OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Antigua

    Evit implijoù all, gwelet Antigua (disheñvelout).
Antigua, Waladli hec'h anv orin, eo ar vrasañ eus an inizi a ya d'ober stad dizalc'h Antigua ha Barbuda, er Mor Karib. 80 161 a dud a oa o chom en enez e 2010, hag en tu-hont da 31 000 anezho a vev er gêr-benn, Saint John's.

## Gwelet ivez

* Barbuda

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Deuet da vezañ Wadadli alies dre fazi .
* Parrezioù Antigua-ha-Barbuda
Parrezioù Enez Antigua :
Saint-George |
Saint-John |
Saint-Mary |
Saint-Paul |
Saint-Peter |
Saint-Philip
Douaroù stag: Barbuda | Redonda :
# Antigua ha Barbuda

Antigua ha Barbuda (Antigua and Barbuda e saozneg) a zo ur stad dizalc'h er Mor Karib. Div enezenn bennañ a zo, Antigua ha Barbuda, hag un enezenn didud, Redonda. Saint John's eo ar gêr-benn, en enez Antigua.

## Antigua

Ar vrasañ eo Antigua er c'hreisteiz.

## Barbuda

Ar vihanañ eo Barbuda, en hanternoz.

## Douaroù arall

Un enezenn didud, Redonda, zo stag outo.

## Politikerezh

Trevadennoù saoz e oa an inizi. Hiziv eo renet ar vro gant ar C'hentañ Ministr (Baldwin Spencer e anv e 2008). Ur gouarnour zo, dileuriet gant Roue Bro-Saoz, Charles III.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar gouarnamant
Antigua ha Barbuda • Bahamas • Barbados • Belize • Costa Rica • Dominica • Republik Dominikan • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Kuba • Mec'hiko • Nicaragua • Panamá • Saint Kitts ha Nevis • Santez Lusia • Sant-Visant hag ar Grenadinez • El Salvador • Stadoù-Unanet Amerika • Trinidad ha Tobago
Tiriadoù dalc'het Danmark : Greunland  Frañs : Clipperton • Gwadeloup • Martinik • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Sant-Pêr-ha-Mikelon  Izelvroioù : Aruba • Bonaire • Curaçao • Saba • Sint Eustatius • Sint Maarten Rouantelezh-Unanet : Anguilla • Bermuda • Inizi Gwerc'h Breizh-Veur • Inizi Cayman • Montserrat • Turks ha Caicos
Azia: Arabia Saoudat° • Bahrein* • Bhoutan° • Brunei° • Emirelezhioù Arab Unanet^ • Japan • Jordania* • Kambodja^ • Koweit* • Malaysia^ • Nepal • Oman° • Qatar° • Thailand
Kenglad ar Broadoù (Commonwealth): Antigua ha Barbuda • Aostralia • Bahamas • Barbados • Belize • Grenada • Jamaika • Kanada • Papoua Ginea-Nevez • Rouantelezh Unanet • Saint Kitts ha Nevis • Santez-Lusia • Sant Visant hag ar Grenadinez • Inizi Salomon • Tonga • Tuvalu • Zeland-Nevez
Monarkiezhoù european all: Belgia • Danmark • an Izelvroioù • Liechtenstein* • Luksembourg • Monako* • Norge • Spagn • Sveden • Vatikan (Sez Santel)°^
* Parrezioù Antigua-ha-Barbuda
Parrezioù Enez Antigua :
Saint-George |
Saint-John |
Saint-Mary |
Saint-Paul |
Saint-Peter |
Saint-Philip
Douaroù stag: Barbuda | Redonda :
# Aigisthos

Aigisthos (en henc'hresianeg : Αἴγισθος, Aigisthos) a oa ar mab en doa bet Thyestes digant e verc'h Pelopeia, eus tiegezh an Atreided, e mojennoù Hellaz kozh.

