OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Pontbriand

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Pontbriand zo un anv tiegezh nobl kozh eus Breizh.

## Tud

Guyon de Breil, beskont Pontbriand, eus Tiegezh du Breil
* Julien du Breil (1515 - 1587) aotrou Pontbriand
* Henri-Marie Dubreil de Pontbriand (1709-1760) ganet e Plerin, arc'heskob Kebek
* Toussaint du Breil de Pontbriand (1776-1844) penn ar chouaned ha soudard
* Marie-Ange du Breil de Pontbriand (1777-1856), milour ha politikour
* Fernand du Breil de Pontbriand (1848-1916) politikour, maer Ervoreg
* Charles de Foucauld de Pontbriand (1858-1916) soudard, ergerzhour, douaroniour, den a relijion ha yezhoniour
* Michel de Pontbriand (1911-2000) rezistant ha politikour, maer Ervoreg
* Jean-Noël Pontbriand, (1933) barzh kebekat

## Lec'hioù

* Ostel Pontbriand, un ostel prevez e Sant-Brieg savet gant Joseph-Victor du Breil de Pontbriand (1724-1784)
* Pontbriand ur gumun kozh eus Kebek staget ouzh kêr Thetford Mines e 2001

## Gwelet ivez

* Briand
# Ponte Lambro

Ponte Lambro zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Ponte Nizza

Ponte Nizza zo ur gumun e Proviñs Pavia e rannvro Lombardia.
Rumad:Kumunioù Lombardia
# Ponte San Nicolò

Ponte San Nicolò a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Pontboset

Pontboset zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Ponte

Ponte zo un anv-lec'h e meur a yezh : galizeg, italianeg, korseg.

## Galiza

* Pontedeume
* Ponte Sampaio
* Pontevedra

## Italia
### Kumunioù

| Lavena Ponte Tresa Ponte, e proviñs Benevento Ponte Buggianese, e proviñs Pistoia Ponte dell'Olio, e proviñs Piacenza Ponte di Legno, e proviñs Brescia Ponte di Piave, e proviñs Treviso Ponte Gardena, e proviñs Bolzano Ponte in Valtellina, e proviñs Sondrio Ponte Lambro, e proviñs Como Ponte nelle Alpi, e proviñs Belluno | Ponte Nossa, e proviñs Bergamo Ponte San Nicolò, e proviñs Padova Ponte San Pietro, e proviñs Bergamo Pontecorvo Pontedera, e proviñs Pisa Pontelatone Pontelongo Pontenure, e proviñs Piacenza Ponte Nizza, e proviñs Pavia |

### frazioni

| Ponte, e Formazza e proviñs Verbano-Cusio-Ossola Ponte, e Saviore dell'Adamello e proviñs Brescia Ponte, e Sessa Aurunca e proviñs Caserta Ponte Alto, e Castel Sant'Angelo e proviñs Rieti Ponte Arche, pennlec'h Comano Terme e proviñs Trento Ponte Caffaro, e Bagolino e proviñs Brescia Ponte Carate, e San Genesio ed Uniti e proviñs Pavia Ponte Felcino, e Perugia Ponte Giurino, e Berbenno e Bedulita e proviñs Bergamo Ponte Linari, e Roma Ponte Messa, e Pennabilli e proviñs Rimini | Ponte Persica, ul lec'h eus Castellammare di Stabia e meurgêr Napoli Ponte Ronca, e Zola Predosa e proviñs Bologna Ponte San Giovanni, e Perugia Ponte San Lorenzo, e Narni e proviñs Terni Ponte San Marco, e Calcinato e proviñs Brescia Ponte Sasso, e Fano Ponte Schiavo, e Messina Ponte Sfondato, e Montopoli di Sabina Ponte, rione e Roma Ponte Chiasso, karter e Como Ponte Mammolo, karter e Roma |

## Korsika

* Ponte Novu

## Portugal

* Ponte da Barca
* Ponte de Lima
* Ponte de Sor

## San Marino

* Ponte Mellini, ul lec'h eus kumun Serravalle

## Suis

* Ponte dei Salti
* Ponte-Campovasto anv italianek kozh La Punt Chamues-ch, kumun eus rannvro Maloja, kanton Grigioni
* Ponte Capriasca, kumun e kanton Ticino

