OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Atrichornis

Atrichornis :
| Atrichornis clamosus, tresadenn (1947) gant Neville William Cayley. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Atrichornithidae |
| Anv skiantel ||
| Atrichornis Stejneger, 1885 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Atrichornis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1885 gant al loenoniour stadunanat Leonhard Hess Stejneger (1851-1943).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Atrichornis clamosus,
* Atrichornis rufescens
** A. r. ferrieri ha rufescens.

## Annezva

O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, daou (2) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Atrichornithidae/Atrichornis (lennet e-barzh d'an 2 a viz Mae 2022).
# Atongeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù kotchek eo an atongeg (a'tong) komzet en Assam en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
# Atri

Atri zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.
# Bugnicourt

Bugnicourt a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
* Ar gêriadenn

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Pierre - Saint-Paul, bet adsavet goude ar Brezel-bed kentañ .

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Bugulgan

Ur bugulgan, mêsaergan, maesaergan zo ur varzhoneg a denn d'ar vugulion pe mêsaerien (pe maesaerien), da lavarout eo diwar-benn kas al loened da beuriñ pe bevañ e-kreiz ar maezioù. Eklog a c'heller lavarout ivez diwar-lerc'h Eclogae, anv oberenn ar barzh latin Vergilius ; Bucolica eo anv all an oberenn-se.

## Eklogoù

Disheñvel eo ster ar ger eclogae diouzh hini bucolica. Dont a ra ar ger latin ecloga eus an henc'hresianeg ἐκλογή eklogē. Eklogoù Vergilius a oa awenet gant re ar barzh gresian Teokritos, ha ne dalveze ar ger nemet evit pezhioù berr, pe darnoù eus barzhonegoù. Ar ger-se a veze lavaret e latin gwechall eus ar barzhonegoù a ya d'ober al levr Bucolica, ma voe implijet goude gant barzhed latin da ober anv eus o bugulganoù savet e doare Vergilius, evel ar varzhed Calpurnius ha Nemesianus. Evel ma voe kreñv levezon Vergilius, dreist-holl war varzhed an Azginivelezh, eo chomet ar ger war ar seurt barzhonegoù.

## Bugulganoù

* Granida
# Buhez Mab Den

Buhez Mab Den zo ur varzhoneg krennvrezhonek embannet el levr Trois Poèmes en Moyen-Breton gant Roparz Hemon e Dulenn e 1962, hag adembannet gant Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (KEBK) e 2011 (ISBN 978-2-901737-93-3).

## Skrid

Setu al linennoù kentañ, ma weler doare ar gwerzaouiñ krennvrezhonek, gant klotennoù diabarzh :
       Goude da stad ha pompadoù
       Gwiskamant ha paramantoù
       Ez deuy an ankoù ez-lowen
       Pan troy ennañ da lazhañ mik
       Maz deuy da neuz da vout euzhik
       Ha tristidik da vizviken.
Ouzhpenn-se e c'haller gwelout penaos ez a ar glotenn-dibenn (amañ ar silabennoù /ow/ hag /ik/) da glotenn diabarzh bep teir linenn.

## Liamoù diavaez

* (fr) Pennad gant Hervé Le Bihan a-zivout embannadur KEBK e 2011
# Bugul (steredeg)

Ar Bugul (Boötes, berraet e Boo) zo ur steredeg eus an hantervoul norzh.

## Steredennoù heverkañ

* Arcturus / α Boo
* Nekkar / β Boo
* Haris / γ Boo
* Izar / ε Boo
* Mufrid / η Boo
* Alkalurops / μ Boo

## Gwelet ivez

* Korf-egor
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Buhez Genovefa a Vraban

Buhez Genovefa a Vraban (an anv war ar golo), pe Buhez Skouerius Jenovefa Kontez a Vraban (an anv e-barzh al levr) zo ur romantig gant Klaoda 'r Prat, embannet gant Emgleo Sant Iltud, e 1926. Triwec'h pajennad ha pevar-ugent zo el levr, rannet e seitek pennad, ur skeudenn e deroù pep hini. Ur rakskrid zo hogen taolenn ebet nag en deroù nag e dibenn al levrig. Er rakskrid e lavar an oberour eo savet e labour diwar "Gontadennoù ar Chaloni Schmid", ha bet aotre gantañ, emezañ, d'he zrei, e brezhoneg.

## An istor

Diazezet eo war ur vojenn grennamzerel, hini Jenovefa a Vraban. Meneget ez eus ivez gwerzennoù eus Buez Santez Genovefa, ur pezh-c'hoari embannet e Lannuon e 1864.

## Ar pennadoù

Seitek pennad zo el levr, setu o anvioù er skritur orin:
* Pennad 1 : E ti he zud - Hec'h eured
* Pennad 2 : Sifroa o vont d'ar brezel
* Pennad 3 : Jenovefa zo tamallet e gaou
* Pennad 4 : Jenovefa en toull teñval
* Pennad 5 : Jenovefa a deu da veza mamm
* Pennad 6 : Jenovefa a glev anv eus he barnedigez
* Pennad 7 : Jenovefa a zo kaset d'ar maro
* Pennad 8 : Eun heiez a vag Jenovefa hag he mab
* Pennad 9 : Buhez Jenovefa er gouelec'h
* Pennad 10 : Jenovefa o skolia he mab Benoni
* Pennad 11 : Jenovefa a gav eur gwiskamant tomm a-ben ar goanv
* Pennad 12 : Jenovefa a gouez klanv
* Pennad 13 : Jenovefa war c'hed eus ar maro
* Pennad 14 : Rann-galon Sifroa o kredi eo maro Jenovefa
* Pennad 15 : Sifroa a gav Jenovefa
* Pennad 16 : Jenovefa a zizro d'he c'hastell
* Pennad 17 : Penaos ec'h echu istor Jenovefa a Vraban
# Buhez
## I - Termenadurioù ar vuhez

"Termeniñ ar vuhez", pelec’h e krog, ha pelec’h e echu ? Ar goulenn-se zo hiziv ivez ur sujed dedennus d'ober daeladennoù difin, rak n’eo ket bet kavet (c’hoazh) an Termenadenn a rofe justis da pep voud... Da heul e vo studiet spisoc’h daou derc’h, daou sell, eus termenadenn ar vuhez bet kavet a seblant ar poellekañ ha dedennusañ d’ar poent-se ; an termenadur biologel, hag hini an entropiezh (entropie).

## a) Dielfennadur biologel

E biologiezh, neuze, e vez anzavet bezañ bev neb hini a ra, d’an nebeutañ ur wezh e-pad e vuhez : - Kreskiñ betek oad ar frouezhusted - Gouennañ pe greskiñ e gorf - Lakaet e pleustr e metabologezh, en ur eskemm gant e endro. - Kaout ur finvidigezh diabarzh pe ur finvidigezh diavaez. - Bezañ ur kellig - Bezañ savet diwar molekulennoù karbonek, (bevmolekul) anezho, da lavaret eo glusidoù, lipidoù, proteinoù, trenkennoù nukleikel...
Ar poent diwezhañ-se a verk dre-vras an diforc’h pennañ gant termenadenn an entropiezh, ur pezh mell hini erfin. Perak ? Rak e vez aze lavaret eo ar vuhez diazezet war ar c’harbon, hag ar c’harbon nemetken ar pezh a zo gwir, war an Douar d’an nebeutañ, met direnkus eo a fed ma’z eo posupl kaout boudoù-bev ezteorikel diazezet war ar silisiom (ne vefent neuze ket lavaret bev evel-se).