## Ar vojenn

Pelopeia, a oa bet gwallet gant he zad Thyestes, a c'hanas he mab Aigisthos. Dilezel anezhañ a reas war-lerc'h, gant ar vezh. Adkavet e voe gant mesaerien givri ha roet gante da Atreüs, roue Argos ha Mykenai, e eontr. Savet e voe gant hemañ evel e vab hep goût piv e oa.
An urzh a roas Atreüs dezhañ da lazhañ Thyestes (tad ha breur Aigisthos war un dro). Koulskoude, dres d'ar mare ma oa o vont da zrouklazhañ anezhañ, ez anavezas e dad. Asambles e vuntront Atreüs ha kemer e lec'h hag e garg.
Diwezhatoc'h, Agamemnon, hêr reizh an tron, a ro lamm da d-Thyestes. Espern a ra buhez Aigisthos avat. Tennañ a ra hemañ e vad eus dilec'h Agamemnon da vrezel Troia evit desev e vaouez, ar rouanez Klytaimnestra. Lazhañ a reont ar roue goude e zistro ha ren a reont war ar vro e-pad seizh vloaz kent bezañ muntret d'o zro gant Orestes, mab Agamemnon, bountet gant e c'hoar Elektra.

## Mammennoù

* Apollodoros, Epitome (II, 14 ; VI, 23) ;
* Aesc'hulos, Agamemnon, ar Goefored ;
* Euripides, Elektra ;
* Les Retours ;
* Sofokles, Elektra.

## Notennoù

* ↑ (diwar aigos, « gavr » e gresianeg)
# Aignerville

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Aignerville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Aignerville en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Trévières |
| Kanton | Trévières |
| Kod INSEE | 14004 |
| Kod post | 14710 |
| Maer | Jean-Pierre Marie (digostezenn) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,7 km² |
| Led | 49° 19' 59" Norzh |
| Hed | 00° 55' 04" Kornôg |
| Uhelder kreiz | 20 m |
| Uhelder bihanañ | 1 m |
| Uhelder brasañ | 54 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 173 (2008) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Aignerville a oa ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant teir c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Formigny-la-Bataille.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr, XIV$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1995 | → bremañ | Jean-Pierre Marie | digostezenn | Mekanikour |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||
# Aigle (merc'h Asklepios)

Aigle (Αἴγλη, Aïglê en henc'hresianeg) a oa merc'h d'an doue Asklepios ha d'an nimfenn Epione.
# Aigos Potamoi

Aigos Potamoi (en henc'hresianeg Αἰγὸς Ποταμοί, stêr ar c'havr : kavout a reer ivez ar stummoù latinekaet Aegos pe Ægos evit al lodenn gentañ ha Potamos evit an eil), anvet hiziv Indjé-limen pe Galata, zo ur wazh dour vihan e Kersonesos Trakia (Gallipoli), e Turkia. Aigos Potamos a oa ivez anv ur geoded c'hresian en henamzer, savet e-tal al lec'h ma skoe ar wazh-se en Hellespontos, un nebeud kilometroù e norzh keoded Sestos.
Brudet eo al lec'h abalamour da emgann Aigos Potamos a enebas flodadoù Aten ha Sparta e-kichen genou ar wazh e -405. Distrujet e voe listri Aten gant Spartaiz renet gant Lysandros, ar pezh a lakaas un termen da Vrezel ar Peloponnesos.
# Aiguatèbia i Talau

Aiguatèbia i Talau (Ayguatébia-Talau e galleg) zo ur gumun e Katalonia an Norzh, e komark Conflent. E departamant Pireneoù-ar-Reter emañ. Er gumun emañ kêriadenn Aiguatèbia ha hini Talau, bodet o-div e 1983 da vont d'ober ar gumun nevez.

## Douaroniezh

* Gorread : 29,68 km²
* Poblañs (2020) : 35 den
* Stankter : 1 den/km²

### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh
### Maered

* 1983-2011 : Lucien Mitjaville
* 2011-2012 : Marc Rousset
* 2012-2014 : Lucien Mitjaville
* 2014-2020 : Georges Vicens
* 2020-2026 : Georges Vicens

## Ardamezouriezh

* En glazur e iliz lakaet war ur pont kromm teirgwaregek, an holl en argant mañsonet en sabel, skoret gant ur stêr loc'hant en glazur ivez er beg.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ MairesGenWeb
# Aigues

Aigues, zo un anv-lec'h gallek, deuet diwar an anv okitanek Aiga (dour), Aigas el liester, hag a dalv kement ha doureier (da gompren evel feunteunioù a-wechoù), hag a gaver en anvioù-mañ:

## Kumunioù

* Aigues-Juntes
* Aigues-Mortes
* Aigues-Vives
* Ayguetinte, e Gers.
* Chaudes-Aigues, e Cantal.