## Pennad kar

* Pont (lec'hanvadurezh)
* Delponte
# Ponte (Campania)

Ponte zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Ponte Buggianese

Ponte Buggianese a zo ur gumun ag Italia eus proviñs Pistoia.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun .
# Ponte Nossa

Ponte Nossa zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Ponte Sampaio

Ponte Sampaio pe Santa Maria de Pontesampaio zo ur barrez e Galiza, e kumun Pontevedra. Kumun distag e oa betek ar Patrom:Bloavezhioù 1950.
Eno, e miz Mezheven 1809, e voe trec'het arme c'hall Napoleone Buonaparte gant soudarded pobl Galiza.

## Pennad kar

* Emgann Ponte Sampaio
# Santa Lucia di Serino

Santa Lucia di Serino zo ur gumun italian e proviñs Avellino, e Campania.
# Santa Luzia (Kab Glas)

Santa Luzia zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er gevred da São Vicente, er Meurvor Atlantel.
35 km² eo he gorread ha 395 m hec'h uhelder pennañ. En XVIIIvet kantved e oa un nebeud kouerien o chom enni met didud eo bremañ abalamour m'eo aet war dezerzhiekaat. Abaoe 2005 eo deuet da vezañ ur mirva naturel, asambles gant inizi Branco ha Raso.
Asambles gant enez São Vicente ec'h a d'ober kumun São Vicente.

## Daveenn

* ↑ Mirva Santa Luzia e lec'hienn PRCM
# Santa Juana (Chile)

Santa Juana zo ur gêr eus Chile, e rannvro ar Biobío. 731 km² eo he gorread. Tost da 13 147 a dud a oa enni e 2002.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) Lec'hienn ofisiel
# Santa Lucia di Piave

Santa Lucia di Piave zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Santa Lucia (kan)

Santa Lucia zo ur ganaouenn napolitanek savet gant Teodoro Cottrau ha kinniget evel ur bageergan e Naplez en 1849. Honnezh eo ar c'hentañ kanaouenn napolitanek a voe lakaet en italianeg e-pad ar Risorgimento, graet gant Cottrau e-unan. Kaoz zo enni eus pegen kaer eo ar gwel war ar mor adal ar Borgo Santa Lucia, unan eus karterioù kêr Naplez, ha pedet eo ar selaouer gant ur bageer da vont gantañ en e skaf da briziout freskter ar serr-noz. Deuet da vout unan eus ar brudetañ kanaouennoù italianek.

## Yezhoù all

Lakaet eo bet e meur a yezh.
* Brudet bras eo e broioù Lec'hlenn ma vez lidet ar santez e dibenn ar bloaz. E svedeg eo Luciasången pe Sankta Lucia, ljusklara hägring.
* E Bohemia ha Slovakia eo brudet evel Krásná je Neapol, savet gant Waldemar Matuška.
* E brezhoneg eo bet lakaet gant Roparz Hemon. N'eo ket bet sonenrollet en hon yezh gwech ebet avat.

## Liammoù diavaez

Kanet
* gant Enrico Caruso Santa Lucia
* gant Giuseppe Di Stefano e 1944 :
* gant Mario Lanza :
# Santa Lucia

Santa Lucia zo un anv lec'h.

## Lec'hioù
### Chile

* Santa Lucia torgenn e Santiago (Chile)

### Brazil

* Santa Lúcia e Patrom:Paraná
* Santa Lúcia e Patrom:São Paulo

### Stadoù-Unanet

* Santa Lucia Range, menezioù e Kalifornia.

### Korsika

* Santa-Lucia-di-Mercurio,
* Santa-Lucia-di-Moriani,

### Italia

* Borgo Santa Lucia, karter e Naplez;
* Santa Lucia, iliz e Venezia

#### Kumunioù

* Colle Santa Lucia, e proviñs Belluno ;
* Motta Santa Lucia, e proviñs Catanzaro ;
* Santa Lucia del Mela, e proviñs Messina ;
* Santa Lucia di Piave, e proviñs Treviso ;
* Santa Lucia di Serino, e proviñs Avellino ;
* Villa Santa Lucia, e proviñs Frosinone ;
* Villa Santa Lucia degli Abruzzi, e proviñs L'Aquila ;

### Filipinez

* Santa Lucia, e proviñs Ilocos Sur.

