OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Arondisamant Orleañs

Arondisamant Orleañs :
| Lec'hiadur arondisamant Orleañs e departamant Loiret ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Centre-Val de Loire |
| Departamant | Loiret |
| Kod arondisamant | 45 2 |
| Pennlec'h | Orleañs |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 444 681 ann. (2017) |
| Gorread | 2 946 km² |
| Stankter | 151 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 24 |
| Kumunioù | 122 |
| kemmañ |
Arondisamant Orleañs a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Loiret hag e rannvro Centre-Val de Loire.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Orleañs e 24 c'hanton hag e 122 gumun :
* kanton Artenay ;
* kanton Beaugency ;
* kanton Châteauneuf-sur-Loire ;
* kanton Chécy ;
* kanton Cléry-Saint-André ;
* kanton La Ferté-Saint-Aubin ;
* kanton Fleury-les-Aubrais ;
* kanton Ingré ;
* kanton Jargeau ;
* kanton Meung-sur-Loire ;
* kanton Neuville-aux-Bois ;
* kanton Olivet ;
* kanton Orleañs-Bannier ;
* kanton Orleañs-Bourgogne ;
* kanton Orleañs-Carmes ;
* kanton Orleañs-La Source ;
* kanton Orleañs-Saint-Marc-Argonne ;
* kanton Orleañs-Saint-Marceau ;
* kanton Ouzouer-sur-Loire ;
* kanton Patay ;
* kanton Saint-Jean-de-Braye ;
* kanton Saint-Jean-de-la-Ruelle ;
* kanton Saint-Jean-le-Blanc ;
* kanton Sully-sur-Loire.
# Arondisamant Orlhac

Arondisamant Orlhac :
| Lec'hiadur arondisamant Orlhac e departamant Cantal ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Cantal |
| Kod arondisamant | 15 1 |
| Pennlec'h | Orlhac |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 81 896 ann. (2017) |
| Gorread | 1 937 km² |
| Stankter | 42 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 12 |
| Kumunioù | 96 |
| kemmañ |
Arondisamant Orlhac a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Cantal hag e rannvro Auvergne-Rhône-Alpes.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Orlhac e 12 kanton hag e 96 kumun :
* kanton Arpajon-sur-Cère ;
* kanton Jussac ;
* kanton Laroquebrou ;
* kanton Maurs ;
* kanton Montsalvy ;
* kanton Orlhac-1 ;
* kanton Orlhac-2 ;
* kanton Orlhac-3 ;
* kanton Orlhac-4 ;
* kanton Saint-Cernin ;
* kanton Saint-Mamet-la-Salvetat ;
* kanton Vic-sur-Cère.
# Arondisamant Oudenaarde

Arondisamant Oudenaarde :
| Douaroniezh ||
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Reter-Flandrez |
| Gorread | 418,80 km² |
| Poblañs (orin: INS - Ensavadur Stadegoù Belgia) ||
| Poblañs – Stankter | 116.098 (01.01.2006) 277 ann./km² |
| Titour arall ||
| Kumunioù | 11 |
| Rannoù | 58 |
Arondisamant Oudenaarde a zo unan eus an c'hwec'h arondisamant eus proviñs Reter Flandrez e Belgia.

## Istor

Arondisamant Oudenaarde a oa bet krouet e 1800. Ul lodenn e oa eus departamant gall (tri arondisamant ennañ) an Escaut (departement van de Schelde e nederlandeg) eus Belgia, bet savet e 1795.