## Stêrioù

* Aguabelle, Aiguebelle, Aygues-Belles, Ayguebère, Aïguebère, ha Belaygue, Bellaigues,
* Aigue Brun,
* Aiguefolle, lamm-dour e Saint-Julien-de-la-Nef (Gard)
* Aïgue blanque hag Aigueblanche
* Aïgue Morte
* Aïgue Nère, Aygue Nère, Aygueneyre, ha Noiraigue,
* Aïgue Longue, Aiguelongue, Longues Aïgues
* Ayguebonne, ha Bonnaigue
* Aygues Grosses
* Aygues Tortes
* Aigues-Vertes, Pont Aigues-Vertes, e Suis.
* an Aiguère, e Labarthe-sur-Lèze (Haute-Garonne).
* Eygues pe Aigues, un adstêr d'ar Ron, o tont eus ar massif des Baronnies.
Hag ivez:
* Entraigues

## Pennad kar

* Acque, anv-lec'h italianek
* Aguas, anv-lec'h spagnolek
* Aigües, anv-lec'h katalanek
* Aqua, anv-lec'h latin
* Aïgue
# Aigues-Vives

Aigues-Vives (dourioù bev e brezhoneg) zo ul lec'hanv gallek, deuet diwar an anv okitanek Aigas Vivas, ha hini pemp kumun c'hall er broioù okitan.

## Gerdarzh

Eus Aigues ("dourioù") ha Vives ("bev").

## Yezhoù all

* (ca) Aigües Vives
* (fr) Eaux-Vives
* (it) Acque Vive
* (oc) Aigas Vivas
* (pt) Águas Vivas

## Bro-C'hall

* Aigues-Vives, en Ariège
* Aigues-Vives, en Aude
* Aigues-Vives, e Gard (departamant)
* Aigues-Vives, e Hérault
* Ayguesvives, e Haute-Garonne
* Saint-Girons-d'Aiguevives, e Gironde.

## Spagn

* La Barraca d'Aigües Vives er País Valencià
* Kouent Aigües Vives, anv ur manati

## Gwazhioù

* Aygue Vive, adstêr d'an Estéous e Rabastens-de-Bigorre
* Aygues Vives e Belcaire (Aude)
* Aygues Vives e Chélan (Gers)

## Pennadoù kar

* (ca) Aigües
* (fr)Aigues-Mortes
* (it) Acque
# Aigleville

Aigleville zo un anv-lec'h gallek:
* Aigleville (Alabama), e SUA
* Aigleville (Normandi), e Bro-C'hall

## Pennadoù kar

* Aigle
* Ville
# Cañamero

Cañamero zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 1 615 (2023).
# Cañas (La Rioja)

Cañas zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Cañaveral (Spagn)

Cañaveral a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Cañaveral

Cañaveral zo un anv-lec'h spagnolek hag a gaver e meur a vro.

## Lec'hioù
### e Panamá

* Cañaveral, kêriadenn en proviñs Coclé
* Cañaveral, kêriadenn en proviñs Ngäbe-Buglé

### e Perou

* Cañaveral, kêriadenn en departamant Tumbes.

### e Spagn

* Cañaveral, kumun en proviñs Cáceres

### e SUA

* Cabo Cañaveral, pe Cape Canaveral, beg-douar ma vez bannet dioutañ fuzeennoù gant an NASA
* Cabo Cañaveral pe Cape Canaveral (Florida), kêr e Florida
# Cañete de las Torres

Cañete de las Torres zo ur gumun eus proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
# Cañada de Calatrava

Cañada de Calatrava zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Cañada del Hoyo

Cañada del Hoyo zo ur gumun e Spagn e proviñs Cuenca.
# Cañete

Cañete zo un anv-lec'h spagnolek ha hini meur a lec'h er bed.

