OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mango

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mango zo :
* anv ar vangezenn e meur a yezh (italianeg, saozneg, spagnoleg)
* anv meur a lec'h :
* Mango, e Florida, SUA
* Mango, e Poli
* Mango, kumun en Italia, e proviñs Cuneo
* Mango, kêr e Togo
* Mango, kêr en India, e Jharkhand
* Mango Creek, e Stann Creek, e Belize
* un anv-tiegezh:
** Andrew Mango (1926–2014), istorour ha skrivagner saoz
** Cyril Mango (1928–2021), istorour saoz
** Mango (kaner), kaner italian anavezet ivez evel Giuseppe Mango (1954-2014)
# Manganeses de la Polvorosa

Manganeses de la Polvorosa zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
# Manganez

Ar manganez zo un elfenn gimiek, 25 eo e niver atomek hag Mn e arouez kimiek.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kimiezh | Elfennoù kimiek
* Rolloù hervez an arouez ~ hervez an anv •
* Taolenn beriodek
* Taolennoù an izotopoù rannet ~ klok
* Dmitriy Mendeleyev • Ernest Rutherford
# Mangeg

Ur rannyezh kanourek eo ar mangeg (manga) eus familh ar yezhoù saharek, komzet gant tro-dro da 280.000 den e Nijer.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù saharek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Mekka

Mekka (مكة المكرمة en arabeg, Makkah al-Mukarramah) zo ur gêr e kornôg Arabia Saoudat. Ul lec’h santel eo evit ar vuzulmaned : etrezek Mekka en em droont evit pediñ, ha mont da birc’hirinañ da Vekka zo un dever evito. Eno eo bet ganet Mohammed hag eno ivez eo bet skrivet ar C'horan. Berzet eo kêr d'ar re n'int ket muzulmaned.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mekong

Ar Mekong a zo un hir a stêr eus Azia ar Reter hag unan eus stêrioù pennañ ar bed. Ar seizhvet hirañ stêr eus Azia eo hag an daouzekvet hini eus ar bed. 4 350 km eo he hed, kas a ra ganti doureier un dachennad 795 000 km² ha diskargañ a ra 475 km³ a zour bep bloaz.
Eieniñ a ra e pladenn Tibet, ha goude treuziñ proviñs Yunnan e Sina e treuz Myanmar, Laos (ober a ra an harzoù etre an div vro-mañ war-hed 100 km), Thailand (ober a ra an harzoù etre Laos hag ar vro-mañ war-hed 850 km), Kambodja (treuzet gantañ penn-da-benn) ha Viêt Nam ma'n em daol er mor en ur braz a zelta.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mel-livenn

Ar mel-livenn zo ul lodenn eus ar reizhiad nervel kreiz, dindan ar c'hef empenn. Emañ ar mel-livenn e kanol ar mellkein a dalc'h hag a warez anezhañ. Neuron ha kelligoù glia a ya d'ober anezhañ hag e roll pennañ eo treuzkas kemennadennoù nervel etre an empenn hag ar peurrest eus ar c'horf. Ur greizenn nervel emren eo ar mel-livenn ivez : gouest eo da zielfennañ kemennadennoù simpl ha reiñ urzhioù da lec'hioù resis eus ar c'horf.

## Korfadurezh

| Ar mel-livenn gronnet gant al livenn-gein | Daou volzadur a c'heller gwelet er mel-livenn : Bolzadur ar gouzoug, lec'h mont e-barzh ha mont kuit neuron skiantel ha lusker an divrec'h Bolzadur an dargreiz, evit neuron an divhar Un troc'h a-dreuz er mel-livenn a lak war-wel div lodenn : tro-dro : an danvezenn wenn, aksonoù an neuron skiantel ha lusker enni e-kreiz : an danvezenn c'hris, stumm ur valafenn dezhi, korfoù kelligel an neuron enni An teir filhonenn a c'holo hag a warez ar mel-livenn zo anvet (eus an diavaez war-zu an diabarzh) : pilhonenn dev al livenn, ar bilhonenn gevnidek ha pilhonenn danav al livenn. Astennoù int da bilhon an empenn. Er gavenn edan-gevnidek ez eus ul liñvenn, anvet liñvenn empenn-mel. |
# Mek'ele

