OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Trenkenn vorek

An drenkenn vorek zo un drenkenn wan implijet alies evit he ferzhioù enepbreinañ, evel lazh-amprevaned, hag evel diaraoger kenelfennoù kimiek all. Talvezout a ra da c'horrekaer neutron er c'hreizennoù nukleel, evit reoliañ feur rannadur an uraniom. Kavet e vez dindan stumm strinkennoù disliv pe dindan stumm ur boultrenn wenn hag a deuz en dour. He formulenn diaoz zo H$_3$BO$_3$ pe B(OH)$_3$.
# Trentinara

Trentinara zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Trentino

An Trentino pe Proviñs Trento en italianeg, Provinz Trient en alamaneg, lesanvet ivez Welschtirol, zo ur broviñs emren en hanternoz Italia e rannvro Trentino-Alto Adige. Anvet eo diwar anv kêr Trento, ar gêr-benn ha kreizenn sevenadurel.
Bez' ez eo unan eus rannvroioù an EuroRegion (rannvro europat) Tirol–Südtirol–Trentino.

## Yezhoù

Italianeg eo yezh an darn vrasañ eus ar boblañs, met komzet e vez ladineg ha tsimbreg (ur rannyezh kozh eus an alamaneg) e kornadoù zo.

## Kêrioù pennañ an Trentino

| Kêr | Poblañs |
| Trento | 118 509 |
| Rovereto | 39 819 |
| Pergine Valsugana | 21 468 |
| Arco | 17 673 |
| Riva del Garda | 17 767 |

## Istor

Gwechall e oa ur briñselezh en Impalaeriezh santel roman, ma rene ur priñs-eskob.
Etre 1816 ha 1919 e oa e-barzh proviñs Tirol en Impalaeriezh Aostria. Degouezhout a reas gant Italia en 1919 gant feuremglev Saint-Germain-en-Laye .

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT, 01/01/2022.
# Trentino-Alto Adige

Trentino-Alto Adige (Trentino-Alto Adige en italianeg ; Trient-Südtirol ha Trentino-Südtirol en alamaneg ; Trentin-Südtirol ha Trentin-Sudtirol e ladineg) zo ur rannvro emren en Italia, 990 000 a dud enni.
Trento eo ar gêr-benn, met e Bolzano (Bozen en alamaneg , Balsan e ladineg) emañ ar c'huzul rannvro hag un darn eus ar velestradurezh.

## Proviñsoù

Div broviñs emren zo er rannvro :
* Trentino
* Südtirol (pe Alto Adige).
# Sexual Assault Prevention & Response

Sexual Assault Prevention & Response :
| Skoed-ardamez an SAPR ||
| Krouidigezh | 2012 |
| Padelezh | 2012- Bremañ |
| Sujidigezh | Departamant Difenn ar Stadoù-Unanet |
| Doare | Aozadur enep an tagadennoù-reizhel |
| Ger-stur | "Hurts one, affects all" (Tagañ unan, gloazañ an holl) |
| Bro | Stadoù-Unanet Amerika |
| Deiz-ha-bloaz | SAPR Down Day (Miz Even bep bloaz) |
| Anvioù all | SAPR |
| Lec'hienn internet | http://www.marines.mil |
| kemmañ |
Sexual Assault Prevention & Response (Diarbenn ha diskoulm d'an tagadennoù reizhel) berraet e SAPR a vez graet eus un aozadur Amerikan liammet gant Ministrerezh an difenn hag a zo e bal da stourm a-enep an tagadennoù reizhel a vez e lu ar Stadoù-Unanet.
Ar gudenn-se a zo gwelet evel sirius-tre gant pennoù-uhel an holl rannoù d'al lu a zo bet o kejañ evit kavout doareoù evit talañ ouzh an drast-se.

