OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 29 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1720 : fin ar pezh mell tan-gwall a zistruj an darn vrasañ eus kreiz-kêr Roazhon.
* 1788 : bodadenn diwezhañ Stadoù Breizh e Roazhon (e predva kozh Kouent ar Gordennerien).
* 1890 : lazhadeg Wounded Knee (South Dakota). En tu-hont da 400 gwaz, maouez ha bugel eus poblad ar Sioued lazhadeget gant arme SUA.
* 1937 : bonreizh nevez Iwerzhon.
* 1981 : krouidigezh Skol-Uhel ar Vro e Roazhon.
* 1989 : aet Václav Havel da brezidant republik Tchekoslovakia.

## Ganedigezhioù

* 1709 : Elesbed Iañ (Rusia), lesanvet Elesbed an Habask, impalaerez Rusia eus 1741 betek 1762.
* 1721 : Jeanne-Antoinette Poisson, Madame de Pompadour, unan eus priedoù-kleiz ar roue gall Loeiz XV.
* 1799 : Emmanuel Le Maout, louzawour ha naturour breizhat.
* 1808 : Andrew Johnson, 17vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1809 : William Ewart Gladstone, politiker saoz, kentañ ministr ar Rouantelezh-Unanet.
* 1859 : Ivonig Pikard, barzh ha skrivagner brezhonek.
* 1879 : Billy Mitchell, brigadier-jeneral an aerlu stadunanat.
* 1938 : Jon Voight, aktour stadunanat.
* 1946 : Marianne Faithfull, kanerez hag aktorez saoz.
* 1962 : Carles Puigdemont, politiker katalan.

## Marvioù

* 1170 : Thomas Becket, kañseller bras Roue Bro-Saoz Herri II Plantagenet
* 1825 : Jacques-Louis David, livour gall.
* 1916 : Grigoriy Raspoutin manac'h rus
* 1834 : Thomas Malthus, demografour hag ekonomour saoz
* 1864 : Salomon Müller, naturour alaman.
* 1878 : Arthur Hay, evnoniour skosat hag ofiser er British Army.
* 1926 : Rainer Maria Rilke, barzh alamanek asotrian.
* 1978 : Maurice de Canonge, aktour, filmaozour ha saver senario gall.
* 1986 : Harold Macmillan, Kentañ ministr Breizh-Veur eus 1957 da 1963.
* 2022 : Pelé, melldroader brazilian.

## Lidoù

* En Iliz katolik :
** sant Tomaz Becket;
** ar Profed David;
** sant Evroul;
# 29 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |
Ur bloavezh bizeost eo ur bloavezh gant un 29 a viz C'hwevrer.

## Darvoudoù

* 888 : kurunet eo Odo Iañ, roue ar Franked, gant arc'heskop Sens.
* 1504 : Kristol Goulm a implij e anaoudegezh eus ur fallaenn war al Loar an noz-se da gendrec'hiñ Ameridianed da bourveziñ boued dezhañ.
* 1940 : dont a ra Hattie McDaniel da vezañ aktourez zu kentañ da c'hounit un Oskar evit he roll e Gone with the Wind.
* 1940 : e Berkeley (Kalifornia) eo ez eo roet Priz Nobel ar Fizik 1939 da Ernest Lawrence gant pennkoñsul Sveden San Francisco, abalamour d'an Eil Brezel Bed.
* 1960 : gant ur c'hren-douar e Maroko ez eus lazhet ouzhpenn 3000 den ha distrujet ul lodenn vras eus Agadir e su ar vro.
* 1988 : an arc'heskob Desmond Tutu asambles gant 100 den a iliz zo serret e-pad un emsav a bemp deiz a-enep an apartheid er C'hab.
* 1996 : dibenn Seziz Sarajevo.
* 2020 : un emglev peoc'h zo sinet etre Stadoù Unanet Amerika ha Talibaned Afghanistan, evit lakaat fin d'ar brezel er vro-hont.