Kêr-benn rannvro-stad Tigrae eo Mek'ele (መቀሌ en amhareg), e norzh Etiopia. 169.207 annezad a oa o chom enni e 2005. En XIX$^{vet}$ kantved en doa an impalaer Yohannes IV Etiopia staliet e annez duhont.
Ur gêr hag ur woreda eo Mek'ele (13°29′N 39°28′R). Emañ e takad Su Tigrae rannvro-stad Tigrae. Lec 'hiet eo da 2 060 m uhelder ha da 780 km en norzh da Addis Abeba.
# Mekmekeg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù youatek eo ar mekmekeg (mekmek) komzet gant tro-dro da 1 036 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù youatek-langamek
# Mel

    Evit implijoù all, gwelet Mel (disheñvelout).
Ar mel (liester : meloù) a zo un danvezenn c'hwek ha frondus, liv melen pe c'hell dezhi, hag a vez fardet gant meur a seurt gwenan hag un nebeud spesadoù gwesped evit kaout boued evito hag evit magañ o freñvedennoù bihan. P'eo graet gant nektar sunet diwar eztaoladurioù ar bleuñv, ur vammenn a-bouez eo bet evit an Den pa ne ouie ket c'hoazh fardañ sukr diwar ar plant (korz-sukr, beterabez). Gwelet eo bet evel ul louzoù evit pareañ meur a gleñved gant ar vezeien eus an amzerioù koshañ. Pa vez implijet evel magadur an dud e teu ar mel eus ar pezh a vez fardet gant spesad ar gwenan Apis Mellifera. Gwechall-gozh hag e rannvedoù zo hiziv e vez dastumet mel ar gwenan gouez e-lec'h m'o deus graet o annez, e-kreiz kefoù gwez goullo da skouer, met ar wenanerien a oar bodañ taolioù-gwenan en arc'higoù a reer ruskennoù anezho. Ar gwenanerezh (pe ar sevel gwenan), e bal produiñ mel, a zo ur skourr eus ar gounezerezh.

## Gerioù deveret

* divelerez
* mela (verb)
* meladour
* melaer
* melen
* meler
* melus

## Gerioù gant mel enno

* bara-mel
* dourvel (= mez)
* gwinvel
* marc'h-mel (= fougaser)

## Troioù-lavar

* Reiñ mel d'unan bennak
* Reiñ mel gant al loa-bod
* Ne ra koar na mel

## Ar mel er yezhoù keltiek hag er sañskriteg

Kembraeg : mêl, gouezeleg hag iwerzhoneg : mil, kerneveureg : mel. E sañskriteg : mádhu

## Pennadoù kar

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* chouchenn
* gwenanerezh
* mez
* ruskenn
* bara-mel

## Levrlennadur

* Janig Bayon, Ar gwenan : "loened an aotrou doue", in Hor Yezh, niv. 180, Genver 1989
# Mel-penn

Ar mel-penn eo lodenn ar reizhiad nervel kreiz a zo er c'hlopenn. Ennañ emañ :
* an ilpenn, dindan an empenn hag a-dreñv ar c'hef
* an empenn
* kef an empenn, kendalc'het gant ar mel-livenn
# Mekanik

* Diwallit da zroukveskañ ardivink gant mekanik.
Ur mekanik (eus an henc'hresianeg μηχανή, dre al latin machina) a zo un ijinenn fiñvus. Treiñ a ra gremm e fiñv a-benn kaout an nerzh rekis evit kas e gefridi da bennvat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mekanik dre vurezh

