OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bourthes

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bourthes |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs |
| Kanton | Hucqueliers |
| Kod INSEE | 62168 |
| Kod post | 62650 |
| Maer | Jean-Pierre Carlu |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 22,33 km² |
| Led | 50° 36' 25" Norzh |
| Hed | 01° 56' 03" Reter |
| Uhelder kreiz | 120 m |
| Uhelder bihanañ | 112 m |
| Uhelder brasañ | 183 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 661 (2007) |
| Stankter | 29 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bourthes a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Pierre, bet devet en XVIII$^{vet}$ kantved, adsavet.
* Ar c'hastell, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Ur voudenn-gastell e Mieurles.
* Ur chapel en Trois-Marquets.

## Douaroniezh

* Emañ eienenn an Aa e Bourthes.

## Dave ha notennoù

* ↑ Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs
# Bouseg

Ur yezh papouek digenvez eo ar bouseg (busa), pe odiayeg (odiai, uriai), komzet gant tro-dro da 307 den (1994) e proviñs Saundaun e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
# Bousies

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bousies |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Bousies en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Mormal et Maroilles |
| Kanton | Landrecies |
| Kod INSEE | 59099 |
| Kod-post | 59222 |
| Maer | André Ducarne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,88 km² |
| Led | 50° 09' 06" Norzh |
| Hed | 03° 36' 59" Reter |
| Uhelder kreiz | 137 m |
| Uhelder bihanañ | 131 m |
| Uhelder brasañ | 156 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 678 (2007) |
| Stankter | 169 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bousies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Rémi, 1736.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# An Oferenn

An Oferenn zo ur c'hantik brezhonek eus Bro-Dreger.

## Doare brezhonek

Un doare brezhonek a gaver el levr Kantigou Brezhonek, embannet e Sant-Brieg e 1934, savet marteze gant Frañsez Vallée, hag anvet An Oferenn (yezh Treger)
1
    Kinnigomp ar sakrifis man da Zoue,
    hon Tad ar gwellan
    Sakrifis Jezuz war ar Groaz,
    War an aoter a dremen c'hoaz
2
    En oferenn, e gwirione(z),
    Korf ha gwad Jezuz, Mab Doue,
    E-lec'h ar bara hag ar gwin,
    Aman dirazoun a welin.
3
    Gant ar beleg e fell d'in-me
    Kinnig ivez an Oan-Doue
    'Vit adori 'vel m'eo dleet
    An tri Ferson eus an Drinded.
4
    Da drugarekaat an Aotrou
    'Vit kement a vadelezou,
    Warnoun ha war an holl skuilhet,
    Abaoe m'en deus krouet ar bed.
5
    'Vit goulenn pardon digantan
    Eus ar pez a zisplij d'ezan
    Ennoun hag en holl bec'herien :
    Ar pec'hejou, ar yenijenn.
6
    'Vit ma hado bemdez ennomp
    Grasou da grenvaat ac'hanomp
    Enep hon c'horf, an droukspered,
    Hag enep ar bed milliget.
7
    Kinnig 'ran c'hoaz ar "Sakrifis"
    'Vit hon Mamm santel an Iliz,
    Ma trec'ho dre-holl er brezel
    Graet a bep tu d'an Aviel.
8
    Bremasouden, ô ma Salver,
    E tiskennot war an Aoter;
    Kargit a feiz krenv ma ene,
    Ha ma c'halon a garante(z).
9
    Ho pet sonj, c'houi Gwerc'hez Vari,
    Hoc'h eus e c'hanet 'vidomp-ni,
    Taolit 'ta warnan ha warno(u)n
    Eur sell a vamm, sell ar galon.

## Levrioù

* Sellet er Wikimammenn : Kantigou brezonek eskopti Sant-Brieg ha Landreger.
Kantigou Brezhonek. Eskopti Sant-Brieg ha Landreger. Adreizet dre urz an Aotrou 'n Eskob F.-J.-M. Serrand. Sant-Brieg. Moulet e ti A. Prud'homme. Mouler an eskopti. 1934
# An Oferenn e Bolsena

An Oferenn e Bolsena (Messa di Bolsena) a zo ur murlivadur gant Raffaello e 1514, er Vatikan. Gopraet e oa bet an arzour da livañ salioù anavezet evel Stanze di Raffaello, e palez ar Vatikan.
Al livadur-mañ a zo er Stanza di Eliodoro, a zo anvet diwar-lerc'h Skarzhidigezh Heliodorus eus an Templ. Savet eo diwar un darvoud a vije c'hoarvezet e 1263.

