OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Georg von Frundsberg

Georg von Frundsberg (Mindelheim, Schwaben, 24 a viz Gwengolo 1473 – Mindelheim, 20 a viz Eost 1528) a oa condottiero alaman ha jeneral un armead goaferien e servij an impalaer Karl V an Impalaeriezh Santel.

## Buhez

Mab e oa da Ulrich von Frundsberg ha d'e bried Barbara von Rechberg. E dad a oa e penn Kevre Schwaben. Mont a reas Georg d'an arme hag adal 1492, oadet 19 vloaz, ez eas gant e dad da servij Marz Brandenburg.
Brezeliñ a reas evit an impalaer Masimilian Iañ a-enep ar Suised e 1499.
Goude-se ez eas da harpañ Ludovico Sforza, dug Milano, a-enep ar C'hallaoued.
E 1504 e voe anvet da varc'heg gant Masimilian. Er bloaz-se end-eeun e kemeras perzh en Emgann Wenzenbach (12 a viz Gwengolo 1504) e-kerzh brezel-hêrezh Bavaria-Landshut a-enep ar gonted-dilennerien Philipp ha Ruprecht.
E 1509 e oa e penn un armead goaferien, o servij ar roue gall Loeiz XII a-enep Republik Venezia, ha difenn a reas kêr Verona.
E 1511 e voe trec'h war Francesco Maria Iañ della Rovere gant 1 200 soudard en Emgann Casalecchio di Reno.
Daou vloaz goude, e 1513, e oa e tu ar Spagnoled en Emgann Creazzo, gant 3 000 goafer, ha trec'h e voe war arme Venezia a oa dindan Bartolomeo d'Alviano.
E 1516 e tifennas adarre kêr Verona gant Marco Sittich.
E 1522 e vrezelias evit Sforza gant 6 000 soudard, hag e miz Ebrel e kemeras perzh en Emgann Bicocca gant e c'hoaferien a-enep Suised Alberto Pietra.
En Emgann Pavia (1525) edo ivez, pa voe trec'het an arme c'hall ha prizoniet ar roue Frañsez Iañ gant an arme impalaerel renet gant Charlez III Bourbon.
Brezeliñ a reas neuze en Izelvroioù hag en Italia ivez. E 1527 e klaskas en aner mirout ouzh e c'hoaferien alaman da breizhata kêr Roma, ken e tapas un taol-gwad. Neuze e tistroas da Alamagn ma varvas bloaz goude, e 1528.

## Hêrezh

* En Eil brezel-bed e oa bet roet an anv Frundsberg, e koun jeneral alaman ar {{XVIvet kantved]], d'an 10{{vet]] rannarme panzer er Waffen-SS.

## Levrlennadur

* (de) Baumann, Reinhard : Georg von Frundsberg. Der Vater der Landsknechte und Feldhauptmann von Tirol, Süddeutsche Zeitung, 1988, 392 p. (ISBN 978-3-7991-6236-4)

## Liammoù diavaez

* (en) Emgann Wenzenbach.
# Georg Wenzeslaus von Knobelsdorff

Georg Wenzeslaus, baron Knobelsdorff (17 a viz C'hwevrer 1699 e Crossen an der Oder - 16 a viz Gwengolo 1753 e Berlin) a oa ul livour hag un tisavour prusian.
Kabiten e voe e lu Prusia betek 1729, ma tilezas e garg ha ma stagas gant an disavouriezh. E 1740 ez eas da studiañ da Bariz ha da Italia. Paeet e voe e veaj gant ar roue Friedrich der Große. Levezonet e voe gant ar glaselezh mod gall. E Rheinsberg (hag a oa ti-annez ar roue d'ar mare-se) e savas e oberennoù kentañ, hag a voe diazezoù arz rococo (dreist-holl a-fet kinklañ diabarzh) da vare Friedrich. Knobelsdorff a voe ivez pennmirdiour holl savadurioù ar roue, ha dre guzh e roe ivez alioù diwar-benn an armerzh.
E 1886 e savas Karl Begas un delwenn da Gnobelsdorff, ha staliet e voe e trepas degemer Altes Museum Berlin. Dalc'het eo bet, met n'emañ ket mui war wel hiziv an deiz.

