OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Louise Breizh-Veur

Louise Breizh-Veur, pe Louise of Great Britain e saozneg, pe Louise af Storbritannien e daneg (1724-1751), a oa ur briñsez saoz a zeuas da vout rouanez Danmark ha Norge, gant hec'h eured da Frederik V Danmark.
Merc'h e oa da George II, roue Bro-Saoz, ha d'e bried Caroline von Brandenburg-Ansbach.
Dimeziñ a reas e 1743. Rouanez e voe goude marv he zad-kaer e 1746. Evurus e voe-hi, ha ne reas ket van, a-hervez, ouzh serc'h he fried, Else Hansen, hag o besterd .

## He bugale

Dimeziñ a reas da Frederik V, ha bugale o doe :
* Sofia Magdalena Danmark, dimezet d'ar roue svedat Gustav III;
* Vilhelmine Caroline Danmark, ganet e 1747, dimezet da Wilhelm Iañ Hessen-Kassel, priñs Hessen-Kassel;
* Christian VII, roue Danmark ha roue Norge, ganet e 1749;
* Louise Danmark, ganet e 1750, dimezet da Carl von Hessen-Kassel (1744-1836).

## He marv

Mervel a reas e 1751, e palez Christiansborg, e Copenhagen. Brazez e oa, ha mervel a reas he c'hwec'hvet bugel war un dro. Beziet e voe en iliz-veur Roskilde. Addimeziñ a reas he fried d'ar briñsez alaman Juliane von Braunschweig-Wolfenbüttel, ha mervel 14 vloaz goude.
# Louise Brooks

Mary Louise Brooks (1906 – 1985), anavezetoc'h evel Louise Brooks, a oa un dañserez stadunanat a c'hoarias e 17 film mut. Skrivañ a reas hec'h eñvorennoù.
Ankouaet e voe pa grogas mare ar filmoù gant mouezhioù.
Lavaret e vez e oa unan eus gwellañ ha kaerañ aktourezed en istor ar fiñvskeudenniñ.

## Levrlennadur

* Portrait d’une flapper.Roland Jaccard, 2007. Buhezskrid.
# Louise Henriette de Bourbon

Louise Henriette de Bourbon (1726-1759), anavezet ivez evel Mademoiselle de Conti, a oa ur briñsez c'hall, bet dugez Chartrez (1743-1752) dre he dimeziñ, ha dugez Orleañs (1752-1759).
Merc'h e oa da Louis-Armand de Bourbon-Conti (1695-1727) ha da Louise-Élisabeth de Bourbon-Condé.
Dimezet e oa e 1743 da dug Chartrez, a voe dug Orléans goude, Louis-Philippe d'Orléans, lesanvet le Gros. Tad ar gwaz nevez, a oa deol ken e oa, en devoa mil boan o klask dimeziñ e vab, a zibabas ar plac'h-se ken ar fin, o krediñ e vefe ur vaouez a skouer vat dre ma oa bet savet en ur gouent. Ar c'hontrol eo a c'hoarvezas.
# Louise Julie de Mailly-Nesle

Louise Julie de Mailly-Nesle, kontez Mailly (1710-1751), oa an henañ eus ar c'hoarezed de Nesle.
Dimezet e oa e 1726, da 16 vloaz, d'he c'henderv Louis-Alexandre, kont Mailly.
En 1733 e teuas da vout serc'h ar roue Loeiz XV, ha serc'h ofisiel en 1736. E 1739 avat e voe kemeret he lec'h gant he c'hoar yaouankoc'h, Pauline, kontez Vintimille (1712-1741).
Dont a reas-hi en-dro e gwele ar roue en 1741, met en 1742 e voe kaset kuit eus al lez war c'houlenn he c'hoar yaouankañ, Marie-Anne, serc'h nevez ar roue.