## Munudoù

* Ar pab Jul II.
# An Naer Produksion

An Naer Produksion pe An Naer a zo un ti-embann pladennoù bet savet e 1996 e Lezardrev.

## Renerezh

Merourien: Gwenael Henry ha Henri Prigent

## Un nebeud arzourien

* BD Swing Orchestra
* Bernez Tangi
* Bugel Koar
* Daouad Veillon-Riou
* Darhaou
* Dibenn
* Hastañ
* Kej
* Kornog
* Le Noan - Michel
* Loened Fall
* Michel Aumont
* Spontus

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# An Neñva

Ar vanhua kentañ troet e brezhoneg eo An Neñva. The Celestial Zone eus e anv wirion.
Embannet eo bet an levrenn gentañ, Rouanez ar Forbanned, e 2006 gant Embannadurioù an Amzer (Editions du temps) en dastumad Toki ; ISBN 10 : 2-84274-249-4 ; ISBN 13 : 978-2-84274-249-2. Savet eo bet an oberenn orin gant Wee Tiang Beng, embannet e Meurzh 1999 e Singapour gant Asiapac Books. Troet eo bet gant Kristin David, Katell Leon ha Visant Roue.
An eil levrenn, Emgann e skeud al loargann, a voe embannet e Gwengolo 2007 gant an hevelep embanner. An droourien a oa memes re. ISBN 978-2-84274-404-5.
# An Noz stergannek

An Noz stergannek a zo un daolenn diwar zorn an arzour nederlandat Vincent van Gogh. Livañ a reas ar pezh a wele eus e gambr en ti-diskuizh ospital Saint-Paul-de-Mausole e Saint-Rémy-de-Provence e miz Mae 1889. Abaoe 1941 emañ war ziskouez er Museum of Modern Art e kêr New York. Unan eus taolennoù brudetañ Van Gogh eo, goude ma kave dezhañ ne oa nemet ur studiadenn.

## An daolenn

Melen ha glas eo al livioù implijet ar muiañ en daolenn. Van Gogh ne savas tamm tresadenn ebet a-raok stagañ gant an daolenn, marteze e reas ur brastres memes tra. Ar gwez siprez a livas da gentañ. Pa seller a-dost ouzh an oberenn e verzer ec'h implijas van Gogh livaj toazennek da livañ an oabl, ha lusket eo an doare da livañ. Toazennek eo ivez an doare ma livas an tiez en traoñ, padal ez eo disheñvel an doare ma livas ar menezioù, marteze e felle dezhañ aozañ un dachenn siouloc'h en daolenn. A-us ar menezioù ez eus ul lodenn sklaer : marteze ez eo latar. Un doare e oa d'an arzour da chom hep lakaat an daolenn en glas penn-da-benn. Soñjal a c'haller e kemmas mennozh van Gogh e-keit ma oa o livañ : daoust m'en doa miret lec'h en oabl a-benn lakaat stered n'en doa ket muzuliet mat pep tra. Diwar an unnek steredenn a zo e kreskas c'hwec'h anezho. Kreskiñ a reas ivez ar sklerijenn a zo tro-dro d'al loar. An tachadoù melen war an tiez a voe livet er fin ivez. Puilh eo bet an niver a zisplegadennoù diwar-benn an droellenn a zo en oabl. Gwelout a reer ivez n'eo ket bet livet an daolenn penn-da-benn : chomet eo gwenn ar mezher war ar c'hostezioù.

## Istor an oberenn

E-pad an diskar-amzer 1888 edo van Gogh o chom en Arles, hag eno e savas un daolenn anvet Noz steredennet war ar stêr Ron. Tost bloaz goude, e miz Even 1889, e kemennas e felle dezhañ aozañ ur « studiadenn nevez eus un noz steredennet » hag un dresadenn a savas, diazezet war e daolenn.
E-kreiz miz Gwengolo 1889 e tresas ar studiadenn-se. O paouez bezañ gouzañvet ur barrad kleñved e oa (etre kreiz miz Gouere ha dibenn miz Eost). Ar studiadenn a gasas dre lizher d'e vreur Theodorus van Gogh.