Un ijinadenn eo ar mekanik dre vurezh; an araokadennoù bennañ diwar e benn a zo bet graet en XVIIIvet kantved. Ur c'heflusker termek eo lec'h ma c'hoarvez an devadur en diabarzh: Treuzfurmiñ a ra energiezh termek ar vurezh (dour e stumm gaz), pourvezet gant ur gaoter, e energiezh mekanik. Ur pouez bras en deus bet ar vekanik e-kerzh an Dispac'h greantel, ar vammenn energiezh gentañ a orin vekanik e voe savapl ha mestroniapl gant Mab-den (en enep da energiezh an dour, al lanv pe c'hoazh an avel hag o deus ezhomm lec'hioù spesius ha n'eus ket tu d'o implij p'en devezer c'hoant). En XXvet kantved eo bet distroadet gant an droellrodoù (turbin), ar c'heflusker tredan hag ar c'heflusker dre darzhañ.

## Istor

Al labourioù kentañ diwar ar vurezh hag he implij a voe graet da vare an henamzer. Savet e voe gant Heron a Aleksandri er Iañ kantved an Eolipil, gwelet 'vel ur c'hoariel abalamour d'e c'halloudezh gwan, padal ur gwir keflusker dre vurezh e oa.
Ret e voe gortoz ar XVIIvet kantved evit ma teufe en-dro ar menoz da implij galloudezh ar vurezh. E 1601, Giovanni Battista della Porta, hag e 1615 Salomon de Caus a ziskriv ur pomp gouest da skarzhañ an dour diouzh ur besel. E 1629 e sil Giovanni Branea menoz milinoù o vont en-dro gant ar vurezh, ar bloavezh da heul e tap David Ramseye ur brevet evit ur pomp o vont en-dro gant tan. Gwellaat a ra e 1629 Edward Somerset raktres Caus dre bourveziñ ar gambr vurezh gant un distaner, sevel a ra ur skouerenn vras, hogen, mervel a ra a-raok m'en defe gellet lakaat e pleustr e ijinadenn.

## Mont en-dro

* Mont a ra ar vurezh en ur granenn vetal ma 'z eus ur ribouler.
* Dre wask er vurezh e ya ar ribouler betek penn ar granenn.
* Al lusk-se a vount ur varrenn a laka ur rod da dreiñ.
* E-keit-se eo yenaet ar vurezh hag aet da c'hlizh : distreiñ a ra ar ribouler da benn all ar granenn en ur skarzhañ an dour.
* Adkregiñ a ra kelc'h al lusk.
# Mekanikerezh kwantek

Ar mekanikerezh kwantek pe loc'honiezh pementadel zo ur rann eus ar fizik diorroet e-kerzh an XX$^{vet}$ kantved. Ganet eo diwar an ezhomm da zisplegañ anadennoù a c'hoarvez e reizhiadoù fizikel el live atomek pe isatomek ha na vefent ket displeget gant ar fizik klasel, evel skinadur ar c'horf du, an efed luc'hdredanel, stabilder an atom, hag all.

## Istor
### XIXvet kantved

En XIX$^{vet}$ kantved e veze kredet ne vanke ket kalz a draoù da zizoleiñ e fizik, a oa rannet e teir fennrann : al loc'honiezh dezrannel, an dredanwarellouriezh. hag ar fizik stadegel
Met al luzoù etre al loc'honiezh dezrannel hag ar fizik stadegel o deus kaset d'al loc'honiezh pementadel ha da arlakadenn ar geñverelezh hollek Albert Einstein.

### XXvet kantved
#### Kementadiñ an energiezh

E 1901 e kavas Max Planck ar respont da gudenn skinadur ar c'horf du : kinnig a reas e vije kementadet an energiezhoù a vez eskemmet etre an atomoù.
Staliañ a reas al lezenn : $E=h\nu$ m'emañ an energiezh $E$ kenfeurel gant an talm $\nu$ dre an arstalenn $h$ anvet "arstalenn Planck" ($h\approx 6,626.10^{-34}\,\mathrm {J.s}$).
Nebeut goude, e 1905, e kinnigas Albert Einstein ma vije ivez kementadet energiezhoù ar skinadur tredanwarellek, hag e tisplegas evel-se an efed luc'hdredanel.