## Lec'hioù

Arc'hantina
* Cañete, ur gêr dilezet e proviñs Tucumán
Chile
* Cañete, e Rannvro Biobío
* Departamant Cañete, departamant kozh
Perou
* proviñs Cañete, en departamant Lima
* kêr San Vicente de Cañete, kêr-benn proviñs Cañete
* distrig San Vicente de Cañete, en proviñs Cañete
* an Distrito Judicial de Cañete, un distrig evit ar barnerezh e Perou
Spagn
* Cañete, en proviñs Cuenca
* Cañete de las Torres, kumun en proviñs Córdoba
* Cañete la Real, kumun en proviñs Málaga
# Cañete la Real

Cañete la Real zo ur gumun eus Spagn, e kornôg proviñs Málaga en Andalouzia.
# Cañizar del Olivar

Cañizar del Olivar zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 103 (2023).
# Draiser

Un draiser zo un divrodeg a gaser war-raok dre vountañ war an douar gant an treid. Ur varrenn zo da lakaat an daouarn, hag ur seurt brec'h da dreiñ ar rod a-raok.
Ijinet e voe an draiser en 1817 gant un alaman, Karl Drais, marteze diwar ur c'hoariell, ar marc'h koad.
D'an 12 a viz Gouhere 1817 e reas 14,4 km en ur ober 1 eur.

## Hiziv

Gwelet eo an draiser evel ar rakmarc'hhouarn hag ar rakmarc'htan.

## Skeudennoù

* 1817
* 1851
* En ur mirdi
* 2005
* 1833

## Levrlennadur

* Hans-Erhard Lessing: Automobilität – Karl Drais und die unglaublichen Anfänge. Maxime-Verlag, Leipzig 2003. ISBN 3-931965-22-8
# Dranouter

Dranouter :
| Lec'hiadur Dranouter e Kumun Heuvelland | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh flandrezek |
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Arondisamant | Ieper |
| Kumun | Heuvelland |
| Kod post | 8951 |
| Kod pellgomz | 057 |
| Gorread | 10,73 km2 |
| Led | 50° 45' 57' Norzh |
| Hed | 02° 47' 04' Reter |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 703 (2001) |
| Stankter | 87 a./km² |
Dranouter a zo ur rann-gumun eus Heuvelland e Kornôg-Flandrez e Belgia . Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Heuvelland.
# Draouennig

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Draouennig zo un anv a vez graet eus evned zo:
* an draouennig-vihan a vez graet laouenan pe laouenanig anezhi ivez,
* an draouennig-vras a vez graet boc'hig pe boc'hig-ruz anezhi ivez.
# Dragoni

Dragoni zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Draguinhan

Draguinhan (Draguignan e galleg) a zo ur gêr eus Provañs en Okitania, hag ur gumun eus departamant ar Var er rannvro Provañs-Alpoù-Côte d'Azur. Etre 1800 ha 1974 e oa pennlec'h an departamant, bremañ n'eo ken nemet pennlec'h arondisamant Draguinhan.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Drancy

Drancy :
| Lirozh Duclos. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Seine-Saint-Denis |
| Arondisamant | Bobigny |
| Kanton | Drancy (pennlec'h) |
| Kod kumun | 93029 |
| Kod post | 93700 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Christophe Lagarde 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de l'aéroport du Bourget |
| Lec'hienn web | https://www.drancy.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 71 276 ann. (2020) |
| Stankter | 9 185 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 39 m — brasañ 64 m |
| Gorread | 7,76 km² |
| kemmañ |
Drancy zo ur gumun en departamant Seine-Saint-Denis hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Bobigny.
Er bloavezh 2020 e oa 71 276 a annezidi hag a reer Drancéens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An ti-kêr.
* Kastell Ladoucette.
* Ar geoded-liorzh.

## Istor

* Kamp Drancy e 1941.
Lec'hiet e oa ur c'hamp-bac'h e Drancy e-pad an Eil Brezel-bed. 67 000 Yuzev a oa bet bac'het eno a-roak bezañ kaset d'ar c'hampoù-diouennañ, dreist-holl da Auschwitz-Birkenau.

## Kêrioù gevellet

* Willenhall (Rouantelezh Unanet) abaoe 1959
* Praha (Tchekia) abaoe 1963
* Eisenhüttenstadt (Alamagn) abaoe 1965
* Lioubertsy (Rusia) abaoe 1967
* Saarlouis (Alamagn) abaoe 2014

## Tud dibar

* Max Jacob (1876-1944), barzh ha skrivagner, marvet e kamp Drancy.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) La cité de la Muette, ancien camp de Drancy gant ofis an touristed Seine-Saint-Denis.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Drakon

