OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Karamell an norzh

Karamell an norzh :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Fulmarus |
| Anv skiantel ||
| Fulmarus glacialis Linnaeus, 1761 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Karamell an norzh (Fulmarus glacialis) a zo un evn-mor.

## Boued

Blotviled, kranked, pesked ha gagnoù a bep seurt.
# Karakara penn melen

Karakara penn melen :
| Ur c'harakara penn melen. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Kerentiad : | Falconidae |
| Genad : | Milvago |
| Anv skiantel ||
| Milvago chimachima Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harakara penn melen a zo un evn-preizh, Milvago chimachima an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Bevañ a ra al labous e Suamerika.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakaraed en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
# Karamanteg

Ur yezh dchokoek direnk e oa an ansermeg. Komzet e oa e Kolombia e rannvro Antioquia. Aet da get eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù Kolombia
# Karamell

Karamelled :
| Fulmarus glacialis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Procellariiformes |
| Kerentiad : | Procellariidae |
| Genad : | Fulmarus |
| Anv skiantel ||
| Fulmarus Stephens, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Karamell (anv gourel) a reer eus un evn-mor er genad Fulmarus.

## Spesadoù

* Karamell an norzh, Fulmarus glacialis
* Karamell ar su, Fulmarus glacialoides
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Karakara jave ruz

Karakara jave ruz :
| Ur c'harakara jave ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Falconiformes |
| Kerentiad : | Falconidae |
| Genad : | Ibycter |
| Anv skiantel ||
| Ibycter americanus (Boddaert, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harakara jave ruz a zo un evn-preizh, Ibycter americanus an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Ibycter.

## Annez

Bevañ a ra al labous dreist-holl en Amazonia.

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket ar c'harakara jave ruz en urzhiad Falconiformes pe Ciconiiformes.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Karako

Ar c'harako zo ur seurt porpant, strizh ha digor, milginoù hir outañ, douget gant ar maouezed e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved. E Bro-Saoz e veze serr.

## Gerdarzh

Dont a rafe eus ar ger spagnolek caracol, maligorn, anv roet e Mec'hiko d'ur sae-noz berr ha ledan.

## Poltredoù

Porpantoù merc'hed en XVIII$^{vet}$ kantved
* The Chocolate Girl, 1743–45.
* 1764.
* Karako kotons ha sae satin, 1770-1790, ModeMuseum Provincie Antwerpen.
* Karako, treset gant David Ring.

## Hiriv

Hiriv e vez lavaret karako eus hivizoù skañv.

## Liammoù diavaez

* http://www.cnrtl.fr/definition/caraco
# Karakoram

Ar C'harakoram a zo ur aradennad-venezioù en Azia ar C'hreiz, lec'hiet etre Pakistan, India ha Sina. Ar K2 (8 611 m) eo ar gern uhelañ enni..
# Karambit

Ar c'harambit (Yezh Minangkabau: kurambik pe karambiak) zo ur gontell vihan kromm eus Azia ar gevred. Graet e vez karambit eus ar gontell-se er Filipinez hag e darn eus broioù ar C'hornôg, ha kerambit en indonezeg hag e malayeg.
An doare karambit a gaver e broioù ar C'hornôg zo unan pell diouzh spered an hini orin. N'eo ket mui un ostilh peizant savet-gros. Savet eo gant danvez ker ha tevoc'h eo ar gontell evit ma vefe aesoc'h da zougen en dorn.
# Karaman (proviñs)

Proviñs Karaman zo ur proviñs e kreisteiz Turkia.