## b) Dielfennadur an entropiezh

An eil termenadenn eo hini an entropiezh. Petra eo dija ? Ur stad dizurzh, simpl, eeun. Deomp da kaout ur skeudenn : a-raok ar Big Bang e oa an entropiezh d'e muiañ ; ne oa ket memes a atomoù, direnket e oa pep tra, ‘n eus nemet kouarkoù (tammoù atom) berniet en ur seurt soubenn, yod tomm kenañ. A c’hontrol mik a vefe ar vuhez, pe un diamant, renket, ha luziet (e kompozadur) "E" termenadur eus ar vuhez n’eo ket ken kemplus hag all (pe a seblant bezañ) ; ar vuhez a zo met ur stad eus an entropiezh, ur stad urzh, ur stad kemplusded. Evel chema, e vefe ar vuhez eus ur stad live 3 d’an nebeutañ, a-raok dizurzh al live 2, graet gant al lezennoù fizikel eus renk 1. Evit an entropiezh on eus ur "krouidigezh urzh dre an urzh", hag evit ar biologiezh "un danvez diazezet war ar c’harbon" (berr-ha-berr). Selloù disheñvel, ar vuhez a chom heñvel memestra ; ha ne vefe ket dibosupl e kenglotfe an termenadurioù mañ en dazont.
# Buhez H.S. Jezuz-Krist

Buhez H.S. Jezuz-Krist, hervez ar pevar aviel laket en unan zo ul levr relijion e brezhoneg gant Yann-Vari Ugen, a oa person Plougastell-Daoulaz neuze. Embannet e voe e kêr An Oriant e 1930.

## Levrlennadur

* Buhez H. [hor] S. [Salver] Jezuz-Krist, hervez ar pevar aviel laket en unan, "gant an Aotrou Uguen, chaloni a enor, Person Plougastel-Daoulas, ha da heul kenteliou gant an Tad Eujen". An Oriant, Kenteliou sant Fransez, 1930, XV-756 p.

## Liamm diavaez

* Skrid enlinenn, e Levraoueg niverekaet eskopti Kemper ha Leon
# Buguggiate

Buguggiate zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia.
# Buhez Santez Barba

Buhez Santez Barba zo ur mister krennvrezhonek diwar-benn buhez ha merzherenti Santez Barba, merc'h ar roue Dioscurus a Nikomedia. Moullet e oa bet evit ar wezh kentañ e 1557 hag un eil gwezh e 1608.

## Istor

Barba, deuet da vout kristen, zo gwardet gant he zad pagan en un tour didro, gant aon e raje anaoudegezh gant ar bed bras. Barba a gendrec'h saverien an tour da lakaat tri frenestr e-lec'h daou. He zad a gompren emañ an tri frenestr evit an Drinded hag he deus nac'het doueed kozh hec'h hendadoù. Klask a ra lazhañ anezhi met savetaet eo gant Doue ha kaset d'ar menezioù e-lec'h m'en em gav gant Gwegen ha Riwalen. Riwalen, a seblante bezañ drouk, a guzh anezhi diouzh he zad, met Gwegen a drubard anezhi a-raok bezañ troet en ur roc'h. Jahinet eo Barba a-raok bezañ dibennet gant he zad.

## Da lenn

* (fr) Émile Ernault, Le mystère de Sainte Barbe. Tragédie bretonne, texte de 1557, publié avec traduction française, introduction et dictionnaire étymologique du breton moyen. Pariz, 1888. Gant an droidigezh e galleg. War lec'hienn ar Bibliothèque Nationale de France.
* Treuzskrivadenn an destenn vrezhonek gant David Willis
* Embannadenn eus 1887 diwar Internet Archive
# Ar merc'hed hag ar vugale da gentañ

Ar merc'hed hag ar vugale da gentañ zo ur frazenn a oa ur reolenn emzalc'h e plegennoù ma oa ar vuhez en arvar ha ma oa ret saveteiñ Ar merc'hed hag ar vugale da gentañ, e peñseoù dreist-holl. Diouzh a ouzer e voe distaget ar gerioù se, e saozneg, “women and children first”, e-kerzh Peñse ar Birkenhead, e Suafrika, e 1852. Met kentañ roud skrivet anezho zo er romant A Story of True Love gant John Harrington e 1860.
Brudet eo bet gant peñse an Titanic e 1912.
E gwirionez n'eo ket ur reolenn, met ur boaz, ha ne vez ket lakaet da dalvezout gant kabitened an holl listri, evel da vare peñse al lestr Costa Concordia en Italia e Genver 2012.
# Ar peroked sorser

Ar peroked sorser zo ur gontadenn kontet gant Barba Tassel da Fañch an Uhel e 1868.