## Endroadur

Un enklask a zo bet graet gant Ministrerezh difenn ar Stadoù-Unanet. Ar sifroù a oa bet gwelet evel spouronus ha mezhus dreist-holl e-touezh korf-soudard an United States Marine Corps.
Betek 8% eus hollad merc'hed izili ar strollad-stourm a oa bet taget dre o reizh pe en un doare reizhel, pezh a lak korfad an USMC o kaout an niver uhelañ a dagadennomù-reizhel e lu ar Stadoù-Unanet.
Evit klask talañ ouzh ar gudenn drastus-se ez eus bet ouzhpennet d'ar gourdonerezh, abadennoù ha pezhioù-c'hoari. Un niverenn pellgomz a zo bet lakaet e-plas ivez a-benn reiñ an tu d'ar gouzañverien da glask sikour.
An niver a klemmioù a chom uhel er bloavezh 2013, ez eus bet ul lamm a 93% anezho o tremen eus 453 da 876. Bloavezh 2014 ez eo digresket a-nebeut da 855 klemm.
Er c'hlemmioù-se ne vez kontet an tagadennoù-feuls en tiez etre koubladoù.
Ar gudenn-se a zo diazez evit pennoù al lu dre ar brud fall a vez degaset, klasket e vez a-bep seurt diskoulmoù evit e renkañ evel dibunadegoù, lidoù...
Ur gevrenn d'an holl skourioù e lu ar Stadoù-Unanet a zo bet krouet anvet ar Sexual Assault Prevention & Response (Diarbenn ha diskoulm d'an tagadennoù reizhel).
Ur gouzañver a c'hell gervel un niverenn ispisial deiz-ha-noz evit kavout sikour eno.

## Skourroù

An aozadur Sexual Assault Prevention & Response a zo rannet e meur a skourr:
* Sexual Assault Prevention and Response Office: skourr pennañ liammet gant Departamant an difenn.
* Army Sharp: Sexual Harasement/ Assault response and prevention evit an US Army
* Navy SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit an US Navy
* National Guard SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit ar Gouard broadel
* Marines SAPR: Sexual Assault Prevention & Response evit a USMC

## Liammoù diavaez

* Sexual Assault Prevention and Response Office
* Army Sharp: Sexual Harasement/ Assault response and prevention
* Navy Sapr
* National Guard sapr
* Marines SAPR

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Thinkprogress.org 14/06/2013: What The Military Is Doing To Address Its Sexual Assault Crisis
* ↑ Lec'hienn CorpsMarinestimes.com : New data shows Marine Corps has highest rate of sexual assault against women
* ↑ Lec'hienn CorpsMarinestimes.com : Marines take symbolic stand against sexual assault
# Sexy Sushi

Sexy Sushi a zo ur strollad sonerezh electroclash eus Naoned a zo e izili Rebeka Warrior (Julia Lanoë) ha Mitch Silver (David Grellier). Sophie Girard a gemer perzh e savadenn ar c'hannaouennoù ivez. Merañ a ra homañ ar gevredigezh naonedat Wonderground a skigne pladennoù Mansfield.TYA, strollad all Julia.
O albomoù kentañ a oa CD-R engravet skignet gant aozadurioù dazeilat evel Wonderground. Un EP hag ur CD a zo deuet er-maez e 2009 gant al label yaouank "Scandale Records".
Kemer a reont perzh er festival sonerezh elektronek Scopitone e miz Gwengolo 2009.

## Pladennoù

* 2004 : Défonce ton ampli (CDR, Merdier Records / Wonderground)
* 2006 : Ça m’aurait fait chier d’exploser (CDR, Merdier Records / Wonderground)
* 2008 : Marre Marre Marre (Label : Believe)
* Meurzh 2009 : EP "Sexy Sushi" (SV03, Scandale Records)
* 6 Mae 2009 : CD "Tu l'as bien mérité" (SC002, Scandale Records)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* o myspace
* Wonderground
# Sexten

Sexten zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Sexy Cosplay Doll

Sexy Cosplay Doll, zo ur manga japanat gant an anv Sono Bisque Doll wa koi o suru (その着せ替え人形ビスク・ドールは恋をする, Sono Bisuku Dōru wa koi o suru?, « Ar vergodenn viskuit-mañ zo amourous »). An heuliad manga zo skrivet ha treset gant Shinichi Fukuda. An istor zo unan fent romantel ma weler Wakana Gojo, ul lisead artizan saver poupinelloù Hina, o labourat evit Marine Kitagawa, ur gyaru sot gant ar c'hosplay. Ar manga zo embannet gant ar gazetenn Young Gangan gant Square Enix abaoe an 19 a viz Genver 2018. E Breizh eo embannet gant Kana abaoe Here 2019.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel ar manga
* Lec'hienn ofisiel an tresadenn-bev
# Sez Santel