## Douaroniezh

War-dro 230.000 annezad a oa e Karaman e 2007.
9.000 km² eo e c'horread.
g • ka • keProviñsoù Turkia :
| Rannvro Marmara | Balıkesir · Bilecik · Bursa · Çanakkale · Edirne · İstanbul · Kırklareli · Kocaeli · Sakarya · Tekirdağ · Yalova |
| Rannvro Egea | Afyon · Aydın · Denizli · İzmir · Kütahya · Manisa · Muğla · Uşak |
| Rannvro ar Mor Du | Amasya · Artvin · Bartın · Bayburt · Bolu · Çorum · Düzce · Giresun · Gümüşhane · Karabük · Kastamonu · Ordu · Rize · Samsun · Sinop · Tokat · Trabzon · Zonguldak |
| Rannvro Kreiz Anatolia | Aksaray · Ankara · Çankırı · Eskişehir · Karaman · Kayseri · Kırıkkale · Kırşehir · Konya · Nevşehir · Niğde · Sivas · Yozgat |
| Rannvro Kreizdouarel | Adana · Antalya · Burdur · Hatay · Isparta · Kahramanmaraş · Mersin · Osmaniye |
| Rannvro Reter Anatolia | Ağrı · Ardahan · Bingöl · Bitlis · Elazığ · Erzincan · Erzurum · Hakkari · Iğdır · Kars · Malatya · Muş · Tunceli · Van |
| Rannvro Gevred Anatolia | Adıyaman · Batman · Diyarbakır · Gaziantep · Kilis · Mardin · Şanlıurfa · Siirt · Şırnak |
# Karamel

Karamel zo sukr poazhet. Ar c'haramelennnoù, ar madigoù karamel, a c'hall bezañ kalet pe gwak. Servijout a ra ar c'haramel liñvel da ginklañ an dibennoù-pred evel ar gwastilli hag ar skornennoù.
Evit ober karamelennoù gwak eo ret ouzhpennañ lipidoù d'an aozadenn evel laezh koazhet, amann (evel an tofee saoz), dienn pe chokolad. Kenstrollañ a ra ar fudge stadunanat ar peder aozenn-se.
Kavet e vez ar c'haramel e-barzh an nougadin, an nougad, ar pralin, ar c'hoaven suilhet pe c'hoazh an dienn karamel.
Implijet e vez ivez evit reiñ liv da broduioù zo evel ar c'hoka-kola.

## Karamel gant amann sall

Ijinet e voe e 1977 e Kiberen gant Henri Le Roux, ur pastezer breizhat. Brudet eo er bed a-bezh bremañ.

## Gwelet ivez

* koñfitur laezh
* Carambar
# Iona

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
    Arabat kemmeskañ gant Ionia
Iona a c'hall bezañ meur a dra:
* anv saoznek Ì Chaluim Chille (gouezeleg), unan eus an Inizi Gall, a zo bet ul lec'h meur en istor sevenadur Bro-Skos.
* Sound of Iona

## Anvioù-lec'h all
### Angola

* Iona (Angola)
** Parque Nacional de lona, e proviñs Namibe

### Kanada

* Iona (Nova Scotia) (en Enez ar C'hab Breton)
* Iona Island (British Columbia)

### Stadoù-Unanet

* Iona (Florida)
* Iona (Idaho)
* Iona (Indiana)
* Iona (Minnesota)
* Iona (South Dakota)
* Iona Island (New York)

## Tud

Roet e vez an anv-se d'ar merc'hed e Bro-Skos, hag e broioù all ivez.
* "Iona", anv barzhez Ivona Galbrun, eus Breizh
* Iona Brown, biolinerez saoz
* Iona Campagnolo, politikourez kanadian
* Iona Wynter, atletourez jamaikan

### a-hend-all

Iona zo
* unan eus stummoù rusek an anv Jonah
** Iona Yakir
** Iona Nikitchenko
* unan eus stummoù hawaiek an anv Jonah
** implijet gant Jonah Piikoi

### Traoù arall

* Iona (sonerien), ur strollad-sonerien eus Breizh-Veur
** Iona, o c'hentañ albom
* "Iona", ur bladennig graet diwar an albom Joy, gant ar sonerien skosat The Skids ha Mike Oldfield
# Iona ha Peter Opie

Iona Margaret Balfour Opie (13 Here 1923 – 23 Here 2017) ha Peter Mason Opie (25 Du 1918 – 5 C'hwevrer 1982) a oa ur c'houblad gwerinonourien saoz.