## Levrlennadur

* Jean Baptiste Honoré Raymond Capefigue: Mesdemoiselles de Nesle et la jeunesse de Louis XV. Amyot, Paris 1864.
* Benedetta Craveri, Königinnen und Mätressen, Mailand 2005, dt. München 2008, S. 303-325.
* Edmont und Jules de Goncourt: La duchesse de Châteauroux et ses sœurs. Charpentier, Paris 1879 (PDF; 10,2 MB).
* Sylvia Jurewitz-Freischmidt: Galantes Versailles. Die Mätressen am Hofe der Bourbonen. Katz Casimir, Gernsbach 2004, ISBN 3-925825-86-X.
* Uwe Schultz, Madame de Pompadour. C. H. Beck, München 2004, S. 63-69.
* François-Vincent Toussaint: Anecdotes curieuses de la cour de France sous le regne de Louis XV. Plon-Nourrit 1908.
# Louise Marie Adélaïde de Bourbon

Louise Marie Adélaïde de Bourbon, moranvet « Mademoiselle d'Ivry », ha goude « Mademoiselle de Penthièvre », dugez Chartrez (1769-1785) ha goude dugez Orléans (1785-1821) ganet e Paris en Hôtel de Toulouse d'an 13 a viz Meurzh 1753 ha marvet e kastell Ivry-sur-Seine d'an 23 a viz Mezheven 1821 a oa ur briñsez a wad eus ar re binvidikañ.

## Tiegezh

Merc'h e oa da Louis Jean Marie de Bourbon, dug Pentevr, ha d'e bried Maria Teresa Felicita d'Este. Pa varvas he breur henañ Louis-Alexandre, priñs Lamballe, en 1768, e teuas da vezañ pinvidikañ pennhêrez ar rouantelezh c'hall, susitourez madoù he zad-kozh, kont Toulouse, mab bastard divastardet da Loeiz XIV.

## He buhez

Pemzek vloaz e oa-hi en 1768 pa varvas he breur henañ ha pa vanas pennhêrez pinvidik evel ar mor. Kement-se a sachas evezh Louis Philippe d'Orléans (1747-1793), dug Chartrez, 20 vloaz, mab henañ dug Orléans, penn skourr yaouañ an tiegezh roueel, kenderv a bell d'ar plac'h yaouank. Koulskoude e oa-hi eus ur skourr bastard, un dra vezhus er metoù-se, met kreñvoc'h e oa c'hwezh an arc'hant d'an dug pan eas da c'houlenn dorn ar goantenn. Kendirvi d'ar roue Loeiz XVI e oant o -daou. Digant he zad he doe dugelezhioù Châteauvillain, Arc-en-Barrois, ha Carignan (Ardennes). E Versailhez e voe lidet an eured d'ar 5 a viz Ebrel 1769.

## He bugale

O bugale e oa :
* ur verc'h (ganet-marv e 1771) ;
* Louis-Philippe (1773- 1850), dug Chartrez, ha goude dug Orleañs, roue ar C'hallaoued e 1830 evel Louis-Philippe Iañ;
* Antoine Philippe d'Orléans ( 1775–1807), dug Montpensier ;
* Louise Marie Adélaïde Eugénie (1777–1847), « Mademoiselle de Chartres » (1777), « Mademoiselle d'Orléans » (1782), goude-se Mademoiselle (1783-1812), Madame Adélaïde (1830) ;
* ur verc'h (1777-1782), « Mademoiselle d'Orléans », marvet da 5 bloaz;
* Louis Charles d'Orléans (1779-1808), kont Beaujolais.

## Levrlennadur

* E. Delille, Journal de la vie de S.A.S. la duchesse d'Orléans, Paris, 1822. Ouvrage trop favorable à la duchesse écrit par son secrétaire particulier
* Michel de Decker, La Duchesse d'Orléans, Épouse de Philippe-Égalité et mère de Louis-Philippe, réédition chez Pygmalion 2001, (ISBN 2-85704-693-6) (Première édition Librérie Académique Perrin 1981, sous le titre La Veuve Égalité)
# Louis Marie Fontan

Louis Marie Fontan (An Oriant 1801-1839) a oa ur skrivagner gall, ganet e Breizh.

