OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Idylle (danevell)

Idylle zo un danevell c'hallek gant Guy de Maupassant, embannet e 1884

## Istor

Da gentañ e voe embannet En voyage er gelaouenn Gil Blas d'an 12 a viz C'hwevrer 1884. Adembannet e voe en dastumad Miss Harriet.

## An danevell

En tren etre Gevova ha Marseille, er vagon diwezhaén, ur gwaz hag ur vaouez. Hi zo pemp bloaz warn-ugent, ha lart ken ez eo; eñ zo treut, rous e groc'hen, o veajiñ gant ur bal, da vont da glask labour da Vro-C'hall.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Iecla

Iecla zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Iduna rama

Iduna rama :
| Iduna rama, luc'hskeudennet en Andhra Pradesh (India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acrocephalidae |
| Genad : | Iduna (genad) |
| Anv skiantel ||
| Iduna rama (Sykes, 1832) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Iduna rama (Hippolais rama kent) a zo ur spesad golvaneged bihan eus ar c'herentiad Acrocephalidae.
Anvet e voe Sylvia rama (kentanv) da gentañ-penn (e 1832) gant an naturour saoz William Henry Sykes (1790-1872).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez

Neizhañ a ra ar spesad eus Arabia da dTurkestan ha kornôg Sina ha nijal kuit da greisteiz India ha Sri Lanka da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez

* Hippolais rama war al lec'hienn BirdLife International.
* Hippolais rama war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Iduna rama war al lec'hienn Avibase.
# Iduna similis

Iduna similis :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Acrocephalidae |
| Genad : | Iduna (genad) |
| Anv skiantel ||
| Iduna similis (Richmond, 1897) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Iduna similis a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Acrocephalidae.
Anvet e voe Chloropeta similis (kentanv) da gentañ-penn (e 1897) gant an evnoniour stadunanat Charles Wallace Richmond (1868-1932).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika, eus kreisteiz Susoudan ha kreiz Kenya da reter Republik Demokratel Kongo, kreiz Tanzania ha hanternoz Malawi.

## Liammoù diavaez

* (en) Iduna similis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Iduna similis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Iduna similis.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Idwal

Idwal zo un anv-badez kembraek, kevatal d'an anv "Yuzwal" brezhonek.

## Tud

* Idwal Iwrch, pe "Idwal ap Cadwaladr" (war-dro 650-720), roue Gwynedd
** Rhodri Molwynog ap Idwal, mab dezhañ
* Idwal Foel, pe "Idwal Foel ab Anarawd", roue Gwynedd en X$^{vet}$ kantved
** Ieuaf ab Idwal, ur mab dezhañ
** Iago ab Idwal, ur mab all dezhañ
** Iago ab Idwal ap Meurig
* Idwal Jones (1895-1937), barzh eus Ceredigion
* Idwal Jones (1887-1964), skrivagner saoznek eus Meirionnydd
* Idwal Rees (John Idwal Rees) (1910-1991), rugbiour etrevroadel eus Abertawe

## Lec'hanvadurezh

* Cwm Idwal, un draoñienn en Eryri
* Llyn Idwal, ul lenn en draoñienn-se en-eun
* Bwthyn Idwal, herberc'hdi yaouankiz e-kichen Cwm Idwal.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Joseph Loth, Les noms des saints bretons, Revue Celtique, 1908; Albert Deshayes, Dictionnaire des prénoms celtiques, Le Chasse-Marée/ArMen, 2000.
# Idwal Foel

