OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tekirdağ (proviñs)

Proviñs Tekirdağ zo ur proviñs e gwalarn Turkia, e Trakia.

## Douaroniezh

War-dro 620.000 annezad a oa e Tekirdağ e 2007.
6.300 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Teirzaolenn

Un deirzaolenn a zo un oberenn arzel teir rann dezhi, gant teir fanell prenn livet peurvuiañ, pe deir fanell gizellet, lakaet tal-ouzh-tal ha kenstrollet gant mudurunoù. Brasoc'h eget re ar c'hostezioù e vez ar banell greiz d'an aliesañ, met nes d'ar banell vras e vez dodenn ar re vihanañ. Peurvuiañ e vez an div banell gostez evel doareoù stalafioù, a c'hell kuzhat ar banell kreiz a-bezh pa vezont serret, hag al lodenn greiz a vez an hanter ledanoc'h egeto. Alies e vez livet tu gin ar panelloù kostez.
En Arz kristen kentañ e kaver teirzaolennoù, arouez an Dreinded enno hep mar, ha livet pe gizellet int bet evit meur a aoter e-barzh ilizoù ar Grennamzer koulz e Reter Europa hag er Reter-Nesañ (Bizantion) hag e Kornôg Europa.
Peurvuiañ e vez aozet pep taolenn e teir rann eus al laez d'an traoñ, gant an neñv a-us (gant Doue pe ar sent pe aeled) ; e takad an traoñ e weler elfennoù ar bed o sellet ouzh an neñv hag un dudenn bennañ e-kreiz prest da vont war hent ar santelezh pe ar Baradoz.

## Gwelet ivez

* Divdaolenn, div banell hepken d'he sevel.
* Liestaolenn, muioc'h eget teir fanell d'he sevel.
# Tejada (Burgos)

Tejada zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 34 (2023).
# Tejeda de Tiétar

Tejeda de Tiétar zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 763 (2023).
# Tomáš Masaryk

Tomáš Garrigue Masaryk (7 a viz Meurzh 1850 - 14 a viz Gwengolo 1937) a voe unan eus diazezerien Republik Tchekoslovakia.
En em lakaat a reas Tomáš Masaryk, ez-yaouank, da labourat evel kelenner-ti evit bugale familhoù pinvidik. Etre ar bloavezhioù 1872 ha 1876 e voe o studiañ prederouriezh e Skol-veur Vienna. Ur wech tapet un doktorelezh gantañ e tremenas daou vloaz e Skol-veur Leipzig. Eno e reas anaoudegezh gant ur plac'h yaouank eus ar Stadoù Unanet, Charlotte Garrigue, ha dimeziñ a reas ganti e 1878 e New York. Diwar neuze e stagas an anv Garrigue ouzh e hini.
Bevañ a reas ar c’houblad e Vienna hag e Praha, a-raok ma voe anvet Tomáš Garrigue Masaryk da gelenner, e 1882, e Skol-veur Vienna a oa nevez-rannet etre div lodenn, an eil e veze graet skol en alamaneg hag en eben e veze graet e tchekeg. E 1879 en doa tremenet un dezenn diwar-benn an emlazh. En dezenn-se (Der Selbstmord als sociale Massenerscheinung der modernen Civilisation) e tisplege Masaryk e oa liammet an emlazh ouzh diskar ar feiz er gevredigezh.
Diazezet e oa kredennoù Masaryk war an doueouriezh protestant, evit darn, ha pouezañ a rae war enkadenn vodern mab-den ha hini ar gevredigezh. Pa oa kelenner prederouriezh e skol-veur Praha e savas Athenaeum, ar gelaouenn gentañ e tchekeg diwar-benn ar sevenadur hag ar skiant e Bohemia. Embann a rae soñjoù enep an Iliz katolik hag enep broadelourien zo, ha kavout a reas abeg e meurganoù Rukopisy královedvorský a zelenohorský, a oa sañset bezañ eus ar Grennamzer uhelañ hag a oa lakaet da ziazez d’ar sevenadur tchek gant brogarourien zo. Difenn a reas ur Yuzev a oa bet tamallet ur muntr dezhañ e 1899 (prosez Hilsner). Kannad e voe er Reichsrat, parlamant Impalaeriezh Aostria, eus 1891 da 1983 hag eus 1907 da 1914, met da neuze ne c’houlenne nemet un emrenerezh ledan evit Tcheked ha Slovakiz. Diwezhatoc’h, e 1914, e teuas da soñjal e oa ret sevel ur stad evito distag diouzh Aostria,
Dilennet e voe Tomáš Masaryk da brezidant stad nevez Tchekoslovakia, gant ar Vodadenn Vroadel nevez-savet, d’ar 14 a viz Du 1918. En harlu e oa bet e-pad ar Brezel-bed Kentañ, e Bro-C'hall, e Rusia hag er Stadoù Unanet. Distreiñ a reas da Braha d’an 21 a viz Kerzu 1918. Addilennet e voe teir gwech, e 1920, 1927 ha 1934. E miz Kerzu 1935 e roas e zilez eus e garg, abalamour ma oa e yec’hed o fallaat, ha mervel a reas d’ar 14 a viz Here 1937.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Who's Who: Tomáš Masaryk firstworldwar.com (en)
# Tonari no Totoro

