OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nikolaz

Nikolaz zo un anv-badez brezhonek, deuet da vezañ anv-tiegezh ivez, a orin henc'hresianek. Dont a ra eus Νικόλαος 'Nikólaos' (eus νίκη nikē 'trec'h' + λαός laos 'pobl'). Gallout a reer kompren trec'h ar bobl daoust ma lâr lod e talvez kement a "galloud ar bobl". Tremen a reas e latin dindan ar stumm "Nicolaus". Dont a reas an anv-se da vezañ brudet abalamour da Sant Nikolaz, an hini en deus awenet skeudenn an Tad Nedeleg.

## E yezhoù all

* alamaneg : Nikolaus
* saozneg : Nicholas
* armenieg : Նիկողօս (Nigoghôs)
* katalaneg : Nicolau
* spagnoleg : Nicolás
* galleg : Nicolas
* finneg : Nikolaus
* gresianeg : Nikólaos (Νικόλαος), berrstumm: Níkos (Νίκος)
* hungareg : Miklós
* italianeg: Nicola ha Niccolò
* kabileg : Nabil
* nederlandeg Flandrez: Niklaas, Claes
* nederlandeg an Izelvroioù : Nicolaas
* norvegeg : Nikolaus
* poloneg : Mikołaj
* roumaneg : Nicoară, Nicolae, Nicu
* ruseg : Николай (Nikolay)
* slovakeg : Mikuláš
* tchekeg : Mikuláš
* svedeg : Nikolaus

### Berranvioù

* Berranvioù gallek : Nico, Nic, Colas (anv-bihan ivez), Colin (idem),Colineau, Coliche, Koni, Nick, Coya.
* Berranvioù arall: Klaus, Nick, Nicky, Nicolazic, Nicoulau, Nicolaos, Niel, Nils, Niels, Nikolaï, Neculai, Niklas, Kolya.

### Anvioù-badez merc'hed

* Anvioù-badez gallek evit ar merc'hed : Nicole, Nicolette.
** Berranvioù gallek : Coline, Colette.
* e yezhoù all: Nicola

### Anvioù-tiegezh deveret

* Nicolier, Nicollier, Nicoulaz, Nicolle, Nicole, Nicol, Nicola, Nicolaï, Nicolas, Nicolet, Nicollet, Nicolin, Nicollin, Nicoulin, Nicouleau, Nicolay, Nicollerat, Nicolérat, Niclasse, Niclass, Niclas, Niklès, Niklaus, Niklas, Colas, Colin, Klaes...

## Tud
### E Breizh

* Nikolaz Davalan, saver an hentenn Oulpan e brezhoneg.
Anavezet eo Nikolaz evel anv-tiegezh ivez, hag an anv all Nikolazig.
* Frañseza Nikolaz (1894-1967), barzhez
* Yann-Vari Nikolaz (1848-1899), beleg ha skrivagner
* Laorañs Mari Nikolaz (1885-?), barzh
* Maoris Paol Mari Nikolaz (1876-1943), saver pezhioù-c'hoari
* Michel Nikolaz, istorour ha kelenner e Skol-Veur Breizh-Uhel
hag ivez
* Iwan Nikolazig, kengaozeer Santez Anna, e Santez-Anna-Wened.

### Impalaerien Rusia

* Nikolaz Iañ, tsar Rusia
* Nikolaz II, tsar Rusia

### Priñsed

* Nikolaz III d'Este, markiz Ferrara

### Pibien

* Nikolaz I$^{añ}$
* Nikolaz II
* Nikolaz III
* Nikolaz IV
* Nikolaz V

### Tud all

* Nikolaz Makiavel, skrivagner italianek
* Nikolaz Kopernik, steredoniour polonat
* Níkos Kazantzákis, (1883-1957) skrivagner gresianek
* Nicolás Guillén (1902-1989): barzh kuban

## Lec'hioù

* Sant-Nikolaz

## Gwerzioù ha sonioù

E Soniou Breiz Izel Fañch an Uhel
* Kazh Nikolaz, (skrivet Caz Nicolas gant an dastumer), el levrenn gentañ er bajenn 44.
* Evnig Sant Nikolaz , pajenn 156, oberenn Fañch an Uhel (skrivet Envnic Saint-Nicolas gant an dastumer), diwar anv an evn.

