OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Valenciennes

Valenciennes :
| Plasenn an armoù e-pad ar goañv. ||
| Anv pikardek | Valincyinne |
| Bro | Hainaut |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Valenciennes (pennlec'h) |
| Kanton | Valenciennes (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59606 |
| Kod post | 59300 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Degallaix 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Valenciennes Métropole |
| Lec'hienn web | http://www.valenciennes.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 42 738 ann. (2020) |
| Stankter | 3 088 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 17 m — brasañ 56 m |
| Gorread | 13,84 km² |
| kemmañ |
Valenciennes (Valencijn e nederlandeg, Valincyinne pe Valinchinne e pikardeg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Frañs, e departamant an Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall. Pennlec'h Arondisamant Valenciennes eo. Valenciennois a vez graet eus bro Valenciennes.

## Istor

Brezel-bed kentañ:
* e 1914, ac'hubet e voe Valenciennes gant al Lu alaman; dieubet e voe ar gêr e 1918 gant Lu Breizh-Veur hag ar c'horf-arme kanadian dre emgannoù start;
* roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.
Eil Brezel-bed:
* Mae 1940
** d'an 10 eo dilezet kêr Valenciennes gant hec'h annezidi. Preizhet eo gant soudarded c'hall. Rivinet eo ar c'hreiz-kêr gant ur mell tan-gwall, maget gant ur pikol dastumlec'h helosk;
** okupet eo ar gêr rivinet gant al Lu alaman adalek ar 27;
* ar GFP (Geheime Feldpolizei - polis milourel kuzh alaman) a gemer al Lise Watteau da seiz; jahinet eo tud ar Resistañs en e gavioù;
* d'an 2 a viz Gwengolo 1944 e teu al Lu amerikan a-benn da zieubiñ ar gêr goude emgannoù start.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-kêr ha Plasenn an Armoù
* Mirdi an Arzoù-Kaer
* Mirdi Valenciennes
* Penniliz Notre-Dame-du-Saint-Cordon

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Escaut emañ Valenciennes.

## Tud

* Jean Froissart (war-dro 1337 – war-dro 1405), istorour, bet ganet eno.
* Antoine Watteau (1684-1721), livour, bet ganet eno.
* Charles de Gaulle (1837-1880), barzh, bet ganet eno.
* Michel Duchaussoy (1938-2012), aktour, bet ganet eno.

## Sport

* Valenciennes Football Club

## Levrlennadur (e galleg)

* A. Salamagne, A la découverte des anciennes fortifications de Valenciennes, Embannadurioù Nord Patrimoine Sns, 1999.
* Félicien Machelart, Valenciennes, Embannadurioù Punch , 2005.
* Philippe Guignet, Nouvelle histoire de Valenciennes, Embannadurioù
Privat, 2006.
* Jacques Tanche, Renaissance d'un tramway, Embannadurioù Punch, 2006.
* Julien Fontaine, Cathy Bastete, Bons baisers de Valenciennes, Embannadurioù Archives d'Architecture Moderne (AAM), 2007.
* Dominique Foyer, Le Saint-Cordon de Valenciennes, Embannadurioù Nouvelle Cité, 2008

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Valencina de la Concepción

Valencina de la Concepción zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
# Valens

Valens zo un anv-badez latin, diwar ar ger valens, kreñv, nerzhus.

## Tud
### Henamzer

* Fabius Valens, jeneral roman a gemeras perzh en emgannoù evit tapout ar galloud en 69, bloavezh ar pevar impalaer;
* Vettius Valens, (120-~175), lenner planedennoù gresian;
* Aurelius Valerius Valens (marvet en 317), impalaer roman (316-317), kenimpalaer gant Licinius;
* Flavius Julius Valens, pe Valens, impalaer roman (328-378);
* Valens de Mursa, eskob arian er IVvet kantved;
* Valens jeneral roman (marvet en 409).

### XXvet kantved

* Ritchie Valens, kaner (1941-1959)

## Lec'hanvadurezh

* Dourbont Valens en İstanbul

## Pennadoù kar

* Valentin
* Valentinus
# Valentano

Valentano zo ur gumun eus Italia, proviñs Viterbo, e Lazio.
# Valencia de las Torres

Valencia de las Torres zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Badajoz, en Extremadura.
# Valentia

Valentia zo un anv latin hag a gaver e meur a yezh da envel meur a lec'h.

