OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Namieg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr yezhoù Yellow River eo an namieg (namie, edawapi pe lujere) komzet gant tro-dro da 4 944 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek
# Nana-Grébizi

Nana-Grébizi zo unan eus daou brefeti ekonomikel Republik Kreizafrika.
g • ka • ke Prefetioù ar Republik Kreizafrikan :
| Prefetioù ekonomikel | Nana-Grébizi · Sangha-Mbaéré |
| Prefetioù | Bamingui-Bangoran · Basse-Kotto · Haute-Kotto · Haut-Mbomou · Kémo · Lobaye · Mambéré-Kadéï · Mbomou · Nana-Mambéré · Ombella-M'Poko · Ouaka · Ouham · Ouham-Pendé · Vakaga |
# Nana

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Nana zo un anv-den, paotr a-wechoù, plac'h peurliesañ.

## Berranv

A-wechoù e vez berradur un anv-badez, evel Anna, pe Joanna, Johanna.

## Mojennoù ha relijion

* Nana, merc'h d'an doue-stêr Sangarios e Frigia, mamm d'an doue Attis.
* Nana-Ula, an haroz a gasas e bobl eus Tahiti da Hawaii hervez mojennoù Hawaii.

## Tud

* Nana Iberia, rouanez e Jeorjia er IV$^e$ kantved
* Nana (1800?–1896), rener Apache en XIX$^{vet}$ kantved
* Joanna Mousc'houri, anavezet evel Nana Mousc'houri, kanerez c'hresian
* Nana, anv arzourez Nanako Takushi, kanerez allaz japanat MAX
* Nana Akufo-Addo (g. e 1944), prezidant Ghana
* Nana Dzagnidze (g. e 1987), mestrc'hoarierez echedoù jorjian

## Oberennoù

* Nana, ul livadur gan Édouard Manet,
* daou romant:
** Nana, ur romant gant Émile Zola,
** Nana, ur romant gant Chuck Palahniuk,
* anv meur a film, diwar oberenn Zola
* anv delwennoù kizellet gant Niki de Saint-Phalle (1930–2002)

### Bannoù-treset

* Nana ur manga japanat
* Nana e-barzh Tom-Tom ha Nana

### Filmoù

* Nana, ur film gant Camillo De Riso
* Nana, film gall gant Jean Renoir e 1926
* Nana, film stadunanat gant Dorothy Arzner ha George Fitzmaurice e 1934
* Nana, film mec'hikan gant Roberto Gavaldón e 1944
* Nana, film gall gant Christian-Jaque e 1955
* Nana, ur film gant Mac Ahlberg
* Nana, film gall evit ar skinwel gant Maurice Cazeneuve e 1981
* Nana, ur film gant Dan Wolman
* Nana, ur film gant Rafael Baledón ha José Bolaños
* Nana, film gall evit ar skinwel gant Édouard Molinaro e 2001
* Nana, film japanat gant Kentarô Ôtani e 2005

## Lec'hanvadurezh

* Nana, e kontelezh Călăraşi e Roumania.
* Nana, kumun e distrig Nové Zámky e rannvro Nitra e Slovakia

### India

* Nana Chowk, karter e Mumbai,
* Nana, kêriadenn e distrig Pali en India

## Kanji

* 七

## Traoù all

* Nana, serviedennoù evit ar merc'hed graet gant SCA Hygiene Products

## Pennadoù kar a bell pe a dost

* Nan
* Na Na
* Nanas
* Nanna
* Nanny
* Nanus, ar ger latin a dalv korr
* Nanum
# Lison (Calvados)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Lison |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lison e Kanton Isigny-sur-Mer hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Isigny Grandcamp Intercom |
| Kanton | Kanton Isigny-sur-Mer |
| Kod INSEE | 14712 |
| Kod post | 14670 |
| Maer | Roland Tostain |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 10,94 km² |
| Led | 49° 14' 32" Norzh |
| Hed | 01° 02' 12" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 7 m |
| Uhelder bihanañ | 2 m |
| Uhelder brasañ | 62 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 477 (2008) |
| Stankter | 44 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lison a zo ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944 : mervel a reas tri den nann soudard e Lison abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-gar
* Penn al linenn hent-houarn Lambal-Lison. Sellet ouzh Hent-houarn Lambal Dol evit ul lodenn eus al linenn e Breizh.
* Iliz katolik Sant Jord.