## Levrioù

* The Life and Adventures of Nicholas Nickleby, romant gant Charles Dickens
* Nikolazig ar Broioù Tomm, romant gant Erwan Evenou.

## Pennadoù kar

* Nicola, Nicole
# Nikolaz II Rusia

Nikolaz II (e rusianeg: Николай II, Николай Александрович Романов, Nikolay II, Nikolay Aleksandrovitch Romanov), ganet d'an 18 a viz Mae 1868 ha drouklazhet gant ar Volcheviked d'ar 17 a viz Gouhere 1918, e voe an diwezhañ impalaer eus Rusia, Dug Meur Finland ha Roue Polonia.
E ren a wellas kouezhadenn Impalaeriezh Rusia tremenet eus unan eus ar galloudoù pennañ er bed etrezek ur grizenn ekonomikel ha ramzel drastus. Gant Trajedienn Khodynka, pogromoù enep-yuzev, ar Sulvezh Gwadus, flastradenn garv Dispac'h Rusia 1905, lazhadeg an enebourien politikel ha dre bezañ lakaet da bennkaoz ar Brezel etre Japan ha Rusia e voe lesanvet Nikolaz ar Gwadus, pe Nikolaz Vil gant e enebourien politikel. An istoriografiezh Soviedel en devoa roet ur skeudenn mantrus eus an Tzar diwezhañ diskouezet evel un den gwan, gwadus, hag en devoa degaset dre choazoù fall kolloù brezel ramzel ha marv milionoù eus e sujedoù. Hiziv-an-deiz ez eo sioulaet a glaz ar sell-se.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nola

Nola zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Noisy-le-Roi

Noisy-le-Roi a zo ur gumun c'hall e departamant an Yvelines er rannvro Enez-Frañs.
# Nole (Piemonte)

Nole zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Noja

Noja zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
# Nokteg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù konyakek eo an nokteg (nocte, borduria, jaipuria, paniduria, mohongia pe namsangia) komzet gant tro-dro da 33.000 den (1997) e Nagaland, Jaipur hag en Assam en India.
Teir rannyezh ez eus:
* Ladjoueg (laju)
* Pontaieg (ponthai)
* Totchaeg (totcha)

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
# Noisy-le-Grand

Noisy-le-Grand :
| Ar c'hreiz-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Le Raincy |
| Kanton | Noisy-le-Grand (pennlec'h) |
| Kod kumun | 93051 |
| Kod post | 93160 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Pajon 2014-2020 |
| Lec'hienn web | https://www.noisylegrand.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 68 930 ann. (2020) |
| Stankter | 5 323 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 36 m — brasañ 113 m |
| Gorread | 12,95 km² |
| kemmañ |
Noisy-le-Grand zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh 2020 e oa 68 930 a annezidi hag a reer Noiséens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Saint-Sulpice.
* An ti-kêr.
* Villa Cathala.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Noisy-le-Sec

Noisy-le-Sec :
| Karter Petit Noisy. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Bobigny |
| Kanton | Bobigny |
| Kod kumun | 93053 |
| Kod post | 93130 |
| Maer Amzer gefridi | Laurent Rivoire 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Est Ensemble |
| Lec'hienn web | https://www.noisylesec.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 45 043 ann. (2020) |
| Stankter | 8 832 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 57 m bihanañ 55 m — brasañ 120 m |
| Gorread | 5,1 km² |
| kemmañ |
Noisy-le-Sec zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.
Er bloavezh 2020 e oa 45 043 a annezidi hag a reer Noiséens anezho e galleg.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil Brezel Bed

* Ar porzh-houarn distrujet.
* Bombezadeg ar Re Gevredet: distrujoù bras a voe e Noisy en noz etre an 18 hag an 19 a viz Ebrel 1944. 464 a dud a voe lazhet, tro 370 den a voe gloazet. Distrujet e voe tro 2 000 ti. Roet e voe ar Groaz-brezel 1939-1945 d'ar gumun. Faot a rae d'ar Re Gevredet distrujañ ar gar-dibab.

## Tud dibar

* Jean Delannoy (1908-2008), filmaozour, bet ganet e Noisy-le-Sec.