## Oberennoù

* 1737-1740 : Astenn palez Rheinsberg
* 1743 : Staatsoper Unter den Linden (Opera broadel Berlin)
* 1740-1742 : kazel ouzhpennet e kastell Charlottenburg
* Azalek 1745 : Sanssouci, diwar urzh ar roue

## Liammoù diavaez

* von Knobelsdorff war lec'hienn Archinform
* von Knobelsdorff war lec'hienn Deutschen Nationabibliothek
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Georg von Küchler

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Georg von Küchler (30 a viz Mae 1881 er Schloss Philippsruhe e Hanau; 25 a viz Mae 1968 e Garmisch-Partenkirchen) a oa ur generalfeldmarschall alaman, pennkomandour an Arme ha marc'heg enor Urzh Sant-Yann (Johanniterorden) e-pad an Eil Brezel-bed.
E-kerzh Ebrel 1949 e Nürnberg e voe kondaonet d'ur prantad 20 vloaz toull-bac'h goude prosez an OKW (Oberkommando der Wehrmacht) evit torfedoù-brezel, met lezet e voe da vont dieub e 1953.

## Buhez
### Kerentiezh

E dad e oa ar c'horonal ha dug-meur Hessen Karl von Küchler (1831–1922), eil-a-gamp (Flügeladjutant) ha marichal-lez (Hofmarschall), hag e vamm Marie, ganet von Scholten (1851–1924), a oa merc'h d'al letanant jeneral Wilhelm von Scholten (1797–1868).

### Impalaeriezh ha Brezel-bed Kentañ

Goude bezañ graet e studioù e Gymnasium Ludwig-Georgin e Darmstadt ez eas von küchler d'ar "1. Großherzoglich Hessische Feldartillerie-Regiment Nr. 25" en Arme Prusian, adal 1901. Mont a reas da vezañ letanant kentañ (Oberleutnant) war-lerc'h e servij e skol-varc'hegezh Hannover e 1910. Goude tremen en Akademiezh ar Brezel (Kriegsakademie) e kenrenas ar C'huzul-meur Bras e Berlin.
E-kerzh ar Brezel-bed kentañ e voe anvet Küchler da benn-bateri (Batteriechef) ha goude-se e oa bet savet d'ar renk Kabiten (Hauptmann). E fin ar brezel e oa Ofiser Kentañ ar C'huzul-meur en 206vet rannarme-droadegiezh hag en 9vet rannarme-adarme. Küchler a resevas ar Groaz-houarn hag ar Groaz-varc'heg eus ar c'h/Königlichen Hausordens von Hohenzollern, gant klezeier.
# Georg Wilhelm Friedrich Hegel

Georg Wilhelm Friedrich Hegel (27 a viz Eost 1770 e Stuttgart - 14 a viz Du 1831 e Berlin) a oa ur prederour alaman hag unan eus krouerien an idealouriezh alaman gant Johann Gottlieb Fichte ha Friedrich Wilhelm Joseph Schelling.
Ul levezon kreñv war aozourien niverus all en deus bet. En o-zouez e kaver (Bauer, Marx, Bradley, Sartre, Küng). E-touez e enebourien e kaver Schelling, Kierkegaard, Schopenhauer, Nietzsche, Heidegger, Russell). Hegel a lâre diwar-benn an darempred etre natur ha frankiz, peurfedusded ha trehontiñ hag unvaniezh an daou dra-se hep skarzhañ kuit an eil pe egile.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt

Georg Wilhelm Hessen-Darmstadt, en alamaneg Georg Wilhelm von Hessen-Darmstadt (ganet e 1722 en Darmstadt - 1782 idem) a oa ur priñs eus Landgraviezh Hessen-Darmstadt.

## E vuhez

Georg Wilhelm a oa eil mab Ludwig VIII Hessen-Darmstadt (1691–1768) hag e bried Charlotte Christine Magdalene Johanna von Hanau-Lichtenberg (1700–1726), ur verc'h d'ar c'hont Johann Reinhard III von Hanau.
Chom a reas en Hessen adalek 1738, e penn rejimant Hessen-Darmstadt. Er bloavezhioù 1740 e c'hoprae ur rejimant prusian. Dont a reas da vout jeneral er varc'hegiezh. Ober a rae war-dro aferioù an arme evit e dad Ludwig VIII von Hessen-Darmstadt. Diwar gement-se e oa savet gwarizi en e vreur henañ Ludwig IX von Hessen-Darmstadt en doa savet Pirmasens, ur gêr evit an arme.
D'ar 16 a viz Meurzh 1748 e timezas da Maria Luise Albertine zu Leiningen-Dagsburg-Falkenburg. Gant e eured e veze degaset dezhañ an douaroù-mañ: Broich, Oberstein, Aspermont, Burgel et Reipolzkirchen. Bevañ a rae e Palez kozh Darmstadt, roet dezhañ gant e dad, a gare anezhañ muioc'h evit e vab henañ Ludwig.

## E vugale

* Ludwig Georg Karl (1749–1823)
    ∞ dimezet en morganatek e 1788 da Friederike Schmidt, „Freifrau von Hessenheim“ (1751–1803)
* Georg Friedrich (1750−1750), marvet en bugelig
* Friederike (1752–1782)
    ∞ dimezet e 1768 d'ar priñs Karl II von Mecklenburg-Strelitz (1741–1816)
* Georg Karl (1754–1830)
* Charlotte (1755–1785)
    ∞ dimezet e 1784 d'ar priñs Karl II von Mecklenburg-Strelitz (1741–1816)
* Karl Wilhelm Georg (1757–1797)
* Friedrich (1759–1808)
    ∞ dimezet en morganatek e 1788 da Karoline Luise Salome Seitz, „Frau von Friedrich“ (1768–1812)
* Luise (1761–1829)
    ∞ dimezet e 1777 d'al Landgraf Ludwig X von Hessen-Darmstadt, nachmaliger Großherzog von Hessen und bei Rhein (1753–1830)
* Auguste (1765–1796)
    ∞ dimezet e 1785 d'an Dug Maximilian Joseph von Zweibrücken, a zeuas da vout roue Bavaria (1756–1825)

## Levrlennadur

* Johann Friedrich Schannat: Eiflia Illustrata... S. 515
* Philipp Alexander Ferdinand Walther: Darmstadt wie es war und wie es geworden S. 187
# Cocula

Div gumun zo anvet Cocula e Mec'hiko:
* Cocula, Jalisco, e stad Jalisco,
* Cocula, Guerrero, e stad Guerrero.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Codevilla

Codevilla zo ur gumun e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia. Da 940 a dud e sav ar boblañ ennid'an 31 a viz Kerzu 2021. Emañ e-harz torgennoù an Oltrepò Pavese, nepell diouzh kember ar froud Staffora.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Cocquio-Trevisago

Cocquio-Trevisago zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Coddenham

Coddenham zo ur gêriadenn hag ur barrez keodedel e Suffolk, e reter Bro-Saoz. Emañ en hanternoz da gêr Ipswich.

## Istor

D'ar mare ma oa aloubet Enez Vreizh gant ar Romaned e oa eno unan eus brasañ kêrioù Suffolk, anvet Combretovium. Hiziv n'eo nemet ur gêriadenn vihan, gant 620 a annezidi hervez niveradeg 2011.
Meneget eo Combretovium e :
* Itinerarium Antonini 480$_2$ (Iter IX) : CONBRETOVIO / COMBRETOVIO
* Tabula Peutigeriana : CONUETONI
Moarvat e kaver en anv-se en elfenn *combre- a dalvez kement ha "kember". Peurvuiañ e vez anv eus kejadenn div stêr, met amañ e c'hallje bezañ ur gejadenn hentoù, da lavaret eo ur "c'hroashent".

