OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kumuniezh flandrezek Belgia

Kumuniezh flandrezek Belgia pe nederlandegva Belgia a zo unan ag an tri yezhva (pe « kumuniezh » en yezh velestradurel) anzavet gant bonreizh Belgia. Bodet e vez enni an dud o chom er Rannvro Flandrez hag an izelvroegourion o chom er Rannvro Brusel-Kêrbenn.
# La Païva

Esther Lachmann, pe Esther Pauline Thèrése Blanche Lachmann, anavezet ivez evel Blanche de Païva, pe markizez Païva, lesanvet La Païva, ganet e 1819 e Moskou, ha marvet en 1884 en kastell Neudeck, en Silezia, a oa ur gourtizanez c'hall eus ar re vrudetañ en XIXvet kantved. Brudet e oa e zastumad diamantoù.
He zud a oa yuzevien baour eus Pologn. He zad, Martin Lachmann, a oa ur gwiader hag a zimezas war-dro 1815 da Anne Amalie Klein.
E miz Eost 1836 e timezas Esther da Antoine François Hyacinthe Villoing, ur c'hemener gall, ganet war-dro 1810. Ur mab o doe, Antoine, ganet en 1837. Bloaz goude, skuizh gant he buhez trist, e skampas kuit gant ur gwaz dianav, hag e treuzas Europa da vont da Bariz.

### Etre Pariz ha Londrez

Mont a reas da chom dirak iliz Notre-Dame-de-Lorette, ha gastaouiñ. Kemer a reas an anv Thérèse. War-dro 1840, e tegouezhas gant ar pianoour pinvidik Henri Herz, a oa sot-pitilh ganti. Drezañ e reas anaoudegezh gant arzourien e-leizh : ar sonaozourien Franz Liszt ha Richard Wagner, ar skrivagnerien Théophile Gautier hag Émile de Girardin.
Dimeziñ a reas e Londrez, enep al lezenn peogwir e oa dimezet dija. Ha war-dro 1847 he doe ur verc'h, anvet Henriette, fiziet e tud Herz. Mervel a reas ar bugel e 1859.
Ur maner he devoa, 25 avenue des Champs-Elysées, en Paris, echuet sevel e 1866. Enoe e talc'he ur saloñs lennegezh
* Esther Lachmann, en 1850.
* Hôtel de la Païva, en 2009.

## Lennegezh

Ganti e voe awenet Alexandre Dumas (mab) pa skrivas ar pezh La Femme de Claude', e 1873.

## Notennoù

* ↑ http://epelorient.free.fr/dumas_fils.html

## Liammoù diavaez

* (fr) Gwerzh diamantoù La Païva
# La Petite Roque

La Petite Roque zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant e 1885.

## Istor

* Kentañ ma voe embannet a voe er pemdezieg Gil Blas, etre an 18 hag an 23 a viz Kerzu 1885.
* Adembannet e voe en dastumad La Petite Roque e 1886.

## An danevell

Ur plac'hig zo bet gwallet ha lazhet.

## Liamm diavaez

* La Petite Roque, embannadur 1896 e Gallica
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Paz (Bolivia)

La Paz, ent-ofisiel Nuestra Señora de La Paz (Itron-Varia ar Peoc'h) eo kêr-benn velestradurel Bolivia (en aymareg: Chukiyawu, e ketchwaeg: Chukiyapu). La Paz de Ayacucho zo un anv all anezhi. Er gêr-mañ emañ staliet gouarnamant ar vro. Trede kêr bobletañ ar vro eo, gant un istimadur a 816,044 annezad e 2020, hag an eil tolpad-kêr gant 1,8 milion a dud. Kêr-benn uhelañ ar bed eo, 3650 metr a-us gorre ar mor emañ.
Diazezet e voe d'an 20 a viz Here 1548 gant ar c'honkistador Alonso de Mendoza war al lec'hienn inka Laja.

## Liammoù diavaez

* Municipality of La Paz
* Weather in La Paz
* Bolivia Weekly
# La Pesga

La Pesga zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 976 (2023).
# La Petite Roque (dastumad)

La Petite Roque zo un dastumad danevelloù gant ar skrivagner gallek Guy de Maupassant embannet e 1886 gant an embanner Victor Havard.