## Douaroniezh

* Kemberiñ a ra ar stêrioù Elle ha Rieu e Lison.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Lisores

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Lisores |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lisores en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Livarot |
| Kanton | Livarot |
| Kod INSEE | 14368 |
| Kod post | 14140 |
| Maer | Philippe Vigan |
| Amzer-gefridi | 2010-2014 |
| Gorread | 11,91 km² |
| Led | 49° 00' 01" Norzh |
| Hed | 00° 08' 10" Reter |
| Uhelder kreiz | 101 m |
| Uhelder bihanañ | 82 m |
| Uhelder brasañ | 214 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 302 (2009) |
| Stankter | 25 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lisores a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas un den nann-soudard e Lisores abalamour d'ar brezel d'an 9 a viz Even.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ti-feurm-mirdi Fernand Léger, lec'h ma oa o chom.
* Chapel-kañv an tiegezh Laniel, XIX$^{vet}$ kantved.
* Iliz katolik Saint Vigor, XV$^{vet}$-XVI$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? (war-dro 1940) | ? | Joseph Loriot | | |
| 1948 | 1977 | André Vigan | | |
| 1977 | Meurzh 2008 | Jacques Lecourt | digostezenn | |
| Meurzh 2008 | bremañ | Philippe Vigan | digostezenn | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Patrick Ascione, sonaozour, a vevas er gumun.
* Fernand Léger, arzour, a vevas e Lisores.
* Douaret eo ar politikour gall Joseph Laniel e chapel-kañv e diegezh.

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Lissotis

Lissotis :
| Lissotis melanogaster ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Otididae |
| Genad : | Lissotis |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lissotis a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad otized hag a vev en Afrika. E rummatadurioù 'zo e vezont renket er genad Eupodotis.

## Spesadoù

* otiz Hartlaub, Lissotis hartlaubii
* otiz kof du, Lissotis melanogaster
# Liselotte

Liselotte zo un anv-badez alamanek, savet diwar Lise (deuet eus Elisabeth) ha Charlotte.

## Berranv

* Lilo zo ur berranv deveret.

## Tud

* Liselotte von der Pfalz (1652–1722), priñsez a Orleañs
* Liselotte de Booy-Schulze, Miss Alamagn 1932
* Liselotte Eder (1922–1993), aktourez alaman
* Liselotte Funcke (* 1918), politikourez alaman
* Liselotte Herrmann, stourmerez enepnazi alaman,
* Liselotte Malkowsky (1913–1965), kanerez alaman
* Liselotte Pulver (* 1929), aktorez suis
* Liselotte Rauner (1920–2005), skrivagnerez alaman
* Liselotte Welskopf-Henrich (1901–1979), skrivagnerez alaman

## Steredoniezh

* (4757) Liselotte, un asteroidenn

## Pennad kar

* Lilo
# Lisio

Lisio (Lisi e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Lison

Lison zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hanvioù gall

* Lison (kumun c'hall) e Calvados.
* Ar stêr Lison en Doubs.

## Anv-tud

* Ur berranv gallek eo evit Élisabeth.
* Un anv-tiegezh gallek.

## Traoù all

* Lison Pramaggiore, gwinieg italian, e Venezia ha tro-war-dro.

## Pennad kar a bell

* Lisson
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Lissone

Lissone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Lise Émile Zola

Al Lise Émile Zola zo ul lise e kreiz-kêr Roazhon, er c'hreisteiz d'ar stêr Gwilun. Dirak ti France 3 Ouest emañ, a-stok ouzh iliz an Hollsent a-dreñv dezhañ.
El Lise Émile Zola e voe ar skrivagner gallek Alfred Jarry o kelenn.

