OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 5vet Panzerdivision SS Wiking

Ar 5vet Panzerdivision SS Wiking (alamaneg: 5. SS-Panzerdivision Wiking) pe SS Division Wiking a oa un unvez troadegiezh adaozet en un divizion hobregonet evel unan eus an 38 divizion eus ar Waffen-SS en Alamagn Nazi. E-kerzh an Eil Brezel-bed, an divizion a voe implijet war Talbenn ar Reter. Kodianañ a reas d'an 9 a viz Mae 1945 gant an nerzhioù lu stadunanat en Aostria.
An divizion a oa bet savet gant un nebeud bagadoù emouestlidi estren eus Danmark, Norvegia, Sveden, Finland, Estonia, Island, an Izelvroioù ha Belgia. Ar bagadoù-se a oa sanket en o fennoù gant ar propaganda brezel e oant un unvez stourm paneuropat hag implijet e oant ivez evit brudañ ar soñj-se. En gwirionez, an divizion zo bet a-holl-viskoazh unan savet gant Alamaned dreist-holl.
# 6

Diwar-benn bloaz 6 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -6, gwelet ar bajenn : | -6 |
| Evit an niver 6, gwelet ar bajenn : | 6 (niver) |
759 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 6 goude ganedigezh J.-K.

## Politikerezh, gwir ha kevredigezh
### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus)
* Koñsuled : Marcus Aemilius Lepidus ha Lucius Arruntius yaouank
* Embannet al lezenn lex aerarium militare ma teroer ul leve Stad d'ar vrezelourien gozh, arc'hantaouet gant an dell nevez war an hêrezh (5 %) ha dre kef prevez an Impalaerien.
* Kernez. Lakaat a ra Aogust daougementiñ al lodennoù ed roet d'ar werin.
* Tan-gwall drastus. Krouet eo ar c'hazarnioù.
* Korsika ha Sardigna a zeu da vezañ proviñsoù impalaerel (6-67).
* Pannonia : Deroù un emsavadeg kaset da benn gant Bato war tu a-dreñv lu Tiber (betek 9). Dibab a ra Tiber Karnuntum da savlec'h argadiñ a-enep Maroboduus. En em gannañ a ra al lejion roman Legio XX Valeria a-enep ar Varkomaned. Savet ez eus ur c'hreñvlec'h roman (orin kêr Wiesbaden).
** Anvet eo ar Markoman Maroboduus roue-stag ouzh Roma ha roet eo dezhañ an titl ofisiel a mignon pobl Roma.
* Jude ha Moesia a zeu da vezañ proviñsoù roman. Coponius, prokulator Jude, Samaria hag Edom (6-9). Gwaredet eo Siria gant al lejionoù X Fretensis, III Gallica, VI Ferrata, ha XII Fulminata.
** Aet faezh gant emzalc'h tiranek Herod Archelaos anezhañ tetrak Jude ez a un dileurierezh Yuzevien ha Samaritaned da Roma. Goulenn a ra Aogust digant Archelaos distreiñ da Roma. Digadoriet eo ha kaset da Vienne e Galia. Dont a ra Jude, Samaria hag Edom da vezañ proviñsoù roman. Staget int ouzh Siria ha meret gant ur prefed o chom e Caesarea na ya da Jeruzalem nemet pa vez gouelioù. En e gerzh ez eus ur bagad skoazell evit derc'hel an urzh vat. tutet e vezont e-touez annezidi Plaenenn Sharon ha Samaria. Diskarget eo ar Yuzevien-rik d'ober o c'hoñje e lu Roma.
* Jude : Niveridigezh dindan Publius Sulpicius Quirinius hervez Flavius Jozeb.
** Emsavadeg e Jude abalamour da niveridigezh proviñsel Quirinius, gouarnour Siria, renet gant Judaz ar Galilean hag harpet gant ar farizian Sadoq. Gwasket kriz eo an emsavadeg (kroazstaget an emsaverien). Deroù savidigezh luskad ar zeloted, na anavezont nemet Doue da vestr ha penn nemetañ.
* Maghreb : Emsavadeg ar gantreerien getul hag o c'hevredidi e Afrika.

