OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Synallaxis

Synallaxis :
| Synallaxis candei, tresadenn (1874) gant Smit. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Furnariinae |
| Anv skiantel ||
| Synallaxis Vieillot, 1818 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Synallaxis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1818 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

C'hwec'h spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* Synallaxis albescens
** S. a. albescens, australis, inaequalis, insignis, josephinae, latitabunda, littoralis, nesiotis, occipitalis, perpallida ha trinitatis,
* Synallaxis albigularis
** S. a. albigularis ha rodolphei,
* Synallaxis albilora
** S. a. albilora ha simoni,
* Synallaxis azarae
** S. a. azarae, elegantior, fruticicola, infumata, media, ochracea, samaipatae, superciliosa hag urubambae,
* Synallaxis beverlyae,
* Synallaxis brachyura
** S. b. brachyura, caucae, griseonucha ha nigrifumosa,
* Synallaxis cabanisi
** S. c. cabanisi ha fulviventris,
* Synallaxis candei
** S. c. atrigularis, candei ha venezuelensis,
* Synallaxis castanea,
* Synallaxis cherriei
** S. c. cherriei, napoensis ha saturata,
* Synallaxis chinchipensis,
* Synallaxis cinerascens,
* Synallaxis cinerea,
* Synallaxis cinnamomea
** S. c. aveledoi, bolivari, carri, cinnamomea, striatipectus, pariae ha terrestris,
* Synallaxis courseni,
* Synallaxis erythrothorax
** S. e. erythrothorax ha pacifica,
* Synallaxis frontalis,
* Synallaxis fuscorufa,
* Synallaxis gujanensis
** S. g. canipileus, certhiola, columbiana, gujanensis, huallagae hag inornata,
* Synallaxis hellmayri,
* Synallaxis hypochondriaca,
* Synallaxis hypospodia,
* Synallaxis infuscata,
* Synallaxis kollari,
* Synallaxis macconnelli
** S. m. macconnelli hag obscurior,
* Synallaxis maranonica,
* Synallaxis moesta
** S. m. brunneicaudalis, moesta hag obscura,
* Synallaxis ruficapilla,
* Synallaxis rutilans
** S. r. amazonica, caquetensis, confinis, dissors, omissa, rutilans ha tertia,
* Synallaxis scutata
** S. s. scutata ha whitii,
* Synallaxis spixi,
* Synallaxis stictothorax
** S. s. maculata ha stictothorax,
* Synallaxis subpudica,
* Synallaxis tithys,
* Synallaxis unirufa
** S. u. meridana, munoztebari, ochrogaster hag unirufa,
* Synallaxis zimmeri.
O c'havout a reer holl e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika , unnek isspesad ha tri-ugent (71) dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Asthenes (lennet e-barzh d'ar 27 a viz C'hwevrer 2022).
# Synchiropus splendidus

Synchiropus splendidus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Callyonimidae |
| Genad : | Synchiropus |
| Anv skiantel ||
| Synchiropus splendidus (Here, 1927) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Synchiropus splendidus a zo ur pesk hag a vev e kornôg Meurvor Habask.
# Tokarev TT 33

An Tokarev TT 33 (e rusianeg Пистолет Тульский Токарева, модель 1933 года , « Pistolenn Toulsky-Tokarev pimpatrom 1933 ») zo ur bistolenn damaotomatek soviedel un-ober ijinet evit an Arme Ruz er bloavezhioù 1920. Ur stumm simplaet eo eus an TT30 savet gant Fiodor Vassilievitch Tokarev, awenet gant ar Browning M1903 (evit ar wikefre) hag ar Mauser C96 (evit he munision savet diwar ar 7,63 mm Mauser). Choazet e voe evel arm-dorn standart an Arme Ruz e 1933.

## Deskrivadur

Un arm simpl, solut ha marc'hadmat e oa an TT 33. Aes e oa da broduiñ ha da naetaat (dre he flatinenn a veze divontet buan). Met sioù a oa ganti : ne oa ket resis-kenañ ha re c'halloudus e oa he munision ha neuze hec'h argil. Izel e oa live he sistem surentez : evit stankañ an draen ha prennañ ar gulasenn e ranked hanter-armiñ ar c'hi. An draen he doa ur vosennig kalet-tre ha pell e ranked pleustriñ evit mestroniañ anezhi.
Uheloc'h eo galloud-toullañ he munision 7,62 × 25 mm Tokarev evit reoù boledoù 9 mm Parabellum, .38 Special pe .45 ACP (11,43 mm ), met gellet a ra bezañ harzet gant jiledoù a-enep boledoù soupl modern.

## Implij

Meur a adstumm eus an Tokarev TT 33 a zo bet produet gant broioù Emglev Varsovia dindan anvioù all a-wechoù : FEG 48/Tokagypt (Hungaria), FB TT (Pologn), Cugir TTC (Romania), Zastava M57 (Yougoslavia) pe c'hoazh Type 54 (Sina). Implijet e vez gant arme Korea an Norzh ivez.
E Hungaria, Yougoslavia ha Sina ez eus bet produet adstummoù kambret e 9 mm Parabellum, gante ur surentez uheloc'h, evit an ezporzhiañ. Stummoù a zo kambret e .22 Long Rifle, an TT R3, heñvel ouzh an TT 33, evit ar pleustriñ, hag an TT R4, dezhi ur c'hanol hir, evit ar sportoù tennañ.
Ouzhpenn 2 vilion a TT 33 zo bet implijet gant ar polis hag an arme en URSS betek ar bloavezhioù 1960. Goude se e voent profet gant an URSS pe gant Sina da vroioù tost oute war an dachenn bolitikel. E deroù ar XXIañ kantved e veze implijet c'hoazh e kalz broioù en Azia, Afrika pe reter Europa.
Daou TT 33 a oa en arsanailh Amedy Coulibaly pa dapas ostajed en ur stal Hyper Casher da vare gwalldaolioù miz Genver 2015 e Frañs.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Lonassac, Le Tokarev TT30/33, le pistolet de l'Armée Rouge e Cibles, n$^o$ 607,‎ miz Genver 2021, p. 27 da 31 (ISSN 0009-6679)
* ↑ (en) LEPIK Delia, VASILIEV Vitaly, REISENBURK Hardi, POLDSAM Ulo, Comparison of injuries caused by the pistols Tokarev, Makarov, and Glock 19 at firing distances of 25, 50, 75, and 100 cm, e Forensic Science International 177, miz Even 2008 (lennet d'an 21/01/2024)
# Tokarn Nijmegen

Tokarn Nijmegen zo un tokarn marc'hegiezh roman eus ar 1añ pe eil kantved goude Jezuz-Krist, a oa bet kavet en Izelvroioù. Kavet e oa bet e-tro 1915, dindan grouan nepell diouzh ar stêr Waal, e-kichen kêr Nijmegen. Seurt tokarnioù a veze douget gant marc'hegien roman eus ar vegenn. Hiziv-an-deiz e c'haller e welet er mirdi Museum Het Valkhof e Nijmegen.
# Toirano

Toirano zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Tokio Hotel

Tokio Hotel a zo ur strollad sonerien rock alaman en deus graet berzh bras, en o bro c'henidik da gentañ (ouzhpenn 3 milion a bladennoù gwerzhet), koulz hag en Europa a-bezh hag e SUA, e 2006.
Tokio Hotel en deus dibabet an anv-se peogwir e plije kalz da Vill, Tom, Gustav ha Georg ar gêr vras hag e klaskent un anv ne sonfe ket alamanek. Liammet eo o anv ivez ouzh o c'hoant da veajiñ. Tokyo zo ur gêr-benn binvidik ha plijus evito.
Bill a skriv ar c'hanaouennoù e-unan. Ar re all a ra war-dro ar sonerezh. E-barzh e ganaouennoù, Tokio Hotel a gomz eus o freder en un doare frank.
Bill ha Tom Kaulitz 'zo gevelled ha ganet int bet d'ar 1añ$^,$ a viz Gwengolo 1989.
Gustav 'zo ganet d'an 8 a viz Gwengolo 1988.
Georg 'zo ganet d'an 31 a viz Meurzh 1987.

## Pladennoù

* Schrei (2005)
* Zimmer 483 (2007)
* Scream (2007)
* Humanoid (2009)
* Kings of Suburbia (2014)
* Dream Machine (2017)
# Toirdhealbhach Mac Suibhne

Toirdhealbhach Mac Suibhne (saozneg : Terence James MacSwiney ; Corcaigh, 28 Meurzh 1879 – London, 25 Here 1920) a oa ur skrivagner saoznek hag ur politikour iwerzhonat. Dilennet e voe evel Maer Corcaigh er strollad Sinn Féin e-kerzh Brezel dizalc'hted Iwerzhon e 1919. Lakaet e voe harz warnañ gant ar gouarnamant saoz evit bout klasket ober kabal, ha kaset e voe d'an toull-bac'h. Mervel a reas goude 74 deiz a zisvoued, e miz Here 1920. Dre e aberzh e voe lakaet brezeladenn ar republik iwerzhonat war wel er bed a-bezh.

## Oberennoù
### Cuireadóir

* 1907 : The Music of Freedom, The Risen Gaedheal Press

### Terence J. MacSwiney

* 1914 : The Revonutionist, Maunsel and Co.

### Toirdhealbhach Mac Suibhne

* 1918 : The Ethics of Revolt: A Discussion from a Catholic Point of View as to When it Becomes Lawful to Rise in Revolt Against the Civil Power

### Terence MacSwiney

* 1918 : Battle-Cries, The Rank and File
* 1921 : Principles of Freedom, The Talbot Press
* 1944 : Despite Fools' Laughter, M. H. Gill and Son

## Levrlennadur

* Francis J Costello, Enduring the Most: The Biography of Terence McSwiney. Dingle: Brandon Books, 1996.
* Robert Welch (ed), The Oxford Companion to Irish Literature. Oxford: Clarendon Press, 1996.
* Máire MacSwiney Brugha History's Daughter: a Memoir from the Only Child of Terence MacSwiney. Dublin: O'Brien Press, 2006.
* Terence Mac Swiney, paperioù prevez dalc'het en University College Dublin Archives (IE UCDA P48b, P48c) hag en National Library of Ireland (MSS 35029–35035).

## Ereoù diavaez

* (en) Terence McSwiney : Principles of Freedom
* (en) Daniel Corkery : Terence MacSwiney: Lord Mayor of Cork

## Notennoù

* ↑ (en) [''Terence MacSwiney. Oireachtas Members Database''. Kavet : 23/11/2021.
# Tokat (proviñs)

Proviñs Tokat zo ur proviñs e hanternoz Turkia.

## Douaroniezh

War-dro 768.000 annezad a oa e Tokat e 2007.
10.000 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Tok pisin

Ur yezh kreolek eus isskourr ar kreolegoù saoznek eo an Tok Pisin komzet gant 3 - 4 milion a dud e Papoua-Ginea Nevez, lec'h ma'z eo kenofisiel gant ar saozneg hag an Hiri Motu. Kar eo d'ar Bislama ha da gKreoleg Torres Strait.

## Fonologiezh
### Kensonennoù

| | Gweuz | Kevig | Toenn genoù | Staon | Garloc'henn |
| Dre darzhañ | p b | t d | | k g | |
| Dre c'hwezhañ | v | s | | | h |
| Dre fri | m | n | | ŋ | |
| Dre dostaat a-gostez | | l | | | |
| Dre dostaat | w | r | j | | |

### Vogalennoù

Pemp vogalenn a zo e Tok Pisin: /a/, /e/, /i/, /o/hag /u/.

## Skouer: ar Pater Noster e Tok Pisin

    Papa bilong mipela
    Yu stap long heven.
    Nem bilong yu i mas i stap holi.
    Kingdom bilong yu i mas i kam.
    Strongim mipela long bihainim laik bilong yu long graun,
    olsem ol i bihainim long heven.
    Givim mipela kaikai inap long tude.
    Pogivim rong bilong mipela,
    olsem mipela i pogivim ol arapela i mekim rong long mipela.
    Sambai long mipela long taim bilong traim.
    Na rausim olgeta samting nogut long mipela.
    Kingdom na strong na glori, em i bilong yu tasol oltaim oltaim.
    Tru.
# Tokarn kelt

An tokarn keltiek zo unan eus pezhioù dilhad brezel ar Gelted. Da-geñver fuchadegoù henoniezh ez eus bet kavet un dek bennak a dokarnoù evel-se, implijet evit ar brezel pe e prosesionoù.

