OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bel Air

Bel Air pe Bel-Air zo un anv-lec'h a gaver stank e korrlec'hanvadurezh Breizh, Bro-C'hall, Bro-Saoz, pe c'hoazh Aostria. Keltiek eo rak atav e vez, en Europa bepred, anv un uhelenn dediet d'an doue galian Belenos. Strewet eo bet er-maez eus Europa dre ar yezhoù saoznek ha gallek.

## Breizh

* menez Bel-Air, pennlein broig ar Menez (339 m)
* Kastel Bel-Air, er Perzh (e-kichen Argantred-ar-Genkiz), e Redon, hag e Kerc'hfaou e norzh Naoned...
* Kastel an Noë Bel-Air e Gwaled e Gwinieg Naoned
* Maner Bel-Air, e Brelez (Bro-Leon)

## Bro-C'hall

* Bel Air, ur c'harter e Pariz
* Bouc-Bel-Air, kumun e Bouches-du-Rhône
* Péret-Bel-Air, kumun e Corrèze
* Saint-Germain-du-Bel-Air, kumun e Lot
* Kastel Bélair e Saint-Émilion

## Haiti

* Bel Air, lochennaoueg ar gêr-benn Pòtoprens

## Loren

* Bel-Air, karter e Diddenuewen

## Luksembourg

* Belair, ur c'harter eus kêr Luksembourg

## Reünion

* Tour-tan Bel-Air

## Sant-Visant hag ar Grenadinez

* Chateaubelair, pennlec'h parrez Saint-David

## Sechelez

* Bel Air, un distrig en enez Mahé

## Senegal

* Hann Bel-Air, kumun e-kichen Dakar

## Stadoù-Unanet

* Bel Air, ur c'harter eus Los Angeles e Kalifornia
* Bel Air, ur gêr e Maryland

## Suis

* Bel-Air, ur c'harter eus kêr Marly
* Tour Bel-Air, e Lausanne

## Tunizia

* Bel-Air, ur c'harter eus kêr Le Bardo

## A bep seurt

* The Fresh Prince of Bel-Air, ur stirad skinwel stadunanat gant Will Smith
* Chevrolet Bel Air, ur c'harr stadunanat
# Bel Delecourt

Bel (Isabelle) Delecourt, bet ganet e 1915, a zo ur briourez hag ur dourlivourez. Emañ o chom e Kemper.
Labourat a ra gant Henriot Quimper abaoe 1947.

## Un nebeud oberennoù

* Maternité
* Vierges aux émaux

## Liammoù diavaez

* {fr} An arzourez e staliad enlinenn Henriot
* {fr} Côté Quimper, 2015: Les 100 ans de Bel Delecourt
* {fr} Le Télégramme, 2009 : Bel Delecourt. Dessiner encore et toujours.
# Bejteg

Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù didoek eo ar bejteg (bezhta) komzet gant 6 800 a dud e Dagestan dreist-holl.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Pajenn Ethnologue
# Beked

Beked :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Esociformes |
| Kerentiad : | Esocidae |
| Genad : | Esox |
| Anv skiantel ||
| Esox lucius Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar beked (Esox lucius), liester: bekeded, a zo ur pesk dour dous kigdebrer hag a vev en Eurazia hag en Amerika an norzh, en takadoù kerreizh.
# Beja (Portugal)

Beja ( distaget [ˈbɛʒɐ] e portugaleg) zo ur gêr eus Portugal, pennlec'h distrig Beja, e Rannvro Alentejo. E 2011 e oa 35 854 a annezidi.

## Tud brudet

* André de Gouveia
* Mariana Alcoforado, leanez (1640-1723)
* António Raposo Tavares, ergerzher (1598–1658)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel (pt)
# Bejaia

Bejaia (kabileg: Bgayet pe Vgayet ; arabeg: ‏بجاية‎ Bijayah) zo ur gêr eus Aljeria, lec'hiet war ribl ar Mor Kreizdouar. Poblet e oa gant war-dro 178 000 a dud e 2008.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bekkevoort

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Bekkevoort zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 37,28 km²
* Poblañs (2022) : 6 459 a dud
* Stankter : 173 den/km²
# Bel-Ami

Bel-Ami zo ur romant gallek gant Guy de Maupassant(1850-1893), hag embannet e 1885.
Da gentañ e voe embannet a-dammoù er gelaouenn Gil Blas, ha goude en ul levr gant an embanner Victor Havard. E 1895, daou vloaz goude marv an oberour, e voe graet un embannadur skeudennaouet gant un embanner all, Paul Ollendorff.