## Ganedigezhioù

* Paulus IIIGioachino Rossini
* 1468 : Paol III, 220vet pab.
* 1692 : John Byrom, barzh saoz.
* 1792 : Gioachino Rossini, sonaozer italian.
* 1896 : Morarji Desai, kentañ ministr India.
* 1920 : Michèle Morgan, aktourez c'hall.
* 1924 : Carlos Humberto Romero, politiker, prezidant El Salvador.
* 1960 : Khaled, kaner aljerian.
* 1960 : Guy Hascoët, politikour gall.
* 1972 : Pedro Sánchez, kentañ ministr Spagn.

## Marvioù

* 468 : Hilarius (pab).
* 1868 : Ludwig Iañ Bavaria, roue Bavaria.
* 1944 : Pehr Evind Svinhufvud, Prezidant Finland.
* 1956 : Elpidio Quirino, Prezidant Filipinez.

## Lidoù

* sant Tiernvael (VI$^{vet}$ kantved)
# 299
## Darvoudoù
### Europa

* Galerius a faezh ar Sarmatiz

### Azia

* Impalaerez Jia Nanfeng a damall priñs Yu da vezañ un trubard ha kas a ra anezhañ deus ar galloud
# 29 Eost

← Eost → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1526 : en Emgann Mohács eo trec’h an Durked renet gant Suleiman 1añ war roue Hungaria ha Bohemia.
* 1533 : an impalaer inka Atahualpa a zo lazhet gant ar Spagnoled.
* 1541 : aloubet eo Buda, kêr-benn Hungaria, gant an Durked.
* 1642 : aloubet eo Perpinyà (Perpignan) gant soudarded c’hall Loeiz XIII, goude pevar miz seziz.
* 1756 : deroù ar Brezel seizh vloaz en Europa.
* 1842 : breizhveuriat eo Hong Kong dre Feur-emglev Nanjing.
* 1914 : penn-kentañ Emgann Guise (Aisne) (Brezel-bed kentañ).
* 1939 : tec'hel a ra Olier Mordrel ha Frañsez Debauvais war-zu Bro-Alamagn.
* 1942 : deroù Gouelioù ar Bleun Brug e Landreger.
* 1944 : deroù emsavadeg Slovakia a-enep an nazied.
* 1949 : prouadet eo he c'hentañ bombezenn A gant Unaniezh ar Republikoù Sokialour ha Soviedel e Kazakstan.
* 1966 : sonadeg dirak an holl diwezhañ ar strollad The Beatles e San Francisco.

## Sportoù

* 2004 : klozadur an XXVIII$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv en Aten gant Jacques Rogge, prezidant belgian ar Poellgor etrebroadel olimpek.

## Ganedigezhioù

* 1619 : Jean-Baptiste Colbert, politikour ha maodiern gall.
* 1632 : John Locke, prederour saoz.
* 1776 : François Marie Daudin, loenoniour gall.
* 1780 : Jean Ingres, livour gall.
* 1862 : Maurice Maeterlinck, skrivagner gallek eus Belgia, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 1911.
* 1871 : Albert Lebrun, den-stad gall ha 15vet Prezidant ar Republik C'hall.
* 1958 : Michael Jackson (The King of Pop e lesanv), aktour, dañser ha kaner-sonaozer stadunanat.

