OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Habitancum

Habitancum a oa ur c'hreñvlec'h roman e Risingham, Northumberland, Bro-Saoz. Bez' e oa unan eus anr stignadoù gwareziñ hag a voe savet a-hed Dere Street, an hent roman hag a oa etre York ha Corbridge ha betek Melrose.
* Al lec'h hiziv
* Kartenn Habitancum
* Enskrivadur latin ouzh un aoter

## Anvioù
### Habitancum.

Habitanci a lenner war un aoter bet savet gant Marcus Gavius Secundinus, anezhañ ul legad koñsulel hag a oa diouzh tro eno. N'eus meneg ebet eus al lec'h e mammennoù all evel an Notitia Dignitatum.
* Rivet & Smith, p. 371-72 :
       RIB 1225 (enskrivadur) war un aoter : "... HABITANCI PRIMA STAT(IONE"
       RIB 1235 : " ... EXPL(ORATORES HABITANCENSES)
* Ravenna 107$_{47}$ : EVIDENSCA, met ul lec'h all eo hep mar, pa ne c'hall ket Habitancum bezañ distummet betek Evidensca.
Diaes eo termeniñ talvoudegezh Habitancum : - cognonem Avitus, kavet skrivet ivez Abitus, Avithus, Avittus, Habitus ; - ancum : gwelout *-aco, *-acum = da ziskouez an hini hag a zo ar perc'henn. --------------

### Risingham

* Eilert Ekwall, A.D. Mills : Familh ha tud da heul an hini anvet Risa.

## Robin of Rinsingham

En Habitancum eoa bet savet ur maen-somm bras hag a ziskoueze en izelvos an doue roman-ha-brezhon Sylvanus Coccidius. En XVII$^{vet}$ kantved avat, perc'henn al lec'h a voe ker brouzet ouzh an niver a dud a zeue da welet ar maen m'en e zistrujas evit ober postoù evit ur gloued. Garoù ar maen-sonn orin eo ar pezh nemetañ zo chomet. E 1983, ar Redesdale Society a lakaas staliañ un eildaur hanter-vent eus ar maen orin.

## Levrlennadur

* Eilert Ekwall : The Concise Oxford Dictionary of English Place-names. Clarendon Press. Oxford. First edition 1936; Fourth edition 1960, Reprint 1980.
* A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Edition 1982.
* A.D Mills : Oxford Dictionary of Brirish Place-Names. Oxford University Press. 1981 - 2003.
# Habay

Habay :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Habay en Arondisamant Virton hag e proviñs Luksembourg | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Luksembourg |
| Arondisamant | Virton |
| ins | 85046 |
| Kumunioù-Kod post | 6720 6720 6721 6723 6724 6724 |
| Kumunioù strollet | Habay-la-Neuve Hachy Anlier Habay-la-Vieille Houdemont Rulles |
| Kod pellgomz | 063 |
| Maer | Serge Bodeux (IC) |
| Gorread | 103,64 km² |
| Hed | 05° 39' .." Reter |
| Led | 49° 43' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 7 778 (01.01.2007) |
| Stankter | 75 a./km² |
| Lec'hienn | www.habay.be |
Habay (e walloneg : Habâ) a zo ur gumun eus Belgia e proviñs Luksembourg.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Habromys

Habromys :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Cricetidae |
| Iskerentiad : | Neotominae |
| Genad : | Habromys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Habromys a zo ur genad e rummatadur ar bronneged, ennañ krignerien eus Amerika.

## Spesadoù

* Habromys chinanteco
* Habromys delicatulus
* Habromys ixtlani
* Habromys lepturus
* Habromys lophurus
* Habromys schmidlyi
* Habromys simulatus
# Haarlemmerliede en Spaarnwoude

Haarlemmerliede en Spaarnwoude a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. E miz Genver 2007 e oa 5 441 annezad enni, ha 21, 08 km² eo gorread Haarlemmerliede en Spaarnwoude. Ar c'hêrioù, kêriadenn ha distrigoù da-heul a ya d'ober Haarlemmerliede en Spaarnwoude : Haarlemmerliede, Halfweg, Penningsveer, Spaarndam (ul lodenn nemetken), Spaarnwoude, Vinkebrug.