Ar Sez Santel (Sancta Sedes e latin, Santa Sede en italianeg), anvet "Kador sant Pêr" ivez a zo ur sujed a wir etrebroadel derc'hezouet gant ar pab hag ar guria roman (ar gouarnamant). Diazezet e voe er c'hantved kentañ gant sant Pêr ha sant Paol. Ur framm fetis en doe adalek an XI$^{vet}$ kantved gant krouidigezh ar guria roman hag un diplomatiezh.
Darempredoù diplomatel en deus gant 172 Stad er bed, sinañ a ra feurioù-emglev ha konkordadoù hag emezelañ a ra en aozadurioù etrebroadel. An noñsed abostolek eo e gannadourien.
Arabat eo droukveskañ ar Sez Santel gant Keoded ar Vatikan hag a zo ar riez krouet e 1929 gant Emglevioù al Laterano. N'eo ket liammet ar Sez Santel gant un tiriad, gant ar pab ne lavarer ket. Staliet eo er Vatikan hiziv, al lec'h ma embreger e c'halloud war an Iliz katolik roman hag an 23 Iliz katolik ar Reter.

## Notennoù

* ↑ Geriadur Ménard p. 1028-b.
# Sextus Julius Frontinus

Sextus Julius Frontinus (c. 40 – 103) a oa ur skrivagner latin ha politiker roman er I$^{añ}$ kantved. Jeneral e voe dindan an impalaer Domitianus, e penn an nerzhioù roman e proviñs Britannia ha war harzoù ar Roen hag an Danav.

## Buhezskrid

E deroù ar bloaz 70, dindan ren Vespasianus, e oa pretor e Roma. E zilez a roas ha lezel e blas gant Titus Flavius Domitianus.
Kaset e voe goude da C'halia ha Germania, etre 71 ha 73, da lakaat ar peoc'h e bro al Lingoned. Konsul e voe teir gwech : suffectus e 74, suffectus e 98, ha dilennet e 100 da heul an impalaer Traianus III.
Jeneral e voe, e penn an armeoù roman en Enez Vreizh hag anvet e voe da c'houarnour proviñs Britannia eus 76 betek 78, dindan an impalaer Vespasianus, war-lerc'h Cerialis. Eno e trec'has ar Silured, e Kembre a hiriv.

## Skridoù

* Strategemata : diwar-benn gwidreoù ar brezel.
* De Aquaeductu urbis Romae : diwar-benn doursanoù kêr Roma.
# Sez Marsilha (1524)

Sez Marsilha e miz Eost betek Gwengolo 1524 a oa bet un obererezh brezel e-kerzh C'hwec'hvet brezel Italia (1521-1525) gant lu Karl V an Impalaeriezh Santel, renet gant ar Gall Charles de Bourbon hag ar Spagnol Fernando de Ávalos. An oberiadur a oa bet un taol bazh en dour evit an dagerien, a voe rediet da gilañ dre ma oa ul lu c'hall sikour renet gant Frañsez Iañ.

## Disoc'h

Kolloù bras a oa bet evit an dagerien. Preizhet e oa bet ar maezioù ganto memestra a-raok kilañ buan. Soudarded Karl V a oa aet kuit diouzh Provañs, met, distroet en Italia goude-se, e oant bet trec'h en Emgann Pavia e 1525.
# Sexburga Ely

Sexburga pe Seaxburgh, Saint Sexburga of Ely a oa ur briñsez hag abadez saoz er VII$^{vet}$ kantved.
Pried e oa da Eorcenberht, roue Kent. Mervel a reas war-dro 699.
# Sexred Essex

