OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vassily Kandinsky

Vasiliy Vasilyevich Kandinskiy (ruseg : Василий Васильевич Кандинский) oa ul livour rusian hag un damkanour arzoù, bet ganet e Moskov d'ar 4 a viz Kerzu 1866 ha marvet e Neuilly-sur-Seine d'an 13 a viz Kerzu 1944.

## Buhez

Mab d'ur marc’hadour siberian e oa. Pa oa yaouank-tre e komze alamaneg ouzh penn d'ar ruseg. Studiañ a reas ar gwir e skol-veur Moskov. Ur wech echuet gant e studi ez eas da Alamagn evit studiañ al livouriezh. E 1896, ez eas da Vünchen evit studiañ er skol Aschbe. Eno e chomas betek 1898 kent mont da studiañ en akademiezh an Arzoù-Kaer (1900). Betek 1914 e livas Kandinsky damskeudennoù bihan ha fromus war ar prim, skeudennus-tre ha kinklus gant o livioù. Livañ a reas ivez oberennoù awenet gant danevelloù divinerezh ha sujedoù marc’hegerezh an Arz nevez. E-pad ar bloavezhioù 1910 e veajas kalz hag e tistroas da Voskov. Tra m'edo o labourat e Murnau e-kichen München, eus 1908 betek 1910, e tizoloas Kandinsky ur meizadur nevez eus an egor hag eus al livioù. Krouiñ a reas neuze un doare nevez, frammet gant e livioù diwar ar framm, an taol-prim hag ar c’henaoz. E 1911 e kasas da benn e oberenn zifetis kentañ, embann a reas ul levr anvet Du spirituel dans l’art ha digeriñ a reas kevredigezh Der blau Reiter (Ar marc'heger glas) gant F. Marc. Distreiñ a reas da Voskov adarre e-kerzh ar Brezel-bed kentañ. Eno e labouras evel kelenner. E 1921 e tistroas da Alamagn evit labourat er Bauhaus. War-lerc’h ar c’hloazadur gant an nazied en em stalias e Pariz betek fin e vuhez.

## Oberennoù pennañ

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Sans Titre (kentañ dourliverezh difetis, 1910, Pariz, mirdi broadel an Arz modern)
* L’Almanach du Cavalier Bleu (1911)
* Lyrique (1911, Rotterdam, mirdi Boymans-Van Beuningen)
* Improvisation 19 (1911, München, Stadtische Galerie)
* Tableau à l’arc noir (1912, Pariz, mirdi broadel an Arz modern)
* Moscou I (1916, Moskov, Galiri Tretiakov)
* Composition VIII (1923, New York, Guggenheim Museum)
* Jaune, rouge, bleu (1925, Pariz, mirdi broadel an Arz modern)
* Quelques Cercles (1926, New York, Guggenheim Museum)
* Ensemble multicolore (1938, Pariz, mirdi broadel an Arz modern)
* Bleu ciel (1940, Pariz, mirdi broadel an Arz modern)

## Notennoù

* ↑ En deiziadur juluan ; 16 a viz Kerzu en deiziadur gregorian.
# Ticengo

Ticengo a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Ticino (stêr)

An Ticino (Tessin en alamaneg ha galleg, Ticìn, Tisín, Tesìn, Tsei pe Tzìch e lombardeg ha piemonteg) zo ur stêr eus Suis hag Italia, 248 km hed dezhi, adstêr d'ar Po.
# Tichodroma

Tichodroma :
| Tichodroma muraria. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tichodromidae |
| Anv skiantel ||
| Tichodroma Illiger, 1811 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tichodroma a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1811 gant an evnoniour alaman Johann Karl Wilhelm Illiger (1775-1813).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

N'eus nemet ur spesad golvaneg er genad-mañ : Tichodroma muraria, daou isspesad (Tichodroma muraria muraria ha T. m. nepalensis) dezhañ. Graet e vez kraponig-moger anezhañ e brezhoneg.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tichodromidae/Tichodroma (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mae 2022).
# Ticineto

Ticineto zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria, .
# Tickellia hodgsoni