## Brezhoneg

Brezhoneg zo bet kelennet ennañ e-pad un toullad bloavezhioù, ha skarzhet e oa bet gant ar renerez evit diorren kelenn ar sinaeg.
# Pienza

Pienza zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Piedralaves

Piedralaves zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Piedramillera

Piedramillera zo ur gumun eus kornôg Nafarroa, en Euskal Herria.

## Poblañs

Kresk-digresk ar boblañs :
| 1996 | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 |
| 75 | 73 | 70 | 67 | 64 | 63 | 59 | 60 | 60 | 62 | 60 |
| Mammennoù: Piedramillera hag Instituto de estadística de Navarra |||||||||||
# Pieds-rouges

An anv « Pieds-rouges » a dalvez dre-vras da envel un den eus Bro-C'hall, stourmer evit an tu kleiz hag a zo aet da Aljeria goude an Dieubidigezh evit sikour adsavidigezh ha diorroadur ar vro. Ne oant ket milionoù, neubeutoc'h eget ar « Pieds-noirs ». En em lakaet int e servij Aljeria nevez dizalc'h met ur c'hantad a dud nemetken. Kalz nebeutoc'h eget ar genoberourien all, 1400, e oant.
E-barzh penn ar « Pieds-rouges », an treid-ruz, e oa sklaer evito he doa torret Bro-C’hall kalz a draoù en Aljeria ha ret e oa dezho ober al labour adsevel holl. Diwar-se, souezhus eo (daoust ma oa an Treid-ruz aze) james n’o deus gouvezet e oa bet jahinerezh, nag e oa bet degadoù ha miliadoù a dud lazhet goude an 19 a viz Meurzh 1962 dre ma oa freuz goude ar stroñs politikel a oa bet graet gant ar reveulzi.
# Piemonteg

Ar piemonteg (Piemontèis er vro, Piemontese en italianeg) zo ur yezh romanek a seller outi alies evel ur rannyezh italianek.
Koulskoude emañ e skourr yezhoù romanek ar c'hornôg evel an okitaneg pe ar galleg. Meur a dra zo boutin d'ar yezhoù-se, evel ar soniad [y], e gerioù ma kaver [u] en italianeg. Skrivet e vez abaoe an XII$^{vet}$ kantved.
Komzet e vez gant war-dro 2 vilion a dud e rannvro Piemont e hanternoz Italia. Abaoe 1990 ez eo anavezet da "yezh rannvroel" gant rannvro Piemont.

## Liammoù diavaez

* "Gioventura Piemontèisa", strollad tud yaouank evit ar piemonteg (en italianeg hag e piemonteg)
* Lec'hienn ar gevredigezh "Nòste Rèis", gant kentelioù piemonteg
* Lec'hienn ar gevredigezh "La Losna"
# Piemonte

Piemonte (Piemonte en italianeg ; Piemont e piemonteg, okitaneg hag arpitaneg ; Piémont e galleg) zo anv ur rannvro en Italia. Ur rouantelezh e oa gwechall.

## Douaroniezh

* Gorread : 25 386 70 km²
* Poblañs : 4 273 210 a annezidi (01/01/2021)
* Stankter : 168,32 ann./km²

