OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Paul Hindemith

Paul Hindemith a oa ur sonaozour, penn-klaviaz hag arvoudour alaman, bet ganet e Hanau (nes da Frankfurt am Main) d'ar 16 a viz Du 1895 ha marvet e Frankfurt d'an 28 a viz Kerzu 1963

## Buhezskrid

Studiet en deus ar violin e Frankfurt, da c'houde en deus sonet en Opera Frankfurt etre 1915 ha 1923. Etre 1921 ha 1929 e voe arvoudour ar pevarad Amar ma stourmo a-zevri evit sonerezh e amzer. Kerkent ha 1927 e voe anvet da gelenner sonaozouriezh e skol-seniñ Berlin ha goude-se e Suis e 1938 ma tivroas rak bountad ar naziegezh. Loc'hañ a reas d'ar Stadoù-Unanet lec'h ma kelenne e skol-veur Yale, evel kelenner sonaozouriezh, etre 1940 ha 1953. Degemeret e voe da geodad stadunanat e 1948. Distreiñ a reas da Europa ma annezas e Suis (kador kerzoniezh, skol-veur Zürich etre 1951 ha 1953).
E zastalmerezh, a reer Motorik anezhañ (« kefluskouriezh »), a zo tosus hag a venn bezañ « sorc'hennus ». Mont a ra da heklev donedigezh ar greantelaat hag ar c'heflusker, dre ma tinac'h Hindemith kement a zo fromus, bredoniel, dangorel, evel-henn etre sonerezh gwigour ha sonerezh nevez-klasel Hindemith a sin ur sonerezh personnel-kenañ (Gebrauchsmusik = Sonerezh talvoudour).
Gwall ec'hon eo e oberenn, en tu-hont da gant kenaozadur, hag emell a ra eus an holl stummoù. Hag eñ difennour gredus eus ar sonerez kempred, n'eo morse bet dedennet gant an daouzeksonelezh. Skrivet en deus ivez meur a oberenn damkaniel. Lakaet en deus sonerezh war barzhoniezh Rilke ha Christian Morgenstern.

## Oberennoù pennañ
### Oberennoù klaviazel

* Kengerzad evit gaolviolin op 3 (1916),
* Kengerzad evit klaviaz op 38 (1923),
* Konzertmusik evit klaviaz dre gerdinerioù ha kouevrelloù (1931),
* Sinfonienn « Mathis der mahler » (1934),
* « Der Schwanendreher », Kengerzad evit arvoud (1935),
* Trauermusik (1936),
* Nobilissima Visione, gourc'horoll (1938) bet tennet diwarnañ un heuliad evit klaviaz er memes bloaz,
* Dodenn hag argemmoù : ar pevar temz-spered evit kerdinaz ha piano (1940),
* Treuzfurmadurioù sinfonel war dodennoù Carl Maria von Weber (1943),
* Symphonia Serena (1946),
* Sinfonienn "Die Harmonie der Welt'' (1957)

### Operaoù

* Sancta Susanna; Mörder, Hoffnung der Frauen; Das Nusch-Nuschi (1921-26),
* Cardillac (1926),
* Neues vom Tage (1929),
* Mathis der mahler (1938),
* Die Harmonie der Welt (1943)

### Oberennoù-mouezh

* Das Marienleben war barzhonegoù Rilke (1923),
* Requiem: When Lilacs Last in the Dooryard Bloom'd (1946),
* Oferenn evit kor kemmesk a capella (1963)
# Paul Iribe

Paul Iribe (18 a viz Even 1883 en Angoulême - 21 a viz Gwengolo 1935 e Roquebrune) a oa un tresour hag ur c'hinklour gall. Gwelet e vez evel unan eus diaraogerien an arz kinklañ.