## Ar romant

C'hoarvezout a ra an istor e Pariz en eil hanterenn an XIX$^{vet}$ kantved.

## Filmoù

Meur a film zo bet graet diwar ar romant.
# Beizama

Beizama zo ur gumun vihan eus Gipuzkoa, en Euskal Herria. 180 a dud a oa eno o chom e 2008.
An eil uhelañ kumun e Gipuzkoa eo war-lerc'h Bidegoian. Kreiz ar broviñs eo ivez.
# Bag-servij

Ul lestr-servij a vez implijet evit degas traoù pe evit kas un harp da vigi all pe war lec'hioù na c'heller tizhout mod-all. Meur a rummad bigi-servij zo, dezho mentoù a bep seurt, hervez ar c'hefridioù da seveniñ.

## Seurtoù bigi-servij

* Listri-balizennoù
    Al listri-balizennoù a ya de lec'hiañ ha da ratreañ ar boueioù.
* Listri eneptan
    Al listri eneptan gant ur vangounell war vourzh a c'hell diwall ar porzh d'an tanioù-gwall
* Listri-lomaniñ
    Implijet gant al lomaned evit mont da ziarbenn al listri a zeu tre er porzh ha pignat war vourzh evit o henchañ betek ar c'hae.
* Listri-saveteiñ
    Listri mat da vont war ar mor rust ken e c'heller kas sikour d'an dud.
* Listri surentez-vor
    Gant al listri surentez-vor e c'hell ar gargidi arbennik lakaat al lezennoù hag ar reolioù war ar surentez da vezañ doujet outo war vor.
* Listritour-tan
    Al listri tour-tan a vez eoriet en donvor en ul lec'h arvarus da verdeiñ.
* Ramokerioù
    Meur a seurt ramokerioù a gaver.
   * Ramokerioù-ambroug a ra war-dro an eoullistri er gwazhioù-mor.
   * Ramokerioù donvor evit ramokañ al listri hag ar c'hobiri war bellhent.
   * Ramokerioù-porzh evit stlejañ al listri a zeu tre er porzh pe e guita.
   * Ramokerioù-saveteiñ evit kas sikour d'al listri en arvar; listri-saveteiñ ez int ivez war an dro.
* Listri-ravaneller
    Al listri-ravaneller a vez implijet evit diatrediñ stradoù ar porzhioù ken e vez miret an donder a zo ret evit monedone ar bigi.
# Bafing

Bafing zo ur rannvro eus Aod an Olifant, e gwalarn ar vro.
g • ka • ke Rannvroioù Aod an Olifant :
| Rannvroioù | Agnéby · Bafing · Bas-Sassandra · Denguélé · Dix-Huit Montagnes · Fromager · Haut-Sassandra · Lacs · Lagunes · Marahoué · Moyen-Cavally · Moyen-Comoé · N'zi-Comoé · Savanes · Sud-Bandama · Sud-Comoé · Vallée du Bandama · Worodougou · Zanzan |
# Bagad Bleimor

Bagad Bleimor (pe ar bagad Bleimor) a oa ur bagad krouet gant skouted an aozadur, Skaouted Bleimor, renet gant Perig ha Lizig Keraod, hag a grogas da seniñ e deroù ar bloazioù 1950. E 1967, da heul dizemglevioù ideologiezh etre pennsonerien ar bagad ha pennoù Bleimor e teuas ar bagad Bleimor da vezañ ur gevredigezh distag. Gounezet ez eus bet meur a genstrivadeg gant ar bagad ha gwelet e voe o seniñ war leurennoù bras a-dreñv da Alan Stivell er bloazioù 1970. Lec'hiet eo bet e meur a lec'h (Pariz, an Oriant, Langoned). Er bloazioù 1990, d'ur mare ma ne oa ket gwall oberiant ar bagad ken, e voe kendeuzet e Kevrenn an Arvorig.