Drakon, ( e henc'hresianeg Δράκων, Drákôn) a oa ul lezennour hag un adreizhennour brudet eus Aten en Henamzer
Choazet e oa Drakon, e 621-620, evit lakat dre skrid lezennoù a denne d'an aferioù muntr hepken. Brudet eo bet o c'haleter betek an amzer hiziv. An diviz bihan-se a ziazeze koulskoude ur gwir ingal evit an holl hag anavet gant an holl a ouie lenn, ar pezh a ziskare ul lodenn eus galloud ar vrientinien. Diazezañ a rae ivez aotrouniezh ar stad a-us d'ar c'herentiezhioù war dachenn ar justis. C'hwec'h tesmotet (gward al lezenn skrivet) zo lakaet ouzhpenn e kuzul an arc'honted d'ar c'houlz-se. Daoust ma'z a an enkadenn war washaat, n'eo ket boulc'het tamm ebet monopol armerzhel ha politikel an tiegezhioù bras eus Aten, an Eupatrided. An Arc'honted (a vez renet ar geoded gant o c'huzul d'ar c'houlz-se) a veze atav choazet en o zouez. Daou batrom a zegas ur respont d'ar c'hudennoù-se a anadas e henc'hres er VI$^{vet}$ kantved :
* tredeogiezh ul lezennour, karget, en un doare kenemglev, da lakaat un termen d'ar reuz a c'hallfe degas ar brezel diabarzh pe diwezh ar geoded ;
* An tiranterezh, a seblant bezañ un diskoulm dibad da bec'h ar c'heodedoù. Gant Solon, al lezennour, ha goude gant ar Peisistrated e vo anavet an daou diskoulm gant Aten.

## Levrlennadur

* GAGARIN (M.), Dracon and Early Athenian Homicide Law, Londres-Yale, 1981 ;
* SZEGEDY-MASZAK (S.), art. "Legends of the Greeks Lawgivers" in Greek Roman and Byzantine Studies, 19, 1978, p. 199-209 ; Coll. Symposion 1990, Cologne, 1991.
# Dranse

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Dranse zo un douranv a zo bet roet da veur a stêr, hag a c'hallfe bezañ keltiek pe rakkeltiek.

## Arguzenn

Ur stêr e sirk Émosson, e Suis, a zo anvet Nant de Dranse, pezh a dalvez :
* ez eo koshoc'h ar ger « dranse » eget ar ger « nant », un anv keltiek ("nant" e kembraeg, "ant" e brezhoneg) ;
* ne veze ket komprenet ar ger « dranse », a dalvez "froud, red-dour", en amzer ma veze graet gant « nant » .
An anvioù « Doire », « Doron », « Durance »… zo kar d'an anv « Dranse ».

## Ar stêrioù anvet Dranse
### E Bro-C'hall

An Dranse zo ur stêr eus Bro-C'hall a zegouezh e lenn Geneva, hag a ra un delta, hag en dro-dezhañ mirva delta an Drance. Adstêrioù zo dezhi:
* an Dranse d'Abondance,
* an Dranse de Morzine
* ar Brevon.

### E Suis

An Dranse zo ur stêr eus Suis, adstêr d'ar Ron. Degouezhout a ra eus kember an Dranse de Bagnes, an Dranse d'Entremont hag an Dranse de Ferret. Treuziñ a ra kêr Martigny e kanton Valais.
# Aartselaar

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Aartselaar zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 11,02 km²
* Poblañs (2022) :14 610 a dud
* Stankter : 1 326 den/km²
# Ab (mab)

Ab, pe ap, zo ur ger brezhonek ha kembraek, deuet diwar an anv-kadarn mab, a gaver en un nebeud anvioù tud.

## E brezhoneg

E brezhoneg eo deuet da vezañ ur rakger hag a gaver en anvioù-tiegezh a orin leonat :
* ab: Abalan (aliesoc'h dindan ar stumm gallekaet Abalain), Abalea, Abaofred, Abarnoù, Abazïou, Abegile (aliesoc'h dindan ar stumm gallekaet Abéguilé), Abernod, Abgrall, Abhamon, Abherve, Abiven, Abolier, Abyann (aliesoc'h dindan ar stumm gallekaet Abjean), Abily ;
* ap: Apere, Apherri (aliesoc'h dindan ar stumm gallekaet Apéry), Apriou.
Abeozen eo anv-pluenn ar skrivagner Fañch Elies.

