OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tremblay

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tremblay zo un anv-lec'h gallek hag a dalv "al lec'h ma sav gwez elv-kren" (trembles e galleg). Deuet eo da vezañ an anv-tiegezh stankañ e Bro-Gebek abalamour d'un Norman, Pierre Tremblay, erruet e Frañs-Nevez e 1647.

## Anv-lec'h
### Breizh

* Tremblay, anv gallek kumun gozh Kreneg, bremañ e-barzh ar gumun nevez Traoñ-Kouenon

### Bro-C'hall

* Tremblay-en-France, en Enez-Frañs
* Le Tremblay-sur-Mauldre en Enez-Frañs
* Tremblay-les-Villages, e rannvro Centre-Val de Loire
* Le Tremblay, ur gumun gozh bremañ e-barzh kumun nevez Ombrée d'Anjou en Anjev
* Le Tremblay-Omonville e Normandi

## Tud

* Michel Tremblay (g. e 1942), skrivagner kebekat
* Karl Tremblay (g. e 1976), kaner ar strollad Les Cowboys fringants
* François Leclerc du Tremblay (1577–1638), manac'h gall
# Tremblay-en-France

Tremblay-en-France :
| Karter Vieux-Pays. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Le Raincy |
| Kanton | Tremblay-en-France (pennlec'h) |
| Kod kumun | 93073 |
| Kod post | 93290 |
| Maer Amzer gefridi | François Asensi 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Plaine de France |
| Lec'hienn web | https://www.tremblay-en-france.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 36 477 ann. (2020) |
| Stankter | 1 626 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 84 m bihanañ 58 m — brasañ 111 m |
| Gorread | 22,44 km² |
| kemmañ |
Tremblay-en-France zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Le Raincy.
Er bloavezh 2020 e oa 36 477 a annezidi hag a reer Tremblaysiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Termenva 2 an aerborzh Paris-Charles-de-Gaulle, lec'hiet e Tremblay.
* Kastell glas.
* Ti-feurm manac'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Tremedal de Tormes

Tremedal de Tormes zo ur gumun e Spagn e proviñs Salamanca.
# Tremaria

Tremaria, pe Trevaria, zo un anv-lec'h brezhonek. Savet eo diwar ar ger trev hag an anv Maria, anv latin ha brezhonek ar Werc'hez Vari.

## Lec'hioù

* Tremaria, e Landerne
* Tremaria, e Pontekroaz

## Tud

Un anv-tiegezh eo ivez.

## Pennadoù kar

* Kervaria
* Lokmaria
# Tremazan

Tremazan zo anv ur c'hastell e Landunvez, e Bro-Leon, savet war un duchenn roc'hellek dirak Porsal. Ne chom nemet dismantroù anezhañ, tammoù eus un tour karrezek, aet d'an traoñ tammoù anezhañ e goañvezh ar bloaz 1995.
Daoust d'an tour-meur bezañ kouezhet en e boull, e chom heverk ar savadur : 30 metr uhelder zo dezhañ ha pevar estaj. N'eus nemet tri zour-meur karrezek evel-se e Breizh : emañ ar re all e Hazhoù hag e Klison. Savet e vije bet an tour-meur-se etre 1330 ha 1350, hervez ar studiadennoù nevesañ. Ur voger gentañ a oa bet savet goude, er XIV$^{vet}$ kantved, hag un eil er XV$^{vet}$ kantved.