## An istor

Un intañvez a sav he zri mab. Mont a reont eus ar gêr da glask o boued.
# Ar plac'h manket

Ar plac'h manket zo ur ganaouenn gozh, dastumet e Kanaouennou Breiz-vihan e 1911.

## Ar ganaouenn

    Selaouit bremañ ma mouezh, ma c’hamaradezed
    C’hwi pere em yaouankiz am eus kalz karet
    Deus a doullig al ludu e ran deoc’h ma c’hlemmoù
    Deuit holl asambles ganin da weskiñ ma daeloù
    Me am eus kollet bremañ ma reputasion
    Ha ma c’halon zo karget a zezolasion
    Betek bremañ me c’halle lârout a vouezh uhel
    E oan kaerañ fumelenn a oa e Breizh-Izel
    Ha bremañ me zo hudur e-touesk an holl verc’hed
    Pa eo ma c’haerañ boked siwazh ganin kollet
    Dre ma ‘z on deut da grediñ ma faos kamaradoù
    Me ‘meus kollet ar c’haerañ demeus ma bokejoù
    Dre ma ‘zon deut da grediñ kamaradoù treitour
    Me ‘meus laosket ma boked da vonet gant an dour
    Hennezh oa ‘r c’haerañ teñzor em moa barzh ar bed-mañ
    Ne gavin ket e neblec’h da brenañ seurt dezhañ
    Dre ma oan d’egziminañ boull ront eus ar bed
    Ha me wel zo warnezi siwazh kalz a verc’hed
    Me wel zo warnezi siwazh kalz a verc’hed
    Pere eo kollet gante, koulz ha me o boked
    Pere eo kollet gante, koulz ha me o rozenn
    Dre ma ‘z int deut da grediñ komzoù treitourien
    Ha ma c’herent zo ganin siwazh dizenoret
    Ma chañs zo dinatur, ma flanedenn kollet
    Ma c’halon zo hirvoud, koulz an noz ‘vel an deiz
    Ma c’houlan bremañ marv, ‘vit diskenn barzh em bez
    Goude ma frajilite e oan c’hoazh ankeniet
    O kompren barzh ar stad trist pehini ma oan rentet:
    Graet ‘meus skouarn bouzar o klevet annesañ
    Lavaret eo bet din-me gate sur alies...
    Lavaret eo bet din-me gate sur alies
    Gant an holl gompagnunezh mijen tristidigezh
    Ha pa teuio an erc’h, ar skorn,ha yen-bras an avel
    Keuneud 'mo ket d’ober tan da dommiñ ma bugel.
# Ar rannoù

Ar rannoù zo ur ganaouenn hengounel vrezhonek, an hini gentañ en dastumad Barzaz Breiz gant Kervarker. Gousperoù ar Raned a reer ivez eus ar ganaouenn-se. Hervez Kervarker e c'hellfe bout koshañ kanaouenn barzhaz Breizh.
Ur c'hendiviz etre ur bugel hag un drouiz eo. Dre zaouzek goulenn savet gant ar bugel ha daouzek respont an drouiz e tastum kelennadurezh an drouizelezh.
* Sellet er Wikimammenn : Ar rannoù.
# Ar re Minion

Ar re Minion a zo krouadurioù bihan melen hag a vez eus outo abaoe noz an amzer. N’o deus nemet ur pal, servij ar re vil hag ar re dañjerusañ dre ar bed. Goude drochirioù o deus bet distrujet o holl vistri evel an Tiranosaor, Genghis Khan, Napoleon hag ivez Dracula neuze e grog ar vinioned gant ur vuhez arall en Antarktika.
Nebeut amzer war lec’h e 1968, mank ur mestr a laka anezho digalon. Kevin, Stuart ha Bob a za da glask un den drouk nevez da servij.
Mont a reont da emvod meur ar re zrouk, foar ar re vil eo ha bez ez eus ur genstrivadeg evit bout servijour ur vaouez vil anavezet, Scarlet Overkill. Ur vaouez drouk eo, koant ha mennet evit bout ar vaouez vilañ er bed.
Scarlet a ginnig d'an arvesterien da glask tapout un diamant he doa bet laeret, an neb a zeuio a-benn d'e dapout a vezo he servijour.
Kevin stuart ha bob, ar re mignon anezho, a vo trec'h.
# Ar re c'hlaz

Ar re c'hlaz zo ur werz eus Barzaz Breiz diwar-benn torfedoù soudarded ar Republik c'hall (ar re c'hlas) hag aon Bretoned ar maezioù dirake.