## Notennoù

* 1 2 A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cocullo

Cocullo zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Coda (barrez)

Evel war dachenn ar sonerezh, war dachenn ar barrez klasel ec'h implijer an termen coda (diwar al latin "lost") evit deskrivañ al lodenn diwezhañ eus un oberenn, hag er varrez ez eus anezhañ atav ur pezh sonerezh emren diouzh ar re gent.
Peurliesañ e talvez ar c'h-coda da finale pe "diwezh" evit serriñ ur grand pas pe ur grand pas d'action.
Meur a zoare coda a c'hell bezañ : pa dalvez evit serriñ ur pas d'action pe ur grand pas meur e reer anezhañ grand coda ; ma vez dañset gant meur a zañser/ez e reer anezhañ coda générale ; pa dalvez evit klozañ un arvest resis e reer anezhañ grand coda générale.

## Gwelit ivez:

* Entrée
# Cocula (Jalisco)

Cocula zo ur gumun e stad Jalisco e Mec'hiko. Lavaret e vez eo kavell ar sonerezh mariachi, goude ma kred d'an istorourien n'hall ket bout gwir.

## Skeudennoù eus Cocula

* Parrez San Miguel Arcángel
* ‎Templo de la Cruz
* Leurgêr bennañ
* Templo de San Juan
* Templo de San Pedro
* Kiosk
* Feunteun
* Enkerzh hag ezkerzh pennañ
* Bered ar gumun
* Monumant d'ar Vamm
* Plaza de Villa de Cázarez
* El Salto
* El Salto
* Stankell
* Agavezenn
* Echinocactus
# Codex Cumanicus

Codex Cumanicus zo un dornskrid teiryezhek savet er XIV$^{vet}$ kantved e Krimea ha skrivet gant lizherennoù latin. N'eus nemet ur skouerenn anezhañ er Biblioteca Marciana, e Venezia (Cod. Mar. Lat. DXLIX).
Talvezout a rae da jubenn da varc'hadourien Venezia ha Genova a oa o vont da Bersia pe da Greizazia, da Goumania, ma komzed koumaneg, ur yezh turkek
# Codevigo

Codevigo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Gouroungeg ar reter

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tamangek eo gouroungeg ar reter (saozneg: eastern gurung) komzet gant ouzhpenn 105.000 den (1991) e Nepal (1,23% eus ar boblañs).
Teir rannyezh ez eus:
* Lamdjungeg (lamjung gurung)
* Gorkeg (gorkha gurung)
* Tamoueg (tamu kyi)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Gourmenig-Cetti

Gourmenig-Cetti :
| Ur gourmenig-Cetti, luc'hskeudennet e Gres. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cettiidae |
| Genad : | Cettia |
| Anv skiantel ||
| Cettia cetti (Temminck, 1820) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar gourmenig-Cetti (liester : gourmeniged-Cetti) a zo ur spesad golvaneged, Cettia cetti an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Sylvia cetti (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858) : dougen a ra anv ar jezuist italian Francesco Cetti (1726-1778) a oa loenoniour ha matematikour.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha larvenned dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Cettia cetti albiventris, eus Iran da gKazakstan, Afghanistan, Pakistan ha kornôg Xinjiang,
* C. c. cetti, eus kreisteiz Europa da Anatolia ha Norzhafrika,
* C. c. orientalis, eus Turkia da gKrimea, hanternoz Iran (menezioù Zagros) ha hanternoz Afghanistan,
ma plij al lec'hioù gleb (geunioù, lennoù, poulloù, stêrioù) dezhañ.

## Liammoù diavaez

* (en) Cettia cetti el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cettia cetti e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Cettia cetti el lec'hienn Avibase.
# Gourmonc'hwez

Graet e vez gourmonc’hwez (diwar gour + monc’hwez) eus ur monc'hwez uhel-kenañ. Philip Cagan a ra gant gourmonc’hwez pa vez uheloc’h ar feur monc’hwez miziek eget 50%.
En un toullad broioù latinamerikan eo savet ar prizioù betek feurioù uhel-kenañ er bloavezhioù 1980. Lod broioù o deus tizhet 400% monc’hwez ha re all muioc’h zoken. Un anadenn a vez graet gourmonc’hwez anezhi. Gant ar gourmonc’hwez e saver ur bazenn ouzhpenn. Ur saviad dibar eo, disheñvel diouzh ar monc’hwez boas, gant kudennoù dezhañ e-unan a c’houlenn displegadurioù ha diskoulmoù disheñvel. Pa vez gourmonc’hwez n'eo ket prest an dud da virout arc’hant ganto ken abalamour d'ar fonnus ma tigresk an dalvoudegezh anezho.