## Lec'hioù
### Rouantelezh-Unanet

* Valentia (Britannia), proviñs roman en Enez Vreizh

### Bro-C'hall

* Valentia anv latin Valence (Drôme), e Bro-C'hall

### Italia

* Vibo Valentia, kêr en Italia
* Proviñs Vibo Valentia, proviñs en Italia
* Valentia, anv latin Nuragus, e Sardigna, Italia
Iwerzhon
* Valentia Island, pe Dairbhre, enezenn eus Iwerzhon
Spagn
* Valentia, anv latin València, e Spagn

## Pennad kar

* Valencia
# Valentia (Britannia)

Valentia a oa ur broviñs roman en Enez Vreizh, anavezet e latin evel Britannia. Krouet e voe ar broviñs en 369, gant Flavius Theodosius, etre moger Hadrian, er c'hreisteiz, ha moger Antoninus en hanternoz, ha roet dezhi anv an impalaer Valens.
Kaoz a zo etre an istorourien diwar-benn pegen bras e oa ar gorread anezhi, petra e oa ar gêr-benn. Rak n'eo ket meneget el Laterculus Veronensis, savet war-dro 312. Darn a gred e oa Kembre enni, ha Deva (Caer e kembraeg, Chester e saozneg hiriv) e oa ar gêr-benn; ha Cumbria er c'hreisteiz da Moger Hadrian, hag ar gêr-benn e Luguvalium (hiriv Caerliwelydd e kembraeg, Carlisle e saozneg); hag evit an douaroù etre moger Antoninus ha moger Hadrian e vije bet ur gêr-benn all e Habitancum (Risingham, e Northumberland).
Adal kuitaet ar vro gant ar Romaned e kouezhas aozadur ar broviñs roman.
# Valencia del Mombuey

Valencia del Mombuey zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Badajoz, en Extremadura.
# Todeg

Ur yezh dravidek eus skourr yezhoù an c'hreisteiz eo an todeg (toda) komzet gant tro-dro da 1.006 den (1981) en Orissa ha Tamil Nadu en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù dravidek
# Todus

Todus :
| Todus multicolor. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Todidae |
| Anv skiantel ||
| Todus Brisson, 1760 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1760 gant an evnoniour gall Mathurin Jacques Brisson (1723-1806).

## Spesadoù

Pemp spesad a ya d'ober ar genad :
* Todus angustirostris,
* Todus mexicanus,
* Todus multicolor,
* Todus subulatus,
* Todus todus.

## Annezva

O c'havout a reer en Antilhez Brasañ.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Todidae/Todus (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Mae 2022).
# Todus angustirostris

Todus angustirostris :
| Todus angustirostris. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Todidae |
| Genad : | Todus |
| Anv skiantel ||
| Todus angustirostris Lafresnaye, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todus angustirostris a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Todidae.

## Annez

Brosezat eo ar spesad en enezenn Hispaniola, evel ar spesad all Todus subulatus.

## Liammoù diavaez

* (en) Todus angustirostris el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Todus angustirostris e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Todus angustirostris.
# Todus mexicanus

Todus mexicanus :
| Todus mexicanus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Todidae |
| Genad : | Todus |
| Anv skiantel ||
| Todus mexicanus Lesson, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todus mexicanus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Todidae.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Puerto Rico.

## Liammoù diavaez

* (en) Todus mexicanus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Todus mexicanus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Todus mexicanus.
# Todus multicolor

Todus multicolor :
| Todus multicolor. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Kerentiad : | Todidae |
| Genad : | Todus |
| Anv skiantel ||
| Todus multicolor Gould, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Todus multicolor a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Todidae.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Kuba.

## Liammoù diavaez

* (en) Todus multicolor el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Todus multicolor e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Todus multicolor.
# Todi

Todi zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Todo el mundo es música

* N'eo ket holloueziadurel ar pennad-mañ. Pe re dreut eo an danvez anezhañ, pe ez eus ennañ traoù ha n'emañ ket o lec'h en un holloueziadur.
* Gallout a rit labourat d'e wellaat. Muioc'h a ditouroù evit kompren kudennoù ar bajenn-mañ a vo kavet war ar bajenn kaozeal kenstag.
Todo el mundo es música ("Sonerezh eo ar bed a-bezh") zo un abadenn er chadenn skinwel spagnol TVE diwar-benn sonerezh poblek meur a vro.

