OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gokkun

Ur reizhelezh a strollad eo ar gokkun (ゴックン, gokkun$^?$). Kavet a vez anezhi e filmoù pornografel enno ur strollad paotred barrek a strink o sper a bep e dro war un den (ur paotr pe ur plac'h)a vo ret dezhañ lonkañ an dourel-mañ.
An dra se n'eo ket ur bukkake. An diforc'h eo ne vez ket lonket ar sper er bukkake d'ar c'hontrol d'ar pezh vez graet gant ar Gokkun. Lod a lavar eo ar Gokkun un eilstumm bukkake.

## Istor

Evel orin ar bukkake e teu ar gokkun eus ur bunijenn roet e Bro-Japan krenn-amzer d'ar merc'hed o doa doganiet o gwaz. Lakaet veze ar plac'h war he daoulin ha goude e oa rediet da vezañ goloet gant sper razh paotred ar geriadenn. (etre 5 ha 250 !!!)
Bec'h a ra filmoù Gokkun e Bro-Japan hag ivez e Breizh a-drugarez da Internet.
ar c'houzañver: En ur film Gokkun, ordin e vez gwelet ur studierez japanat (noazh pe gant he gwiskamant), ur glanvdiourez (noazh pe gant he flotatenn) pe ur sekretourez (noazh pe gant ur gravatenn). a-re-se a vo goloet gant sper ur strollad paotred oc'h en em vasturbiñ en-dro dezhi. Lod ar gamalaed-mañ a c'hall mousc'hoarzh met ar peurliesan emaint oc'h huchal gant orbidoù un tamm iskis. Gallout a ra ar c'houzañver pe get.
Al lec'h: ar peurliesañ vez graet an oberenn en ur burev pe ur c'hoad met a-wechoù vez graet en ur distrujkirriva pe e skolioù veur ( e-giz se e vez esperniet arc'hant o c'houlenn d'an studierienn da c'hoari ar strinkaderien.
E bloavezhioù 2000 en doa kresket kalz ar gokkun. Kement e lec'hioù ar filmoù nag etre mignoned. Hiziv an deiz e vez kavet bern a dud o deus ar stultenn-mañ. Prizet mat eo an doare d'ober gant ar metoù eskemmer.

## Etimologiezh

Un damprezenn a dalv kement ha 'glouk' e japaneg eo ar ger Gokkun. Ober a ra an drouz a vez graet pa vez lonket un dourel gant un den.

## Bukkake

Ur bratikerezh dammhenvel eo ar bukkake met n'eo ket ken kriz peogwir ne vez ket ret lipat pe lonkañ ar sper.

## Yec'hed

Un obererezh reizhel arvarus eo ar gokkun rak pa vez gwastet ar stervenn-beg e c'hall degas kleñved ar Sida pe VIH all.
# Kalao Decken

Kalao Decken :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Tockus |
| Anv skiantel ||
| Tockus deckeni Cabanis, 1869 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kalao Decken zo un evn a vev e reter Afrika. Tockus deckeni eo e anv skiantel.
# Kalao Mindanao

Kalao Mindanao :
| Penelopides affinis. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Penelopides |
| Anv skiantel ||
| Penelopides affinis Tweeddale, 1877 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao Mindanao a zo ur spesad evned, Penelopides affinis an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl ha kemer amprevaned, c'hwiled ha merien ivez (degouezhout a ra dezhañ debriñ buzhug, ral a wech avat).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad ez eo brosezat an daou isspesad anezhañ e kreisteiz Filipinez :
* Penelopides affinis affinis, en inizi Dinagat, Mindanao ha Siargao,
* P. a. basilanicus, e Basilan.