## Istor

Stag eo anv Tremazan ouzh hini sant Tangi, hag e c'hoar Eodez Tremazan. Duchatel pe du Chastel e oa anvet tiegezh perc'henned ar c'hastell, ha Tangi zo bet un anv-badez douget gant meur a vab er familh.
Hervez ar richenn e oa bet savet ar c'hastell gant un aotrou Bernard du Chastel pa oa deuet en-dro eus Brezelioù ar Groaz, e 1248. En hanterenn gentañ ar XIV$^{vet}$ kantved e kaver meneg asur eus ar c'hastell en istor, e-pad Brezel hêrezh dugelezh Breizh : a-du gant Yann Moñforzh e oa ar familh du Chastel ; d'un aotrou anvet Bernard du Chastel ivez, a oa diskennad d'ar Bernez kentañ, e taskoras Charlez Bleaz e gleze en emgann ar Roc'h-Derrien, e 1347. Pa zeuas ar peoc'h en-dro e tostaas ar familh d'ar C'hallaoued, hogen pa zeuas an dug Yann IV en-dro, e 1379, e savjont a-du gantañ adarre.
E dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved e tremenas ar c'hastell etre daouarn an tiegezh Reoz (Rieux), hag etre meur a familh all goude, a-raok bezañ prenet gant Louise de Keroual e 1684. Adwerzhet e voe meur a wech goude. Un ti-feurm e oa deuet da vezañ en XIX$^{vet}$ hag en XX$^{vet}$ kantved. E 1999 e voe prenet gant kumun Landunvez. Hiziv e klask ar gevredigezh « SOS Château de Trémazan » lakaat gwareziñ ar c'hastell ha ledañ gouiziegezh diwar-benn e istor.

## Levrlennadur

* Le Trémazan des Du Chastel, du château fort à la ruine aktaoù kollok Brest e 2004, dindan renerezh Yves COATIVY, CRBC - Association SOS Château de Trémazan, 2006
* Le château fort de Trémazan, Association SOS Château de Trémazan, 1999

## Pennadoù kar

* Tanneguy du Chastel

## Liammoù diavaez

* Kevredigezh mignoned ar c'hastell
* Casteland
* Lec'hienn Landunvez

## Notennoù

* ↑ Le château fort de Trémazan, Association SOS Château de Trémazan, 1999, p. 26
# Tremelar

Tremelar :
| Anv gallaouek | Trémeleir |
| Anv gallek (ofisiel) | Tréméloir |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg (Goueloù) |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Kastellaodren (betek 2015) Plerin (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22367 |
| Kod post | 22590 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Luc Bertrand 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Sant-Brieg Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 797 ann. (2013) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 33′ 22″ Norzh 2° 51′ 25″ Kornôg / 48.5561111111, -2.85694444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 100 m bihanañ 59 m — brasañ 139 m |
| Gorread | 4,69 km² |
| Tremelar ||
| kemmañ |
Tremelar a oa ur gumun eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor, e Bro-Oueloù.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,89 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den abalamour d'ar brezel.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Bodet e voe gant Porzhig d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Melar.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) en iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Taolennoù ar re varv (1914-1918 ha 1939-1945) er maerdi, luc’hskeudennoù$^,$

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Cillart, Aotrounez Suville | En gul e gorn-hemolc'h en argant, lêrennet heñvel ouzh lammell Sturienn : Mon corps et mon sang |

## Pennad kar

* Porzhig.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Tremelar war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Ouest-France
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Aodoù-an-Arvor, Kerzu 2015
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Tremelo

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tremelo zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 21,89 km²
* Poblañs (2022) : 15 190 a dud
* Stankter : 694 den/km²
# Tremembeg

Ur yezh direnk komzet e Ceara eo an tremembeg. N'ouzer hogozik netra diwar e benn ha marteze a-walc'h eo ez eo aet da get. Ne oa komzet mui nemet gant un nebeud tud kozh e 1995.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Tremen Drake

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tremen Drake a zo ur vrec'h-vor ledan (war-dro 830 km) etre Douar an Tan, e penn traoñ Amerika ar Su, hag Inizi Shetland ar Su en Antarktika. Eno en em gav Meurvor ar Su, gevred ar Meurvor Habask ha mervent ar Meurvor Atlantel.
* Bannerezh azimutel Lambert
* Strad ar vrec'h-vor
# Trindade (Goiás)

Trindade zo ur gêr eus Brazil e stad Goiás. 119 385 a dud a oa o vevañ enni e 2016.

