OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bodeoù

Bodeoù :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Bodéo |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Ploheg (betek 2015) Pleneventer (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22009 |
| Kod post | 22320 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Jouan 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 162 ann. (2020) |
| Stankter | 16 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 19′ 23″ Norzh 2° 55′ 56″ Kornôg / 48.3230555556, -2.93222222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 200 m bihanañ 165 m — brasañ 297 m |
| Gorread | 9,97 km² |
| Bodeoù ||
| kemmañ |
Bodeoù a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Pleneventer e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 22 waz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,64 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv.
* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv (Brezel-bed kentañ).
* Iliz katolik Sant Eo.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Anne Henry, maerez adalek 2008 betek 2020, saverez-yer.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Pajenn Bodeo war lec'hienn an etrekumuniezh
* (br)Bodeo war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
# Bodffordd

Bodffordd zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 214 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Bodelwyddan

Bodelwyddan zo ur gumuniezh e kontelezh Sir Ddinbych, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 2064 a dud, ha 369 anezho (17,9%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Boddw ap Serwyl

Unan eus mibien Serwyl ap Usai ha roue Ceredigion e oa Boddw ap Serwyl. N'eo anavezet nemet dre lignezoù ha ne ouzer netra diwar-benn e ren.
| En e raok: Serwyl ap Usai | Roue Ceredigion ) 523 - 560 | War e lerc'h: Arthfoddw ap Boddw |
# Bodedern

Bodedern zo ur gêriadenn vihan hag ure gumuniezh e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 316 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 1051 a dud, ha 718 anezho (70,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics). Kavet : 2014-04-09.
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Bodil

Bodil zo un anv-badez danek ha norgeek, roet d'ar merc'hed.

## Gerdarzh

Ur stumm latinekaet eo diwar an anv norsek Bóthildr, eus bót "louzoù" + hildr "emgann".

## Adstummoù

Stummoù kozh zo : Botill, Botild, Botilla, Botyld.

## Yezhoù all

* Bothild, Botilda, Boel, e svedeg, lidet d'ar 26 a viz Genver

## Tud

* Bodil Thrugotsdatter (marvet en 1103), rouanez Danmark, pried da Erik Iañ Danemark.
* Bodil Ipsen (1889-1964), aktourez danat.
* Bodil Kjer (1917-2003), aktourez danat.
* Bodil Malmsten (1944-2016), barzhez svedat

## Lennegezh

* Bodil, romant danek e 1908 gant Cornelia Levetzow.
# Bodeguita del Medio

La Bodeguita Del Medio zo un ostaleri e La Habana , kêr-benn Kuba, e-lec'h ma vefe bet krouet an evaj mojito.
# Bodewryd

Bodewryd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Mechell, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 228,2 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Credaro

Credaro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Creirwy

Creirwy, pe Creirfyw, merc'h da g-Ceridwen ha Tegid Foel, a oa ur plac'h kaer ha kenedus, o chom gant he zud e Penllyn. Ur breur he devoa, Morfran e anv, ha hennezh a oa ken divalav ma oa bet lesanvet 'Afangddu' rak euzhus ha du e oa.

## Gerdarzh

Hervez Ifor Williams e teufe an anv Creirwy eus ar gerioù crair "teñzor, tra garet", ha byw "bev."

## Lennegezh

Kaoz zo anezhi en Hanes Taliesin (Istor Taliesin), skrivet gant Elis Gruffydd ma'z eo kontet istor ar barzh Taliesin. Pimpatrom ar gened e oa er Grennamzer a-hervez, evel Arianrhod ferch Dôn, ha Gwen ferch Cywryd, ha bez e oa unan eus 'Tair Gwenriain Ynys Prydain':
    'Teir Gwenriein Ynys Prydain:
    Creirwy merch Ceridwen,
    Ac Arianrod ferch Dôn,
    A Gwen ferch [C]ywryd mab Cryddon.'
    (Trioedd Ynys Prydain 78, en doare-skrivañ a vremañ)
Meneg zo anezhi en oberennoù Beirdd yr Uchelwyr, evel Madog Benfras ha Tudur Aled.
E skrid Elis Gruffydd ez eo "tecaf forwyn o'r byd", koantañ gwerc'hez ar bed.
Ur vojenn all zo bet diwarni ma'z eo dousig an haroz Garwy Hir, en ur varzhoneg gant Hywel ab Einion d'e zousig-eñ, Myfanwy eus Castell Dinas Brân.
Kaoz zo ivez eus ur plac'h koant anvet Chreirbia e buhez latin Sant Wenole, eus Kerne, gant Wrdisten. Gallout a rafe Chreirbia bezañ un doare all d'an anv kembraek Creirwy. Hervez an oberour, ur manac'h breizhat anezhañ, e oa-hi puella pulcherrima, ur plac'h yaouank kaer-meurbet.
Krediñ a ra lod e c'hall Creirwy hag he mamm bezañ bet doueezed brezhon.