### Uruguay

* Santa Lucía, e departamant Canelones.

### Venezuela

* Santa Lucía : parrez e kumun Barinas e Stad Barinas ;
* Santa Lucía parrez e Paz Castillo e Stad Miranda ;
* Santa Lucía parrez e Maracaibo e stad Zulia ;
* Santa Lucía, e parrez Solano e kumun Río Negro, e Stad Amazonas (Venezuela).

## Kan

* Santa Lucia (kan)
# Santa Lucia del Mela

Santa Lucia del Mela zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Santa Luzia

Santa Luzia zo un anv-lec'h portugalek.

## Orin

Dont a ra eus anv ar santez katolik santez Lusia.

## Brazil

* Santa Luzia - e Bahia.
* Santa Luzia - e Maranhão.
* Santa Luzia - e Minas Gerais.
* Santa Luzia - e Paraíba.
* Santa Luzia d'Oeste - e Rondônia.
* Santa Luzia -
* Santa Luzia - distrig en Uruburetama e stad Ceará.
* Santa Luzia do Cariri - distrig e Serra Branca e Paraíba.
* Santa Luzia -

## Kab Glas

* Santa Luzia - e Kab Glas.

## Portugal

* Santa Luzia

### Açores

* Santa Luzia - parrez en Angra do Heroísmo.
* Santa Luzia - parrez en São Roque do Pico.

### Madeira

* Santa Luzia - parrez en Funchal.

## Pennad kar

* Santa Lúcia
# Santa Luce

Santa Luce zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e proviñs Pisa, e Toskana.
# Revista XADREZ!

Revista XADREZ! a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Recife e Brazil adalek miz Eost 2003. Roberto Calheiros a oa he fenngazetennour.

## Dave

* ↑ Conheça Melhor a Revista XADREZ!
* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
* Loureiro Luiz. Coisas extraordinárias do xadrez brasileiro: crônicas - parte 4. São Paulo : Federação Paulista de Xadrez, 2007.
# Revolución Libertadora

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Revolución Libertadora zo un anv a vez roet da zaou marevezh e div vro disheñvel eus Suamerika :
* ar Revolución Libertadora (1901-1903), brezel-diabarzh en Venezuela, entre 1901 ha 1903.
* ar Revolución Libertadora (1955-1958), diktadouriezh an arme en Arc'hantina, a ziskaras Gouarnamant Juan Domingo Perón.
# Revolução Pernambucana

Ar Revolução Pernambucana, pe Revolução dos Padres, pe Dispac'h Pernambuco, a zo un emsavadeg a c'hoarvezas e stad Pernambuco e Brazil d'ar 6 a viz Meurzh 1817. Levezonet e voe gant mennozhioù ar Sklêrijenn skignet gant ar frañmasoned ha broudet gant dispignoù bras an tiegezh roueel nevez erruet e Brazil eus Portugal, ken na veze ret da gapiteniezh Pernambuco, ar binvidikañ eus an trevadennoù, kas da Rio de Janeiro bernioù arc'hant da baeañ goproù ar servijerien, ar predoù bras, an dilhad, ha festoù al Lez.
# Revolución Libertadora (Arc'hantina)

Ar Revolución Libertadora eo an anv kemeret gant an diktatouriezh a renas goude diskar ar prezidant Juan Domingo Perón en Arc'hantina.
E penn an dispac'h soudardel-se e oa ar jeneraled:
* Eduardo Lonardi
* Pedro Aramburu
* Isaac Rojas
Ganto e voe difennet betek menegiñ ha distagañ anvioù Perón hag e bried Eva Perón a voe kuzhet he c'horf balzamet en Italia gant ar galloud.