## Liammoù diavaez

* Câmara municipal de Trindade
# Trini López

Trini López (Trinidad López, III diouzh e anv gwir), bet ganet e Dallas d'ar 15 a viz Mae 1937, zo ur c'haner hag ur soner gitar stadunanat. Berzh bras en devoa graet e 1963 gant e zoare eus ar ganaouenn saoznek If I Had a Hammer (savet gant Pete Seeger ha Lee Hays e 1949).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Trinidad

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Trinidad, anv spagnolek an Drinded, zo un anv-lec'h spagnolek, skignet dre Amerika gant ar Spagnoled.

## Relijion

Roet eo bet an anv Trinidad da enoriñ an Drinded kristen.

## Lec'hanvadurezh
### Arc'hantina

* Trinidad, e proviñs San Juan;
* Enez Trinidad, e Proviñs Buenos Aires, er su da veg-douar Punta Alta;
* La Trinidad, e Proviñs Buenos Aires

### Bolivia

* Trinidad, pennlec'h departamant Beni;

### Honduras

* Trinidad, e departamant Santa Bárbara;

### Kolombia

* Trinidad, kumun e departamant Casanare;

### Kuba

* Trinidad, kêr en arvor kreisteiz an enezenn.

### Inizi Maloù

* Isla Trinidad, anv spagnolek Saunders Island en Inizi Maloù;

### Spagn

* La Trinidad, karter e kêr Málaga;

### Stadoù-Unanet

* Trinidad, e Colorado;

### Trinidad ha Tobago

* Enez Trinidad, un enezenn er Mor Karib, ar vrasañ eus Republik Trinidad ha Tobago;

### Uruguay

* Trinidad,pennlec'h departamant Flores;

### Venezuela

* La Trinidad, kumun e stad Yaracuy

## Tud

* José Dionisio de la Trinidad de Herrera y Díaz del Valle, politikour eus Honduras en XIX$^{vet}$ kantved
* Trinidad Jiménez, politikourez spagnol
* Trinidad Rollán Sierra, politikourez spagnol

### Trini

Trini eo berradur an anv Trinidad.
* Trini De Combe (ganet e 1982), skrivagnerez chileat
* Trini López, kaner

## Filmoù

* Affair in Trinidad, e 1952 gant Rita Hayworth.

## Pennadoù kar

* Santísima Trinidad
* Tríada
* Trinity, e saozneg
* Trindade, e portugaleg
* Trinded, pe Treinded e brezhoneg
* Trindod, e kembraeg.
# Trindade e Martim Vaz

An Drinded ha Martim Vaz, pe Trindade e Martim Vaz, zo un enezeg a 5 enezenn, 10, 4 km2 en holl, er Meurvor Atlantel, perc'hennet gant Brazil, ur 1,100 kilometr er reter da stad Espírito Santo, hag ivez 2,100 kilometr er mervent da Enez Ascension ha 2,550 kilometr er c'hornôg da Saint Helena, ha 4,270 kilometr eus aod Afrika.
# Trindade

Trindade zo un anv portugalek a glot gant Trinidad e spagnoleg, ha Trinded e brezhoneg.

### Brazil

* Enez Trindade, enezennig er Meurvor Atlantel, en enezeg Trindade e Martim Vaz, stag ouzh Stad Espírito Santo ;
* Trindade - kumun e Stad Goiás;
* Trindade - kumun e Stad Pernambuco;
* Trindade - karter e Florianópolis, Santa Catarina;
* Trindade - karter e São Gonçalo, Rio de Janeiro.

### Portugal

* Trindade - parrez e Beja.
* Trindade - parrez e Vila Flor.
* Trindade
* Trindade - asav er Metro do Porto.

### São Tomé ha Príncipe

* Trindade - pennlec'h distrig Mé-Zóchi

## Lennegezh

* Trindade (pezh), ur pezh-c'hoari gant ar skrivagner brazilian Caio de Andrade.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Trinded

Trinded, pe Treinded, a zo
* ur ger a denn d'ar relijion,
** da unan eus kredennoù ar relijion gristen, an Drinded kristen
*** Sul an Drinded, ur gouel kristen
** da drindedoù relijiel all
*** Ahura, trinded ar zoroastregezh
*** trinded ar shintoegezh
*** Trimurti, meizad hindouat un doue e tri ferson
* un anv-lec'h brezhonek, An Drinded

## Pennadoù kar

* Trinity
* Trinité
* Trinidad
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Trinidad (Bolivia)

Trinidad zo ur gêr eus Bolivia, ha kêr-benn departamant Beni.
# Trindade (Pernambuco)

Trindade zo ur gumun eus Brazil e gwalarn stad Pernambuco.