## Levrlennadur

* Rachel Bromwich (gol.), Trioedd Ynys Prydein (Caerdydd, arg. newydd, 1991)
* Ifor Williams, Chwedl Taliesin (Caerdydd, 1957)
# Cremenaga

Cremenaga zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Crecopsis

Crecopsis :
| Crecopsis egregia, tresadenn gant Finch-Davies. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Anv skiantel ||
| Crecopsis Sharpe, 1893 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Crecopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1893 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Crecopsis egregia.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rallidae/Crecopsis (lennet e-barzh d'ar 26 a viz Mezheven 2022).
# Crecopsis egregia

Crecopsis egregia :
| Crecopsis egregia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Genad : | Crecopsis |
| Anv skiantel ||
| Crecopsis egregia (Peters, 1854) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Crecopsis egregia a zo ur spesad evned-dour eus ar c'herentiad Rallidae.
Anvet e voe Ortygometra (Crex) egregia (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant an ergerzhour hag evnoniour alaman Wilhelm Peters (1815-1883). Dont a ra e anv eus ar ger latin ēgrĕgĭus a dalvez kement ha heverk e brezhoneg.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika issahara.

## Rummatadur

Renket e veze er genad Crex kent.

## Liammoù diavaez

* (en) Crex egregia el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Crex egregia e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (fr) Grand Dictionnaire Latin Olivetti.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Crecopsis egregia.
* ↑ (en) IOC Version 10.2 (July 25, 2020) / Hizivadurioù rummouriel.
# Credera Rubbiano

Credera Rubbiano a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Creigiau Gwineu

Un dorgenn e Gwynedd, dismantroù ur vryngaer vihan war he lein, eo Creigiau Gwineu, e-kichen kêriadennig Y Rhiw e Ledenez Llŷn.
Kent donedigezh ar Romaned, en oadvezh an Houarn, e voe savet bryngaer Creigiau Gwineu. En amzer-se e oa poblet Llŷn gant ar bobl Gangani.
# Crema (Italia)

Crema a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Cremella

Cremella zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Darwin (Galápagos)

Enez Darwin zo un enezenn er Meurvor Habask hag unan eus an Inizi Galápagos, en Ecuador. Dont a ra an anv eus hini ar skiantour Charles Darwin.
# Das Narrenschiff

Das Narrenschiff pe Daß Narrenschyff ad Narragoniam ("Lestr ar Folled") zo un oberenn alamanek e 7000 gwerzenn gant an Elzasad Sebastian Brant (1457–1521) hag embannet e 1494 gant Johann Bergmann von Olpe en Basel, en Suis, hag a reas berzh bras. Renabliñ a ra meur a seurt follentez war un ton a zo flemmus ha kentelius a bep eil. Awenet eo gant spered ar C'hempenn relijiel hag al lennegezh pobl, ar c'hrennlavaroù.
Hollwashaour eo spered an oberenn, ne gred ket an oberour e c'hall an dud gwellaat met n'hall ket mirout a vazhata nag a genteliañ. Ne glask ket reizhañ ar sioù na gwalldechoù a ziskuilh didrabas hep ober kemm etre pec'hedoù bras ha bihan : an holl a gas mab-den da goll.

## Istor

E 1494 e voe moulet an embannadur kentañ e Basel. Goude e voe adembannet meur a wech, gant koadengravadurioù. E 1494 ivez e voe adembannet e Nürnberg, Augsburg ha Reutlingen ; un doare «kresket » zo bet ivez, e Strasbourg e ti Johann Grüninger, hag adarre en Basel en 1495 ha 1499.
Un doare latin zo bet, Stultifera navis, troet gant e vignon Jacques Locher eus Skol-veur Freiburg hag embannet gant Josse Bade, alias Badius Ascensius, en 1497, e Freiburg, hag e Pariz en 1505, adembannet ouzhpenn dek gwech.
Doareoù gallek zo bet entre 1497 ha 1499, evel La Nef des Folz du Monde, moullet gant Guillaume Balsarin e Lyon e 1498, troet diwar doare latin Locher gant Jean Drouyn. E 1625 e voe graet an embannadurioù alamanek diwezhañ, en 1635 en flandrezeg, ha goude e voe peuzankouaet.