## Notenn

* Pennad savet diwar katalog an diskouezadeg "Van Gogh ha livioù an noz", Van Gogh Museum, Amsterdam, 2009
# An Nás

An Nás pe Nás na Ríogh (Naas e saozneg) zo ur gêr eus Iwerzhon, e kontelezh Cill Dara. Kêr-benn ar gontelezh eo. Kalz tud zo o chom e Nás a ya bemdez da Zulenn da labourat, p'emañ kêr-benn Iwerzhon war-hed 20 km. E 2006 e oa 21 715 a dud o chom enni.

## Liammoù diavaez

* Naas.ie
# An Obha

An Obha (e gouezeleg) pe The Oa pe Mull of Oa (e saozneg) zo ur c'hornad roc'hellek e mervent Ìle hag ur mirva naturel. Aod Iwerzhon (Antrim) a weler en diamen pa vez sklaer an amzer. Un tour zo eno, savet d'an 266 martolod marvet pa voe kaset al lestr Tuscania d'ar strad gant ar morlu alaman e miz C'hwevrer 1918.
E 1830 e oa c'hoazh ur 4 000 den bennak o chom eno, met didudet e voe gant an Highland Clearances.
# An Onneg

An Onneg :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | La Frèsnàe |
| Anv gallek (ofisiel) | La Fresnais |
| Bro istorel | Bro-Sant-Maloù |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Dol |
| Kod kumun | 35116 |
| Kod post | 35111 |
| Maer Amzer gefridi | Éric Poussin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Maloù Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | http://www.la-fresnais.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 546 ann. (2020) |
| Stankter | 176 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 35′ 47″ Norzh 1° 50′ 32″ Kornôg / 48.5963888889, -1.84222222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 7 m bihanañ 1 m — brasañ 8 m |
| Gorread | 14,43 km² |
| An Onneg ||
| kemmañ |
An Onneg (La Fresnais e galleg) a zo ur gumun e Biz Breizh , e kanton Dol e departamant Il-ha-Gwilen.

## Dezougen

* Ar porzh-houarn.
* War al linenn hent-houarn Sant-Maloù Roazhon emañ An Onneg.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 101 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,91% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas daou soudard.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Meven hag ar Groaz Santel.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù ha kartenn-bost; dioueliet e voe d’an 18 a viz Gouhere 1920 luc’hskeudennoù.
* Taolennoù ar re varv (1914-1918) er maerdi, luc’hskeudennoù.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Karg |
| Mae 2020 | → bremañ | Éric Poussin | |
| Meurzh 2014 | Mae 2020 | Nicole Simon | Retredadez |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Daniel Gaslain | |
| Mezheven 1995 | Meurzh 2001 | Pierre Letondoux | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Ardamezeg

| sans_cadre | Familh Bertin d'Avennes Talbennanek etre argant ha gul |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 3 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr)(fr) « Éric Poussin, élu maire, aura six adjoints », Ouest-France, 27 Mae 2020.
* ↑ (fr)« Les adjoints de Nicole Simon ont été élus », Ouest-France, 1añ Ebrel 2014.
* ↑ (fr)Pol Potier de Courcy
# An Oaled