## Gwelet ivez

* Armerzh
* Monc'hwez
# Gourskrid

Ar gourskridoù a zo anezho testennoù a vez diskwelet war skramm un urzhiataer pe un ardivink elektronek bennak gant daveoù (gourliammoù) war-zu testennoù all a c'hell al lenner diraez anezho war-eeun, dre ur c'hlik logodenn pe un heuliad touchennoù pouezet war ar c'hlavier peurvuiañ. Estreget testennoù red a c'heller kaout er gourskridoù : taolennoù, skeudennoù, ha doareoù kinnig all. Ar gourskrid eo ar meizad diazez a dermen framm ar Gwiad Bed, hag a laka anezhañ aes da implijout evit rannañ stlennoù dre ar genrouedad.

## Seurtoù gourskrid hag an implij anezho

Gallout a ra an teulioù gourskrid bezañ statek (prientet hag enrollet en a-raok) pe dinamek (hag a cheñch dizehan diwar kasadennoù an implijer). Ar gourskrid statek a c'heller implijout evit sevel daveennoù kroaziet e-barzh teulioù, arloadoù, pe levrioù war CDoù. Ar reizhiadoù savet mat a c'hell degemer kenemglevioù implijer-etrefas all evel lañserioù ha linennoù urzhiañ. Gant ar gourskrid e c'heller sevel reizhiadoù liammañ ha daveañ kroaziet kemplezh-kenañ. Ar Gwiad Bed eo kefloueradur (emplementadur) brudetañ ar gourskrid, dispaket e 1992 evit ar wezh kentañ .
# Gournay-sur-Marne

Gournay-sur-Marne :
| Ar stêr Marne e Gournay. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Le Raincy |
| Kanton | Noisy-le-Grand |
| Kod kumun | 93033 |
| Kod post | 93460 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Schlegel 2014-2020 |
| Lec'hienn web | http://www.ville-gournay-sur-marne.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 814 ann. (2020) |
| Stankter | 4 056 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 37 m — brasañ 61 m |
| Gorread | 1,68 km² |
| kemmañ |
Gournay-sur-Marne zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh 2020 e oa 6 814 a annezidi hag a reer Gournaysiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell, bremañ an ti-kêr.
* An iliz.
* Monumant ar re varv.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Gouroungeg ar c'hornôg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr yezhoù tamangek eo ar gouroungeg ar c'hornôg (tamu kyi pe saozneg western gurung) komzet gant tro-dro da 72.000 den (1991) e bannoù Syangja ha Parbat, e Nepal (72.000 den e 1991 pe 1.23% eus ar boblañs) hag en India (82 den e 1961).