## Istor

Savet e voe d'an 8 a viz Gwengolo 1857 pa voe kendeuzet Haarlemmerliede gant Spaarnwoude. D'an 22 a viz Gwengolo 1863 e voe ouzhpennet Houtrijk en Polanen ha Zuidschalkwijk. Goude-se e voe lakaet Zuidschalkwijk e-barzh tachenn Haarlem.
E-pad chanter Kanol Mor an Hanternoz (echuet e 1867) e voe chaoseriet lodennoù bras eus bae an IJ ha lakaet e voent da bolderioù, neuze e voe kresket a-galz gorread ar gêr. Met tachennoù bras all a voe lakaet e-barzh tachad Haarlem ha hini Amsterdam e 1927, 1963 hag e 1970.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Haarlemmerliede en Spaarnwoude ez eus 11 dileuriad :
* CDA - 4 dileuriad
* VVD - 3 dileuriad
* D66 - 2 zileuriad
* PvdA - 2 zileuriad

## Notennoù

* ↑ "Meer" Repertorium Nederlandse Gemeenten
* ↑ Meer"

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Haarlemmerliede En Spaarnwoude
* Kartenn Spaarnwoude
# Haarlemmermeer

Haarlemmermeer (distagañ: ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. 185,28km2 eo gorread Haarlemmermeer (douar : 179,77 km2, dour : 6,11 km2). D'an 31 a viz Mae 2009 e oa 142 445 annezad enni. Ur polder eo Haarlemmermeer hag an anv a dalvez lenn Haarlem, diwar anv al lenn a oa eno en XIX$^{vet}$ kantved. Hoofddorp eo ar gêr vrasañ (73 045 annezad) hag ul lodenn eus ar Randstad eo. Ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul a ya d'ober kumun Haarlemmermeer : Aalsmeerderbrug, Abbenes, Badhoevedorp, Beinsdorp, Boesingheliede, Buitenkaag, Burgerveen, Cruquius, De Hoek, Hoofddorp, 't Kabel, Leimuiderbrug, Lijnden, Lisserbroek, Nieuwe Meer, Nieuwebrug, Nieuw-Vennep, Oude Meer, Rijsenhout, Rozenburg, Schiphol, Schiphol-Rijk, Vijfhuizen, Weteringbrug, Zwaanshoek, Zwanenburg. E Haarlemmermeer emañ aerborzh Schipol.

## Istor

Tachad Haarlemmermeer a oa ennañ peder lenn vras da vare ar Grennamzer. Fardelloù gwan a voe savet ha kalz taouarc'h a voe kemeret, neuze e teuas ar peder lenn da vezañ ul lenn vras e-tro 1500 : Haarlemmermeer (lenn Haarlem) hec'h anv. Er XVII$^{vet}$ e kinnigas Jan Adriaanszoon Leeghwater ma vefe dizouret al lenn. Ne voe ket kaset ar raktres da benn evit meur a abeg : re ger e vefe bet, ha ret e oa derc'hel d'ar peskerezh a brofite d'an dud a oa er vro. Ar roue Willem Iañ a zivizas ma vefe dizouret al lenn goude ma vefe bet dour-beuze div wech e Leiden hag en Amsterdam e 1836 hag e 1839. Kregiñ a reas an dizourañ e 1840 hag e 1848 e voe echu chanter ar ganol (Ringvaart hec'h anv) a dremen tro-dro d'al lenn. Peurzizouret e voe al lenn etre 1849 ha 1852.
D'an 11 a viz Gouere 1855 e voe lakaet Haarlemmermeer da gumun eus Noord-Holland. Div gêriadenn, : Kruisdorp (deuet da vezañ Hoofddorp) ha Venneperdorp (deuet da vezañ Nieuw-Vennep) a voe savet e-kreiz ar polder.
E 1916 e voe krouet unh diazezlec'h kirri-nij arme. D'ar 17 a viz Mae 1920 e teuas da vezañ aerborzh Schipol. Pevare aerborzh Europa eo a-fet niver a dremenidi hag an trede hini a-fet fred.

## Monumantoù ha parkoù

* Stelling van Amsterdam
* Haarlemmermeersebos
* Museum De Cruquius

## Transportoù
### Gourhentoù

Unan eus gourhentoù implijetañ an Izelvroioù (gourhent A4, Amsterdam - Den Haag) a dremen dre Haarlemmermeer. Hag ivez tri gourhent all : A5 (Hoofddorp - Badhoevedorp), A9 (Alkmaar - Diemen) hag A44 (Nieuw Vennep - Wassenaar).

### Hent-houarn

Tri zi-gar a zo : Hoofddorp, Nieuw-Vennep ha Schiphol.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Haarlemmermeer ez eus 39 dileuriad :
* VVD – 10 dileuriad
* PvdA – 8 dileuriad
* CDA – 7 dileuriad
* GroenLinks – 4 dileuriad
* Leefbaar Haarlemmermeer (HAP) – 4 dileuriad
* SP – 3 dileuriad
* ChristenUnie/SGP – 2 zileuriad
* D66 – 1 dileuriad

## Gevellerezh

* Cebu City (Filipinez)
* Hódmezővásárhely (Hungaria)

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel Haarlemmermeer
# Habia

Habia :
| Habia rubica rubica, tresadenn gant Huet & Prêtre. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cardinalidae |
| Anv skiantel ||
| Habia Blyth, 1840 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Habia a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1840 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pemp spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Habia atrimaxillaris,
* Habia cristata,
* Habia fuscicauda
** H. f. discolor, erythrolaema, fuscicauda, insularis, salvini ha willisi,
* Habia gutturalis,
* Habia rubica
** H. r. affinis, alfaroana, bahiae, coccinea, crissalis, hesterna, holobrunnea, mesopotamia, nelsoni, perijana, peruviana, rhodinolaema, rosea, rubica, rubicoides, rubra ha vinacea.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika, tri isspesad warn-ugent (23) dezhe en holl.