## Kumunioù ha rannoù Arondisamant Oudenaarde

Kumunioù
* Brakel
* Horebeke
* Kluisbergen
* Kruishoutem
* Lierde
* Maarkedal
* Oudenaarde
* Ronse
* Wortegem-Petegem
* Zingem
* Zwalm
* Beerlegem
* Berchem
* Bevere
* Deftinge
* Dikkele
* Edelare
* Eine
* Elsegem
* Elst
* Ename
* Etikhove
* Everbeek
* Hemelveerdegem
* Heurne
* Huise
* Hundelgem
* Kruishoutem
* Kwaremont
* Leupegem
* Maarke-Kerkem
* Mater
* Meilegem
* Melden
* Michelbeke
* Moregem
* Mullem
* Munkzwalm
* Nederbrakel
* Nederename
* Nederzwalm-Hermelgem
* Nokere
* Nukerke
* Ooike
* Opbrakel
* Oudenaarde
* Ouwegem
* Parike
* Paulatem
* Petegem-aan-de-Schelde
* Roborst
* Ronse
* Rozebeke
* Ruien
* Schorisse
* Sint-Blasius-Boekel
* Sint-Denijs-Boekel
* Sint-Kornelis-Horebeke
* Sint-Maria-Horebeke
* Sint-Maria-Latem
* Sint-Maria-Lierde
* Sint-Martens-Lierde
* Volkegem
* Wannegem-Lede
* Welden
* Wortegem
* Zegelsem
* Zingem
* Zulzeke
# Arondisamant Nontron

Arondisamant Nontron :
| Lec'hiadur arondisamant Nontron e departamant Dordogne ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Dordogne |
| Kod arondisamant | 24 2 |
| Pennlec'h | Nontron |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 54 425 ann. (2017) |
| Gorread | 2 149,47 km² |
| Stankter | 25 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 100 |
| kemmañ |
Arondisamant Nontron a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Dordogne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Nontron en eizh kanton (betek 2014) hag e pevar-ugent kumun :
* kanton Bussière-Badil,
* kanton Champagnac-de-Belair,
* kanton Jumilhac-le-Grand,
* kanton Lanouaille,
* kanton Mareuil,
* kanton Nontron,
* kanton Saint-Pardoux-la-Rivière,
* kanton Thiviers.

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù an Dordogne d'ar 1añ a viz Genver 2017. 100 kumun zo en arondisamant Nontron bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté n° R75-2016-12-30-003 portant modification des limites territoriales des arrondissements de la Dordogne, Bourdel, 30 Kerzu 2016
# Arondisamant Nérac

Arondisamant Nérac :
| Lec'hiadur arondisamant Nérac e departamant Lot-et-Garonne ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Lot-et-Garonne |
| Kod arondisamant | 47 4 |
| Pennlec'h | Nérac |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 38 900 ann. (2017) |
| Gorread | 1 400 km² |
| Stankter | 28 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kantonioù | 7 |
| Kumunioù | 58 |
| kemmañ |
Arondisamant Nérac a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant Lot-et-Garonne hag e rannvro Akitania-Nevez.

## Kantonioù ha kumunioù

Rannet eo arondisamant Nérac e 7 kanton hag e 58 kumun :
* kanton Casteljaloux ;
* kanton Damazan ;
* kanton Francescas ;
* kanton Houeillès ;
* kanton Lavardac ;
* kanton Mézin ;
* kanton Nérac.
# Arondisamant Oostende

Arondisamant Oostende :
| Douaroniezh ||
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Gorread | 291,6 km² |
| Poblañs (orin: INS - Ensavadur Stadegoù Belgia) ||
| Poblañs – Stankter | 148.325 (01.01.2006) 509 ann./km² |
| Titour arall ||
| Kumunioù | 7 |
| Rannoù | 27 |
Arondisamant Oostende a zo unan eus an eizh arondisamant eus Kornôg-Flandrez e Belgia.

## Istor

Arondisamant Oostende a oa bet savet e 1818 gant lodennoù kemeret diwar Arondisamant Veurne hag Arondisamant Brugge.