Tonari no Totoro (japaneg: となりのトトロ, saozneg: My Neighbor Totoro; "Ma amezeg Totoro"), a zo ur film japanat bet embannet e 1988, skrivet hag aozet gant Hayao Miyazaki ha produet gant Studio Ghibli. Heuliañ a ra ar film div verc'h yaouank ur c'helenner hag o darempredoù gant speredoù ar c'hoadoù. Ar film en deus gounezet ar priz Animage Anime Grand Prix hag ar Mainichi Film Award evit ar film gwellañ e 1988.
# Tomás de Iriarte y Oropesa

Tomás de Iriarte y Oropesa, ganet e Puerto de la Cruz, en Enez Tenerife e 1750, ha marvet e Madrid e 1791, a oa ur barzh spagnolek. Mab e oa da Bernardo de Iriarte ha Bárbara de las Nieves Hernández de Oropesa. Seitek breur en devoa, en o zouez an diplomated Bernardo de Iriarte ha Domingo de Iriarte, ha niz e oa d'ar barzh Juan de Iriarte.
Tud desket e oa e dud. Da 14 vloaz ez eas da gêr Vadrid gant e eontr Juan de Iriarte.

## Oberennoù

* Fábulas literarias, 1782, Imprenta Real de Madrid. Adembannadurioù : 1869 Appleton y Compañía; 1917, Oxford University Press; Ángel L. Prieto de Paula, Madrid, Cátedra, 1992 ISBN 8437608473
* El Señorito mimado ; La Señorita mal criada, Éd., intro. et notes de Russell P. Sebold, Madrid, Castalia, 1986 ISBN 8470392948

## Levrlennadur

* Emilio Cotarelo y Mori: Iriarte y su época. Madrid 1897.Digitalisat
* Merrit Cox, Tomas de Iriarte, 1972

