OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Zapotekeg Elotepec

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Elotepec eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 200 den (1990) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Chichicapan

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Chichicapan eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 4.000 den (1993) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Coatecas Altas

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Coatecas Altas eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.000 den (1993) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zapotekeg Cajonos

Ur rannyezh zapotekek eo zapotekeg Cajonos eus familh ar yezhoù otek-mangeek, komzet gant tro-dro da 5.000 (1993) e Mec'hiko.

## Gwelet ivez

* Yezhoù otek-mangeek
* Yezhoù zapotekek
# Zoud

Ur zoud (pe dzoud) a zo ur goañv drastrus e Mongolia ma varv kalz a loened abalamour ma n'hallont ket peuriñ ken (erc'h, krinder, skorn…). Muioc'h-mui a vez abalamour da dommadur ar blanedenn.
# Zouloued

Ar Zouloued zo ur strollad kenelel, tro-dro 11 milion a dud, a vev an darnvuiañ anezho e Suafrika ar reter.
# Zouloueg

Ur yezh vantouek eo ar zouloueg (zouloueg: isiZulu) komzet gant 9 milion a dud o chom dreist-holl (95%) e Suafrika e kwaZulu-Natal ha Gauteng. Komzet e vez ivez e Lesotho ha Bro-Swazi.
Ar yezh komzet gant ar muiañ a dud e Suafrika eo ar zouloueg ha komprenet e vez gant an hanter eus ar boblañs. Lakaet eo bet da unan eus an 11 yezh ofisiel e Suafrika e 1994 goude ma voe bet lakaet fin d'an apartheid.
Tost-tre eo ouzh an ndebeleg komzet e Zimbabwe hag ivez d'ar yezh ngonek komzet gwechall e Malawi.
Evel ar xhosaeg e oa bet amprestet sonioù ispisial diwar ar yezhoù khoi-san gant ar zouloueg anvet klikoù na vezont kavet nemet e yezhoù Afrika. Skrivet e vezont evel-henn:
* c - Dent
* q - Kevig
* x - A-gostez
Burev ar zouloueg a zo karget da reoliñ ar yezh skrivet.

## Gwelet ivez:

* Yezhoù bantouek

## Liammoù diavaez.

* Ethnologue
* Sifunda isiZulu! (yezhadur)
* geriadurioù
* isiZulu.net Geriadiadur zouloueg-saozneg
* Geriadiadur zouloueg-saozneg
* OpenOffice e zouloueg
* Mozilla e zouloueg
# Zougdidi

Hed ha treuz: 42°31′N 41°52′E
Zougdidi, ( ზუგდიდი ) a zo ur gêr eus Kornôg Jorjia, e rannvro Mingrelia. E gwalarn ar rannvro emañ lec'hiet.

## Tud dibar

* Nona Gaprindachvili, mestrc'hoarierez echedoù soviedat, bet ganet e Zougdidi.

## Kêrioù kevreet

* Columbus, Georgia, SUA
# Zoumbouneg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar c'hornôg B.2 eo ar zoumbouneg (zumbun pe jimbin(awa)) komzet gant tro-dro da 2.000 den e Bauchi e Nigeria (1995).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Zourouahaeg

Ur yezh arawanek eo ar zourouahaeg (zuruahá, suru(w)ahá pe mndios do Coxodoá) komzet gant 130 a dud en Amazonas e Brazil (1995).

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Zoulaic'ha

Zoulaic'ha (anvet ivez Zelikah ha Zouleikha pe Zouleic'ha diwar an arabeg: زليخة Zoulayc'ha) eo, hervez an hengoun yuzevek ha muzulman, anv gwreg al-Aziz (ar Potifar a zo anv anezhañ er Bibl), a orgedas ouzh Jozeb, mab Jakob, ar sklav bet prenet gant he gwaz.
# Zoulgwaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo ar zoulgwaeg (zulgwa pe zulgo) komzet gant tro-dro da 18.000 den e norzh Kameroun (1982).
Div rannyezh ez eus:
* Zelgwaeg (zelgwa)
* Mineweg (minew pe mukuno)

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Zoumayeg

Ur yezh tchadek eus skourr ar yezhoù masek eo ar zoumayeg (zumaya) komzet gant un nebeudig tud e Kameroun.
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù masek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Yezhoù waiwaiek