## Kêrioù gevellet

* Su Tyneside (Rouantelezh Unanet) abaoe 1974
* Arganda del Rey (Spagn) abaoe 1983
* Djewol (Maouritania) abaoe 1987

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Noli

Noli zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Prasutagus

Prasutagus a oa ur roue brezhon en Enez Vreizh er I-añ kantved. Roue e oa war an Ikened, er vro zo bremañ Norfolk hec'h anv, e biz Bro-Saoz.
Gwaz e oa d'ar rouanez Boudika.

## Menegoù

* Tacitus, Annales 14.31
* Dio Cassius, Histoire Romaine, 62.2
# Prata Camportaccio

Prata Camportaccio zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Prata di Principato Ultra

Prata di Principato Ultra zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Prata Sannita

Prata Sannita zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Prata d'Ansidonia

Prata d'Ansidonia zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Pratiglione

Pratiglione zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Pratibha Patil

Pratibha Devisingh Patil (ganet d'an 19 a viz Kerzu 1934) zo ur bolitikourez ha prezidantez India eus ar 25 a viz Gouere 2007 d'ar 25 a viz Gouere 2012. Ar wech kentañ e oa d'ur vaouez bezañ gant ar garg-se en India.
# Prat

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Prat zo un anv katalanek hag okitanek, hag a dalvez kement ha prad e brezhoneg.

## Orin

Dont a ra eus ar ger latin pratus.

## Lec'hioù
### Breizh

* Prat, anv gallek kumun Prad e Treger

### Katalonia

* Prat de Comte, e proviñs Tarragona ;
* El Prat de Llobregat, e proviñs Barcelona.
* Prat Peyrot

## Tud

* Enric Prat de la Riba (1870 - 1917), politikour katalan

## Pennadoù kar

* Prats
* Pratt
# Prata di Pordenone

Prata di Pordenone zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Pratella

Pratella zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Raganv kenemober

Er yezhoniezh e vez graet an diforc'h etre an emober diouzh un tu raganv pa reer dave d'ur ger-kent (saoz. antecedent) hag ar raganvioù kenemober(saoz. reciprocal pronoun) pa eer dave d'un ober kaset da-benn en un doare kemm-ouzh-kemm etre an eil re hag ar re all ma teu da vezañ kevatal ar c'hraerion (pe renerion hag ar c'hoazañverion (pe renadennoù.
Hervez reolennoù kevreadurezhel ar brezhoneg e reer an diforc'h etre raganvioù kenemober diouzh un tu ha raganvioù emober hag ivez etreze o-daou hag an tu gouzañv.
E yezhoù all avat ne reer ket un diforc'h ken splann atav, da skouer:
    Galleg:
       Emober
          Les cochons se voient (dans la glace)
          ("En em welet a ra ar moc'h (er melezour))"
       Kenemober
          Les cochons se voient (quenad on les rassemble)
          ("En em welet a ra ar moc'h an eil hag egile (pa vezont kentrollet))"
       Tu gouzañv
          Les cochons se voient (souvent par ici)
          ("Gwelet a reer/e vez moc'h (dre amañ alies)")

## Gwelit ivez

* Raganvioù emober
* Kenemobererezh
# Raganv damresisaat

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv damresisaat (saoz: indefinite pronoun) evit komz eus ur raganv implijet evit ober dave d'un dra, d'un den amresis.
Setu ur roll eus ar re bouezusañ e brezhoneg. Merzet e vo ma vez implijet an elfennoù amspisaat "bennak" ha "forzh" alies e brezhoneg evit sevel seurt termenoù:
Unander
* forzh piv
* forzh petra
* peadra
* piv bennak
* peptra
* pephini
* an eil
* eben/egile
* an holl
* nikun
* den ebet
* un den bennak
* lod
* un tu bennak
* neplec'h
Liester
* o-daou/o-div, h.a.
* nebeud
* meur a hini
* ar re all
* an darn vrasañ