## Metaforenn an nev

Gouzout a ra an oberour ez a al lestr da ober peñse gant an dud a zo warnañ. Ar vetaforenn-se eo diazez al levr nemet ez a abred diwar wel pa grog da zibunañ ar c'hant poltred bennak, en ur ziwall mat da chom hep menegiñ an dud a c'halloud na da reiñ anv ebet.

## Skeudennoù

* Talbenn skrid Sebastian Brant, Narrenschyff
* Kupidon dall, dalc'het gant ael ar marv.

## Levrlennadur

* (fr) Sébastien Brant, La Nef des fous, troet gant Nicole Taubes, embannadurioù Corti, Les Massicotés, 2010.

## Liammoù diavaez

* (en) Un droidigezh saoznek : Google Books
* Embannadur gant CRDP Strassburg : http://www.crdp-strasbourg.fr/main2/produits/narrenschiff/

## Pennadoù kar

* Lestr Theseüs
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Darya Saltykova

Darya Nikolayevna Saltykova (rusianeg : Дарья Николаевна Салтыкова, ganet Ivanova, anavezet ivez gant an anv Saltychikha) (27 a viz Du 1730 - 9 a viz Kerzu 1801 e Moskva) a oa un noblañs hag ul lazherez a steudad rusian. Jahinañ ha lazhañ a reas ouzhpenn kant serv, dreist-holl maouezed ha plac'hed.

## He buhez

Saltykova a voe dimezet pa oa yaouank, hag intañvez en em gavas d'an oad a 26 vloaz. Da-heul marv he gwaz e voe perc'henn war e zomani, m'edo o chom gant he daou vab ha kalz served.

## Muntroùs

Ne voe ket kemeret e kont ar c'hlemmoù a voe goude marv meur a zen e domani Saltykova. Klemmerien 'zo a voe hegaset zoken, rak darempredoù mat he doa Saltykova gant tud lez an impalaerez.

## Prosez ha toull-bac'h

A-benn ar fin e teuas a-benn familhoù ar served da gas o c'hlemmoù da Gatelin II. An impalaerez a zivizas e vefe kaset un enklask foran, da glotañ gant he soñjoù war al lezennegezh. E 1762 e voe harzet Saltykova.
Betek 1768 e voe dalc'het Saltykova, amzer d'an enklask da vezañ kaset da benn. Meur a dest a voe goulennataet gant izili Collegium Justis Katelin II, ha studiet e voe ivez kement tra a denne d'he domani. Gant an enklaskerien e voe kavet 138 marv diskred warno, al lod brasañ anezho a voe lakaet war gont Saltykova.
Tamallet e voe 38 muntr outi$^,$. Ne oueze ket Katelin II penaos kastizañ Saltykova, peogwir e oa bet dilemet ar c'hastiz d'ar marv e Rusia e 1754, hag ezhomm he doa an impalaerez eus skoazell an noblañs.
E 1768 e voe chadennet Saltykova e Moskva war wel an holl un eurvezh-pad. Tro-dro d'he gouzoug e oa ur banell ma oa skrivet : Jahinañ ha lazhañ he deus graet ar vaouez-mañ. Stank e teuas an dud da sellout outi. Goude-se e voe bac'het hed he buhez e dan ur gouent.

## Notennoù

* ↑ www.istorya.ru/person/saltychiha.php
* ↑ Wikipedia alamanek diwar-benn Darya Saltykova
# Darz

Darz :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cypriniformes |
| Kerentiad : | Cyprinidae |
| Genad : | Leuciscus |
| Anv skiantel ||
| Leuciscus leuciscus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An darz (Leuciscus leuciscus) a zo ur pesk dour dous eus Europa hag Azia.
# Darwin

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Darwin zo un anv-tiegezh saoznek deuet da vout anv-lec'h.