## E kembraeg

E kembraeg eo ur ger hag a gaver en anvioù tud,
* pe e-kreiz an anv,
** ab dirak ur vogalenn, evel e-barzh Hywel ab Owain Gwynedd,
** pe ap dirak ur gensonenn, evel e-barzh Hywel ap Cadwaladr,
* pe evel rakger,
** P, en anvioù evel Parry, Powel, Pritchard, Pugh, eus ap Harri, ap Hywel, ap Rhisiart, ap Huw,
** B, en anvioù evel Bevan, Bowen, eus ab Efan, ab Owain.

## Gwelet ivez

* Mac e gouezeleg

## Levrlennadur

* (fr) Albert Deshayes : Dictionnaire des noms de famille bretons, Le Chasse-Marée-ArMen, 1995(ISBN 978-2-903708-61-0)
* (en) P. H. Reaney, R. M. Wilson, David Hey : A Dictionary of English Surnames, Oxford University Press, 1997 (ISBN 978-0-19-860092-3) — En-linenn (darn)
# Aarschot

Aarschot a zo ur gêr hag ur gumun eus Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.

## Istor
### Brezel bed kentañ

D'an 19 a viz Eost 1914, ur vrigadenn ag al Lu belgiat a zalc'has penn ouzh al Lu alaman. Rediet e voe da gilañ ha chom a reas soudarded, gloazet an darn vuiañ anezhe, etre daouarn an Alamaned. Kaset e voent betek ar stêr, el lec'h ma voent fuzuilhet. En Aarschot, ar c'horonal Stenger eus an 8vet Brigadenn Troadegiezh a voe lazhet pa oa war balkoñs an ti-kêr. Kastizet garv e voe kêriz : un toullad tiez a voe devet ha 156 den trevour fuzuilhet, ar maer Tielemans hag e vab 15 vloaz en o zouez. En deiz war-lerc'h e voe rediet ar boblañs da derc'hout diouzh kêr.

## Notennoù

* ↑ (en) Martyr Cities
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aaron (Bibl)

Aaron pe Aharon (hebraeg: אַהֲרֹן; distagadur en hebraeg unvan: Aharon hag en hebraeg tiberiek: Ahărōn) a oa breur henañ Moizez, ha kentañ beleg meur an Hebraed e-barzh ar Bibl.

## Daveoù

* ↑ Troidigezh An Tour-Tan levrenn 1, Er 4, 14 , 58
# Aasmund Olavsson Vinje

Aasmund Olavsson Vinje (6 a viz Ebrel 1818 – 30 a viz Gouere 1870) a oa ur barzh hag ur c’hazetenner eus Norvegia. Bez’ e voe, asambles gant ar yezhoniour Ivar Aasen, unan eus an dud kentañ o skrivañ e landsmål, a zeuas da vezañ an nynorsk, unan eus an div yezh skrivet ofisiel e Norvegia.

## E vuhez

Ganet e voe Aasmund Olavsson Vinje en ur familh paour a-walc’h e Vinje, e kontelezh Telemark. Goude bezañ bet mestr-skol ez eas d’ar skol-veur da g-Christiana da studiañ ar gwir. Neuze e reas anaoudegezh gant tud evel Henrik Ibsen ha Bjørnstjerne Bjørnson. Labourat a reas evel kazetenner evit an Drammens Tidende. Sevel a reas ar gelaouenn Dølen e 1858, ma embanne eñvorennoù beajoù ha pennadoù diwar-benn an arz, ar yezh, ar politikerezh. Paouez a reas Dølenda zont er-maez e 1870.
Tremen a reas an dibenn eus e vuhez war ar maez ha mervel a reas gant ur c'hrign-bev e 1870. Beziet e voe e Gran e kontelezh Oppland.

## E oberenn

En e skridoù e Dølen, hag en e skridoù all, e veze roet kalz a bouez gant Vinje d’an diforc'hioù etre ar vuhez er c'hêrioù bras hag ar vuhez war ar maez. Unan eus pennañ skrivagnerien romantel Norvegia e voe Vinje. War an dachenn bolitikel e voe oberiant ivez. Skarzhet e voe eus e garg a alvokad, abalamour m’en doa kavet abeg e politikerezh estren ar gouarnamant.
Lod eus barzhonegoù Vinje zo anavezet hiziv an deiz c'hoazh, evel da skouer ar varzhoneg Ved Rundarne, zo bet lakaet sonerezh warni gant Edvard Grieg.

