# Evaj

Un evaj, pe un died, pe ur boeson a zo kement dourenn mat da evañ.
En o zouez e c'heller zoken resisaat died alkoolek gant alkool ennañ, pe er c'hontrol died dialkoolek, died tomm pe died yen, died gazek (aezhennek).
E brezhoneg koulz hag e galleg e c'heller kaozeal eus boesonioù alkoolek hep lavar ar ger alkoolek e troioù lavar zo : "pa veze boeson gantañ" "died kreñv", "d'ho tied"=yec'hed mat, "dilezel an evaj"=paouez da evañ alkool, "bezañ kollet, poazh gant ar boeson"=bezañ mezvier, "kaout gwall voeson"=bezañ drouk goude evañ diedoù alkoolek.
Orin an evajoù eo an dour, a zo an hini nemetañ rediet evit buhez Mab-den gour hag an holl voudoù bev. Bronneged vihan a ev laezh o mamm e lodenn gentañ o buhez. Dour a zo ennañ avat. Dour a vez kavet mui pe vui en holl evajoù mod-all.

## Etimologiezh

Diwar ar ger brezhoneg ev, da geñveriañ gant ar gerioù ev- e kerneveureg , yf- e kembraeg, ibh en iwerzhoneg , o orin boutin er c'heltieg *ib-o- e teu ar ger evaj, a veze skrivet evage e 1723.
Died e brezhoneg skrivet diet e penn kentañ ar XVI$^{vet}$ kantvet, da geñveriañ gant ar gerioù dewas e kerneveureg o tont eus an hengerneveureg diot, ha diod e kembraeg, deoch en heniwerzhoneg a zo o orin boutin er c'heltieg *di-ati-s.
Diwar ar ger galleg boisson o tont eus al latin kozh bibitio skrivet er VII$^{vet}$ kantvet, e teu ar ger boeson, bet skrivet boëson e 1914.

## Orin

* Dont a ra an dour eus ar mein, kaset kuit e stumm gazus gant ar menezioù-tan dibaoe ma z'eus deuzouto war ar Voul-douar.
* Dont a ra al laezh hag an evajoù laezh eus al loened (parezed ar bronneged, dreist-holl ar buoc'hed). Dont a ra ar chouchenn graet gant mel eus ar gwenan. Gwad loened zo (a-wechoù mesket gant traoù-all) a servij da evajoù ivez e sevenadurioù zo.
* Dont a ra lodenn vrasañ an evajoù all eus ar plant. A bep seurt lodennoù eus a bep seurt plant a c'hell bezañ implijet evit krouiñ evajoù : frouezh, delioù, had, plusk, sev, gwrizioù, ... A bep seurt teknikoù a vez implijet evit produiñ un dourenn mat da evañ adalek al lodennoù plant-se : gwaskañ, tronizhañ, darsilañ, sildrouezhiñ, glec'hiañ, bervañ, goiñ, strilhañ, meskañ...

## Kenaoz

A bep seurt elfennoù a gaver en evajoù.
En dour ne gaver tamm elfenn vagus ebet, nemet maenadoù. N'eo ket energetek kenebeut.
An evajoù all diouzh o orin hag o mod da vezañ krouet a c'hell kaout proteinoù, lipidoù ha glukidoù a zo energetek ha magus, ha vitaminoù gwiennoù bouedel ha maenadoù a servij d'ar c'horf.
An dourennoù implijet evit keginañ evel an eoul pe ar gwinegr a c'hell bezañ renket en evajoù. Lod eus ar boued a c'hell bezañ renket en evajoù ivez evel ar soubenn pe ar bouilhoñs. Nebeut evajoù evel ar chokolad tomm a zo ken tost deus an evajoù ha deus ar boued abalamour d'o c'henaoz magus-tre. Evajoù all evel ar glec'hiadennoù a c'hell bezañ renket e-touesk al louzoù abalamour d'o efedoù war ar yec'hed. Ar plant a c'heller implijout evit o fardañ o vezañ renket e-touesk al louzaouennoù.

## A bep seurt evajoù
### Evajoù dialkoolek

* laezh
* kafe
* koktel
* dour
** dour andon
** dour melar
* tizan
* chug-frouezh
* chug legumaj
* chug geot
* nektar
* te
* mate
** atole
** tonik Sinorhodon
** gwin rubarbez

#### Evajoù aezhennek

* dour pik-pik
* soda
** kola
* limonadez
** limonadez sitroñs
** limonadez skav

### Evajoù goet

* Kefir

#### Evajoù alkoolek

* bier
* chistr
* koktel alkoolek
* mez, da skouer er chouchenn
* likor
* Martini
* Pastis
* lambig
* rom
* sake
* tekila
* gwin
* vodka
* wiski

## Implijoù ha mod da implijout

Evet e vez an evajoù gant a bep seurt endalc'herioù liammet gant ar sevenadur hag e vez dalc'het ha miret anezho gant kement stummoù ha mentoù pod (boutailh, barikenn, boest...) diouzh ar c'hementadoù ha padelezh ar mirout.
Mare an evañ a c'hell bezañ mare an debriñ pe e c'hell bezañ disheñvel. Lod eus an evajoù a zo liammet-tre gant ur mare resis eus an devezh (tizan an noz da skouer) pe eus ar vuhez (alkool evit an dud gour da skouer).
Kaozet e vez eus evajoù an dijuniñ pe eus evajoù digor-kalon da evañ a-raok ur pred, pe eus evajoù-koazhañ da evañ evit koazhañ gwelloc'h.
Freskaennoù a vez graet eus evajoù da freskaat ar c'horf etre ar predoù, pe eus ur banne startijenn evit un evaj da lakaat ar startijenn da zistreiñ.
Lod eus an evajoù implijet ar muiañ o deus roet o anv da mareoù resis an devezh. (fr) pause café a zo un troc'h el labour evit evañ kafe pe un dra-all.(en) tea time a zo un troc'h el labour e Bro-Saoz hag e broioù levezonet gant o sevenadur.
Evajoù zo a vez evet yen, pe tomm pe d'ur wrez resis (gwin, bier).
Sevenadurioù zo o deus lidelakaet implij seurt evajoù, evel an te e Bro Japan.

## Pennadoù kar

* Dour
* Laezh

## Levrlennadur

* (fr) Ul lodenn vat eus ar pennad-mañ a zo troet diwar ar pennad anvet "boisson" war ar wikipedia e galleg. Handelv eus ar 22 a viz Genver 2014.

## Notennoù

* 1 2 Dictionnaire Français-Breton, Martial Ménard, ti-embann Palantines, Kemper, Breizh, 2012 , ISBN 978-2-35678-069-0
* ↑ Geriadur brezhoneg an Here, Emb. An Here, 2001, ISBN 2-86843-236-0
* ↑ Dictionnaire étymologique du breton, Albert Deshayes, Emb. Le Chasse-Marée, 2003, ISBN 2-9142-0825-3

## Liammoù diavez

* died alkoolek