## Tud

* Charles Darwin (1809–1882), bevoniour saoz, tad Teorienn an Emdroadur
** Oberenn Charles Darwin
* Erasmus Darwin, e dad-kozh, naturour ha mezeg
* Emma Darwin, e bried
* George Darwin, o mab, steredoniour ha matematikour
* Charles Galton Darwin, mab-bihan da Charles Darwin, matematikour, fizikour ha heouennour

## Lec'hioù
### Aostralia

* Darwin, kêr-benn Tiriad an Norzh

### Arc'hantina

* Darwin, e proviñs Río Negro

### Chile

* Menez Darwin, kern uhelañ Enez Veur Douar an Tan
* Cordillera Darwin en Enez Veur Douar an Tan

### Ecuador

* Enez Darwin, unan eus an Inizi Galápagos

### Stadoù-Unanet

* Darwin, e California
* Darwin, e Minnesota

## Sevenadur

* Darwin's Blade (Kleze Darwin), ur romant-polis gant Dan Simmons embannet e 2002
# Darvoud

Un darvoud a zo un dra a c'hoarvez en ur poent resis ken m'eo bet gwelet pe santet m'eo bet ur seurt torridigezh e-kreiz an heuliad poentoù diaraok ha diwar-lerc'h. Tarzhañ a ra an dra nevez-se, en un doare dic'hortoz peurliesañ, met a-wechoù ne bad ket, kuit da vezañ diefed.

## Ster diresis

Dre vras e vez lavaret ez eus bet un darvoud pa teu n'eus forzh peseurt tra dibar pe dic'hortoz. E buhez ar pemdez e vez implijet kalz ken oe diazez ar pezh a vez anvet ar c'heloù a vez treuzkaset d'un den da unan all pe reoù all. N'eus ket un eston m'eo keloù war an darvoudoù, bras ha munut, ar pezh a vez skignet gant an mediaoù (kelaouennoù, skingomz, skinwel hag all). Materi an Istor eo an darvoudoù, bras ha bihan, adlakaet diwar wel diwar roudoù lezet gant an dud (testennoù, savadurioù hag all). Evit un heuliad darvoudoù dibar e vez implijet ar ger "darvoudoù" gant ur merk amzer a-wechoù. Lavaret e vez "Darvoudoù Mae 1968", da skouer. Un dro-lavar izelañ eo evit chom hep reiñ un anv resis da darvoudoù kriz pe diaes da gompren.

## Ster skiantel
### Er skiantoù dre vras

Kemm ur stad pe gemm un endro diwar gemm un arvent eo un darvoud. Posupl eo mentañ padusted an darvoud pa vez sevenet un arnod evit studiañ anezhañ.

### En debegouriezh hag er stadegouriezh

Un darvoud a zo an draezhenn difetis (un dro-lavar) ma vez graet ur studiadenn warni.

### En urzhiataerezh

Un darvoud a zo un ober kaset d'an ardivinkoù gant un implijer pe gant ur programm evit ma vo lañset ur c'heweriañ.
# Darwin (Aostralia)

    Evit sterioù all Darwin, gwelit ar pennad disheñvelout: Darwin.
Darwin eo kêr-benn Tiriad an Norzh en Aostralia. War aod Mor Timor eo diazezet. 145 916 a dud a oa o vevañ eno e 2016. Ar pemzekvet kêr a-fed poblañs eo eus ar vro.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Darío Ortiz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Darío Ortiz zo anv daou zen anavezet:
* Darío Ortiz Robledo (1968-), livour ha skrivagner eus Colombia;
* Darío Ortiz Vidales (1936-2004), istorour ha skrivagner eus Colombia.

## Pennadoù kar

* Dario
* Ortiz
# Das Narrenschiff (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Das Narrenschiff (Lestr ar Folled e brezhoneg) zo anv alamanek meur a oberenn.

## E yezhoù all

* Ship of fools, e saozneg
* La Nef des fous, e galleg
* Het narrenschip, en izelvroeg

## Oberennoù

* Das Narrenschiff, pe Daß Narrenschyff ad Narragoniam, ur skrid gant Sebastian Brant (1457–1521) ;
* Das Narrenschiff, anv alamanek al livadur Het narrenschip gant Hieronymus Bosch, anavezet ivez evel La Nef des fous dre m'emañ war ziskouez el Louvre, e Pariz;
* La Nef des fous, oberenn gant ar sonaozer gall Thierry Lancino (1990-1996) .
* Narrenschiff gant Thomas Bühler e 2009.
# Emgann Eylau

D'an 8 a viz C'hwevrer 1807 e oa bet emgann Eylau, etre arme an impalaer gall Napoleon diouzh un tu, hag armeoù Rusia ha Prusia en tu all, e-kichen al lec'h anvet gwechall Preußisch Eylau (bremañ: Bagrationovsk) e hanternoz Prusia ar Reter. Trec'h e voe lu Napoleon Bonaparte hogen bras e voe niver e soudarded lazhet ha gloazet.
# Emgann El Bruch

Emgann El Bruch eo an anv roet da zaou grogad brezel hag a c'hoarvezas e 1808 entre bagadoù spagnol ha gall nepell diouzh El Bruch, e Proviñs Barcelona, e-kerzh Brezel Dizalc'hiezh Spagn.