## Rannvroioù Piemont

Annezidi ha tiriadoù proviñsoù Piemonte ha meurgêr Torino (01/01/2021) :
| Berr. | Proviñs pe meurgêr | Kumunioù (niver) | Gorread (km²) | Poblañs (ann.) | Stankter(ann./km²) | lec'hienn ofisiel |
| AL | Proviñs Alessandria | 187 | 3 558,78 | 411 922 | 115,75 | Alessandria |
| AT | Proviñs Asti | 118 | 1 510,17 | 209 648 | 138,82 | Asti |
| BI | Proviñs Biella | 74 | 913,27 | 171 838 | 913,27 | Biella |
| CN | Proviñs Cuneo | 247 | 6 894,83 | 582 353 | 84,46 | Cuneo |
| NO | Proviñs Novara | 87 | 1 340,25 | 362 199 | 270,25 | Novara |
| TO | Meurgêr Torino | 312 | 6 826,91 | 2 212 996 | 324,16 | Torino Metropoli |
| VB | Proviñs Verbano-Cusio-Ossola | 74 | 2 260,89 | 155 065 | 68,59 | VCO |
| VC | Proviñs Vercelli | 82 | 2 081,60 | 167 189 | 80,32 | Vercelli |

## Istor

* Priñselezh Piemonte
* Rouantelezh Piemonte
* Republik Piemonte

## Skeudennoù

* Acceglio
* Acqui Terme
* Asti
* Biella
* Casale Monferrato
* Lenn Orta hag Enez San Giulio.
* Macugnaga
* Turin
* Reggia di Venaria Reale
* Torino
* Pallanza (Verbania)
* Sacra di San Michele
* Lenn Ceresole Reale
* Langhe

## Notennoù

* 1 2 (it) 'Regione Piemonte'. Kavet : 05/06/2021.
* ↑ (it) 'Consiglio Regionale del Piemonte'. Kavet : 05/06/2021.
# Piensa en mí

Piensa en mí zo ur ganaouenn spagnolek savet e 1935 gant ar sonaozour mec'hikan Agustín Lara hag e c'hoar María Teresa Lara. ‎Brudet e voe e 1948 gant ar film Revancha (savet gant Alberto Gout).

## Kanerien all

Kanet eo bet gant Agustín Lara ha kalzig a dud all war e lerc'h :
* Toña la Negra
* Luz Casal er film Tacones lejanos, gant Pedro Almodóvar e 1991
* Pink Martini en o albom Splendor in the Grass e 2009
* Roberto Alagna en e albom Pasión e 2011.

## Da glevout

* Gant ar sonaozour
* Gant Luz Casal
# Piedras Albas

Piedras Albas zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Piegaro

Piegaro zo ur gumun en Italia e proviñs Perugia, e rannvro Umbria.
# Makak Tibet

Makak Tibet :
| Makaked Tibet (ur barez hag he c'holen). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Macaca |
| Anv skiantel ||
| Macaca thibetana (Milne-Edwards, 1870) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar makak Tibet a zo ur makak, Macaca thibetana an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Al loen a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Macaca thibetana esau,
* Macaca thibetana guiahouensis,
* Macaca thibetana huangshanensis,
* Macaca thibetana thibetana
e Sina, eus reter Tibet da reter Guangdong ha da hanternoz Shaanxi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Macaca thibetana war al lec'hienn Mammal Species of the World.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Make Mine Music

Make Mine Music a zo ur film hir saoznek, sevenet gant ar pemp filmaozer stadunanat Bob Cormack (1909-1952), Clyde Geronimi (1901-1989), Jack Kinney (1909-1992), Hamilton Luske (1903-1968) ha Josh Meador (1911-1965).
Eizhvet film bevaat ar Studioioù Disney e oa, war-lerc'h The Three Caballeros (e miz Kerzu 1944) hag a-raok Fun and Fancy Free (e miz Gwengolo 1947).

## Fichenn deknikel

* Doare : Tresadennoù-bev, liv,
* Skoazellerien-sevener :
* Senario :
* Kevredadoù produiñ : Walt Disney Pictures ha Walt Disney Productions,
* Produour : Walt Disney,
* Sonerezh :
* Kevredad dasparzhañ : RKO Radio Pictures,
* Frammer :
* Deiziad dont e-maez : 20 a viz Ebrel 1946 e New York
* Pad : 75'.

