OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ar Wazh-Wenn

Ar Wazh-Wenn :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallaouek | La Nóe-Blaunch |
| Anv gallek (ofisiel) | La Noë-Blanche |
| Bro istorel | Bro Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Redon |
| Kanton | Baen-Veur |
| Kod kumun | 35202 |
| Kod post | 35470 |
| Maer Amzer gefridi | Christine Gardan 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Bro Kreiz ar Gwilen hag ar Sevnon |
| Bro velestradurel | Bro Traoñiennoù ar Gwilen |
| Lec'hienn Web | (fr)www.lanoeblanche.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 017 ann. (2020) |
| Stankter | 44 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 48′ 11″ Norzh 1° 44′ 24″ Kornôg / 47.8030555556, -1.74 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 50 m bihanañ 18 m — brasañ 95 m |
| Gorread | 23,18 km² |
| Ar Wazh-Wenn ||
| kemmañ |
Ar Wazh-Wenn (La Noë-Blanche e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Baen-Veur e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 65 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,63 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel, tri anezhe a oa tud nann-soudard.
* D'ar 16 a viz Gwenholon 1943 e voe taolet un nijerez Focke-Wulf 190 A-5 eus an aerlu alaman (Luftwaffe) d'an diaz e "La Trabatière" er Wazh-Wenn gant ur c'harr-nij bombezañ eus ar Re Gevredet; lazhet e voe he sturier, douaret eo e Mont-de-Huisnes.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Santez Anna.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudennoù.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Dilennadegoù

* E kentañ tro dilennadeg prezidant ar Republik C'hall, e miz Ebrel 2012, e oa ar gumun eus departamant Il-ha-Gwilen a roas ar muiañ a vouezhioù da Marine Le Pen.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr) Monumant ar re varv - Memorial GenWeb
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pourquoi une percée du Front national dans une petite commune d'Ille-et-Vilaine ?, France 3 Ouest, 23 Ebrel 2012
# Ar Vuhez Kristen

    Arabat kemmeskañ ar gelaouenn-mañ gant Kannad ar Vuhez Kristen (1945-1946).
Ar Vuhez Kristen a oa ur gelaouenn gatolik e brezhoneg, embannet adalek 1926 ha betek 1944.
Embannet e veze gant Trede Urzh Sant Frañsez ha renet gant an Tad Medar (Jakez Dourmab), kabusin e Rosko, hag a skrive kalz pennadoù enni. Embannet e voe ar gelaouenn en Oriant da gentañ (moullet gant ar Bayon) hag e Rosko goude, adalek miz Eost 1937. Niverenn Mezheven-Gouere 1944 e voe an niverenn ziwezhañ.
Relijiel e oa danvez ar gelaouenn, gant pennadoù diwar-benn kelennadurezh an Iliz katolik, diwar-benn ar misionoù, buhez ar familhoù... Ur wech bennak e oa anv eus politikerezh ivez, evel da skouer e miz Genver 1937, pa lenner "Perak n'hellomp ket ni katoliked beza komunist". Pe c'hoazh ar pennad goapaus, "Baradoz ar gomunisted, pe eun droig vale e bro ar bara, ar peoc'h hag al liberte", embannet e mizioù Meurzh hag Ebrel 1937 ha sinet "Petromik" (unan eus anvioù-pluenn an Tad Medar), ha ma reer anv eus levrioù embannet gant Walter Citrine hag André Gide, bet o-daou o veajiñ en Unvaniezh Soviedel.
Embannet e veze ar gelaouenn en ur stumm gwenedek ivez, gant an titl Er Vuhé Kristén.

## Levrioù

Ouzhpenn ar gelaouenn e voe embannet un toullad levrioù gant Ar Vuhez Kristen ivez, evel da skouer, er bloavezhioù 1940 :
* Sant Fransez a Aziz, mignon ar vugale, gant "Breur Melar" (Tad Medar) (1941)
* Levrig-dorn Trede Urz Sant-Fransez a Asiz (1941)
* Sant Fransez a Asiz, gant an Tad Eujen (1942)
* Prezegennou war Drede Urz S. Fransez a Asiz (he natur, he salvoudegez) (1943)
* Fâtima !!, gant an Tad Medar (1943)
* Diwar c'hoarzin, gant an Tad Medar (1945)
* Ar grasou pe ar pedennou evit ar re varo, gant Yeun ar Go (1945)
* Bleuniou Sant Fransez a Asiz, gant an Tad Eujen (1945)
* Buhez skeudennet Sant Fransez a Asiz, gant an Tad Eujen (1947)