#### Frammadur an atom

Pouezus eo kavadenn an elektron gant Joseph John Thomson e 1897, dre ma ro un alberzh eus elfennoù an danvez. Soñjal a rae dezhañ ez eus kargoù muiel (+) en danvez evit kempouezañ kargoù leiel (-) an elektronoù : neuial a ra an elektronoù en ur soubenn kargoù muiel. Patrom ar plum pudding saoz a reer eus ar mennozh-se.
Jean Perrin a ginnigas ur patrom all : ur garg vuiel a vije e kreiz an atom hag an elektronoù a drofe tro-dro dezhi, evel ma tro an Douar tro-dro d'an Heol.
E 1909 e voe diskaret patrom Thomson gant arnaodenn Geiger ha Marsden, komprenet gant Ernest Rutherford e 1911.
       Rannigoù α a voe taolet war ur follenn aour danav ; lod anezho a dreuzas ar follenn ha reoù all a voe strewet, ar pezh a roas pouez da batrom Jean Perrin. Met pa jeder stabilder an atom gant ar batrom-se e kaver e kouezhfe an elektron war krek an atom e nebeutoc'h eget 1 eilenn x 10$^{-10}$ (0,1 milmilionvedenn eus un eilenn).
E 1913, Niels Bohr a implijas mennozhioù Planck hag Einstein diwar-benn kementadur an energiezh evit kinnig e kemmfe un elektron e gelc'htro dre gas pe dastum kementadoù energiezh. James Franck ha Heinrich Hertz a gadarnaas ar patrom-se e 1914.

## Notennoù

* 1 2 3 Geriadur Ménard, 2012 – war-lerc'h Yann-Baol an Noalleg, Geriadur ar Fizik, Preder, 2006 (ISBN 978-2-9013-8364-2)
* ↑ Max Planck, Ueber das Gesetz der Energieverteilung im Normalspectrum, Annalen der Physik, vol. 4,‎ 1901, p. 553.
* ↑ Albert Einstein, Zur Elektrodynamik bewegter Körper, Annalen der Physik 17/1905, pp. 891–921.
# Lundein

Lundein eo an anv a reer eus ar rouantelezh a oa e reter Preden, war-dro Londrez.
N'ouzer hogozik netra diwar he fenn, met krediñ a c'haller e voe ur repu d'ar Vrezhoned a dec'he kuit eus Ceint. Hervez a zesker gant an arkeologiezh e oa ur greizenn-stourm vrezhon betek hanterenn gentañ ar VI$^{vet}$ kantved.
# Luned

Luned pe Eluned Ddedwydd eo anv matezh ha kuzulierez Itron ar Feunteun en danevell Iarlles y Ffynnon, er Mabinogi. Ur goantenn a blac'h eo, hag eus ar speredekañ.

## Istor Luned

En danevell Owain, pe Iarlles y Ffynnon, e skoazell Luned ar marc'heg Owain da dec'hout eus e garc'har e kastell an itron.

## Pennadoù kar

* Eluned
* Tair Rhamant
# Lunedoù-heol

Al lunedoù-heol zo lunedoù a zo graet evit servij da wareziñ an daoulagad diouzh an heol.
Pa vez heol bras e vez poanius d'an daoulagad e micherioù zo. Tud zo ivez o devez daoulagad tener pa vez ur banne heol.