## Rummatadur

Sellet e veze outañ evel un isspesad da bPenelopides panini kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Penelopides affinis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Penelopides affinis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Penelopides affinis war al lec'hienn Avibase.
# Kalao Palawan

Kalao Palawan :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Anthracoceros |
| Anv skiantel ||
| Anthracoceros marchei Oustalet, 1885 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kalao Palawan a zo un evn hag a vev e Filipinez. Brosezat eo en enezenn Palawan hag en un nebeud inizi tro-dro. Anthracoceros marchei eo e anv skiantel.
# Kalao Sulu

Kalao Sulu :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Anthracoceros |
| Anv skiantel ||
| Anthracoceros montani Oustalet, 1880 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kalao Sulu a zo un evn hag a vev e Filipinez. Brosezat eo e 3 enezenn eus enezeg Sulu. Anthracoceros montani eo e anv skiantel.
# Kalao Mindoro

Kalao Mindoro :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Penelopides |
| Anv skiantel ||
| Penelopides mindorensis Steere, 1890 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kalao Mindoro a zo un evn hag a vev e Filipinez. Brosezat eo en enezenn Mindoro. Penelopides mindorensis eo e anv skiantel.
# Kalao Tickell

Kalao Tickell :
| Anorrhinus tickelli (Park Broadel Kaeng Krachan, Thailand). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Anorrhinus |
| Anv skiantel ||
| Anorrhinus tickelli (Blyth, 1855) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao Tickell a zo ur spesad kalaoed, Anorrhinus tickelli (pe Ptilolaemus tickelli) an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv Samuel Tickell (1811-1875), ofiser en arme vreizhveuriat diouzh e vicher hag evnoniour.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad e kreisteiz Myanmar ha kornôg Thailand.

## Liammoù diavaez

* (en) Anorrhinus tickelli war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Anorrhinus tickelli war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ptilolaemus tickelli war al lec'hienn Avibase.
# Kalao beg melen

Kalao beg melen :
| Tockus flavirostris, luc'hskeudennet e Kenya. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Tockus |
| Anv skiantel ||
| Tockus flavirostris (Rüppell, 1835) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao beg melen a zo ur spesad evned, Tockus flavirostris an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Buceros flavirostris (kentanv) da gentañ-penn (e 1835) gant an naturour alaman Wilhelm Peter Eduard Simon Rüppell (1794-1884).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika, en un takad hag a ya eus Eritrea, Etiopia ha Somalia da hanternoz Tanzania.

## Liammoù diavaez

* (en) Tockus flavirostris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tockus flavirostris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tockus flavirostris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalao Hemprich

Kalao Hemprich :
| Lophoceros hemprichii (ur par), luc'hskeudennet en Etiopia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Lophoceros |
| Anv skiantel ||
| Lophoceros hemprichii (Ehrenberg, 1833) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao Hemprich a zo ur spesad evned, Lophoceros hemprichii (Tockus hemprichii kent) an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Buceros (Lophoceros) Hemprichii (kentanv) da gentañ-penn (e 1833) gant ar skiantour alaman Christian Gottfried Ehrenberg (1795-1876) : dougen a ra anv an naturour alaman Friedrich Wilhelm Hemprich (1796-1825).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus takadoù roc'hellek Etiopia da walarn Kenya hag Ouganda.

## Liammoù diavaez

* (en) Lophoceros hemprichii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Lophoceros hemprichii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tockus hemprichii war al lec'hienn Avibase.
# Kalao Jackson

Kalao Jackson :
| Ur par Tockus jacksoni, luc'hskeudennet e Kenya. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Tockus |
| Anv skiantel ||
| Tockus jacksoni (Ogilvie-Grant, 1891) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao Jackson a zo ur spesad evned, Tockus jacksoni an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Lophoceros jacksoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1891) gant an evnoniour skosat William Robert Ogilvie-Grant (1863-1924).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika, e savanennoù krin biz Ouganda ha gwalarn Kenya.