Un isskourr eus yezhoù karibek ar reter-kornôg eo ar yezhoù waiwaiek, ennañ 3 yezh komzet e Brazil.
Isrannet e vez ar yezhoù en is-skourr-mañ evel-henn:
* Yezhoù sikianek
* Waiwaieg
# Yezhoù waliek

Un isskourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù waliek, ennañ peder yezh:
* Walieg
* Peieg
* Yawiyoeg
* Touwarieg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
# Yezhoù turkmenek

Un isskourr eus yezhoù turkek ar su eo ar yezhoù turkmenek, ennañ 1 yezh komzet e Turkmenistan:

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek
# Yezhoù wadjek-djenek

Ur skourr eus ar yezhoù adamawek komzet e Nijeria, Kameroun, Tchad, su Soudan ha Republik Kreiz Afrika eo ar yezhoù wadjek-djenek (waja-jen).
Isrenket e vez ar yezhoù er skourr-mañ evel-hen:
* Yezhoù toulek-wiyaek (tula-wiyaaor pe waja)
* Yezhoù bikwinek-djenek (bikwin-jen pe jen)
* Baeg (baa)
* Yezhoù beunek-mboiek (bəna-mboi pe ungur)
* Longoudeg (longuda)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù waimiriek

Un isskourr eus yezhoù karibek ar reter-kornôg eo ar yezhoù waimiriek, ennañ 1 yezh komzet e Brazil:
# Yezhoù turkek ar su

Un is-skourr eus ar yezhoù turkek eo ar yezhoù turkek ar su, ennañ 12 yezh komzet en Iran, Azerbaidjan, Ouzbekistan, Sina, Turkia (Europa hag Azia) ha Turkmenistan.
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù er skourr-mañ:
* Yezhoù azerbaidjanek
* Turkeg Krimea
* Salareg
* Yezhoù turkek rik
* Yezhoù turkmenek
* Ouroumeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù altaek
# Yezhoù wakachek

Wakachek - :
| Douaroniezh: | Norzh Amerika |
| Renkadur genel: | Urfamilh yezh vihan Amerika |
| Disrannadurioù: | yezhoù an norzh Yezhoù ar su |
| Yezhoù wakachek ||
Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù wakachek (saozneg: Wakashan), ennañ 5 yezh komzet e Norzhamerika (e Kanada hag er Stadoù-Unanet). Evel m’eo boutin e yezhoù aod ar gwalarn o deus ar yezhoù wakachek un niver bras a gensonennoù ha strolladoù lies a gensonennoù.
Evel-henn e vez isrannet ar yezhoù er familh-mañ e daou skourr:
* Yezhoù an norzh
** Haisleg
** Yezhoù heiltsoukek-owekyalek
*** Heiltsoukeg
*** Owekyaleg
** Kwakwaleg
* Yezhoù ar su
* Makaheg
* Noutkaeg
* Nitinateg
# Yezhoù wachoek

Ur skourr eus ar yezhoù hokanek eo ar yezhoù wachoek (Washo) ennañ 1 yezh komzet er Stadoù Unanet.

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù turkek rik

Un is-skourr eus yezhoù turkek ar su eo ar yezhoù turkek rik (saozneg: Turkish languages), ennañ 4 yezh komzet e Turkia (Azia hag Europa) hag Iran:
* an turkeg gagaozek balkanek
* ar gagaouzeg
* ar c'houtchaneg (turkeg c'horosanek)
* an turkeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek
# Yezhoù vanimoek

Un isskourr eus ar Yezhoù papouek eo ar yezhoù vanimoek, ennañ teir yezh:
* Skoueg
* Woutoungeg
* Vanimoeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù skoek
# Colt Cobra

Ar Colt Cobra zo ur revolver daou-ober skañv produet gant an embregerezh stadunanat Colt. Un arm-tan bihan eo, dezhañ ur c'hanol daou veutad amerikan (51 mm) hepken en e stumm kentañ hag ur pouez izel (430 gram).