Tickellia hodgsoni :
| Tickellia hodgsoni. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cettiidae |
| Genad : | Tickellia |
| Anv skiantel ||
| Tickellia Blyth, 1861 ||
| Anv skiantel ||
| Tickellia hodgsoni (Moore, 1854) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tickellia hodgsoni a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cettiidae. Ar spesad nemetañ er genad Tickellia an hini eo.
Anvet e voe Abrornis hodgsoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant an amprevanoniour breizhveuriat Frederic Moore (1830-1907) da zougen bri d'an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Tickellia hodgsoni hodgsoni, (Moore, 1854), e reter menezioù Himalaya, mervent Sina ha kornôg Myanmar,
* T. h. tonkinensis, e kreisteiz Sina ha hanternoz Indez-Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Tickellia hodgsoni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tickellia hodgsoni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tickellia hodgsoni.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tiburon (Kalifornia)

Tiburon (stumm ofisiel), Tiburón e spagnoleg diofisiel (distaget: tiβuˈɾon), a zo ur gêr eus Stadoù-Unanet Amerika, en Kalifornia, e ledenez an Tiburón.
Dont a ra an anv eus ar ger spagnolek Tiburón hag a dalv kement ha morvleiz.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tiburón

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tiburón zo ur ger spagnolek, hag a dalv morvleiz, rinkin, hag a gaver el lec'hanvadurezh c'hallek pe saoznek evel Tiburon.

## California

* Tiburon (California), ur gêrig,
* Tiburon Peninsula, pe Ledenez an Tiburón‎, ul ledenez e Bae San Francisco.

## Mec'hiko

* Enez Tiburón, e Sonora

## Haiti

* Tiburon, Sud, kumun
* Ledenez Tiburon, Haiti, ul ledenez

## Lennegezh

* Tiburón, anv spagnolek ar romant saoznek Jaws, gant Peter Benchley en 1974.

## Traoù all

* Le Joyeux Tiburon, anv lestr ur preizher-mor
* Hyundai Tiburon, ur c'harr graet gant Hyundai Motor Company
# Tichodromidae

Tichodromidae :
| Tichodroma muraria. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tichodromidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Tichodroma - Illiger, 1811 (1 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tichodromidae: Wallcreeper Swainson, 1827.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Tichodromidae (lennet e-barzh d'an 12 a viz Mae 2022).
# Ticino

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ticino zo un anv-lec'h italianek hag a gaver e meur a vro.

## Douaroniezh

* An Ticino, stêr eus Suis hag Italia.
* Kanton Ticino , kanton e Suis
* Ticino – kumun en Arc'hantina, e proviñs Córdoba, en departamant General San Martín
* Il Ticino, sizhunieg e Pavia abaoe 1891
* 47164 Ticino – asteroidenn

## Istor

* Emgann Ticino
# Tidikelteg

Ur yezh verberek eus isskourr ar yezhoù tidikeltek eo an tidikelteg ((tamazight) tidikelt) komzet gant tro-dro da 9 000 den e su Aljeria (1995).
Div rannyezh a zo:
* Tidikelteg (tidikelt)
* Titeg (tit)
Ur yezh en arvar da vont da get e c'hellfe bezañ dre ma'z eus muioc'h-mui a dud oc'h ober kentoc'h gant an arabeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù zenatiek
* Yezhoù berberek an norzh
* Yezhoù afrez-aziatek
# Épinay-sur-Seine

Épinay-sur-Seine :
| Ar Saena en Épinay. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Saint-Denis |
| Kanton | Épinay-sur-Seine (pennlec'h) |
| Kod kumun | 93031 |
| Kod post | 93800 |
| Maer Amzer gefridi | Hervé Chevreau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Plaine Commune |
| Lec'hienn web | http://www.epinay-sur-seine.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 54 419 ann. (2020) |
| Stankter | 11 908 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 22 m — brasañ 60 m |
| Gorread | 4,57 km² |
| kemmañ |
Épinay-sur-Seine zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Saint-Denis.
Er bloavezh 2020 e oa 54 419 a annezidi hag a reer Spinassiens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-kêr.
* Penntiez.
* Kreizenn-genwerzh L'Ilo.