## Oberennoù
### C'hoariva

* L'Actrice, ou les Deux portraits, komedienn en gwerzennoù, gant Jean-Joseph Ader, 1826
* L'Espion, gant Gustave Drouineau ha Léon Halévy, 1828
* L'Homme entre deux âges, komedienn en 1 acte, mêlée de couplets, gant Desnoyer, 1828
* Perkins Warbec, drame historique en 5 actes, gant , 1828
* Gillette de Narbonne ou Le mari malgré lui, komedienn vaudeville en 3 actes, gant Ader ha Desnoyer, 1829
* La Bossue, ou le Jour de la majorité, komedienn en 1 acte, en vers, gant Ader, 1829
* André le Chansonnier, drame en 2 actes, mêlé de couplets, gant Charles Desnoyer, 1830
* Jeanne la Folle, ou la Bretagne au Patrom:XIIIe siècle, drame historique en 5 actes, en vers, 1830
* Le Moine, drame fantastique en quatre actes et six tableaux, 1831
* Le Maréchal Brune, ou la Terreur de 1815, événement historique en 4 tableaux, gant Dupeuty, 1831
* Le Voyage de la Liberté, pièce en 4 actes, mêlée de chants, gant Desnoyer, 1831
* Le Procès du maréchal Ney (1815), drame historique en 4 tableaux, avec Dupeuty, 1831
* Le Barbier du roi d'Aragon, drame en 3 actes, en prose, avec Ader et Charles Dupeuty, 1832
* Le Dominicain, ou le Couvent de l'Annonciation, mélodrame en 3 actes, gant Augustin Chevalier, 1832
* Le Fils de l'Empereur, histoire contemporaine en 2 actes, gant Théodore Cogniard ha Dupeuty, 1832
* La Camargo ou L'opéra en 1750, komedienn en 4 actes, mêlée de chant, gantDupeuty, 1833
* Bergami et la reine d'Angleterre, drame en 5 actes et en 6 tableaux, gant Maurice Alhoy ha Dupeuty, 1833
* Le comte de Saint-Germain, pièce en 3 actes, mêlée de chants, gant Dupeuty, 1834
* Jeanne de Flandre, drame en 4 actes, gant Victor Herbin, 1835
* Mariana, komedienn en 3 actes, gant Dupeuty, 1836
* La croix de feu ou Les pieds noirs d'Irlande, gant Julien de Mallian, 1838
* Arthur ou 16 ans après, drame vaudeville en 2 actes, gant Dupeuty ha Gustave Robillard, 1838
* Le Pauvre idiot, ou le Souterrain d'Heilberg, drame en 5 actes et 8 tableaux, gant Dupeuty, 1838
* Le massacre des innocents, drame en cinq actes, gant de Mallian, 1839
* La Polonaise, gant Dupeuty, hep bloaz merket
* Rapagon l'usurier, komedienn en 4 actes et en prose, dalif, 1858
* Hélène, drame en 1 acte hag en gwerzennoù, dalif, 1858
# Louis Mountbatten

Priñs Louis Battenberg, deuet da vout Lord Louis Mountbatten e 1917 ha Kont Mountbatten Birmania, bet ganet d'ar 25 a viz Mezheven 1900 e Frogmore House nepell diouzh kastell Windsor (Breizh-Veur), marvet d'ar 27 a viz Eost 1979 e Mullaghmore (Iwerzhon), lazhet gant Lu Republikan Iwerzhon. Eontr e oa d'ar Priñs Philip Mountbatten, dug Dinedin, pried Elesbed II, rouanez Breizh-Veur, anezhañ amiral, penn amiral morlu Breizh-Veur, besroue Indez ha penngouarnour Republik India goude he dizalc'hidigezh e 1947.
# Louis Lingg

Louis Lingg, ganet d'an 9 a viz Gwengolo 1864 ha marvet d'an 10 a viz Du 1887, a oa un anarkour alaman-stadunanat en em lazhas pa oa en toull-bac'h goude bezañ kondaonet d'ar marv dre grougañ. Rebechet e oa bet dezhañ bezañ ezel eus ar strollad sponterien a aozas an Haymarket Square bombing. Lingg en em lazhas dre un darzhadenn en e loch toull-bac'h nebeut amzer a-raok bezañ krouget. N'eo ket sklaer peseurt roll en devoa bet Lingg er gwalldaol.
# Louis Nicolas Davout

Louis Nicolas Davout pe d’Avout, dug Auerstaedt, priñs Eckmühl, a oa ganet d'an 10 a viz Mae 1770 en Annoux (Yonne) ha marvet d'ar 1añ a viz Mezheven 1823, a oa unan eus gwellañ ofiserien Napoleon. Gounit a reas e ditloù en emgannoù Auerstaedt hag Eckmühl, ma voe trec'h war an armeoù aostrian.