### Breizh (-Veur)

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

### Sina

Arnodenn dre ret evit an danvez kargidi politikel.
* Ru Zi Ying, Impalaer eus an dierniezh Han; deroù marevezh ar Jushe.

## Arzoù ha sevenadur

* Lennegezh : Skrivet gant Octavius Augustus roll e oberoù meur da vezañ merket war e vez (ar "Res Gestae Augustae").

## Ganedigezhioù 6

* 6 Du - Agrippina ar Yaouankañ, Impalaerez roman (pe 15)
* Jezuz, dre voas bloaziad posupl diwezhañ diouzh niveridigezh Quirinius er bloaz-se
* Nero Caesar, mab Germanicus hag Agrippina an Henañ.

## Marvioù 6

* Kleopatra Selene, merc'h Kleopatra VII Egipt ha Mark Anton, rouanez Numidia.

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 6

## Levroniezh

* André BLANC : L' Homme emprisonne le Temps. Les calendriers. Belles Lettres. 1986.
# 60

Diwar-benn bloaz 60 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -60, gwelet ar bajenn : | -60 |
| Evit an niver 60, gwelet ar bajenn : | 60 (niver) |
813 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0060 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Neron, adalek an 13 a viz Here 54 (betek an 11 a viz Mezheven 68)
* Koñsuled : Nero IV & Cossus Cornelius Lentulus
* Enez Vreizh : Aulus Plautius, gouarner Britannia. Argad ar Romaned a-enep Enez Mona, neved an drouized. Brezel Boudika, an Ikened hag o mignoned a-enep ar Romaned. Distrujet eo Camulodunum, Londinium, Verulamium, dre dañ ha gwad. Lazhadegoù meur ha jahinerezh yud tud sivil.

### Azia
## Skridoù ha skiantoù

* Pedanius Dioscoridis (mediesin gresian) : Materia Médica
* Claudius : Tyrrhenikà (istor an dTirrenianed)

## Relijionoù

* Paol a ya da Roma dre ar mor, mes a ra peñse e Malta.
# 6,35 mm Browning

Ar 6,35 Browning, e anv metrek 6,35 x 16 mm SR, anavezet ivez dindan an anvioù .25 ACP pe .25 Auto, zo ur munision ijinet e 1903 gant an amerikan John M. Browning evit ar pistolennoù damaotomatek bihan.

## Istor

Deveret eo ar 6,35 Browning eus ar c'hartouchennoù kozh evel ar .25 Stevens hag ar 6,35 Pickerts. Pal ar c'halibr-mañ e oa bezañ ken galloudus evel unan .32 Smith & Wesson ha ken bihan evel unan .22 LR. John Browning en doa choazet e vefe skoet ar munision e-kreiz ha n'eo ket war he zro, ar pezh a zo gwelloc'h evit adkargañ an armoù damaotomatek pe aotomatek.

## Implij

Izeloc'h eo energiezh ur vannadell 6,35 Browning evit unan .22 LR ha brasoc'h eo he zreuzkiz. Izeloc'h eo neuze he galloud-herzel.
Poblek e oa ar munision-mañ e penn-kentañ an XXvet kantved evit an dud a glaske ober gant pistolennoù bihan : polis, ofiserien, siviled amerikan o doa c'hoant da gaout un arm er gêr d'en em zifenn. Ar bistolenn Browning M1906, a implije ar munision-mañ, a oa deuet da vezañ poblek peogwir e c'halle bezañ renket pe kuzhet en ur c'hodell.
E fin an Eil Brezel-bed en deus ar .25 ACP kollet tachenn dirak ar munision 7,65 Court (.32 ACP) a oa marc'hadmatoc'h. Abaoe un nebeud bloavezhioù e teu diouzh ar c'hiz en-dro hag armoù kambret e 6,35 Browning a vez kinniget bremañ gant ar merkoù CZ pe Beretta.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# 6,5 mm Creedmoor

Ar 6,5mm Creedmoor (6.5 × 48mm), anvet 6.5 Creedmoor gant ar SAAMI, 6.5 Creedmoor gant ar C.I.P. ha 6.5 CM pe 6.5 CRDMR e stumm berraet, zo ur gartouchenn skoet en he c'hreiz evit an armoù-skoaz kinniget gant an embregerezh Hornady e 2007. Deveret eo deus ar c'hartouchennoù .30 Thompson Center.