## Rummatadur

Sellet e veze outañ evel un isspesad da dTockus deckeni kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Tockus jacksoni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tockus jacksoni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tockus jacksoni war al lec'hienn Avibase
# Kalao Monteiro

Kalao Monteiro :
| Tockus monteiri, luc'hskeudennet e Namibia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Bucerotiformes |
| Kerentiad : | Bucerotidae |
| Genad : | Tockus |
| Anv skiantel ||
| Tockus monteiri Hartlaub, 1865 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halao Monteiro a zo ur spesad evned, Tockus monteiri an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ran anv Joachim João Monteiro (1833-1878), un dastumer en Angola.

## Boued

Ne vev nemet diwar amprevaned hag artropoded bihan all.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e savanennoù krin kreisteiz Angola ha hanternoz Namibia.

## Liammoù diavaez

* (en) Tockus monteiri war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tockus monteiri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tockus monteiri war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Himantopus melanurus

Himantopus melanurus :
| Himantopus melanurus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Genad : | Himantopus |
| Anv skiantel ||
| Himantopus melanurus Vieillot, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Himantopus melanurus a zo ur spesad skaseged eus ar c'herentiad Recurvirostridae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus su Perou ha Brazil da Arc'hantina ha Chile.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Himantopus melanurus.
# Himarimeg

Ur yezh direnk komzet e Brazil, e traonienn Tapayà eo an himarimeg.Gant 40 a dud hepken e vez komzet hag en arvar da vont da get eo.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Himalia (loarenn)

Himalia :
| Leda ||
| Gwel arzour eus Himalia ||
| Dizoloet gant | C. D. Perrine (1904) |
| Dizoloet d'ar | 3 Kerzu, 1904 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 11,432,430 km |
| Kelc'htro | 71,456,750 km |
| Ezkreizennegezh | 0.1443 |
| Periapsis | 9,782,900 km |
| Apoapsis | 13,082,000 km |
| Prantad reveulziañ | 249.726 d |
| Tizh orbitel krenn | mui.: 3.850 km/s krenn: 3.312 km/s nebeut.: 2.879 km/s |
| Stouadur | 29.59° (diwar keheder Yaou) /29.88° (diwar an ekliptik) |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareennoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | 170 km |
| Pladadur | |
| Gorread | ~90,800 km² |
| Volum | ~2,570,000 km$^3$ |
| Mas | 6.7×10×10$^{18}$ kg |
| Douester | 2.6 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0.062 m/s² |
| Tizh achap | ~0.100 km/s |
| Devezh | ? |
| Stouadur | ? |
| Albedo | 0.04 (?) |
| Sked dre wel | - |
| temp. gorre | 124 K |
| Gwask atmosferel | ebet |
Himalia (gresianeg Ἱμαλíα) eo an hini vrasañ eus loarennoù direizh Yaou. Dizoloet eo bet gant Charles Dillon Perrine en arsellva Lick e 1904. Diwar an nimfenn Himalia, unan eus serc'hed Zeus, eo bet anvet e 1975. A-raok da se e raed anezhi Yaou VI pe Hestia.
E miz Kerzu 2000 e reas ar sontenn Cassini luc'hskeudennoù eus Himalia met ne ziskouezont munud ebet.

## Perzhioù fizikel

Luc'hskeudennoù Cassini a ziskouez e vuzuilh Himalia 150 ± 20 ha 120 ± 20 km. Gris eo evel loarennoù arall he strollad. He spektr a ro tro da grediñ ez eus dour war he gorre.

## Gwelet ivez

Loarennoù direizh

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn David Jewitt
* Lec'hienn Scott Sheppard
* Loarennoù diabarzh Yaou
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# Himantopus

Himantopus :
| Himantopus mexicanus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Charadriiformes |
| Kerentiad : | Recurvirostridae |
| Anv skiantel ||
| Himantopus Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Himantopus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad skaseged a ya d'ober ar genad :
* ar skaseg kof gwenn (Himantopus himantopus),
* ar skaseg penn gwenn (Himantopus leucocephalus),
* Himantopus melanurus,
* ar skaseg gouzoug du (Himantopus mexicanus)
** H. m. knudseni ha mexicanus,
* ar skaseg du (Himantopus novaezelandiae).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Recurvirostridae/Himantopus (lennet e-barzh d'ar 25 a viz Mae 2022).
# Himachal Pradesh