## Implij

Lakaet e voe ar Colt Cobra e gwerzh etre 1950 ha 1981. Unan eus ar revolverioù poblekañ e voe er Stadoù-Unanet goude an Eil Brezel-bed. Abalamour d'e vent vihan e plije d'ar boliserien ha d'ar re a felle dezho en em wareziñ gant un arm-tan bihan. Diazezet eo war framm D ar revolverioù Colt. Adstummoù dezhe kanolioù hiroc'h (3, 4 pe 5 meutad) a voe kinniget gant Colt, er c'halibroù .38 Special dreist-holl, ha .22 Long Rifle. Stummoù raloc'h a gaved e .32 Colt New Police ha .38 Smith & Wesson.
Ur revolver Cobra a voe implijet gant Jack Ruby evit lazhañ Lee Harvey Oswald, muntrer John Fitzgerald Kennedy.

### Stumm modern

E 2017 ec'h adstagas Colt da broduiñ ar Cobra. Un tamm ponneroc'h hag hiroc'h eo ar stumm gwerzhet hiziv-an-deiz, ha kambret eo e .38 Special hepken.

## Daveennoù

* 1 2 (en) Colt Cobra .38 Special, war Gun Collectors Club (lennet d'an 13/09/2024)
* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 90
* ↑ (en) Colt Cobra war lec'hienn Colt (lennet d'an 13/09/2024)
# MAC Modèle 1950

Ar MAC Modèle 1950, anvet ivez MAC 50, MAS 50 pe Pistolet automatique de 9 mm modèle 1950 hervez hec'h anv ofisiel en arme c'hall, zo ur bistolenn un-ober implijet evel arm-dorn standart nesañ gant arme Frañs etre 1950 hag ar bloavezhioù 2000.

## Istor hag implij

Goude fin an Eil Brezel-bed e krogas Frañs da reneveziñ armoù-tan standart hec'h armeoù. D'ar poent-se e veze graet gant armoù-dorn a bep seurt pourveziet gant ar Stadoù-Unanet (evel ar Colt M1911), tapet digant an Alamaned (Walther P38 da skouer) pe reoù bet standart a-raok ar brezel evel ar PA 35 kambret e 7,65 × 20 mm Long.
Ar MAS a ginnigas ur bistolenn diazezet war ar PA 35 ha kambret e 9 mm Parabellum, ur c'halibr en doa diskouezet bezañ efedus da vare ar brezel hag a veze dibabet gant kalz broioù eus an AFNA nevez-savet. Asantet e voe ar bistolenn gant an arme e 1950 ha kemer a reas plas an armoù kozh tamm-ha-tamm.
Abalamour e oa paket ar MAS gant produiñ ar MAS 49 d'ar poent-se e voe fiziet al labour er MAC e Châtellerault. 221.900 skouerenn eus an arm a broduas etre miz Meurzh 1953 ha miz Even 1963. Goude-se e voe kendalc'het gant ar produerezh e Saint-Étienne, ha 120.000 skouerenn a voe savet eno etre miz Du 1963 ha miz Ebrel 1978. Servijout a reas an arm e-pad brezelioù Indez-Sina hag Aljeria. Arm-dorn standart an Archeriezh vroadel e voe ivez.
Kemeret e voe he flas gant ar PAMAS G1 (stumm gall ar Beretta 92) en arme adalek 2000, met implijet e vez c'hoazh gant unvezioù 'zo e Bro-C'hall. Implijet e vez gant broioù afrikan evel Maroko pe Aod an Olifant.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 91
* 1 2 3 (fr) Le pistolet automatique de 9 mm modèle 1950 war Armement réglementaire français (lennet d'an 13/09/2024)
# Steyr M1912 (pistolenn)

Ar Steyr M1912 zo ur bistolenn damaotomatek ijinet gant an embregerezh Steyr-Mannlicher ha produet gantañ adalek 1912. Arm-dorn standart arme Aostria-Hungaria e voe da vare ar Brezel-bed Kentañ. Kambret e oa da gentañ e 9 × 23 mm Steyr. Goude an Anschluss e 1938 e voe adkambret war-dro 200.000 skouerenn anezhi evit ar c'hartouchennoù 9 mm Parabellum implijet en arme alaman.
Prenet e voe ivez gant armeoù Chile, Roumania ha Bavaria. Etre 250.000 ha 313.000 skouerenn anezhi a voe produet etre 1912 ha 1945. Lod anezhe a servijas ivez da bolis Aostria er bloavezhioù 1940.