## Kumunioù Arondisamant Oostende hag o rannoù

* Kumunioù:
** Bredene
** De Haan
** Gistel
** Ichtegem
** Middelkerke
** Oostende
** Oudenburg
* Rannoù:
* Bekegem
* Bredene
* Eernegem
* Ettelgem
* Gistel
* Ichtegem
* Klemskerke
* Leffinge
* Lombardsijde
* Mannekensvere
* Middelkerke
* Moere
* Oostende
* Oudenburg
* Roksem
* Schore
* Sint-Pieters-Kapelle
* Slijpe
* Snaaskerke
* Stene
* Vlissegem
* Wenduine
* Westende
* Westkerke
* Wilskerke
* Zandvoorde
* Zevekote
# Arondisamant Palaiseau

Arondisamant Palaiseau :
| Lec'hiadur arondisamant Palaiseau e departamant Essonne ||
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Essonne |
| Kod arondisamant | 91 3 |
| Pennlec'h | Palaiseau |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 626 627 ann. (2017) |
| Gorread | 484 km² |
| Stankter | 1 295 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 68 |
| kemmañ |
Arondisamant Palaiseau a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, e departamant an Essonne hag e rannvro Enez-Frañs.

## Kantonioù ha kumunioù
### Betek 2016

Rannet e oa arondisamant Palaiseau e 19 kanton (betek 2014) hag e 65 kumun :
* kanton Arpajon
* kanton Athis-Mons
* kanton Bièvres
* kanton Brétigny-sur-Orge
* kanton Chilly-Mazarin
* kanton Gif-sur-Yvette
* kanton Juvisy-sur-Orge
* kanton Limours
* kanton Longjumeau
* kanton Massy-Est
* kanton Massy-Ouest
* kanton Montlhéry
* kanton Orsay
* kanton Palaiseau
* kanton Sainte-Geneviève-des-Bois
* kanton Saint-Michel-sur-Orge
* kanton Savigny-sur-Orge
* kanton Les Ulis
* kanton Villebon-sur-Yvette

### Abaoe 2017

Adrannet e voe arondisamantoù an Essonne d'ar 1añ a viz Genver 2017. 68 kumun zo en arondisamant Palaiseau bremañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n°IDF-2016-12-30-004 portant modification des limites territoriales des arrondissements du département de l'Essonne, Pariz, 30 Kerzu 2016
# Ahiya

Ahiya a zo ur profed a orin eus Shilo, meneget e Kentañ Levr ar Rouaned (1R11, 29-39) a ziougan da Yarovam e vo roue Israel.
Meneget eo pelloc'h (1R 14, 2-18) pa lavar da wreg Yarovam deuet da c'houlennata anezhañ, e varvo he mab hag e kaso Doue ar gwalleur war diegezh Yarovam : "...: lemel a rin eus Yarovam kement hini a staot ouzh ar voger, hualet pe dishual, en Israel, hag e skubin war lerc'h tiegezh Yarovam evel ma skuber al lastez, ken ne vo aet da get" abalamour d'e bec'hedoù.

#### Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 148
* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 152
# Ahigal (Cáceres)

Ahigal zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Ahigal de Villarino

Ahigal de Villarino zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.
# Ahillones

Ahillones zo ur gumun e proviñs Badajoz en Extremadura, e Spagn.
# Ahmed

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ahmed (arabeg : احمد), Ahmad (أحمد) pe c'hoazh Ahmet zo un anv arabek hag a dalv « an hini kanmeulet ». Hervez mammenoù islamek zo eo ur stumm eus Muhammad. Lidet e vez gant ar gristenien d'an 3 a viz Mae pe d'an 21 a viz Eost.

## Stummoù all

Kalz doareoù-skrivañ disheñvel en deus an anv : Achmad, Achmat, Achmed, Achmet, Ahmat, Ahmadu, Amadou, Ahmot, Amadu...

## Sent kristen

* Ahmed ar C'haerskriver (marv e 1682), scrib turk eus ar sultan, gounezet d'an ortodoksiezh, merzheriet gant ar Vuzulmaniz e Kergustentin. Lidet e vez d'an 3 a viz Mae
* Ahmed (marv e 1180), manac'h sistersian, hag e c'hoarezed santel Zaida ha Zoraida, o vevañ e Valensia, gounezet eus an islam d'ar gristeniezh. Kemer a rejont an anvioù Bernard, Mari ha Gras. Merzheriet e voent gant an emir. Lidet e vezont d'an 21 a viz Eost

