# Samariom

Un elfenn gimiek eo ar samariom ; Sm eo e arouez kimiek, 62 e niver atomek ha 150,36 e dolz atomek.

## Istor

E 1879 e voe dizoloet ar samariom gant ar c'himiour gall Paul Émile Lecoq de Boisbaudran en un tamm kailh samarskit, (Y,C,U,Fe)$_3$(Nb,Ta,Ti)$_5$O$_{16}$. Diwar anv ar c'hailh samarskit e tibabas Paul Émile de Boisbaudran hini an elfenn nevez.
Douaroù rouez all a voe tennet eus ar samariom bet hiniennekaet e 1879, rak ampur e oa : ar gadoliniom $_{64}$Gd e 1886 hag an europiom $_{63}$Eu e 1901.

## Perzhioù

Ur metal liv an arc'hant eo ar samariom glan. Oksidet e vez tamm-ha-tamm pa vez lezet en aer, ha pegañ a ra an tan ennañ e 150 °C. Zoken pa vez miret en eoul e vez oksidet, ar pezh a ro ul liv gris-arvelen dezhañ. Evit ma chomfe lufrus ez eo ret e virout en un endalc'her gant ur gaz diheged evel an argon $_{18}$Ar.

### Kimiek

* Gorrek e tazgwered ar samariom gant dour yen, ha buan gant dour zomm :
    2 Sm [k] + 6 H$_2$O [d] → 2 Sm(OH)$_3$ [dz] + 3 H$_2$ [g]
* Aes eo dileizhañ ar samariom en drenkenn sulfurek H$_2$SO$_4$ :
    2 Sm [k] + 3 H$_2$SO$_4$ [dz] → 2 Sm [dz] + 3 SO$_4$ [dz] + 3H$_2$ [g]

### Izotopoù

Skinoberiek eo ar samariom a gaver en natur. Pevar izotop zo : $^{144}$Sm, $^{150}$Sm, $^{152}$Sm ha $^{154}$Sm. Samariom-152 eo an hini paotañ.
Izotopoù stabilañ ar samariom :
| Izotop | % en natur | Hanter-vuhez | Digevanad |
| $^{144}$Sm | 3,07 | stabil, 82 neutron | stabil, 82 neutron |
| $^{145}$Sm | kevanaozet | 340 devezh | $^{145}$Pm |
| $^{146}$Sm | louc'hoù | 1,03x10$^8$ bloavezh | $^{142}$Nd |
| $^{147}$Sm | 14,99 | 1,06x10$^{11}$ bloavezh | $^{143}$Nd |
| $^{148}$Sm | 11,24 | 7x10$^{15}$ bloavezh | $^{144}$Nd |
| $^{149}$Sm | 13,82 | > 2x10$^{15}$ vloavezh | $^{145}$Nd |
| $^{150}$Sm | 7,38 | stabil, 88 neutron | stabil, 88 neutron |
| $^{151}$Sm | kevanaozet | 90 bloavezh | $^{151}$Eu |
| $^{152}$Sm | 26,75 | stabil, 90 neutron | stabil, 90 neutron |
| $^{153}$Sm | kevanaozet | 46,284 eurvezh | $^{153}$Eu |
| $^{154}$Sm | 22,75 | > 2,3x10$^{18}$ vloavezh | $^{154}$Gd |

## Arver

* Gwarelloù samariom-kobalt (SmCo$_5$ pe Sm$_2$Co$_{17}$) eo an arver pennañ. Dek mil gwezh galloudusoc'h eget ar gwarelloù graet diwar houarn eo ar gwarelloù-se ; n'eus nemet ar re a zo fardet diwar neodimiom a zo galloudusoc'h c'hoazh, hogen diaesoc'h eo diwarellaat ar re Sm-Co, ha betek 700 °C da nebeutañ e chomont stabil (300-400 °C evit ar gwarelloù Nd).
    E kefluskerioù bihan, e selaouelloù, klevelloù ar binvioù-seniñ e kaver hevelep gwarelloù.
* Evel ar prazeodimiom e kaver samariom er c'hleuzeurioù dre wareg a vez implijet e greantelerezh ar sinema.
* Arveret e vez da greñvaat strinkennoù fluorid kalkiom CaF$_2$ evit fardañ laseroù.
* Samariom a implijer da fardañ gwer a zo gouest da lonkañ arskinoù danruz.
* Implijet e vez ivez da lonkañ neutronoù en dazgwerederioù derc'hanel.

## Notennoù

* ↑ Alc'hwez : k = kalet, d = dourek, dz = dourzileizhenn, g = gaz
* ↑ CRC Handbook of Chemistry and Physics
* 1 2 3 Royal Chemical Society (en) Liamm oberiant 28 GEN 13

## Daveennoù

* American Chemical Society (en) Liamm oberiant 25 DU 12
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Gimiezh, Preder, Plomelin, 2008 ISBN 978-2-901383-69-7 Preder
* AN NOALLEG Yann-Baol, Geriadur ar Fizik, Preder, Plomelin, 2006 ISBN 978-2-901383-64-2
* Annales de chimie et de physique, Gallica / Bibliothèque nationale de FranPr (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic weights of the elements 2007 (IUPAC Technical Report) Pure an Applied Chemistry (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Atomic Weights and Isotopic Compositions for All Elements National Institute of Standards and Technology (en) Liamm oberiant 18 HER 12
* Bureau de Recherche Géologique et Minière (BRGM) (fr) Liamm oberiant 26 HER 12
* CONSIDINE Glenn D., Van Nostrand's Encyclopedia of Chemistry, Wiley-InterscienPr, 2005 ISBN 978-0-471-61525-5 (en)
* DEPOVERE Paul, La classification périodique des éléments — La merveille fondamentale de l'Univers, De Boeck, Brussels, Belgia, 2002 ISBN 978-2-8041-4107-3 (fr)
* EMSLEY John, Nature's Building Blocks — An A-Z Guide to the Elements, Oxford University Press, 2001 ISBN 978-0-19-850341-5 (en)
* Geriadur brezhoneg An Here, Plougastell-Daoulaz, 2001 ISBN 978-2-86843-236-0
* ÉTIENNE Guy, Geriadur ar Stlenneg, Preder, 1996 ISBN 978-2-901383-14-7
* HOLDEN Norman, History of the Origin of the Chemical elements and Their Discoverers, New York, 2001 Brookhaven National Laboratory (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* International Union of Pure and Applied Chemistry (IUPAC) (en) Liamm oberiant 26 HER 12
* Jefferson Lab (en) Liamm oberiant 22 KZU 2012
* Joint Institute for Nuclear Research (ОИЯИ e Dubna) (en) Liamm oberiant 25 DU 2012
* Les propriétés chimiques (fr) Liamm oberiant 07 GEN 13
* LIDE David R., CRC Handbook of Chemistry and Physics - 88th Edition, CRC Press,2007 ISBN 978-0-8493-0488-0 (en)
* Royal Society of Chemistry (en) Liamm oberiant 03 KZU 2012
* STWERTKA Albert, A Guide to the Elements, Oxford University Press, 1996 ISBN 978-0-19-508083-4 (en)
* Webelements (en) Liamm oberiant 26 HER 2012
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford