu Tomita

Miyu Tomita (富田美憂, Tomita Miyu,15 a viz Du 1999 e Saitama) zo ur ganerez hag un aktorez eus Japan.

## Filmoù
### Anime

* Himouto! Umaru-chan - Taihei Doma
* Made in Abyss - Riko

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Miyu Tomita(ja)
# Miz

Rannet eo ar bloaz e daouzek miz.
| Ar mizioù e brezhoneg | Genver | C'hwevrer | Meurzh | Ebrel | Mae | Mezheven | Gouhere | Eost | Gwengolo | Here | Du | Kerzu |
| Ar mizioù e kembraeg | Ionawr | Chwefror (Mis Bach) | Mawrth | Ebrill | Mai | Mehefin | Gorffenhaf | Awst | Medi | Hydref | Tachwedd (Y Mis Du) | Rhagfyr |
# Mizwad

Ar mizwad (مزود en arabeg ; treuzskrivet mezoued ha mezwed ivez ; مزاود mazāwid el liester) zo un doare binioù a vez sonet e Tunizia. Graet eo ar sac'h gant kroc'hen gavr. Stag outañ ez eus ur sutell, ur c'horn-boud hag ul levriad doubl gant kerniel bihan en dibenn.

## Pennadoù kar

* Erkencho
* Shofar

## Liammoù diavaez

* Musée des civilisations de l'Europe et de la Méditerranée (e galleg)
# Miño

Miño zo un anv-lec'h spagnolek ha galizek. Minho e portugaleg.

## Galiza

* Miño, e proviñs A Coruña;
* Castrelo de Miño, e proviñs Ourense;
* Salvaterra de Miño, e proviñs Pontevedra;
* komark ar Baixo Miño, e proviñs Pontevedra.
* Ar Río Miño, stêr.

## Spagn

* Miño de Medinaceli, kumun e proviñs Soria
* Miño de San Esteban, kumun e proviñs Soria

## Chile

* ar menez-tan Miño, e rannvro Antofagasta