## E vuhez

Goude bezañ studiet e skol arzoù-kaer Pariz e labouras Paul Iribe evel tresour evit meur a gelaouenn evel Le Rire, Le Sourire, ha L'Assiette au beurre. E 1906 e krouas ur gelaouenn vroadelour anvet Le Témoin. Ur gazetenn nevez e oa a-fet kinnig, hag embannet e voe betek 1910.
E 1908 e tresas les Robes de Paul Poiret racontées par Paul Iribe diwar c'houlenn Paul Poiret. Nevez e oa doare an albom-se, hag ur skouer e teuas da vezañ evit a sel ouzh katalogoù dilhad. E 1914 e lakaas embann Le Mot, asambles gant Jean Cocteau. En holl e voe embannet 20 niverenn eus ar gelaouenn-se. Er memes koulz ez eas d'ar Stadoù-Unanet ha 6 vloaz e chomas eno : rener arzel Cecil B. DeMille e voe, ha labourat a reas war 16 film, stumm digomz an Dek gourc'hemenn en o zouez.
Azalek 1913 e krouas Iribe pezhioù-arrebeuri evit tud evel Paul Poiret, Jeanne Lanvin, Coco Chanel ha Jacques Doucet. Er pezhioù-arrebeuri savet gantañ e vez merzet e voe levezonet gant pezhioù annez an XVIII$^{vet}$ kantved.
Evit a sell ouzh an arz kinklañ e voe dedennet gant meur a dachenn anezhañ : bravigoù, danvez, avelerien, levrioù evit ar vugale, kartennoù-post... Un tres brudet hag arouezius eus an arz kinklañ anvet « rozenn Paul Iribe » a voe krouet gantañ. Bruderezh a savas ivez, da vrudañ merkoù evel hini ar gwerzher gwin Nicolas ha da vrudañ ar mordreizher Normandie.
E 1933 e stagas en-dro gant ar gelaouenn Le Témoin ha 69 niverenn a voe embannet. Ur gelaouenn enepparlamant e oa, ha taer e voe ar pennadoù a enni da vare afer Stavisky.

## Levrlennadur

* Raymond Bachollet, Daniel Bordet, Anne-Claude Lelieur, Paul Iribe, embannadurioù Denoël, 1982
# Paul F. Tompkins

Paul Francis Tompkins, anavezetoc'h evel Paul F. Tompkins, bet ganet e Mount Airy (Pennsylvania, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 12 a viz Gwengolo 1968, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.

## Liammoù diavaez

* Lechienn ofisiel
* Paul F. Tompkins war IMDb
# Paul Grimault

Paul Victor Grimault, bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1905 e Neuilly-sur-Seine (Seine d'ar mare-se, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Meurzh 1994 e Le Mesnil-Saint-Denis (Yvelines, Bro-C'hall), a oa un den a sinema gall.
Anavazet-mat eo en abeg da Le Roi et l'Oiseau, ur film bevaat dibar sevenet gantañ hag a dapas ar Priz Louis Delluc e miz Kerzu 1979 kent mont e-maez e miz Meurzh... 1980.

## Liamm diavaez

* Paul Grimault war Internet Movie Database
# Paul Hausser

Paul Hausser , ganet d'ar 7 a viz Here 1880 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Kerzu 1972, a oa ur jeneral alaman ha penn uhel er Waffen-SS. Bez' e voe unan eus diazezerien an aozadur Hilfsgemeinschaft auf Gegenseitigkeit der Angehörigen der ehemaligen Waffen-SS, un aozadur kensikour ha propaganda evit ar Waffen-SS goude an Eil Brezel-bed.
Hausser a oa bet ofiser en Arme Prusian e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed. Tizhet en doa ar renk a jeneral er Reichsheer, etre an daou vrezel bed. Goude-se e teuas da vezañ ezel eus an SS ha unan eus ar re a savas an aozadur Waffen-SS e voe. E-kerzh an Eil Brezel-bed e pignas betek ar renk a gomandant e penn ur strollad armead. Ren a reas an unvezioù Waffen-SS e-kerzh Trede Emgann C'harkiv, Emgann Koursk ha taol-brezel Normandi. Hausser e oa an ofiser uhelañ er Waffen-SS gant Sepp Dietrich. An diforc'h gant Dietrich a oa e oa Hausser un ofiser uhel gourdonet a-raok mont etrezek an SS.
Goude ar brezel e voe unan eus krouerien ha kentañ degemenner an HIAG, ur strollad lobby nazi a-du gant hêrezh an Trede Reich savet en Alamagn e 1951.
# Mynydd Isa