## Oberennoù

* I Saw Esau: Traditional Rhymes of Youth (1947)
* The Oxford Dictionary of Nursery Rhymes (Oxford University Press, 1951, 2nd edn., 1997), p. 357.
* The Oxford Nursery Rhyme Book (1955)
* Children's Games in Street and Playground (1969)
# Ionad Chaluim Chille Ìle

Ionad Chaluim Chille Ìle (kreizenn Koulm Ìle) zo ur greizenn savet da gelenn gouezeleg e Bogha Mòr, en Enez Ìle, e Bro-Skos, war lez Loch an Dàla. Savet e voe e 2002, ha liammet eo gant Sabhal Mòr Ostaig, ar skol-veur ouezelek, savet en An t-Eilean Sgitheanach‎. Kelennet e vez gouezeleg Skos ha hini Iwerzhon. Levraoueg zo ivez.

## Liammoù diavaez

* (gd) (en) Lec'hienn ar greizenn
# Iorras Aithneach

Iorras Aithneach zo ul ledenez e kreisteiz Conamara, e kornôg Iwerzhon. War-dro 2 000 a dud zo o chom en Iorras Aithneach. Ur Gaeltacht eo ar vroig-se ha kaozeet e vez iwerzhoneg bemdez gant 80% eus an dud.
Carna ha Cill Chiaráin eo ar bourkoù brasañ, war an aod.
# Iorwerth Drwyndwn

Iorwerth Drwyndwn (Iorwerth an Togn e brezhoneg, rak torret e oa bet e fri) pe Iorwerth ab Owain Gwynedd, anavezet ivez e saozneg evel Edward (c. 1130–1174), a oa kentañ mab hervez lezenn Owain Gwynedd, roue Gwynedd, hag e bried kentañ Gwladys ferch Llywarch.
Dimezet e oa da Marared ferch Madog. E vab Llywelyn ap Iorwerth, anavezet ivez evel Llywelyn Fawr a unanas ar vro hag a voe unan eus brasañ rouaned Kembre. Iorwerth en doa bet Nant Conwy da hêrezh digant e dad, Owain Gwynedd. Kouskoude ne voe ket roet ar gurunenn dezhañ abalamour d'e fri torret.
# Ionia (disheñvelout)

Ionia a oa ur rannvro gozh e gevred Anatolia, hiziv e Turki.
Gallout a ra bezañ ivez:

## En Hellaz

* Inizi Ionia, er c'hornôg da Hellaz
* Ionia, C'hios, en Enez C'hios

## En Azia Vihan

* Ionia (satrapiezh), ur satrapiezh en Impalaeriezh Achaemenid

## E SUA

* Ionia, Iowa
* Ionia, Michigan
* Ionia County, Michigan
* Ionia Township, Michigan
* Ionia, Missouri
* Ionia, New York

## Traoù all

* Ionia (romant), ur romant gant Alexander Craig e 1898

## Pennad kar a bell

* Arabat kemmeskañ gant Iona.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Iorwerth Cyfeiliog Peate

Iorwerth Cyfeiliog Peate (1901-1982) zo ur skrivagner kembraek, brudet dreist-holl peogwir eo gantañ e voe krouet Mirdi Broadel ar Bobl e Sain Ffagan e-tal Kerdiz.