## Liamm

* Sellet er Wikimammenn : Ar re c'hlaz.
# Adren gouzoug ruz

Adren gouzoug ruz :
| Un adren gouzoug ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Genad : | Caprimulgus |
| Anv skiantel ||
| Caprimulgus ruficollis Temminck, 1820 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An adren gouzoug ruz (liester : adrened gouzoug ruz) a zo ur spesad evned, Caprimulgus ruficollis an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned serr-noz.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Caprimulgus ruficollis desertorum, o neizhañ e biz Maroko, hanternoz Aljeria ha hanternoz Tunizia ; o c'hoañviñ e Mali peurliesañ,
* Caprimulgus ruficollis ruficollis, e Ledenez iberek ha hanternoz Maroko.

## Liammoù diavaez

* Caprimulgus ruficollis war al lec'hienn BirdLife International.
* Caprimulgus ruficollis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Caprimulgus ruficollis war al lec'hienn Avibase.
# Adria

Adria zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Adria Arjona

Adria Arjona (San Juan , Puerto Rico, 25 a viz Ebrel 1992) zo un aktourez stadunanat.
# Adren-Amerika

Adren Amerika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Genad : | Chordeiles |
| Anv skiantel ||
| Chordeiles minor (Forster, 1771) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An adren-Amerika (liester : adrened-Amerika) a zo ur spesad evned, Chordeiles minor an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Caprimulgus minor da gentañ-penn (e 1771) gant an naturour alaman Johann Reinhold Forster (1729-1798).

## Boued

Bevañ a ra ar spesad diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ en Amerika :
* Chordeiles minor aserriensis, eus kreisteiz-kreiz Stadoù-Unanet Amerika da hanternoz-pellañ Mec'hiko (hanternoz Tamaulipas),
* Chordeiles minor chapmani, o neizhañ e gevred SUA ; o c'hoañviñ en Arc'hantina,
* Chordeiles minor henryi, o neizhañ e mervent SUA ha hanternoz-kreiz Mec'hiko ; o c'hoañviñ e Kolombia,
* Chordeiles minor hesperis, o neizhañ e mervent Kanada ha kornôg SUA ; o c'hoañviñ e hanternoz Suamerika,
* Chordeiles minor howelli, o neizhañ e kornôg-kreiz ha kreisteiz-kreiz SUA ; o c'hoañviñ e Suamerika,
* Chordeiles minor minor, o neizhañ eus kreiz ha kreisteiz Kanada da hanternoz ha biz SUA ; o c'hoañviñ e hanternoz Arc'hantina,
* Chordeiles minor neotropicalis, o ouennañ e kreisteiz ha reter Mec'hiko (eus Tamaulipas da greiz Guerrero ha Chiapas),
* Chordeiles minor panamensis, o neizhañ eus reter Honduras, Belize ha Nicaragua da bPanamá ; o c'hoañviñ e Suamerika,
* Chordeiles minor sennetti, o neizhañ e kreisteiz-kreiz Kanada ha hanternoz-kreiz SUA ; o c'hoañviñ e Suamerika.

## Liammoù diavaez

* Chordeiles minor war al lec'hienn BirdLife International.
* Chordeiles minor war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Chordeiles minor war al lec'hienn Avibase.
# Adren-Europa