## Giz

E-lec'h lakaat al lunedoù war ar fri e plij da dud zo o lakaat war o fenn da zerc'hel o blev. Pa ne vez ket blev e vez gwisket evel ur ouel vihan pe un talgen. Ganet e vije ar c'hiz-se e-touez tud industriezh an arvestoù a implij seurt lunedoù evit chom hep bezañ anavezet. A-benn ar fin e oa deuet da vezañ merk ar metoù. Bremañ eo skignet ar c'hiz en holl vetoùioù.
# Luner

Luner zo ur sant brezhon eus deroù ar VI$^{vet}$ kantved. Hervez ar vojenn e oa mab da santez Koupaia, ha d'he gwaz Hoel Veur, ha breur da Tudwal. Gantañ, ma n'eo ket gant ul Luner all, e voe diazezet parrez Sant-Luner, nepell diouzh Dinarzh.
# Lunda Sul

Lunda Sul zo ur proviñs eus Angola, e reter ar vro. Diamantoù a vez kavet e kondon ar proviñs.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Lunda Norte

Lunda Norte zo ur proviñs eus Angola, e biz ar vro. A-raok Dundo e oa bet lakaet kêr Lucapa da gêrbenn gentañ ar proviñs gant ar prezidant Agostinho Neto.
Diamantoù a vez kavet e kondon Lunda Norte.
g • ka • ke Proviñsoù Angola :
| Proviñsoù | Bengo · Benguela · Bié · Cabinda · Cuando Cubango · Cuanza Norte · Cuanza Sul · Cunene · Huambo · Huíla · Luanda · Lunda Norte · Lunda Sul · Malanje · Moxico · Namibe · Uíge · Zaire |
# Lunedoù

Lunedoù zo ur benveg douget dirak an daoulagad, harpet war ar fri, da welout sklaer.
# Lunedoù-fri

Lunedoù-fri zo lunedoù hag a stard ar fri da zerc'hel warnañ, hogen hep brankoù. Anavezet e oant adal ar XVvet kantved, met diouzh ar c'hiz e oant e dibenn an XIXvet kantved dreist-holl.
* Francisco de Quevedo (1580–1645).
* Auguste Rodin gant e lunedoù-fri, 1893.
* Gustav Mahler e 1902
* Emile Zola, e 1902
* Anton Tchec'hov, e 1903.
* Theodore Roosevelt e 1904.
* Fritz Haber, e 1918.
* Lunedoù-fri
* Lunedoù-fri
# Montemesola

Montemesola zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# Montemonaco

Montemonaco a zo ur gumun eus Italia e proviñs Ascoli Piceno, er Rannvro Marche.
# Montemurlo

Montemurlo zo ur gumun eus Italia e rannvro Toskana, e proviñs Prato.
# Montemiletto

Montemiletto a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Avellino, e rannvro Campania.
# Montenars

Montenars zo ur gumun eus proviñs Udine, e Friuli-Venezia Giulia en Italia. 491 a dud zo enni o chom.
# Montemignaio

Montemignaio zo ur gumun italian e proviñs Arezzo e Toskana.
# Montemurro

Montemurro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Montemezzo

Montemezzo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Montemilone

Montemilone zo ur gumun eus Italia, e proviñs Potenza, en Basilicata.
# Montemitro

Montemitro, pe Mundimitar e rannyezh ar vro, zo ur gêriadenn en Molise en Italia.

## Yezh

Unan eus kêriadennoù slavek Italia eo Montemitro, evel Acquaviva Collecroce ha San Felice del Molise. Poblet int gant Kroated erru en tolead er XV$^{vet}$ kantved da dec'het rak atahinerezh an Impalaeriezh otoman e Dalmatia. Komz a reont ur rannyezh kroatek (anvet naš jezik gante, da lâret eo "hor yezh") koulz hag italianeg.

## Poblañs

Niver an annezidi zo 291 (1 Genver 2023).

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Philippe Grimbert

Philippe Grimbert, ganet e 1948, zo ur skrivagner gall.
# Philippe Leost

Philippe Leost a zo ur c'hizeller diazezet e Brest.

