# Speied

Speied :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Spézet |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kastellin |
| Kanton | Karaez |
| Kod kumun | 29278 |
| Kod post | 29540 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Citérin 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Kerne-Uhel |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 757 ann. (2020) |
| Stankter | 29 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 11′ 34″ Norzh 3° 42′ 55″ Kornôg / 48.192778, -3.715278 |
| Uhelderioù | bihanañ 45 m — brasañ 315 m |
| Gorread | 60,67 km² |
| Speied ||
| kemmañ |
Speied a zo ur gumun eus Bro-Gerne e kanton Karaez-Plougêr, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Kreiz Breizh.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

### Gouel ar Brezhoneg

* Meur a wezh e voe graet Gouel ar Brezhoneg e Speied.

### Ya d'ar Brezhoneg

* D'an 20 a viz Meurzh 2007 e oa bet votet ar garta Ya d’ar brezhoneg gant Kuzul-kêr ar gumun.

## Istor
### Henamzer

* An hent roman eus Vorgium (Karaez bremañ) da Rieg a dreuze Speied.

### XVII$^{vet}$ kantved

* Emsavadeg ar Bonedoù ruz:
** trubuilhoù a voe er barrez d'ar 7 ha d'an 11 a viz Gouere 1675;
** un digoll a 5 000 lur a voe paeet gant ar barrez d'an aotrou Le Moyne de Trevigny goude tagadenn e gastell e Sant-Hern d'an 11 a viz Gouere 1675 e-pad an emsavadeg;
** nac'het e voe an distaoliadeg roueel eus miz C'hwevrer 1676 ouzh pevar den eus Speied, Le Flamand, Jean Grail, Guillaume Morvan ha Hervé Claudic, miliner, goude an emsavadeg.

### Dispac'h gall

* D'ur sulvezh a viz Gwengolo 1789 e voe taget maner Boisgarin gant kouerion Speied; eno edo an intron de Roquefeuil o vevañ. Dezhi oa a leve hogozik holl douaroù parrez Speied hag ar parrezioù tro-war-dro. Ar paperioù, skrivet warne he gwirioù, o doa c'hoant da gaout. Staget e voe-hi ouzh ur gordenn ha diskennet e-barzh ar puñs. Nac'h a rae o reiñ. Tost hanter veuzet ec'h asantas reiñ alc'hwez an armel a-benn ar fin. Neuze e voe tennet ag ar puñs. Devet e voe an holl baperioù dirazi er porzhdir, hag an dud a zañse hag a gane en-dro d'an tan.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 186 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,55% eus ar boblañs e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 33 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Monumant ar re fuzuilhet e Roz ar C'had.
* 10 gwaz a Speied hag a gemere perzh ar Rezistañs a voe fuzuilhet e Roz ar C'had (Lannejenn) d'ar 24 a viz Even 1944; barnet e oant bet d'ar marv gant lez-varn al lu alaman a oa he sez er Faoued.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Lazhet e voe un isofisour eus ar gumun d’an 12 a viz Genver 1947 e Lan Thoum el Laos.

##### Brezel Aljeria

* Lazhet e voe ur soudard eus ar gumun d’ar 17 a viz Mae 1959 e Bordj Bou Arreridj (departamant Setif).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar maner.
* An iliz katolik hag ar garnel.
* An iliz katolik.
* Ar chapel.
* Gwerenn-livet eus ar XVI$^{vet}$ kantved e Chapel ar C'hrann
* Maner Boisgarin.
* Iliz katolik Sant Pêr.
* Ar garnel.
* Chapel Itron-Varia ar C'hrann.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn$^,$.

## Kelc'h keltiek

* Brug ar Menez.

## Gouelioù

* Gouel ar Menezioù Du.
* Pardon ar C'hrann.

## Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Iwerzhon | An Tochar | 1986 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Speied war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Henri Guiriec, La Région de l'Ellé - bas et haut Ellé, e ti an aozer, 1939, (e galleg), pajenn 17
* ↑ Yvon Garlan ha Claude Nières, Les Révoltes bretonnes de 1675 - papier timbré et bonnets rouges, Éditions Sociales, Pariz, 1975 (e galleg), pajenn 113
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 106-109
* ↑ Arthur Le Moyne de La Borderie, La Révolte du Papier Timbré advenue en Bretagne en 1675, adembannet e Les Bonnets Rouges, Union Générale d'Éditions (dastumadeg 10/18), Pariz, 1975 (e galleg), pajennoù 152-154
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion (p.11), Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915
* ↑ Monumant ar re varv e bourc'h Karaez
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Association Mémoire du canton du Faouët, 39-45 en Centre-Bretagne, Embannadurioù Liv' éditions, Le Faouët, ISBN-10: 2844970966 ISBN-13: 978-2844970961 (e galleg)
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Université de Lille
* ↑ EBSSA