Sexred Essex a oa kenroue Essex, eus 616 da 617, asambles gant e vreur Saeward, goude marv o zad Saebert.
Gounezet e oa bet o zad d'ar feiz kristen e 604 met feal e oa chomet an daou vreur d'ar relijion angl-ha-saoz. Kaset kuit o doa Sant Melitus eus ar rouantelezh pa oa deuet da brezeg an aviel.
Lazhet e voe Sexred hag e vreur Saeward en un emgann gant Wessex.
| En e raok: Saebert Essex | Roue Essex | War e lerc'h: Sigeberht I Essex |
Sledda · Saebert · Sexred · Saeward · Sigeberht I · Sigeberht II · Swithelm · Sighere · Sebbi · Sigeheard · Swaefred · Offa · Saelred · Swaefbert · Svvithred · Sigeric ·
# Trumpilini

An Trumpilini pe Triumpilini zo ur bobl eus an Alpoù, er Val Trompia, hiziv e proviñs Brescia e Lombardia, en Italia, Kelted anezho marteze.
Merket eo o anv war ar monumant Tropaeum Alpium, e Turbia.
Hervez Plinius an Henañ, a venege ar skrid Origines gant Cato an Henañ, e oant ur meuriad eus pobl an Euganeaned.
# Trujillo (Cáceres)

Trujillo zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Truru

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Kêr-benn Kernev-Veur eo Truru (LFE : ['try:ry] pe Tryverow). E 2011 e oa 18 766 a dud o chom eno.

## Kêrioù gevellet

* Boppard (Alamagn) (Rheinland-Pfalz)
* Montroulez (Breizh)
Ur vali zo anvet Morlaix Avenue e Truru.

## Tud dibar

* William Golding (1911–1993), romantour, aozer c'hoariva ha barzh, aet gantañ Priz Nobel al Lennegezh e 1983. Ganet e Colom (Tewynblustri), bet e voe o chom e Truru betek e varv,
* Michael Adams, mestrc'hoarier echedoù, bet ganet e Truru.

## Notennoù

* ↑ http://www.citypopulation.de/UK-England.html?cityid=20749.
# Trukaeg

Ur yezh direnk komzet e Pernambuco ha Bahia e oa an trukaeg. Erlec'hiet e oa bet gant ar portugaleg.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Trujillo

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Trujillo zo un anv-lec'h hag anv-tiegezh eus Spagn, kaset da Amerika gant ar Spagnoled.

## Orin

Anv ur gêr keltiek e proviñs Cáceres e Spagn ; meur a stumm latin zo bet adkavet : Turgalium, Trogilum, Turris Iulia. Pelloc'h e kemmas an anv e Truxillo ha pelloc'h c'hoazh e Trujillo$^,$.

## Anvioù-lec'h
### Kolombia

* Trujillo, kumun er Valle del Cauca

### Honduras

* Trujillo, kêr en Departamant Colón.

### Perou

* Trujillo, kêr e Departamant La Libertad
* Proviñs Trujillo, e Departamant La Libertad
* Distrig Trujillo, e Proviñs Trujillo

### Puerto Rico

* Trujillo Alto, kumun e biz ar vro.

### Republik Dominikan

* Ciudad Trujillo, anv kêr Santo Domingo etre 1936 ha 1961

### Spagn

* Trujillo, kêr e proviñs Cáceres
* Tierra de Trujillo, komark en Extremadura
* Mancomunidad Comarca de Trujillo, mancomunidad kumunioù

### Venezuela

* Stad Trujillo, unan eus stadoù Venezuela
* Trujillo, kumun ha kêr

## Anvioù tud

* Rafael Leónidas Trujillo, diktatour ar Republik Dominikan

## Notennoù

* ↑ Louis Deroy & Marianne Mulon, Dictionnaire des noms de lieux, Le Robert, 1992, ISBN 978-2-85036-195-1
* ↑ Cronista oficial de Trujillo (es)
# Trujillo (Perou)

Trujillo zo ur gêr vras en arvor norzh Perou ha kêr-benn departamant La Libertad. Emañ war lez ar Río Moche ha tost d'ar Meurvor Habask. E 2007 e oa 804 296 a dud o chom e kêr.
E korn-bro Trujillo e kaver aspadennoù eus ar sevenadurioù Moche ha Chimú a oa o vleuniañ eno a-raok an Inkaed. Diazezet e voe ar gêr gant ar c'honkistador Diego de Almagro, e miz Du 1534. E Trujillo e voe embannet an dizalc'hiezh diouzh Spagn d'an 29 a viz Kerzu 1820 hag evel-se e voe roet lañs da zizalc'hidigezh Perou en e bezh. Abalamour da se e seller ouzh Trujillo evel "kavell ar frankiz" e Perou.
# Trujillo (stad)