## Istor

D'ar 4 a viz Mezheven 1808 e voet roet urzh gant ar jeneral Duhesme da gas daou vagad a 4 000 soudard gall er-maez eus Barcelona dindan ar jeneraled François Xavier de Schwarz ha Chabran, da vont da Lleida ha Zaragoza, gant urzh da dremen dre Vanresa hag Igualada. Evit mont betek Manresa e rankent tremen dre El Bruch. Evit Chabran a ranke mont da adkavout soudarded ar marichal Moncey, kaset war-du Valencia, goude bet o chom e Tarragona (hag a voe graet hep diaezamant d'ar 7 a viz Mezheven 1808).
Bagad ar jeneral Schwarz avat a oa da vont da-gaout armead ar marichal Lefebvre dirak Zaragoza.
En deiz-se e voe dour-beuz ma rankas ar soudarded c'hall mont da repuiñ e Martorell. D'ar 6 en em gavjont dirak 2 000 soudard dindan Antonio Franch y Estalella, anezho soudarded eus Rejimant [Suis]ed niverenn 1 eus Wimpffen, ha gwazed skampet eus gwarnizon Barcelona.
Ar Gatalaned disoudard a oa ganto a zeue eus Manresa hag eus Igualada hag an trowardoioù.

## Levrlennadur

* (es) Antonio Franch y Estalella. Héroe del Bruc y primer caudillo catalán en la guerra de Independencia. Galería de Hombres Ilustres, 1903.
# Emgann Ellendun

En Ellendun ( Wroughton e Wiltshire hiziv), e 825, e c'hoarvezas Emgann Ellendun, etre Wessex, rouantelezh pennañ su bro-Saoz, ha Mercia stad pouezusañ Preden d'ar mare-se, hag he doa staget pe lakaet dindan hec'h aotrouniezh an holl rouantelezhioù arall nemet Northumbria.
N'anavezomp netra diwar-benn an emgann end-eeun met ur faezhidigezh vras e voe evit Mercia a voe torret he nerzh milourel.

## Pouez istorel

Merkout a reas emgann Ellendun fin aotrouniezh Mercia e Bro-Saoz ha deroù hini Wessex. Goude an emgann e kasas Egbert Wessex un arme da Gent da ziarbenn Balred Kent. Rouantelezhioù Sussex, Surrey hag Essex a dremenas dindan aotrouniezh Wessex - peogwir e oant bet skrapet digent e gerent hervez ar C'hronik Angl-ha-saoz - ha rediet e voe roue diwezhañ Essex, Sigered da repuiñ e Mercia.
N'eo ket ket sklaer pegoulz e c'hoarvezas an darvoudoù-se met war a seblant e oa dalc'het Kent gant Balred betek 826$^,$ ha n'eo ket dic'hallus e vije chomet Essex dindan levezon Mercia betek 829
Anglia ar reter a oa ur Stad e gwazoniezh Mercia ha goulenn a reas gwarez Wessex e 826. Beornwulf a voe lazhet en emgann en ur esaeañ adaloubiñ e sujed kozh. E 829 ez eas Mercia hogozik da get pa oa aloubet gant Egbert met divarrek e voe d'he mirout hag he frankiz a adkavas e 830.

## Daveoù

* ↑ Stenton, Anglo-Saxon England, p. 231.
* ↑ Swanton, The Anglo-Saxon Chronicle, pp. 58–63.
* ↑ Kirby, Earliest English Kings, pp. 165–169
* ↑ Anglo-Saxons.net: S 1267. Sean Miller. Kavet : 8 August, 2007.
* ↑ Kirby, Earliest English Kings, pp. 1899
# Emgann Faesulae

Emgann Faesulae a c'hoarvezas e 225 kent JK etre Republik Roma hag an Insubred, ur bobl kelt en hanternoz Italia e-kichen kêr Faesulae. Trec'h e voe an Insubred war ar Romaned.
Un nebeud mizioù war-lerc'h avat e voe trec'h ar Romaned warno, en emgann Telamon.
# Emgann Fontenoy

Emgann Fontenoy a c'hoarvezas d'an 11 a viz Mae 1745 e-kichen Fontenoy en Izelvroioù aostrian (hiziv e Belgia, e kumun Antoing) e-pad Brezel Hêrezh Aostria, ma voe trec'h an arme c'hall.