## Tud vrudet bet o seniñ gant bagad Bleimor

* Alain Cochevelou (Alan Stivell)
* Donatien Laurent
* Gwennole ar Menn
* Youenn Sicard
* Yann-Fañch ar Merdy

## Pladennoù

* Bagad Bleimor - sonerezh geltiek (sic) (1974) - Keltia III
# Bafatá

Bafatá eo eil kêr vrasañ Ginea-Bissau, e kreiz ar vro, gant war-dro 22 500 annezad enni.
Pennlec'h rannvro Bafatá eo. Enni e oa bet ganet Amílcar Cabral.
# Bag-kanoliañ

Ul lestr-brezel skañv, bihan e galandour eo ar vag-kanoliañ. Armet eo gant ur c'hanol da nebeutañ. Implijet ez eus bet bagoù-kanoliañ e broioù tramor trevadennet pe dindan dalc'h dreist-holl. Gellout a reer o implijout war stêrioù.
Ur film bet sevenet e 1966 gant Robert Wise, The Sand Pebbles a gont darvoudoù c'hoarvezet da skipailh ur vag-kanoliañ amerikan war ar Yangtze e Sina e 1926. Savet eo bet ar senario gant Robert Anderson diwar ur romant gant Richard McKenna. E-touez an aktourien e weler Steve McQueen, Richard Attenborough, Candice Bergen, Emmanuelle Arsan, Makoto Iwamatsu...
# Baga mboteneg

Ur is-skourr eus ar yezhoù atlantel eus is-skourr ar yezhoù mbouloungek-nalouek eo ar baga mboteneg (baga mboteni).

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Bafatá (rannvro)

Bafatá zo ur rannvro eus Ginea-Bissau.
g • ka • ke Rannvroioù Ginea-Bissau :
| Rannvroioù | Bafatá · Biombo · Bissau · Bolama · Cacheu · Gabú · Oio · Quinara · Tombali |
# Ar vran hag al louarn

Ar vran hag al louarn zo anv brezhonek ur fablenn meur a stumm dezhi.

## Orin

Dont a ra ar fablenn eus ur vojenn henc'hresianek savet e komz-plaen gant Aisopos en Henamzer, war-dro ar VII$^{vet}$ kantved kt JK hag ar VI$^{vet}$ kantved kt JK. Aisopos eo tad ar fablennoù en hengoun lennegel Europa.
War e lerc'h e voe lakaet Ar vran hag al louarn, ha meur a fablenn all, e gwerzennoù latin gant Phaedrus (10 kent JK - war-dro 54 goude JK).
Ne voe ket peurankouaet er Grennamzer pa weler er Roman de Renart ar vran Tiecelin, he devoa laeret ur fourmaj digant ur gozhiadez, o leuskel he zamm da vont gant al louarn.
E 1647 e voe embannet un droidigezh c'hallek diwar Phaedrus, savet marteze gant Louis-Isaac Lemaistre de Sacy (1613-1684).
Gant an holl skridoù-se e oa bet awenet ar barzh gallek Jean de La Fontaine (1621-1695), en e zastumad fablennoù gallek, embannet en 1668. Hennezh eo awener an darn vrasañ eus ar fablennoù brezhonek a gaver abaoe an Patrom:XIXvet kanved.

## Skridoù brezhonek

Pevar stumm brezhonek anavezet zo da vihanañ.

### XIX$^{vet}$ kantved

Savet e oa bet an doare brezhonek koshañ e 1828, gant Guillaume Ricou, e-barzh Fablou Esop troët en brezonec.
Un doare all zo bet savet gant Yves Louis Marie Combeau e 1836-37 ; adembannet eo bet e 2005.
N'eo ket bet lakaet ar fablenn e brezhoneg gant Pierre Désiré de Goësbriand en e levr Fables choisies de La Fontaine traduites en vers bretons e 1836.

### XX$^{vet}$ kantved

E 1907 e voe embannet doare Joachim Lamour (1841-1927) e stumm ur ganaouenn$^,$.
E 1935 e voe embannet doare Potr Treoure (1874-1952) el levr Barzaz ha Soniou evit ar vugale, hag adembannet goude ar brezel en e levr Mojennou ha Soniou$^,$.