## Liammoù diavaez

* Niverennoù embannet eus 1937 da 1944
* Renabl eus ar pennadoù, gant Emglev an Tiegezhioù (br)
# Ar Vreudeur Marx

Ar Vreudeur Marx a oa ur bagad komedianed farsus brudet evit o fezhioù-c'hoari hag o filmoù. Ganet e voent e New York ha mibien embroidi yuzev deuet eus Alamagn. Eus Friz ar Reter e teue o mamm, Miene Schönberg, tra ma oa o zad, Simon “Frenchy” Marx, un Elzasad.
| Anv arzour | Anv gwir | Ganet | Marvet |
| | Manfred | miz Genver 1886 | 17 a viz Gouere 1886 |
| Chico | Leonard | 22 a viz Meurzh 1887 | 11 a viz Here 1961 |
| Harpo | Adolph, Arthur (goude 1911) | 23 a viz Du 1888 | 28 a viz Gwengolo 1964 |
| Groucho | Julius Henry | 2 a viz Here 1890 | 19 a viz Eost 1977 |
| Gummo | Milton | 23 a viz Here 1893 | 21 a viz Ebrel 1977 |
| Zeppo | Herbert | 25 a viz C'hwevrer 1901 | 30 a viz Du 1979 |

## Liammoù diavaez

* www.marx-brothers.org
* The Marx Brothers Museum
# Ar Vro

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar Vro zo bet anv div gelaouenn e Breizh :
* Ar Vro (Taldir), embannet etre 1904 ha 1914
* Ar Vro (Gwirionez), embannet etre 1959 ha 1967
# Ar Vro (Gwirionez)

''Ar Vro'', istitlet Gwirionez, a oa ur gelaouenn vreizhek enni pennadoù e galleg dreist-holl gant un nebeud re e brezhoneg, embannet etre 1959 ha 1967.
Daou rummad a voe : an hini kentañ, renet gant Per Denez, a voe 36 niverenn ennañ etre 1959 ha 1966 ; hag an eil, dindan renerezh Fant Rozeg-Meavenn, a voe 6 niverenn ennañ e 1966 ha 1967. Yann Desbordes e oa an teñzorer, evit an daou rummad.
Er gelaouenn e veze kavet pennadoù diwar-benn Breizh hag an emsav breizhek ha diwar-benn broioù bihan all, sinet gant anvioù-pluenn alies hag ivez gant anvioù evel Per Denez, Guy Étienne, Meavenn, Youenn Olier, Yann Fouere, Yann Kerlann, Xavier Grall... E meur a bennad e rendaeler ouzh aduidi an doare-skrivañ falc'hunek.
Ehanet e voe da embann ar gelaouenn dre abegoù arc'hant, pa lenner en niverenn ziwezhañ (4-5, 1967), en un "notenn gant ar renerezh" : "Pour des raisons purement financières (...) nous nous voyons obligés de terminer avec le présent numéro la nouvelle série d'Ar Vro iaugurée en juin 1966".

## Liamm diavaez

* IDBE
# Ar Vretoned

Ar Vretoned zo un delwenn dir hag arem savet gant ar c'hizeller Marc Morvan goude lenn komzoù Sarkozy diwar-benn ar Vretoned hervez ma'int bet displeget gant Yasmina Reza en he levr « L'aube le soir ou la nuit » (Flammarion), ha gant ar fulor war-lerc'h emzalc'h ar prezidant pa oa deuet da obidoù martoloded ar Sokalique, ha da-heul tec'hadeg martoloded an Ocean Jasper .
# Ar Vouster

Ar Vouster :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Moustoir |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Mêl-Karaez (betek 2015) Rostrenenn (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22157 |
| Kod post | 22340 |
| Maer Amzer gefridi | Cédric Le Moroux 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Poc'hêr Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.lemoustoir22.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 667 ann. (2020) |
| Stankter | 45 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 15′ 59″ Norzh 3° 30′ 03″ Kornôg / 48.2663888889, -3.50083333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 104 m bihanañ 98 m — brasañ 192 m |
| Gorread | 14,85 km² |
| Ar Vouster ||
| kemmañ |
Ar Vouster a zo ur gumun eus Breizh, gwechall pennlec'h kanton Mêl-Karaez, e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Douaroniezh

* Skluz Milin Stank an Dour.
* War lez Kanol Naoned-Brest emañ Ar Vouster.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 48 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,30 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; d’an 22 a viz Eost 1914 ez eas unan anezho diwar wel en Auvelais e Belgia, soudard e oa en 48vet Rujumant Troadegiezh.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daouzek den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Oberiant e voe ar strouezheg er gumun.

### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Lazhet e voe ur gward republikan eus ar gumun d’an 10 a viz Meurzh 1948 e Saintard e Kochinsina er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Restadoù an dourbont.
* An dourbant roman.
* Ar garnel.
* Kalvar an iliz.
* Ar c'halvar bihan.
* Iliz katolik Sant Juvenal, he c'harnel hag he c'halvar.
* Kalvar bihan Kêr-an-Dreuz.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)ar Vouster war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 266, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# 1560

Diwar-benn bloavezh 1560 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1560

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1560
# 1563

Diwar-benn bloavezh 1563 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* 8 a viz Gwengolo: kurunnet eo Masimilian II an Impalaeriezh Santel da roue Hungaria ha Kroatia e Pressburg.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1563

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1563
# 1564

Diwar-benn bloavezh 1564 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Italia

* 26 a viz Genver: echu eo labourioù Sened Trenta, ma lakaer kemm etre ar Gatoligiezh hag ar Brotestantiezh.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 15 a viz C'hwevrer : Galileo Galilei, steredoniour ha fizikour italian (m. 1642)
* 23 a viz Ebrel : William Shakespeare, skrivagner saoznek (m. 1616)
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1564

## Marvioù

* 18 a viz C'hwevrer : Michelangelo Buonarroti, kizellour, livour ha barzh italian.
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1564
# 1568

Diwar-benn bloavezh 1568 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Europa

* 23 a viz Mae : embann a ra an Izelvroioù ez int dizalc'h diouzh Spagn. Deroù Brezel ar Pevar-Ugent Vloaz

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1568

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1568
# 1565

Diwar-benn bloavezh 1565 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
#### Suamerika
##### Brazil

* 1añ a viz Meurzh: krouet eo kêr Rio de Janeiro, e Brazil, gant Estácio de Sá.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1565

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1565
# 1566

Diwar-benn bloavezh 1566 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1566

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1566
# 1567

Diwar-benn bloavezh 1567 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Breizh
### Europa

* Kentañ embannadur an Testamant Nevez e kembraeg, troet gant William Salesbury.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1567

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1567
# 156

909 Ab Urbe Condita = 156 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvus Boionis Arrius Antoninus) (11.07.138 / 07.03.161)
* Koñsuled : Marcus Ceionius Silvanus & Caius Serius Augurinus.
* Ergerzhadegoù brezel war Bro Dakia

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Pab : Anicetus (155 - 166)
# 1561

Diwar-benn bloavezh 1561 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Frañs

* 9 a viz Gwenholon: pen-kentañ Kendiviz Poissy etre katoliked ha protestanted.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1561

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1561
# 1562

Diwar-benn bloavezh 1562 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Breizh
### Europa

* 22 a viz Gwengolo : Masimilian, mab d'an Impalaer Ferdinant Iañ, a zeu da vezañ roue Bohemia.
* 20 a viz Du : Masimilian, roue Bohemia, zo dilennet da Roue ar Romaned.

### A bep seurt
## Ganedigezhioù

* 25 a viz Du : Lope de Vega, skrivagner spagnolek (m. 1635)
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1562

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1562
# Alela Diane

Alela Diane, ganet e 1983 e Nevada City, e Kalifornia, zo ur ganerez stadunanat en doare folk.

### Albomoù

* Forest Parade, 2003
* The Pirate's Gospel, 2004;
* To Be Still, Rough Trade Records, 2009
* Alela Diane & Wild Divine, Rough Trade Records, 2011,
* About Farewell, Rusted Blue Records, 2013
* Cold Moon gant Ryan Francesconi, Rusted Blue Records, 2015
# Alembon

Kumunioù Frañs :
| Anv | Alembon |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Alembon e Kanton Guînes hag en Arondisamant Calais | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Calais |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Trois Pays |
| Kanton | Guînes |
| Kod INSEE | 62020 |
| Kod post | 62850 |
| Maer | Jocelyne Coze |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,97 km² |
| Led | 50° 47' 07" Norzh |
| Hed | 01° 53' 16" Reter |
| Uhelder kreiz | 106 m |
| Uhelder bihanañ | 90 m |
| Uhelder brasañ | 191 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 476 (2006) |
| Stankter | 53 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Alembon a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Alenquer