## Liamm diavaez

* La revolución fusiladora, en Dailymotion (es)
# Revrfouzherezh

Revrfouzherezh a vez lavaret eus an darempred reizhel etre paotred hag etre paotr ha plac'h pa vez lakaet kalc'h ur paotr e fraezh un den all. A-wechoù e vez lavaret sodomiezh eus an ober-se.
E plas ar c'halc'h e c'hall bezañ implijet un dra all, evel ur biz (pe bizied) pe c'hoazh ur c'hoariell rev.

## Pleustr

Ne vezont ket lenkraet ar fraezh hag ar youlc'h en un doare naturel evel ar c'hourzh hag ar gouhin. Kouskoulde eo un takad erogen ha gallout a ra reiñ plijadur d'un den sanket. Peogwir eo bresk glaourgennoù ar fraezh e vez aliet lenkraat an takad ez eus kaoz anezhañ gant halv pe implijout ur stevell lenkraet. Ar gwellañ eo implijout ur produ lenkraat artifisiel graet gant dour pe silikon avat.
Risklus e c'hall bezañ revrfouzhañ rak gallout a reer tapout poreoù. Kuzuliañ a ra Aozadur Bedel ar Yec'hed implijout ur stevell eta.

## Etre paotred

Unan eus oberoù an darempredoù heñvelreviat eo, an hini brudetañ: anavezet eo ar baotred a gas seurt oberoù evel "paotred ar pri melen" pe "an douar melen" e brezhoneg. Hep prouenn sklaer e vez lakaet kleñvedoù zo war gont ar seurt oberiantiz.

## Etre paotr ha plac'h

Unan eus an oberoù reizhel etre ur paotr hag ur plac'h eo. Plijadur a c'hall kaout an daou anezho.

## Etre merc'hed

Ar revrfouzerezh a c'hall bezañ graet etre merc'hed ivez, oc'h implijout o bizied pe forzh petra all.

## Istor

Pleustret e veze ar revrfouzerezh e Sumer, er sevenadur Moche, e Henroma ha Henc'hres, e Japan, ha gant ar Gelted kozh marteze. Gallout a rae bezañ un doare hilastaliñ pe un doare de vestroniañ unan bennak, ur sklav da skouer.

### Konnar ar relijionoù

En Europa e voe krog da vezañ difennet adalek ar Grennamzer. Brudet fall e oa an obererezh-se en amzer an Iliz hollc'halloudek. Pa gouezhe kounnar an iliz war chouk darn anezho, nemet war ar rouaned, e veze kriz ar c'hastiz, evel hini Hugh le Despenser, e-skoaz war ar roue saoz Edouarzh II.
Difennet eo bet e-pad pell e broioù zo, hag e stadoù zo eus Stadoù-Unanet Amerika. Difennet eo c'hoazh en holl vroioù muzulman, gant kastizoù pounner hag a c'hall mont betek kastiz ar marv.
# Revista Portuguesa de Xadrez

Revista Portuguesa de Xadrez a oa ur gazetenn bortugalek gouestlet d'an echedoù embannet e Portugal gant skoazell Federação Portuguesa de Xadrez 1975. Simões Nunes a oa he fenngazetennour. Paouez a reas e 1980. Adembannet e voe adalek 2008 gant daou benngazetennour, ar vistri Vasco Diogo ha Paulo Dias, a-raok mont da get e 2009.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.
# Revolting Rhymes

Revolting Rhymes, "Gwerzennoù argarzhus", zo ul levrad barzhonegoù saoznek gant Roald Dahl e 1982, skeudennet gant Quentin Blake, hag awenet gant marvailhoù brudet evit ar vugale, nemet kontet en un doare fentus ha dezho un dibenn disheñvel-bras.

## C'hwec'h barzhoneg

C'hwec'h barzhoneg zo el levr, savet diwar gontadennoù kozh klasel.
* E Cinderella (Luduennig) e krog ar priñs da zibennañ div hanterc'hoar an harozez, ma kav gwell dimeziñ d'un den dereatoc'h, a zo aozer kaotigell.
* E Jack and the Beanstalk, e tiviz Jack en em walc'hiñ bemdez, pa veze c'hwezh fall gantañ a-raok.
* E Snow White and the Seven Dwarfs ez a Gwenn Erc'h da aozañ boued da seizh reder war varc'h a c'hoari arc'hant er redadegoù hag a goll bep tro, ma rank-hi o sikour da vout pinvidik. Kentel : "Gambling is not a sin / Providing that you always win", C'hoari arc'hant n'eo ket pec'hed / Keit ha ma ne vez ket kollet .
* Goldilocks And The Three Bears
* Little Red Riding Hood
* The Three Little Pigs

## E yezhoù all

* Un anv troet brav zo d'an droidigezh italianek : Versi perversi.
* Un conte peut en cacher un autre eo e galleg, embannet gant Gallimard Jeunesse, e 2014 (ISBN 978-2-07-065958-6).