Himachal-Pradesh (हिमाचल प्रदेश en hindieg) zo unan eus stadoù India, en hanternoz ar vro, e-harz ar menezioù Himalaya. E miz Genver 1971 e teuas Himachal Pradesh da vezañ ur stad distag, pa oa ul lodenn eus Panjab a-raok. Emañ etre Tibet er reter, Jammu ha Kachmir en hanternoz hag er gwalarn, Panjab er mervent, Haryana hag Uttar Pradesh er c'hreisteiz, hag Uttaranchal er gevred. Simla eo ar gêr-benn.
Gant 88,9 % eus annezidi ar stad e vez komzet hindieg, gant 6,3 % pandjabeg ha gant 1,9 % ourdoueg. Hindieg ha dogreg (pahari) eo div yezh ofisiel ar stad.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Himanthalia elongata

Stlañvac'h :
| Dastumadeg Pierre-Louis hag Hippolyte-Marie Crouan. ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Heterokonta |
| Kevrennad : | Faeofikeae |
| Urzhad : | Fucales |
| Kerentiad : | Himanthaliaceae |
| Genad : | Himanthalia |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Himanthalia elongata eo anv skiantel ur spesad bezhin gell e kerentiad ar Himanthaliaceae. Meur a anv brezhonek zo : filid, lasoù, linaos, linaost, linoch, korre, sklañvac'h ha stlañvac'h.
A-hed an amzer e voe roet ur bern anvioù skiantel d'an takson ivez.
* Fucus elongatus (Linnaeus, 1753)
* Fucus loreus (Linnaeus, 1767)
* Fucus pruniformis (Gunnerus, 1772)
* Fucus tomentosus (Hudson, 1778)
* Ulva tomentosa (De Candolle, 1805)
* Funicularius tuberculatus (Roussel, 1806)
* Himanthalia lorea (Lyngbye, 1819)
* Himanthalia elongata (S.F.Gray, 1821)
Ar Himanthalia elongata eo an takson nemetañ eus ar genad Himanthalia hag an hini nemetañ eus ar c'herentiad Himanthaliaceae.

## Deskrivadur

Himanthalia elongata zo bezhin gell ar morioù bas. Da gentañ eo an tallus e furm ur bladenn 2 pe 3 cm e dreuzkiz skoret gant un troad d'an hevelep ment. En diskaramzer pe er goañv e kresk kordennoù hir en un doare dikotomek diouzh he c'hreiz, ar c'hordennoù-se a zo ardivink-genel ar blantenn. Kreskiñ a reont buan a-raok tizhout betek daou vetr en hañv a zeu. Ar pladennoù a vev e-pad daou pe tri vloaz.

## Annez

Kavout a reer ar Himanthalia elongata er Mor Baltek, e Mor an Hanternoz ha e biz Meurvor Atlantel e-tal aodoù Skandinavia, Iwerzhon betek e su da Bortugal. Kavet e vez war reier e morioù bas, e-lec'h ma ne vint ket alies er-maez an dour. A-wechoù e vez kavet a-builh ar pezh a furm un takad anat dres a-is takad ar Fucus serratus.

## Implij

Gallout a reer debriñ ar stlañvac'h, un danvez a gig tener hag ur blaz sall ha dous a zo gantañ. Ne vez ket kutuilhet hogen e dastumer aes o fennoù gant an dorn. Keginet e vez e-giz ar fav-glas ha debret peurliesañ gant kig-pesk pe voued-mor.
Gwelloc'h eo dastum ar bezhin melen staget ouzh ar reier pa vez al lanv. Arabat dastum filid e-pad an noz e Bro-C'hall avat ha rankout a ra muzuliañ nebeutoc'h eget 80 cm ivez.
Pinvidik e houarn ha vitamin C eo ar stlañvac'h ha kementadoù izel a zruz (dreist-holl omega-3 hag omega-6) a gaver enno.