## E yaouankiz

Mab e oa da Jean François d’Avout hag d’Adélaïde Minard de Velars.

## E varv

Pa oa marvet e voe implijet e argant gant e verc'h n'eus implijet a-benn krouiñ Tour-tan Sant-Pêr er Vro-Vigoudenn.
# Louis Pape

Louis Pape, bet ganet e 1933 ha marvet d'an 8 a viz Kerzu 2014, a oa un istorour, arbennigour war an Henamzer e Breizh, bet kelenner e Skol-veur Roazhon 2 etre 1976 ha 1996. Beziet eo e Sizun.

## Oberennoù

* La Civitas des Osismes à l'époque gallo-romaine, L. Pape, embannadurioù Klincksieck, 1978 (e labour tezenn)
* La Bretagne romaine, L. Pape, embannadurioù Ouest-France, 1995
* Protohistoire de la Bretagne, Jacques Briard, Pierre-Roland Giot ha L. Pape, embannadurioù Ouest-France, 1979 ha 1995
* Morlaix et sa baie, L. Pape, embannadurioù Ouest-France, 1988
* Rennes, L. Pape, embannadurioù Ouest-France, 1976, 1981, 1992
* Les Saints bretons, L. Pape, embannadurioù Ouest-France, 1981
* Sizun, renaissance du Léon, L. Pape, embannadurioù J. Le Doaré, Kastellin, 1977
* La vie du citoyen romain en Armorique, Éric Morin ha Louis Pape, embannet gant Mirdi Breizh, Roazhon, 1997
* François Garnier, Prisonnier de guerre, 1939-1943, tresadennoù, livadurioù ha skridoù gant e dad-kaer F. Garnier, kinniget gant L. Pape, Presses Universitaires de Rennes, 2013

## Liammoù diavaez

* (fr) BnF
* (en) VIAF
# Louis Malle

Louis Malle, bet ganet e Thumeries (Norzh, Bro-C'hall) d'an 30 a viz Here 1932 hag aet da Anaon e Beverly Hills (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika) d'an 23 a viz Du 1995, a oa ur filmaozer gall.

## E filmoù
### Kentañ prantad gall

* 1953 : Crazeologie (film berr),
* 1955 : La Fontaine de Vaucluse (film berr),
* 1955 : Station 307 (film berr),
* 1955 : Le Monde du silence (teulfilm kensevenet gant Jacques-Yves Cousteau),
* 1957 : Ascenseur pour l'échafaud,
* 1958 : Les Amants,
* 1960 : Zazie dans le métro,
* 1962 : Vie privée,
* 1962 : Vive le Tour ! (teulfilm berr kensevenet gant Jacques Ertaud),
* 1963 : Le Feu follet,
* 1964 : Bons baisers de Bangkok, (teulfilm berr),
* 1965 : Viva Maria !,
* 1967 : Le Voleur,
* 1968 : Histoires extraordinaires (lodenn "William Wilson"),
* 1969 : Calcutta (teulfilm),
* 1969 : L'Inde fantôme (stirad skinwel, stumm un teulfilm dezhañ)
* 1971 : Le Souffle au coeur,
* 1974 : Lacombe Lucien,
* 1975 : Black Moon,
* 1976 : Close Up (teulfilm berr)
* 1977 : Dominique Sanda ou Le rêve éveillé (teulfilm berr).