## Marvioù

* 1442 : Yann V (Yann ar Fur e lesanv), dug Breizh adalek 1389 betek e varv.
* 1523 : Ulrich von Hutten, marc'heg ha lenneg en Impalaeriezh Santel Roman alaman.
* 1533 : Atahualpa, Inka diwezhañ, drouklazhet en e gell gant ar c'honkistador spagnol Francisco Pizarro.
* 1661 : Louis Couperin, sonaozer barok gall.
* 1799 : Pi VI, 250vet Pab.
* 1885 : Bernhard Horwitz, mestrc'hoarier echedoù alaman-breizhveuriat hag aozer studiadennoù echedoù.
* 1905 : Jean-Marie Déguignet, skrivagner brezhonek ha gallek.
* 1921 : Joel Asaph Allen, bronnegour, evnoniour ha loenoniour stadunanat.
* 1923 : Georg Marco, mestrc'hoarier echedoù Roumanian.
* 1947 : Manolete (Manuel Laureano Rodríguez Sánchez e anv gwir), matador spagnol (° 4 a viz Gouere 1917 e Córdoba (Spagn)).
* 1975 : Éamon de Valera, trede prezidant Republik Iwerzhon.
* 2006 :
** Youenn Gwernig, barzh, kaner ha skrivagner brezhonek.
** José Tonoli, mestrc'hoarier echedoù belgiat.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Edern
# Anggun

Anggun Cipta Sasmi [aŋˈɡun ˈtʃipta ˈsasmi] (Jakarta, 29 Ebrel 1974) zo ur ganerez ur sonaozerez hag un dengarourez$^,$$^,$ c'hall a orin indoneziat. E 2000 e voe broadet, hag e 2004 e voe deroet dezhi an titl a Varc'hegez en Urzh c'hall an Arzoù hag al Lizhiri (Chevalier de l'Ordre des Arts et des Lettres). Titloù all he deus bet eus perzh aozadurioù liesseurt en Europa hag Azia. Kannadez evit an ABU eo bet div wech ivez.

## Pladennoù

Meur a albom he deus savet, en indonezeg, e saozneg hag e galleg.
| Bloaz | Indonezeg | Saozneg | Galleg |
| 1986 | Dunia Aku Punya | | |
| 1991 | Anak Putih Abu Abu | | |
| 1992 | Nocturno | | |
| 1993 | Anggun C. Sasmi... Lah!!! | | |
| 1997 | | Snow on the Sahara | Au nom de la lune |
| 2000 | | Chrysalis | Désirs contraires |
| 2005 | | Luminescence | Luminescence |
| 2008 | | Elevation | Élévation |
| 2011 | | Echoes | Échos |
| 2015 | | | Toujours un ailleurs |
| 2017 | | 8 | |

## Notennoù

* ↑ (en) Anggun, Spokesperson for the International Year of Microcredit 2005
* ↑ (en) Anggun chosen as FAO goodwill ambassador
* ↑ (en) 15 October 2010, Rome - FAO Goodwill Ambassador Indonesian singer Anggun performing on the occasion of the World Food Day Ceremony
# Angharad

Angharad zo un anv-badez kembraek hag anv meur a briñsez en istor Kembre.

## Mojennoù

Angharad a gare Peredur e-barzh ar Mabinogion.

## Er Grennamzer

* Angharad ferch Owain (marvet e 1162), gwreg Gruffudd ap Cynan ha mamm Owain Gwynedd
* Angharad, merc'h da Owain Gwynedd, roue Gwynedd, a zimezas da Gruffydd Maelor
* merc'h Madog ap Gruffudd Maelor ha c'hoar Gruffydd II ap Madog (Aotrou Dinas Brân)
* merc'h Maredudd ab Owain,
** mamm Llywelyn ap Seisyll, roue Gwynedd ha Deheubarth, gant he fried kentañ,
** mamm Bleddyn ap Cynfyn gant hec'h eil pried.
* Angharad Breizh, gwreg Idwal ap Cadwaladr
* Angharad ferch Meurig, gwreg Rhodri Mawr
** Angharad ferch Rhodri, ur verc'h dezho
* Angharad ferch Nest (XIIvet kantved), gwreg William de Barri ha mamm Gerallt Gymro

## Tud all

* Angharad James (1677-1749), barzhez ha telennourez
* Angharad Tomos (g. 1958), romantourez
* Angharad Ruth Davies
* Megan Angharad Cleaver
* Angharad Ellen Kate Thain
* Angharad Price, romantourez