## Anv-badez
### Ahmed

* Ahmed Ben Bella (1916 - 2012), kentañ prezidant Aljeria
* Ahmed Abdallah (1919 - 1989), prezidant Komorez,
* Ahmed Sékou Touré (1922 - 1984), prezidant Republik Ginea
* Ahmed Qourei (1937), kentañ ministr Palestina
* Ahmed Chah Massoud (1953-2001), pe ar c'homandant Massoud, brezelour afghanistanat
* Ahmed Adly (1987), mestrc'hoarier echedoù egiptat

### Ahmad

* Ahmad Tekuder (marv e 1284), sultan Ikhanat Persia
* Ahmad al-Shukeiri (1908 - 1980), kadoriad kentañ Aozadur Dieubidigezh Palestina
* Ahmad Shamlou (1925 - 2000), barzh, skrivagner ha kazetenner iranat
* Ahmad Tejan Kabbah (1932 - 2014), bet prezidant Sierra Leone

### Ahmet

* Ahmet Iañ (ganet e 1590), sultan an impalaeriezh otoman
* Ahmet II (ganet e 1643), sultan an impalaeriezh otoman
* Ahmet Zogu (1895 - 1961), politikour eus Albania
* Ahmet Kutsi Tecer (1901 - 1967), skrivagner ha politikour turk
* Ahmet Ümit (1960), skrivagner turk romantoù-polis
* Ahmet Altan (1950), skrivagner ha kazetenner turk

### Doareoù-skrivañ all

* Amadou Toumani Touré (1948), soudard ha prezidant Mali etre 2002 ha 2012

## Anv-tiegezh
### Ahmed

* Abiy Ahmed (1976-), politikour etiopiat, Priz Nobel ar Peoc'h
* Ahmed Badawy Sayyed Ahmed (1927 - 1981), marichal ha ministr an Difenn egiptat
* Riz Ahmed, Rizwan Ahmed e anv gwir (1982), lesanvet Riz MC, aktour ha rapour breizhveuriat
* Saladin Ahmed (1975), skrivagner stadunanat skiant-faltazi ha fantasy

### Ahmad

* Khalil ibn Ahmad (718 - 791), skrivagner ha lizheregour eus kreisteiz Arabia (bro-Oman hiziv)
* Mirza Ghulam Ahmad (1835 - 1908), diazezer an ahmadiezh

## A bep seurt

Ahmad, ur c'hrater eus ar blanedenn Sadorn

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Nominis : Sant Ahmed ar C'haerskriver
* ↑ (fr)Nominis : Sent Bernard, Mari ha Gras
# Ahmed Adly

Ahmed Adly a zo bet ganet d'an 19 a viz C'hwevrer 1987 en Egipt.
Mestrc'hoarier echedoù egiptat.
Mestr Meur eo.
2596 edo e renk Elo (Kevre Bedel An Echedoù - FIDE) d'ar 1añ a viz Genver 2022].
Kampion echedoù Afrika e Lusaka (Zambia) e miz Du 2005 gant 7 poent diwar 9.
Kampion (er rummad "mibion") bedel echedoù (hiniennel) 2007 eo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* Titour arall
# Ahigal

Ahigal zo anv teir c'humun e Spagn:
* Ahigal (Cáceres), e proviñs Cáceres‎
* Ahigal de los Aceiteros e proviñs Salamanca
* Ahigal de Villarino‎ e proviñs Salamanca
# Ahigal de los Aceiteros

Ahigal de los Aceiteros zo ur gumun e Spagn, e proviñs Salamanca.
# Ahmed Abdallah