An Oaled (anvet e galleg Le Foyer breton) a oa ur gelaouenn drimiziek e galleg hag e brezhoneg, embannet etre 1928 ha 1939.
Renet e oa gant Frañsez Jaffrennou ha dont a reas da gemer lec'h Le Consortium Breton (« Ar C'hevre Breizek ») a zeue er-maez araozi. Savet e voe An Oaled e dibenn 1928 hag en he fenn e oa Leon ar Berr (Abalor), Yves-Marie Fournis ha Frañsez Jaffrennou. Abalamour da ziaesterioù arc'hant e oa bet paouezet gant ar gelaouenn viziek Le Consortium Breton : freuz-stal a oa bet graet gant an den a breste arc'hant evit hec'h embann, Jean de Saisy Kerampuil. An Oaled a zeue er-maez bep tri miz hepken. He niverenn gentañ a oa ganti an niverenn "19-21", da zont war-lerc'h an niverenn 18 eus Le Consortium Breton. An niverenn diwezhañ (niverennet 70) a zeuas er-maez e diskar-amzer 1939. D'ar mare-se e oa meret gant Jaffrennou, an doktor Célestin Menguy ha Louis Le Bourc'his. En niverenn diwezhañ-se e veze kemennet d'al lennerien e ranke ar gelaouenn paouez da zont er-maez, abalamour d'ar brezel.
Pennadoù e brezhoneg hag e galleg a veze kavet e-barzh An Oaled : pennadoù diwar-benn an armerzh, al labour-douar, an istor, al lennegezh. Reiñ a rae kalz a blas d'an traoù aozet gant Goursez Breizh, rak drouiz-meur ar C'hoursez e oa Taldir (Jaffrennou). Kalz a skrivagnerien eus ar mare-se a genlabouras gant An Oaled, ken e brezhoneg, ken e galleg : Francis Gourvil, gant pennadoù diwar-benn "Avanturio ar Citoien Jean Conan a Voengamb" da skouer, Erwan Berthou a embannas enni "En Bro Dreger a-dreuz parkoù". Troidigezhioù diwar skridoù ar skrivagner aostrian Leo Perutz a voe embannet ivez. Kalz pennadoù a veze savet gant Frañsez Jaffrennou.
Ul linenn bolitikel enebet ouzh an emsav broadelour a oa gant An Oaled. Pa voe berzet Strollad Broadel Breizh hag e gelaouenn Breiz Atao gant ar gouarnamant gall, a-raok an Eil Brezel-bed, e savas An Oaled a-du gant kement-se, dre an abeg ma oa renerien ar gostezenn vroadelour, Frañsez Debauvais hag Olier Mordrel, a-du gant Alamagn ha gant an Nazied. E niverenn diwezhañ An Oaled e c'hoantae Jaffrennou ma vije trec'h ar Re Unanet war Alamagn er brezel.

## Liamm diavaez

* Niverennoù An Oaled, e diellaoueg Penn-ar-Bed
* An Oaled el lec'hienn idbe-bzh.org
# Christopher Browning

Christopher R. Browning zo un istorour amerikan, ganet d’an 22 a viz Mae 1944, studiet gantañ al loskaberzh pe ar Shoah. E levr brudetañ a zo Ordinary men, a studi ennañ bagad 101 an Ordnungspolizei, ar polis alaman, a oa kustum da lazhañ Yuzevien. Hervez a skriv ne oa ket an dud se na diaouled na tud sot-nay gant an naziegezh, nemet tud ordinal eus kêr Hamburg ha ne oant ket bet kavet mat a-walc’h evit monet da vrezeliñ.

## Oberennoù

* The Final Solution and the German Foreign Office : a study of Referat D III of Abteilung Deutschland, 1940–43, New York : Holmes & Meier, 1978.
* Fateful Months : Essays on the Emergence of the Final Solution, New York : Holmes & Meier, 1985.
* Ordinary men : Reserve Police Battalion 101 and the Final Solution in Poland, New York : HarperCollins, 1992.
* The Path to Genocide : Essays on launching the Final Solution, Cambridge : Cambridge University Press, 1998, 1992.
* Nazi policy, Jewish workers, German killers, Cambridge ; New York : Cambridge University Press, 2000.
# Christopher Gadsden

Christopher Gadsden (16 a viz C'hwevrer 1724 e Charleston - 15 a viz Gwengolo 1805 e Charleston) a oa ur politikour ha jeneral amerikan da vare Brezel dieubidigezh ar Stadoù Unanet. E penn radikaled Carolina ar Su e voe a-raok an dispac'h. Dileuriad Carolina ar Su e voe er C'hendalc'h kevandirel, ha brigader bras arme Carolina ar Su e-pad ar brezel dieubidigezh. Gantañ e voe ijinet ar banniel anvet Banniel Gadsden (saozneg : Gadsden flag) war-dro 1775.

## Levrlennadur

* Richard Walsh, (editor): "The Writings of Christopher Gadsden 1746-1805", 1966, University of South Carolina Press.
* Stanly Godbold, Jr. and Robert Woody: "Christopher Gadsden and the American Revolution" 1983, The University of Tennessee Press, (ISBN 0870493639)
* Daniel McDonough: "Christopher Gadsden and Henry Laurens: The Parallel Lives of Two American Patriots" 2000, Susquehanna University Press, (ISBN 157591039)

## Liamm diavaez

* E vuhez e lec'hienn Kendalc'h SUA
# Christophe Samson

Christophe Samson a zo ur rugbier gall ganet e Clermont-Ferrand (Puy-de-Dôme) d'ar 1añ a viz Meurzh 1984. C'hoari a ra en trede renk evit skipailh RC Toulon. E 2006 oa bet kaset d'ar Roc'hell e evit dizoleiñ bed ar rugbi a-vicher e Pro D2 -an eil rummad-. Gant ar Stade Rochelais eo bet betek gourfenn ar c'hampionad: kollet en deus anezhi enep Dacs. Distroet oa e Clermont e 2007 er c'hlub ma oa bet stummet. C'hoariet en deus en un doare amreizh dindan roched ar Jaunards daoust dezhañ bezañ war an dachenn evit c'hoari gourfenn an Top 14 e 2008.