Trujillo, pe Stad Trujillo, pe Estado Trujillo e spagnoleg, zo unan eus stadoù Venezuela, ha Trujillo eo ar gêr-benn anezhi.
# Trujillo (Honduras)

Trujillo (distaget e spagnoleg) zo ur gumun hag ur gêr e Republik Honduras (Kreizamerika), dirak Bae Trujillo, war aod ar Mor Karib. Kêr-benn departamant Colón eo hag un 28 735 a dud a oa enni e 2020.
A-drek kêr ez eus daou venez, Capiro ha Calentura. A-hed an aod e kaver teir c'hêriadenn m'emañ ar bobl Garifuna o chom : Santa Fe, San Antonio, ha Guadelupe.
# Truman Washington Dailey

Truman Washington Dailey, (19 Here, 1898 – 16 Kerzu, 1996) a oa an den diwezhañ a oa e yezh-vamm rannyezh Otoe-Missouria ar yezh Chiwere (Baxoje-Jiwere-Nyut'chi), ur yezh indian eus Norzhamerika. Anvet e oa ivez Mashi Manyi (Soaring High, "Sevel Uhel") ha Sunge Hka (White Horse, "Marc'h Gwenn").

## E vuhez

Ganet e oa e 1898 er meuriad Otoe en Oklahoma. Dimeziñ a reas e 1928 gant Lavina Koshiway, merc'h Jonathan Koshiway hag a oa unan eus diazezerien an Native American Church.
Tutaet e oa gant Walt Disney er bloavezhioù 1960. Er bloavezhioù 1970 e kelennas ar yezh Otoe-Missouria en Oklahoma. Labourat a reas gant raktres Skol-Veur Missouri evit enrolliñ e yezh. Testeniañ a reas dirak Sened ar Stadoù-Unanet. Skol-Veur Missouri e Columbia a reas anezhañ Doktor a enor war Skiantoù an Den.

## Daveoù

* "Truman Dailey" at Ioway Cultural Institute, URL accessed 05/27/06
* Whitman, William (1937), The Oto, New York, NY: Skol-Veur Columbia.
* Chapman, Berlin Basil (1965), The Otoes and Missourias, Oklahoma City, OK: Times Journal Publ. Co..
* Stanley, Lori A. (1993), The Indian Path of Life: A life history of Truman Washington Dailey of the Otoe-Missouria tribe, Columbia, MO: Skol-Veur Missouri.
# Treron waalia

Treron waalia :
| Treron waalia. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Treron |
| Anv skiantel ||
| Treron waalia (F.A.A. Meyer, 1793) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Treron waalia a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Columba waalia (kentanv) da gentañ-penn (e 1793) gant al loenoniour alaman Friedrich Albrecht Anton Meyer (1768-1795).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh.

## Annez hag isspesadoù

Kavout a reer ar spesad e savanennoù Afrika issahara, mervent Arabia hag en enezeg Sokotra.

## Liammoù diavaez

* (en) Treron waalia war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Treron waalia war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Treron waalia war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tres músicos

Tres músicos (Tri soner), pe Los músicos (Ar sonerien) zo un eoullivadur gant Diego Velázquez, hag unan eus ar re gentañ anavezet diwar e zorn.
En XIX$^{vet}$ kantved e oa en Iwerzhon, en dastumad La Touche. Aleshont e voe kaset da Londrez, hag en 1906 da Verlin, ma edo er Mirdi Bode. Hiziv emañ e Gemäldegalerie Berlin. Anaout a reer peder eiladenn gozh eus an daolenn, gwashoc'h o stad, hag unan anezho en un dastumad prevez e Barcelona.