## Dastumad all

Un dastumad all a skrivas Dahl goude, Rhyme Stew, embannet e 1989, awenet gant rimadelloù.

## Levrlennadur

* (en) Roald Dahl, Revolting Rhymes, Puffin Books, 2009, ISBN 978-0-14-241482-8.

## Notennoù

* ↑ Cinderella, da lenn :
* ↑ The Three Little Pigs da selaou :
# Revolver (albom)

Seizhvet albom ar Beatles eo Revolver, embannet d'ar 5 a viz Eost 1966 er Rouantelezh-Unanet. An albom diwezhañ savet a-raok paouez gant an troiadoù an hini eo ha merkañ a ra ur bazenn ouzhpenn en implij teknikoù ar studio a lakaio ar c'hanaouennoù embannet dibosupl da ganañ war-eeun gant pevar soner hepken. Mont a ra pelloc'h e koñseptoù degaset gant Rubber Soul ha gwelet eo evel unan eus albomoù gwellañ ha nevezusañ er sonerezh pop.
E Breizh-Veur e tremen Revolver seizh sizhun e penn ar rolloù, ha merket eo gant burutelladennoù damantus, goude ma'z eo nec'het lod eus ar gazetennerien gant kudennoù an amzer bet kaoz anezho er c'hanaouennoù. Sikouret gant an adembannadur e CD eo gwelet gant lod evel gwellañ albom ar strollad.

## Listenn ar c'hanaouennoù

Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eo merket anv unan all.
| Tu kentañ Taxman – 2:36 – George Harrison Eleanor Rigby – 2:11 I'm Only Sleeping – 2:58 Love You Too – 3:00 – George Harrison Here, There and Everywhere – 2:29 Yellow Submarine – 2:40 She Said She Said – 2:39 | Eil tu Good Day Sunshine – 2:08 And Your Bird Can Sing – 2:02 For No One – 2:03 Doctor Robert – 2:14 I Want To Tell You – 2:30 – George Harrison Go To Get You Into My Life – 2:31 Tomorrow Never Knows – 3:00 |

## Fichenn-broduiñ

The Beatles
* John Lennon : gitar tredan, gitar akoustik, orglez Hammond, Mellotron, efedoù son, taboulinoù, kan
* Paul McCartney : gitar boud, gitar akoustik, piano, orglez Hammond, klavier, efedoù son , kan
* George Harrison : gitar tredan, gitar akoustik, gitar-boud, sitar, tamboura, efedoù son, kan
* Ringo Starr : toumperezh, timbaloù, benveg-tosiñ, kan war Yellow Submarine
Sonerien ouzhpenn
* George Martin : produiñ, meskañ, piano, orglez Hammond
* Anil Bhagwat – tabla war "Love You To"
* Alan Civil – Kor gall war "For No One"
* Geoff Emerick – ijinour aodio ha meskañ
* Mal Evans – taboulin boud ha mouezh war "Yellow Submarine"
* Neil Aspinall – mouezh war "Yellow Submarine"
* Brian Jones – efedoù son, ocarina ha mouezh war "Yellow Submarine"
* Pattie Boyd – mouezh war "Yellow Submarine"
* Marianne Faithfull – mouezh war "Yellow Submarine"
* Alf Bicknell – efedoù son ha mouezh war "Yellow Submarine"
* Tony Gilbert, Sidney Sax, John Sharpe, Jurgen Hess – violoñsoù; Stephen Shingles, John Underwood – altoioù; Derek Simpson, Norman Jones – gouerrebedoù: eizhad kerdin war "Eleanor Rigby", sonaozet ha koñduet gant George Martin (gant Paul McCartney)
* Eddie Thornton, Ian Hamer, Les Condon – trompilh; Peter Coe, Alan Branscombe – saksofon tenor: lodenn kor "Got to Get You into My Life" sonazoet ha koñduet gant George Martin (gant Paul McCartney)
# São José da Coroa Grande

São José da Coroa Grande zo ur gumun eus Brazil e Pernambuco, ar greisteisañ eus arvor ar stad.