## Muzulioù ar gartouchenn

Muzulioù ur gartouchenn 6.5mm Creedmoor hervez ar CIP (e milimetroù).

## Implij

E miz Here 2017, an U.S. Special Operations Command (US SOCOM) o deus amprouet ar munisionoù 6,5 Creedmoor, 7,62 × 51mm NATO ha .260 Remington evit fuzuilhoù-resisted an nerzhioù ispisial. Kavet ez eus bet e oa gwelloc'h hed-tenn pleustrek ar 6,5 Creedmoor da 1.000 metr ha nebeutoc'h a argil gantañ evit ar 7,62 × 51 mm standart betek-henn. Heñvel eo mentoù an div gartouchenn setu e c'hall bezañ lakaet an eil pe eben e kargerioù an armoù.
Divizet e voe gant ar SOCOM ober gant ar 6,5 Creedmoor adalek 2019 er fuzuilhoù sniper. Heuliet e voent gant an U.S. Navy e miz Du 2019. An Department of Defense amerikan a reas heñvel e 2020. Kregiñ a rejont da cheñch kanolioù an armoù evit azasaat anezho ouzh ar c'halibr nevez.
E 2023 o deus dibabet ar Royal Marines saoz fuzuilhoù L129A2 nevez kambret e 6,5 Creedmoor.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) Taolenn ar munision war lodennn TDCC lec'hienn ar CIP (lennet d'ar 05/01/2024)
* ↑ (en) New 6,5 Creedmoor Cartridge from Hornady war al lec'hienn AccurateShooter.com, 07/11/2007 (lennet d'ar 05/01/2024)
* ↑ (en) 6.5 Creedmoor: The Popular, Versatile Cartridge Explained war al lec'hienn RifleShooterMag.com, 09/02/2012 (lennet d'ar 05/01/2024)
* ↑ (en) USSOCOM Adopts 6.5 Creedmoor war al lec'hienn SoldierSystems.net, 23/03/2018 (lennet d'ar 05/01/2024)
* ↑ (en) Department of Defense Chooses Hornady 6.5 Creedmoor Ammo war al lec'hienn GunsAndAmmo.com, 29/04/2020 (lennet d'ar 05/01/2024)
* ↑ (en) U.K. Royal Marines adopt a 6.5CM LMT as the L129A2, ft. HUXWRX and Leupold war ar blog TheFireArmBlog.com, 21/09/2023 (lennet d'ar 05/01/2024)
# .38 ACP

Ar munision .38 ACP (evit Automatic Colt Pistol), anvet ivez .38 Auto, .38 Automatic pe 9 × 23 mm SR (anv metrek), zo ur munision armoù-dorn ijinet gant ar Stadunanad John Browning e dibenn an XIX$^{vet}$ kantved evit e bimpatrom pistolenn Colt 1897. An arm kentañ kambret e .38 ACP produet da vat a voe ar Colt M1900. Ne reas ket berzh ar c'halibr-mañ. An .38 Super zo deveret anezhañ. Muzulioù heñvel a zo etre an div gartouchenn, met dañjerus eo implijout an .38 Super en un arm kambret evit an .38 ACP abalamour da wask ar gazoù bezañ kalz uheloc'h gant an .38 Super.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .38 Super

An .38 Super, anvet ivez .38 Super Auto, .38 Super Automatic pe 9 × 23 mm SR zo ur munision armoù-dorn krouet e 1929 gant an embregerezh stadunanat Colt.