## Un nebeud skridoù

* En Ballade om Kongen og Kongehuset (1853)
* Ferdaminni fraa Sumaren 1860 (1861)
* A Norseman's View of Britain and the British, e saozneg (1863)
* Diktsamling (1864)
* Storegut (1866)
* Blandkorn (1867)
* Dølen i eiget Hus atter (1868)
* Um vaart nationale Stræv (1869)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Levrioù gant Vinje e Levraoueg Vroadel Norvegia
# Ab Urbe condita libri

Ab Urbe condita libri, da lavarout eo al levrioù abaoe diazezidigezh Kêr, eo anv oberenn veur Titus Livius, un istorour latin a vevas eus 59 kent J.-K. betek 17 goude J.-K.

## Liammoù diavaez

* (la) Skrid latin Ab urbe condita e Wikimammenn ;
* (fr) Skrid gallek Ab urbe condita e Wikimammenn.
# Aaron (sant)

Aaron, anvet ivez Sant Aaron, a oa ur manac'h brezhon, er VI$^{vet}$ kantved, a oa o chom pe war enez Kezambr, pe war an enez a zo dirak Aled, hag a zo deuet da vezañ kêr Sant-Maloù.

## Istor pe mojenn

Hervez a zo bet skrivet e oa a orin eus Kembre. Bevet en dije e-tal Lambal, er barrez anvet Sant-Aaron, a-raok mont da Aled, hag alese d'an enez, ma kentelias Maloù, a voe eskob kentañ ar c'hornad.

## Ilizoù ha chapelioù

* Chapel Sant Aaron, e kêr Sant-Maloù.

## Anv-badez

Ne vez ket roet evel anv-badez ken. Marteze peogwir eo re vihan brud ar sant brezhon, pe peogwir ne vez liammet an anv nemet ouzh Aaron an Testamant Kozh.

## Menegoù

* Catholic Encyclopedia - St. Machutus (meneg zo ennañ eus Aaron)
* Catholic Forum
* Holweck, F. G. A Biographical Dictionary of the Saint. St. Louis, MO: B. Herder Book Co. 1924.
# Aaron Nimzowitsch

Aaron Nimzowitsch (Riga, 7 a viz Du 1886 – Kopenhagen, 16 a viz Meurzh 1935) a oa ur mestrc'hoarier echedoù latviat ha danat.
Kentañ e voe e tournamantoù Kopenhagen e 1928, e Karlovy Vary e 1929, 1933 ha 1934 ; kemer a reas an eil plas goude Aleksandr Alekhin e Remo e 1930.
Roet e voe e anv d'un digoradur, an difenn Nimzat-Indian : 1. d4 Mf6 — 2. c4 e6 — 3 .Mc3 Fb4.

## Oberennoù skrivet

* (it) Il mio sistema, Edizioni Mursia, Milano, 1975
* (it) La pratica del mio sistema, Edizioni Mursia, Milano, 1987
* (fr) Mon système, Levrennoù I ha II, Embannadurioù Payot, Pariz
* (fr) Pratique de mon système, Embannadurioù Payot, Pariz

## Levrioù diwar e benn

* (en) Raymond Keene, Aron Nimzowitsch: Master of Planning, G. Bell and Sons Ltd, 1974
* (de) Gero H. Marten, Aaron Nimzowitsch. Ein Leben für das Schach, Verlag Das Schacharchiv, Hamburg 1995 (ISBN 3-88086-108-2)

## Ur c'hrogad a-enep Friedrich Sämisch

* (de) Unsterbliche Zugzwangpartie

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) 20 lec'hiadenn ag e grogadoù
# Aaron Phypers

Aaron Phypers , lesanvet Aaron Cameron, ganet d'ar 16 a viz Gwengolo 1972, zo un aktour stadunanat.

## Buhez

Phypers a zo penn ar Quantum 360 Wellness Clinic en Malibu, e Kalifornia.
Brudet eo Phypers dre m'eo dimezet gant Denise Richards. A-raok e oa dimezet gant Nicollette Sheridan.
Phypers ha Richards o deus ur plac'hig ampechet advugelet gant an daou. E 2018 e oant bet rediet da dec'hout rak an tanioù-gwall e Kalifornia. E 2022, e Los Angeles e oant bet chañsus chom hep bezañ gloazet goude bezañ paket en un darvoud kounnar-hent lec'h ma oa bet tennet warno gant un arm-tan.

## Liammoù diavaez

* Aaron Phypers war IMDb