## El lennegezh

* Meneget eo an anv Angharad en anv "Eilonwy, daughter of Angharad, daughter of Regat, Princess of Llyr", ur briñsez e e romantoù The Chronicles of Prydain, gant Lloyd Alexander;
** el levr diwezhañ The Foundling and Other Tales of Prydain, ez eus un istor ma weler penaos en em gavas ar briñsez Angharad gant Geraint, a vo tad Eilonwy.
* Ur vaouez er romant saoznek How Green Was My Valley gant Richard Llewellyn.

## Levrlennadur

* Mabinogion, p.100
# Angharad James

Angharad James (1677–1749) a oa un delennourez hag ur varzhez kembraek.

## He buhez

Ganet e oa bet en atant Gelliffrydau e Baladeulyn, e Dyffryn Nantlle, e hanternoz Kembre d'ar 16 a viz Gouere 1677. Dimeziñ a reas da William Prichard, ur gwaz kalz koshoc'h egeti hag a oa o terc'hel un atant e Cwm Penamnen, er c'hreisteiz da Dolwyddelan Bevañ a reas e Tai Penmaen ar peurrest eus he buhez, ha derc'hel a reas da labourat an douar hec'h-unan p'en em gavas intañvez. Mervel a reas d'ar 25a viz Eost 1749 ha beziet e voe en iliz Santez Gwyddelan e Dolwyddelan..

## An arzourez

Un delennourez ampart e oa ha lakaat a rae he devezhourien da zañsal war an tonioù sonet ganti.
Ur varzhez e voe ivez, unan eus nebeud a verc'hed o deus tapet brud gant o barzhonegoù kembraek Dornskridoù zo chomet war he lerc'h hag a zo miret e Levraoueg Vroadel Kembre en Aberystwyth.. E-touez ar skridoù-se ez eus ur marvnad savet war-lerc'h marv he mab 16 vloaz hag unan all savet war-lerc'h marv he gwaz.

## Notennoù

* ↑ Nia Mai Jenkins, '‘A’i Gyrfa Megis Gwerful’: Bywyd a Gwaith Angharad James', Llên Cymru Volume 24 (2001)
* ↑ Owen Thomas, D.D., Cofiant Y Parchedig John Jones, Talsarn (Wrexham 1874)
* ↑ John Ellis Jones, 'Bedd Angharad James O Benamnen, Dolwyddelan', Transactions of the Caernarvonshire Historical Society, Volume 45 (1984)
* ↑ Owen Thomas
* ↑ Ceridwen Lloyd-Morgan Women and their poetry in medieval Wales in Women and Literature in Britain 1150-1500 ed. Caroline Meale (1996)
* ↑ Nia Mai Jenkins
# Angharad ferch Owain

Angharad ferch Owain (marvet e 1162) a oa ur briñsez vrezhon, mamm da Owain Gwynedd.

## He buhez

Merc'h e oa da Owain ab Edwin ap Gronw, den uhel eus Tegeingl. Dimezet e voe da Gruffudd ap Cynan, Roue Gwynedd, e 1095.

## He bugale

Tri mab ha pemp merc'h he doe:
* Cadwallon ap Gruffudd
* Owain Gwynedd
* Cadwaladr ap Gruffudd
* Gwenllian ferch Gruffudd
** dimezet da Gruffudd ap Rhys
* Marauder
* Rainillt
* Susanna
** dimezet da Madog ap Maredudd eus Rouantelezh Powys
* hag Annest.

## Lennegezh

Meuleudi zo da Angharad en Historia Gruffud vab Kenan, oberenn urzhiet gant he mab, Owain Gwynedd. Pa varvas Angharad e 1162, e voe glac'haret bras Owain a-hervez.
# Anghiari

Anghiari zo ur gumun italian e proviñs Arezzo e Toscana, ha 5 370 a dud enni o chom.