## Oberennoù
### Barzhonegoù

* Y Cawg Aur (1928)
* Plu'r Gweunydd (1933)
* Y Deyrnas Goll (1947)
* Canu Chwarter Canrif (1957)

#### Arnodskridoù

* Cymru a'i Phobl (1931)
* Y Crefftwr yng Nghymru (1933)
* The Welsh House (1940)
* Diwylliant Gwerin Cymru (1942)
* Clock and Watch Makers in Wales (1945)
* Amgueddfeydd Cymru (1948)

#### Komz-plaen

* Sylfeini (1938)
* Syniadau (1969)
* Personau (1982)

#### Renerezh embann

* Hen Gapel Llanbryn-mair (1939)

## Liammoù diavaez

* BBC Cymru - pennad diwar-benn Iorwerth Peate
* Lec'hienn Ymgyrchu - lizher gant Iorwerth Peate

## Levrlennadur

* Erthygl Trefor M. Owen yn Cylchgrawn Hanes Cymru (XI, 4, 1983)
* Catrin Stephens, Writers of Wales: Iorwerth C. Peate (Gwasg Prifysgol Cymru, 1986)
* T. Robin Chapman, Llên y Llenor: Iorwerth Peate (Gwasg Pantycelyn, 1988)
* Bro a Bywyd Iorwerth Cyfeiliog Peate 1901-1982, R. Alun Evans (Cyhoeddiadau Barddas, 2003)
# Ionia

    Evit implijoù all, gwelet Ionia (disheñvelout).
Ionia a oa ur rannvro gozh e kornôg Anatolia, etre Fokaia ha Miletos. Hiziv emañ e Turkia, ha klotañ a ra gant ar vro en-dro da Izmir.

## Orin

Poblet e voe gant eil barrad aloubiñ an Ac'heaned en XI$^{vet}$ kantved kt JK, hag en em veskañ a rejont gant Dorianed ha pobloù rakhellenek.
Spletus e oa aodoù Ionia: gwasked naturel, aes sevel porzhioù evit ar c'henwerzh, un hin blijus, traoñiennoù dereat evit al labour-douar, gounit ed ha sevel kezeg, uhelennoù evit lakaat deñved da beuriñ, torgennoù evit lakaat gwez-frouezh hag -olivez.
Ur rannyezh o doa, un neved sakr, ar Panionion e Priene.
En Henamzer e oa 12 polis en Ionia, en douar-bras evel en inizi: C'hios, Efesos, Erythrai, Fokaia, Klazomenai, Kolofon, Lebedos, Miletos, Myous, Priene, Samos ha Teos. Goude e teuas Halikarnassos d'en em unaniñ ganto.
Un oaled a sevenadur hellenek uhel e oa er VII$^{vet}$ kantved kt JK ha VI$^{vet}$ kantved kt JK. E gwirionez ne oa nemet un darn eus un hollad, pe ur vro, a reer Hellaz Azia, pe Hellaz ar Reter anezhi.
Dizalc'h e oa pep kêr, pep a c'houarnamant dezho, pep a aozadur kevredigezhel, met an hevelep emdroadur a voe dezho: war-zu an tiranterezh e trojont holl, evel kêrioù all Hellaz, dezho ar memes sevenadur, goude ma save bec'h alies etrezo, diwar-benn o harzoù peurvuiañ.

## Sevenadurezh

E kêrioù Ionia eo e vleunias ar brederouriezh hag an arz da gentañ. Brudet eo an disavouriezh hag an urzh ionian.

## Tud

* Pythagoras
# Iorwerth Fychan

Iorwerth Fychan a oa ur barzh-lez kembraek en eil hantere eus an XIII$^{vet}$ kantved.
Krediñ a reer e varzhonege Iorwerth evit e blijadur ha neket evel barzh a vicher. Da neuze e vije un den a renk uhel, evel barzhed ar Grennamzer, evel ar barzh-priñs Hywel ab Owain Gwynedd.
# Iorwerth

Meur a zen e Kembre zo bet anvet Iorwerth, un anv kozh a gaver er Mabinogi, anv ur mab da Maredudd.