### XXI$^{vet}$ kantved

Adembannet eo bet skrid Kombod gant Daniel Doujet el levr Fablennoù Jean de la Fontaine evit Al Lanv e 2005.

### Enrolladur brezhonek

E 2010 e oa bet enrollet gant Christophe Gac er studio Radio Émeraude (Ar Folgoad) hag embannet gant an ti Éditions Ti ar Vro Bro-Leon (Lesneven) e miz Du dindan stumm ul levrig pozioù ha div bladennig-arc'hant, a ginnig 52 ganaouenn ha 4 fablenn e brezhoneg : Kanit 'ta tudoù.

## Sonerezh

Pezhioù sonerezh zo bet savet gant meur a soaozour.
* Louis-Nicolas Clérambault (1676-1749)
* Jacques Offenbach e Six Fables de La Fontaine (1842)
* Charles Gounod (1857)
* Benjamin Godard eSix Fables de La Fontaine (~1871)
* Louis Lacombe (1888)
* Charles Lecocq e Six Fables de Jean de la Fontaine (1900)
* André Caplet e Trois Fables de Jean de la Fontaine (1919)
* Maurice Delage e Deux fables de Jean de la Fontaine (1931)
* Kanet eo bet barzhoneg La Fontaine gant Les Frères Jacques.
* Gant Giovanni Arpino ez eus bet savet un heuliad italianek d'an istor, ma weler merc'h al louarn o lazhañ ar vran.
* Gant Ivan Krilov eo bet lakaet e ruseg.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Renart et Tiécelin le corbeau
* ↑ (fr) Les fables de Phedre, affranchy d'Auguste
* ↑ (fr) Wikisource
* ↑ Ar Vran hac al louarn
* ↑ (br) Emglev bro an Oriant, Chronique 7 - Ar Vran hag al Louarn
* ↑ (br) Ar vran hag al louarn
* ↑ (br) Skrid Potr Treoure
* ↑ (br) Ar vran hag al louarn
* ↑ YouTube
* ↑ YouTube
* ↑ YouTube
# Ara Buffon

Ara Buffon :
| Un ara Buffon (par). En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara ambiguus (Bechstein, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ara Buffon (liester : araed Buffon) a zo ur spesad perokeded trovanel, Ara ambiguus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Psittacus ambiguus (kentanv) da gentañ-penn (e 1811) gant al loenoniour alaman Johann Matthäus Bechstein (1757-1822) : dougen a ra anv ar skiantour ha skrivagner gall Georges-Louis Leclerc de Buffon (1707-1788).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, greun ha had dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ e kreiz ha hanternoz Suamerika :
* Ara ambiguus ambiguus, eus reter Honduras da walarn Kolombia,
* A. a. guayaquilensis, e kornôg Ecuador ha mervent tost Kolombia.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara ambiguus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara ambiguus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Ara ambiguus war al lec'hienn Avibase.
# Ara (genad)

Ara :
| Ara ambiguus, luc'hskeudennet e zoo Hodonín (Republik Tchek). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Anv skiantel ||
| Ara (genad) Lacépède, 1799 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1799 gant an evnoniour gall Bernard-Germain de Lacépède (1756-1825).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Eizh spesad a ya d'ober ar genad hiziv an deiz :
* an ara Buffon (Ara ambiguus)
** A. a. ambiguus hag A. a. guayaquilensis,
* Ara ararauna,
* an ara ruz ha glas (Ara chloropterus),
* Ara glaucogularis,
* Ara macao
** A. m. cyanopterus hag A. m. macao,
* Ara militaris
** A. m. bolivianus, A. m. mexicanus hag A. m. militaris,
* Ara rubrogenys,
* Ara severus,
* † Ara tricolor (aet da get).
O c'havout a reer holl e Suamerika ha Kreizamerika (betek kreisteiz Mec'hiko).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Psittacidae/Ara (lennet e-barzh d'an 12 a viz C'hwevrer 2016).
# Ara ararauna

Ara ararauna :
| Ara ararauna. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Psittacidae |
| Genad : | Ara (genad) |
| Anv skiantel ||
| Ara ararauna (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ara ararauna a zo ur spesad perokeded bras eus ar c'herentiad Psittacidae.
Anvet e voe Psittacus Ararauna (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh, greun, had ha kraoñ dreist-holl.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, eus reter Panamá da reter Perou, hanternoz Bolivia, Paraguay ha reter Brazil.