## Pennad kar

* Kumunioù Pernambuco
# Viskacha ar plaenennoù

Viskacha ar plaenennoù :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Chinchillidae |
| Genad : | Lagostomus |
| Anv skiantel ||
| Lagostomus maximus Desmarest, 1817 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Viskacha ar plaenennoù (Lagostomus maximus) a zo ur c'hrigner hag a vev e Suamerika (Arc'hantina, Paraguay ha Bolivia).
# Viso del Marqués

Viso del Marqués zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Visone (stêr)

Ar Visone zo ur froud hag a red e proviñs Alessandria e Piemonte, en Italia. Adstêr eo d'ar Bormida, goude treuziñ kêr Visone.
# Viseu (Portugal)

Viseu (distaget [viˈzew] e portugaleg) zo ur gêr eus Portugal, ha pennlec'h distrig Viseu, e Rannvro ar C'hreiz.
E 2011 e oa 99 274 a dud o chom e Viseu.
Annezet eo ar c'hornad a-gozh, ha meur a sevenadur zo bet o tremen eno : Romaned, Sueved, Wizigoted, Maoured. En amzer ma oa aloubet Iberia gant ar Romaned e vije bet Viriathus, a oa o ren war al Lusitaned o vevañ eno. Eno ivez e voe pennoù wizigot, evel ar roue Roderig, o chom, hag eno, moarvat, e voe ganet Afonso Henriques, roue kentañ Portugal.
Ul lec'h a bouez eo Viseu eta, a-fet istor. Ur greizenn a bouez eo e kreiz Portugal evit ar c'henwerzh hag evit ar sevenadur, gant ar Mirdi Grão Vasco, gant sez un eskopti ha sez skol-veur gatolik Portugal.
# Visiedo

Visiedo zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Visone (Italia)

Visone zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria. 1 241 a dud zo enni o chom. Anvet diwar anv ar stêr Visone a dreuz anezhi, hag a ya da gemberiñ er Bormida.

## Monumantoù

* Ar pont roman dreist ar Visone.
* Ar c'hastell
* An iliz-parrez Pietro e Paolo, dediet d'ar sent Pêr ha Paol, enni un daolenn gant Pietro Ivaldi
* Ar pont roman
* Tour ar c'hastell (1)
* Tour ar c'hastell (2)
* Ti-bediñ San Rocco
# Viskacha

Viskachaed :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Chinchillidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar viskachaed eo ar bronneged a ya d'ober ar genadoù Lagidium ha Lagostomus.
Bevañ a reont e Suamerika.
# Visone

Visone zo un anv italianek.
* Visone (stêr), stêr e Piemonte, e proviñs Alessandria
* Visone (Italia), kêr treuzet gant ar stêr-se end-eeun
# Visso

Visso zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Yvoir

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Yvoir (walloneg :Uwar) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Namur.
* Lec'hiadur
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 57,11 km²
* Poblañs (2022) : 9 181 a dud
* Stankter : 161 den/km²
# Yvon

Yvon zo un anv-badez gallek, stankik e Breizh, ha deuet da vout anv-tiegezh.

## Orin

Savet diwar Ivon, furm gallekaet al latin Ivo/Ivonis, bet istimet "brezhonekoc'h" eget Yves a-hed an XX$^{vet}$ kantved.

## Brud

Roet e veze an anv en XIX$^{vet}$ hag en XX$^{vet}$ kantved; war zisteraat ez a e vrud abaoe 1948, pa oa bet ouzhpenn 1300 bugel anvet Yvon.

## Adstummoù

* Alain-Yvon, Jean-Yvon, Paul-Yvon, Pierre-Yvon, anvioù kevrennek
* Yvonnet, Yvonnick
* Yvonne, evit ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Ivon, Youenn e brezhoneg, hag Ivonet, Ivonig.