## An daolenn

Daou zen zo o seniñ hag o kanañ, an trede a zo yaouankoc'h a zo gant ur werennad win, o vousc'hoarzhin, evel da reiñ da soñjal eo ar gwin o laka da seniñ, hag ur marmouz war e gein zo ur berenn en e zorn.
Dont a ra ar gouloù da ober ur seurt chiaroscuro.
# Treron teysmannii

Treron teysmannii :
| Treron teysmannii. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Treron |
| Anv skiantel ||
| Treron teysmannii Schlegel, 1879 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Treron teysmannii a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Treron Teysmannii da gentañ-penn (e 1879) gant al loenoniour alaman Hermann Schlegel (1804-1884) : dougen a ra anv al louzawour izelvroat Johannes Elias Teijsmann (1808-1882).

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e douaroù izel enez Sumba (Indonezia).

## Liammoù diavaez

* Treron teysmannii war al lec'hienn BirdLife International.
* Treron teysmannii war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ H. SCHLEGEL, NOTE XXVI ON A NEW SPECIES OF TRERON FROM THE ISLAND OF SUMBA (SANDELWOOD), Notes from the Royal Zoological Museum of the Netherlands at Leyden, miz Meurzh 1879, pajennoù 103-105.
* ↑ Treron teysmannii war al lec'hienn Avibase.
# Tres de Mayo

El tres de mayo de 1808 en Madrid, anavezet ivez e spagnoleg evel Los fusilamientos en la montaña del Príncipe Pío$^,$ pe Los fusilamientos del tres de mayo) zo un daolenn gant Francisco Goya hag a voe peurechuet en 1814. War ziskouez emañ er Museo del Prado (Madrid, Spagn).
Un heuliad eo d'an daolenn El dos de mayo de 1808 en Madrid. En nozvezh etre an 2 hag an tri 3 a viz Mae 1808 e krogas an arme c'hall — evel kastiz da emsavadeg an 2 a viz Mae — da fuzuilhañ ar Spagnoled bet prizoniet e-pad an emgann.

## Pennad kar

* El dos de mayo de 1808 en Madrid

## Notennoù

* ↑ VV.AA., pág. 141.
* ↑ Titl ofisiel an oberenn eo Los fusilamientos del 3 de mayo de 1808 en la Montaña del Príncipe Pío, Madrid. Gwelout Príncipe Pío diwar-benn al lec'h.
* ↑ Al respecto el Museo del Prado nombra al lienzo, en su sitio web, como El 3 de mayo de 1808 en Madrid: los fusilamientos en la montaña del Príncipe Pío
# Tresana

Tresana a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Massa-Carrara e Toskana.
# Treron vernans

Treron vernans :
| Ur c'houblad Treron vernans. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Treron |
| Anv skiantel ||
| Treron vernans (Linnaeus, 1771) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Treron vernans a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba vernans da gentañ-penn (e 1771) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus Azia ar Gevred da Filipinez hag Indonezia.

## Liammoù diavaez

* Treron vernans war al lec'hienn BirdLife International.
* Treron vernans war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Treron vernans war al lec'hienn Avibase.
# Unvaniezh 90/Ar Re C'hlas

Unvaniezh 90/Ar Re C'hlas (Bündnis 90/Die Grünen en alamaneg) a zo ur strollad politikel ekologour alaman diazezet e 1980 en Alamagn ar C'hornôg dindan an anv Ar Re C'hlas. En em deuziñ a ra gant Unvaniezh 90 e 1993, ur strollad krouet en Alamagn ar Reter. Ar strollad en deus 118 dileuriad er Bundestag (14,8% eus ar gannaded).

## Istor

Ar strollad politikel alaman Die Grünen a voe savet en Alamagn ar C'hornôg da vare ar stourmoù ekologel ha peoc'hgarour e dibenn ar bloavezhioù 1970. Peursavet e voe e 1982, gant tud evel Joschka Fischer hag Otto Schily. An dilennidi gentañ a voe er Bundestag e 1983, hag ur strollad ennañ e 1987. Koll a rejont anezhañ en dilennadegoù da-heul adunvaniezh Alamagn e 1990. Met ar strollad Bündnis 90 (Unvaniezh 90), a zeuas a-benn da gaout un nebeud dilennidi peogwir e oa bet miret plasoù evit ar strolladoù eus DDR. Ur strollad politikel dazeilat e oa. Kendeuzet e voe strollad Ar Re C'hlas hag Unvaniezh 90 e 1993.