## Liammoù diavaez

* (en) Ara ararauna war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ara ararauna war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ara glas ha gwenn (liester : araed glas ha gwenn) eo an anv boutin studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Ara ararauna war al lec'hienn Avibase.
# Ar viskoulenn vihan a rae toulloù e pep tra

Ar viskoulenn vihan a rae toulloù e pep tra eo anv brezhonek ul levr bugale savet ha skeudennaouet gant ar skrivagner stadunanat Eric Carle. Troet eo bet gant Jañdo Robin, hag embannet gant TES e 2006.
The Very Hungry Caterpillar ("Ar viskoulenn varnaonek") e oa anv orin al levr pa voe embannet e 1969 e SUA gant World Publishing Company, hag adembannet goude gant Penguin Putnam. Istor ur viskoulenn hag a deu da vezañ ur valafenn eo.
Berzh bras a reas ha troet e voe e meur a yezh. Ouzhpenn 30 milion a skouerennoù zo bet gwerzhet anezhañ dre ar bed.

## Notennoù

* ↑ http://www.klask.com/index.php?yc=0&dib=11&niv=12004&ger=
# Ar vorganez vihan (delwenn)

Ar vorganez vihan (daneg: Den lille Havfrue) a zo un delwenn arem war ziskouez war ur roc'h e porzh Kopenhagen (55°41′34.3″ N, 12°35′57.38″ E), e Langelinie, e park Churchill. Ur skeudennadur eus kontadenn Hans Christian Andersen eo. Arouez ha dedennadur touristerezh pennañ Kopenhagen eo. 1,25 m eo he ment, ha 175 kg he fouez, ha tost-tre ouzh ribl ar mor emañ. E 1909 e voe urzhiet gant Carl Jacobsen, hag eñ krouer Ny Carlsberg Glyptotek ha mab krouer breserezh Carlsberg.
Gant Edvard Eriksen e voe savet an delwenn. Evit a sell ouzh ar penn ec'h implijas an dañsourez Ellen Price da batrom, hag e wreg Eline Eriksen evit a sell ouzh ar c'horf. D'an 23 a viz Eost 1913 e voe staliet an delwenn.

## Vandalerezh

Meur a wech eo bet distrujet an delwenn, ha bewech e voe adsavet.
* D'ar 24 a viz Ebrel 1964 e voe heskennet ha laeret he fenn gant arzourien al luskad degouezhelour, Jørgen Nash en o zouez. Biken ne voe kavet ar penn en-dro, sed ma voe savet unan nevez.
* D'an 22 a viz Gouere 1984 e voe tennet he brec'h dehou diganti, hag adroet e voe daou zevezh war-lerc'h.
* E 1990 e voe klasket dibennañ anezhi ur wech ouzhpenn. Ar re a felle dezho hen ober ne zeujont ket a-benn, met un troc'h 18 cm hirder a laoskjont en he gouzoug.
* D'ar 6 a viz Genver 1998 e voe dibennet evit an eil gwech. Ne voe ket gouezet piv en doa graet an taol, met ardoet e voe he fenn memestra, hag adstaget d'ar 4 a viz C'hwevrer.
* Meur a wech e voe livet, e 1961 e voe livet he blev e ruz, ha livet ur vrennidenn dezhi ivez.
* D'an 11 a viz Gwengolo 2003 e voe klasket he zennañ diouzh he sichenn dre implijout danvez-tarzh.
* Gwisket e voe gant ur burqa, roet e voe un dildo, hag all.
* E-pad an noz etre an 20 hag an 21 a viz Mae 2007 e voe goloet he c'horf gant danvez ruz ha ruz-bourdel, ha goloet he fenn gant ur ouel.