## Gerdarzh

Talvout a ra kement ha "aotrou kaer", diwar ior "aotrou" ha berth "kaer". Alies e vez lakaet da glotañ gant an anv saoznek Edward (Edouarzh), un tamm evel Morvan ha Maurice e Breizh .

## Tud

* Iorwerth Drwyndwn, pe Iorwerth ab Owain Gwynedd, tad Llywelyn ab Iorwerth, lesanvet Llywelyn Fawr (war-dro 1173–1240),
* Iorwerth ap Bleddyn (1053-1111), priñs Powys.
* Iorwerth Fychan, barzh eus an XIIIvet kantved.
* Iorwerth Cyfeiliog Peate (1901-1982), skrivagner kembraeg.
Hag ivez
* Iorwerth Glan Aled
* Dylan Iorwerth
* Iorwerth ab y Cyriog
* Thomas Iorwerth Ellis

## Levr

* Llyfr Iorwerth
# Kargloud

Kargloud :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Mustelidae |
| Genad : | Gulo |
| Anv skiantel ||
| Gulo gulo Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hargloud (Gulo gulo) zo ur bronneg bras eus kerentiad ar Mustelidae. Ar spesad nemetañ eo eus ar genad Gulo.
Tri isspesad zo:
* Gulo gulo gulo en Europa.
* Gulo gulo luscus en Amerika
* Gulo gulo vancouverensis en Amerika

## Doareoù pennañ

Ar c'hargloud a zo un aneval gell e vlevenn. Roudennoù melen a vez alies war e gostezioù. Stank ha hir eo e greoñ ha ne vir ket an dour, ar pezh a zo talvoudus en endroioù yen evel ar re ma kaver ar c'harglouded enno. Gallout a ra ar c'hargloud tizhout 25 kg ha 110 cm gant ul lost 20 cm. Tennañ a ra d'un arzh bihan gant ul lost hir. C'hwezh fall-tre a vez gantañ.

## Emzalc'h

Un hollzebrer kentoc'h eget ur c'higdebrer gwir eo ar c'hargloud. Kreñv-tre eo ha gallout a ra lazhañ anevaled ken bras hag un elan. Kirvi-erc'h a vez hemolc'het gantañ, ar pezh a grou kudennoù er rannvroioù el lec'h m'o deus ar c'hirvi-erc'h ur pouez armerzhel bras. Ar c'hargloud ne dag ket an dud met, dre ma c'hoarvez gantañ tagañ loened tapet e trapoù, e voe lazhet alies gant traperien gwechall. Kemer a reont ivez preizhioù digant preizherien arall evel an arzhed pe ar bleizi.
Parañ a ra ar c'harglouded e-pad an hañv met ampellaet e vez stagadur ar fetus betek ar goañv. An aliesañ ne vez ket ganet kolen ebet gant ar barez keit ha ma vez ral ar boued. Ar c'helin - tri pe pevar - a vez ganet e-pad an nevezamzer hag o oad-gour a dizhont goude ur bloavezh.
13 vloaz a c'hell bevañ ar c'hargloud.

## Annez

Er rannvroioù arktek evel Alaska, hanternoz Kanada, Siberia ha Skandinavia e vev ar c'harglouded dreist-holl. O c'havout a reer ivez e Rusia hag er broioù balt. Boutinoc'h e oa gwechall, avat. A-raok trevadennerezh Amerika gant an Europeaned e kaved anezhañ betek ar Sierra Nevada e Kalifornia. Dianav eo poblañs a-vremañ ar c'harglouded met n'int ket niverus war a seblant.