## Gwelit ivez

* Raganv
* Deiktelezh
# Raganv rener

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv rener (saoz: subject pronoun) evit komz eus ur rumm raganvioù implijet evit ober dave da rener ar frazenn.
Klotaat a ra gant an troad nominativel er yezhoù enteuzel evel an darn vrasañ eus ar yezhoù germanek, evel da skouer an alamaneg ma vez implijet gantañ rummoù raganvioù disheñvel hervez o ferzh kevreadurezhel er frazenn: nominativel evir ar rener, akuzativel evit ar renadenn eeun ha dativel ar renadenn dieeun:
| Niver | Gour | Jener | Nominativel | Dativel | Akusativel |
| Unander | 1. | | ich | mir | mich |
| Unander | 2. | | du | dir | dich |
| Unander | 3. | Gourel | er /der | ihm | ihn |
| Unander | 3. | Benel | sie / die | ihr | sie |
| Unander | 3. | Neptu | es /das | ihm | es |
| Liester | 1. | | wir | unser | uns |
| Liester | 2. | | ihr | euer | euch |
| Liester | 3. | | sie / die | ihrer | sie |
| Stumm seven | 2. | | Sie | Ihrer | Sie |
da skouer:
    [Der Mann NOM] hat [dem Prinzen DAT] [den Kind AKU] gegeben
    ("[Ar gour RENER] en deus roet [ar bugel REN. EEUN] d'[ar priñs REN. DIEEUN]")
> : [Er NOM] hat [ihm DAT] [inh AKU] gegeben
    ("Roet en deus [(eñ) RENER] anezhañ [REN. EEUN] dezhañ [REN. DIEUN]")
Alies a-walc'h n'he deus ar yezh-mañ'r-yezh, al latin en o zouez, raganv-gour ebet evit an trede gour hag implijet e vez en o lec'h raganvioù diskouezañ, da skouer "hennezh", "homañ" h.a.
Yezhoù zo, en o zouez ar saozneg, ar galleg pe c'hoazh ar c'hembraeg, a rank pep verb bezañ liammet ouzh ur rener hewel (un anv-kadarn pe ur raganv) atav evit sevel frazennoù reizh, zoken e savadennoù ampersonel ma ranker ober gant brizhraganvioù hep daveenn fetis ebet, da skouer:
"Glav a ra [Ø]"
    Saozneg: "It rains"
    Galleg: "Il pleut"
    Kembraeg: "Mae hi'n bwrw glaw"
E yezhoù all, avat, e c'heller sevel frazennoù reizh hep implijout raganvioù e degouezhioù resis zo, peurliesañ pa c'heller kompren da beseurt anv e ra dave ar frazenn dre dielfennañ ar c'henarroud pe dre merkoù yezhadurel all, da skouer displegadur ar verb (gw. Amraganvelezh).
E yezhoù all c'hoazh c'heller ober hep raganvioù-gour nemet pa raent dave da rener ar frazenn (gw. Amrenererezh).

## Gwelit ivez

* Raganv
* Raganv-gour
* Raganv renadenn
* Amrenererezh
* Rener
* Gour
# Raganv araogennek

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv araogennek (saozneg: prepositional pronoun) evit komz eus raganvioù ispisial implijet evel renadenn un araogenn, da skouer:
E meur a yezh romanek, evel ar portugaleg, ar spagnoleg, an italianeg hag ar roumaneg, e klota stummoù araogennek ar raganvioù gant stummoù ar raganvioù rener met stummoù araogennek ispisial 'zo evit ar c'hentañ hag an eil gour unander (hag an trede gour emober), da skouer e portugaleg:
    Vejo-te todos os dias (raganv renadenn)
    ("Gwelet a ran ac'hanout bemdez")
    Anseio por ti (raganv araogennek)
    ("Keuz am eus dit")
E meur a yezh slavek, evel an tchekeg, ar poloneg hag ar ruseg, e vez implijet ur rakger ispsial (n-) evit merkañ raganvioù an trede gour nann-emober pa vezont implijet gant un araogenn, da skouer e ruseg:
    Я его не вижу
("Me anezhañ-GEN NAC'H gwelan" = "Ne welan ket anezhañ")
    Я это сделаю для него
("Me se rin evit eñ-GEN" = "Hen ober a rin evitañ")
Ne vez ket implijet seurt raganvioù gant an holl yezhoù, en ur ober gant stummoù all en o lerc'h evel da skouer Raganv distrollañ evel e galleg, da skouer:
    Il est avec moi
    ("Ganin emañ")
E brezhoneg hag er yezhoù keltiek all e vez implijet araogennoù displeget.