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'Imprévu, 2022, p. 78
* ↑ (en) MC COLLUM Ian, RIA: Steyr-Hahn Pistol Variations, Forgotten Weapons, 02/06/2016 (lennet d'ar 15/09/2024)
# 7,65 × 25 mm Borchardt

Ar 7,65 × 25 mm Borchardt zo ur munision armoù-dorn ijinet e 1893 gant Georg Luger, a laboure en embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken (DWM). Savet e oa bet evit ar Borchardt C93, a voe ar bistolenn damaotomatek kentañ graet berzh ganti en Istor.
Ur stumm bihanaet eus ar gartouchenn-fuzuilh 7,92 × 57 mm Mauser eo. Ar 7,65 mm Borchardt e oa ar munision kentañ hep bourled, dezhañ ur greuzenn, o vont mat en-dro en un arm. Awenet he deus kartouchennoù all : ar 7,65 Parabellum ha dreist-holl an 9 mm Parabellum, a zo unan eus ar c'hartouchennoù armoù-dorn implijetañ er bed hiziv-an-deiz.

## Daveennoù

* (en) Roadennoù teknikel ar 7.65 x 25 mm Borchardt evit an adkargañ (lennet d'an 02/09/2024)
# 7,63 × 25 mm Mauser

Ar 7,63 × 25 mm Mauser, anvet ivez .30 Mauser Automatic, zo ur munision savet da gentañ evit ar bistolenn Mauser C96 gant an embregerezh alaman Deutsche Waffen- und Munitionsfabriken e 1896. Deveret eo eus ar 7,65 × 25 mm Borchardt. Ar gartouchenn armoù-dorn kentañ eo bet oc'h ober berzh war ar marc'had. Awenet he deus ar 7,62 × 25 mm Tokarev.

## Un nebeud armoù kambret e 7,63 Mauser

* Pistolenn Mauser C96 hag hec'h adstummoù
* Pistolennoù Astra 900, Star, Azur, Royal
* Pistolennoù-mindrailher MP 28/11, Bergmann MP 34/I, Vollmer Erma, SIG 1920, MKMO, MKPO
* Karabinenn damaotomatek Mauser

## Daveennoù

* 1 2 (fr) 7,63 mm war Arme et Passion (lennet d'an 28/08/2024)
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# MG 08/15

Ar Maschinengewehr 08/15, anvet ivez MG 08/15, a zo ur vindrailherez alaman savet diwar brevedoù Sir Hiram Maxim ha deveret eus ar Maschinengewehr 08.

## Istor

E 1915 e krogas ar soudarded vreizhveurat da implijout armoù hir nevez, ar fuzuilhoù-mindrailher, evel al Lewis Mark I. An armoù aotomatek-mañ o doa ur galloud-tennañ uhel ha gellout a raent bezañ diblaset aes da vare un argad evit goloiñ ar fozioù-brezel nevez-c'hounezet. Abaoe deroù ar Brezel-bed kentañ e veze implijet ar vindrailherez Maschinengewehr 08 gant an arme alaman. Ponner e oa (tost da 62 kg gant he fust hag he dafar) ha meur a soudard a ranke ober war he zro.
E sell da gaout ur vindrailherez skañvoc'h tost d'ur fuzuilh-vindrailher e kemmas an Alamaned an MG 08 adalek 1915. Skañvaet e voe he gwikefre yenaat dre zour, he c'hulasenn, cheñchet e voe he stumm, he c'houch, he draen hag he surentez. Ul lamm koad hag ibilioù da stagañ un daoubez outi a voe ouzhpennet. En holl e voe produet tost da 127.000 skouerenn eus an MG 08/15 e daou arsanailh hag e meur a embregerezh vihan en Alamagn. Ur stumm deveret, an MG 08/18, a voe savet evit bezañ montet war kirri-nij.

## Implij

Adalek miz Ebrel 1917 e voe pourvezet teir MG 08/15 da bep kompagnunezh troadeien alaman. Kreskiñ a reas diwezhatoc'h da c'hwec'h mindrailherez e pep kompagnunezh, da lavaret eo unan evit pep kevrenn-emgann. Pep batiri kanolioù a resevas er memes koulz div vindrailherez. Implijet e voe kalz en argadoù alaman an nevez-amzer 1918. An MG 13 a gemeras plas an MG 08/15 en arme alaman adalek deroù ar bloavezhioù 1930.
Implijet eo bet an MG 08/15 gant ar Freikorps etre 1919 ha 1921.

## Er sevenadur

En alamaneg e implijer an droienn nullachtfünfzehn (zero-eizh-pemzek) d'ober anv eus un dra standart, boutin, normalizaet.