Alenquerzo un anv-lec'h portugalek.
Portugal
* Alenquer (Portugal) — kumun e Distrig Lisboa, e Portugal,
* Alenquer (Santo Estêvão e Triana) — parrez er gumun usveneget,
* Alenquer (vila) — vila, sez ar gumun e Distrig Lisboa, Portugal
* Rio Alenquer — ar stêr a dremen dre ar gumun
Brazil
# Ar Palez

Ar Palez :
| Chapel Santez Anna. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Pallet |
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Naoned |
| Kanton | Gwaled |
| Kod kumun | 44117 |
| Kod post | 44330 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre-André Perrouin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Sevr ha Liger |
| Bro velestradurel | Bro Gwiniegi Naoned |
| Lec'hienn Web | www.lepallet.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 305 ann. (2020) |
| Stankter | 281 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 08′ 20″ Norzh 1° 20′ 04″ Kornôg / 47.1388888889, -1.33444444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 37 m bihanañ 2 m — brasañ 52 m |
| Gorread | 11,75 km² |
| Ar Palez ||
| kemmañ |
Ar Palez (Le Pallet e galleg) a zo ur gumun a Vreizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Douaroniezh

* War lez ar Sevr emañ ar Palez.

## Anv

* Erwan Vallerie ː Palatium, XIvet; Le Palez, 1315.

## Ardamezioù

En erminoù, e groaz pavek en gul

## Istor
### Krennamzer

* Bout oa ur prioldi er barrez.
* Krouet e voe un abati e 1466 gant Huet de La Lande.

### Dispac'h Gall

* Krouet e voe kumun Ar Palez e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe e Kanton Gwaled hag e Bann Klison. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Naoned.

### XIX$^{vet}$ kantved
#### Brezel 1870-1871

* Mervel a reas daouzek gwaz gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 58 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4 % eus he foblañs e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn. Dioueliet e voe d’ar 24 a viz Ebrel 1921.
* Iliz katolik Sant Visant, luc’hskeudennoù$^,$.
* Iliz katolik kozh Sant Mikael, luc’hskeudennoù$^,$.
* Chapel Santez Anna, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud

* Pierre Abélard, prederour breizhat, anavezet evit e istor karantez gant Heloiza.

### Ardamezeg ar familhoù

| Aménart, aotrounez parrez ar Palez | gousourinet etre argant ha gul a zek pezh |

## Levrlennadur

* Pol Potier de Courcy :(fr)Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Ar Palez
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
# Ar Pemp Skoed a Vreizh

Ar Pemp Skoed a Vreizh :
| Titl orin | Les Cinq écus de Bretagne |
| Aozour | Evelyne Brisou-Pellen |
| Troer | Mark Kerrain |
| Doare | Romant istorel |
| Embanner | Hachette Jeunesse Al Liamm |
| Deiziad embannadur | 1993 |
| Yezh | Galleg Brezhoneg |
| Bro | Breizh |
| kemmañ |
Ar Pemp Skoed a Vreizh zo ur romant skrivet gant Evelyne Brisou-Pellen, troet e brezhoneg gant Mark Kerrain.

## Levr gallek

Troet eo diwar al levr gallek Les Cinq écus de Bretagne a oa bet embannet gant Hachette jeunesse e 1993 hag adembannet meur a wech.
Ur golo divalav a oa bet lakaet gant Al Liamm d'an embannadur kentañ e brezhoneg.$^{(Soñjpersonel)}$

## Diverradenn

Kregiñ a ra an istor e 1469, e Roazhon.
Guillemette Landais, emzivadez a drizek vloaz nevez marvet he zad, gward e kastell Felger, zo deuet da glask war-lerc'h an aotrou Boisguerin. Emañ, teñzorour kêr, a zo un den galloudus. Met goulenn a ra he cheñchfe anv hag e vefe anvet Filip evit kuzhat hec'h identelezh. E ti an aotrou Boisguérin e kej gant e deskard Estienne, gant ar servijerez Lucasse, gant Jili, breur Boisguerin, ha gant Beatris, merc'h Gilles.

## Evezhiadennoù

* Embannet eo bet e galleg gant Hachette jeunesse, en dastumad Livre de Poche Jeunesse, 217 pajenn a zo.
* Un heuliadenn a zo bet skrivet gant Evelyne Brisou-Pellen d'ar romant-mañ, Les Portes de Vannes (1993). N'eo ket bet embannet e brezhoneg evit c'hoazh .
* Alies e vez studiet ar romant-mañ e-pad kentelioù galleg er skolaj, er 5vet klas, dre ma vez studiet ar Grennamzer en Istor$^,$.