Mynydd Isa zo ur gêriadenn e Sir y Fflint, e biz Kembre. Emañ hanter-hent etre Yr Wyddgrug ha Bwcle.
Gwechall e oa Bryn-y-Baal (pe Bryn-y-Bâl) ur gêriadenn distag diouzh Mynydd Isa, met bremañ ne ra an div nemet ur gêriadenn. E kumuniezh Argoed emañ.
Ur skol eil derez zo er gêriadenn ; div davarn zo ivez.
# Mynydd Twr

Mynydd Twr (Holyhead Mountain e saozneg) eo lec'h uhelañ Ynys Gybi, ha Kontelezh Môn, e hanternoz Kembre, tri c'hardlev diouzh Caergybi. Ur c'hreñvlec'h roman kozh zo warnañ, anvet Caer y Twr, e tu reter ar menez.
Gwelet e vez mat gant an dud a deu gant al lestr-treizh eus Dulenn da Gaergybi pa dostaont d'ar porzh.
# Mynyddawg Mwynfawr

Mynyddog Mwynfawr (hervez ar c'hembraeg a vremañ), pe Mynydawc Mwynvawr (hervez an hengembraeg), pe Mynyddawg Mwynfawr (hervez ar c'hrenngembraeg) a oa, hervez ar varzhoneg Y Gododdin, savet gant Aneirin, ur roue brezhon e rouantelezh Gododdin en Hen Ogledd .
Hervez a greder diwar lenn Y Gododdin, e oa Mynyddog o ren e Gododdin, hag e lez e Din Eidyn moarvat, a zo Edinburgh hiziv. Eñ an hini a savas an arme a yeas d'en em gannañ da Gatraeth er varzhoneg.

## Levrlennadur

* Rachel Bromwich (ed.), Trioedd Ynys Prydein (University of Wales Press, 1978; new edition, 1991)
* Chris Lowe, Angels, Fools and Tyrants: Britons and Saxons in Southern Scotland (Canongate Books and Historic Scotland, 1999)
* Ifor Williams (ed.), Canu Aneirin (University of Wales Press, 1958). The standard edition of Y Gododdin.
# Mynydd Du (Sir Gaerfyrddin)

    Evit Mynydd Du e Sir Fynwy, gwelout Mynydd Du (Mynwy).
Ar Mynydd Du, pe Mynydd Du Sir Gaerfyrddin ("Menez Du Kervarzhin" e brezhoneg) zo un aradennad-venezioù e Sir Gaerfyrddin e penn kornôkañ Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog. En em astenn a ra etre Rhydaman er mervent ha Pontsenni er biz.
Fan Brycheiniog (802 m) eo ar gern uhelañ. Di ez eer dre an hent bras nemetañ, an A4069, etre Brynaman ha Llangadog.
Ur rann eo ar Mynydd Du eus park Fforest Fawr, daoust ma n'emañ ket e-barzh ar forest e gwirionez.
En hanternoz emañ Llyn Wysg, tost da eienenn ar stêr Wysg.

## Kernioù

* Cefn Carn Fadog (505 m)
* Fan Brycheiniog (802 m)
* Foel Fraith (604 m)
* Garreg Lwyd (616 m)
* Mynydd Myddfai
* Fan Hir (761 m)
* Picws Du (749 m)

## Levrlennadur

* Aneirin Talfan Davies, Crwydro Sir Gâr (Llyfrau'r Dryw, Llandybie, 1955; emb. nevez 1970)
* Gomer Morgan Roberts, Chwedlau Dau Fynydd (Llyfrau'r Dryw, Llandybie, 1948)

## Pennadoù kar

* Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog
* Listennad menezioù Kembre
# Mynydd Helygain

Mynydd Helygain zo torgennoù e-kreiz Sir y Fflint, e biz Kembre. En em astenn a reont a-hed un ahel eus ar gwalarn d'ar gevred, betek er su da gêr Treffynnon. Meur a gern zo hag an hini uhelañ a dap 290 metr uhelder, un tammig er mervent da gêriadenn Helygain.
Emañ Mynydd Helgygain etre Bryniau Clwyd er c'hornog ha traoñienn Glannau Dyfrdwy er reter.
Gwechall e oa mengleuzioù plom e-kichen Rhosesmor. Unan zo c'hoazh e-kichen Bryn Siriol.