Ahmed Abdallah Abderemane (12 a viz Even 1919 e Domoni (Anjouan) - 26 a viz Du 1989) a oa ur politikour eus Komorez, bet prezidant kentañ ar vro.
D'ar 6 a viz Gouere 1975 e teuas Komorez da vezañ ur Stad nevez, dizalc'h diouzh Bro-C'hall, gant Abdallah prezidant. Ur miz goude, d'an 3 a viz Eost, e voe distroadet gant Said Mohamed Jaffar ha mont en harlu da Bariz. Kemer a reas ar gallou en-dro en un taol-Stad, sikouret gant ar goprsoudard gall Bob Denard e 1978. Goude bezañ gouarnet asambles gant Mohamed Ahmed ec'h eas da brezidant Komorez e miz Here 1978. E 1982 e verzas an holl strolladoù politikel nemet e hini, an UCP (Union Comorienne pour le Progrès). Evel-se e voe addilennet da brezidant e 1984. D'ar 26 a viz Du 1989 e voe muntret e Moroni e-pad un taol-nerzh kaset gant Said Mohamed Djohar.
g • ka • kePrezidanted Komorez :
* Ahmed Abdallah · Said Mohamed Jaffar · Ali Soilih · Ahmed Abdallah, Mohamed Ahmed · Ahmed Abdallah · Haribon Chebani · Said Mohamed Djohar · Mohamed Taki Abdoulkarim · Tadjidine Ben Said Massounde · Azali Assoumani · Hamada Madi · Azali Assoumani · Ahmed Abdallah Mohamed Sambi · Ikililou Dhoinine
# Bistroll beg gwar

Bistroll beg gwar :
| Ur bistroll beg gwar Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Xenus |
| Anv skiantel ||
| Xenus cinereus (Güldenstädt, 1775) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bistroll beg gwar (Xenus cinereus) a zo un evn hirc'harek. Ar spesad nemetañ eo er genad Xenus.

## Annez

Bevañ a ra al labous en hanternoz Eurazia ; goañviñ a ra war aodoù Afrika, kreisteiz Azia, Filipinez ha hanternoz Aostralia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistroll beg gwar en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.

## Liammoù diavaez

* (en) Xenus cinereus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Xenus cinereus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Xenus cinereus war al lec'hienn Avibase.
# Bit

Ar bit eo an unanenn binarel a gementad stlennel. Dont a ra ar ger bit eus ar saozneg binary digit, a dalv kement ha « sifr daouredel ». Da lavarout eo, ur sifr na c’hell talvezout nemet 0 pe 1.
Kement hag "un tamm" e talv an dro-lavar saoznek a bit of. John Tukey a c'hovelias ar ger bit, ha gant Claude Shannon eo bet ledet e-mesk an dud.
Arabat eo droukveskañ bit gant ar ger saoznek byte a droer dre liesbit e brezhoneg, hag a dalvez ur steudad bitoù. Pa vez 8 bit en ul liesbit e teu da vezañ un eizhbit.

## Daveoù

* 1 2 Shannon, Claude E. (July 1948). "A Mathematical Theory of Communication". Bell System Technical Journal 27 (3): 379–423. DOI:10.1002/j.1538-7305.1948.tb01338.x
# Bithynia

Proviñs roman kozh.
# Bistroll brizhellek

Bistroll brizhellek :
| Ur bistroll brizhellek Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Actitis |
| Anv skiantel ||
| Actitis macularia Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bistroll brizhellek a zo un evn hirc'harek. Actitis macularia eo e anv skiantel.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Norzhamerika.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistroll brizhellek en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Bisuschio

Bisuschio zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Bithiriña

Bithiriña (Veiria en okitaneg; Beyrie-sur-Joyeuse e galleg hag en-ofisiel) zo ur gumun eus kanton Donapaleu, e proviñs Nafarroa Beherea (pe Benafarroa), en Iparralde, en Euskal Herria, en hanternoz d'ar Pireneoù.

## Douaroniezh
### Stêrioù

Treuzet eo ar gumun gant adstêrioù d'ar Biduze, ar Minhurrieta erreka hag an Iholdiko erreka hag hec'h adstêrioù : al Lakugnéko erreka, an Hegiloko erreka, an Algeruko erreka, ar Pagardoyko erreka, an Otsuanéko erreka, an Iroyko erreka hag an Teilérako erreka.