## Kêrioù gevellet

* Oberursel (Taunus) (Alamagn) abaoe 1964
* Su Tyneside (Rouantelezh Unanet) abaoe 1965
* Alcobendas (Spagn) abaoe 1986
* Tichy (Aljeria) abaoe 2014

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Équateur (proviñs)

Équateur zo ur proviñs eus Republik Demokratel Kongo. Harzoù en deus gant Republik Kongo er c'hornôg ha Republik Kreizafrika en hanternoz.
g • ka • ke Proviñsoù Republik Demokratel Kongo :
| Proviñsoù bremañ | Bas-Uélé · Équateur · Haut-Katanga · Haut-Lomami · Haut-Uélé · Ituri · Kasaï · Kasaï-Central · Kasaï-Oriental · Kinshasa · Kongo Central · Kwango · Kwilu · Lomami · Lualaba · Mai-Ndombe · Maniema · Mongala · Nord-Kivu · Nord-Ubangi · Sankuru · Sud-Kivu · Sud-Ubangi · Tanganyika · Tshopo · Tshuapad |
| Proviñsoù kozh (1966-2015) | Bandundu · Bas-Congo · Équateur · Kasaï-Occidental · Kasaï-Oriental · Katanga · Kinshasa · Maniema · Nord-Kivu · Orientale · Sud-Kivu |
# Épron

Épron :
| An iliz katolik ||
| Bro | Normandi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Caen |
| Kanton | Caen-4 |
| Kod kumun | 14242 |
| Kod post | 14610 |
| Maer Amzer gefridi | Franck Guéguéniat 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Caen la Mer |
| Lec'hienn web | http://www.mairie-epron.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 655 ann. (2020) |
| Stankter | 1 165 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 56 m bihanañ 25 m — brasañ 60 m |
| Gorread | 1,42 km² |
| kemmañ |
Épron a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas tri den nann-soudard en Épron e penn-kentañ miz Even 1944 abalamour d'ar bombezadegoù e-pad Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Ursin, adsavet goude an Eil Brezel-bed.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Meurzh 2001 | → bremañ | Franck Guéguéniat |
| 1983 | 2001 | Bernard Jaeckert |
| 1967 | 1983 | Michel Vaubert |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Équemauville

Équemauville a zo ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: fuzuilhet e voe daou Velgiad d'ar 25 a viz Eost gant ar Rezistañs.

## Monumantoù ha traoù heverk

<gallery mode="packed" "heights="180px"> Eglise Equemauville.jpg|An iliz katolik Sant Varzhin

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi
* Mammenn : EBSSA

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1938 | | Jean Mallon | | |
| ? | Meurzh 2001 | Albert Mortagne | | |
| Meurzh 2001 | 2026 | Michel Bailleul | digostezenn | Sekretour meur |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud brudet

Kalz Parizianed (aktourien, skrivagnerien, kazetennerien...) o dez un eil annez e Équemauville.
* Sacha Guitry hag e dad Lucien Guitry o deus bet o chom e maner ar Breuil,
* Henri Jeanson (1900-1970), saver-divizoù, zo douaret e bered Équemauville,
* Andrée Lafayette (1903-1989), pe "kontez Andrée de la Bigne", aktourez,
* Françoise Sagan (1935-2004), skrivagnerez, he doa prenet maner ar Breuil,
* Michel Serrault, aktour gall marvet e Vasouy en e eilti (maner "du Val la Reine" nepell eus Équemauville) d'an 29 a viz Gouere 2007,
* Fabien Lecœuvre (1958), skrivagner,
* Anne Richard (1968), komedianez, skrivagnerez,
* Pierre Boiteau (Piboi), (g. e 1977).

### Tud bet ganet eno

* Zakaria Diallo (1986-), melldroader senegalat.