### Prantad stadunanat

* 1978 : Pretty Baby,
* 1980 : Atlantic City,
* 1981 : My Dinner with Andre,
* 1983 : Crackers,
* 1985 : Alamo Bay,
* 1985 : God's Country (teulfilm),
* 1986 : ...À la Poursuite du Bonheur (teulfilm).

### Eil prantad gall

* 1987 : Au revoir les enfants,
* 1990 : Milou en mai,
* 1992 : Damage,
* 1994 : Vanya on 42nd Street.
# Martinez (Kalifornia)

Martinez zo ur gêr e kontelezh Contra Costa e Kalifornia. Er bloaz 2020 e oa 37 287 a dud o chom eno.
# Martini & Rossi

Martini & Rossi a zo un embregerezh italian a werzh alkool er bed a-bezh. Ober a ra kalz Vermouth dindan an anv Martini, a c'hell bezañ bianco (gwenn) pe rosso (ruz). Produiñ a ra ivez gwin eonennek.
Anavezet eo evit e vruderezh, met dreist holl e bed ar redadeg kirri evit bezañ sponsoret meur a skipailh dindan an anv Martini Racing, eus Brabham adanvet Martini Racing just a-walc'h, betek Williams adanvet Williams Martini Racing. Sponsoret eo bet gantañ ivez ar Scuderia Ferrari etre 2006 ha 2008.
# Martini Racing

Martini Racing a zo an anv dindan anezhañ o deus redet un nebeud skipailhoù e redadegoù kirri, sponsoret gant Martini & Rossi, adalek 1968. Livet e vez ar c'hirri gant bandennoù glas teñval, glas sklaer ha ruz Martini, war kirri gwenn, glas pe ruz.

## An Andur

Krog eo Martini da sponsoriñ skipailhoù redadegoù kirri e 1968 gant Alfa Romeo en Andur, met en doare-se da redek eo anavezet kalz gant e gevelerezh gant Porsche, oc'h aozañ ar skipailh Martini Porsche e-pas ar bloavezhioù 1970. Sponsoret en deus ivez Lancia a-raok ma ne yafent d'ar ralli kentoc'h, e bloavezhioù 1980.

## Formulenn 1

Krog eo Martinia da sponsoriñ ar skipailh italian Tecno e 1972. Siwazh ne oa ket kevezus ar c'harr ha dilezet en deus Martini ar F1 e fin 1973 hep disoc'h pennañ.
Deuet eo en-dro e 1975 gant un emglav gant Brabham, renet gant Bernie Ecclestone, deuet da gemer an anav Martini Racing, gant ur c'harr gwenn mui bandennoù Martini da gentañ. E 1976 ha 1977, gant donedigezh keflusker Alfa Romeo eo bet erlec'hiet ar gwenn gant al liv ruz.
E 1979 e ya Martini da sponsoriñ Team Lotus, ar skipailh kampion, met n'eo ket ken kevezus ar c'harr nag e vlenier Mario Andretti ha dilezel a ra Martini ar Formulenn 1 e fin ar bloaz. Ober a ra un distroig e 2006, o vezañ sponsor bihan Ferrari betek 2008.
E 2014 e tiskleri Martini ha Williams un emglev evit bezañ pennsponsor ar skipailh evit meur a vloaz. Gwenn eo ar c'harr gant bandennoù Martini warnañ. Kemer a ra ar skipailh an anv Williams Martini Racing.

## Ar Rallioù

E rallioù en deus sponsoret Martini Porsche, Lancia ha M-Sport.
# Martiniana Po

Martiniana Po (Martinian-a e piemonteg zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte .
# Martino

Martino zo un anv-badez italianek.

## Yezhoù all

* Martin, e galleg ha saozneg
* Marzhin, e brezhoneg.
* Máirtín, en iwerzhoneg

## Tud

* Martino Martini, anv meur a zen

### Rouaned

* Martino Iañ Sikilia, pe Martino il Giovane pe Martino d'Aragona (1374 – 1409), roue Sikilia

### Tud all

* Martino di Bartolomeo pe Martino di Bartolomeo di Biago (?? – ??), livour italian e dibenn ar XIV$^{vet}$ kantved ha deroù ar XV$^{vet}$, eus skol Siena.
* Pellegrino da San Daniele, pe Martino di Battista pe Martino da Udine, (1467-1547), livour italian
* Martino de Rossi, pe Maestro Martino, keginer italian eus ar XVvet kantved.
* Martino Longhi l'Ancien (1534-1591), tisavour italian er XVIvet kantved.
* Giovanni Martino Spanzotti, (v.1455- v.1528), livour italian.
# Martiniano

Martiniano zo un anv-badez italianek roet d'ar baotred.