## Istor

* E 1440 e voe emgann Anghiari etre armeoù Firenze ha Milano.
* E 1500 e voe graet ur murlivadur gant Leonardo da Vinci diwar-benn an emgann-se: emgann Anghiari (Leonardo).
# Anghingò

Anghingò zo kentañ ger ur rimadell italianek evit bugale, lirzhin an ton anezhi, hag a vez adlavaret hervez ar c'hoant.

## Ar c'homzoù

    Anghingò Tre galline e tre capò Per andare alla cappella C'era una ragazza bella Che suonava il ventitré Uno due tre.
# Angiari

Angiari zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Angerville (Calvados)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Angerville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Angerville en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays d'Auge dozuléen |
| Kanton | Cabourg |
| Kod INSEE | 14012 |
| Kod post | 14430 |
| Maer | Thierry de Vanssay |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,91 km² |
| Led | 49° 14' 38" Norzh |
| Hed | 00° 01' 54" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 14 m |
| Uhelder brasañ | 120 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 137 (2009) |
| Stankter | 35 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Angerville a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Léger.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Angharad Tomos

Ur skrivagnerez kembraek eo Angharad Tomos, ganet e 1958 e Bangor. Bet eo e penn Cymdeithas yr Iaith e-pad ur pennad.
Emañ o chom e Pen-y-Groes, Gwynedd.

### Oberennoù

* Yma o Hyd (romant) (Y Lolfa, 1985). Romant
* Y Llipryn Llwyd (Y Lolfa, 1985)
* Si Hei Lwli Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru yr Wyddgrug 1991
* Titrwm (Y Lolfa, 1994)
* Hen Fyd Hurt (Y Lolfa, 1992), Medalenn al Lennegezh en Eisteddfod yr Urdd 1982
* Sothach a Sglyfath, Cyfres Cled (Y Lolfa, 1993)
* Stwnsh Rwdlan (Y Lolfa, 1997)
* Wele'n Gwawrio Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru Meirion a'r Cyffiniau 1997
* Parti Cwmwl (Y Lolfa, 1998)
* 'Dydw i Ddim Eisiau' - Stori Jona (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* 'Un Bach Ydwyf' (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Ar y Brig - Stori Saceus (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* I Mewn i'r Arch â Nhw (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Paid Siglo'r Cwch (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Rhywun i'w Garu (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Y Wal Na Ddaeth i Lawr (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Yn Ffau'r Llewod (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Nadolig heb Goeden (Cyhoeddiadau'r Gair, 1999)
* Cnonyn Aflonydd (Gwasg Gwynedd, 2001). Emvuhezskrid.
* I Mewn i'r Arch â Nhw (Cyhoeddiadau'r Gair, 2001)
* Nadolig heb Goeden (Cyhoeddiadau'r Gair, 2001)
* Hiraeth am Yfory: Hanes David Thomas a Mudiad Llafur Gogledd Cymru. (Gwasg Gomer, 2002).enklask diwar-benn he zud-kozh.
* Rhagom (Gwasg Carreg Gwalch, 2004). Romant diwar-benn ar brezel-bed kentañ.
* Wele'n Gwawrio (Y Lolfa, 2004)
* Dysgu'r Wyddor gyda Rwdlan (Y Lolfa, 2005)
* Eira'r Gaeaf (Y Lolfa, 2010)
* Pecyn Cyfres Darllen Mewn Dim (Y Lolfa, 2007)
* Si Hei Lwli (Y Lolfa, 2005)
* Wrth fy Nagrau i (Gwasg Carreg Gwalch, 2007)
* Gwanwyn Gwlad y Rwla (Y Lolfa, 2010)
* Haf Braf (Y Lolfa, 2010)
* Halibalŵ Yr Hydref (Y Lolfa, 2010)
* Bodlon - Byw'n Hapus ar Lai (Gwasg Gwynedd, 2011)
* Llyfr Lliwio Gwlad y Rwla (Y Lolfa, 2011)
* Tua'r Dyfodol (Caernarfon : Cyngor Gwynedd, 2014)
* Darn Bach o Bapur (Gwasg Carreg Gwalch, 2014)
* Paent! (Gwasg Carreg Gwalch, 2015)
* The Empty Room (Gwasg Carreg Gwalch, 2016)
* Henriét y Syffrajét (Gwasg Carreg Gwalch, 2018)
* Y Castell Siwgr (Gwasg Carreg Gwalch, 2020)
* Y Byd a'r Betws dastumad pennadoù er c'hazetennoù