## Embannadurioù

* Les cinq écus de Bretagne, Hachette jeunesse (ISBN 2-01-020026-8).
* Ar Pemp Skoed a Vreizh, troet gant Mark Kerrain, Al Liamm (ISBN 2-7368-0064-8).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Blog gallek
* ↑ Kinnig e lec'hienn an embanner gallek
* ↑ Lennadurioù kuzuliet war lec'hienn un akademiezh
| Porched al Lennegezh vrezhonek – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn al lennegezh vrezhonek. | Porched Breizh – Adkavit pennadoù ha rummadoù Wikipedia a denn da Vreizh. |
# Ar Menez (Liger-Atantel)

Ar Menez :
| Kastell Aux. ||
| Anv gallaouek | La Montàeyn |
| Anv gallek (ofisiel) | La Montagne |
| Bro istorel | Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Naoned |
| Kanton | Pentelloù betek 2015, Sant-Brewenn abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44101 |
| Kod post | 44620 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre Hay 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Naoned Meurgêr |
| Bro velestradurel | Tolpad-kêrioù Naoned |
| Lec'hienn Web | www.ville-lamontagne.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 372 ann. (2020) |
| Stankter | 1 751 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 11′ 00″ Norzh 1° 41′ 00″ Kornôg / 47.183333, -1.683333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 33 m bihanañ 2 m — brasañ 38 m |
| Gorread | 3,64 km² |
| Ar Menez ||
| kemmañ |
Ar Menez (La Montagne e galleg) a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e Bro-Raez, er c'hreisteiz d'al Liger.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved
#### Krouet ar gumun

* Krouet e voe ar gumun e 1877 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Sant-Yann-ar-Granneg.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 68 gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 2,18 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas c’hwezek den abalamour d'ar brezel.

#### Arondisamantoù

* 1926: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.
* 1976: lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Naoned.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv er vered, luc'hskeudenn.
* Kastell Aux, 1767, luc’hskeudenn.
* Maner Port-Joly, 1905-1907, luc’hskeudenn.
* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia, 1864-1869, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Alamagn | Stadtoldendorf | |

## Pennad kar

* Sant-Yann-ar-Granneg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* Ar Menez war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr) Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)infobretagne.com
* ↑ (fr)Clochers de France
# Ar Pemp

Ar Pemp, anvet ivez ar Strolladig Galloudus (могучая кучка Mogoutchaya Koutchkya), a oa ur strollad sonerien eus Rusia a oa en em vodet e Sankt Peterbourg e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved. O fal a oa ober sonerezh levezonet gant an hengoun rusian ha distag diouzh levezon sonerezh Europa ar C'hornaoueg. E-barzh ar strollad-se e oa:
* Miliy Balakirev (1837-1910), ar rener eus ar strollad
* Aleksandr Borodin (1833-1887)
* Tsezar Kyoui (1835-1918)
* Modest Mousorgskiy (1839-1881)
* Nikolay Rimskiy-Korsakov (1844-1908)
# Ar Menez (Aodoù-an-Arvor)

Ar Menez :
| Ti savet er XVII$^{vet}$ kantved e Koedlinez. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Mené |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Plened-Yugon |
| Kod kumun | 22046 |
| Kod post | 22330 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Daboudet 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.ccmene.fr/accueil |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 412 ann. (2020) |
| Stankter | 39 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 17′ 46″ Norzh 2° 31′ 17″ Kornôg / 48.2960995, -2.5213838 |
| Uhelderioù | bihanañ 79 m — brasañ 337 m |
| Gorread | 163,23 km² |
| Ar Menez ||
| kemmañ |
Ar Menez (Le Mené e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Plened-Yugon e departamant Aodoù-an-Arvor. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Gorre, Koedlinez, Langourlae, Plesala, Sant-Gouenoù, Sant-Jili-ar-Menez ha Sant-Yagu-ar-Menez.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Gorre.
* Chapel Sainte-Eutrope e Langourlae.
* Chapel Sant-Jili e Langourlae.
* Sant-Gouenoù.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 6 Genver 2016 | → bremañ | Jacky Aignel | PS | Retredad |

## Tud

* Roje an Tailhanter, komiser polis ha skrivagner romantoù polis (1925-2005)

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ "Ar Menez (22)", KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Isabelle Sigoura, « Jacky Aignel, élu maire du Mené. », Ouest-France, 6 Genver 2016.