## Gwelit ivez

* Raganv
* Araogenn
* Raganv distrollañ
# Raganv distrollañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv distrollañ (saozneg: disjunctive pronoun) evit komz eus raganvioù implijet o-unan penn pe e savadennoù kevreadurezhel resis.
tennet eo ar skouer da heul diwar ar galleg dre ma vez implijet gnt ar yezh-se stummoù ispsial evit ar raganv distrollañ ("moi", "toi"...):
    Les autres s'en vont, mais moi, je reste
    ("Ar re all a ya kuit, met me a van")
    Qui veut du gâteau ? Moi
    ("Piv a fell gwastell dezhañ? Me")
    Il est plus âgé que moi
    ("Koshoc'h eo egedon")
    Mes parents et moi arrivons dans une heure
    ("Ma zud ha me a zegouezho a-benn un eur")
    C'est moi que vous cherchez
    ("Me an hini eo emaoc'h o klask")
    Comptez sur moi
("Kontit warnon")
Disheñvel eo natur ar raganv distrollañ diouzh hini ar raganvioù kentrollañ diouzh un tu hag ivez diouzh hini ar raganvioù kreñvaat (hag a c'hell bezañ implijet ken evit kentrollañ hag evit distrollañ) diouzh an tu evel ma tiskwel an iwerzhoneg:
Raganvioù kenstrollañ
Implijet e vez rananvioù anvet "raganvioù kentrollañ" ovit ober dave da rener ar frazenn ha lec'hiet e vezont diouzhtu da heul ar verb:
| Gour | Unander | Liester |
| 1 | mé | (muid) |
| 2 | tú | sibh |
| 3 | gour. sé ben. sí | siad |
Raganvioù distrollañ
Implijet e vez ranganvioù distrollañ pa raent d'ave d'un elfenn ha n'eo ket rener ar frazenn pe en deggouezhioù ma ne heul ket ar verb ur raganv hag a ra dave da rener ar frazenn:
| Gour | Unander | Liester |
| 1 | mé | sinn, muid |
| 2 | thú | sibh |
| 3 | gour. é; ben. í | iad |
Raganvioù kreñvaat
Implijout a c'heller ivez en iwezrhoneg raganvioù kreñvaat evit pouezañ war ur raganv. Implijet e c'hell bezañ suert raganvioù ken evel raganvioù kentrollañ hag evel raganvioù distrollañ:
| Gour | Unander | Liester |
| 1 | mise | muidne, sinne |
| 2 | t(h)usa | sibhse |
| 3 | gour. (s)eisean ben. (s)ise | (s)iadsan |
Strizh a-walc'h e bezañ tachenn semantikel raganvioù distrollañ. Da skouer, en ur yezh gant jener yezhadurel evel ar galleg e c'hellont bezañ implijet kentoc'h evit ober dave da voudoù bev nemetken, da skouer:
    Si l'on propose une bonne candidate, je voterai pour elle
    ("Ma vo kinniget ur gannadez vat e votin eviti")
    Si l'on propose une bonne loi, *je voterai pour elle
    ("Ma vo kinniget ul lezenn vat e votin eviti")

## Gwelit ivez

* Raganv
* Raganv-gour
* Raganv kreñvaat
# Raganv kreñvaat

Er yezhoniezh e vez implijet an termen raganv keñvaat (saoz. intensive pronoun) evit komz eus ur raganv ouzhpennet evit pouezañ war an elfenn-se, da skouer:
    "O gwelout a reas-eñ"
    "Dimp-ni e plij kalz"
    "N'on ket me evit lâret
    "Hen ober a rin (war ma fenn) ma-unan"
    "Hen ober a rin ma-unan (penn)"
lostgerioù ispisial a vez implijet e brezhoneg a-wezhoù ivez. morfemennoù stag int rak n'ahaller ket o implijout evel gerioù hepmuiken:
    "deoc'h-c'hwi"
    (Kv. "C'hwi 'zo deuet")
    "deoc'h-hu"
    (Kv. *"Hu 'zo deuet")
    "int-i"
    ("Int 'zo deuet" Kv. *"I 'zo deuet")
Daoust ha ma c'hall kenglotaat o stumm e yezhoù zo, ec'h eo disheñvel eo ar raganvioù kreñvaat diouzh ar raganvioù emober rak ne raent nemet pouezañ war un elfenn resis kentoc'h evit talvezout da gemmañ ster ar verb, da skouer e saozneg:
    Kreñvaat
       He did it himself
       ("Hen ober a reas e-unan")
       He did it [∅]
       ("Hen ober a reas")
    Emober
       He's teaching himself
       ("O teskiñ emañ e-unan")
       He's teaching [∅]
       ("O kelenn emañ")
# Nivc'heg

An nivc'heg (нивхгу - nivc'hgou) a zo ur yezh digenvez komzet e Manchouria Diavaez tro-dro d'ar stêr Amour hag e hanternoz Enez-Sac'halin. Gilyakeg e vez graet eus ar yezh e manthoueg. Daoust ma'z eo ur yezh digenvez e vez renket peurliesañ an nivc'heg e-touez ar yezhoù paleo-siberiek.