## Tud
### Anv-badez
#### Breizh

* Ivonet Omnes, kloareg eus ar XIV$^{vet}$ kantved.
* Yvon Abiven, politikour
* Yvon Bertin, marc'hhouarner breizhat
* Yvon Bourges, politikour gall, prezidant Rannvro Breizh
* Yvon Crocq, anv gallek Ivon Krog, skrivagner brezhonek
* "Le Père Yvon", tad kabusin anavezet e-giz aluzener hardizh pesketaerien an Douar-Nevez (bet savet gantañ levrioù ha filmoù diwar-benn ar vuhez eno).

#### Bro-C'hall

* Yvon Madiot, marc'hhouarner gall

### Anv-tiegezh

* Claude Yvon (1714-1791), doueoniour hag enkiklopedour gall.
* Adolphe Yvon (1817 - 1893), livour gall

## Lennegezh

* Yvon, unan eus an tri mab er gontadenn Priñsez ar Velandinenn, dastumet gant Fañch an Uhel e Keraodi e 1870.
* Mari hag Yvon hag ar Sirenn, kontadenn gant Barba Tassel, dastumet gant Fañch an Uhel e Plouared e 1870.

## Pennad kar

* Yves
* Ivon

## Notennoù

* ↑ Emdroadur niver ar vugale anvet Yvon e Bro-C'hall
# Yvette Brelet

Yvette Anaïs Étiennette Brelet, bet ganet d'an 9 a viz Genver 1901 en Antr hag aet d'an Anaon d'ar 4 a viz Ebrel 1977 e Bourges (Bro-C'hall), a oa ur bianoourez hag un ograouerez vreizhat, merc'h da Henri Brelet ha Jeanne Lauverjat. Moereb e oa da d'ar brederourez ha kerzoniourez Gisèle Brelet.
Ezel e voe eus ar strollad arzel Unvaniez ar Seiz Breur. Kanañ a reas gant laz-kanañ kelc'h keltiek Naoned a-raok an Eil Brezel-bed.
Dimeziñ a reas e 1939 gant André Pierre Lauverjat hag e 1961 gant Robert Désiré Daloux.

## Un nebeud oberennoù

* Prière pour orgue à la mémoire de Jorj Robin, Rotte, Seiz Breur
# Yvette (stêr)

An Yvette zo ur stêr e Bro-C'hall, en Île-de-France, adstêr d'an Orge, a zo adstêr d'ar Seine, ha 39,3 km dezhi.
Dont a ra hec'h anv eus ur gêriadenn anvet Yvette, e Lévis-Saint-Nom.

## Red ar stêr

Tremen a ra an Yvette dre seitek kumun. -en Yvelines :
* Lévis-Saint-Nom, Maincourt-sur-Yvette, Dampierre-en-Yvelines, Saint-Forget, Chevreuse, Saint-Rémy-lès-Chevreuse.
-en Essonne :
* Gif-sur-Yvette, Bures-sur-Yvette, Orsay, Villebon-sur-Yvette, Palaiseau, Champlan, Saulx-les-Chartreux, Longjumeau, Chilly-Mazarin, Épinay-sur-Orge, Savigny-sur-Orge.
# Yvon Abiven

Yvon Abiven zo ur politiker breizhat ganet d'ar 14 a viz Ebrel 1948 e Plouneour-Traezh.
Kelenner war an armerzh hag ar brezhoneg eo bet.

## Buhez

En e yaouankiz eo bet ezel eus Strollad ar Vro Bagan hag eus UDB. Mignon e oa d'an Tad Medar a zaremprede p'edo ar manac'h en ur gouent e Gwengamp.
Teir gwech eo bet dimezet : da gentañ gant Gwenola Barzhig, ur verc'h da Ernest ar Barzhig, a varvas en ur gwallzarvoud ; da eil gant Anna-Vari Strullu, eus Douarnenez ; da ziwezhañ gant Chantal Simon-Guillou, levraouegerez er CRBC e Brest. Pevar bugel en deus, tri gant e wreg kentañ hag unan gant an eil an holl zo bet desavet e brezhoneg.
Marc'heg eo en Urzh an Arzoù hag al Lizhiri gall ha el Lejion a enor gall.