## Kumunioù amezek

* Amorotze-Zokotze, Behauze ha Lüküze-Altzümarta en hanternoz
* Amendüze-Unaso er biz
* Mehaine er gwalarn
* Donapaleu er reter
* Oragarre er gevred
* Landibarre er mervent
# Bistroll kof gwenn

Bistroll kof gwenn :
| Ur bistroll kof gwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| Genad : | Actitis |
| Anv skiantel ||
| Actitis hypoleucos (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bistroll kof gwenn a zo un evn hirc'harek, Actitis hypoleucos an anv skiantel anezhañ.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistroll kof gwenn en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bitaraeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar bitaraeg (bitara pe berinomo) komzet gant tro-dro da 353 den (2000) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek ar menezioù
# Bistroll

Bistrolled :
| Ur bistroll brizhellek ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Scolopacidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bistrolled zo evned hirc'harek eus ar c'herentiad Scolopacidae, asambles gant ar c'hefeleged pe ar strelleged.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù bistrolled emañ:
* ar bistroll kof gwenn (Actitis hypoleucos)
* ar bistroll brizhellek (Actitis macularia)
* ar bistroll beg gwar (Xenus cinereus)

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar bistrolled en urzhiad Charadriiformes pe Ciconiiformes.
# Bitetto

Bitetto zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bari, en Puglia.
# Andalo Valtellino

Andalo Valtellino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Sondrio e Lombardia.
# Andavías

Andavías zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
# Andalous

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Andalous a vez lavaret eus tud ha traoù Andalouzia, kumuniezh emren e Spagn. Hag ivez:
* eus ar vro ma vleunias sevenadur al-Andalus (711-1492) ;
* eus sevenadur ar vro-se ha dreist-holl eus ar sonerezh arab-andalous ;
* eus ur ouenn kezeg : ar ouenn andalous, rannet hiriv etre div ouenn :
** ar ouenn c'hlan spagnol hag ar ouenn lusitanian;
* eus ar rannyezh kozh arabek : an arabeg andalous.

## Pennadoù kar

* andalouzeg: rannyezh spagnolek Andalouzia.
# Andecavi

An Andecavi (anvet ivez Andicavi hag Andes) a oa ur bobl c'halian en Arvorig, gwechall.
En em astenn a rae bro an Andecavi war an douaroù zo aet d'ober Anjev goude, pe Maine-et-Loire hiziv dre vras. Diwar o anv e teu anvioù Bro-Anjev ha kêr Anje.
E levrenn 3 Commentarii de Bello Gallico gant Caesar e lenner e oa karterioù goañv an armeoù roman e bro an Andes, e-pad ar brezel a-enep pobloù Arvorig. E-pad ar goañv 57–56 kent JK e voe lakaet sevel listri gant ar Romaned war ribl al Liger, evit mont da aloubiñ Enez Vreizh da gentañ, met implijet e voent d'en em gannañ a-enep ar Weneted.
Goude faezhidigezh Galianed Verkingetorix en emgann Alesia e talc'has an Andecavi, renet gant Dumnacos, da vrezeliañ ouzh Roma. A-benn ar fin, goude seziz Limonum (Poitiers hiziv an deiz), unan eus lec'hioù kreñv ar b-Pictones, e voe faezhet arme an Andecavi gant ar Romaned. Daoust ma c'hallas Dumnacos tec'hel e voe kollet kalz tud gantañ ha goude-se e rankas pobloù Arvorig kodianañ da vat.

## Liamm diavaez

* Les frontières de la cité des Andes - Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest (1968)

## Notennoù

* ↑ Paulus Orosius 6.8.7.
* ↑ Julius Caesar, Commentarii de Bello Gallico
* ↑ Caesar, Commentarii de Bello Gallico 2.33 ha 3.7.
* ↑ Aulus Hirtius, levrenn 8 Commentarii de Bello Gallico 8.26–31.
# Andalouzia

| (Banniel Andalouzia) | (Ardamezioù Andalouzia) |
La bandera blanca y verde :
| Yezhoù | Spagnoleg |
| Kêr-benn | Sevilla |
| Prezidant | José Antonio Griñán (PSOE) |
| Gorread -Hollad -Dour | 87 268 km² |
| Poblañs -Stankter | 8 285 692 (2009) 94.9/km² |
Andalouzia (Andalucía e spagnoleg, diwar an arabeg الأندلس Al-Andalus, "bro ar Vandaled") zo unan eus ar 17 kumuniezh emren bet krouet e Spagn e 1981, adwelet he Statud Emrenerezh e 2002 hag adarre e 2007. E su Spagn emañ. Sevilla eo ar gêr-benn.