## Rannyezhoù

Div rannyezh a zo:
* Nivc'heg an Amour : 100 a gomzerien war ur boblañs a 2000. Peuzvarv eo.
* Nivc'heg Sac'halin : 300 a gomzerien war ur boblañs a 2 700. En arvar bras emañ. Ne vez mui tremenet d'ar vugale met, er c'hontrol da rannyezh Amour e vez implijet c'hoazh er vuhez pemdeziek.

## An niveroù e Nivc'heg

* 1 ñ(i)-
* 2 m(i/e)-
* 3 c(e)-
* 4 n(e)-
* 5 tho-
* 6 ngax-
* 7 ngamg
* 8 minr
* 9 ñeñben
* 10 mxo-

## Gwelet ivez

* Yezh digenvez

## Liammoù diavaez

* An Nivc'hed
* Nivc'heg| Pobloù ha yezhoù Rusia
# Nitra

Nitra (distaget [ˈɲitra] e slovakeg) zo ur gêr vras e kornaoueg Slovakia, e-harz menez Zobor, war lez ar stêr Nitra. E deroù 2017 e oa 79 472 a dud o chom enni ha gant se e oa ar bempvet kêr vrasañ e Slovakia, goude Bratislava, Košice, Prešov ha Žilina. Unan eus koshañ kêrioù ar vro eo ivez. Kêr-benn Priñselezh Nitra e oa er Grennamzer. Hiziv ez eo kêr-benn Rannvro Nitra.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn kêr Nitra
# Niver Avogadro

Niver Avogadro eo an niver a atomoù karbon-12 a zo e-barzh 0,012 kg (pe c'hoazh 12 g, unanenn implijet e kimiezh) karbon-12. Notet e vez N$_A$ hag anvet evel se en enor da Amedeo Avogadro. An niver a elfennoù e-barzh ur mol eo ivez.
Un niver dibabet ent-arbitrel eo evit taolennañ kementadoù bras, an niver a atomoù pe a volekulennoù a zo e-barzh un nebeud gramoù materi pergen. Setu ne vez ket implijet gant ar c'harbon-12 hepken met ivet gant an holl sistemoù.
Evitañ da vezañ arbitrel e ro an tu da jediñ aes ar c'hementad materi hervez mas ha formulenn diaoz ur c'hompozad. Evit an elfennoù eo tost kevatal mas N$_A$ atom d'an niver a nukleonoù a zo en nukleüs (protonoù ha neutronoù).
An niver-se a atomoù a ya d'ober ur mol. Da skouer, dre m'eo kevatal mas atomek an houarn da 55,845 u e tezastumer diwar se e pouez ur molad atomoù houarn 55,845 g. Er memes doare ez eus N$_A$ atom houarn e-barzh 55,845 g houarn.
Dre ma ro an tu da liammañ ar mas gant ar c'hementad atomoù ez eo an niver-se an dave evit ar c'hementadoù materi.
Klotañ a ra ivez an niver-se gant al liesaer treiñ etre ar gram hag an unanenn mas atomek (u) :
    $1\ {\rm {g}}=N_{A}\ {\rm {u}}$

## Talvoud niverel

N'heller ket anavezout talvoud rik niver Avogadro gant an teknikoù a-vremañ. Betek-henn e oa an talvoud nesaet a veze graet gantañ:
    $N_{A}\approx 6,02214199\times 10^{23}{\rm {{mol}^{-1}}}$
E 2003 e voe determinet un talvoud nevez eus an digemmenn gant ur skipailh enklaskerien eus Ofis kevredadel alaman metrologiezh Brunswick:
    $N_{A}\approx 6,0221353\times 10^{23}{\rm {{mol}^{-1}}}$
(s.o. Determination of the Avogadro constant via the silicon route, Metrologia 40)

## Implijoù all

* Digemmenn ar gazoù peurvat eo liesad digemmenn Boltzmann k dre niver Avogadro.
* Digemmenn Faraday eo liesad ar garg elfennel e dre niver Avogadro.