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek
# Goursez Kembre

Goursez Kembre zo ur gevredigezh barzhed, skrivagnerien, sonerien ha tud all c’hoazh o deus graet traoù evit ar c’hembraeg hag evit mad an holl e Kembre. Pal an aozadur-se eo enoriñ an dud a ra traoù evit yezh ha sevenadur Kembre ha brudañ o oberennoù, kenkoulz ha derc’hel liammoù gant ar broioù keltiek all.
Krouet e oa bet ar C'hoursez e 1792 gant Iolo Morganwg. Dastumer skridoù kozh ha barzh e oa Iolo Morganwg. Gantañ e voe savet ar C'hoursez evit bodañ barzhed, skrivagnerien hag arzourien all eus Kembre, ha roet dezhi an anv kembraek Gorsedd Beirdd Ynys Prydain ("Goursez Barzhed Enez Preden"). Gant Iolo Morganwg ivez e oa bet ijinet lidoù ar C'hoursez, diazezet hervezañ war lidoù drouized an Henamzer. Adalek 1819 e oa bet liammet ar C’hoursez gantañ ouzh Eisteddfod vroadel Kembre, e Caerfyrddin er bloavezh-se. Goursez Barzhed Enez Vreizh e oa anvet gwechall, met Goursez Kembre eo anvet bremañ, abaoe 2019.
En Eisteddfod vroadel, a zalc’her bep bloaz, e vez aozet lidoù, gant ar C’hoursez, da enoriñ skrivagnerien gembraek. Ar C’hoursez eo a ro prizioù lennegel en Eisteddfod vroadel : ar gurunenn evit ur barzhoneg hep kenganez, ar vedalenn evit un oberenn e komz-plaen, ar gador evit ur barzhoneg e kenganez.
Tri rummad tud zo e-barzh ar C’hoursez :
* Ovizien, o saeoù gwer
* Barzhed, o saeoù glas
* Drouized, o saeoù gwenn.
Abaoe 2012 e vez graet heñvel ouzh an tri rummad-se, an holl izili nevez a vez anvet drouized hiviziken, al livioù ne ziskouezont nemet war beseurt tachenn e labouront ha n’eus ket a urzhaz etrezo. Penn bras ar C’hoursez eo an arc’hdrouiz. Ur sae alaouret a vez gwisket gantañ ha dilennet e vez gant an drouized all evit ur respetad tri bloaz. Gantañ e vez renet al lidoù e-pad an Eisteddfod.

## Liammoù diavaez

* (cy) Gorsedd Cymru
* (cy) (en) Eisteddfod - Gorsedd of the Bards
# Gourskej

Ar gourskej, pe ar pik-skej, ar pik-virgulenn, a zo un arouezenn boentaouiñ — ; — hag a dalv da verkañ un ehan (hiroc'hig eget an hini degaset gant ar skej) dre gomz ha da rannañ elfennoù 'zo dre skrid.

## Lizherennerezh

"II. AR POENTADUR
89. N'eus netra o tisheñvelout ar brezhoneg diouzh yezhoù all kornog Europa, ha dreist-holl diouzh ar galleg, e-keñver ar poentaouiñ. An hevelep arouezioù a vez graet ganto en hevelep degouezhioù. A-se, ne vo kavet amañ da heul nemet un notennig bennak dre vras." Tennet eus Yezhadur bras ar brezhoneg gant Frañsez Kervella, [[Skridoù Breizh], 1947, pajenn 58.
* e galleg
** a-raok ar gourskej : un esaouenn voan
*** e galleg Kebek: esaouenn ebet, pe esaouenn voan (peuzdizimplij).
*** e galleg Suis : esaouenn ebet er fedoù.
** war-lerc'h ar gourskej : un esaouenn varzekaat
* er yezhoù all eus kornaoueg Europa (saozneg, spagnoleg, alamaneg, nederlandeg, italianeg…) :
** a-raok ar gourskej: esaouenn ebet.
** war-lerc'h ar gourskej : un esaouenn.
Frazenn skouer lizherennaouet hervez doare galleg Bro-C'hall: "War e vurev eman dispaket-holl ar Pravda, etre div voutailhig Guinness goullo[esaouenn];[esaouenn]daou gantolor o veilhañ ur c'horf marv." (Brestiz o Vreskenn gant Yann Gerven, Al Liamm, 1986 p. 8).

## El lennegezh vrezhonek

Gant Jarl Priel e c'haller kaout ur gentel war ar poentaouiñ (Kazh ha Logodenn, Al Liamm, niverenn 90, Genver-C'hwevrer 1962, pajenn 38) pa laka e dudenn WULLFEN da zezrevell ul lizher d'e sekretourez : [...] ?... Kabiten Schellenberg, skej, ha war al linenn-all... N' eus nemet naontek anv war ho roll, pik-skej ; dibabet am eus ur brogarour all, skej, ha setu amañ e anv, daoubik : Lindblad Erik, skej, niverenn trizek ha pevar-ugent war al levr bras. Pik. [...].

## Arouezennoù poentaouiñ all

* daoubik,
* daouaskoù,
* klochedigoù,
* krommelloù,
* pik,
* pik-estlammiñ (pik-estlamm),
* pik-goulenn,
* pikoù-arsav,
* skej,
* virgulenn-grec'h.

