# Roll armoù Douar ar C'hreiz

Ar pennad-mañ a ro roll armoù Douar ar C'hreiz a gaver en oberenn ar skrivagner saoznek J. R. R. Tolkien hag en aozadennoù e romantoù, Aotrou ar Gwalennoù, An Hobbit ha The Silmarillion.
Tolkien a gemeras skouer diwar prantad ar Grennamzer uhel hag an henamzer evit ijinañ armoù e oberenn. Klotañ a ra mat-tre neuz an armoù hag an houarnwiskoù deskrivet gantañ gant re sevenadur Europa an norzh a gaver e Beowulf, er sagaioù norsek hag e oberennoù damheñvel. E The Fall of Gondolin (kouezhadenn Gondolin), ar c'hentañ istor skrivet gantañ, Elfed Gondolin a ra gant saeoù houarn, klezeoù, skoedoù, goafioù, bouc'halioù ha gwaregoù henvel ouzh re Europa an norzh. E skridoù all Tolkien e vez impiljet an armoù hag an houarnwiskoù-se gant an holl ouennoù : Elfed, Korred, Men, Hobbited, hag Orked.
Evel en istorioù o deus awenet anezhañ, armoù Tolkien o deus alies pep a anv, a-wezhoù gant enskrivadurioù e runoù hag a ziskouez ez int hud hag o deus o istor hag o galloud dezhe o-unan.

## Gwaregoù ha biroù
### Belthronding

Gwareg Beleg Cúthalion ("gwareg kreñv"), kabiten gwarded Doriath, eo Belthronding, e The Silmarillion and The Lays of BeleriandThe Silmarillion, p. 208, 320; The Lays of Beleriand, p. 26, 117, 127</ref>. Savet e oe e prenn du ur wezenn-ivin. Hervez The Children of Húrin ne c'halle bezañ stignet nemet gantañ. Interet eo bet gant e berc'henn gant Gwindor ha Túrin. E Sindarin e talvez Belthronding "Gwareg diblegus", eus bel ("kreñv"), staran pe thron ("reut, stard"), ha ding (un onomatopeenn heñvel ouzh ting).

### Ar saezh du

Implijet eo ar saezh du gant Bard ar gwareger, a zisklêr e oa bet implijet meur a wezh, atav gant berzh, ha dastumet bepred. Hêrezh meur a rummad eus tiegezh Bard eo ha krediñ a ra e oa goveliet e e goveloù ar Roue dindan ar Menez. Bard a ziskar an aerouant Smaug ganti. Kollet e oa ar saezh gant kelan an aerouant en ur lenn.
E filmoù Peter Jackson, The Hobbit' eo bet kemmet natur ar saezh du. E-lec'h bezañ ur saezh a vent reizh, ar saezh du zo ken hir hag un dared, hag implijet eo gant ur arm-bann damheñvel ouzh ur vannerez e Dale. Implijet e oa an holl nemet unan da zifenn ar geoded ouzh Smaug e-pad e arsailh, hep ober muioc'h evit terriñ ur skant d'an aerouant, ha distrujet e oa Dale. Dalc'het eo bet ar saezh diwezhañ gant familh Bard evel hêrezh. Pa dag Smaug keoded Lake Town e klask Bard tennañ outañ gant ur wareg eeun, met e saezhoù ne reont droug ebet da Smaug. A-benn ar fin e lazh Smaug gant ar saezh du a-drugarez d'ar skant kollet gwezhall gant an aerouant hag a laosk un tachad eus e gorf dizifenn.

## Klezeoù ha gouglezeoù
### Andúril

Andúril (« Flammenn ar c'hornôg » e quenya) eo an anv roet gant Aragorn da Narsil, kleze kozh Elendil (ltad Isildur) a lakaas goveliañ en-dro e Rivendell a-raok mont da vrezeliñ da vare Brezel ar Walenn.

### Angrist

Angrist (faouter houarn e Sindarin) a oa ur gontell krouet gant ar gov Telchar eus Nogrod, hag implijet gant Curufin. Beren e gemeras digant Curufin. Implijout a reas anezhañ da dennañ unan ur Silmaril eus kurunenn houarn Morgoth. Evel ma oa Beren o klask tennañ un all e torras ar gontell. E stumm koshañ istor Beren e The Book of Lost Tales e rae gant ur gontell evel ar re all. Diwezhatoc'h eo e teuas Curufin da vezañ un elfenn eus avanturioù Beren.