## Orin

Diwar an anv latin Martinianus, deveret eus Martinius (a zo Marzhin e brezhoneg).

## Adstumm

* Martiniana eo an anv deveret a vez roet d'ar merc'hed.

## Yezhoù all

* Martinien, e galleg.

## Tud

* Sant Martiniano, merzher kristen e Roma, war un dro gant Sant Processo, hervez ar vojenn.

## Lec'hioù

* Martiniana Po, kumun e Piemonte.
# Martinillo

Martinillo zo un anv spagnolek, diwar an anv-badez Martin.
* an ardivink a son ar c'hardeurioù en iliz-veur Burgos, dirak ar Papamoscas.
* anv-pluenn Jacinto Ontañón-Enríquez, rener ar gelaouenn El Papa-Moscas.
* anv ar jubennour etre Francisco Pizarro hag Atahualpa e-kerzh Diskar an Impalaeriezh Inka.
* ar ganaouennig Frère Jacques e spagnoleg: Martinillo, Martinillo, / ¿dónde estás?, ¿donde estás? / Toca la campana, toca la campana, / din don dan, din don dan.
# Martinho da Vila

Martinho da Vila, ganet e 1938, zo ur c'haner samba eus Brazil ha skrivagner portugalek.

## E vuhez

Trizek vloaz eo bet en arme. Ezel eo eus Stollad Komunourien Brazil. E bladenn gentañ a reas e 1969. Ar ganerez Simone Bittencourt de Oliveira zo unan eus ar re a gan e ganaouennoù, hag ur bladenn a-bezh, Café com leite, he deus gouestlet d'e ganaouennoù.

## E oberennoù
### E bladennoù

* O samba está de volta (1969) RCA Victor LP
* Martinho da Vila (1969) RCA Victor 45 tours
* Martinho da Vila (1969) RCA Victor LP
* Meu Laiá -raiá (1970) RCA Victor LP
* Martinho da Vila (1971) RCA 45 tours
* Memórias de um sargento de milícias (1971) RCA Victor LP
* Batuque na cozinha (1972) RCA Victor LP
* A voz do samba (1973) Selo Musicolor LP
* Origens (Pelo telefone) (1973) RCA Victor LP
* Canta canta, minha gente (1974) RCA Victor LP
* Martinho da Vila (1974) RCA Victor LP
* Maravilha de cenário (1975) RCA Victor LP
* Rosa do povo (1976) RCA Victor LP
* La Voglia La Pazzia/L' Incoxienza/L' Allegria (1976) RCA Victor LP
* Presente (1977) RCA Victor LP
* Tendinha (1978) RCA Victor LP
* Martinho da Vila (1978) RCA 33/10 pol.
* Terreiro, sala e salão (1979) RCA Victor LP
* Portuñol Latinoamericano (1980) RCA Victor LP
* Samba enredo (1980) RCA Victor LP
* Sentimentos (1981) RCA Victor LP
* Verso e reverso (1982) RCA Victor LP
* Novas palavras (1983) RCA Victor LP
* Martinho da Vila Isabel (1984) RCA Victor LP
* Partido alto nota 10 (1984) CID LP
* Criações e recriações (1985) RCA Victor LP
* Batuqueiro (1986) RCA Victor LP
* Coração malandro (1987) RCA Victor/ Ariola LP
* Festa da raça (1988) CBS LP
* O canto das lavadeiras (1989) CBS LP
* Martinho da Vida (1990) CBS LP
* Vai meu samba, vai (1991) Columbia/Sony Music LP
* No templo da criação (1992) Sony Music CD
* Martinho da Vila (1992) Sony Music/Columbia CD
* Escola de samba enredo Vila Isabel (1993) Sony Music CD
* Ao Rio de Janeiro (1994) Columbia CD
* Tá delícia, tá gostoso (1995) Sony Music CD
* Vinte anos de samba (1997) BMG CD
* Coisas de Deus (1997) Sony Music CD
* 3.0 turbinado ao vivo (1999) Sony Music CD
* O pai da alegria (1999) Sony Music CD
* Lusofonia (2000) Sony Music CD
* Martinho da Vila, da roça e da cidade (2001) Sony Music CD
* Martinho definitivo (2002) Sony CD
* Clássicos do samba (2002) Eldorado/Sony Music CD
* Jorge Aragão ao vivo convida (2002) Indie Records CD
* Voz e coração (2002) Sony Music CD
* Martinho da Vila conexões (2003) MZA CD
* Conexões ao vivo (2004) MZA CD/DVD
* Brasilatinidade (2005) EMI/MZA CD/DVD
* Brasilatinidade ao vivo (2005) EMI/MZA CD/DVD
* Martinho José Ferreira - ao vivo na Suíça - O melhor do festival 1988 - 2000 - 2006 (2006) MZA/Universal Music DVD
* Martinho da Vila do Brasil e do Mundo (2007) MZA / UNIVERSAL - CD