## Touristerezh

* Etre ar 1añ a viz Mae hag an 31 a viz Here 2010 e voe war ziskouez e Harbour Pool e-kreiz Ti Danmark da geñver Expo 2010 e Shanghai. Gant 70 milion a dud e voe gwelet, tra ma c'helle an douristed a oa e Kopenhagen gwelout skeudennoù anezho, skignet war-eeun eus Shangai.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Ar vorganez vihan e lec'hienn Visit Copenhagen
* Den lille havfrue - "The Little mermaid". H.C.Andersen Information
* Ar vorganez vihan : skeudenn 360°

## Notennoù

* ↑ http://copenhague.org/la-petite-sirene-de-copenhague/,copenhague.org
* ↑ http://www.ballerinagallery.com/price.htm, Ellen Price, ballerinagallery.com
* ↑ The Copenhaghen Post, Little Mermaid takes a tumble
* ↑ The Copenhaghen Post, Little Mermaid vandalised - again
* ↑ Libération, La Petite Sirène de Copenhague en burqa
# Ar vugale oc'h ober pecheroù

Ar vugale oc'h ober pecheroù zo un daolenn a vije bet graet gant Leonardo da Vinci. Gwelout a reer Jezuz ha Yann e genderv, an hini a vo anvet ar Badezour, o reiñ un evn, pe un añ, an eil d'egile.
Liammet eo an daolenn ouzh danvez div daolenn all gant an arzour hag anvet Gwerc'hez ar C'herreg.
Hervez ar vojenn e vije en em gavet tiegezhioù an daou vugel p'edo hini Jezuz o tec'hel da Egipt.
War-lerc'h Leonardo e voe livet bugale all oc'h ober pecheroù.
# Ar weledigezh war-lerc'h ar sarmon

Ar weledigezh war-lerc'h ar sarmon (La Vision après le Sermon), pe Jakob o’n em gannañ gant an ael (La Lutte de Jacob avec l’Ange), zo ul livadur gant Paul Gauguin e-kerzh ur chomadenn e Pont-Aven.
Levezonet eo an oberenn gant ar mestr japanat Hokusai. Miret eo an daolenn en National Gallery of Scotland e Dinedin.

## Skeudennoù

* Ar Gouren, gant Paul Sérusier
* Emgann Jakob hag an Ael, 1854-61, Eugène Delacroix
* Prunenneg Kameido, 1857, Utagawa Hiroshige
* Poltred Madeleine Bernard, 1888, Paul Gauguin

## Daveennoù

* (es) P. F. R. Carrassat, Maestros de la pintura, Spes Editorial, S.L., 2005 (ISBN 978-84-8332-597-1)
# Ara

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ara a c'hall bezañ meur a dra :

## Tud

Un anv-den eo Ara.
* Guido Ara (1888-1975), ur melldroader italian
* Masahito Ara (1913-1979), ur skridvarnour japanat
* Seiji Ara (1974-), ur bleiner kirri japanat

## Evned

* Ara : ur genad evned eo, e kerentiad ar Psittacidae

## Lec'hioù

Ul lec'hanv eo Ara ivez.
* Ara, ur stêr en Aragon
* Ara, ur gêriadenn en Armenia

## Traoù all

* Ara: an Aoter (steredeg)
* Ara, ur gazetenn gatalanek
* (849) Ara, un asteroidenn
# Biwateg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù youatek eo ar biwateg (biwat pe munduguma) komzet gant tro-dro da 3 042 den (2003) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù youatek-langamek
# Biz-gwalenn

Ar biz-gwalenn, pe biz ar bizoù, anv ar biz etre ar biz-bras hag ar biz-bihan, eo an hini a vez lakaet outañ ar walenn-dimeziñ.
# Bivongi

Bivongi zo ur gumun italian e Meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Biz-yod

Ar biz-yod eo anv ar biz etre ar meud hag ar biz-bras. Gantañ e vez diskouezet traoù ha tud, hag e vez tañvaet ar yod pe ar gaotigell.
Alies, pa vez lavaret sevel an dorn, e vez savet ar biz-yod, hervez an doare da gomz e galleg hag e Bro-C'hall. E broioù all e vez savet an dorn.
War o biz-yod eo e vez lakaet o beskenn gant tud zo pa vezont o wriat, war o biz-bras pe o biz-gwalenn gant ar gemenerien ha kemenerezed peurvuiañ.