## Liammoù diavaez

* (en) Algaebase
* (fr) Doris
* (fr) INPN
* (fr) ITIS
* (fr) NCBI
* (fr) Sea Life Base
* (fr) Marine Species

## Notennnoù

* 1 2 3 Influence des noms de goémons en breton, sur la toponymie nautique des côtes du Léon, A.G. ar Berr, Études celtiques XII 1968-1969, p. 214
* 1 2 Geriadur ar skiantoù hag an teknikoù, Kreizenn Ar Geriaouiñ
* ↑ (fr) Le haricot de mer (Himanthalia elongata),
# Himilkon

Himilkon (Himilco en latin ) pe Chimilkât pe Achimilkât er yezh punek, zo anv meur a zen en istor Kartada:
* Himilkon ar Merdeer, merdeer er Vvet kantved kent JK
* Himilkon Iañ, roue Kartada er Vvet kantved kent JK
* Himilkon II (war-dro 400 kent Jk), jeneral ha roue Kartada
* Himilkon III, en IIIe kantved kent JK, jeneral kartadat er c'hentañ brezel punek
* Himilkon Fameas, en IIvet kantved kent JK, jeneral kartadat en trede brezel punek

## Pennad kar

* Hannon
# Himilkon ar Merdeer

Himilkon, pe Chimilkât (en fenikeg), lesanvet ar Merdeer a vije ur moraer eus Kartada war-dro ar Vvet kantved kent JK.

## Gwelet ivez

* Hannon ar Merdeer
# Himalaya

An Himalaya zo un aradennad-venezioù en Azia, a zisparti India diouzh Tibet. Eno e kaver menezioù uhelañ an Douar.
Chadennoù uhel all zo en Azia: Hindu Kush, Pamir, ha Karakoram. Gwelet e vez alies Karakoram evel ul lodenn eus Himalaya gant an alpaerion.
En em astenn a ra ar menezioù e stumm ur wareg vras, a-hed 2 600 km eus ar reter d’ar c’hornôg ha war-dro 350 km a ledander eus an hanternoz d’ar c’hreisteiz.
Dont a ra an anv eus ar sañskriteg : हिमालय, distaget jimalaia, zo daou c’her ennañ, jima, « erc’h » hag alaia, « lec’h ».
An uhelañ aradennad-venezioù a zo er bed eo an Himalaya, gant pevarzek menez a dap en tu-hont da 8 000 metr uhelder, evel ar menez Everest, an hini uhelañ (8 848 m.), ar menez K2 (8 611 m.) hag ar menez Kangchenjunga (8 598 m.). Ar menez uhelañ er bed, e-maez an Himalaya, eo ar menez Aconcagua en Andoù, gantañ 6 962 m uhelder. En Himalaya avat ez eus kant menez en tu-hont da 7 200 metr uhelder!
En em astenn a ra an Himalaya war pemp stad : war du an Hanternoz Republik Pobl Sina, war du ar C'hreisteiz en ur vont eus ar Reter betek ar C'hornôg: Bhoutan, Nepal, India, Pakistan.
Eno e kaver eienennoù niverus, en o zouez darn eus stêrioù brasañ ar bed: an Indus, ar Ganga, ar Brahmapoutra hag ar Yangtze.