Adren-Europa :
| Un adren-Europa. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Genad : | Caprimulgus |
| Anv skiantel ||
| Caprimulgus europaeus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An adren-Europa (liester : adrened-Europa) a zo ur spesad evned, Caprimulgus europaeus an anv skiantel anezhañ. "Faouter-avel" a lesanver anezhañ e brezhoneg ivez.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned-nij hag a bak da serr-noz ha diouzh an noz peurvuiañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Caprimulgus europaeus dementievi, eus biz Mongolia da greisteiz-kreiz Siberia,
* C. e. europaeus, eus kreiz ha hanternoz Europa da greiz, hanternoz ha kreisteiz-kreiz Siberia,
* C. e. meridionalis, eus kreisteiz Europa ha hanternoz Afrika d'ar C'haokaz ha gwalarn Iran,
* C. e. plumipes, eus gwalarn Sina da gornôg ha kreisteiz Mongolia,
* C. e. sarudnyi, e Kazakstan ha kornôg Siberia,
* C. e. unwini, Hume, 1871, eus Irak hag Iran da dTurkmenistan hag Ouzbekistan.

## Liammoù diavaez

* (en) Caprimulgus europaeus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Caprimulgus europaeus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 497b.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Caprimulgus europaeus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Adren-Egipt

Adren-Egipt :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Genad : | Caprimulgus |
| Anv skiantel ||
| Caprimulgus aegyptius Lichtenstein, 1823 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Adren-Egipt, pe adren melenwenn, a zo un evn amprevanetaer. Caprimulgus aegyptius eo e anv skiantel.

## Annez

Kavout a reer al labous eus Sahara ar C'hornaoueg da gKazakstan.

## Daveennoù

* ↑ Caprimulgus aegyptius war al lec'hienn Avibase.
# Adrastea (loarenn)

Adrastea :
| Adrastea ||
| Adrastea skeudennet gant Galileo etre 1996 ha 1997. ||
| Dizoloadenn ||
| Dizoloet gant | David C. Jewitt G. Edward Danielson |
| Dizoloet d'ar | 8 Gouere, 1979 |
| Doareennoù he c'helc'htro ||
| radius krenn | 128,694 km |
| Kelc'htro | 808,600 km |
| Ezkreizennegezh | 0.0018 |
| Periapsis | 128,460 km |
| Apoapsis | 128,930 km |
| Prantad reveulziañ | 0.29826 d (7 e 9,5 min) |
| Tizh orbitel krenn | mui.: 31.435 km/s krenn: 31.378 km/s nebeut.: 31.322 km/s |
| Stouadur | 0.000°° (diwar keheder Meurzh)<br /2.22° (diwar an ekliptik) |
| Loarenn eus | Yaou |
| Doareenoù fizikel ||
| Treuzkiz krenn | 20 km (26 x 20 x 16 km) |
| Oblateness | |
| Gorread | ~5300 km² |
| Volum | ~4400 km$^3$ |
| Mas | 7.5×10$^{15}$ kg |
| Stankter | 3.0 g/cm³ |
| Gravitadur gorre | ~0.005 m/s² ((0.002 g) |
| Tizh achap | ~0.011 km/s (11 m/s) |
| Devezh | sinc'hron |
| Buander troiñ | 11 km/e |
| Axial tilt | 0° |
| Albedo | 0.10 |
| temp. gorre | ~122 K |
| Gwask atmosferel | atmosferenn ebet |
Adrastea (gresianeg Αδράστεια) pe Yaou XIV eo an eil loarenn dostañ eus Yaou. Dizoloet eo bet e 1979 gant ar sontenn Voyager II hag anvet e oa bet S/1979 J 1 da neuze. Hec'h anv ofisiel a voe roet dezhi e 1983. Dont a ra eus Adrastea, merc'h Zeus hag Ananke.
Al loarenn ziabarzh vihanañ eus Yaou eo. Al loarenn gentañ dizoloet gant ul lestr etreblanedennek kentoc'h eget gant ur pellseller eo.
E-barzh gwalenn bennañ emañ ha posupl eo e vefe furmet homañ gant materi skrapet diouti. E-barzh radius Roche emañ met bihan a-walc'h eo da zerc'hel ouzh efedoù-lanv. E-barzh kelc'htro a-sav Yaou emañ, ar pezh a dalvez emañ o tostaat diouti goustadik.