## Tokarnoù keltiek anavezet
### Tokarnoù Tintignac

Meur a dokarn kinklet zo bet kavet en un neved galian e Tintignac, e Navas, Correze.
En o zouesk, unan zo en houarn ha nav en arem. Daou anezho zo sebezus, mes int a glot mat get deskrivadur Diodoros Sikilia hag a lara eo kinklet tokarnoù ar Gelted gant arouezioù loened. Unan zo kinklet gant un alarc'h, hag anvet e vez tokarn-alarc'h. Ar pezhioù-mañ zo dibar ha kontet da vezañ eus an IIIvet kantved kent J.-K.

### Tokarn Ciumeşti

An tokarn eus kêr Ciumeşti zo bet kavet er bloavezhioù 1960 en ur vered italian tost da gêr Carei, bloaziet eus ar IVvet pe an IIIvet kantved kent J.-K.. An tokarn zo en houarn hag an arouez a-us zo bet graet en arem, hag a skeudenn un evn-preizh, pe ur vran.

### Tokarn Waterloo Bridge

Stumm tokarn Waterloo Bridge zo dibar en Europa, hogen gallout a reer e geñveriañ gant an hini skeudennet ouzh Kaoter Gundestrup.
Kavet e voe en Tavoez e Londrez. Diouzh lec'h ha deiziad ar pezh-se ez eo gwirheñvel e oa bet krouet gant ar C'hantiaci, ar re a zalc'he Londrez d'ar mare-se, hervez Klaudios Ptolemaios.
* An tokarn-alarc'h, kavet e 2004 e Tintignac.
* Tokarn Ciumeşti.
* Tokarn Waterloo Bridge kavet en Tavoez 150/50 kent J.-K.
# Tokelau

Tokelau a zo un enezeg er Meurvor Habask.
Un tiriad eus Zeland-Nevez eo, ha tri atoll kouralek trovanel zo ouzh e ober. En holl ez eus un 10 km² bennak, gant ur 1 400 annezad bennak. Emañ an atolloù-se en norzh d'an Inizi Samoa, er reter da dTuvalu, hag er su da Inizi Phoenix (Kiribati), hag er gwalarn da Inizi Cook.
Melanezia : Fidji • Kaledonia-Nevez • Papoua Ginea-Nevez • Papoua ar C'hornaoueg • Inizi Salomon • Vanuatu
Mikronezia : Guam • Hawaii • Kiribati • Inizi Mariana an Norzh • Inizi Marshall • Atoll Midway • Stadoù Kevreet Mikronezia • Nauru • Palau • Wake
# Unaniezh Utrecht

Unaniezh Utrecht (Unie van Utrecht e nederlandeg) zo un emglev, sinet d’an 23 a viz Genver 1579 en Utrecht etre seizh proviñs eus hanternoz an Izelvroioù a oa betek neuze e dalc’h Spagn.
Unaniezh Utrecht a oa un emglev etre Holland, Zeeland, Utrecht, Gelderland, Overijssel, Groningen ha Friz, proviñsoù protestant anezho. Ur respont e oa da Unaniezh Arras, un emglev a oa bet sinet a-raok etre proviñsoù katolik eus kreisteiz an Izelvroioù, a embanne o harp da Spagn.
Unaniezh Utrecht zo diazez Republik ar Seizh Izelvro Unanet, na voe anavezet da vat gant Spagn ha gant ar broioù all nemet e 1648, pa voe sinet Peoc'h Westfalia a lakae fin d’ar Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz. E 1581 e voe sinet gant proviñsoù Unaniezh Utrecht, dizalc’h diouzh yev Spagn, Akta Den Haag, ur skrid ma veze embannet savidigezh Republik ar Seizh Izelvro Unanet.
# Unarouezer Brunswick

Unarouezer Brunswick a oa ul livour izelvroat dianv a labouras en eil lodenn ar 16vet kantved. Ouzhpenn livañ senennoù relijiel e livas senennoù fouzh-lec'hioù ha tavarnioù. Lakaet eo bet da "ziaraoger pennañ Pieter Brueghel gozh".
An unarouez implijet da envel an arzour a weler en un oberenn nemetken : Parabolenn ar goan veura zo war ziskouez e Mirdi Herzog Anton Ulrich e Brunswick. Ennañ e weler all izherennoù J, V, A, M, S and L,. Ne ouezer ket ez resis piv e oa. Roet eo bet e livadurioù da veur a zen, en o zouez Jan Sanders van Hemessen, Mayken Verhulst ha Jan van Amstel$^,$.