## Liammoù diavaez

* https://es.wikisource.org/wiki/Tomás_de_Iriarte
# Tomás Ó Criomhthain

Tomás Ó Criomhthain (skrivet Thomas O'Crohan e saozneg) (21 Kerzu 1856 – 7 Meurzh 1937) a oa ur skrivagner iwerzhonek. Genidik e oa eus enez An Blascaod Mór, an hini vrasañ en enezeg Na Blascaodaí, dirak aod kontelezh Ciarraí, e mervent Iwerzhon.
Skrivañ a reas daou levr, Allagar na hInise e 1918-23, embannet e 1928, hag An tOileánach ("An Enezour"), an hini brudetañ, echuet gantañ e 1923 hag embannet e 1929. Sellet a reer ouzh An tOileánach evel unan eus levrioù klasel al lennegezh iwerzhonek ; taolennet eo el levr-se buhez kalet an enezourien gwechall, ur vuhez hag a yeas da get pa voe kuitaet an enezeg gant an annezidi er bloavezhioù 1950. Evel an darn vrasañ eus an enezourien e veve Tomás Ó Criomhthain diwar ar pesketa dreist-holl, en ur labourat un tamm douar ha dastum taouarc'h d'en em dommañ.
Broudet e voe Tomás Ó Criomhthain da gontañ e vuhez gant Brian Ó Ceallaigh eus Cill Airne, goude ar Brezel-bed Kentañ. Pouezañ a reas Brian Ó Ceallaigh warnañ ha diskouez dezhañ e oa bet skrivet gant skrivagnerien veur levrioù hag a zeskrive buhez an dud vunut. En em lakaat a reas Tomás Ó Criomhthain neuze da gas lizhiri bemdez da Ó Ceallaigh, ha kenderc'hel evel-se e-pad pemp bloaz ! Gant ar skrivagner Pádraig Ó Siochfhradha ("An Seabhac") e voe stummet al lizhiri-se ha bodet da sevel ul levr.
Troet eo bet An tOileánach e meur a yezh (saozneg, galleg, alamaneg, svedeg).

## Liammoù diavaez

* Tigh An Chriomhthanaigh ar an mBlascaod Mór le hoscailt do chuairteoirí i samhradh 2017 (Ti Ó Criomhthain war An Blascaod Mór digor d’an douristed en hañv 2017), Tuairisc (ga)
* Testenn An tOileánach e Wikimammenn
# Ton (Italia)

Ton zo ur gumun sparso ("a-strew", da lavaret eo n'eus kreiz-kêr resis dezhi) en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige. E Vigo di Ton emañ an ti-kêr. E 2021 e oa 1 316 a dud enni.

## Notennoù

* ↑ (it) 'ISTAT'. Kavet : 28 Eost 23.
# Tomás de Torquemada

Tomás de Torquemada (1420 - Ávila, 1498) a oa ul lean dominikan spagnol. Kofesour ar Rouanez Izabel Iañ Kastilha (1451-1504) hag ar roue Ferdinant II Aragon (1452-1516). Kentañ Inkizitour Meur Inkizision Spagn e voe, eus 1483 betek e varv. Gantañ e voe kroget gant heskinerezh ar yuzevien kristenaet (judeoconversos) entre 1480 ha 1530.
Ganet e oa e Valladolid e 1420. Aet eo da Anaon en Avila d'ar 16 a viz Gwengolo 1498.
# Ton

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ton zo ur ger a c'hall bezañ meur a dra.
* Er sonerezh ez eus meur a veizad, gwelout ton
* El livioù hag en arzoù ar gweled, e komzer eus ton pa gomzer eus ul liv
* Er yezhoniezh e komzer eus yezhoù tonek pa gemm ster ur ger hervez an doare ma vez distaget
* Un don, un donenn, un donell, zo ur varrikenn
* An toned, pe touned, zo pesked bras

## Lec'hanvadurezh

* Ton zo ur gumun en Italia e Proviñs Trento
* Tôň, zo ur gêriadenn e Slovakia
* Ton zo ur gêr e Burkina Faso e departamant Fara
* An Ton zo ur stêr e kreisteiz Belgia, e Gaume, e kornad Virton
* An Ton zo ur stêr e Poatev, e Bro-C'hall, adstêr d'an Argenton

### Lostger

* -ton zo ul lostger saoznek a gaver stank el lec'hanvadurezh saoznek, deuet diwar ar ger town, a dalvez "[[kêr]"] pe "vourc'h" (evel e Charleston, Easton, Jameston, Jeffreyston, Johnston, Kingston, Littleton, Newton, Templeton hag all).
* Gwelout ivez : City, Ker, Ville.