### Levrioù bugale

* Dastumad Rwdlan, 1983– (Y Lolfa)
* Stwnsh Rwdlan - Llyfr Coginio i Blant Bach, Tachwedd 1997 (Y Lolfa)
* Parti Cwmwl - Llyfr Coginio i Blant Bach, Medi 1998 (Y Lolfa)
* Dastumad Cyfres Darllen Mewn Dim, Hydref 2006 (Y Lolfa)
* Dastumad Guto, 1991 (Cwmni Recordiau Sain)
* Dastumad Llyfrau Fi Hefyd, 1999 (Cyhoeddiadau'r Gair)

## Prizioù

* 1982 - Medalenn al lennegezh en Eisteddfod yr Urdd, gantHen Fyd Hurt
* 1986 - Gwobr Tir na n-Og gant Y Llipryn Llwyd (Dastumad Rwdlan)
* 1991 - Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru am Si Hei Lwli
* 1997 - Medal Ryddiaith Eisteddfod Genedlaethol Cymru am Wele'n Gwawrio
* 1994, Gwobr Tir na n-Og gant Sothach a Sglyfath (Cyfres Cled)
* 2009, Gwobr Mary Vaughan Jones

## Liammoù diavaez

* Archif y Llyfrgell Genedlaethol
* He fajenn e lec'hienn Cymdeithas yr Iaith
# Banzi

Banzi a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Bao

Bao :
| Bao ||
| Anv katalanek | Bao |
| Anv gallek (ofisiel) | Baho |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Okitania |
| Departamant | Pireneoù-ar-Reter |
| Arondisamant | Perpinyà |
| Kanton | Le Ribéral |
| Kod kumun | 66012 |
| Kod post | 66540 |
| Maer Amzer gefridi | Patrick Got 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Roussillon |
| Lec'hienn web | http://www.baho.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 388 ann. (2020) |
| Stankter | 429 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 39 m — brasañ 90 m |
| Gorread | 7,90 km² |
| kemmañ |
Bao zo ur gumun eus Katalonia an Norzh, e komark Roussillon. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ.

## Ar vaered

| Anv | Mare |
| Antoine Morat | ? - 1815 |
| François Sauret fils | 1815 - ? |
| Guy Casadevall | 1983 - 2008 |
| Patrick Got | 2008 - |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Fabricio Cardenas, Vieux papiers des Pyrénées-Orientales, Baho, le 23 juin 1815, 18.01.2014
# Baobab

Baobab :
| Adansonia grandidieri. ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Iskevrennad : | Dilleniidae |
| Urzhad : | Malvales |
| Kerentiad : | Bombacaceae |
| Genad : | Adansonia |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Baobab pe baobabez eo ar gwez eus ar genad Adansonia (e-touez kerentiad ar Bombacaceae) ennañ nav spesad :
* Adansonia digitata hag Adansonia kilima a gaver e douar-bras Afrika,
* Adansonia gregorii a gaver en Aostralia,
* Adansonia grandidieri, Adansonia madagascariensis, Adansonia perrieri, Adansonia rubrostipa, Adansonia suarezensis hag Adansonia za a gaver e Madagaskar.
Roet eo bet an anv skiantel Adansonia gant al louzawour gall Bernard de Jussieu, diwar anv an naturour gall Michel Adanson (1727-1806) en devoa deskrivet ar spesad Adansonia digitata e 1749.