## Ul lodenn ues e oberennoù

* En ur fouzh-lec'h (New Haven, Yale University Art Gallery)
* Sach-blev en ur fouzh-lec'h
* Sant Yann Vadezour o prezeg en dezerzh
* Ecce Homo (Amsterdam, Rijksmuseum)
* Boueta ar re baour or Boueta pemp mil den pe Parabolnn ar goan vras (Herzog Anton Ulrich-Mus.)
* Termajied en ur fouzh-lec'h (Londrez, National Gallery)
* En un davarn (Berlin, Staatliche Museen Preussischer Kulturbesitz)
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Braunschweiger Monogrammist, Bordellszene, Städel Museum, Frankfurt am Main
* 1 2 3 Elise L. Smith. "Brunswick Monogrammist" Grove Art Online. Oxford University Press, 12/4/07, https://web.archive.org/web/20080821130425/http://www.groveart.com./
* ↑ Collection: Dr. Herbert & Monika Schaefer: Selected Works. New Haven: Mountain View Press. 1998. 32.
* ↑ Bloch, Vitale. "A Luteplayer by Jan van Hemessen" The Burlington Magazine, Vol. 98, No. 645. (Dec., 1956), pp. 445-447.
* ↑ Collection: Dr. Herbert & Monika Schaefer: Selected Works. New Haven: Mountain View Press. 1998.
# Unaniezh Broadoù Amerika ar Su

Unaniezh Broadoù Amerika ar Su berraet en UNASUR (spagnoleg: Unión de Naciones Suramericanas – UNASUR; portugaleg: União de Nações Sul-Americanas - UNASUL; nederlandeg: Unie van Zuid-Amerikaanse Naties - UZAN; saozneg: Union of South American Nations), a oa a-raok "Kumuniezh Amerika ar Su ar Broadoù", a zo un aozadur etregouarnamantel ennañ div unaniezh valtoutel: Kenvarc'had ar Su (Mercosur) ha Kumuniezh an Andoù evit kevanaat Amerika ar Su. Pal an aozadur eo: «sevel un identelezh hag ur geodedezh suamerikan ha kas war-raok ur rannvedva enframmet». Emañ an 12 Stad eus Amerika ar Su ennañ, gant tost da 400 milion a dud en holl.
# Unaniezh Etrevroadel ar Gimiezh Pur hag Arveret

An Unaniezh Etrevroadel ar Gimiezh Pur hag Arveret (IUPAC, diwar an anv saoznek : International Union of Pure and Applied Chemistry) a zo anezhi un aozadur nann-gouarnamantel a pled gant araokadennoù ar gimiezh. Kevredigezhioù broadel war ar gimiezh a ya d'ober hec'h izili. Hi eo ar pennadurezh anavezet evit diorrenn reolennoù da envel an elfennoù kimiek nevez hag o deveradoù dre he Foellgor Etrevroadel war an Anvadurezh hag ar Simboloù (Anvadurezh IUPAC). Ezel eo eus ar C'huzul Etrevroadel evit ar Skiant (ICSU, diwar an anv saoznek International Council for Science).

## Gwelet ivez

* Elfenn gimiek
* Strollad eus an daolenn beriodek

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Unaniezh Eurazia

Unaniezh Eurazia (Евразийский Союз e rusianeg) a zo un aozadur politikel hag ekonomikel, savet war skouer Unaniezh Europa, da bal dezhañ bodañ ar broioù a oa en ez-URSS. Sañset eo bezañ lakaet e pleustr e 2015. Evit ar poent eo bet sinet gant Belarus, Kazakstan ha Rusia, bodet c'hoazh e Tachenn Ekonomikel Eurazia abaoe 2012. Broioù 'zo, evel Tadjikistan, Kyrgyzstan hag Armenia o deus roet da c'houzout e oant dedennet gant ar raktres.