## Politikerezh

Er bloavezhioù 1980 en doa kuitaet an UDB ha dilennet e oa bet e penn ti-kêr Sant-Tegoneg. Maer ar gumun-se eo bet betek 2014. Kuzulier kanton Sant-Tegoneg e oa ivez etre 1992 ha 2011 (dilennet e 1992, addilennet e 1998 hag e 2004). Etre ar 5 a viz Gouere 1997 hag an 18 a viz Mezheven 2002 e oa kannad sokialour evit Penn-ar-Bed e Pariz, e-lec'h Marylise Lebranchu.

## Notennoù

* ↑ Geneanet
# Yvette L'Héritier

Yvette L'Héritier (1907-2004) a oa livourez. Nizez e oa da Léon Hamonet (1877-1953), livour breizhat genidik eus Erge-ar-Mor.

## Un nebeud oberennoù

* "Roc'h Goueon" (Le Fort La Latte)
* "Erge-ar-Mor" (Erquy)

## Levrlennadur

* Peintres des Côtes de Bretagne, Léo Kerlo ha Jacqueline Duroc, Chasse-Marée

## Liammoù diavaez

* Salle virtuelle Erquy
* Léon Hamonet
# Yoshijiro Umezu

Ar jeneral Yoshijiro Umezu, ganet d'ar 4 a viz Genver 1882 ha marvet d'an 8 a viz Genver 1949, oa ar c'homandant e penn an arme impalaerel japanat e-pad an Eil Brezel-bed. Hag uhelaet da amiral e miz Eost 1939.
Er bloavezhioù 1920, Umezeu oa un ezel eus an Tosei-Ha ("Strollad kontrollerezh" ) renet gant ar jeneral Kazushige Ugaki gant tud all evel Gen Sugiyama, Koiso Kuniaki, Tetsuzan Nagata ha Hideki Tojo. Ar gevredigezh-se a oa stag ouzh un hengoun politikel kerreizh etre ar peoc'hgarourien hag an izili eus ar gevredigezh a radikalourien evel ar strollad Kodoha ("strollad stourm") gant Sadao Araki en e benn.
E 1945, Umezu a stourmas, gant ministr ar brezel Korechika Anami ha Soemu Toyoda, unan eus pennoù strollad ren ar morlu, a-enep mennozh en em zaskor d'an Amerikaned. Krediñ a rae e vefe bet posupl rediañ an Amerikaned da vrezeliñ war douaroù Japan, ha kas anezho en ur brezel e lec'h ma vefe bet kollet kalz a emgannoù ganto. Ha goude-se, e vefe bet tu da Vro-Japan kaout un emglev reizh evit ur peoc'h reizh.
Goude ar brezel e voe kaset dirak al lez-varn milourel evit ar Reter-Pellañ, e lec'h ma voe kondaonet d'an toull-bac'h a-hed e vuhez d'an 12 a viz Du 1948. Mervel a reas abalamour d'ur c'hleñved d'an 8 a viz Genver 1949.
# Yotam

Hervez ar Bibl (2R 15,32-38) e voe Yotam roue Yehouda etre 740 ha 736 kent JK.
# Yoseg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù koukiek-tchinek an norzh eo ar yoseg (yo(s) pe yote) komzet gant tro-dro da 3.400 den (1983) e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù koukiek-tchinek
# Yoshihide Suga

Yoshihide Suga (菅 義偉, Suga Yoshihide), ganet d'ar 6 a viz Kerzu 1948, zo ur politikour japanat. Kentañ ministr ar vro eo abaoe ar 16 a viz Gwengolo 2020. Bet e oa bet penn an Naikaku-kanbō-chōkan (kuzulva Japan) dindan urzhioù ar C'hentañ ministr Shinzo Abe etre 2012 ha 2020 ha ministr ar Sōmu Daijin (Ministrerezh an aferioù diabarzh hag ar c'hehentiñ) eus 2006 betek 2007.