## Pennadoù kar

* Thon
* Tonn
* Tont
# Tonara

Tonara zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Tonco

Tonco (Tonch e piemonteg) zo ur gumun en Italia e proviñs Asti hag e rannvro Piemonte.
# San Carlos (Nicaragua)

San Carlos zo ur gêr hag ur gumun e Nicaragua, ha kêr-benn departamant Río San Juan eo ivez. E beg su al lenn Cocibolca, pe lenn Nicaragua, emañ, el lec'h ma tifluk ar Río San Juan.
Ur gorread a 1 445 km² zo d'ar gumun, ha stag outi eo an enezeg Solentiname, el lenn Nicaragua.
# San Bonifacio

San Bonifacio zo ur gumun eus Veneto e Proviñs Verona.
# San Calogero (Vibo Valentia)

San Calogero zo ur gumun eus Italia, e proviñs Vibo Valentia, e Calabria.
# San Carlo ai Catinari

San Carlo ai Catinari (pe Santi Biagio e Carlo ai Catinari) zo un iliz e Roma, en Italia, e leurgêr Benedetto Cairoli, e karter Sant'Eustachio.
* Talbenn
* Diabarzh
* Tres an iliz
# San Carlos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
San Carlos zo un anv spagnolek a c'hall bezañ, evel an anv portugalek São Carlos,
* anv un den, hini an eskob italian Carlo Borromeo, (1538-1584),
* hini lec'hioù anvet diwarnañ.

## Arc'hantina

* kêriadenn San Carlos de Bolívar, e partido Bolívar, e proviñs Buenos Aires;
* kêriadenn San Carlos, er partido General Pueyrredón, e proviñs Buenos Aires;
* kêriadenn San Carlos, e partido La Plata, e proviñs Buenos Aires;
* kêriadenn San Carlos Minas, e departamant Minas, e proviñs Córdoba (Arc'hantina);
* kêriadenn ha kumun San Carlos, e departamant Ituzaingó, e proviñs Corrientes;
* departamant San Carlos, e proviñs Mendoza;
* kêriadenn San Carlos, e departamant San Carlos, e proviñs Mendoza;
* San Carlos de Bariloche e Proviñs Río Negro;
* departamant San Carlos, e Proviñs Salta;
* kêriadenn San Carlos;
* kêriadenn San Carlos Centro e Proviñs Santa Fe;
** kêriadenn San Carlos Norte;
** kêriadenn San Carlos Sud;
* kêriadenn Empalme San Carlos, e departamant Las Colonias e proviñs Santa Fe;
* kêriadenn San Carlos, e Proviñs Santiago del Estero;
* Paraje San Carlos, e Proviñs Chaco;
* Estrecho de San Carlos, anv spagnolek Falkland Sound en Inizi Maloù.

## Chile

* kumun San Carlos rannvro Ñuble;
* San Carlos de Chiloé, anv kozh kumuniezh Ancud;
* departamant San Carlos;
* San Carlos de Apoquindo.

## Kolombia

* kumun San Carlos, e departamant Antioquia;

## Costa Rica

* kanton San Carlos, e proviñs Alajuela;

## Kuba

* San Carlos y San Severino de Matanzas, anv kozh Matanzas;

## Spagn

* San Carlos del Valle

## Stadoù-Unanet

** = kêr San Carlos e kontelezh San Mateo;

## Mec'hiko

* kêriadenn San Carlos, e kumun Guaymas, e stad Sonora;

## Nicaragua

* kêr San Carlos, kêrbenn departamant Río San Juan;

## Perou

* Bosque de Protección San Matías-San Carlos;
* distrig San Carlos;

## Uruguay

** kêr San Carlos;

## Venezuela

** kêr San Carlos;

## Pennadoù kar

* São Carlos
# San Carlos (Chile)

San Carlos zo ur gêr hag ur gumun eus Chile, anezhi kêr-benn proviñs Punilla, e rannvro Ñuble. Hervez niveradeg-poblañs 2017 e oa 53 024 a dud enni o chom.
# San Buono

San Buono zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
# San Canzian d'Isonzo

San Canzian d'Isonzo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia hag a oa e proviñs Gorizia betek 2018, pa voe diskaret ar broviñs.
# San Carlo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
San Carlo zo un anv italianek savet diwar an anv Carlo, hag a c'hall bezañ
* unan eus ar sent anvet Carlo pe Charlez e brezhonek, en o zouez
** Karl Veur
** Carlo da Sezze
** Carlo Borromeo
* un anv-lec'h italianek

## Anv-lec'h

Kumunioù zo en Italia a zo anvet San Carlo:
* San Carlo Canavese
* Vanzone con San Carlo
Stag outo, an anv-lec'h Montecarlo.