## Pennad kar

* Kenglad ar Stadoù Dizalc'h
# Unaniezh Kalmar

Unvaniezh Kalmar (Kalmarunionen e daneg, norvegeg ha svedeg) a oa bodad teir rouantelezh eus Lec'hlenn Danmark, Sveden ha Norge etre 1397 ha 1523. Eus an amzer-se e teu ar banniel anvet Dannebrog.
Dizalc'h e chomas an teir bro, met dre ma oa kreizennet ar galloud e Danmark e savas bec'h e Sveden, hag echuet e voe gant an unvaniezh.

## An teir bro

Disheñvel e oa Lec'hlenn ar XIVvet kantved diouzh hini bremañ.
* Brasoc'h e oa Norge. Lodennoù eus aod kornôk Sveden hiziv a oa dezhi. Ouzhpenn-se he devoa Inizi Orc'h ha Shetland ( hiziv e Breizh-Veur, goude bet da Vro-Skos), Island (dizalc'h bremañ), Inizi Faero (douar danat emren) ha Greunland.
* Danmark e oa ar vro pobletañ ha pinvidikañ, ha brasoc'h e oa: dezhi e oa Skania. Mestr e oa war an holl strizhoù-mor a gase d'ar mor Baltek.
* Sveden a oa bihanoc'h e Lec'hlenn, hogen perc'hennañ a rae Finland (dizalc'h hiziv) hag Inizi Åland (hiziv rannvro emren svedek e Finland) ha kreisteiz rannvro Karelia (hiziv e Rusia, abaoe an Eil brezel-bed), hep ar rannvroioù sam en hanternoz al ledenez a vo rannet etre Sveden ha Finland, ha hanternoz Karelia, deuet da vout finlandat, ha rus goude).
* Enez Gotland, brasañ enez ar Mor Baltek, a oa dizalc'h neuze (e Sveden hiziv), hag unan eus marc'hallac'hioù an Hansa e oa. An Hansa eo a oa e penn ar c'henverzh baltek.

## An Unvaniezh

Krouet e voe an Unvaniezh en 1397 gant ar rouanez Marc'harid Iañ Danmark (1353–1412), e kêr Kalmar, e Sveden, tost d'an harzoù gant Skania, a oa da Zanmark goude ma oa bet trec'het Alberzh III Mecklenburg, roue Sveden, en 1389 gant armeoù Danmark ha n'en doa ket gallet paeañ e zle-daspren a 60 000 mark arc'hant tri bloaz goude e zieubidigezh. Ar roue Albert, ganet en Alamagn, ne oa ket gwall garet gant noblañsed Sveden, hag ar re-se en em savas enep dezhañ, gant skoazell Danmark hag a glaske lakaat fin d'an Hansa evit ren war ar c'henwerzh e Lec'hlenn.
Marc'harid Iañ Danmark a oa merc'h da Valdemar Atterdag, roue Danemark, ha pried da roue Norge Håkon VI. Lakaat a reas anavezout he gourniz Erik Pomerania evel roue Norge, ha goude e strivas da lakaat e zilenn da roue en div vro all.
# Unaniezh Maghrib Arab

Unaniezh Maghrib Arab (arabeg: اتحاد المغرب العربي; treuzlizherennadur arabek: Ittihad al-Maghrib al-Araby) — UMA ent-berr — a zo ur emglev etrearab da bal dezhañ unanidigezh ekonomikel ha politikel Afrika an norzh.
E 1988 e oa bet dalc'het pennemgav kentañ ar Maghrib gant pemp riez: Aljeria, Libia, Maouritania, Maroko ha Tunizia, ha sinet e oa bet an emglev-se bloaz war-lerc'h. Ur post kadoriad, dalc'het tro-ha-tro gant ar pemp riez. Evit ar poent eo an Tunizian Habib Bin Yahia ar c'hadoriad. N'eus bet bro all ebet oc'h emezelañ abaoe.
An abeg pennañ a zegas bec'h da vont en-dro reizh an aozadur-mañ eo an disfiz maget gant Aljeria ha Maroko an eil e-keñver eben, dreist-holl abalamour da saviad ha da riegezh Sahara ar C'hornaoueg.
E Rabat emañ ar sez.