## Proviñsoù

Eizh proviñs a zo en Andalouzia:
* Almería,
* Cádiz,
* Córdoba,
* Granada,
* Huelva,
* Jaén,
* Málaga,
* ha Sevilla.
A-stok emañ Andalouzia ouzh Estremadura ha Kastilha-La Mancha en hanternoz, ouzh Murcia er reter, hag ouzh Portugal er c'hornôg.
# Andalucía

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Andalucía eo anv spagnolek Andalouzia, hag a gaver e meur a anv-lec'h.

## e proviñs Sevilla

* Fuentes de Andalucía
* La Roda de Andalucía

## Oberennoù

* Ar Suite Andalucía, pezh sonerezh gant ar sonaozour kuban Ernesto Lecuona e 1933.
# Andaouelezh

An andaouelezh, pe nann-daouelezh a zo un termen evit deskriv an identelezhioù a jener n'int ket daouel, da lâret eo ar re a zo er-maez eus ar reoladoù paotr/plac'h a vez kavet e kevredigezhioù ar C'hornôg. An dud andaouel n'int na paotr na plac'h, o jener a c'hell bezañ pe etre an daou, pe ur meskaj eus an daou, pe hini ebet eus an daou.
Dre ma ne glot ket jener an dud andaouel gant an hini a zo bet asinet dezho pa oant ganet, an andaouelezh a c'hell bezañ liammet ouzh an treuzjenerezh. Tud andaouel zo a c'hell divizout ober gant raganvioù dijener, cheñch o anv bihan, pe kaout un doare jener disheñvel diouzh ar jener a zo bet asinet dezho da vare o ganedigezh. Ouzhpenn an treuzkemm sokial hag a vez graet gant lod anezho, reoù zo a ra un treuzkemm mezegel ivez.

## Termenadurioù ha termenoù

An andaouelezh a zo un termen hollek a stroll meur a identelezh a jener ha n'int ket daouel. An dud andaouel a c'hell en em anavezout pe ouzh ul lodenn eus ar jener gourel, pe ouzh ul lodenn eus ar jener benel. Reoù all a c'hell en em anavezout ouzh an daou jener gourel ha benel, pe etre an daou. Ha reoù all c'hoazh n'en em anavezont nag ouzh an daou jener-se, na etre an daou.

### Identelezhioù a jener

Meur a dermen a zo evit ober dave eus an identelezhioù-se hag an dud a en em anavezont outo. Lod brasañ anezho a zo gerioù nevez krouet, ha muioc'h c'hoazh e brezhoneg.
* un den treuzbenel a zo un den en em anavez mioc'h ouzh ar jener benel, hag a zo bet asinet dezhañ ar jener gourel da vare e ganedigezh ;
* un den treuzgourel a zo un den en em anavez muioc'h ouzh ar jener gourel, hag a zo bet asinet dezhañ ar jener benel da vare e ganedigezh ;
* un den anjener a zo un den n'en em anavez ouzh jener ebet.

## Notennoù ha daveoù
### Daveoù

* ↑ "Aerlin, ur c'heriaoueg feminist hag LGDTE+", Ya!, niv. 912, p.4, 29 a viz Du 2022
* ↑ [fr] Les identités de genres non-binaires, La vie en queer, 2 a viz Mezheven 2018 (gweladennet d'an 10 a viz Kerzu 2022).
# Andaroumeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ataitek eo an andaroumeg (andarum) komzet gant tro-dro da 1 084 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù goamek
# Almagro (Ciudad Real)

Almagro zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Almaluez

Almaluez zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Almadén de la Plata

Almadén de la Plata zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Almajano

Almajano zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.