## Hag ivez

* C'hoariva Naplez anvet Teatro San Carlo

## Pennadoù kar

* San Carlos
* São Carlos
# San Carlo Canavese

San Carlo Canavese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Tumbezia salvini

Tumbezia salvini :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Genad : | Tumbezia |
| Anv skiantel ||
| Tumbezia Chapman, 1925 ||
| Anv skiantel ||
| Tumbezia salvini (Taczanowski, 1877) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tumbezia salvini a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Tyrannidae.
Anvet e voe Ochthoeca salvini (kentanv) da gentañ-penn (e 1877) gant an evnoniour poloniat Władysław Taczanowski (1819-1890), da zougen bri d'ar skiantour saoz Osbert Salvin (1835-1898). Ar spesad nemetañ er genad Tumbezia an hini eo.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e gwalarn Perou (Suamerika).

## Liammoù diavaez

* (en) Ochthoeca salvini war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Ochthoeca salvini war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Tumbezia salvini el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tumbezia salvini.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tumulus

Un tumulus (liester tumuli) a vez graet eus ur grugell zouar pe mein savet a-us pe evel ur bez. An tumuli a vez anvet anvet ivez kurgan, hag a vez kavet dre ar bed a-bezh pe dost. Ur c'harn, hag a zo ur bern mein savet gant meur a bal disheñvel, a c'helle bezañ da gentañ un tumulus.
An Tumuli a vez renket alies hervez o ment hag an tres a vez ganto. Gant ar mennozh-se un tumulus hir a zo ur rummad. Savet eo a-vras a-us meur a vez, evel ur riboul da vont etrezek eno.
An doare beziañ a c'hell implij an taolioù-maen, ar cist. (?)
Ar ger tumulus a zeu diouzh al latin evit 'krugell' pe 'dorgenn vihan'.
# Tulum (binioù)

An tulum eo binioù ar bobl Laz, eus Turki.
# Tumaleg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an tumaleg (tumali) komzet e Kordofan e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Tulum (Mec'hiko)

Tulum pe Tulu'um zo ul lec'hienn rak-kolombian e Ledenez Yucatán‎, e stad Quintana Roo, e Mec'hiko, war aod ar Mor Karib.
Ur geoded hag ur porzh-mor maya e oa. Miret-brav eo rivinoù al lec'hienn, ha dont a ra touristed a-vil-vern d'he gweladenniñ.
# Tumen (stêr)

An Tumen, pe Tuman, zo ur stêr e reter Azia, 521 km hed dezhi, hag a verk ar vevenn etre Korea an Norzh ha Republik Pobl Sina ha Kevread Rusia. En em deurel a ra e Mor Japan.
# Tuncay

Tuncay (distaget ˈtunˈdʒaɪ) zo un anv-den turkek a zeufe eus Tunç ay (Loar arem).

## Tud

* Tuncay Şanlı, melldroader turk
* Tuncay Meriç, melldroader turk
* Tuncay Özkan, kazetenner, skrivagner
* Tuncay Akça, aktour
* Tuncay Güney, spier turk
# Tulum

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tulum zo ur ger a gaver e meur a vro, el lec'hanvadurezh dreist-holl.

## Arc'hantina

* Saonenn Tulum e Proviñs San Juan, brudet he gwin.

## Mec'hiko

* ur gêr, pe un hengêr, e ledenez Yucatán e Mec'hiko, gwelout Tulum (Mec'hiko)
* Kumun Tulum e Quintana Roo, e Mec'hiko
* Tulum, Quintana Roo, ar bourk e-kreiz kumun Tulum, nepell diouzh an hengêr.