## Liamm diavaez

* lec'hienn an aozadur
# Unaniezh Stadoù Afrika

Unaniezh Stadoù Afrika a voe un unaniezh verrbad eus div Stad da gentañ (Ghana ha Ginea) ha teir Stad da c'houde (gant Mali ouzhpenn) e Kornôg Afrika etre 1958 ha 1962. Sokialour ha panafrikan e oa an Unaniezh, renet gant Kwame Nkrumah, Ahmed Sékou Touré ha Modibo Keïta.
D'an 23 a viz Du 1958 e voe krouet un Unaniezh Ghana-Ginea, adanvet Unaniezh Stadoù Afrika d'ar 1añ a viz Mae 1959. E miz Ebrel 1961 e teuas Mali en Unaniezh. Dilezet e voe an Unaniezh e 1962 pa grogas Ginea da dostaat ouzh SUA pa oa an div vro all tostoc'h ouzh URSS.

## Bannieloù

* Banniel Unaniezh Stadoù Afrika etre 1958 ha 1961
* Banniel Unaniezh Stadoù Afrika etre 1961 ha 1962
Da vare Unaniezh Ghana-Ginea e voe dibabet banniel Ghana, gant div steredenn du evit diskouez an div Stad. Rak-se e voe ouzhpennet ur steredenn pa zeuas Mali en Unaniezh.
# 1483

Diwar-benn bloavezh 1483 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1483

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1483
# 1485

Diwar-benn bloavezh 1485 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 19 a viz Gouere : Pierre Landais, unan eus kuzulierien Frañsez II, dug Breizh, zo krouget e Naoned.
* 22 a viz Gwenholon: krouidigezh ar Parlamant gant an dug Frañsez II.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* Pedro de Alvaredo, konkistador hag a voe e penn aloubadeg Guatemala.
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1485

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1485
# 1489

Diwar-benn bloavezh 1489 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 7 a viz Genver: aloubet eo Dugelezh Breizh gant armeoù Charlez VIII.
* 10 a viz C'hwevrer: kurunennet eo Anna Vreizh evel dugez en iliz-veur Roazhon.
* 3 a viz Kerzu: peurwiriekaet eo feur-emglev Frankfurt am Main gant Anna Vreizh.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1489

## Marvioù

Frañsez II, dug Breizh.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1489
# 1481

Diwar-benn bloavezh 1481 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1481

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1481
# 1486

Diwar-benn bloavezh 1486 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 8 a viz C'hwevrer: bodet eo Stadoù Breizh e Roazhon, diwar goulenn Frañsez II, dug Breizh.

#### Polonia

* 4 a viz Meurzh: aet Jogaila da roue.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1486

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1486
# 1488

Diwar-benn bloavezh 1488 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 3 Meurzh : adkemeret eo Gwened gant Lu Breizh.
* 19 Mae : goude Kastellbriant eo kemeret Ankiniz gant al lu gall.
* 19 Gouere : kemeret eo Felger gant ar C'hallaoued.
* 28 Gouere : trec’het eo lu Breizh Frañsez II gant lu Bro-C’hall war dachenn emgann Sant-Albin-an-Hiliber.
* 9 Gwengolo : marv an dug Frañsez II .
* Anna Vreizh dugez.

#### Frañs

* 19 Eost : Emglev Le Verger etre Bro-C'hall ha Breizh.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù 1488
## Marvioù 1488

* Frañsez II, dug Breizh.
# 1480

Diwar-benn bloavezh 1480 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Echu gant beli ar Vongoled war Rusia.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1480

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1480
# 1482

Diwar-benn bloavezh 1482 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1482

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1482
# 1484

Diwar-benn bloavezh 1484 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Ti-moullañ kentañ e Breizh e Brehant-Loudieg

#### Frañs
### A bep seurt

* Gwelet ivez : Istor ar moullerezh e Breizh

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1484

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1484