## Un nebeud oberennoù

* E Traoñienn ar Sent, delwennoù Brandan (asambles gant Cyril Pouliquen), Koupaia, Riog, Ronan, Turiav
# Philippe Lioret

Philippe Lioret, bet ganet e Pariz d'an 10 a viz Here 1955, a zo ur filmaozour, skriver senario ha produour gall.

## E filmoù hir

* Tombés du ciel (1993),
* Tenue correcte exigée (1997),
* Mademoiselle (2001),
* L'Équipier (2004),
* Je vais bien, ne t'en fais pas (2006),
* Welcome (2009),
* Toutes nos envies (2011).
# Philippe Argouarc'h

Philippe Argouarc'h a zo krouer an ajañs kelaouiñ Agence Bretagne Presse bet digoret e 2003.
Ganet eo bet e 1949.
Resevet en deus kolier an Erminig d'an 19 a viz Gwengolo 2015 e Gwened.
# Philippe Billy

Philippe Billy a zo ur c'hoarier mell-droad breizhat ganet d'an 13 a viz Genver 1982 e Naoned. Dibabet eo bet div wech gant skipailh Breizh abaoe 2008. Difenner eo e Stade Lavallois.

## Kluboù

* 1999-2001. Stade Lavallois
* 2001-2003. US Lecce
* 2003-2003. SC Bastia
* 2003-2004. US Lecce
* 2004-2005. RAEC Mons
* 2005-2006. US Lecce
* 2006-2007. Stade Lavallois
* 2007-2009. Stad Brest
* 2010-2011. Impact de Montréal
* 2012-2014. USJA Carquefou
* 2014-2015. Stade Lavallois

## Skipailh Breizh

| Bloavezh | Eneber | Mun |
| 2008 | Republik Kongo | 63 |
| 2013 | Mali | 45 |
# Philippe Durand

Philippe Durand a zo ur filmaozer, senarioer ha filmvarner breizhat, bet ganet e 1932 er Baol (Bro-Naoned) ha marvet d'an 15 a viz Gwengolo 2007.
Gant René Vautier e voe unan eus filmaozerien heverkañ ar sinema nagenner. Aozet en deus hanter-kant bennak a filmoù evit ar sinema hag ar skinwel. Skrivet en deus e kalz magazinoù, en o zouez "Cinéma Pratique", "Textes et Documents" hag "Image et Son".

## Filmoù

* Secteur postal 89 098, e film kentañ, sevenet e 1961. Diwar-benn brezel Aljeria eo. Difennet e oa bet ar film-se.
* Yezh ar vezh - La langue de la honte diwar-benn ar brezhoneg. Filmet e oa bet e 1978.
* Histoire du soldat Frañsez, un telefilm 58 munut diwar-benn Frañsez Laorañs, ur soudard breizhat bet fuzuilhet e-pad ar Brezel Bed Kentañ peogwir ne gomprene ket an urzhioù e galleg. Prizet e oa ar film-mañ meur a wech.