## Liamm diavaez

* Diwar-benn [Sonerezh Kuba]

## Notennoù

* ↑ (es) RTVE
# Todirostrum

Todirostrum :
| Todirostrum cinereum, luc'hskeudennet e Registro (stad São Paulo, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Todirostrum Lesson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Todirostrum a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Todirostrum chrysocrotaphum
** T. c. chrysocrotaphum, guttatum, illigeri, neglectum ha simile,
* Todirostrum cinereum
** T. c. cearae, cinereum, coloreum, finitimum, peruanum, sclateri, virididorsale ha wetmorei,
* Todirostrum maculatum
** T. m. amacurense, annectens, diversum, maculatum ha signatum,
* Todirostrum nigriceps,
* Todirostrum pictum,
* Todirostrum poliocephalum,
* Todirostrum viridanum.
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, triwec'h (18) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Todirostrum (lennet e-barzh d'an 12 a viz Gouere 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Will Power

Will Power (bet ganet d'ar 1añ a viz Meurzh 1981 e Toowoomba, Aostralia) a zo ur blenier kirri a red en IndyCar abaoe 2008. Redet en deus e ChampCar a-raok diankadenn ar gevezadeg-se ha redek a ra gant Penske Racing e 2012.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Will Smith

Willard Carroll Smith Jr., ganet d'ar 25 a viz Gwengolo 1968 e Philadelphia, zo un aktour, produour ha raper stadunanat. E miz Ebrel 2017 e oa bet anvet gant Newsweek "the most powerful actor in Hollywood". Smith a zo bet kinniget e anv evit pemp Golden Globe Award ha daou Academy Award, ha gounezet en deus pevar Grammy Award. E fin ar bloavezhioù 1980, Smith a grogas da vezañ brudet dre e anv aozour rap The Fresh Prince. E 1990 e teuas da vezañ brudet da vat dre ar stirad skinwel fent war NBC The Fresh Prince of Bel-Air, a oa padet c'hwec'h koulzad betek 1996. Ur wech echuet ar stirad, Smith a oa tremenet eus bed ar skinwel da hini ar sinema gant filmoù o devoa graet berzh bras.
Filmoù pennañ :
* Men in Black
* Ali
* I am Legend
* Bad Boys
* Aladdin
Stirad skinwel pennañ :
# Wiliam Owen Roberts

Wiliam Owen Roberts (ganet e 1960 e Bangor) zo ur skrivagner kembraek.
Tremenet en deus e yaouankiz e Garndolbenmaen, e hanternoz Kembre, hag emañ bremañ o vevañ e Kerdiz gant e wreg hag o zeir merc’h. Goude studioù war al lennegezh e skol-veur Aberystwyth en deus labouret gant ar strollad c’hoariva Cyfri Tri ha goude-se gant ar chadenn skinwel HTV a-raok mont da skrivagner leun-amzer e 1989.
E levr brudetañ eo e eil romant Y Pla ("Ar vosenn"). Gantañ en doa gounezet priz Llyfr y Flwyddyn e 1988. Troet e oa bet al levr e saozneg e 1991, gant an titl Pestilence, ha troet eo bet abaoe e meur a yezh all (galleg, alamaneg, nederlandeg, hungareg, slovakeg).
Savet en deus skriptoù meur a film, evel Teulu'r Mans ("Ar familh Mans", 1987-1990), Pris y Farchnad ("Priz ar marc'had", 1991-1993), Provence (1998),Cymru Fach ("Kembre vihan",2009).
Aet e oa priz Llyfr y Flwyddyn gantañ adarre e 2009, gant ar romant Petrograd.