## Pennadoù kar

* São José
# São Lourenço dos Órgãos

São Lourenço dos Órgãos zo ur gumun eus ar C'hab Glas, en enezenn Santiago.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# São Luís

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a lec'h a zo São Luís, pe São Luíz, er bed portugalek, diwar anv ur sant Loeiz bennak .

## E Brazil
### Kêrioù ha kumunioù

* São Luís do Maranhão, kêrbenn stad Maranhão.
* São Luiz - kumun e stad Roraima.
* São Luís do Paraitinga - kumun e stad São Paulo.
* São Luiz Gonzaga - kumun e stad Rio Grande do Sul.

### Karterioù

* São Luíz - karter e Cariacica e stad Espírito Santo.
* São Luís, karter e Belo Horizonte.
* São Luís, karter e Barra Mansa, e stad Rio de Janeiro.
* São Luiz, karter e Volta Redonda, e stad Rio de Janeiro.

### Distrig

* Jardim São Luís - distrig e kêr São Paulo.

### Stêr

* Stêr São Luís - stêr e stad Acre.

## E Portugal

* São Luís - parrez eus kuzul Odemira .

## Pennadoù kar

* San Luis
* Saint-Louis
# São Luís (Maranhão)

São Luís eo anv kêrbenn stad Maranhão e Brazil, en Enez São Luís, e Baía de São Marcos, en aber graet gant meur a stêr, ha dreist-holl an teir-mañ: Pindaré, Mearim, Itapecuru.
Tost d'ur milion a dud a oa o chom e kêr e 2006, hag 1,227,659 er veurgêr, ar 16vet tudetañ eus Brazil.

## Istor

Da gentañ e oa ur gêriadenn dalc'het gant an "indianed" Tupinambá .

### Bloavezhioù ar C'hallaoued

Kentañ Europiz a voe gwelet eo Gallaoued e oant, e 1612. Eus Kankaven, e Breizh, e oant aet kuit, da glask sevel un drevadenn. Renet e oant gant Daniel de La Touche de La Ravardière . Ur c'hreñvlec'h a voe da gentañ, anvet "Saint Louis", diwar-lerc'h ar roue gall Loeiz IX, hag evit enoriñ o roue da-neuze Loeiz XIII.

### Tro Portugaliz

Kemeret e voe ar c'hreñvlec'h gant soudarded eus Portugal renet gant Jerônimo de Albuquerque e 1615, setu n'o doe ket amzer ar C'hallaoued da sevel ur gêr. Se zo kaoz e vez tabut a-wechoù da c'houzout gant piv e voe savet kêr São Luís.

### Izelvroiz

E 1641 e voe aloubet kêr gant Izelvroiz, a chomas enni betek 1645, hep lezel o roud war ar sevel tier, ne chom nemet ar soñj eus o gwask rust ha garv.

### Tier

E São Luís e weler tier ha savadurioù kaer, hêrezh an drevadennerien bortugalat.
Aten Brazil a vez graet anezhi, abalamour d'ar varzhed ha skrivagnerien zo deuet anezhi, evel Aluísio Azevedo, Graça Aranha, Gonçalves Dias, Ferreira Gullar.
E 1997 e voe anvet kreiz-kêr Lec'h Sevenadurel ar Bed gant an UNESCO.

## Liammoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Pennad en ABP diwar-benn ar monumant d'ar C'hallaoued aet eus Breizh di :
# São Jorge dos Ilhéus

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
São Jorge dos Ilhéus ( Sant Jorj an Ilhéus) zo anv daou dra:
* São Jorge dos Ilhéus - anv kozh Ilhéus e stad Bahia e Brazil.
* São Jorge dos Ilhéus - ur romant portugalek skrivet gant Jorge Amado e 1944.
# São João Batista

São João Batista zo un anv portugalek , a dalv kement ha Sant Yann Vadezour, hag anv meur a gumun e Brazil:
* São João Batista (Maranhão)‎;
* São João Batista (Santa Catarina)
* São João Batista do Glória - e Minas Gerais.
hag ivez:
* São João Batista, ur c'harter e Cariacica e stad Espirito Santo
* São João Batista - ur c'harter e Belo Horizonte.
* São João Batista - ur c'harter e Volta Redonda, e stad Rio de Janeiro.
# São João Batista (Maranhão)

São João Batista zo ur gumun eus stad Maranhão e Brazil
# São José

São José zo un anv portugalek
* kevatal da Sant Jozef e brezhoneg, diwar anv tad-mager Jezuz,
* un anv-lec'h er broioù portugalek, e Brazil dreist-holl.

## Brazil
### Kumunioù

* São José do Alegre, kumun e Minas Gerais.
* São José dos Ausentes, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José da Barra, kumun e Minas Gerais.
* São José do Barreiro, kumun e São Paulo.
* São José dos Basílios, kumun e Maranhão.
* São José da Bela Vista, kumun e São Paulo.
* São José do Belmonte, kumun e Pernambuco.
* São José da Boa Vista, kumun e Paraná.
* São José do Bonfim, kumun e Paraíba.
* São José do Brejo do Cruz, kumun e Paraíba.
* São José de Caiana, kumun e Paraíba.
* São José do Calçado, kumun e Espírito Santo (stad).
* São José do Campestre, kumun e Rio Grande do Norte.
* São José dos Campos, kumun e São Paulo.
* São José do Cedro, kumun e Santa Catarina.
* São José do Cerrito, kumun e Santa Catarina.
* São José dos Cordeiros, kumun e Paraíba.
* São José da Coroa Grande, kumun e Pernambuco.
* São José do Divino, kumun e Minas Gerais.
* São José do Divino, kumun e Piauí.
* São José do Egito, kumun e Pernambuco.
* São José de Espinharas, kumun e Paraíba.
* São José do Goiabal, kumun e Minas Gerais.
* São José do Herval, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José do Hortêncio, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José do Inhacorá, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José do Jacuípe, kumun e Bahia.
* São José do Jacuri, kumun e Minas Gerais.
* São José da Lagoa Tapada, kumun e Paraíba.
* São José da Laje, kumun e Alagoas.
* São José da Lapa, kumun e Minas Gerais.
* São José do Mantimento, kumun e Minas Gerais.
* São José de Mipibu, kumun e Rio Grande do Norte.
* São José das Missões, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José do Norte, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José do Ouro, kumun e Rio Grande do Sul.
* São José das Palmeiras, kumun e Paraná.
* São José do Peixe, kumun e Piauí.
* São José do Piauí, kumun e Piauí.
* São José dos Pinhais, kumun e Paraná.
* São José de Piranhas, kumun e Paraíba.
* São José do Povo, kumun e Mato Grosso.
* São José de Princesa, kumun e Paraíba.
* São José dos Quatro Marcos, kumun e Mato Grosso.
* São José dos Ramos, kumun e Paraíba.
* São José de Ribamar, kumun e Maranhão.
* São José do Rio Claro, kumun e Mato Grosso.

### Karterioù

* São José, karter e Cariacica e stad Espírito Santo
* São José, Santa Catarina.
* São José, stêr e São Paulo.

## Sport

Meur a gleub sport zo en anv-se er c'herioù ha kumunioù meneget.

## Arz

* São José e o Menino (Sant Jozef hag ar bugel), livadur gant Josefa de Óbidos.

## Pennad kar a bell pe a dost

* San José
# São José e o Menino

São José e o Menino (Sant Jozef hag ar Mabig Jezuz) zo un eoullivadur war vezher graet gant al livourez portugalat Josefa de Óbidos e 1670. Diskouez a ra Jozef o kerzhout en ur zerc'hel dorn ar bugel.
War wel emañ er Museu Nacional de Arte Antiga e Lisboa.