## An danevelloù

Dek danevell zo e levr 1886, an holl anezho a oa bet embannet a-raok e kazetennoù : seizh anezho e Gil Blas, div e Le Gaulois, hag unan e Le Figaro.
* La Petite Roque (Gil Blas, 1885)
* L'Épave (Le Gaulois, 1886)
* L'Ermite (Gil Blas, 1886)
* Mademoiselle Perle (Le Figaro, 1886)
* Rosalie Prudent (Gil Blas, 1886)
* Sur les chats (Gil Blas, 1886)
* Sauvée (Gil Blas 1885)
* Madame Parisse (Gil Blas, 1886)
* Julie Romain (Le Gaulois, 1886)
* Le Père Amable (Gil Blas, 1886)
An danevell Sauvée a oa bet lakaet ivez, dre fazi, en dastumad Le Horla e 1887. Hiriv e e vez kavet a-wechoù kenkoulz en eil dastumad evel en egile..

## Gwelout ivez

* La Petite Roque, embannadur 1896 e Gallica.

## Levrlennadur

* Maupassant, contes et nouvelles, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard, 1974.

## Pennadoù kar

* Danevelloù Guy de Maupassant
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Peur

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
La Peur zo anv meur a oberenn c'hallek.

### Lennegezh

Meur a zanevell La Peur :
* div zanevell gant Guy de Maupassant :
** La Peur en 1882 ;
** La Peur en 1884 ;
Romantoù
* La Peur, romant gant Gabriel Chevallier en 1930.
* La Peur au ventre
# La Peur (danevell, 1882)

La Peur zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882.

## Istor

* La Peur a oa bet embannet e Le Gaulois an 23 a viz Here 1882, gant an anv-pluenn Maufrigneuse.
* Goude-se e voe adembannet en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da c'hwec'hvet, war-lerc'h Menuet, ha goude se c'hoazh e dek kelaouenn betek 1892.
Un danevell all heñvelanvet, La Peur (danevell, 1884), a oa bet embannet daou vloaz goude e Le Figaro an [[25 a viz Gouhere] 1884.

## An danevell

Un danevell spont eo homañ.

## Notennoù

* ↑ Volume Maupassant, contes et nouvelles, page 1488, Bibliothèque de la Pléiade

## Liamm diavaez

* La Peur (1882) e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Perla

La Perla, ar berlezenn, zo un anv a gaver e lec'hanvadurezh ar broioù spagnek.

## Arc'hantina

* La Perla, un toull-bac'h kuzh e-pad ar Brezel Lous (Guerra Sucia).
* La Perla del Once, un ostaleri rock e kêr Buenos Aires
* La Perla un draezhenn e Mar del Plata.
* Barrio La Perla, ur c'harter e kêr Témperley, a zo er Partido de Lomas de Zamora, unan eus ar 134 partido a zo e Proviñs Buenos Aires.

## Mec'hiko

* La Perla, Chihuahua,
* La Perla, Veracruz,
* Guadalajara (Mec'hiko), kêrbenn stad Jalisco, lesanvet La Perla del Occidente.

## E broioù all

* La Perla (distrig), e Perou
* La Perla, San Juan, Puerto Rico, e San Juan e Puerto Rico
* Puntarenas, e Costa Rica, lesanvet La Perla del Pacifico (perlezenn ar Meurvor Habask)
* Guayaquil, en Ecuador, lesanvet La Perla del Pacifico ivez, Ur meurvor perlez eo ar Meurvor Habask.

## Tud

* La Perla de Cádiz, kanerez spagnol

## Traoù all

* La perla, ur film mec'hikan diwar romant John Steinbeck The Pearl.
* La Perla (dilhad), zo ur gompagnunezh italian a ra dilhad-dindan e Bologna.
* Ar Fiat Perla, ur c'harr graet gant Fiat.