## Oberennoù

* Bingo!, 1985 (Gwasg Dwyfor)
* Y Pla, 1987 (Annwn)
* Hunangofiant ("Eñvorennoù", 1973-1987): 1. Y Blynyddoedd Glas ("Arbloazioù glas", 1990 (Annwn)
* Paradwys, 2001 (Cyhoeddiadau Barddas)
* Cyfres i'r Golau : Peenemünde - Drama Mewn Dwy Act ("Stirad er gouloù : Peenemünde, drama e daou arvest"), 2004 (Gwasg Carreg Gwalch)
* Cymru Fach, 2006 (Sherman Cymru)
* Petrograd, 2008 (Cyhoeddiadau Barddas)
* Paris, 2013 (Cyhoeddiadau Barddas)
# Will

Will zo ur berranv e meur a yezh: e saozneg, diwar William ha Willard ; en izelvroeg diwar Willem ; en alamaneg diwar Wilhelm.

## Eilstummoù

* Willy, Willie,
* Bill, Billy.

## Tud
### Will

* Will Self (g. e 1961), skrivagner saoz
* Will Smith (g. e 1968), aktour stadunanat
* Will Power (g. e 1981) blenier kirri aostralian
* Will Poulter (g. e 1993), aktour saoz

### Willie

* Willie Dixon (1915-1992), soner blues
* Willie Nelson (g. e 1933), soner country

### Willy

* Willy Brandt (1913-1992), kañseller Alamagn
* Willy Vandersteen (1913-1990), treser bannoù-treset flandrezat

## Lennegezh

* Will Parry, tudenn eus tri romant an heuliad His Dark Materials, gant Philip Pullman.
# Will Self

Will Self (26 a viz Gwengolo 1961) zo ur skrivagner hag ur c'hazetenner saoz. Skoliataet eo bet en University College School, e Christ's College Finchley hag en Exeter College, en Oxford. Dimezet eo gant ar gazetennerez Deborah Orr. E Stockwell (Londrez) e vez o chom. Labouret en deus evit The Observer, The Independent, Prospect ha New Statesman. Brudet mat e oa Will Self evel kazetenner, met treiñ a reas an traoù da fall e 1997. D'ar mare-se e oa o labourat evit The Observer hag e heulie kabal John Major. Will Self a brofitas eus karr-nij Major evit kemer heroin. Reuz-bras a savas ha skarzhet e voe eus The Observer.

## Skridoù

Ur skrivagner danevelloù moliac'h, fent du enno eo. Diazezet eo lod brasañ e skridoù e bedoù kenstur gant hon hini. Tem an drammoù ha hini ar reizhelezh a gaver stank en e oberennoù, a vez renket el luskad anvet "diarbenn sokial", ha keñveriet e vezont gant re Salman Rushdie, Doris Lessing, ha Martin Amis evit a sell ouzh ar re vodern, hag ivez gant skridoù Franz Kafka, Jonathan Swift, Lewis Carroll, J.G. Ballard pe c'hoazh William S. Burroughs.

## Oberennoù
### Romantoù ha danevelloù

* The Quantity Theory of Insanity (1991)
* Cock and Bull (1992)
* My Idea of Fun (1993)
* Grey Area (1994)
* The Sweet Smell of Psychosis (1996)
* The Great Apes (1997)
* Tough, Tough Toys for Tough, Tough Boys (1998)
* How the Dead Live (2000)
* Dorian, an Imitation (2002)
* Dr. Mukti and Other Tales of Woe (2004)
* The Book of Dave (2006)

### Dastumadegoù pennadoù kazetennerezh

* Junk Mail (1996)
* Sore Sites (2000)
* Feeding Frenzy (2001)

## Prizioù

* 1998: Priz Aga Khan evit Tough Tough Toys for Tough Tough Boys
* 1991: Priz Geoffrey Faber Memorial evit The Quantity Theory of Insanity

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Guardian Books author page: Will Self
* BBC
* The International Necronautical Society
* BBC Radio Five
# Wilkie Collins

William Wilkie Collins (1824 – 1889) a oa ur romantour saoz, kamarad da Charles Dickens. Brudet bras e oa en e amzer, hini ar rouanez Victoria, ha 27 romant zo bet diwar e bluenn, ouzhpenn 50 kontadenn, tremen 15 pezh-c'hoari, ha 100 arnodskrid bennak.
Ganet e oa e Londrez, ha mab e oa d'al livour William Collins. Savet he desket e voe er gêr gant e vamm. Goude ez eas d'ar skol-lojañ. Beajiñ a reas gant e dud da Italia ha Bro-C'hall, ha deskiñ a reas italianeg ha galleg.