## Pikernioù uhelañ

En Himalaya e kaver ar pevarzek menez nemeto a dap en tu-hont da 8 000 metr uhelder:
* Everest 8 848 m, dezhañ anvioù all: "Sagarmatha" e nepaleg, "Chomolangma" e tibeteg, "Qomolangma" e sinaeg,
* K2 pe "Chogori" 8 611m, war ar vevenn etre Pakistan ha Sina, e tachennad Karakoram. Hervez India n'emañ ket menez K2 e Pakistan: en India emañ.
* Kangchenjunga 8 598 m
* Lhotse 8 505 m
* Makalu 8 475 m
* Cho-Oyu 8 201 m
* Dhaulagiri 8 167 m
* Manaslu 8 163 m
* Nanga Parbat 8 125 m, e tachennad Karakoram.
* Annapurna 8 091 m
* Hidden Peak pe Gasherbrum I 8 068 m, e tachennad Karakoram.
* Broad Peak 8 047 m, e tachennad Karakoram.
* Shisha Pangma 8 046 m
* Gasherbrum II 8 035 m, e tachennad Karakoram.
Kavet e vez ivez kalz a venezioù uheloc'h eget 7 000 metrad. Da skouer:
* Nanda Devi 7 817 m
Menezioù all a zo brudet-tre dre ma'z int stummet brav:
* Machapuchare 6 993 m, e tachennad Annapurna (Nepal)
* Ama Dablam 6 856 m, e tachennad Everest (Nepal)

### Un nebeud krimperien brudet

* Heinrich Harrer (1912 - 2006), eus Aostria, aozer al levr brudet Seizh Vloaz e Tibet.
* Tenzing Norgay (1914 - 1986) Sherpa eus Nepal, bleiner Edmund Hillary, aet gantañ betek beg ar menez Qomolangma (Everest).
* Edmund Hillary (1919 - 2008), eus Zeland Nevez, an hini kentañ o tizhout beg uhelañ ar menez Everest gant Tenzing Norgay.
* Maurice Herzog (ganet e 1919), eus Bro-C'hall, an hini kentañ o tizhout beg an Annapurna.
* Reinhold Messner (ganet e 1944), eus Italia, an hini kentañ zo deuet a-benn da grimpañ war pep hini eus ar 14 menez a dap en tu-hont da 8 000 metr uhelder.

## Da welet

* War an uhel, ur film savet gant Tangi hag Erwan Kermarrec, priz ar gwellañ film e brezhoneg, Prizioù France 3, 2008 (produet gant Label production ha France 3 Ouest).
# Kanton Nozieg

Kanton Nozieg :
| Lec'hiadur kanton Nozieg e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Kastell-Briant |
| Kod kanton | 44 28 |
| Pennlec'h | Nozieg |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 16 443 ann. (2012) |
| Gorread | 283,71 km² |
| Stankter | 58 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 8 |
| kemmañ |
Kanton Nozieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs).

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe Kanton Nozieg e 1790. Lakaet e voe e Bann Blaen. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. E 1801 e voe miret ar c'hanton pa voe diskaret kantonioù arall gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

#### Kumunioù (1790-1801)

* Kanton Nozieg a yae peder c'humun d'ober anezhañ: Nozieg, penn ar c'hanton, Gwez, Puñsel ha Saverieg.
* E 1801 e voe lakaet kumunioù Abarrez ha Trefieg$^,$ e Kanton Nozieg.

### XX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe kumunioù Kergaval ha Kerrigon e 1958 pe e 1959 ha lakaet e voent er c'hanton$^,$$^,$$^,$.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Diskaret e voe ar c'hanton e 2014.

## Kumunioù

Kanton Nozieg a yae eizh kumun d'ober anezhañ :
* Nozieg, penn ar c'hanton;
* Abarrez;
* Gwez;
* Kergaval;
* Kerrigon;
* Puñsel;
* Saverieg;
* Trefieg.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Nozieg
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Gwez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Puñsel
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Saverieg
* 1 2 Cassini - EHESS - Fichenn kumun Abarrez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Kergaval
* 1 2 infobretagne,com
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Kerrigon
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007

## Gwelet ivez

Roll kantonioù Liger-Atlantel | Roll kumunioù Liger-Atlantel
# Kanton Neulieg (1790)

Krouet e voe Kanton Neulieg e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel eus Bann Pondi e departamant ar Mor-Bihan e oa. Div gumun a oa ennañ:
* Kergrist,
* Neulieg (pennlec'h).
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-Ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 240
* ↑ Cassini - EHESS - Neulieg - Fichenn ar gumun