## Implij

Ur stumm kreñvaet eus ar munision .38 Auto eo, graet evit bezañ implijet da gentañ er pistolennoù Colt M1911. Implijet e veze un tamm gant ar polis stadunanat abalamour e oa gouest da dreuziñ dorioù otoioù ar bloavezhioù 1930. Goude an Eil Brezel-bed e voe dilezet tamm-ha-tamm an .38 Super evit ar c'hartouchennoù .45 ACP pe .357 Magnum gant an dennerien.
Er bloavezhioù 1970 e veze produet un nebeud miliadoù a gartouchennoù .38 Super bep bloaz hepken gant Colt. Met goude-se e krogas da vezañ implijet adarre gant tennerien IPSC evel Robbie Leatham pe Brian Enos, a blije dezho ar c'halibr abalamour e oa aesoc'h da gontroliñ evit ar .45 ACP da vare an tennañ hag uheloc'h an niver a gartouchennoù a c'halled kargañ en arm war un dro. Bremañ e vez implijet e bed ar sportoù tennañ dreist-holl.

## Daveennoù

* 1 2 (en) SWEENEY Patrick$_,$ .38 Super Remains, Guns & Ammo, 11/04/2017 (lennet d'ar 24/08/2024)
* ↑ (en) Massad Ayoob, .38 Super, e Guns Magazine, miz Meurzh 2001 (diellet) (lennet d'ar 24/08/2024)
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .408 CheyTac

Ar .408 CheyTac, .408 Cheyenne Tactical pe 10,36 x 77 mm (anv metrek) a zo ur munision armoù-tan hiniennel produet gant an embregerezh amerikan CheyTac USA LLC. abaoe 2001. Implijet e vez er fuzuilhoù-resisted ha resis e chom betek 2,000 metr hervez ar produer. Ur munision galloudus-tre eo, produet gant un dornadig embregerezhioù, ha ne vez ket implijet gant kalz tennerien abalamour d'e briz uhel (war-dro 100 gwech keroc'h evit ar munisionoù .22 LR da skouer).
D'an 29 a viz Here 2016 e voe savet ur rekord tennañ a-bell gant Benjamin Gineste, ur soudard gall, a dennas teir gwech en ur sibl war-hed 4.150 metr gant ur fuzuilh custom kambret e .408 Chey Tac.

## Fuzuilhoù kambret e .408 CheyTac

* Beretta - Victrix Armaments "Tormentum"
* BCM Europearms S.a.s.
* rummadoù fuzuilhoù CheyTac Intervention - CheyTac LLC.
* E.D.M. Arms XM04
* PGWDTI Timberwolf
* Lobaev Sniper Rifle
* G.A.C precision rifles
* RND Manufacturing, Inc.
* Tactilite T1 (single-shot) AR-15 .408 Chey Tac upper
* THOR XM408
* Vigilance Rifles VR1
* Desert Tech HTI
* Cadex Defence CDX-40 Shadow

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ Prizioù keñveriet war veur a lec'hienn internet eus gwerzherien munisionoù e miz Kerzu 2023.
* ↑ (en) New record shots : .408 CheyTac at 4.540 yards war ar blog The FireArmBlog, embannet d'an 3 a viz Du 2016
# .375 H&H Magnum

An .303 British, .375 Holland & Holland Magnum pe .375 H&H Mag. hervez ar CIP zo ur munision armoù-skoaz galloudus-kenañ krouet gant an embregerezh breizhveurat Holland & Holland e 1912. Abalamour d'e berzhioù e vez implijet evit chaseal loened bras Afrika evel ar bualed. En Norzhamerika e voe implijet adalek ar bloavezhioù 1930. Eno hag en Europa e c'haller ober gant an .375 H&H Mag. evit chaseal wapitied, kirvi ruz pe elaned. Ar munision implijetañ eo e-touez ar c'halibroù afrikan.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) DE SAINT LÉGER Baudouin, Un classique de la chasse du gibier africain: Le calibre 375HH Magnum, war Chassons.com, 29/07/2023 (lennet d'an 30/08/2024)
* ↑ (en) The Cartridge Case, war Exterior Ballistics (lennet d'an 30/08/2024)
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .44-40 Winchester

Ar .44-40 Winchester, anvet ivez .44 Winchester, .44 WCF (Winchester Center Fire) pe .44 Largo er broioù spagnolek, zo ur munision armoù-tan hiniennel krouet ha gwerzhet adalek 1873 gant an embregerezh stadunanat Winchester evit ar garabinenn Winchester Model 1873. Dont a ra e anv eus e galibr (.44 meutad) ha deus ar gargad poultr du a oa ennañ (40 greunenn). Anvet e voe .44-40 pa grogas an embregerezh Union Metallic Cartridge Co. da broduiñ e stummoù dezhañ e-unan.