## Lennegezh

"Baobab al Lanneier", anv-pluenn ur barzh hag a skrive e-barzh ar gelaouenn Yod-Kerc'h.

## Luc'hskeudennoù

* Adansonia digitata (Afrika)
* Adansonia gregorii (Aostralia)
* Adansonia madagascariensis
* Adansonia rubrostipa
* Adansonia suarezensis
* Adansonia za

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ ger-stroll, Geriadur brezhoneg-saozneg gant skouerioù rann gentañ, 1986, gant Remon ar Porzh, p.92; Geriadur ar brezhoneg a-vremañ gant Francis Favereau, 2000, pajenn 820.
* ↑ ger stroll, Grand dictionnaire français-breton gant Frañsez Vallée, 1931, pajenn 57; Geriadur brezhoneg An Here, 2001, pajenn 109.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Baoding

Baoding (保定) a zo ur gêr e proviñs Hebei e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 1 065 000 a dud (e 2009).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Banyeres de Mariola

Banyeres de Mariola zo ur gumun e Spagn e proviñs Alacant, e kumuniezh València.
# Baoleg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo ar baoleg (baoulé) komzet en Aod an Olifant.

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
# Banzai

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Banzai zo ur ger japanek
* ur estlammadell, gwelout Banzai
* Argadenn Banzai pe tagadenn Banzai, un argadenn soudard ziwezhañ ha dispi.
* anv filmoù
** Banzaï
** Banzaï
* Banzai un hentenn da zeskiñ japaneg.
* Banzai unan eus an tri bleizbroc'h er film Roue Leon.

## Gwelout ivez

* Ur bonsai, ur wezennig, bihan-bihanik.
# Akwasi Afrifa

Akwasi Amankwaa Afrifa (24 a viz Ebrel 1936 - 26 a viz Even 1979) a oa ur soudard ha prezidant Ghana.
Afrifa a oa unan eus eizh ezel an National Liberation Council goude taol-Stad miz C'hwevrer 1966 a zistroadas Kwame Nkrumah. Pa voe rediet Joseph Arthur Ankrah da reiñ e zilez e miz Ebrel 1969 e voe lakaet Afrifa e penn ar Stad. Chom a reas er garg-se betek miz Eost 1970.
E 1979 e voe harzet, barnet ha fuzuilhet, asambles gant ofiserien all (en o zouez Ignatius Kutu Acheampong ha Fred Akuffo bet ivez pennoù-Stad).
g • ka • kePrezidanted Ghana :
* Kwame Nkrumah · Joseph Arthur Ankrah · Akwasi Afrifa · Nii Amaa Ollennu · Edward Akufo-Addo · Ignatius Kutu Acheampong · Fred Akuffo · Jerry Rawlings · Hilla Limann · Jerry Rawlings · John Kufuor · John Atta Mills · John Dramani Mahama
# Al-Ghazali

Abū Ḥāmid Muḥammad ibn Muḥammad al-Ghazālī (c. 5 a viz Gouere 1057 - 19 a viz Kerzu 1111) (ابو حامد محمد ابن محمد الغزالی e perseg), anvet ivez Algazel e kornôg Europa, a voe ganet ha marvet e Tus, e Persia. Bez' e oa un doueoniour muzulmat, ur gwiraour, ur prederour, ur steredoniour, hag ur c'hevrinour. Unan eus brasañ lenneien ar bed muzulmat eo.
Sellout a reer outañ evel unan eus ar re gentañ a bledas gant an amgredoni hag an amzivin. Gant e skridoù e tegasas kemm d'ar brederouriezh vuzulmat, a oa levezonet gant prederouriezh Henc'hres araozañ (skrivañ a reas al levr Dislavarioù ar filozofourien -Tahāfut al-falāsifa - a-enep da Avisenna). Lakaat a ra e-kreiz e breder meizad un Doue krouer ha pennkaoz a bep tra a c'hoarvez (ha dre se mennozh ar burzhudoù) ha mennozh ur vuhez en tu all d'ar marv.
Al-Ghazali a seller outañ a-wechoù, e broioù ar reter kement hag e broioù ar c'hornôg, evel ar muzulmad pouezusañ goude ar profed Mohammed. E levr pennañ, Ihya' `Ulum al-Din (Advevadur skiantoù ar feiz) a vez sellet outañ gant tud 'zo e-giz "un hollad eus ar gwir gredenn vahomedat".