## Levrioù

* Le livre d'or de la Bretagne
* Breizh Hiziv / Bretagne aujourd'hui

## Liammoù diavaez

* War lec'hienn Gouel ar Sinema e Douarnenez
# Philippe Abjean

Ganet eo bet Philippe Abjean e miz Ebrel 1953 e Bar-sur-Seine e departamant an Aube. Bet eo bet kelenner war ar brederouriezh hag anavezet eo evel stourmer sevenadurel ha speredel katolik.
Brezhoneger oa e dad, genidik eus Kastell-Paol. Bevet he deus ar familh en Aube betek ma voe Philippe tri bloaz. Graet he deus hec'h annez e Kastell-Paol d'ar c'houlz-se.
Studiet en deus Philippe Abjean e lise Itron-Varia ar C'hreiz-kêr. Goude bezañ soñjet studiañ ar gwir e krogas gant studioù prederouriezh e Brest da gentañ hag e Poitiers goude da heul e vestr Nicolas Grimaldi. Goude e vestroniezh e voe degemeret e kenstrivadeg ar c'hCAPES. 23 e oa pa'z eas da gelenner da Vro-Gameroun. Chom a reas 5 bloavezh eno. Dont a reas en-dro da Vreizh evit Kelenn e Lise Itron-Varia ar C'hreiz-kêr e Kastell-Paol hag e lise an Nivod. Divizout a reas paouez da gelenn ha mont a reas da dapout un aotreegezh teologiezh e Lyon. Ur wech distro da Vreizh e labouras evit an Télégramme e Bro-Leon. Labourat a ra evit Ti-kêr Kastell-Paol ivez.
Krouiñ a reas e 1994 ar gevredigezh "Les chemins du Tro Breiz" evit reiñ lañs a-nevez d'ar pirc'hirinerezh. Ober a reas berzh. Bep bloaz e vez tud oc'h ober ul lodenn eus Tro Breizh abaoe.
Kemer a ra perzh e un toullad obererezhioù katolik evel "l'Œuvre de Saint-Joseph" a labour evit adsevel chapelioù gouestlet d'ar sant.
E 1999 e raktresas krouiñ e Bro-Leon ul lec'h gant kantadoù a zelwennoù sent. A-benn ar fin e voe staliet an traoù e Karnoed. Krouet e voe e 2008 kevredigezh "Traoñienn ar Sent" evit kas war-raok ur "raktres foll evit ar beurbadelezh". Hanter-kant delwenn vras a zo bet staliet war dosenn Gweltaz e 2014.
Kalz raktresoù all en deus Philippe Abjean, en Afrika peurgetket.
Bet eo bet e-touez an 8 den rakdibabet gant an Télégramme evit bezañ "Breizhad ar bloaz" e 2009 hag anvet e voe "Breizhad ar bloaz" gant Armor Magazine e 2010.
Resevet en deus Kolier an Erminig e Naoned e 2014.

## Liamm diavaez

* « La Bretagne avec Philippe Abjean », abadenn skiwnwel Le Jour du Seigneur
# Philippe-Emmanuel de Lorraine

Philippe-Emmanuel de Lorraine, dug Mercœur, gouarnour Breizh adalek 1582

## Buhez

Philippe-Emmanuel de Lorraine a voe ganet e Nomeny, ur gêr eus bro Loren, d'an 9 a viz Gwengolo 1518. Mab e oa da Nicolas de Lorraine ha Jeanne de Savoie-Nemours
Dimezet e oa bet da Marie, merc'h nemeti Sebastien de Luxembourg, dug Penteür.
Anvet e voe nepell goude da c'houarnour Breizh.
Dimezet en devoa e verc'h nemeti d'an dug Vendôme, mab bastard ar roue.
Aet e oa da Anaon e Nürnberg d'an 19 a viz C'hwevrer 1602.

## Titloù

* Markiz Nomeny
* Kont Vaudemont
* Dug Mercoeur
* Dug Penteür
* Baron Ankiniz
* Par Bro-C'hall
* Priñs an Impalaeriezh Santel, ha Martigues

## Ardamezioù

* Troc'het ha rannet ː ouzh 1 treustellet etre gul hag argant ; ouzh 2 en glazur hadet gant flourdiliz en aour e zrailhenn en gul ; ouzh 3 en argant e groaz krouget en aour, ur groazigan krouget ivez en aour ouzh pep konk ; ouzh 4, en aour e bevar peul en gul ; ouzh 5 en glazur hadet gant flourdiliz en aour e vevenn en gul ; ouzh 6 en glazur e leon ouzh kleiz en aour, krabanet, teodet ha kurunet en gul ; ouzh 7 en aour e leon en sabel krabanet ha teodet en gul ; ouzh 8 en glazur hadet gant kroaziganoù en aour ha karget gant daou vraog en aour kein-ouzh-kein. E greiz holl en aour e sourin en gul karget gant tri erezan en argant ; un drailhenn en glazur balirant.

