# Landeda

Landeda :
| Landeda gwelet eus un nijerez. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Landéda |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lanniliz (betek 2015) Plabenneg (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 29101 |
| Kod post | 29870 |
| Maer Amzer gefridi | David Kerlan 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-k. Plabenneg hag an Aberioù |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 613 ann. (2020) |
| Stankter | 329 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 35′ 19″ Norzh 4° 34′ 12″ Kornôg / 48.588611, -4.57 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 57 m |
| Gorread | 10,98 km² |
| Landeda ||
| kemmañ |
Landeda (distaget) zo ur gumun eus arvor Bro-Leon, etre an Aber Benniged hag an Aber-Ac'h. Ur rann eo eus Bro an Aberioù, e departamant Penn-ar-Bed, e Breizh. Laniz-Teda pe Laniz-Deda a reer eus tud Landeda.

## Douaroniezh

* Aber-Ac'h ha traezhenn.
* An Aod Wenn.
* Etre an Aber-Ac'h hag an Aber Benniged ha war ribl Mor Breizh, emañ Landeda.

## Anv

* Bernard Tanguy ː Landeda, c. 1330
* Erwan Vallerie ː Landeda, c. 1330, 1516
* Gerdarzh ː Teda, anv den diasur

## Ardamezioù

* Troc'het : ouzh 1 en glazur e vag greet en argant he gouel karget gant ur groaz keltiek en sabel, heuliet gant div denegezenn en aour ; ouzh 2 en aour e zaou beul en glazur ouzh lezioù.
* Sturienn ː Douar aour, mor en e dro.
* Aozer : Jacques Michel
* Diviz ar c'huzul-kêr : 27 a viz Mezheven 1985

## Istor

* Parrez Landeda a oa ul lodenn eus arc'hdiagon Kemened-Ili, en eskopti Leon, dindan anv sant Kongar.

### Dispac'h Gall

* 1790: savet ar gumun.
* Dekred ar 26 a viz Du 1790 war al le ret : e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person, Pierre Kerboul e anv, hag ar c'hure Dalabardon.

### XIX$^{vet}$ kantved

* 1822 : unvanet ouzh kumun Broenou.
* 1829 : enbarzhet Broenou.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 84 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 3,77% eus he foblañs e 1911,abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 39 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas tri milour eus ar gumun er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Bezioù ragistorel war enez Gegnog (eus fin ar Paleolitik betek ar Grennamzer).
* Kreñvlec'h Sezon (1694), savet war ur c'hreñvlec'h roman.
* Tour an iliz.
* Iliz katolik Sant Kongar (XVIII$^{vet}$ kantved).
* Chapel Santez Varc'harid' (1852).
* Chapel Tromeneg.
* Chapel Broennou (XIX$^{vet}$ kantved).
* Un abati kozh, abati Itron-Varia an Aelez pe kouent Bae an Aelez (1507).
* Feunteun Sant Anton (XVI$^{vet}$ kantved).
* Kroazioù niverus eus ar grennamzer.
* an Arouezva (1861).
* Kal an Amerikaned, kal savet e-kerzh ar c'hentañ brezel bed evit ar c'hirri-nij amerikan.
* Kreñvlec'hioù alaman niverus eus an eil brezel bed (evit difenn ouzh ar bagoù hag ouzh ar c'hirri-nij da dagañ Brest).
* An ti-kêr kozh (ar vediaoueg bremañ).
* Bez ar C'hommonwealth e bered ar gumun.
| Bro | Niver a soudarded |
| Kanada | 1 (Morlu) |
| Hollad | 1 |
Ur martolod e oa. Marvet eo e 1944, e-kerzhan Eil Brezel-bed pa voe kaset e vag, an destroyer HMCS Athabaskan, d'ar strad gant an tarzher alaman Elbing T-24.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936 : ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Ya d'ar Brezhoneg

* D'ar 15 a viz Du 2010 e oa bet votet ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

### Ti-embann

* Aber.

## Tud
### Tud ganet eno

* Ar moraer Louis Bernicot zo bet ganet en Aber-Ac'h (porzh-mor parrez Landeda) d'an 13 a viz Kerzu 1883. Tro ar bed a reas e-unan-penn er bloavezhioù 1936-1938 war e vag 12 metr hed. Ar pempvet merdead e oa oc'h ober tro ar bed en-digenvez.
* 1924 : Loeiz Bihanig, skrivagner brezhonek.

### Ardamezeg ar familhoù

* Le Barbu / Barvet
* Aotrounez Tromenec
* 'En aour e gizenn en glazur
* Mathezou
* Aotrounez Kerganan
* En argant e sourin en sabel karget gant teir steredenn en argant

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn internet kêr Landeda
* (br) Landeda war lec'hienn Geobreizh
* Ti an Douristed

## Levrlennadur

* Landéda, mon village, Amicale culturelle de Landéda, dindan renerezh Jacques Michel, 1999

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mikael Madeg, Renabl anoiou parreziou Bro-Leon, Emgleo Breiz
* ↑ Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* ↑ Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995
* ↑ Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes du Finistère. 2001
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ croixdesabers
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
* ↑ Chronologie d'avril 1944
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ (fr) Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, p. 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ En solitaire autour du monde... (fr). Kavet : 03 Mezheven 2024.
* ↑ Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne, levrenn 2, 1890, p. 248