## Daveennoù

* ↑ (fr) McNAB Chris, Armes à feu Encyclopédie visuelle, L'imprévu, 2022, p. 247
* 1 2 (fr) BASTIÉ Jean-Pierre, Essai de la mitrailleuse MG 08/15, e Cibles n°645, miz Meurzh 2024, p.46-51
* ↑ (de) Termenadur Nullachatfünfzehn war ar geriadur DDSW - Der Deutsche Wortschatz (lennet d'an 30/03/2024)
# 675

Diwar-benn ar bloavezh 675 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 675

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 675
# 674

Diwar-benn ar bloavezh 674 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 674

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 674
# 673

Diwar-benn ar bloavezh 673 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 673

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 673
# 676

Diwar-benn ar bloavezh 676 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 676

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 676
# 677

Diwar-benn ar bloavezh 677 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 677

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 677
# 68

Diwar-benn bloaz 68 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -68, gwelet ar bajenn : | -68 |
| Evit an niver 68, gwelet ar bajenn : | 68 (niver) |
821 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0068 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Neron (Nero Claudius Caesar Drusus Germanicus), adalek an 13 Here 54.
* Koñsuled : Ti. Catius Asconius Silius Italicus & P(ublius) Galerius Trachalus
* Galia : meurzh 68 : emsavadeg kaset gant Vindex.
* Galba (Servius Sulpicius Galba) a zo anavezet an 13 Ebrel gant e soudarded. Galba a zo anavezet gant ar Sened an 8 Mezheven.
* En em lazhan a ra Neron an 11 mezheven 68.
* Breizh (-Veur) :

### Azia
## Teknikoù

* Gres : Meurzh 68: digoret eo toulladur strizh-douar Corinthus gant Neron
# 671

Diwar-benn ar bloavezh 671 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 671

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 671
# 678

Diwar-benn ar bloavezh 678 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Er bed

* Dibenn seziz Kergustentin gant an Arabed (674-678).

### A bep seurt
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 678

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 678
# 679

Diwar-benn ar bloavezh 679 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 679

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 679
# 672

Diwar-benn ar bloavezh 672 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 672

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 672
# 1268

Diwar-benn bloavezh 1268 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1268

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1268
# 1270

Diwar-benn bloavezh 1270 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1270

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1270
# 1275

Diwar-benn bloavezh 1275 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1275

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1275
# 1276

Diwar-benn bloavezh 1276 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

Savet eo priñselezh Moskou.

#### Breizh
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1276

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1276
# 1269

Diwar-benn bloavezh 1269 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1269

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1269
# 1274

Diwar-benn bloavezh 1274 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1274

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1274
# 127

880 Ab Urbe Condita = 0127 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Hadrien (Publius Aelius Hadrianus) (10.08.117 / 10.07.138)
* Koñsuled : Titus Atilius Rufus Titianus & Marcus Gavius Claudius Squilla Gallicanus
* Savet eo un delwenn en enor arc'hont Herodez gant jiminasourien kêr Athena

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Juvenal : "Satira"
# 1271

Diwar-benn bloavezh 1271 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1271

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1271
# 1272

Diwar-benn bloavezh 1272 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1272

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1272
# 1273

Diwar-benn bloavezh 1273 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1273

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1273
# 864

Diwar-benn bloavezh 864 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Reter

* kemeret eo ar gêr slav Kiev gant ar Vareged.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 864

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 864
# 865

Diwar-benn bloavezh 865 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 865

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 865
# 862

Diwar-benn bloavezh 862 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

Savet eo Priñselezh Kiev gant ar Vikinged war tiriad a vremañ Bro-Ukraina, Bro-Velarus hag ul lodenn eus Rusia ar c'hôrnog.

#### Breizh
### Azia
#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 862

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 862
# 86

Diwar-benn bloaz 86 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -86, gwelet ar bajenn : | -86 |
| Evit an niver 86, gwelet ar bajenn : | 86 (niver) |
839 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0086 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Domisian (Titus Flavius Domitianus), adalek ar 14 Gwengolo 81 (>18.09.96)
* Koñsuled : Imp. Domitianus XII & Ser. Cornelius Dolabella Petronianus
* Roma : krouet eo ar c'hoarioù Agon Capitolinus gant Domisian, e Mezheven ha Gouere, pep pevar bloaz.
* Breizh(-Veur) : Sallustus Lucullus, gouarnour.