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kentaenn.
* ↑ (en) Make Mine Music war Internet Movie Database.
# Makea

Makea :
| An iliz. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Macaye |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Hazparne |
| Kod kumun | 64364 |
| Kod post | 64240 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Dubois 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du pays d'Hasparren |
| Lec'hienn web | https://www.macaye.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 582 ann. (2020) |
| Stankter | 29 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 113 m — brasañ 892 m |
| Gorread | 19,75 km² |
| kemmañ |
Makea (Macaye e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Lapurdi, en Iparralde, e kanton Hazparne, a-stok ouzh Nafarroa Beherea.

## Kumunioù amezek

* Hazparne en hanternoz
* Kanbo er gwalarn
* Lekorne er reter
* Luhuso er c'hornôg
* Bidarrai er c'hreisteiz, e Nafarroa Beherea

## Skeudennoù

* Maen-bez
* Maen-bez
* Maen-bez
* Toenn gozh
* Dor
* Gourin kizellet
* Prenestr

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Makao

Makao (sinaeg : 澳門 , pinyin àomén, kantoneg : [ōu.mǔːn], portugaleg : Macau) a zo ur rannvro velestradurel dibar (RMD) e Republik Pobl Sina abaoe 1999. A-raok e oa meret gant Portugal. Da 650 834 annezad e save ar boblañs e 2016. Deuet eo da vezañ ul lec'h meur evit touristañ ha c'hoari arc'hant.

## Gevelliñ

Gevellet eo Makao gant :
* Coimbra (Portugal) (10 842 kilometr eus Makao)
* Lisboa (Portugal) (10 990 km)
* Porto (Portugal) (10 791 km)
* Linköping (Sveden) (8 362 km)
* Praia (Kab Glas) (13 778 km)
* São Paulo (Brazil) (17 980 km)
Liammoù a vignoniezh ha kenober he deus skoulmet gant :
* Đà Nẵng (Viet Nam)
* Brussel (Belgia)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Protocolos de Geminao war http://gb.iacm.gov.mo, Governo de Macau
# Makamba (proviñs)

Makamba zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Make Me Bad

Ur ganaouenn eus ar strollad metal Korn eo "Make Me Bad" hag eil single pevare pladenn ar strollad Issues.
Berzh mat a reas ar ganaouenn-mañ hag implijet e voe gant ar firm-dilhadPuma en e bruderezh d’ar mare p’en doa Korn sinet ur c’hevrad ganto. Video ar ganaouenn, levezonet war a seblant gant ar filmoù Alien, a voe rennet gant Martin Weisz, ha c’hoariet gant an aktourien Brigitte Nielsen, Udo Kier, haShannyn Sossamon. Tremen a reas alies war Total Request Live ar chadenn MTV.
An doare klev eus ar ganaouenn-mañ kavet war ar bladenn MTV Unplugged: Korn a voe sennet e doare ur meskaj gant kanaouenn ar strollad The Cure "In Between Days", gant The Cure kouviet evit an taol.

## Roll ar c'hanaouennoù

* "Make Me Bad – 3:55
* "Dirty (live) – 3:56
* "Make Me Bad (live) – 4:10
* "Make Me Bad (Sybil mix) – 5:16
* "Make Me Bad (Sickness in Salvation mix) - 3:27
* "Make Me Bad (Kornography mix) – 4:42

## Liammoù diavaez

* Pozioù ar ganaouenn
# Makak golf

Makak golf :
| Ur makak golf. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Macaca |
| Anv skiantel ||
| Macaca sylvanus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar makak golf a zo ur makak, Macaca sylvanus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Ar makak nemetañ an hini eo hag a vev en Afrika : e gavout a c'heller e menezioù Atlas Aljeria ha Maroko. Kavet e vez ivez e Jibraltar m'eo bet degaset, ar pezh a ra dezhañ ar primat nemetañ en Europa, a-gevret gant Homo sapiens evel-just.