## Anvioù all

* biz-ar-vagerez
* ar biz-liper

## Pennad kar

* Digit ratio
# Biz-bihan

Ar biz-bihan, pe biz-skouarn, eo ar biz moanañ en dorn. An hini nemetañ a c'haller lakaat er skouarn eo ivez.

## Dañsoù

E Breizh, pa vez dañset an dañsoù en dro ha kas a-barzh e vez an dañserien o terc'hel biz-bihan an daou zañser a bep tu dezhe. E broioù all ez eus dañsoù heñvel: Turki, Armenia.

## Broioù all

En India e vez savet ar biz-bihan gant an dud da ziskouez emaint o vont da droazhañ.
E Japan eo boaz ar yakuza da droc'hañ ar biz-bihan evel kastiz, ha yubitsume a vez graet eus kement-se.
# Biz-troad

Pemp biz zo ouzh pep troad d'an den, evel ma'z eus ouzh pep dorn.

## Gouren

E-barzh ar gouren e komzer eus an taol biz-troad.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Biz-bras

Ar biz-bras, pe biz-kreiz eo anv ar biz hirañ, e-kreiz an dorn, etre ar biz-yod hag ar biz-gwalenn.

## E yezhoù all

E yezhoù zo e vez graet an hini mezhus anezhañ abalamour ma vez lakaet a-wechoù er fraezh pe er gouhin. E spagnoleg e vez graet dedo corazón, biz ar galon, anezhañ. N'eo ket hollvedel al liamm etre biz ha mezh eta.
# Biyoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus isskourr ar yezhoù hanek eo ar biyoeg (bi(y)o pe biyue) komzet gant tro-dro da gant mil den e Yunnan e Sina.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
* Yezhoù loloek ar su
* Yezhoù akaek
# Biz

    Evit implijoù all, gwelet Biz (disheñvelout).
Ar biz a lavarer eus pep hini eus ar pemp ezelig a zo e penn pep dorn.
E penn pep biz ez eus un ivin. Troc'hañ an ivinoù a ranker ober bep an amzer.

## Bizied an dorn

* Ar meud, anvet "biz-meud" ivez
* Ar biz-yod
* Ar biz-bras, pe "biz-kreiz"
* Ar biz-gwalenn, pe "biz ar bizoù"
* Ar biz-bihan

## Bizied an treid

Evit bizied an treid, sellout ouzh ar pennad biz-troad.

## Bizadoù

Pa vez poan en ur biz e lavarer ez eus ur bizad. A bep seurt bizadoù zo. Ar veskoul a vez graet eus unan anezho. A-wechoù ivez e c'hall un ulmenn, pe ur skiltrenn, mont e-barzh ar biz, ha neuze e ranker he zennañ, panevet da se e koeñv ar biz. C'hoarvezout a ra d'an drein mont e-barzh bizied al liorzherien pa ne wiskont ket manegoù.

## Bizied all

* Ar biz warn-ugent a lavarer a-wechoù eus kalc'h ar wazed.
* Bizied a lavarer ivez eus pavioù ar c'hranked pe al legistri.
* Bizied a lavarer ivez eus begoù lemm binvioù zo: ferc'hier, rastelloù, an heskennoù.
* Bizied a lavarer eus ar seurt nadozioù a zo ouzh an horolajoù hag eurierioù.
* Bizied ar gernez a vez lavaret eus un den pizh.

## C'hoari gant ar bizied

* Diskouez un den gant e viz n'eo ket brav d'ober.
* An hini a gouezh e viz en e zorn a zo dipitet.
* Ober biz da un den a zo kement ha gourdrouz anezhañ.
* An hini a vez e viz er wask ne vez ket en e vleud
* An hini a zo moan e vizied a zo gwall bizh
* An hini a zo kamm, pe kromm e vizied a zo laer.
* Poazhañ, skaotañ, e viz(ied) a zo kement ha faziañ .
* Lienañ ar biz kontrol a zo kement ha faziañ.

## Gwalennoù

Gwalennoù a vez lakaet ouzh ar bizied gant tud zo, ha darn a laka ouzh pep biz zoken.