## Notennoù

* ↑ Carra de Vaux, Gazali, Paris, 1903, p. 49 : "la Somme du mahométisme orthodoxe".
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Al-Amin

Ur c'halif abbasit (809–813) e voe Mohammad ibn Harun al-Amin, war-lerc'h e dad Harun al-Rashid, ganet e 787 ha lazhet e 813.
# Al

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Al a zo
* ur ger-mell strizh e brezhoneg, evel e-barzh al libido
* ur ger-mell arabek
* arouez an aluminiom
* berradur meur a anv-badez e saozneg, evel
** Alan (Lan e brezhoneg),
** Albert evit Al Gore
** Alfredo evit Al Pacino
** Alphonse evit Al Capone
* Ål, kêr e Norge

## Pennadoù kar

* a, da, ha, ma, na, pa, ra, va
* af, all, am, an, añ, ar, az
# Al-Hadi

Ar pevare kalif abbasit (785-786), war-lerc'h e dad, e voe Al-Hadi, ganet e 764 ha marvet e 786.
# Akyemeg

Ur yezh kwaek eus skourr ar yezhoù akanek eo an akyemeg (akyem bosome).

## Gwelet ivez

* Yezhoù akanek
* Yezhoù kwaek
# Al-Andalus

Al-Andalus (arabeg : الأندلس ; spagnoleg : Al-Ándalus ; portugaleg : al-Ândalus) zo bet ur vro e ledenez Iberia a oa dindan veli vuzulman er Grennamzer e-pad 781 bloaz etre ar bloazioù 711 ha 1492. Andalouzia hiziv, ur gumuniezh emren e Spagn, ne voe nemet un darn vihan eus ar vro-se pa oa en he brasañ.
Alouberezh ha trevadennerezh ar vro gant ar Verbered a voe ken trumm ma voent dic'hortoz, ha klotañ a rejont gant emled ha kresk ar bed muzulman. Al-Andalus a zeuas da vout un oaled a sevenadur uhel en Europa ar Grennamzer .

## Aloubadeg

Etre 711 ha 715 e voe aloubet ledenez Iberia gant jeneraled ar C'halif Omeyad.
D'ar 27 a viz Ebrel 711 e tilestras Táriq ibn Ziyad, letanant gouarnour Tanger ha Musa ibn Nusair, gouarnour Afriqiya gant un armead 9 000 den. Tri miz goude, d'an 19 a viz Gouhere, e voent trec'h war ar Vizigoted, hag o roue Roderico a varvas en Emgann Guadalete. Trevadennet buan e voe kreisteiz al ledenez gant tud deuet eus Norzhafrika.
# Al-Khalil

Al-Khalil الخليل en arabeg, Hevron חֶבְרוֹן en hebraeg, zo ur gêr e Palestina, e Judea, er c'hreisteiz da Jeruzalem, hag unan eus koshañ kêrioù ar Reter Nesañ.
Ur gêr nevet eo d'an teir relijion undoueek : ar yuzeviezh, ar gristeniezh hag an islam, hag ul lec'h pirc'hirinañ eo, rak tost ac'hano emañ Bez ar Batriarked, ur c'hev ma vefe bet beziet Abraham, Sara, Izaag ha Rivka.