## Liammoù diavaez

* Macaca cyclopis war al lec'hienn Mammal Species of the World.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kavet e vez ar spesadoù all en Azia ar Gevred hag ar Su.
# Makak rhesus

Makak rhesus :
| Ur makak rhesus, luc'hskeudennet en Agra (Uttar Pradesh, India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Macaca |
| Anv skiantel ||
| Macaca mulatta (Zimmermann, 1780) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar makak rhesus a zo ur makak, Macaca mulatta an anv skiantel anezhañ.
An naturour gall Jean Baptiste Audebert (1759-1800) an hini eo a anvas ar marmouz-se Macaca rhesus e 1798.
Anavezet eo al loen dre ma voe roet e anv d'ar reiziad rezuz e 1940, da-heul labourioù ar bevoniour ha mezeg aostrian Karl Landsteiner (1868-1943) hag ar bevoniour stadunanat Alexander Solomon Wiener (1907-1976), oc'h ober d'an treuzskuilhadurioù gwad bezañ suroc'h-surañ.
E-doug ar bloavezhioù 1950-60 e vannas an NASA fuzeennoù-arnodiñ en egor, makaked rhesus en o bourzh.

## Annez hag isspesadoù

Al loen a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Macaca mulatta brevicauda,
* Macaca mulatta lasiota,
* Macaca mulatta mulatta,
* Macaca mulatta sanctijohannis,
* Macaca mulatta vestita,
* Macaca mulatta villosa en Azia ar C'hreiz, ar Gevred hag ar Su.

## Liammoù diavaez

* Macaca mulatta war al lec'hienn Mammal Species of the World.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Rezuz hervez Dictionnaire français-breton (Martial Ménard), Éditions Palantines, 2012, pajenn 1188b.
# Makalu

Makalu eo ar pempvet menez uhelañ eus ar bed hag eus Himalaya; tapout a ra 8 463 m. Emañ war an harzoù etre Nepal ha Tibet.
# Nation Red

Nation Red zo ur c'hoari video dreistbevañ a-enep zombied embannet d'an 23 a viz Eost 2009 war Microsoft Windows ha sevenet gant ar studio Diezelpower Studios.

## Istor ar c'hoari

17 a viz Eost 1977. Strolladoù bihan zombied a zeu war-wel er Stadoù-Unanet Amerika (er Midwest). Dre ma ne oa ket posubl dezho implij ostilhoù, nag armoù e voe aes a-walc'h da vountañ warno betek an dezerzh. Strolladoù stourm a zo savet gant ar vro a-benn lazhadegañ ar zombied hag a chomfe, goude c'hwec'h sizhun ez eo diskleriet gant ar Stad ez eo riset an aloubadeg zombi.
Hiziv-an-deiz. 30 vloaz goude an aloubadeg ur blenier kirri-samm a vlein dre ur strollad ramzel zombied en Arizona. Dont a ra a-benn da bellmgomz d'an archerien evit laret dezho ez eo posubl d'ar zombied implij armoù a-raok ma vefe troc'het ar gaoz. Deuet eo ar zombied en-dro ha dezho eo bremañ da chaseal Mab-Den.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Nation Red
# National Basketball Association

An National Basketball Association, berraet e NBA, a zo kevredigezh pennañ basketball Norzhamerika (Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada), bet krouet e 1946 gant ar Basketball Association of America (Kevredigezh Basketball Amerika). E 1949, goude ma voe kendeuzet gant an NBL (National Basketball League), ar c'hevread a oa bet adanvet NBA. An NBA eo unan eus ar pevar c'hevread a-vicher eus ar Stadoù-Unanet gant an NFL (Amerikan football), an MLB (ar baseball) hag an NHL (hoke war skorn).

## Skipailhoù
### Eastern Conference

* Atlanta Hawks
* Boston Celtics
* Brooklyn Nets
* Charlotte Hornets
* Chicago Bulls
* Cleveland Cavaliers
* Detroit Pistons
* Indiana Pacers
* Miami Heat
* Milwaukee Bucks
* New York Knicks
* Orlando Magics
* Philadelphia 76ers
* Toronto Raptors
* Washington Wizards

### Western Conference

* Dallas Mavericks
* Denver Nuggets
* Golden State Warriors
* Houston Rockets
* Los Angeles Clippers
* Los Angeles Lakers
* Memphis Grizzlies
* Minnesota Timberwolves
* New Orleans Pelicans
* Oklahoma City Thunders
* Phoenix Suns
* Portland Trail Blazers
* Sacramento Kings
* San Antonio Spurs
* Utah Jazz
# National Computer Science Academy Pakistan

National Computer Science Academy Pakistan, berraet en NCSA Pakistan, zo ur skol brevez en Abbottabad, e Pakistan.

## Istor

NCSA Pakistan a oa bet krouet e 2003 evit sikour da wellaat ar barregezhioù micherel a-fet an urzhiataerioù er vro.

## Lec'hiadur

Darn eus ar skol NCSA Pakistan a zo lec'hiet e Mansehra Road nepell diouzh karter Mandian en Abbottabad.
# Nation of Islam

Nation of Islam (Broad an Islam) a zo un aozadur politikel, relijiel ha dispartiour amerikan, a zo mammenn al lod brasañ eus an aozadurioù muzulman er gumuniezh afroamerikan. Diaes eo gouzout pet ezel a zo ennañ peogwir ne vez ket embannet sifroù gantañ. Priziañ a reer e oa etre 20 000 ha 40 000 ezel, ha war-dro 100 000 pe muioc'h a genduaded e 2007.
Savet eo bet Nation of Islam e Detroit, e hanternoz ar Stadoù-Unanet, e 1930, gant Wallace Fard Muhammad a vez gwelet gant Broad an Islam evel ar «Mesiaz» (pe Mahdi) gortozet gant ar vuzulmiz, ha Doue (Allah) enkorfet zoken. Ur meskaj etre ar vroadelouriezh afroamerikan hag ar relijion eo ar gealoniezh zispleget ganti. Awenet eo ar relijion-se gant an Islam daoust dezhi bout pell diouzh an Islam reizhkred. Sellet e vez ouzh NoI e-giz ur sektenn gant al lod brasañ eus ar vuzulmiz.
Daoust da Wallace Fard Muhammad bout krouer NoI eo Elijah Muhammad hag a roas dezhañ e heñchadur, e aozadur hag e c'halloud, etre 1934 ha 1975. Unan pennoù-bras meur an aozadur a zo bet Malcolm X betek ma torras gantañ war-lerc'h ur birc'hirinded da vMekka e 1964 o flatrañ gouennelouriezh NoI a-c'houdevezh.
E 1975 e troas Nation of Islam d'un emsav muzulman sunnat nebeut war-lerc'h marv Elijah Muhammad. E 1978 e voe kuitaet an aozadur gant ur strollad stourmerien o nac'hañ heñchadur nevez NoI. Kemeret e voe ganto an anv Nation of Islam a oa bet dilaosket gant ar pennaozadur. Feal da gealoniezh orin, en desped da cheñchamantoù dister zo, eo renet NoI «nevez» abaoe dispartiañ 1978 gant Louis Farrakhan. Hennezh zo ur bleiner gwelet mat er gumuniezh afroamerikan e deroù ar XXIañ kantved. Ul levezon a ya pelloc'h eget kelc'hioù relijiel NoI o deus e gomzoù kumuniezhel o pouezañ war ar fed e vez ret d'ar re zu studiañ, diorren o statud kevredadel armerzhel ha stourm ouzh ar felliezh. Meur a rendael o deus savet e brezegennoù douetus a-enep d'ar re wenn ha d'ar yuzevion avat.
E 1995 ec'h aozas Nation of Islam ur vanifestadeg veur e Washington, The million march man, a oa berzet d'ar re wenn ha d'ar maouezed.
a vo kavet e Wikimedia Commons.