## Ar Re C'hlas e gouarnamantoù Alamagn

* 1998-2002 : e gouarnamant ar c'hañseller Gerhard Schröder (SPD)
* 2002-2005 : e gouarnamant ar c'hañseller Gerhard Schröder (SPD)

## Tud vrudet

* Daniel Cohn-Bendit : kannad e parlamant Europa, kenbrezidant ar strollad Glas/Emglev Dieub Europa e Parlamant Europa
* Joschka Fischer : bet bezkañsellerz ha ministr an aferioù diavaez
* Renate Künast : bet ministr gwareziñ ar vevezerien, ar bevañs hag al labour-douar
* Jürgen Trittin : bet ministr an endro, gwareziñ an natur hag ar surentez nukleel
* Volker Beck : bet an hini kentañ e penn strollad ar Re C'hlas er Bundestag
* Claudia Roth : -
* Reinhard Bütikofer : bet prezidant ar strollad
* Cem Özdemir : kenbrezidant ar strollad, kannad e parlamant Europa
* Antje Vollmer : kenbrezidantez ar Bundestag abaoe an 10 a viz Du 1994
* Rebecca Harms, : kannadez e parlamant Europa, kenbrezidantez ar strollad Glas/Emglev Dieub Europa e Parlamant Europa
* Simone Peter : kenbrezidantez ar strollad

### Izili vrudet (marv)

* Joseph Beuys : arzour
* Petra Kelly : krouerez ar strollad
* Rudi Dutschke : leader ar studierien

### Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Unterwalden

Unterwalden (Unterwald e galleg, Untervaldo en italianeg) zo ur rannvro eus Suis, enni kantonioù Obwalden ha Nidwalden.
Gant Unterwalden, Uri ha Schwyz e oa bet graet emglev, e 1291, da sevel ur c'hengevread etrezo, pazenn gentañ savidigezh Suis.
Pell zo eo dispartiet Obwalden ha Nidwalden. Gwechall e veze graet gant an anvadurioù Unterwalden ob dem Wald hag Unterwalden nid dem Wald, da lavaret eo Unterwalden a-us ar c'hoad hag Unterwalden a-is ar c'hoad.
Emañ Unterwalden e-kreiz kengevread Suis, war ribl Lenn ar Pevar C'hanton (Vierwaldstättersee). Tro-dro emañ kantonioù Schwyz er biz, Uri er reter, Luzern er gornaoueg ha Bern er c'hreisteiz.
# Untziti

Untziti pe Untzitibar (Unciti e spagnoleg ) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Untzue

Untzue ( Unzué ) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Unus pro omnibus, omnes pro uno

Unus pro omnibus, omnes pro uno ("Unan evit an holl, an holl evit unan") zo ul lavared latin ha sturienn vroadel Suis. Adkemeret eo bet gant Alexandre Dumas en e stumm gallek ha kinniget evel sturienn e romant Les Trois Mousquetaires ("an tri mouskeder") e 1844.
# Santa Domenica Vittoria

Santa Domenica Vittoria zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Santa Cruz del Retamar

Santa Cruz del Retamar zo ur gumun e Spagn e proviñs Toledo.
# Santa Domenica

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Santa Domenica zo anv meur a lec'h en Italia.

## Kumunioù

* Santa Domenica Talao, e proviñs Cosenza e Calabria
* Santa Domenica Vittoria, e meurgêr Messina e Sikilia

## Ranngumunioù

* Santa Domenica, e Placanica, e Meurgêr Reggio Calabria (Calabria)
* Santa Domenica, e Ricadi, e proviñs Vibo Valentia (Calabria)
# Santa Cruz del Comercio

Santa Cruz del Comercio zo ur gumun e Spagn e Proviñs Granada.
# Santa Cruz del Valle Urbión

Santa Cruz del Valle Urbión zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Santa Domenica Talao

Santa Domenica Talao a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cosenza, e rannvro Calabria.