## Liamm diavaez

* Hlakyn Mountain - Low Level Walks (en)
# Mynyddmechell

Mynyddmechell zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Mechell, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 228.4 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr

## Pennadoù kar

* Mechell
* Llanfechell
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Mynydd Llysiau

Mynydd Llysiau zo unan eus kernioù uhelañ ar Mynydd Du (Mynwy) e Parc Cenedlaethol Bannau Brycheiniog, e Powys, e reter Kembre. 663 m zo dezhañ. E welout a reer etre Llanymddyfri ha Trefynwy.
# Mynydd Epynt

Mynydd Epynt zo ur c'horn-bro torgennek e-kreiz Kembre, e kontelezh Powys. Emañ el lec'h ma oa Cantref Selyf, er Grennamzer, en hanternoz Sir Frycheiniog kozh.
Krediñ a reer e teu an anv Epynt eus ar ger keltiek *epos a dalvez kement ha "loen-kezeg" (hag a gaver ivez en anv an doueez Epona hag er ger brezhoneg ebeul), ha ster Epynt a vefe neuze kement ha "lec'h gant kezeg".
Meur a stêr eus Kembre zo oc'h eieniñ e tolead Mynydd Epynt, evel Afon Honddu, Afon Ysgir, ha Nant Brân (adstêr d’ar stêr Wysg).
N’eo ket stank an dud en tolead, kement-se abalamour ma voe savet ur c'hamp eno evit arme Breizh-Veur e 1940. E miz Even er bloavezh-se e voe skarzhet 400 den eus o atantoù er menezioù hag en traoñiennoù tro-war-dro, ha 16 000 hektar (16 km²) a voe troet en ur c’hamp gourdonañ evit soudarded an arme saoz.
# Mynydd Llandygái

Mynydd Llandygái (skrivet ivez "Mynydd Llandegai") zo ur gêriadenn eus Kembre e kontelezh Gwynedd. Emañ war harzoù Park Broadel Eryri, etre Moelyci hag ar Glyderau.
Savet e voe ar gêriadenn a-hed daou hent kenstur, Tan y Bwlch ha Llwybr Main. Gwelet a reer a-hed pep hent heuliadoù tiez, bet savet evit mengleuzierien mein-glas en XIX$^{vet}$ kantved.
En-dro da v-Mynydd Llandygái emañ kêriadennoù Tregarth (er biz) ha Dinorwig (er c'hornôg). Ur skol kentañ derez, Ysgol Bodfeurig, zo etre Mynydd Llandygái ha Tregarth.
# Mynydd Parys

Mynydd Parys zo un dorgenn 147 m a uhelder, er c'hreisteiz da gêr Amlwch en Enez Mon, e hanternoz Kembre. Eno e oa ur vengleuz ma veze eztennet kouevr, abaoe amzer ar Romaned. En XVIII$^{vet}$ ha XIX$^{vet}$ kantved e oa unan eus ar mengleuzioù kouevr brasañ en Europa. Serret eo abaoe deroù an XX$^{vet}$ kantved, met anv zo d'he digeriñ en-dro.
Gwechall-gozh e oa Mynydd Trysglwyn anv an dorgenn-se. Cheñchet e voe an anv er XV$^{vet}$ kantved pa voe perc'hennet an douar gant Robert Parys ar Yaouankañ, a oa dastumer tailhoù evit Owain Glyndŵr, hag hennezh o vezeliañ a-enep ar roue saoz Herri IV.

## Notennoù

* ↑ John Rowlands, Copper mountain (Cymdeithas Hynafiaethwyr Môn, 1966).
* ↑ JR Williams, Mynydd Parys. Gwasg Carreg Gwalch, 2011.
# Petrizzi

Petrizzi zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Petro Porochenko

Petro Oleksiyovytch Porochenko (ukraineg: Петро Олексійович Порошенко), bet ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1965 e Bolhrad (Republik Soviedel Ukraina), zo un aferour ukrainat dilennet da brezidant Ukraina d’ar 25 a viz Mae 2014 en dro gentañ. Bet e oa bet ministr an aferioù estren etre 2009 ha 2010, ha ministr an eskemmoù hag an diorroadur ekonomikel e 2012. Etre 2007 ha 2012, Poroshenko a oa penn Kuzul Bank Broadel Ukraina.
# Petroica boodang