Idwal Foel ap Anarawd (Idwal Voal e brezhoneg), marvet e 942, a oa roue Gwynedd, ha meneget evel Roue ar Vrezhoned gant William of Malmesbury, en e Gesta Regum Anglorum, skrivet Judwalum er skrid latin orin, saoznekaet goude en Jothwel. En Annales Cambriae eo skrivet Iudgual.
Roue e teuas Idwal da vout pa varvas e dad Anarawd ap Rhodri e 916. Ret e voe dezhañ plegañ da anavezout evel ar roue saoz Athelstan evel roue a-us dezhañ. Pa varvas Athelstan en em savas Idwal hag e vreur Elisedd a-enep ar Saozon met lazhet e voent o-daou en emgann e 942.
Gant e vibien Iago ab Idwal hag Idwal, anvet ivez Ieuaf ab Idwal, e ranke mont rouantelezh Gwynedd. Met Hywel Dda, a oa o ren e kreisteiz Kembre, a aloubas Gwynedd, ma rankas mibien Idwal kemer an hent d'an harlu.
War-lerc'h marv Hywel e 950 e c'hallas bugale Idwal goulenn o gwirioù adarre.
| En e raok: Anarawd ap Rhodri | Roue Gwynedd 878 – 916 | War e lerc'h: Hywel Dda |
# Idylle

Ar ger idylle (diouzh ar gresianeg εἰδύλλια / eidúllia, hag / eĩdos, « ar stumm »). Implijet e veze en derou gant an henc'hresianed evit doarean o varzhonegou marzhus. Theokrite a zavaz barzhonegou berr, war diviziou etre mesaerienn ha mesaerezed deñved a vez graet bukolek anezho. A-wechou e c'helle ivez bezañ kanmeuliou evit azeulin ar benntierned. Poblekaet eo bet ar doare gant skrivagnerien latin : Ausone, Calpurnius, Virgile pe c'hoazh Catulle. Arveret e vez hirie er ster da zoareañ evit komz eus al livaduriou, ar sonerezh kement hag el lennegezh. Romanchou koadegel George Sand La Mare au diable pe Les Maîtres sonneurs, da skouer) a zo idyllek, kement ha Idylle ar roue gant Alfred Tennyson, gant ar Roue Arzhur. El livouriezh eo dres goude ar rococo, en triwec'hvet kantved ,emañ diorroet ar stil idyllek.
# Iduned

Iduned pe Izuned a oa ur manac'h brezhon hag un diagon hag a veve er VII$^{vet}$ kantved. Deuet e oa da Vreizh da vevañ. E Kastellin e oa o chom, e peniti Lok-Iduned, marteze. Hervez lod e oa diskibl da sant Samzun, hervez lod all da Wennole, saver abati Landevenneg.
Patron Kastellin, Pleiben ha Pluzuned eo bet lakaet. Ne chom roud all ebet eus e vuhez.

## Anv-badez brezhonek

Un anv-badez peuzankouaet eo Iduned ivez.

## Liamm diavaez

* Connaissez-vous le lion qui parle des saints Idunet et Guénolé ?, Ouest-France 17/02/2019
# Feur-emglev Madrid

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a Feur-emglev Madrid zo bet:
* Feur-emglev Madrid (1526), ma voe dilezet e arc'hadurioù en Italia gant ar roue gall Frañsez Iañ ha pa laoskas Bourgogn da vont gant Spagn ha pa zilezas Flandrez hag Artez.
* Feur-emglev Madrid (1670), pa anavezas Spagn an trevadennoù saoz er mor Karib, ha dreist-holl Jamaika hag an Inizi Kaiman.
* Feur-emglev Madrid (1721)
* Feur-emglev Madrid (1750) diwar-benn an harzoù entre an trevadennoù spagnol ha portugalat en Kreisteizamerika.
* Feur-emglev Madrid (1795), pe traité de Pinckney pe traité de San Lorenzo, diwar-benn an harzoù entre SUA ha Spagn.
* Feur-emglev Madrid (1801) etre Portugal ha Bro-C'hall, goude Brezel an Orañjez.
* Feur-emglev Madrid (1891) a roas da Vro-C'hall ar monopol hervez lezenn war an anv « Vin de Champagne ».