## Liammoù diavaez

strollad Amalthea
* Loarennoù Yaou
* Adrastrea | Aitne | Amalthea | Ananke | Aoede | Arche | Autonoe | Callisto | Callirrhoe | Carme | Chaldene | Cyllene | Elara | Erinome | Euanthe | Eukelade | Euporie | Europa | Eurydome | Ganymede | Harpalyke | Hegemone | Helike | Hermippe | Himalia | Io | Iocaste | Isonoe | Kale | Kallichore | Kalyke | Karpo | Kore | Leda | Lysithea | Megaclite | Metis | Mneme | Orthosie | Pasiphae | Pasithee | Praxidike | Sinope | Sponde | Taygete | Thebe | Thelxinoe | Themisto | Thyone
* S/2000 J 11 | S/2003 J 2 | S/2003 J 3 | S/2003 J 4 | S/2003 J 5 | S/2003 J 9 | S/2003 J 10 | S/2003 J 12 | S/2003 J 15 | S/2003 J 16 | S/2003 J 17 | S/2003 J 18 | S/2003 J 19 | S/2003 J 23
* Yaou | Koskoriad an Heol
# Adren

Adrened :
| Hydropsalis climacocerca, ur par luc'hskeudennet e Brazil. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An adrened eo an evned a ya d'ober ar c'herentiad Caprimulgidae, termenet e 1825 gant al loenoniour iwerzhonat Nicholas Aylward Vigors (1785-1840).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a ugent genad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Eurostopodus - Gould, 1838 (7 spesad),
* Lyncornis - Gould, 1838 (2 spesad),
* Gactornis - Han, Robbins & Braun, 2010 (1 spesad)
* Chordeiles - Swainson, 1832 (6 spesad)
* Lurocalis - Cassin, 1851 (2 spesad)
* Nyctiprogne - Bonaparte, 1857 (2 spesad),
* Nyctipolus - Ridgway, 1912 (2 spesad)
* Nyctidromus - Gould, 1838 (2 spesad),
* Setopagis - Ridgway, 1912 (4 spesad)
* Eleothreptus - G.R.Gray, 1840 (2 spesad)
* Systellura - Ridgway, 1912 (2 spesad)
* Uropsalis - Miller, 1915 (2 spesad),
* Hydropsalis - Wagler, 1832 (4 spesad),
* Macropsalis - P.L.Sclater, 1866 (1 spesad)
* Siphonorhis - P.L.Sclater, 1861 (2 spesad),
* Nyctiphrynus - Bonaparte, 1857 (4 spesad),
* Phalaenoptilus - Ridgway, 1880 (1 spesad)
* Antrostomus - Bonaparte, 1838 (12 spesad)
* Veles - Bangs, 1918 (1 spesad)
* Caprimulgus - Linnaeus, 1758 (38 spesad).

## Rummatadur

* An daou spesad — longipennis ha vexillarius — eus ar genad Macrodipteryx a zo bet lakaet er genad Caprimulgus.
* N'eus ket eus ar genad Podager dre m'eo bet lakaet e spesad nemetañ — nacunda — er genad Chordeiles.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) Pêrig Herbert, "Anvioù Laboused Europa, Pennad 9, Eus CAPRIMULGIFORMES betek PICIFORMES, HOR YEZH, niverennoù 203 - 204, Gwengolo - Kerzu 1995, pajennoù 42-43.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 497b.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Caprimulgiformes/Caprimulgidae (lennet e-barzh d'an 21 a viz Mezheven 2022).
# Adrara San Rocco

Adrara San Rocco zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Calotriton

Calotriton :
| Calotriton asper ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Amphibia |
| Urzhad : | Caudata |
| Kerentiad : | Salamandridae |
| Genad : | Calotriton |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Calotriton a zo ur genad e rummatadur an divelfenneged, ennañ gweronelled bet er genad Euproctus.

## Spesadoù

* gweronell Montseny, Calotriton arnoldi
* gweronell ar Pireneoù, Calotriton asper
# Caltanissetta

Caltanissetta zo ur gêr hag ur porzh war aod kreisteiz Sikilia e proviñs Caltanissetta, en Italia. Ur stal purañ eoul-douar zo eno.

## Gerdarzh

Un anv arabek eo, eus qal'at an-nisa, kastell ar gwragez.
# Caltavuturo

Caltavuturo zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.