## Liammoù diavaez

* Ar c'hargloud war an Animal Diversity Web

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvioù bronneged Europa, Ofis ar Brezhoneg, 2003, p. 55
# Karibed

Karibed pe Kalinagoed, pe Karibaled, pe Galibi, eo anv henvroiz an Antilhez Bihanañ er Mor Karib. Diskenn a raent marteze eus Karibed douar-bras Suamerika, met o yezh bepred a oa distag diouzh re an douar-bras, hag anvet eo karibeg an inizi. Pa zegouezhas ar Spagnoled, e dibenn ar XVvet kantved, er rannved-se, e kavjont pobloù disheñvel, hag ar Garibed en-touez ar re niverusañ er Mor Karib, a zo anvet diwar o lerc'h. En amzer-se e vevent e hanternoz Kolombia, e biz Venezuela, hag e meur a enezenn. En inizi ar Mor Karib e voent distrujet evel pobl dizalc'h pa voent aloubet gant trevadennerien Europa. En douar-bras avat, en Venezuela, Brazil ha Las Guayanas, e teuas anezho ar pobloù galibi (kari'ñas) ha re all. En inizi, evel Enez Sant Visant, e voe mesket Afrikaned hag Indianed, ha hiriv e kaver o diskennidi en Honduras.

## Yezh

E 1920 e varvas ar yezh gant ar c'haribeger diwezhañ.

## Levrlennadur

* Odile Gannier, Les derniers Indiens des Caraïbes : image, mythe et réalité, Ibis rouge éd., Matoury (Guyane), 2003, 516 p. (ISBN 2-84450-167-2)
* Gérard Lafleur, Les Caraïbes des Petites Antilles, Karthala, Paris, 1992, 270 p. (ISBN 2-86537-346-0)
* Ernesto Montenegro Perez, Le mythe des Caribes : l'émergence du discours ethnographique du XVI au XVIII siècle, Université Paris-Sorbonne, 2007, 2 vol., 461 p. (thèse d'Ethnographie)
* (es) Julio C. Salas, Los Indios Caribes : estudio sobre el origen del mito de la antropofagia, Lux, Barcelona, 1921, 176 p.

## Pennadoù kar

* Lazhadeg ar Garibed (1626)
* Kentañ brezel karib
* Eil brezel karib ‎
* Joseph Chatoyer
# Kari

Kari pe curry (hervez ar ger saoznekaet), eo an anv a reer e broioù ar C'hornôg eus temzoù aozet e keginerezh India. Kavet e vez pe evel poultr pe evel toaz. Hervez pezh a lakaer ennañ e vo pe dous pe greñv, frondus pe get.
Arabat kemmeskañ an aozadur temzoù-mañ gant ar pezh a anver delioù-kari, pe kaloupile, diwar ar wezenn Murraya koenigii, hag a vez implijet a-wechoù da aozañ kari.

## An anv

An anv saoznek a veze graet gant an drevadennerien saoz eus kement meuz indian gant lipig. Dont a ra eus ar ger tamoulek «kari» (keusteurenn). N'eo ket gwall implijet en India, kemm a ra an anvioù hervez ar yezhoù hag ar broioù. En hanternoz ar vro da skouer e reer kalzik gant masala, hag a dalv kement ha meskaj.

## Liammoù diabarzh

* Kari Gosse

## Liammoù diavaez

* https://br.wiktionary.org/wiki/kari
# Kariakou

Kariakou :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Odocoileus |
| Anv skiantel ||
| Odocoileus virginianus Zimmermann, 1780 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hariakou (Odocoileus virginianus) a zo ur c'harv eus Amerika.
# Karenn (steredeg)

Ar Garenn (Carina, berraet e Car) zo ur steredeg eus an hantervoul su. Gwerso e oa lodek er steredeg henamzerel Argo.