## Liammoù diavaez

* (ja) Lec'hienn ofisiel
# Yoshinori Futara

Ar c'hont Yoshinori Futara (二荒 芳徳 Futara Yoshinori), ganet d'ar 26 a viz Here 1886 hag aet da Anaon d'an 21 a viz Ebrel 1967, a oa un ezel eus ar vinistrerezh impalaeriel japanat (Kunai-chō) ha kengrouer an aozadur Ichiharu Mishima, ur skourr eus ar Bōi Sukauto Nippon Renmei (skouted Japan). Krouet e oa bet an aozadur-se e miz Ebrel 1922, gant sikour Michiharu Mishima ; Shinpei Gotō a voe lakaet en e benn. Graet e oa bet kont d'an 22 a viz Du 1909.
Goude marv Shinpei Gotō, ar skouted e Japan a oa, hervez Yoshinori Futara, o vont diwar hent o c'hrouer, un hent panaziatek ha brezelour. Pa oa bet en Alamagn e oa bet bamet Futura o welet an Hitlerjugend ha klask a reas adkemer o doareoù d'ober evit yaouankiz Japan.
Goude ar brezel ne voe ket rebechet netra dezhañ en desped ma oa bet o reiñ harp d'al liammoù etre Impalaeriezh Japan hag Alamagn an Trede Reich.
# Yotaerezh

Implijet e vez an termen yotation evit ober dave d'ar fed ma vez distaget dre ar staon fonemennoù zo er yezhoù slavek.
Dont a ra an anv eus hini al lizherenn c'hresianek iota (distaget [jota]] pe yota hervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).
En darn vrasañ eus ar yezhoù slavek o-unan e vez graet kensonennoù "blot" pa vezont yotaet.
| Brezhoneg unander | Serbeg unander | Serbian lister |
| skourr | /grana/ | /granʲe/ |
| delienn | /list/ | /liʃtʲe/ |
| maen | /kamen/ | /kamenʲe/ |
Skrivet e vez seurt kensonennoù yotatet pe "blot" e doareoù disheñvel gant al lizherenneg kirillek dre implijout lizherennoù ispisial hervez ar yezhoù resis, da skouer:
    Ruseg:
       Я, я /ja/ kv. А, a /a/
       Ю, ю /ju/ kv. У, у /u/
       Е, e /je/ kv. Э, э /e/
       Ё, ё /jo/ kv. O, o /o/
    Serbeg:
       Ђ, ђ /dʲ/
       Ѓ, ѓ /gʲ/
       Љ, љ /lʲ/
       Њ, њ /nʲ/
       Ћ, ћ /tʲ/

## Gwelit ivez

* Iotaerezh
* Ruseg
* Yezhoù slavek
* Lizherenneg kirillek
* yeri (sin blot)
# Yoshia

Yoshia pe Josias a oa, hervez ar Bibl, roue Rouantelezh Yehouda etre 640 ha 609 kent JK. Brudet eo evit un adaozadur relijiel bras goude ma vefe bet kavet levr al Lezenn ha bezañ goulennet ali ar profedez Houlda

## Daveoù

* ↑ 2R 22-23, 1-30 ha 2Dn 34-35
# Ujan IV

Ujan IV Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | 1383 Venezia |
| Dilennet da bab | 3 a viz Meurzh 1431 |
| Tronidigezh | 11 a viz Meurzh 1431 |
| Dibenn e baboni | 23 a viz C'hwevrer 1447 |
| En e raok | Marzhin V |
| War e lerc'h | Nikolaz V |
| Eneppab | Felis V adalek 1439 |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Ujan IV (e latin: Eugenius IV), Gabriele Condulmer e anv-tiegezh, ganet d'an 3 a viz Meurzh 1431 ha marvet d'an 23 a viz C'hwevrer 1447, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 3 a viz Meurzh 1431. Manac'h beneadad e oa a-raok dont da vezañ pab.
# Ula Tirso

Ula Tirso zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.