## Turkia

* ur binioù turk, e reter Anatolia, gwelout Tulum (binioù)
# Tunak Tunak Tun

Tunak Tunak Tun (Punjabi: ਤੁਣਕ ਤੁਣਕ ਤੁਣ) berraet gant ar stumm Tunak, zo ur ganaouenn bhangra/pop ha karantez savet ha kanet gant an arzour indian Daler Mehndi hag embanent e 1998. En amzer-se e oa bet rebechet kreñv d'an arzour bezañ brudet er bobl dre ma oa merc'hed hanter noazh o tañsal en e c'hlipoù. Mehndi en devoa respontet gant fent dre ar ganaouenn-se gant ur c'hlip lec'h ma ne vez nemetañ o vezañ taolennet. Oc'h implij dilhad lufrus, gant un dañs
Ar filmig sonerezh a voe an hini kentañ eus India oc'h implij teknologiezh ar skramm gwer. Dre an efed ispisial-se e oa bet tu d'ar c'haner implij e skeudenn ouzhpennet war foñsoù poltriji lec'hioù brudet evel un dezerzh, menezioù.
Ar ganaouenn kement hag ar video klip a reas berzh bras en India ha dre ar bed. Alies eo bet adkemeret gant fent war an internet.

## Liamm diavaez

* Daler Mehndi - Tunak Tunak Tun Video
# Teverola

Teverola zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Tevfik Esenç

Tevfik Esenç (1904 – 7 Here, 1992) oa yezher diwezhañ an oubic'heg, ur yezh kaokazek ar gwalarn.
Desavet e oa Tevfik Esenç gant e dud-kozh oubic'hek e kêriadenn Hacı Osman e Turkia. Bet eo bet muhtar (maer) e gêriadenn. War-lerc'h er velestradurezh foran e Istanbul. Eno e labouras gant ar yezhonier gall Georges Dumézil da enrolliñ e yezh.
Ur memor mat-kenañ en doa, ha kompren a reas buan palioù Dumézil hag ar yezhourien all a oa o weladenniñ anezhañ. Dave kentañ an oubic'heg e oa, met ivez mojennerezh, sevenadur hag hengounioù ar bobl Oubic'h. Ouzhpenn komz oubic'heg e komze an Hakuchi, rannyezh an Adigeg. Se a bermetas ul labour keñveriañ etre an daou ezel eus familh Yezhoù kaokazek ar gwalarn. Komz a reas un turkeg flour ivez.

## Liamoù diavaez

* Pajenn Tevfik Esenç war Circassian World
* Teul klevet e oubic'heg, eus al Lacito Archive
* YouTube: Tevfik Esenç o kontañ istor daou veajer hag un pesketer en oubic'heg
# Tewdrig

Tewdrig pe Tewdrig ap Teithfallt, pe Theodoricus e latin, a oa roue Glywysing, e Kembre hiriv. Dilezel a reas e gurunenn evit e vab Meurig (Maurice) ha mont da benedour. Galvet e voe en-dro da gemer penn e arme da enebiñ ouzh ar Saozon. Trec'h e voe, met gloazet en emgann, ma varvas. Evel ma oa e penn un arme kristen a-enep paganed eo bet lakaet da verzher ha da sant.
Hervez Levr Llandaf, en XII$^{vet}$ kantved, e c'hoarvez istor Tewdrig e Gwent pa lavar oa roue Glywysing.
# Texas (strollad)

Texas a zo ur strollad pop-rock skos krouet e 1985 e Glasc'ho (Skos) gant Johnny McElhone, Sharleen Spiteri, Ally McErlaine ha Stuart Kerr. Anvet eo bet ar strollad hervez Paris, Texas, film Wim Wenders a oa aet gantañ ar Palme d'Or e 1984. Brudet eo Texas a-drugarez d'e ganaouennoù pop, rock met ivez blues ha disco-pop, evel I don't want a lover, Say what you want, Black eyed boy, In our lifetime pe Summer son, an holl krouet gant Spiteri ha McElhone.