## Gevelliñ

* 1990 : Dingolshausen, Bavaria

## Notennoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Équihen-Plage

Kumunioù Frañs :
| Anv | Équihen-Plage |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Boulonnais |
| Kanton | Outreau |
| Kod INSEE | 62300 |
| Kod post | 62224 |
| Maer | Christian Fourcroy |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,81 km² |
| Led | 50° 40' 40" Norzh |
| Hed | 01° 34' 24" Reter |
| Uhelder kreiz | 55 m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 96 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 929 (2008) |
| Stankter | 768 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | ville-equihen-plage.fr |
Équihen-Plage a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Épinal

Épinal :
| Gwel eus ar Moselle diouzh an noz. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Grand Est |
| Departamant | Vosges (prefeti) |
| Arondisamant | Épinal (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h kantonioù Épinal-1 hag Épinal-2 |
| Kod kumun | 88160 |
| Kod post | 88000 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Heinrich 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Épinal-Golbey |
| Lec'hienn web | epinal.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 31 832 ann. (2020) |
| Stankter | 537 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 315 m — brasañ 492 m |
| Gorread | 59,24 km² |
| kemmañ |
Épinal a zo ur gumun hag ur gêr eus Bro-C'hall e departamant gall ar Vosges, er rannvro Grand Est. Pennlec'h an departamant eo.

## Lec'hioù ha monumantoù

* Penniliz Sant-Moris

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Tud brudet ar gumun

* Émile Durkheim (1858-1917), sokiologour ganet e Épinal
* Philippe Séguin (1943-2010), politikour, maer Épinal
* Ségolène Royal (1953), graet he studioù eil-derez e Charmes, araok mont da lise Saint-Joseph Épinal e 1968

## Gevelliñ

Gevellet eo Épinal gant :
* Loughborough (Bro-Saoz), borough Charnwood
* Schwäbisch Hall (Alamagn), land Baden-Württemberg
* Bitola (Makedonia)
* Gembloux (Belgia), proviñs Namur
* La Crosse (Wisconsin) (SUA), stad Wisconsin ;
* Chieri (Italia), proviñs Torino
* Nový Jičín (Republik Tchek)

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ EBSSA
* ↑ Kloc'h Loughborough
* ↑ gevelliñ La Crosse
# Équirre

Kumunioù Frañs :
| Anv | Équirre |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Heuchin |
| Kanton | Heuchin |
| Kod INSEE | 62301 |
| Kod post | 62134 |
| Maer | Philippe Lenoir |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,19 km² |
| Led | 50° 28' 24" Norzh |
| Hed | 02° 14' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 104 m |
| Uhelder bihanañ | 79 m |
| Uhelder brasañ | 155 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 57 (2007) |
| Stankter | 13 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Équirre a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Épinoy

Kumunioù Frañs :
| Anv | Épinoy |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Marquion |
| Kanton | Marquion |
| Kod INSEE | 62298 |
| Kod post | 62860 |
| Maer | Gilbert Théron |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,08 km² |
| Led | 50° 13' 50" Norzh |
| Hed | 03° 09' 48" Reter |
| Uhelder kreiz | 76 m |
| Uhelder bihanañ | 45 m |
| Uhelder brasañ | 79 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 517 (2007) |
| Stankter | 63 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Épinoy a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).
* An ti-kêr

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Équipe Ligier

Equipe Ligier a zo ur skipailh redadegoù kirri ha saver redadegoù kirri krouet e 1969 gant Guy Ligier en deus redet peurvuiañ e Formulenn 1 etre 1978 ha 1996.
# Vigdís Finnbogadóttir

Vigdís Finnbogadóttir a oa pevare prezidant Enez ar Skorn eus 1980 betek 1996, ha kentañ maouez er bed o vezañ dilennet d'ar garg-se dre vouezhiadeg hollek war-eeun.
# Viggianello

Viggianello zo un anv-lec'h italianek e div vro.
* Viggianello (Italia)
* Viggianello (Korsika), pe Vighjaneddu
# Vigell

Ar vigelloù pe vierezoù eo al lodennoù eus korf ar parezed a aoz ar vielloù hag an hormonoù. A bep tu d'ar mammoù emaint, kement ha div alamandezenn vras, etre gwenn ha roz.

## Vigelloù ar bronneged

Ar vigelloù zo ul lodenn eus ardivink-genel parezed ar mellkeineged.
Daou vigell o deus. Ha pep hini anezho en deus div garg:
* aozañ vielloù,
* ha krouiñ hormonoù,
Vigelloù ar parezed a zo heñveldraoù gant divgelloù, pe spergelloù ar pared.