### Azia
## Relijionoù

Pab : Sant Kleve. 76 - 88 ?

## Ganedigezhioù 86

* Antoninus Pius (Titus Aurelius Fulvius Antoninus Pius) impalaer roman, e Nimes (?). E Lanuvium, e-kichen Roma.

## Levrioù talvoudus

* M. N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. L. Hachette. 1863
* André Blanc : l'Homme emprisonne le Temps. Les Calendriers. Belles Lettres. 1986
* François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
# 866

Diwar-benn bloavezh 866 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 866

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 866
# 867

Diwar-benn bloavezh 867 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 867

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 867
# 868

Diwar-benn bloavezh 868 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 29 a viz Eost : Anavezet eo Salaun da roue Breizh gant Karl an Tev.

#### Frañs
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 868

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 868
# 860

Diwar-benn bloavezh 860 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 860

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 860
# 861

Diwar-benn bloavezh 861 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Hañv – dizabaldet eo Pariz, Köln, Aachen, Worms ha Toloza gant ar Vikinged.

#### Breizh ha Neustria

* miz Meurzh – anvet eo Roperzh Kreñv da vMargrav Neustria gant ar roue Karl Voal. Adkrouiñ a ra Roperzh Marz Breizh ha brezeliañ a ra ouzh Salaun, roue Breizh. Feurmiñ a ra ul lestraz a 6000 lur a arc'hant war an Yonne hag al Liger "a-raok ma c'hallfe Salaun kevrediñ ganto outañ". Eus e zu eo tutaet gant Salaun 12 lestr Viking dindan gourc'hemenn Hastein, evit ober ur gerc'hadenn eus Maine hag a zeu da vezañ, asambles gant Anjev, gwasket etre Breizh ha Neustria.

#### Europa kreiz

* En em sevel a ra Karloman Bavaria, mab henañ da roue Loeiz Germania, a-enep e zad. Paket eo, met dont a ra a-benn da vont kuit da vMarz saksat ar Reter (pe 862).

### Azia
#### Reter-nesañ

* Nevez-amzer – kadarnaet eo Photios ar Braz evel patriark gant Sened-meur Kergustentin, 318 tad o kemer perzh, prezidet gant legaded ar pab.

#### Reter-kreiz
##### Kalifad Abbasid

* 11 Kerzu – Drouklazhet eo kalif al-Mutawakkil gant ar warded turk, o voulc'hañ ur mare trubuilhet anavezet evel "Anarkiezh ar Samarra" (861–870). Mont a ra e vab Al-Muntasir war e lerc'h evel penn Kalifad Abbasid.
* En em sevel a ra Ya'qub ibn al-Layth, ur penn milourel muzulman, a-enep an Abbasided ha diazezañ a ra an Dinastiezh Saffarid er bloavezhioù 870. Ren a ra war lodennoù Khurasan hag Iran ar Reter, ha staliañ a ra e gêr-benn e Zaranj (Afghanistan a-vremañ).

#### Reter-pellañ
### Skiantoù ha politikerezh

* Urzhiet eo sevel ur Nilometr gant Al-Mutawakkil (c. 847–861), en Enez Roda e kreizh Kaero. Goursellet eo gant an astronomour persian Ahmad ibn Muhammad ibn Kathir al-Farghani.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 861

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 861
# 863

Diwar-benn bloavezh 863 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 863

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 863
# 184

937 Ab Urbe Condita = 184 goude J.-K.
Diwar-benn bloavezh 184 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus)
* Koñsuled : Lucius Cossonius Eggius Marullus & Cneus Papirius Aelianus
* Prefed ar Pretordi : Tigidius

#### Enez Vreizh

* Dilezet eo Moger Antoninus

### Azia

* Derou emsavidigezh an Tulbanoù Melen e Sina
* Beolhyu eus Silla a ya da roue

### Afrika
## Relijionoù

* Pab : Eleutherius

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994. p. 60
# 1840

Diwar-benn bloavezh 1840 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Oseania
#### Zeland-Nevez

* 6 a viz C'hwevrer: sinadur Emglev Waitangi, akta diazez Zeland-Nevez.

### Arzoù ha lizhiri
#### Lennegezh

* Eil embannadur Barzaz Breiz, savet gant Kervarker

#### Sinema
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1840

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1840