### Glamdring

Glamdring ("Morzhol an enebourien" e Sindarin) zo ur c'hleze e-barzh An Hobbit, Aotrou ar gwalennoù hag en Unfinished Tales. Goveliet eo bet e-doug ar C'hentañ oadvezh gant an Noldor e keoded kuzhet Gondolin. Da gentañ e oa bet da Durgon, roue Gondolin. Miliadoù a vloavezhioù diwezhatoc'h, e 2941, eo kavet gant Gandalf e-mesk teñzorioù tri zroll e-barzh An Hobbit, ha dalc'het gantañ e-pad e veaj gant Bilbo Sac'heg ha Kumuniezh ar Walenn. Kavet e oa gant Orcrist ha gouest e oa eveltañ da lugerniñ gant ur skleur glas pa veze orked nepell. Lesanvet e oa Glamdring "Skoer" gant gobilined ar Menezioù latarek.

### Gúthwinë

Gúthwinë (eus gúð-wine, "Mignon emgann" e hensaozneg) eo anv ar c'hleze maneet gant Éomer, trede marichal Riddermark en Aotrou ar gwalennoù. An anv-mañ a lenner e Beowulf, m'eo implijet gant an haroz da envel ar c'hleze Hrunting, prestet dezhañ gant Unferth, thane Hrothgar, evit e emgann gant mamm Grendel/

### Herugrim

Herugrim ("Kleze ferv" e hensaozneg) eo anv kleze Théoden.

### Narsil

Narsil (e Quenya : Flammenn ruz ha gwenn), zo ur c'hleze en Aotrou ar Gwalennoù hag er Silmarillion. Levezonet eo gant kleze ar roue Arzhur, Kaledvoulc'h.
Goveliet e oa ar c'hleze e-doug ar c'hentañ oadvezh gant ar c'horr Telchar eus Nogrod, ur gov brudet evit e armoù en doa savet dija ar gougleze Angrist ha tokarn Hador. E diwezh an eil oadvezh e oa kleze Elendil. Torret e oa e daou damm en emgann etre Elendil ha Gil-galad a-enep Saoron. Isildur a implijas an tamm a zalc'he dre an dornell da droc'hañ ar Walenn Nemeti diouzh dorn Saoron. Dalc'het e oa an daou damm, anvet hiviziken "ar c'hleze a oa torret", gant hêred Isildur en Trede oadvezh, betek Aragorn. Goveliet e oa en-dro evit Aragorn a-raok da Gumuniezh ar Walenn da vont en he zro hag advadezet e oa gantañ Andúril (Flammenn ar c'hôrnog e Quenya).

### Orcrist

Orcrist (Faouterez Gobilined e Sindarin), zo ur c'hleze e-barzh An Hobbit a oa goveliet e Gondolin hag a oa lesanvet "Kroger" gant Gobilined ar Menezioù Latarek. Kavet e-barzh teñzor ur vandennad Trolled eo kaset ar c'hleze gant Thorin Oakenshield . Lakaet e oa en e vez goude e varv en emgann ar pemp arme. Teurel a ra ur skleur glas pa dosta Orked.

### Sting

Sting zo ur gougleze bras goveliet gant an Elfed e keoded Gondolin, e-barzh An Hobbit ha The Lord of the Rings. Kollet e oa pa oa preizhet ar geoded e Kentañ oadvezh Douar ar C'hreiz. Adkavet e oa en Trede oadvezh gant Bilbo Sac'heg e bertim tri zroll eus ar Menezioù Latarek. Bras a-walc'h eo da davezout da gleze evit an hobbited Bilbo ha Frodo. Bilbo a vadezas an arm goude bezañ argaset ar c'hevnid ramzel e Mirkwood. Diwezhatoc'h er roas d'e niz Frodo da vare Brezel ar Walenn, da vont da zistrujañ ar Walenn Nemeti. Sting a daol ur skleur glas pa vez Orked nepell, evel er Moria.
E filmoù Peter Jackson, The Lord of the Rings ha The Hobbit, eo engravet lavnenn ha dornell Sting gant lizherennoù e Sindarin a zistager evel amañ da-heul Maegnas aen estar nin dagnir in yngyl im. E brezhoneg e talvez "Maegnas eo ma anv, me eo gwalenn ar c'hevnid." Hervez stagadenn ar Silmarillion, e talvez maeg kement ha "lemm" pe "begek" e Sindarin. E-barzh ar romant An Hobbit, Sting n'en deus enskrivadur ebet.