## Izili ar strollad

* Johnny McElhone: gitar boud (1988-)
* Ally McErlaine: gitar (1998-)
* Sharleen Spiteri: kan, gitar ha piano (1988-)
* Eddie Campbell: klavieroù (1991-)
* Tony McGovern: gitar ha kan (1999-)
* Michael Bannister: klavieroù (2005-)
* Ross McFarlane: taboulinoù (2011–)

### Izili gozh

* Stuart Kerr: taboulinoù, kan (1989-1991)
* Richard Hynd: taboulinoù (1991-1997)
* Neil Payne; taboulinoù (2003-2006)

## Pladennoù

* Southside (1989)
* Mothers Heaven (1991)
* Ricks Road (1993)
* White on Blonde (1997)
* The Hush (1999)
* Careful What You Wish For (2003)
* Red Book (2005)
* The Conversation (2013)
* Jump On Board (2017)
* Hi (2021)

## Liammoù

* (en) Lec'hienn ofisiel
* (fr) texas-heaven.com, lec'hienn anofisiel
* (en) texasindemand.com, lec'hienn anofisiel
* (en) And I Dream, lec'hienn anofisiel
# Tevieg

Tevieg, pe Tivieg$^,$, zo un enez prevez ha didud e kumun Sant-Pêr-Kiberen. Ul lec'hienn arkeologel a-bouez eo dre m'eo bet kavet korfoù-eskern koshañ Breizh eno.
Etre 1928 ha 1934 e voe furchet an enez gant ur c'houblad eus Loren dedennet gant an arkeologiezh, Marthe ha Saint-Just Péquart. Diskoachet e voe gante roudoù annezioù hag ur veredeg eus Krennoadvezh ar maen (war-dro 10 000 bloaz 'zo).
Ar c'horfoù kavet (seizh gwaz, eizh maouez, ur plac'h yaouank ha seizh bugel) a oa beziet e fozioù goloet gant daroù. Dielfennet eo bet ar relegoù-se ha jedet ment keidat ar wazed (1,59 m) ha hini ar maouezed (1,52 m). Unan eus ar wazed a oa bet lazhet gant ur bir kailhastr.

## Daveenn

* ↑ Istor Breizh, TES
* ↑ Ofis Publik ar Brezhoneg
* ↑ Toponymie Nautique de la Presqu'île de Quiberon, G. Bernier, 1956
# Tewdwr Mawr

Tewdwr Mawr a oa roue Breizh, ha tad santez Canna, hervez ur vojenn eus Kembre, bet ganet marteze e spered Iolo Morgannwg. Droukvesk zo marteze gant Tewdwr Mawr ap Cadell (997-1089), bet ganet tri c'hant vloaz diwezhatoc'h.

## Notennoù

* ↑ Early Britsh Kingdoms
# Teweg

Ur yezh kiowek-tanoek eo an teweg (tewa), komzet gant 1 298 den (1980) eus ar bobl-orin Pueblo o chom dreist-holl e Rio Grande e Mec'hiko-Nevez hag e norzh Santa Fe. Komzet e vez ivez gant an dud eus ar meuriad tewek a zo o chom en annezlec'h an Hopied en Arizona.
Komzet e vez ur rannyezh disheñvel e pep annezlec'h:
* Rannyezh Nambe: (50 den)
* Rannyezh Pojoaque: (25 den)
* Rannyezh San Ildefonso: (349 den)
* Rannyezh San Juan: (495 den)
* Rannyezh Santa Clara: (207 den)
* Rannyezh Tesuque: (172 den)
Daoust ma'z eus bet ijinet an tu da skrivañ an teweg gant al lizherenneg latin ne vez ket skrivet ar yezh-mañ peurliesañ.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kiowek-tanoek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Texas (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Texas a c'hall bezañ:
* Texas, an eil brasañ Stad eus ar Stadoù-Unanet, e su ar vro
* Texas (strollad), ur strollad sonerezh eus Bro-Skos
* Texas Instruments (TI), un embregerezh elektronik diaezezet e Dallas, e stad Texas
* Paris, Texas, ur film gant Wim Wenders

## Gwelet ivez

* Texa, anv saoznek Teacsa, un enezenn e Bro-Skos