## Implij

Poblek e teuas da vezañ e fin an XIXvet kantved. Armoù kambret evit ar gartouchenn-mañ a voe kinniget gant embregerezhioù all, evel ar revolverioù Colt Frontier 6-Shooter (un adstumm d'ar Single Action Army) hag ar Smith & Wesson Model 3. En hanterenn gentañ an XXvet kantved ez eas diwar-c'hiz. Kemeret e voe e blas e kalz armoù gant ar munisionoù .30-06 Springfield da skouer. Ur munision ral eo hiziv-an-deiz hag a vez implijet gant dastumerien armoù kozh dreist-holl.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .40 S&W

An .40 S&W (pe 10,2 × 22 mm) zo ur munision evit an armoù-dorn ijinet e 1990 gant an embregerezhioù stadunanat Smith & Wesson ha Winchester. O fal e oa pourvezañ polis o bro gant kartouchennoù uhel o galloud-herzel met aesoc'h da implijout ha bihanoc'h evit ar .45 ACP. Deveret eo eus an 10 mm Auto.

## Istor

Ganet e oa ar goulenn evit ur munision nevez goude fuzuilhadeg 1986 e Miami, e-lec'h ma voe lazhet daou ezel eus an FBI. An ajañs stadunanat a grogas neuze da amprouiñ munisionoù nevez evel an 9 mm Parabellum hag ar .45 ACP evit implijout anezhe e pistolennoù, pa raent betek-neuze gant revolverioù izel o endalc'h ha kambret e .357 Magnum. Tamm-ha-tamm e tostaas an FBI ouzh Smith & Wesson evit sevel ur munision nevez a gordje gant o c'hoantoù. Krouet e voe an .40 S&W diwar o labour. Bremañ e vez implijet ar c'halibr-mañ gant nerzhioù-surentez a bep seurt er Stadoù-Unanet hag e Kanada, Brazil hag Aostralia. Kalz pistolennoù a-vremañ a ginnig stummoù kambret evitañ.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
* ↑ (en) SAVAGE Michael, .40 Caliber, war LynxDefense.com, 03/02/2024 (lennet d'an 22/08/2024)
* ↑ (en) TAFFIN John, The 40 S&W, war Six Guns, diellet (lennet d'an 22/08/2024)
# .38-40 Winchester

An .38-40 Winchester, anvet ivez .38-40 WCF (evit Winchester Center Fire) pe 10,17 × 33 mm R (e anv metrek) zo ur munision armoù-tan hiniennel krouet e 1874 gant an embregerezh stadunanat Winchester, ha gwerzhet evit ar wech kentañ evit adstumm ar garabinenn Model 1873 kambret evitañ. Deveret eo eus ar gartouchenn .44-40 Winchester pa oa Winchester o klask kinnig ur gartouchenn gant nebeutoc'h a argil. Savet e oa bet evit ar fuzuilhoù da gentañ. Paouezet e oa bet e broduiñ er bloavezhioù 1930, met distroet eo a-drugarez d'ar c'henstrivadegoù Cowboy Action Shooting krouet e deroù ar bloavezhioù 1980 er Stadoù-Unanet.
E-touez an armoù brudetañ bet kambret e .38-40 Winchester e kaver ar Colt Single Action Army pe ar Smith & Wesson Model 3.

## Daveennoù

* 1 2 (en) CAMPBELL Dave, The .38-40 Winchester Center Fire: History & Performance, war American Rifleman, 01/09/2022 (lennet d'an 30/08/2024)
* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# .44 Henry

Ar .44 Henry a oa ur munision armoù-tan hiniennel ijinet e 1860 evit ar fuzuilhoù Henry. Poultr du a oa en e zouilhez laton pe kouevr. Implijout a rae ur boled Minié.