## Gwelout ivez

* Pearl
# La Petite Tonkinoise

La Petite Tonkinoise zo ur ganaouenn c'hallek savet gant Henri Christiné evit ar c'homzoù ha Vincent Scotto evit an ton. Kanet eo bet gant Polin, Joséphine Baker ha tud all, ha berzh a reas kenañ.
La Petite Tonkinoise a oa ivez ur c'hoariganig, gant Albert Willemetz ha André Mouëzy-Éon e 1961, ennañ kanaouennoù gant Vincent Scotto.
E 1986 e voe savet ur romant heñvelanvet gant Suzanne Prou, hep meneg ebet eus ar ganaouenn.

## Arouez

Unan eus kanaouennoù arouezius marevezh an trevadenniñ gall eo.
# Fucecchio

Fucecchio a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Fuencaliente de la Palma

Fuencaliente de la Palma zo ur gumun hag ur gêr e proviñs Santa Cruz de Tenerife.
# Fuencemillán

Fuencemillán zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara .
# Fuendetodos

Fuendetodos zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Fuenferrada

Fuenferrada zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Fuencaliente

Fuencaliente zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Fubine Monferrato

Fubine Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Fuendejalón

Fuendejalón zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Fuengirola

Fuengirola zo ur gumun e proviñs Málaga, en Andalouzia, Spagn.
# Hamaltan

Hamaltan (gouezeleg; Hamilton e saozneg) eo pennlec'h takad-kuzul Siorrachd Lannraig a Deas e Bro-Skos.
# Hamamatsu

Hamamatsu (浜松市 e japaneg) a zo unan eus kêrioù bras Japan, e rannvro Chūbu, e prefeti Shizuoka.

## Douaroniezh

1558,06 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 796 803 a dud a zo o chom eno e 2016.
# Haman

E Levr Ester ez eo Haman Kentañ ministr fallakr roue Persia, Ahashverosh.
Klask a ra distruj pobl ar Yuzevien a vev c'hoazh e Persia goude bezañ kendrec'het ar roue.
Dont a ra a-benn Mardec'hai dre hanterouriezh Ester, rouanez Ahasverosh, da virout outañ da vont betek penn e raktres.
E-kerzh ur banvez eo e tiskouez Ester d'ar roue gwir bersonelezh Haman (Es 7). Mont a ra ar roue e fulor (Es7,7). Kondaoniñ a ra Haman d'ar groug.

#### Daveoù

* ↑ Es 3
* ↑ Ester a zo merc'h Abihail, eontr Mardec'hai, degemeret eo bet gantañ evel ur verc'h dezhañ abaoe marv he zud
# Hamantasch

Hamantasch (liester hamantaschen (yi) המן־טאַש‎ homentash, li. המן־טאַשן homentashn, ger ha ger 'godelloù Haman') zo ur wastell yuzev achkenaz e stumm un tric'horn ennañ kaotigell prunev a zebrer da vare gouel Pourim. Anvet eo ar wastell diwar Haman, un den drouk en doa klasket lazhañ ar Yuzevien evel m'eo kontet e Levr Ester. Hervez enklaskourien zo e vije bet gwastilli en enor d'an doueez Ishtar da vare Babilon da gentañ.
# Hamars

Hamars :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Thury-Harcourt |
| Kod kumun | 14324 |
| Kod post | 14220 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Claude Leclerc 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Suisse normande |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 67 m — brasañ 272 m |
| Gorread | 9,44 km² |
| kemmañ |
Hamars a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 4 c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Le Hom.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed:
* d'an 30 a viz Gouere 1944 e voe kaset d'an diaz ur c'harr-nij Boston eus No.342 Squadron ar Royal Air Force (Gallaoued ar Groupe de bombardement Lorraine en e vourzh) gant ar "Flak" alaman e Hamars ; mervel a reas e bevar nijour;
* 1945: lazhet e voe tri den nann soudard gant minennoù eus an Eil brezel-bed e Hamars.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Itron-Varia
* Ar poull-kannañ.
* Iliz Itron-Varia, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Chapel de la Vallée.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| (a-raok 2001) | Kerzu 2015 | Jean-Claude Leclerc | digostezenn | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Dastumad an aktaoù melestradurel Prefeti Calvados, 23 Kerzu 2015
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
# Hamblain-les-Prés