## Brezel ar Re Unanet

Kenderv e oa d'ar re de Guise.
Goude ma oa bet drouklazhet Henri de Lorraine, dug Guise, Mercoeur a gemeras penn ar Re Unanet e Breizh. Emglev e reas gant roue Spagn. Digeriñ e reas porzh ar Blavezh dezho.
Sinañ a reas un arsav gant Herri IV e 1595, hag ar peoc'h e 1598.
Mont e reas er bloaz 1601 da vro Hungaria evit kemer penn arme Rodolf II, taget gant an Durked. Berzh en doa graet eno. Mervel a reas en ur zont en-dro, e Nürnberg, e 1602.

## Liammoù diavez

* Les Guerres de la Ligue en Bretagne - idbe-bzh.org

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Deskrivadur bet troet diwar galleg war Wikipedia Commons. Tu ez eus da gaout ur stumm all da lenn ː palefarzhet ha trirannet , e-lec'h troc'het ha rannet. Gwelout ivez Kroaz Jeruzalem e-lec'h kroaz gant kroaziganoù krouget.
# Philippe Léveillé

Philippe Léveillé zo ur c'heginer breizhat broadet italian ganet e 1963 e Naoned. Brudet eo en Italia dreist-holl e lec'h ma labour abaoe 30 vloaz, e Lombardia. Div steredenn zo gant e breti Miramonti l'altro.
Ganet e voe Philippe Léveillé e Naoned d'an 27 a viz Gouere 1963. E dad a oa istrer e Kankaven. Ober a reas skol letierezh Saumur, ha goude e labouras e pretioù cheuc'h e Pariz, New York, Rogliano e Korsika, Martinik, Arc'hantina, Brazil, Venezuela ha Ròcabruna Caup Martin en Okitania. E miz Kerzu 1987 ez eas d'en em staliañ en Italia ha da zigeriñ e breti e Concesio (proviñs Brescia), Miramonti l'altro e anv. Div steredenn Michelin zo gantañ bremañ. E 2013 e tigoras ur preti italian e Hong-Kong, L'altro, ha gounit a reas ur steredenn ur pennadig amzer goude.
Keginañ a ra gant amann breizhat, hini Bordier, ar pezh a zo dic'hortoz e bro an eoul olivez. A hend-all ne labour nemet gant produioù italian.
Kemeret en deus perzh en abadennoù skinwel italian : MasterChef, Pechino Express, hag all hag all.

## Levrioù

* Philippe Léveillé, La mia vita al burro ("Ma buhez gant amann", buhezskrid), 2015, Giunti Editore, Firenze-Milano, ISBN=978-88-09-80973-4
* Philippe Léveillé, Riccardo Camanini, Iginio Massari, Segni di stelle ("Sinoù steredennoù"), 2016, La Compagnia della Stampa – Massetti Rodella Editori, Roccafranca, ISBN=978-88-8486-715-5

## Liammoù diavaez

* (it) Philippe Léveillé war identitagolose.it, gant Alessandra Meldolesi, 25 a viz C'hwevrer 2019
* (it) Philippe Léveillé war italiangourmet.it, 25 a viz C'hwevrer 2019
* (it) Centro Arte, Scienza e Tecnologia dell'Alimento – Docenti: Philippe Léveillé war castalimenti.it, 25 a viz C'hwevrer 2019
* (fr) Inconnu en France le chef nantais est une star en Italie, pennad Ouest-France, 24 a viz Ebrel 2021
* (fr) Philippe Léveillé, un Breton en Lombardie depuis 20 ans war lhotellerie-restauration.fr, 16 a viz C'hwevrer 2009
# Morhoc'h du

Morhoc'h du :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Cetacea |
| Kerentiad : | Phocoenidae |
| Genad : | Phocoena |
| Anv skiantel ||
| Phocoena phocoena Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morhoc'h du (Phocoena phocoena) a zo ur morvil dantek. Unan eus ar morviled bihanañ eo.