## Oberennoù

* Basil (1852)
* The Frozen Deep (1857), pezh-c'hoari kenskrivet gant Charles Dickens
* "A House to Let" (1858), danevell kenskrivet gant Charles Dickens, Elizabeth Gaskell hag Adelaide Anne Procter
* "The Haunted House" danevell kenskrivet gant Charles Dickens, Elizabeth Gaskell, Adelaide Anne Proctor, George Sala ha Hesba Stretton
* The Woman in White (1860). Ar gwellañ romant-polis saoznek, hervez T. S. Eliot.
* No Name (1862)
* Armadale, (1866)
* No Thoroughfare (1867), danevell ha pezh-c'hoari kenskrivet gant Charles Dickens
* The Moonstone (1868)
* Poor Miss Finch (1872), dediet da Frances Minto Elliot
* "John Jago's Ghost; pe The Dead Alive"
* The Law and the Lady (1875)
* "Who Killed Zebedee?" (1881)
* The Black Robe (1881)
* Blind Love (1890 – diechu, kaset da benn gant Walter Besant)
# Will Champion

Ganet d'an 31 a viz Gouere 1978 e Southampton (Bro-Saoz). C'hoari a ra toumperezh e-barzh strollad Coldplay. Liessoner ar strollad eo. C'hoari a ra gitar, gitar-boud, piano, harmonika ha toumperezh evel-just. Dimezet eo bremañ gant Marianne Dark abaoe 2003. Ur merc'h o deus bet 3 bloaz war-lerc'h.
# Will Poulter

William Jack "Will" Poulter bet ganet e Hammersmith (ur c'harter eus Londrez, Bro-Saoz) d'an 28 a viz Genver 1993, a zo un aktour (sinema ha skinwel) saoz.
C'hoariet en deus er film troioù-kaer The Chronicles of Narnia: The Voyage of the Dawn Treader (2010)., er gomedienn We're the Millers (2013) e-kichen Jennifer Aniston, pe c'hoazh er film skiant-faltazi The Maze Runner (2014) hag er sequel Maze Runner: The Death Cure (2018). C'hoariñ a ra ur gwastadour hag un traper e The Revenant (2015) e-kichen Leonardo DiCaprio, ur poliser gouennelour er drama istorel Detroit (2017), er film etreoberiat skiant-faltazi Black Mirror: Bandersnatch (2018), hag er film heuz Midsommar (2019).
# Will Stevens

William Stevens (bet ganet d'ar 28 a viz Even 1991) zo ur blenier redadegoù-kirri en doa redet e Formulenn 1 e 2014 gant Caterham-Renault hag e 2015 gant Manor Marussia-Ferrari. Redet en doa en andurañs ivez.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Teresa de León (kontez Portugal)

Tereza Leon, pe Teresa de León e spagnoleg, pe Teresa de Leão e portugaleg, ganet etre 1083 ha 1085 - Manati Montederramo (Galiza) pe Póvoa de Lanhoso, marvet d'an 11 a viz Du 1130, a oa infantez León ha kontez Portugal. E galizeg-portugaleg e oa Tarasia pe Tareja de Portucale, hag e Portugal hiziv e vez graet Dona Teresa anezhi.
Merc'h vastard d'ar roue Alfonso VI León ha d'e bried kleiz, Jimena Muñoz, e oa. E 1093 e voe dimezet gant he zad roue d'ur brezelour gall, Herri Bourgogn, ha roet e voe dezhi kontelezh Portugal evel argouroù. Meur a vugel he doe, ha dreist-holl Afonso Iañ Henriques, a voe kentañ roue Portugal. Mervel a eure he fried Herri en 1112, ha ren a reas hec'h-unan. Evit talañ ouzh Rouantelezh León e reas emglev gant Galiza, ha goulenn a reas digant he c'hoar Urraca León reiñ dezhi Rouantelezh Galiza evel he lod eus hêrezh he zad dre ma oa marvet o breur, ar mab pennhêr nemetañ. D'ar mare-se pe e veze rannet an douaroù etre ar vibien pe etre ar merc'hed pa ne oa mab ebet, evel a zegouezhe.