Petroica boodang :
| Petroica boodang, luc'hskeudennet e gevred Tasmania. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Genad : | Petroica |
| Anv skiantel ||
| Petroica boodang (Lesson, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica boodang a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Muscicapa boodang da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Boued

Bevañ a ra diwar artropoded, en o zouez amprevaned ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad emañ brosezat an tri isspesad anezhañ :
* Petroica boodang boodang, e gevred Aostralia (eus gevred Queensland da c'hevred Aostralia ar Su),
* P. b. campbelli, e mervent Aostralia ar C'hornôg,
* P. b. leggii, e Tasmania hag en Enezeg Furneaux (Strizh-mor Bass), ma plij dezhañ daremprediñ ar c'hoadeier eukaliptuz dreist-holl.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Petroica boodang war al lec'hienn Avibase.
# Petroica goodenovii

Petroica goodenovii :
| Petroica goodenovii, luc'hskeudennet e Chiltern (Victoria (Aostralia)). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Genad : | Petroica |
| Anv skiantel ||
| Petroica goodenovii (Vigors & Horsfield, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica goodenovii a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Muscicapa Goodenovii (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou skiantour stadunanat Thomas Horsfield (1773-1859) hag iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840). Dougen a ra anv Samuel Goodenough (1743-1827), un den-a-iliz saoz hag a oa dastumer ha louzawour ivez.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned hag artropoded bihan all.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus diabarzh kreisteiz Aostralia da aodoù kornôg ha kreisteiz ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Petroica goodenovii war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Petroica goodenovii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Petroica goodenovii war al lec'hienn Avibase.
# Petroica multicolor

Petroica multicolor :
| Petroica multicolor, luc'hskeudennet en Enez Norfolk. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Genad : | Petroica |
| Anv skiantel ||
| Petroica multicolor (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica multicolor zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Muscicapa multicolor (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha kevnid dreist-holl.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Enez Norfolk (er Meurvor Habask).

## Liammoù diavaez

* (en) Petroica multicolor war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Petroica multicolor war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Petroica multicolor war al lec'hienn Avibase.
# Petrochelidon

Petrochelidon :
| Petrochelidon ariel, luc'hskeudennet e Karratha (Aostralia ar C'hornôg, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hirundinidae |
| Anv skiantel ||
| Petrochelidon Cabanis, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Petrochelidon a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad gwennilied a ya d'ober ar genad :
* Petrochelidon ariel,
* Petrochelidon fluvicola,
* Petrochelidon fuliginosa,
* Petrochelidon fulva
** P. f. cavicola, citata, fulva, pallida, poeciloma ha puertoricensis,
* Petrochelidon nigricans
** P. n. neglecta, nigricans ha timoriensis,
* Petrochelidon perdita,
* Petrochelidon preussi,
* ar wennili tal gwenn (HS. ar wennili darroz) (Petrochelidon pyrrhonota)
** P. p. ganieri, melanogaster, pyrrhonota ha tachina,
* Petrochelidon rufigula,
* Petrochelidon rufocollaris
** P. r. aequatorialis ha rufocollaris,
* Petrochelidon spilodera.

## Annezva hag isspesadoù

Pemzek (15) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Hirundinidae/Petrochelidon (lennet e-barzh d'an 23 a viz Gouere 2018).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 11 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Gwennili tal gwenn, Gwennili darroz | f., f. | Gwennilied tal gwenn, Gwennilied tarroz | Hirondelle à front blanc | Petrochelidon pyrrhonota (étudié)).
# Petroica