## Liamm diavaez

* De la Punctuation de la Langue Francoyse. gant Estienne Dolet, 1540

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Lexique des règles typographiques en usage à l'imprimerie nationale, 1990, p.149.
* ↑ Office québécois de la langue française
* ↑ Gant an Association suisse des typographes eo erbedet ober gant un esaouenn voan, met ral-ral eo an implij-se
* ↑ Lexique des règles typographiques en usage à l'imprimerie nationale, 1990, p.149.
* ↑ Lexique des règles typographiques en usage à l'imprimerie nationale, 1990, p.20.
# Fioretta Gorini

Fioretta Gorini, pe Fioretta del Cittadino (Firenze, XVvet kantved – Firenze, XVvet kantved) a oa serc'h da Giuliano de' Medici, ha mamm da Giulio de' Medici, a deuas da vout ar pab Klemañs VII. Merc'h e oa da Antonio Gorini. Ur berranv eo Fioretta, deuet diwar Antonia pe Antonietta.
Genel he mab Giulio a reas d'ar 26 a viz Mae 1478, goude muntret e dad Giuliano en Irienn ar Re Pazzi.

## En arz

* Lavaret e veze e oa Fiore a weled er Ritratto di giovane donna, taolenn graet e 1475 gant Sandro Botticelli , war ziskouez er Palazzo Pitti, met n'eo ket hi an hini eo (marteze Simonetta Vespucci, Clarice Orsini, Alfonsina Orsini pe Lucrezia Tornabuoni).
* Marteze eo hi ar vaouez kizellet en Dama col mazzolino e 1475 gant Andrea del Verrocchio, diskouezet er Museo Nazionale del Bargello.
# Firfol

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Firfol |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Firfol en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Arondisamant Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté communes Moyaux Porte du Pays d'Auge |
| Kanton | Lisieux-1 |
| Kod INSEE | 14270 |
| Kod post | 14100 |
| Maer | Jean-Pierre Gallier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,01 km² |
| Led | 49° 09' 17" Norzh |
| Hed | 00° 19' 17" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 97 m |
| Uhelder brasañ | 162 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 448 (2009) |
| Stankter | 89 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Firfol a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944: daou baotrig a varvas abalamour d'ar brezel e Firfol d'ar 24 a viz Eost e-pad Emgann Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Cavarlay.
* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Jean-Pierre Gallier | digostezenn | Labourer-douar |
| Even 1995 | Meurzh 2008 | Claude Tesnière | digostezenn | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Merienne
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Firmo

Firmo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.
# Firenzuola

Firenzuola a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Firestone

Firestone Tir ande Rubber Company a zo un embregerezh amerikan krouet e 1900 gant Harvey Firestone a sav bandennoù-rod. 23 000 a labourat evitañ tro-dro ar bed. Adprenet a oa bet gant Bridgestone e 1988.
# Firefly

Firefly zo un heuliadenn skinwel skiant-faltazi eus Stadoù-Unanet Amerika, krouet gant Joss Whedon. Pevarzek abadenn zo bet skignet etre an 20 a viz Gwengolo hag an 20 a viz Kerzu 2002, war ar chadenn Fox.
Malcolm Reynolds (« Mal », Nathan Fillon) eo kabiten an egorlestr « Serenity » en un XXVI$^{vet}$ kantved Koskoriad an Heol nevez. Sikouret eo gant an ofiser kentañ Zoë Alleyne (Gina Torres), ar bleiner Hoban Washburne (« Wash », Alan Tudyk), ar gourtizanez Inara Serra (Morena Baccarin), ar vekanisianerez Kaywinnet Lee Frye (« Kaylee », Jewel Staite), ar soudard gopraer Jayne Cobb (Adam Baldwin) ha tri treizhad : ar pastor Shepherd Book (Ron Glass), ar medisin Simon Tam (Sean Maher) hag e c'hoar River (Summer Glau).
# Gwrac'h-ruz

Gwrac'h-ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Sparidae |
| Genad : | Pagellus |
| Anv skiantel ||
| Pagellus erythrinus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar wrac'h-ruz (Pagellus erythrinus) a zo ur pesk mor.