### E levrioù
## Liammoù diavaez

-O kanañ
* Canta, Canta Minha Gente
* Roda Ciranda ha traoù all
* Mulheres
* Casa de Bamba gant Jorge Aragão.
* gant tud all

## Pennadoù kar

* Martinho
* Martin
* Vila
# Martini

Martini zo un anv-tiegezh italianek.
* Simone Martini (1280-1344), livour
* Francesco di Giorgio Martini (1439-1502), ijinour
* Giovanni Martini (v. 1470/1475 - 1535), livour
* Pierre Martini (~1530-1594), hebreeger gall
* Martin Martini (1565-1610), arzour suis
* Ludovic Martini (1566-1621), beleg nisat
* Martino Martini, anv meur a zen, en o zouez :
** Martino Martini (jezuist) (1614-1661)
* Giovanni Battista Martini (1706-1784), sonaozour
# Nikolaz V

Nikolaz V Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | tro 1398 Sarzana |
| Dilennet da bab | 6 a viz Meurzh 1447 |
| Tronidigezh | 19 a viz Meurzh 1447 |
| Dibenn e baboni | 24 a viz Meurzh 1455 |
| En e raok | Ujan IV |
| War e lerc'h | Kallistus III |
| Eneppab | Felis V betek 1449 |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Nikolaz V (e latin: Nicolaus V), Tommaso Parentucelli e anv-tiegezh, ganet tro 1398 e Sarzana ha marvet d'ar 24 a viz Meurzh 1455, a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'ar 6 a viz Meurzh 1447.
# Nikter Teba

Nikter Teba :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Chiroptera |
| Kerentiad : | Nycteridae |
| Genad : | Nycteris |
| Anv skiantel ||
| Nycteris thebaica Geoffroy Saint-Hilaire, 1818 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nikter Teba (Nycteris thebaica) a zo un askell-groc'hen hag a vev en Afrika hag e mervent Azia.
# Nikolaz Rossolimo

Nikolas Rossolimo (ukraineg : Ніколас Россолімо Nikolas Rossolimo ; Kyiv, 28 a viz C'hwevrer 1910 — New York, 24 a viz Gouere 1975 a oa ur mestrc'hoarier echedoù ukrainat, gresian, gall ha stadunanat.
Mestr Meur e voe adalek 1950, ha Mestr Meur Etrebroadel adalek 1953.
E 1929 e kuitaas Ukraina a-gevret gant e vamm rusian-ukrainat evit mont da Bariz, ma voe eilvet e goude José Raúl Capablanca e 1938 en un tournamant ; pemp gwezh e voe kampion Pariz, ha kampion Bro-C'hall e voe e 1948.
E 1948 ha 1949 e reas div wezh rampo a-enep Savielly Tartakower.
Da SUA ec'h eas e 1953 da adkavout e dad, a oa gresian. Gober a reas meur a vicher. Mervel a reas goude bout bet gloazet en ur gwallzarvoud.

## Ur c'hrogad

N. Rossolimo — P. Reissmann, Puerto Rico e 1967 :
| 1. e4 e5 2. Mf3 Mc6 3. Fc4 Fc5 4. c3 Mf6 5. d4 exd4 6. cxd4 Fb4+ 7. Fd2 Fxd2+ 8. Mbxd2 d5 | 9. exd5 Mxd5 10. Db3 Mce7 11. 0-0 c6 12. Tfe1 0-0 13. a4 b6 14. Me5 Fb7 15. a5 Rc8 16. Me4 Dc7 | 17. a6 Fa8 18. Dh3 Mf4 19. Dg4 Med5 20. Ra3 Me6 21. Fxd5 cxd5 22. Mf6+ Rh8 23. Dg6!! Dc2 24.Rh3! 1-0 | Rossolimo vs. Reissmann abcdefgh8877665544332211abcdefghGoude 22. ... Rh8# |

## Liamm diavaez

* (en) 516 krogad gant N. Rossolimo. Kavet : 12/09/2023.
# Nikos Kazantzakis

Nikos Kazantzakis (e gresianeg : Νίκος Καζαντζάκης; 1883 - 1957) a oa ur skrivagner gresianek a bouez en XX$^{vet}$ kantved. Sevel a reas barzhonegoù, pezhioù-c'hoari, romantoù ha skridoù prederouriezh. Brudet eo ar film Alexis Zorba a oa bet savet e 1964 diwar e romant Buhez ha troioù-kaer Alexis Zorbás (Βίος και Πολιτεία του Αλέξη Ζορμπά).
Ganet e voe Kazantzakis en Iraklio, e Kreta, e 1883, en amzer ma oa stag an enezenn-se ouzh an Impalaeriezh Otoman ha ma veze an enezourien o stourm evit stagañ anezhi ouzh Rouantelezh Gres.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Nikotin

An nikotin a zo un dramm (un alkaloidenn), a gaver er butun, hag a vez enalet pe diabarzhet er c'horf gant ar sigaretennoù, ar segalennoù, ar c'herniel-butun pe c'hoazh ar chik-butun. Ul louzoù-broudañ estoueiat a zo anezhañ hag a laka ar galon da dalmiñ buanoc'h hag a laka ar pouez-gwad da uhelaat. Gallout a ra ivez lakaat an den ha chom hep santout an naon ha lakaat ar vetabolegezh da vont primoc'h. Fall eo kement-se evit ar yec'hed. Ur bern tud taget gant an nikotin a blijfe dezho bezañ dizonet eus ar gwall dech-se met diaes e vez evito alies-mat.
Kavet e vez an nikotin e-barzh plant kerentiad ar Solanaceae, da gentañ penn eus ar plant-butun (Nicotiana tabacum). Kavet e vez nikotin, nebeut avat, e plant all 'zo evel an tomatez, ar patatez, ar berjinez, hag ar skilbebr glas. Kavet e vez nikotin ivez er plant koka. Pa vez graet a-gementadoù bras gantañ e c'hall bezañ un ampoezon efedus-tre. Efediñ a ra war an nervennoù. Pa vez graet gantañ a-gementadoù bihan e c'hall bezañ broudus. Setu unan eus an abegoù ma c'hall an den bezañ estoueet ouzh ar butunat.
Dont a ra an anv nikotin diwar ar blantenn Nicotiana, hag anv homañ diwar anv un den Jean Nicot, a oa kannad Frañs e Portugal, en doa kaset butun da Bariz da vezañ studiet.
Gant pep sigaretenn e vez, dre vras, enalet 1 mg a nikotin. E meur a vro e vez klasket talañ ouzh reuzioù ar butun, met taolet ez eus pled, dre ar studiadennoù, e vez lakaet kementad an nikotin er butun da greskiñ eus 1.6% bep bloaz well-wazh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.