## Grond

Grond (Sindarin: bazh-dotu) eo anv ar vataraz maneet gant Morgoth pa'n em gann gant Fingolfin e The Silmarillion met anv un dourterez eo ivez e The Lord of the Rings,. Implijet eo da doullañ dorioù meur Minas Tirith. Anvet e oa an dourterez diwar anv bataraz Morgoth. E reizhadenn Distro ar roue savet gant Rankin-Bass, e reer "arm an diaoul" ha "Morzhol ar bed dindandouar" eus Grond-se.

## Notennoù

* 1 2 3 4 5 6 7 8 9 10 Burdge, Anthony; Burke, Jessica (2013) [2007]. "Weapons, Named". In Drout, Michael (ed.). J.R.R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment, Routledge., pp. 703–705, ISBN 978-0-415-86511-1.
* 1 2 Piela, Joseph, J.R.R. Tolkien Encyclopedia: Scholarship and Critical Assessment, pennad "Arms and Armour", Routledge, 2013, ISBN:978-0-415-86511-1, pp. 26–27
* ↑ The Silmarillion, p. 208, 320; The Lays of Beleriand, p. 26, 117, 127
* ↑ The Lost Road, p. 388
* ↑ An Hobbit. "A Short Rest", p. 62
* ↑ An Hobbit, p. 53; The Fellowship of the Ring, p. 293, 324; The Two Towers, p. 115; The Return of the King, p. 272; Unfinished Tales, p. 54
* 1 2 Tolkien Dictionary
* ↑ Beowulf, linennn 1810
* ↑ Richard J. Finn "Arthur and Aragorn - Arthurian Influence in The Lord Of The Rings" e Mallorn (Tolkien Society) 2005, pp. 23–26.
* ↑ J. E. A. Tyler, The new Tolkien companion, Avon Books, 1980, p. 417 (pennad : Narsil), ISBN:9780380469048
* ↑ Henry Gee, The Science of Middle-earth, Cold Spring Press, 2004, p. 236 |ISBN:978-1-59360-023-5
* ↑ The Silmarillion, stagadenn "Elements in Quenya and Sindarin Names", maeg

## Daveoù

* ↑ The Hobbit, ch. 14 "Fire and Water"
* ↑ The Silmarillion, p. 316.
* ↑ The Silmarillion, pp. 177, 181
* ↑ The Book of Lost Tales 2, "The Tale of Tinúviel
* ↑ The Two Towers, p. 139
* ↑ The Two Towers, p. 123
* ↑ The Return of the King, p. 438 ; Titouroù hiroc'h e The Letters of J. R. R. Tolkien
* ↑ The Silmarillion, p. 294-295, 343; Unfinished Tales, p. 272, 275; The Fellowship of the Ring, p. 256-257; The Return of the King, p. 123
* ↑ The Fellowship of the Ring, p. 290, 338-339, 391; The Two Towers, p. 36, 104, 115, 139; The Return of the King, p. 123, 158, 245
* ↑ The Two Towers, levrenn III, pennad 6, "The King of the Golden Hall"
* ↑ The Fellowship of the Ring, levrenn II, pennad 2, "The Council of Elrond"
* ↑ The Fellowship of the Ring, levrenn II, pennad 3, "The Ring Goes South"
* ↑ The Return of the King, p. 437
* ↑ The Hobbit. "A Short Rest", p. 62
* ↑ The Hobbit, ch. 3, "A Short Rest"; ch. 18, "The Return Journey"
* ↑ The Hobbit, ch. 2, "Roast Mutton"; The Fellowship of the Ring, p. 23, 290; The Two Towers, p. 221, The Return of the King, p. 173, 204
* ↑ The Silmarillion, pp. 154, 333
* ↑ Distro ar roue, p. 112
* ↑ "Grond they named it, in memory of the Hammer of the Underworld of old.", Distro ar roue, levrenn 5, pennad 4 "Seziz Gondor".