## Gwelet ivez

Istor niver Avogadro
# Nivelles

Nivelles (Nijvel en izelvroeg ha Nivele e walloneg) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Brabant Wallonia. Pennlec'h Arondisamant Nivelles eo.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz-chabistr Sainte-Gertrude.

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Niver

Un niver zo un draezenn vatematik implijet da gontañ ha da vuzuliañ ; niveroù a anver « pemp, « kant seizh » , da skouer. Ur sifr a reer eus an arouezenn a dalvez da skrivañ un niver : gant ur sifr hepken ez arouezier « pemp » ("$5$"), gant tri sifr e reer evit aroueziañ « kant seizh » ("$107$...").
En implij pemdeziek e c'hall ar ger "niver" talvezout evit anv ar meiziad difetis, un arouezenn a dalvez da skrivañ (reishoc'h eo komz eus "sifr(où)", pe ar ger a dalvez d'hec'h envel (an niver tri). Ouzhpenn o implij da gontañ pe da vuzuliañ e c'hallont bezañ implijet, da urzhiañ un dra bennak (niverennoù a-steudad : <math">0, 1, 3, 5, 7"</math>...) hag er c'hodoù (sellet da skouer ouzh an niverennoù pellgomz pe an ISBN).
Er matematik eo bet astennet termenadur an niver betek niveroù evel zero ("$0$"), an niveroù leiel ("$-9$"), an niveroù poellek pe feurek ("$5/8$"), an niveroù anfeurek ("${\sqrt {2}}$"), hag an niveroù kemplezh ("$23+i6$").

## Ar seurtoù niveroù disheñvel

Seurtoù niveroù disheñvel a vez implijjet alies. Gallout a reer o renkañ e rummadoù matematik anvet « reizhiadoù niveroù ». (Da ouzout hiroc'h diwar-benn an doareoù disheñvel da skrivañ niveroù, evel an niveradur roman, sellet ouzh reizhiadoù niveroù.)
Un elfenn zifetis (c'houbar) eo an niver, gantañ e vez deskrivet ur c’hementad en un doare resis.
E-keñver an istor int degouezhet en urzh-mañ :
* Ar c'hevanion naturel,
* Ar c'hevanion daveel,
* An niveroù feurek,
* An niveroù gwerc'hel,
* An niveroù kemplezh,
* An niveroù hiperkemplezh,
* An niveroù p-adek,
* An niveroù trehontel,
* An niveroù hipergwerc'hel,
* An niveroù brizh-gwerc'hel.
N’eo ket dic’hortoz-kaer an dra-se : eus an doare da vuzuliañ e teuomp da teknikoù danzeet-fin.
Ar c’hompren eus harz an niveroù feurek, hag eus ar red d'an niveroù gwerc'hel a voe glac’harus evit ar bitagorisianed, hervez kont e voe fin ar Skol-se gant kement-se…
# Niver (yezhoniezh)

Ur renkad yezhoniel eo an niver a denn da hini un anv-gwan hag a c'hell levezoniñ ivez ar c'hlasoù yezhadur all evel ar verb hag an anv-kadarn.
Peurliesañ e vez graet gant daou niver diazez nemetken : an unander (un dra) hag al liester (meur a dra).
Yezhoù all, ar brezhoneg en o zouez, a ra gant niveroù all :
* daouder (furm daou ivez): pa vez daou dra, d.s 'lagad' -> 'daoulagad'
* trider (furm tri ivez): pa vez tri zra;
* nebeutder : (saozneg 'paucal') pa vez nebeut a draoù, met muioc'h evit un dra ha nebeutoc'h evit kalz traoù
* nullder : pa ne vez tra ebet
* strollder (furm stroll ivez): pa vez meur a dra kontet a-stroll, d.s 'gwez' (kv. 'gwezennoù' (liester) ha 'gwezenn' (unander)).
Peurliesañ e vez merket an niver dre morfemennoù yezhadurel ispisial, d.s. '-où' e brezhoneg.
Ar verboù a c'hell bezañ merket hervez niver ar sujed; skouer :. 'amañ e komz' (unander) hag 'amañ e komzont' (liester).
Gerioù all a c'hell merkañ an niver ivez evel e saozneg 'this sheep' (unander) ha 'these sheep' (liester).