Petroica :
| Petroica australis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Anv skiantel ||
| Petroica Swainson, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1829 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Petroica archboldi,
* Petroica australis
** P. a. australis ha P. a. rakiura,
* Petroica bivittata
** P. b. bivittata ha P. b. caudata,
* Petroica boodang
** P. b. boodang, P. b. campbelli ha P. b. leggii,
* Petroica goodenovii,
* Petroica longipes,
* Petroica macrocephala
** P. m. chathamensis, P. m. dannefaerdi, P. m. macrocephala, P. m. marrineri ha P. m. toitoi,
* Petroica multicolor,
* Petroica phoenicea,
* Petroica pusilla
** P. p. ambrynensis, P. p. becki, P. p. cognata, P. p. dennisi, P. p. feminina, P. p. kleinschmidti, P. p. kulambangrae, P. p. polymorpha, P. p. pusilla, P. p. septentrionalis, P. p. similis, P. p. soror ha P. p. taveunensis,
* Petroica rodinogaster
** P. r. inexpectata ha P. r. rodinogaster,
* Petroica rosea,
* Petroica traversi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroicidae/Petroica (lennet e-barzh d'an 30 a viz Meurzh 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Petroica australis

Petroica australis :
| Petroica australis rakiura. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Genad : | Petroica |
| Anv skiantel ||
| Petroica australis (Sparrman, 1788) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica australis zo anv skiantel ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Turdus australis (kentanv) da gentañ-penn (e 1788) gant an naturour svedat Anders Sparrman (1748-1820).

## Boued

Dreist-holl e vev diwar zivellkeineged, amprevaned, buzhug, kevnid, melc'hwed-krogennek, skrilhed-gwez, c'hwiled hag artropoded all en o zouez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad emañ brosezat an daou isspesad anezhañ e Zeland-Nevez :
* Petroica australis australis, en Enez ar Su,
* Petroica australis rakiura, e Rakiura.

## Liammoù diavaez

* (en) Petroica australis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Petroica australis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Petroica australis war al lec'hienn Avibase.
# Petroica longipes

Petroica longipes :
| P. longipes, luc'hskeudennet en Enez Tiritiri Matangi (Pleg-mor Hauraki). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Genad : | Petroica |
| Anv skiantel ||
| Petroica longipes (Lesson & Garnot, 1827) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Petroica longipes a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Petroicidae.
Anvet e voe Muscicapa longipes (kentanv) da gentañ-penn (e 1827) gant an daou naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849) ha Prosper Garnot (1794-1838).

## Doareoù pennañ

Dimorfegezh revel a ziskouez ar spesad dre m'eo teñvaloc'h pluñv ar pared evit hini ar parezed.

## Boued

Bevañ a ra diwar zivellkeineged a bep seurt peurvuiañ ha kemer frouezh ivez.

## Annez

Ar spesad zo brosezat en Enez an Norzh hag en inizi Hauturu ha Kapiti (Zeland-Nevez)$^,$.

## Rummatadur

Sellet e veze outañ evel un isspesad — Petroica australis longipes — da bPetroica australis kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Petroica longipes war al lec'hienn Avibase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroica longipes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Petrocorii

Ar b-Petrocorii (pe Petrucorii) a oa ur bobl c'halian o vevañ el lec'h m'emañ an departamant Dordogne bremañ. O c'hêr-benn e oa Vesunna Petrucoriorum (Periguers hiziv).
Diwar anv ar bobl-se eo deuet anv proviñs kozh Perigòrd, koulz hag anv kêr Periguers.
En-dro dezho e oa ar pobloù-mañ : Santones, er gwalarn, dispartiet diouzh ar Petrocorii gant ar stêr Lisona, Lemovices en hanternoz, Arverni er reter ha Cadurci er c'hreisteiz. Sklaer eo ster o anv, hervez ar geltiegourien : talvezout a rae kement ha "peder fobl", "pevar arme", savet diwar an elfennoù petru- (pevar) ha corio- "pobl, klann, arme".
Hervez Julius Caesar e voe kaset 5 000 den ganto da Alesia, da reiñ harp da emsavadeg Verkingetorix a-enep ar Romaned e 52 kent J.K..
Brudet e oa ar b-Petrocorii evel tud varrek war labour an houarn, hervez an douaroniour Strabon.

## Notennoù

* ↑ Pierre-Yves Lambert, La langue gauloise, p. 35, Éditions Errances, 1997, ISBN 2-487772-089-6.
* ↑ De Bello Gallico, levrenn 7, p. 75
* ↑ Bernard Lachaise, Histoire du Périgord, p. 94, Éditions Fanlac, Périgueux, 2000, ISBN 2-86577-216-0