## Implij

Implijet e voe ar munision da vare Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika etre 1861 ha 1865 dreist-holl, hag en un nebeud brezelioù all e fin ar c'hantved evel er brezel etre Frañs ha Prusia e 1870 ha 1871. Un nebeud armoù all a voe kambret evitañ en XIXvet kantved, en o zouez ar revolverioù Smith & Wesson No. 3 pe Colt Single Action Army. Abalamour d'o mod-skeiñ war o zro diamzeriet evit kalibroù ken bras e voe paouezet da broduiñ ar munisionoù .44 Henry er bloavezhioù 1930.
# Alcañizo

Alcañizo zo ur gumun eus Spagn, en Kastilha-La Mancha, e proviñs Toledo.
# Alcedines

Alcedines :
| Evnig Sant-Nikolaz boutin ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Coraciiformes |
| Isurzhad : | Alcedines |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An alcedines a zo un isurzhad en urzhad Coraciiformes. Tri c'herentiad a ya d'en ober: Alcedinidae, Halcyonidae ha Cerylidae.

## Lennegezh

* Evn Sant Nikolaz, e Sonioù Breizh-Izel.

## Liammoù diabarzh

S.o. Diredig.

## Liammoù diavaez

* ARKive - Skeudennoù ha fiñvskeudennoù eus Evn Sant Nikolaz (Alcedo atthis)
* Filmoù en Internet Bird Collection
* Evned e Turki
* Evned Sant Nikolaz Europa
# Alcazarén

Alcazarén zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Alcañiz

Alcañiz zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 16 151 (2023).
# Alcaudete de la Jara

Alcaudete de la Jara zo ur gumun e Spagn, e proviñs Toledo.
# Alcelaphinae

Alcelaphinae :
| Damaliscus korrigum ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Alcelaphinae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Alcelaphinae a zo un iskerentiad e rummatadur ar bronneged, ennañ antilopenned.

## Genadoù

4 pe 5 genad a zo ennañ:
* Alcelaphus
* Beatragus
* Connochaetes
* Damaliscus
* Sigmoceros
# Alcester

Alcester zo un anv-lec'h saoznek.

## Bro-Saoz

* Alcester (Warwickshire), diwar anv ar stêr Alne, pe Alauna e latin.
* Alcester (Dorset)

## Stadoù-Unanet

* Alcester (South Dakota)

## Pennad kar

* Cester
# Argyll ha Bute

Argyll ha Bute, Argyll and Bute e saozneg, Earra-Ghaidheal agus Bòd (distaget) e gouezeleg, zo unan eus an 32 council area e Bro-Skos a-vremañ, savet diwar gendeuziñ div gontelezh kozh, kontelezh Argyll ha kontelezh Bute e 1996, gant un tamm bihan eus Dunbartonshire. Ceann Loch Gilb eo ar pennlec'h. Bras-mat eo, an eil brasañ e Skos. 4 800 kilometrad aod a zo, muioc'h eget er Stad c'hall hed-ha-hed.

## Kuzulvaoù amezek

Setu ar rannvroioù amezek: an Uheldirioù, Perth ha Kinross, Stirling ha West Dunbartonshire.
# Argüello

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Argüello zo un anv-tiegezh spagnolek, hag anv meur a dra.

## Lec'hioù

* Argüello (Kalifornia)

### Arc'hantina

* Villa Argüello, e Proviñs Buenos Aires
* Barrio Argüello, karter e Córdoba
* Laguna Argüello, lenn e Resistencia e proviñs Chaco

## Tud

* Antonio Tello Argüello, barzh arc'hantinat
* Héctor Argüello López, polítikour mec'hikan
* Javier Argüello, skrivagner arc'hantinat
* Leonardo Argüello Barreto, prezidant Nicaragua
* Luis Argüello García, eskob spagnol
* Octavio Béeche Argüello, politikour kostarikan
* Solón Argüello, barzh mec'hikan
* Tomás Antonio O'Horán y Argüello, politikour eus ar República Federal de Centro América.
# Arhane

Arhane zo ur gumun gozh e Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, hag a voe staget e 1831 ouzh Lakarri ha Sarrikotagaine d'ober kumun Lakarri-Arhane-Sarrikotagaine (Lacarry-Arhan-Charritte-de-Haut e galleg).