## Kluboù

* 2006-2007. Stade Rochelais
* 2007-2010. ASM Clermont Auvergne
* 2010-2011. RC Toulon

## Loreadeg

* gourfennad Pro D2 2007
* gourfennad Kampionad Frañs 2008
# Christopher Lee

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sir Christopher Frank Carandini Lee zo un aktor saoz bet ganet d'ar 27 a viz Mae 1922 en Londrez, Bro-Saoz ha marvet er memes kêr d'ar 7 a viz Even 2015. Gwazour kuzh e voe e-pad an Eil Brezel-bed a-raok mont da aktor. Brudet eo evit bezañ c'hoariet Dracula e meur a film, hag an hudour Sarouman e The Lord of the Rings Peter Jackson.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ J. Gordon Melton. The Vampire Book: The Encyclopedia of the Undead, p. 247. Visible Ink Press (ISBN 978-0-8103-2295-0)
# Christophe du Chastel

Christophe du Chastel a oa bet eskob Treger eus 1465 da 1479.

## Buhez eskob

Anvet e oa bet da eil-eskob Jean de Coëtquis adalek 1461. Goude marv hemañ e voe anvet d'e dro da eskob Treger d'ar 7 Genver 1465 gant ar pab Paol II.
En e vare e oa bet peurechuet kloastr iliz-veur Landreger. Lakaat e reas sevel iliz Sant-Mikael, war an uhel a-us Landreger, war-zu ar Vinic'hi, er bloaz 1474. Ne chom ken nemet an tour hirie.
D'an 9 a viz Kerzu 1479 ez eas da Anaon. Robert Guibé e zeuas war e lerc'h war gador eskopti Treger.
* Tour-iliz Sant-Mikael
* Kloastr Landreger (tresadenn gant Robida)

## Levrlennadur

* Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Christopher Clark

Christopher Clark, anavezet ivez evel Chris Clark, ganet en 1960 e Sydney, en Aostralia, zo un istorour aostralian, kelenner e skol-veur Cambridge e Bro-Saoz . E studioù en deus graet e skolioù-meur Sydney ha Berlin.

## Oberennoù

* Iron Kingdom, 2006. Troet e galleg evel Histoire de la Prusse.
* Kaiser Wilhelm II
* The Sleepwalkers: How Europe Went to War in 1914
# Christopher Dodd

Ur politikour demokrat eo Christopher Dodd, anezhañ senedour Connecticut etre 1981 ha 2011.
E 1945 e oa bet ganet. Katolik eo.
War ar renk eo bet evit an dilennadegoù prezidant e caucus 2008.
# Christophe Soglo

Christophe Soglo (28 a viz Even 1909 - 7 a viz Here 1983) a oa ur soudard eus Dahomey (Benin hiziv), e penn ar Stad meur a wech er bloavezhioù 1960.
Koronal ha ministr e voe e gouarnamant prezidant kentañ ar vro Hubert Maga. Distroadañ a reas anezhañ e 1963 hag en em lakaat e penn ur gouarnamant da c'hortoz betek miz Genver 1964 ma laoskas ar galloud da Sourou-Migan Apithy. E miz Du 1965 e tistroadas Apithy ha chom prezidant Dahomey betek miz Kerzu 1967 ma voe skarzhet d'e dro gant ur strollad soudarded.
g • ka • kePrezidanted Benin :
| Republik Dahomey | Hubert Maga • Christophe Soglo • Sourou-Migan Apithy • Justin Ahomadegbé • Tahirou Congacou • Christophe Soglo • Jean-Baptiste Hachème • Maurice Kouandété • Alphonse Alley • Émile Derlin Zinsou • Maurice Kouandété • Paul-Émile de Souza • Hubert Maga • Justin Ahomadegbé • Mathieu Kérékou |
| Republik-pobl Benin | Mathieu Kérékou |
| Republik Benin | Mathieu Kérékou • Nicéphore Soglo • Mathieu Kérékou • Thomas Boni Yayi • Patrice Talon |
# Christophe de Hauterive

Christophe, pe Chrétien, de Hauterive a voe eskob Treger eus 1408 da 1417.
Ur beleg eus urzh Sant Aogustin e oa Christophe de Hauterive. Kelenn a reas doueoniezh d'an Dominikaned e Rouen, a-raok bezañ anvet da eskop Tarba. Aet e oa da eskob Treger dre eskemm e blas eskob Tarba gant Bernard du Peyron, eus ar 17 Gwengolo 1408 betek e varv e 1417.
Ne ouzer ket muioc'h diwar e benn, nemet e oa rust e vuhez.
Mathieu Roederc a oa deut war e lerc'h.

## Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
# Christopher Hitchens

Christopher Hitchens (13 a viz Ebrel 1949 e Portsmouth, Rouantelezh Unanet - 15 a viz Kerzu 2011 e Houston, Texas) a oa ur skrivagner hag ur c'hazetenner breizhveuriat a oa o chom e Washington er Stadoù-Unanet. Tapet en deus diplomoù war ar brederouriezh, ar skiantoù politikel hag ar skiantoù ekonomikel e Balliol College Oxford. Un dizouead eo ivez. D'ar 15 a viz Kerzu 2011 e oa marvet Hitchens e Houston er Stadoù-Unanet.
E-pad 20 vloaz e skrivas er sizhunieg amerikan The Nation, ma savas a-enep gouarnamant Reagan ha hini George H. W. Bush, hag ivez a-enep Brezel ar Pleg-mor (1990-1991). E 2003 e roas e zilez peogwir ne oa ket a-du gant dibaboù pennoù ar gelaouenn. Goude an 11 a viz Gwengolo 2001 e savas a-du gant ar brezel en Afghanistan hag en Irak. En e levrioù e tag meur a zen evel Henry Kissinger pe Mamm Tereza.
E miz Gouere 2008 ec'h asantas bezañ jahinet gant dour a-benn sevel ur pennad diwar-benn an doare-se da jahinañ er magazin Vanity Fair.

### E oberenn

* 2010 Hitch-22 Some Confessions and Contradictions: A Memoir . Hachette Book Group. ISBN 978-0-446-54033-9
* 2007 God Is Not Great: How Religion Poisons Everything. Twelve/Hachette Book Group USA/Warner Books, ISBN 0-446-57980-7
* 2006 Thomas Paine's "Rights of Man": A Biography. Books That Shook the World/Atlantic Books, ISBN 1-84354-513-6
* 2005 Thomas Jefferson: Author of America. Eminent Lives/Atlas Books/HarperCollins Publishers, ISBN 0-06-059896-4
* 2004 Love, Poverty, and War: Journeys and Essays. Thunder's Mouth, Nation Books, ISBN 1-56025-580-3
* 2003 A Long Short War: The Postponed Liberation of Iraq. Plume Books
* 2002 Why Orwell Matters, Basic Books
* 2001 The Trial of Henry Kissinger. Verso.
* 2001 Letters to a Young Contrarian. Basic Books.
* 2000 Unacknowledged Legislation: Writers in the Public Sphere. Verso.
* 1999 No One Left to Lie To: The Triangulations of William Jefferson Clinton. Verso. Adembannet gant an titl No One Left to Lie To: The Values of the Worst Family e 2000.
* 1995 The Missionary Position: Mother Teresa in Theory and Practice. Verso.
* 1993 For the Sake of Argument: Essays and Minority Reports. Verso, ISBN 0-86091-435-6
* 1990 Blood, Class, and Nostalgia: Anglo-American Ironies. Farrar, Straus & Giroux. adembannet e 2004, gant un digoradru nevez ha gan an titl Blood, Class and Empire: The Enduring Anglo-American Relationship, Nation Books, ISBN 1-56025-592-7
* 1990 The Monarchy: A Critique of Britain's Favorite Fetish. Chatto & Windus, 1990.
* 1988 Prepared for the Worst: Selected Essays and Minority Reports. Hill and Wang (SUA)/Chatto and Windus (RU).
* 1987 Imperial Spoils: The Curious Case of the Elgin Marbles. Chatto and Windus (RU)/Hill and Wang (SUA, 1988)

## Notennoù

* ↑ The Missionary Position: Mother Teresa in Theory and Practice
* ↑ « Believe Me, It’s Torture », Vanity Fair, miz Eost 2008.
a vo kavet e Wikimedia Commons.