## Dimeziñ ha bugale

Digant he fried Henrique de Borgonha he doe bugale:
* Afonso Henriques (1094-1108)
* Urraca Henriques (war-dro 1095);
** dimezet da Bermudo Peres de Trava, mab-bihan da Vímara Peres
* Sancha Henriques (war-dro 1095 pe 1097-1163),
** dimezet da Sancho Nunes de Celanova (1070 - 1130) ha da Fernão Mendes (1095 - 1160) aotrou Bragança
* Teresa Henriques (ganet war-dro 1098)
* Henrique (war-dro 1106-1110)
* Afonso Henriques (1109-1185), kentañ roue Portugal
** dimezet da Matilda Savoia
# Tereza von Sachsen-Hildburghausen

Therese von Sachsen-Hildburghausen, bet ganet en 1792 ha marvet en 1854, a oa rouanez Bavaria dre he dimeziñ da Ludwig Iañ Bavaria en 1810.
Merc'h e oa da Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen ha da Charlotte Georgine Luise von Mecklenburg-Strelitz.

## Dimeziñ

Dimezet e voe en 1810. Mezhekaet e voe gant darempred he fried roue gant ar gorollerez Lola Montez; daoust da se ez eas gantañ d'an harlu en 1848, goude an Dispac'h .

## Bugale

8 bugel o doe:
* Masimilian II Bavaria
* Mathilde Bavaria (1813-1862)
* Otto Iañ Gres
* Charlotte Bavaria (1816-1817)
* Leopold von Wittelsbach (1821-1912)
* Aldegonde Bavaria (1823-1914), a zimezas e 1842 d'an dug Francesco V Modena (1846-1859) (marvet e 1875)
* Hildegarde Bavaria (1825-1864), en 1844, dimezet d'an dug Albert vonTeschen
* Alexandra Bavaria (1826-1875)
* Adalbert Bavaria (1828-1875)

## Gwelet ivez

* Ernst-Friedrich III von Sachsen-Hildburghausen
* Friedrich Iañ von Sachsen-Hildburghausen
# Terikeg

Ur rannyezh kalendjinek eus skourr yezhoù nilotek eo an terikeg (terik).
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù kalendjinek
# Tereza Desbordes

Tereza Desbordes, ganet Marie-Thérèse Le Saux d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1934 e Pont-Aven, a zo ur skrivagnerez hag un embannerez vrezhonek.

## Red buhez

Ganet eo en un tiegezh labourerien douar. Abred he doa kollet he mamm.
E 1952 e timezas da Yann Desbordes, skolaer e Pont-Aven d'ar c'houlz-se. Desket o deus brezhoneg o-daou gant Skol Ober.
1980 e fizias Pêr Denez e Tereza Desbordes mererezh Mouladurioù Hor Yezh bet krouet gantañ.
Prezidantez kevrenn lennegezh Skol-Uhel ar Vro e voe e dibenn ar bloavezhioù 1980.
Resevet he deus Kolier an Erminig e 2000.

## Mammennoù

Dictionnaire biographique du mouvement breton XX-XXIe siècles gant Lionel Henry, Yoran embanner, 2013.
# Teretistridae

Teretistridae :
| Teretistris fernandinae. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Teretistridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned.
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Teretistridae (lennet e-barzh d'an 12 a viz Mae 2022).
# Teretistris

Teretistris :
| Teretistris fernandinae. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Teretistridae |
| Anv skiantel ||
| Teretistris Cabanis, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Teretistris a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Teretistris fernandinae,
* Teretistris fornsi
** T. f. fornsi ha turquinensis.
O c'havout a reer e Kuba, daou (2) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Teretistridae/Teretistris (lennet e-barzh d'ar 6 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teresa Ávila

Teresa de Jesús, pe Teresa Ávila (Gotarrendura, Ávila, 1515 – Alba de Tormes, 1582), a oa ul leanez ha santez spagnol.
# Tereza

Tereza zo un anv-badez brezhonek ha portugalek.

## Yezhoù all

* Tareixa e galizeg,
* Teresa, e spagnoleg,
* Thérèse, e galleg,
* Theresia, e latin,
* Theresa, e saozneg.

## Tud

* Mamm Tereza, leanez katolik,
* Tereza Desbordes, embannerez vrezhonek,
* Tereza Salgueiro, kanerez portugalat.
* Tereza Kesovija, ganet e 1938, kanerez kroat.
# Tergu

Tergu zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Tricesimo

Tricesimo zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Tricase

Tricase zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.