## Skeudennoù

* Pont war ar stêr Apura en Arhane entre Sarrikotagaine hag Altzai
* Moger-bolotenn en Arhane
# Argya caudata

Argya caudata :
| Argya caudata. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Leiothrichidae |
| Genad : | Argya |
| Anv skiantel ||
| Argya caudata (Dumont, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Argya caudata a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Leiothrichidae.
Anvet e voe Cossyphus caudatus (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour gall Charles Dumont de Sainte Croix (1758-1830) ha renket e veze er genad Turdoides kent.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun, had ha hugennoù.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Iskevandir India :
* Argya caudata caudata, e reter Pakistan, India ar Su ha kornôg Bangladesh,
* A. c. eclipes, (Hume, 1877), e kreiz ha hanternoz Pakistan, gwalarn India.

## Liammoù diavaez

* (en) Argya caudata el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Argya caudata e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Argya caudata.
# Argyll

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Argyll (saoznekadur an anv gouezelek Earra-ghaidheal) zo anv saoznek
* ur gontelezh kozh eus Bro-Skos, kontelezh Argyll ;
* Argyll ha Bute, ur rannvro savet diwar gendeuziñ kontelezh Argyll ha kontelezh Bute;

## Tud

Diwar an anv-lec'h ez eus anvet tud.
* Dug Argyll, un titl douget gant meur a zen, en o zouez:
** John Douglas Sutherland Campbell (1845-1914), markiz Lorne ha 9-vet dug Argyll.
* Douglas Argyll Robertson (1837-1909), surjian skosat.

## Traoù

* Argyll a oa anv tangirri graet etre 1899 ha 1932.

## Pennad kar

* Argyle
# Arhantsusi

Arhantsusi (Arhansus e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Iholdi.
74 a dud a oa chom enni e 2010.
Treuzet eo Arhantsusi gant ar stêr Biduze.

## Kumunioù amezek

* Uhartehiri en hanternoz
* Izura-Azme er gwalarn
* Pagola ha Jutsi er c'hreisteiz
* Zuberoa er sav-heol

## An anv

Talvezout a ra an anv Arhantsusi kement hag irineg, lec'h ma kresk an irin.
# Argya

Argya :
| Argya affinis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Leiothrichidae |
| Anv skiantel ||
| Argya Lesson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Argya a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1831 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwezek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad bremañ :
* Argya affinis
** A. a. affinis ha taprobanus,
* Argya altirostris,
* Argya aylmeri
** A. a. aylmeri, boranensis, keniana ha mentalis,
* Argya caudata
** A. c. caudata hag eclipes,
* Argya cinereifrons,
* Argya earlei
** A. e. earlei ha sonivia,
* Argya fulva
** A. f. acaciae, buchanani, fulva ha maroccana,
* Argya gularis,
* Argya huttoni
** A. h. huttoni ha salvadorii,
* Argya longirostris,
* Argya malcolmi,
* Argya rubiginosa
** A. r. emini, heuglini, rubiginosa ha sharpii,
* Argya rufescens,
* Argya squamiceps
** A. s. muscatensis, squamiceps ha yemensis,
* Argya striata
** A. s. malabarica, orientalis, sindiana, somervillei ha striata
* Argya subrufa
** A. s. hyperythra ha subrufa.
Tregont (30) isspesad en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er genad Turdoides (war-bouez gularis er genad Garrulax) kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Leiothrichidae/Argya (lennet e-barzh d'an 8 a viz Meurzh 2022).
* ↑ Alström P, A Cibois, M Irestedt, D Zuccon, M Gelang, J Fjeldså, MJ Andersen, RG Moyle, E Pasquet & U Olsson. 2018a. Comprehensive molecular phylogeny of the grassbirds and allies (Locustellidae) reveals extensive non-monophyly of traditional genera, and a proposal for a new classification. Molecular Phylogenetics and Evolution 127: 367–375. doi: https://doi.org/10.1016/j.ympev.2018.03.029.