## Pennad kar

* Protokol Madrid
# Feur-emglev Madrid (1801)

Feur-emglev Madrid a voe sinet e Madrid, kêr-benn Spagn, d'an 29 a viz Gwengolo 1801, entre Portugal, ha Bro-C'hall, un toullad mizioù goude Brezel an Orañjez.
Dre sinatur he roue, João VI, e ranke Portugal ober diouzh diferadurioù Feur-emglev Badajoz (1801), etrezi ha Spagn, da lavarout eo serriñ he ferzhier ouzh al listri saoz, hag ouzhpenn-se reiñ da Vro-C'hall kement hag 20 milion a lurioù gall.
E Suamerika e ranke Portugal leuskel an hanter eus douar Amapá da vont gant Bro-C'hall.
# Feur-emglev Madrid (1526)

* Setu ur pennad diechu hag a denn d'an istor. Gallout a rit reiñ un tamm skoazell, ha kreskiñ ar pennad : krogit e-barzh !
* Mar karfec'h reiñ hoc'h ali ha netra ken, grit 'ta e pajenn ar gaozeadenn.
Feur-emglev Madrid zo ur feur-emglev hag a voe sinet e Madrid, d'ar 14 a viz Genver 1526 gant ar roue gall Frañsez Iañ hag a oa prizoniad an impalaer santel Karl V goude faezhet gantañ en emgann Pavia e 1525.

## Diferadurioù feur-emglev Madrid

Hervez Feur-emglev Madrid
* e oa dilezet e arc'hadurioù en Italia gant ar roue gall Frañsez Iañ,
* e laoske Bourgogn da vont gant Spagn, ha ganti an douaroù stag evel kontelezh Charolais ;
* e tileze Flandrez hag Artez.

## Goude

Kenkent ha dieubet e nac'has ar roue gall leuskel Bourgogn da vont gant Spagn.
Diwar-se e vo kaletoc'h buhez an daou vab prizoniad e Spagn.

## Notennoù

* Henri Hauser, Le traité de Madrid et la cession de la Bourgogne à Charles-Quint: étude sur le sentiment national bourguignon en 1525-1526, Paris, 1912.
* Louis-Prosper Gachard, La captivité de François Ier et le Traité de Madrid, Bruxelles, 1860
# Feur-emglev Lunéville

Feur-emglev Lunéville a-voe sinet e Lunéville, e Loren, d'an 9 a viz C'hwevrer 1801 (20 pluviôse an IX) entre Joseph Bonaparte, evit Bro-C'hall, hag ar c'hont Johann Ludwig von Cobenzl, evit Aostria.
# Feur-emglev Osimo

Feur-emglev Osimo zo bet sinet d'an 10 a viz Du 1975 gant Italia ha Yougoslavia en Osimo, en Italia, evit rannañ da-vat Tiriad Dieub Trieste etre an div stad: porzh Trieste gant un dachennad strizh a-hed an aod er gwalarn (Takad A) a voe roet da Italia; un darn eus rann gwalarn ledenez Istria (Takad B) a voe roet da Yougoslavia.

## Pennad kar

* Tiriad Dieub Trieste
# Feur-emglev Pariz (1786)

Feur-emglev Pariz a oa bet sinet e 1786 entre ar roue gall Loeiz XVI ha dug Württemberg diwar-benn harzoù priñselezh Montbéliard.
E 1786 edo Karl II Eugen, dug Württemberg ha Teck, o terc'hel nav douar enkaet er Rouantelezh c'hall : re Blamont, Clémont, Châtelot, Héricourt, Granges, Clerval ha Passavant, e kontelezh Bourgogn, ha re Horbourg ha Riquewihr, en Elzas-Uhel.
Gant Feur-emglev Versailhez, d'an 10 a viz Mae 1748, en doa anavezet dug Württemberg, riegezh ar roue gall war zouaroù Blamont, Clémont, Châtelot ha Héricourt, ha kadarnaet souvereniezh ar roue gall war re Granges, Clergas ha Passavant.
# Feur-emglev Pariz (1796)

Feur-emglev Pariz a voe sinet e miz Mae 1796 etre Napoleone Buonaparte, en anv Republik Kentañ Bro-C'hall, ha Vittorio Amedeo III, roue Sardigna ha Napoleone Buonaparte.
C'hoarvezout a reas goude Arsav-brezel Cherasco a oa bet sinet div sizhun a-raok, e Cherasco, e Piemonte, d'an 28 a viz Ebrel. Neuze en devoa laosket gant ar C'hallaoued kreñvlec'hioù Alessandria, Cuneo ha Tortone gant Bro-C'hall.
En em dennañ a reas ar roue eus ar C'hentañ kenunaniezh a-enep Bro-C'hall, ma ne chome ken nemet Bro-Saoz hag Aostria.