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hamblain-les-Prés |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62405 |
| Kod post | 62118 |
| Maer | Jean-Marie Courmont |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,87 km² |
| Led | 50° 17' 38" Norzh |
| Hed | 02° 57' 41" Reter |
| Uhelder kreiz | 44 m |
| Uhelder bihanañ | 41 m |
| Uhelder brasañ | 73 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 481 (2007) |
| Stankter | 98 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hamblain-les-Prés a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hamburger

Un hamburger a zo ur sandwich ennañ kig drailhet (kig bevin peurliesañ) poazh, krizaj ha lipig. Eus ar ger alamanek Hamburger, da lavaret eo annezad Hamburg e teu an anv — en Alamagn e vez anvet ar meuzioù diwar anv o lec'h orin.
War a seblant e voe impljiet kig moc'h rostet er penn-kentañ : brudet eo annezidi Hamburg da vezañ debrerien kig moc'h ; tamm-ha-tamm e voe implijet kig bevin. E-kerzh an XIX$^{vet}$ kantved e voe treuzkaset ar rekipe d'ar Stadoù-Unanet, pa voe treuzet ar meurvor Atlantel gant martoloded alaman an Hamburg-Amerika line. War bourzh ar vag just a-walc'h e vije roet ur meuz heverk eus Hamburg, ennañ kig drailhet, formaj hag ognon mesket. Hiziv an deiz e talvez ar ger hamburger da aroueziñ ar sandwich e-unan hag an tamm kig a zo ennañ. Dav eo gouzout n'eus liamm ebet etre ar ger hamburger hag ar ger saoznek ham, "morzhed-hoc'h". Leun a galoriennoù zo en un hamburger, hag e lod broioù ez eus bet aozet prosezoù gant tud o doa debret kalz anezho hag a oa deuet da vezañ kofek.

## Er bed a-bezh

Un hamburger a c'haller debriñ er bed a-bezh hiziv an deiz. Fardet e vez gant embregerezhioù boued fonnus etrebroadel, an hini brudetañ o vezañ McDonald's. Daoust da se e seblant meuzioù all, evel ar pizza pe ar c'hebab bezañ ken brudet all, ma n'int ket brudetoc'h. Ar re na vezont ket laouen gant ar bedeladur a lavar ez eo an hamburger unan eus arouezioù an impalaerouriezh amerikan er bed.
En Alamagn c'hoazh e kaver ur sandwich anvet Bremer, a-orin eus Bremen : un hamburger eo, ennañ un tamm pesk e-lec'h an tamm kig.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hoatzin

Hoatzin :
| Un hoatzin. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Opisthocomiformes |
| Kerentiad : | Opisthocomidae |
| Genad : | Opisthocomus |
| Anv skiantel ||
| Opisthocomus hoazin (Statius Müller, 1776) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An hoatzin a zo un evn, Opisthocomus hoazin an anv skiantel anezhañ, hag a vev er geunioù pe tost ouzh ar stêrioù e Suamerika.

## Doareoù pennañ

A-vent gant ur fazan eo, etre 60 ha 70 cm. Glas eo e zremm ha ruz e zaoulagad. E gorf zo gell-kistin hag e lost glas-gwer ha gwenn en e veg. Ur guchenn bluñv gell-ruz zo war e benn. Ar plog zo noazh pa vez ganet, gant daou skilf e penn e zivaskell hag a steuz pa erru an evn en e oad gour.

## Gouennañ hag emzalc'h

Gouennañ a ra an hoatzin e koulz ar glaveier. Sevel a ra e neizh 2-4 metr a-us d'an dour ha dozviñ daou pe dri vi hag a vez goret ur mizvezh. Ar plog a chom en neizh 2-3 sizhun goude bezañ digloset. Maget e vez gant ar par koulz ha gant ar barez.
Par ha parez a zifenn o zachenn : reiñ a reont da c'houzout d'an hoatzined all eo o zachenn dre ober lidoù-parañ, trouzioù boud hag en em zerc'hel en ur mod tagus. Ar re vihan a chom gant o zud ur bloaz pe zaou. E-pad ar prantad-se e sikouront o zud dre ober war-dro ar ploged ha difenn an dachenn.
Un nijer dizampart eo an hoatzin. Evit tec'hel kuit rak ur preizhataer (marmouz, evn-preizh, naer...) e ra an hoatzin yaouank gant e skilfoù evit krapat ouzh ar gwez. Ma n'eo ket trawalc'h evit achap kuit e spluj en dour a-is d'an neizh ha neuial dindan-gorre.

## Boued

En em vagañ a ra diwar zelioù, hag a-wechoù frouezh ha bleunioù. Estreget ar skilfoù e penn divaskell an hoatzin yaouank zo dibar d'an evn-mañ : e grubuilh ledan a ro bod da vakteri hag a servij da derriñ goloenn kelligoù an delioù hag aesaat o c'hoazhañ. An evn nemetañ eo gant ur sistem koazhañ evel-se.

## Rummatadur

Ar spesad nemetañ eo er genad Opisthocomus hag er c'herentiad Opisthocomidae. Diouzh an evnoniourien e vez renket an hoatzin en urzhiad Cuculiformes pe Opisthocomiformes. N'eo ket sklaer c'hoazh peseurt evned eo ar re dostañ oute a-fet rummatadur : ar c'houkouged pe an tourakoed.

## Annez

Kavet e vez al labous e koadeg an Amazon, ha pladenn Guyana ivez.

## Liammoù diavaez

* Opisthocomus hoazin war al lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Hobyoteg

Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù suarabek eo ar hobyoteg (hobyót, hewbyót, hobi pe kalam rifi) komzet gant nebeutoc'h evit 100 den en Oman stok ouzh ar vevenn gant Yemen hag gant un nebeudig tud en tu all dezhi ivez (1998).

## Gwelet ivez

* Yezhoù semitek ar su]
* Yezhoù afrez-aziatek
# Hoc'h-dreinek Brazil

Hoc'h-dreinek Brazil :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Erethizontidae |
| Genad : | Coendou |
| Anv skiantel ||
| Coendou prehensilis Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hoc'h-dreinek Brazil (Coendou prehensilis) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Suamerika.

## Doareoù pennañ

Etre 30 ha 60 cm eo hirder e gorf. Liv e gein (goloet gant pikoù berr) a cheñch gant pep loen, eus melen da zu. Gris eo e gof.
Hir eo e lost (etre 30 ha 50 cm) ha hegrog, da lavaret eo e c'hell kregiñ e brank ar gwez gantañ.

## Engehentañ

War-dro 200 devezh e pad an dougen ha ganet e vez ur c'holen bewech, 400 gramm e bouez. Goude bloaz e tizh ment an oad gour.

## Emzalc'h

Oberiant eo diouzh an noz ha diskuizhañ kludet er gwez diouzh an deiz. Bevañ a ra er c'hoadegi dreist-holl daoust ma c'hell bezañ spurmantet o kantreal en tachadoù gounezet gant an dud.
Pa vez paket pe pa'n devez aon ec'h a en e rodelloù.
En em vagañ a ra diwar plant : gwrizioù, delioù, frouezh... Dibluskañ a ra rusk ar gwez evit tizhout lodenn denerañ ar c'hoad.

## Darempred gant an dud

Hoc'h-dreinek Brazil a c'hell kas freuz ha reuz er plantadegoù (bananez, goiavez, maiz...) pa glask boued.
Debret e vez gant annezidi Suamerika.
# Hoc'h-dreinek Filipinez

Hoc'h-dreinek Filipinez :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Hystricidae |
| Genad : | Hystrix |
| Anv skiantel ||
| Hystrix pumila Günther, 1879 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hoc'h-dreinek Filipinez (Hystrix pumila) a zo ur bronneg krigner brosezat en inizi Palawan ha Busuanga (Filipinez).
# Hoc'h-dreinek Borneo

Hoc'h-dreinek Borneo :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Hystricidae |
| Genad : | Hystrix |
| Anv skiantel ||
| Hystrix crassispinis Günther, 1877 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hoc'h-dreinek Borneo (Hystrix crassispinis) a zo ur bronneg krigner brosezat en Enez-Vorneo.
# Hoc'h-dreinek India

Hoc'h-dreinek India :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Hystricidae |
| Genad : | Hystrix |
| Anv skiantel ||
| Hystrix indica Kerr, 1792 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hoc'h-dreinek India (Hystrix indica) a zo ur bronneg krigner a zo vev e mervent hag e su Azia.