## Steredennoù heverkañ

* Miaplacidus / β Car
* Eta Carinae / η Car
* Tureis / ι Car

## Traoù oabl

* Nivlennad ar Garenn
* RCW 49
** Westerlund 2

## Gwelet ivez

* Korf-egor

## Notennoù

* ↑ Tureis ivez eo anv Rho Puppis / ρ Pup e steredeg an Aros.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kari Hotakainen

Kari Hotakainen :
| Obererezh | romantoù, levrioù evit ar yaouankiz, pezhioù-c'hoari, barzhonegoù |
| Ganedigezh | 9 a viz Genver 1957 e Pori |
| Yezh skrivañ | finneg |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 2004 gant Juoksuhaudantie Priz Finlandia 2002 gant Juoksuhaudantie Priz C'hoariva an Norzh 2006 gant Punahukka |
| kemmañ |
Kari Hotakainen (9 a viz Genver 1957 e Pori, Finland) a zo ur skrivagner finlandat. Da gentañ e voe kazetenner e Pori hag e 1986 ez eas da Helsinki. Abaoe 1996 e kas holl e amzer o skrivañ Daou vugel en deus, ha dimezet eo gant Tarja Laaksonen. Labouret en deus bet ivez evit ar gazetenn Helsingin Sanomat. Un diplom skol-veur war an arzoù en deus.
Hotakainen a stagas gant ar skrivañ er bloavezhioù 1980. E zastumad barzhonegoù kentañ, titlet Harmittavat takaiskut, a voe embannet e 1982. Goude-se e skrivas levrioù evit ar yaouankiz, ha goude-se c'hoazh romantoù. Brudet e teuas da vezañ e 1997 pa voe anvet evti Priz Finlandia gant Klassikko. E 2002 e resevas ar Priz Finlandia gantJuoksuhaudantie hag e 2004 e resevas Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant ar memes levr. Lakaet e voe ivez da film. E 2006 e resevas Priz C'hoariva an Norzh gant he bezh-c'hoari Punahukka.

## E oberenn
### Romantoù

* Buster Keaton: elämä ja teot (1991)
* Bronks (1993)
* Syntisäkki (1995)
* Pariskunta, pukki ja pieni mies (1997)
* Klassikko (1997)
* Sydänkohtauksia, eli kuinka tehtiin Kummisetä (1999)
* Juoksuhaudantie (2002) – Priz Finlandia 2002
* Iisakin kirkko (2004)
* Huolimattomat (2006) – anvet evit Priz Finlandia 2006

### Barzhonegoù

* Harmittavat takaiskut (1982)
* Kuka pelkää mustaa miestä (1985)
* Hot (1987)
* Runokirja (1988)
* Kalikkakasa, kootut runot (2000)

### Levrioù evit bugale ha krennarded

* Lastenkirja (1990)
* Ritva (1997)
* Näytän hyvältä ilman paitaa (2000)
* Satukirja (2004)

### Pezhioù-c'hoari skignet er skingomz

* Puutteellinen, Radioteatteri (1996)
* Hurmaus, Radioteatteri (1997)
* Keihäänheittäjä, Radioteatteri (1997)
* Tulisuihku, Radioteatteri (1999)
* Sitten kun kaikki on ohi, Radioteatteri (2000)

### Pezhioù-c'hoari

* Hukassa on hyvä paikka, musiikkinäytelmä, Helsingin Kaupunginteatteri (1999)
* Sydänkohtauksia, Tampereen työväen teatteri (2002), Kuopion kaupunginteatteri (2003)
* Punahukka, KOM-teatteri (2005)

### Stirad skinwel

* Tummien vesien tulkit

## Daveoù

* Kari Hotakainen, Iisakin kirkko, WSOY, Juva 2004
* Ismo Loivamaa, Kotimaisia nykykertojia 1-2, BTJ Kirjastopalvelu, Helsinki 2003

## Liammoù diavaez

* Kari Hotakainen e lec'hienn WSOY
* Kari Hotakainen e lec'hienn Priz lennegezh Kuzul an Norzh
# Karen Matheson

Karen Matheson (Karen NicMhàthain e gouezeleg), ganet d'an 11 a viz C'hwevrer 1963 e Taigh an Uillt, en Earra-Ghàidheal (Argyll e saozneg), e Bro-Skos, zo ur ganerez skos, hag a gan pe gant ar strollad Capercaillie pe hec'h-unan, hag alies e gouezeleg.
Anavezet eo e Breizh dre m'he deus kemeret perzh en abadennoù "L'Héritage des Celtes" gant Dan ar Braz ha kanet gantañ en Eurovision en 1996.