## Heuliadoù ar feur-emglev

Gant Feur-emglev Pariz avat e rankas roue Sardigna
* anavezout ar republik c'hall,
* dizarmañ hec'h arme ha mirout 10 000 soudard hepken
* diskar kreñvlec'hioù Exilles, Brunetta e Susa;
reiñ Kontelezh Nisa, dugelezh Savoia, kontelezh Tenda ha Buèlh da Vro-C'hall,
* leuskel an arme c'hall da zerc'hel Casteldelfino, Alessandria, Valenza e dell'Assietta, a vije daskoret dezhi goude ar brezel,
* leuskel an armeoù gall da dremen evel a garent, serriñ ar vro ouzh an armeoù all.
* kregiñ e listri ar Genunaniezh
Mervel a reas ar roue un toullad mizioù goude.
Mennet e oa ar C'hallaoued da vezañ mistri war Savoia abaoe 1792 pa o devoa staget an douaroù-se ha savet eno o 84vet departamant gall , anvet Mont-Blanc. Diwar-se e oa deuet brezel gant rouantelezh Sardigna.
Piemonte-Sardigna avat a c'houlennas an douaroù kollet-se en-dro pa voe diskaret Napoleon e 1814, hag un darn eus Savoia a voe rentet dezhi gant Feur-emglev Pariz e 1814 , hag ar peurrest e 1815, gant ur feur-emglev all sinet e Pariz ivez.
Adkemeret e vint diwezhatoc'h gant Bro-C'hall dindan Napoleon III.
# Grip A

An influenzaviruz A a zo ar viruz e kaoz e diorroadur sintomoù ar grip (pe v/barr-arouez) a-vareadoù pe er bed a-bezh (kleñved-bed).
Viruz TRN int ha gouest diwar-se da gemm buan pe vuanoc'h en ur gontamaniñ spesadoù all ha dont da vezañ dañjerusoc'h.
Daou enepgen war-c'horre o bolc'henn a ro o anv HxNx, is-tipoù anezho.
* hemagglutinin
* neuraminidaz

## Is-tip H1N1

Influenzaviruz A is-tip H1N1 a ro o anv d'ar viruz is-tip H1N1 eus al lignez tip A. Kiriek int d'ar grip a-vareadoù dreistholl met ivez d'ar c'hleñvedoù-bed eus ar bloavezhioù 1918 ha 2009.
Barr-arouez-bed A (H1N1) 2009 a zo diorroet dre ar viruz-mañ. Disklêriet eo bet kleñved-bed e miz mezheven 2009 gant an OMS. Meur a c'hen eus spesadoù disheñvel o deus savet ar viruz-mañ, hoc'h, yer ha den met ur viruz etre-den eo bremañ ha n'eo ket ken "viruz an hoc'h" evel ma z'eus bet tu ober anezhañ.
Er bed a-bezh e seblant izelik a-walc'h ar varvelezh diwar e gontamadur daoust ma kendalc'ho tud da vervel diwarnañ ; un dreist-varvelezh a vez memestra gant ar maouezed o tougen hag an dud teuc'h.

## Ar viruz

Seblant a ra bezañ dioroet diwar un adaozadur etre :
* viruz ur "grip-hoc'h" Amerika an Norzh,
* viruz ur "grip-yer" Amerika an Norzh,
* viruz ur "grip-den" tip A an is-tip H3N2,
* viruz ur "grip hoc'h ha yer" Eurazia.
Er-fin eo ar viruz nevez-mañ ur meskad dibar.
# Gripi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gripi zo anv
* ul loen mojennel, anvet ivez grifon, sellout ouzh gripi (mojenn)
* ur gelaouenn " moliac'h ha faltazi", krouet e 2002 gant Stefan Carpentier, sellout ouzh gripi (kelaouenn).
# Grimsborken

Grimsborken zo ur gontadenn eus Norvegia, dastumet gant Peter Christen Asbjørnsen ha Jørgen Moe en o levr Norske Folkeeventyr. Troet e voe e saozneg hag anvet Dapplegrim gant Andrew Lang, hag embannet en The Red Fairy Book.
# Grincourt-lès-Pas

Kumunioù Frañs :
| Anv | Grincourt-lès-Pas |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Deux Sources |
| Kanton | Pas-en-Artois |
| Kod INSEE | 62389 |
| Kod post | 62760 |
| Maer | Jean Roussel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,79 km² |
| Led | 50° 10' 10" Norzh |
| Hed | 02° 29' 40" Reter |
| Uhelder kreiz | 149 m |
| Uhelder bihanañ | 100 m |
| Uhelder brasañ | 166 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 42 (2007) |
| Stankter | 15 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Grincourt-lès-Pas a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Grinzane Cavour

Grinzane Cavour (Grinsane e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Grindylow

E folklor Bro-Saoz, ar grindylow, skrivet grundylow ivez, zo ur c'hrouadur dreistnatur. Goulakaet ez eus bet e teufe an anv eus Grendel, un dudenn a gaver e deroù dornskrid Beowulf (aozet e-tro 730)$^,$. An anv pe ar ger grendel a gaver ivez e meur a garta hensaoznek, ma vez stag ouzh stankoù, lennoù ha taouarc'hegi.
E kontelezhioù Yorkshire ha Lancashire dreist-holl ez eus meneg eus grindylows. Deskrivet int evel tudigoù glas-gwer o c'hroc'hen skantek, lemm o skilfoù hag o dent, skarn o divrec'h ha hir o bizied. E poulloù ha geunioù e chomont da c'hortoz bugale dibreder, a bakont gant o c'hrog nerzhus-meurbet hag a gasont ganto e deun an dourioù Arveret eo bet mojenn ar grindylow evit pellaat ar vugale diouzh al lec'hioù ma c'hellent beuziñ : poulloù, stankoù, geunioù hag all$^,$.
Krouadurioù mojennel all par d'ar grindylow zo e folklor Bro-Saoz : Peg Powler, a vev er stêr Tees, Nanny Powler er stêr Skerne (un adstêr d'an Tees), Jenny Greenteeth (e Lancashire ha Staffordshire ; Ginny Greenteeth, Jeannie Greenteeth ha Wicked Jenny e Cheshire)$^,$.

## Er sevenadur a-vremañ

* Grindylows zo e levrioù ha filmoù Harry Potter ; el lenn a zo e-kichen Hogwarts e vevont.
* Ur c'houennad enebour anvet grindylows zo er romant The Scar gant China Miéville.
* Euzhviled-dour anvet grindylows zo er c'hoari roll Pathfinder – Bestiary 2.

## Notennoù

* 1 2 (en) The Nineteenth Century and After, levrenn 68 (Gouhere-Kerzu 1910). Leonard Scott Pub. Co. p. 556 — Forgotten Books, 2018 (ISBN 978-0-243-03299-0)
* ↑ (en) Schilling, Karl Georg (1906). A Grammar of the Dialect of Oldham. p. 17.
* ↑ (en) Harland, John (1867). Lancashire Folk-Lore. Frederick Warne and Co. p. 53 — Legare Street Press, 2021 (ISBN 978-1-01-513066-1)
* 1 2 (en) Briggs, Katharine (1976). An Encyclopedia of Fairies. Pantheon Books. p. 206. (ISBN 0394409183).
* 1 2 (en) Wright, Elizabeth Mary (1913). Rustic Speech and Folk-Lore. Humphrey Milford, Oxford University Press. pp. 198-199 — CSIPP, 2015 (ISBN 978-1-5087-0367-9)
* ↑ (en) Colbert, David (2008) [2001]. The Magical Worlds of Harry Potter. Berkley Publishing Group. pp. 123-124. (ISBN 0-9708442-0-4)
* ↑ (en) Miéville, China. The Scar. Pan Macmillan, 2002 (ISBN 978-0-333-78174-6) ; (fr) Les Scarifiés", Pocket, 2008 (ISBN 978-2-266-15499-4)
* ↑ Paizo Inc., 2011 (ISBN 978-1-60125-268-5)
# Grimm

Grimm zo un anv-tiegezh alamanek.
* Friedrich Melchior Grimm (1723-1807), skrivagner gallek alaman.
* Jacob ha Wilhelm Grimm
** Jacob ha Wilhelm Grimm, (1785-1863 ha 1786-1860), yezhourien, ha gwerinonourien, aozerien Kontadennoù Grimm;
* David Davidovitch Grimm, (1864-1941), politikour rus;
* Hans Grimm (1875-1959), skrivagner alaman.
* Alois Grimm (1886-1944), jezuit alaman, krouget gant an Nazied ;

## Yezhouriezh

* Lezenn Grimm diwar-benn « ar c'hentañ kemmadur kensonennek » gant Jacob Grimm.

## Pennad kar

* Grim
# Grimmen

Grimmen a zo ur gêr e stad Mecklenburg-Pomerania ar C'hornaoueg, en Alamagn. Poblet eo gant 9 969 a dud (e 2013).

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Grimmen gant ar c'hêrioù-mañ :
* Kastellin (Breizh)
* Czaplinek (Polonia)
* Kamień Pomorski (Polonia)
* Osterholz-Scharmbeck (Alamagn)
* Staffanstorp (Sveden)

## Gwelout ivez

* Roll kumunioù Alamagn gevellet gant kumunioù eus Breizh
# Gringoire

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gringoire a zo un anv gallek.

## Tud

* Pierre Gringore (1475-1539), barzh gall.

## Lennegezh

* Gringoire, barzh er romant Notre-Dame de Paris (1831) gant Victor Hugo
* Gringoire (1866), pezh-c'hoari gant Théodore de Banville, dediet da Victor Hugo war-lerc'h e romant Notre-Dame de Paris
* Gringoire, un den a faltazi, dediet dezhañ an dastumad danevellet anvet Contes du lundi (1873) gant Alphonse Daudet

## Kelaouenn

* Gringoire (sizhunieg) (1928-1944), sizhunieg politikel gallek eus an tu-dehou pellañ.
# Francis Guinard

Francis Guinard, ganet d'an 30 a viz Eost 1913 e Megrid, hag aet d'an Anaon d'an 19 a viz Gwengolo 1996 e Lehon, a oa ur c'hizeller breizhat.
Albert Bourget a voe e vestr war an arzoù e Skol an arzoù-kaer e Roazhon, Henri Bouchard ha Paul Niclausse e Skol broadel uhel an arzoù-kaer (Bro-C'hall) e Pariz.
Goude bezañ bet prizoniad e-kerzh an Eil Brezel Bed ha bezañ bevet e Pariz e tistroas da Vreizh e 1955. En em staliañ a reas e Langadiarn.
Kizellet en deus maen-greunit eus Langadiarn dreist-holl.

## Un nebeud oberennoù

* Itron Varia hag he c'hrouadur (1958), Erieg
* Monumant ar re varv e Strouezheg Meilhan (Gers)
* Yann an Avielour, Montauban
* Talenn-gromm, lise ar merc'hed, Agen
* Beltram Gwesklin, Bronn
* Klask ar Graal, izelvos, Sant-Brieg
* Itron Varia, Sant-Brieg
* Monumant reuzidi fourgadenn amzer Laplace, Sant-Kast-ar-Gwildoù

## Levrlennadur

* (fr) Martine Urvoy, Le Groupe des sept, e Le Pays de Dinan, levr XXIV, 2004, levraoueg kêr Zinan.
* War roudou Yves Floc'h (Dans les pas d'Yves Floc'h), Kevredigezh Le Temps des Livres, 2000, 96. p., skeudennet gant 80 taolenn ha meur a foto hag a dresadenn. isbn|2-907831-75-5.
* Francis Guinard e kelaouenn Pierre Actual, ti-embann Le Mausolée e Ternay.
* Bertrand Beyer, Guide des Tombes d'hommes célébres, ti-embann Le Cherche Midi, 2011, p. 54.
# Francis Jackson Project

Francis Jackson Project zo ul laz-seniñ funky.
Krouet e miz Mae 2006, o fal a zo strollañ 8 soner eus Bro-Dreger, tro-dro d'un dudenn anvet, Francis Jackson, e gwirionez Brendan Corre, anvet mat e bed ar c'han-ha-diskan abaoe 1994 gant e gamarad Jañ-Maï Priol. Un dave eo sonerezh ar strollad d'ar bloavezhioù '60 da '80, gant James Brown, Earth, Wind and Fire.

## Ar strollad

Er strollad-mañ neuze ez eus ar sonerien-mañ :
* Brendan Corre (kaner) ; daou gitar,
* Erwan Moal, gitar
* Marc Felin, gitar
* Brieg Moal, batiri pe toumperez
* Meriadeg Guillanton, trompilh
* Fañch Lebretton, saksofon
* Timothée Le Bour, saksofon
Tri zamm sonerezh o deus graet : " Mexico ", " Rocka Bibi " ha " Friko ".
# Francis Ledwidge

Francis Ledwidge (Baile Shláine, Iwerzhon, 19 a viz Eost 1887– Boezinge (Flandrez Belgia), 31 a viz Gouhere 1917) a oa ur barzh ag Iwerzhon lazhet e-pad ar Brezel-bed kentañ. Douaret eo bet e bered ar C'hommonwealth Artillery Wood Cemetery e kumun Boezinge.

## Oberennoù skrivet

* Songs of the Fields (1915)
* Songs of Peace (1917)
* Last Songs (1918)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Francis Ford Coppola

Francis Ford Coppola, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1939, zo ur produour, sevener filmoù, skrivagner sonerezh filmoù ha skrivagner senarioioù stadunanat. Bez eo bet unan eus tudennoù pennañ al luskad a reer New Hollywood anezhi.

## Filmlennadur

* Pennad spisoc'h: Filmlennadur Francis ford Coppola
# Francis Moal

Francis Moal, lesanvet Sisig, ganet e 1898 e Kastell-Paol ha marvet e 1979 e Montroulez, Alc'houeder Leon e anv-barzh, a oa ur sonaozer leonat.
Bener-mein e oa e dad, Hamon Moal, lesanvet Toutik, ha sakrist en iliz-veur. Sisig a oa bet o labourat en ti-moullañ Manac'h e Kastell pa oa krennard, etre 1911 ha 1912. Goude-se ez eas da vañsoner. Ur Yannig mil micher e voe, aozer kasedoù evit lakaat legumaj, devezhour, marc'hadour ognon e Bro-Saoz. E dibenn 1938 e oa eilmestr en ul labouradeg sukr e Pithiviers (Loiret). Goude e tistroas d'e vro c'henidik.
Kustum e oa da ganañ ha da werzhañ e ganaouennoù war follennoù paper er marc'hadoù, tra ma veze e geneil François Stéphan o seniñ gant an akordeoñs.
Ur bladenn 78 tro a embannas.

## Levrlennadur

* Joseph Ollivier, La chanson populaire bretonne sur Feuilles Volantes, p. 335.

## Liammoù diavaez

* 'Le Télégramme, 27/03/2016. Kavet : 25 Mae 2020.
* Diwallet mat, paotred ! kanet gant F. Moal ha F. Stefan
* Kanaouennoù savet gant Sisig Moal