## Vigelloù ar merc'hed

En oad kaezour e krog buhez strujus ar maouezed. Neuze e teu a bep vigell ur viell dre bep maread 28 deiz (mareadoù viellañ). Ret e vez d'ar vielloù reuziñ un tamm lec'h evit mont e-barzh trompilhoù Falloppio ha mont war-bouez etrezek ar gouhin.
# Viggianello (Italia)

Viggianello a zo ur gumun en Italia, e proviñs Potenza, hag e rannvro Basilicata.
# Viganò

Viganò zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Vigasio

Vigasio zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Viggiano

Viggiano a zo ur gumun en Italia, e proviñs Potenza, hag e rannvro Basilicata.
# Vigano San Martino

Vigano San Martino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Vigarano Mainarda

Vigarano Mainarda zo ur gumun italian e proviñs Ferrara, en Emilia Romagna, hag ur 7500 a dud zo enni o chom.
# Vigevano

Vigevano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
# Tourako beg du

Tourako beg du :
| Un tourako beg du. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Tauraco |
| Anv skiantel ||
| Tauraco schuetti (Cabanis, 1879) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako beg du a zo ur spesad evned, Tauraco schuetti an anv skiantel anezhañ.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a zo brosezat an daou isspesad anezhañ — Tauraco schuettii emini ha Tauraco schuettii schuettii — e kreiz Afrika issahara$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tauraco schuetti war al lec'hienn Avibase.
* ↑ (en) Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tourako kof gwenn

Tourako kof gwenn :
| Un tourako kof gwenn. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Corythaixoides |
| Anv skiantel ||
| Corythaixoides leucogaster (Rüppell, 1842) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako kof gwenn a zo un evn, Corythaixoides leucogaster an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Afrika ar Reter, e savanennoù kasia a gaver eus Etiopia ha Somalia da viz Tanzania.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fichenn eus Birdlife
* ↑ Corythaixoides leucogaster war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tourako kuchenn ruz

Tourako kuchenn ruz :
| Un tourako kuchenn ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Tauraco |
| Anv skiantel ||
| Tauraco erythrolophus (Vieillot, 1819) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako kuchenn ruz a zo un evn, Tauraco erythrolophus an anv skiantel anezhañ.
Dibabet eo bet da labous broadel gant Angola.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh.

## Annez

Brosezat eo al labous e koadegi ha savanennoù kornôg Angola$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tauraco erythrolophus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tourako kuchenn wenn

Tourako kuchenn wenn :
| Un tourako kuchenn wenn, luc'hskeudennet e zoo Brookfield, Illinois. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Tauraco |
| Anv skiantel ||
| Tauraco leucolophus (Heuglin, 1855) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako kuchenn wenn a zo un evn, Tauraco leucolophus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Brosezat eo al labous en Afrika, en un takad hag a ya eus gevred-pellañ Nigeria da hanternoz Ouganda, mervent Soudan ha kornôg Kenya$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tauraco leucolophus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tourako Schalow

Tourako Schalow :
| Un tourako Schalow. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Tauraco |
| Anv skiantel ||
| Tauraco schalowi (Reichenow, 1891) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako Schalow a zo ur spesad evned, Tauraco schalowi an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv al loenoniour amatour (bankour diouzh e vicher) alaman Herman Schalow (1852-1925).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh.

## Annez

Bevañ a ra er c'hoadegi trovanel gleb a gaver e kreisteiz Afrika ar C'hreiz$^,$.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Tauraco schalowi war al lec'hienn Avibase.
* ↑ (en) Fichenn eus Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tourako kuchenn vouk

Tourako kuchenn vouk :
| Un tourako kuchenn vouk. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Musophagiformes |
| Kerentiad : | Musophagidae |
| Genad : | Tauraco |
| Anv skiantel ||
| Tauraco porphyreolophus (Vigors, 1831) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tourako kuchenn vouk a zo un evn, Tauraco porphyreolophus an anv skiantel anezhañ.
Dibabet eo bet da labous broadel gant Eswatini.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an daou isspesad anezhañ — Gallirex porphyreolophus chlorochlamys ha Gallirex porphyreolophus porphyreolophus — e gevred ha reter Afrika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tauraco porphyreolophus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
a vo kavet e Wikimedia Commons.