## Pladennoù he-unan

* 1996 The Dreaming Sea
* 2002 Time to Fall
* 2005 Downriver

## Pladennoù gant Capercaillie

* 1984: Cascade
* 1987: Crosswinds
* 1988: The Blood is Strong
* 1989: Sidewaulk
* 1991: Delirium
* 1992: Get Out
* 1993: Secret People
* 1994: Capercaillie
* 1996: To the Moon
* 1997: Beautiful Wasteland
* 1998: Glenfinnan (Songs of the '45)
* 1998: Dusk Till Dawn: The Best of Capercaillie
* 2000: Nàdurra
* 2002: Capercaillie Live in Concert
* 2003: Choice Language
* 2004: Grace and Pride: The Anthology 2004-1984
* 2008: Roses and Tears

## Pladennoù all
### Gant Dan Ar Braz (L'Héritage des Celtes)

* 1994 : Borders of salt
* 1995 : En concert
* 1997 : Finisterres
* 1998 : Zénith
* 1999 : Bretagnes à Bercy gant Armens, Gilles Servat, Alan Stivell, Tri Yann.

### Gant tud all

* 1999 : Identités, Pladenn ar c'haner Idir
* 2003 : Sarac'h, Pladenn ar c'haner Denez Prigent

## Liammoù

* Lec'hienn Karen Matheson
* BBC report of 2006 honours list, including Matheson's OBE
# Kulturforum

Kulturforum a zo un hollad savadurioù gouestlet d’ar sevenadur e Berlin, nepell eus Potsdamer Platz. Savet eo bet er bloavezhioù 1950 ha 1960 war harzoù Berlin ar C’hornôg. Unan eus perzhioù Kulturforum eo an doare m’eo bet savet an savadurioù a gaver ennañ : diazezet int war steuñvioù ha mennozhioù modern savourien evel Hans Scharoun pe Mies van der Rohe. Goude m’en defe bet Scharoun mennozh Kulturforum, e voe lakaet Rolf Gutbrod e karg eus ar raktres e 1968. Ar pal a oa sevel savadurioù a vefe mirdioù enno. Lakaat a reas sevel mirdi an arzoù-kinklañ (Kunstgewerbemuseum) ha kerkent e savas tabut abalamour d’e stumm postek an d’an aozañ diabarzh hag a oa luziet. Kenderc’hel a reas al labourioù e 1988, kaset gant ar savourien Hilmer ha Sattler. Klask a rejont aozañ un hollad savadurioù kenglotus hag e lakjont sevel ur mirdi nevez, hini al livouriezh (Gemäldegalerie). Peursavet e voe e 1998. Ouzhpenn an daou virdi-se e kaver hiziv an deiz al levraoueg arzoù (Kunstbibliothek) ha kambrig an engravadurioù (Kupferstich kabinett). E-touez an ensavaduriù sevenadur staliet e Kulturforum pe tro-dro emañ ar re da heul :
* Neue Nationalgalerie (1965–1968, Ludwig Mies van der Rohe)
* Gemäldegalerie (1998, Heinz Hilmer ha Christoph Sattler)
* Kupferstichkabinett (Sammlung der Zeichnungen und Druckgraphik)
* Kunstgewerbemuseum (1978, Rolf Gutbrod)
* Musikinstrumenten-Museum (1984, Edgar Wisniewski)
* Berliner Philharmonie (1960–1963, Hans Scharoun)
* Kammermusiksaal (Hans Scharoun, Edgar Wisniewski)
* Staatsbibliothek zu Berlin (1967–1976, Hans Scharoun)

## Liamm diavez

* Lec'hienn Kulturforum