## Rummatadur

Renket e veze an holl spesadoù er c'herentiad Thraupidae betek 2008.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cardinalidae/Habia (lennet e-barzh d'an 21 a viz Ebrel 2018).
* ↑ (en) The American Ornithologist's Union : Transfer Piranga, Habia, and Chlorothraupis to Cardinalidae (SACC #318) - PASSED.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Suez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Suez (kêr), ur gêr en Ejipt
** Strizh-douar Suez
** Kanol Suez
** Enkadenn kanol Suez
* Suez (embregerezh), ur strollad greantel
* Suez (film, 1938), ur film amerikan gant Allan Dwan
# Suffolk

Suffolk :
| Banniel Suffolk Skoed-ardamez Suffolk Ardamez Suffolk | |
| Ranvro | Reter Bro-Saoz |
| Kêr-benn | Ipswich |
| Gorread | 3,798 km² |
| Poblañs | 715,700 |
| Stankted ar boblañs | 188 annezad/km² |
| Distrigoù ||
| Ipswich Suffolk Arvorel Waveney Kreiz Suffolk Babergh St Edmundsbury Forest Heath ||
Ur gontelezh eus Bro-Saoz eo Suffolk. Emañ e-barzh ar rannbarzh Reter. Ipswich eo e benngêr.

## Liammoù diavaez

* Kuzul Kontelezh Suffolk
# Suffragette

Suffragette a oa izili eus aozadurioù merc'hed hag a stourme, e fin an 19vet kantved hag e penn kentañ an 20vet kantved, evit ar gwir da votiñ evit ar merc'hed en dilennadegoù foran. En un doare strishoc'h e veze implijet ar ger evit ober anv eus ar stourmerezed er Rouantelezh-Unanet, evel izili ar Women's Social and Political Union (WSPU). Suffragist a oa ur ger ledanoc'h e ster evit envel an holl dud a oa izili eus ar Suffrage movement, hag a glaske digeriñ ar gwir votiñ d'an holl dud en holl dilennadegoù.
Ar ger "suffragette" a oa tost ouzh stourmerezed saoz an WSPU, ar pennoù e oa ar c'hoarezed Emmeline Pankhurst ha Christabel Pankhurst, levezonet gant doareoù stourm Rusia evel an harz-debriñ. Manav a roas an tu d'ar merc'hed da gemer perzh e dilennadegoù ar parlamant (Tynwald) e 1881 gant ma oant perc'henn war douaroù.

## Pennadoù kar

* Benelouriezh
# Suffren (morreder gall)

Ar Suffren a oa ur morreder ponner (rummad Suffren) hag a voe implijet gant ar morlu gall adalek ar 1añ a viz Genver 1930 betek ar 1añ a viz Here 1947. Anvet e oa bet, evel meur a vag all en e raok, diwar anv ar besamiral Pierre André de Suffren (1729-1788).
Tamallet e voe ar vag-brezel da vezañ kemeret perzh e Bombezadeg Hải Phòng (ur gêrig porzh hag a oa en Indez-Sina c'hall d'an ampoent) a c'hoarvezas d'an 23 a viz Du 1946. Evit doare e oa bet tamallet e gaou ha diouzh testenioù all$^,$$^,$ embannet n'eus ket pell amzer e voe kaset ar vombezadeg da benn gant an tri lestr-avizer Chevreuil, Dumont d'Urville ha Savorgnan de Brazza.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Tri morreder ponner all ennañ — Colbert (1931-1942), Dupleix (1932-1942) ha Foch (1931-1942) — savet en Arsanailh Brest e dibenn ar bloavezhioù 1920.
* ↑ Xavier et Marie-Christine Guillaume, La Terre du Dragon Tome 1, Editions Publibook, 2004, pajenn 299.
* ↑ PREMIÈRES CONFRONTATIONS GRAVES À HÀI-PHÒNG ET LANGSON
* ↑ L'AFFAIRE DE HAIPHONG
# Sueved

Ar Sueved, pe Suevi pe Suebi en latin, a zo un anv roet da bobloù kelt ha german, a zo chomet o anv war Bro-Swabia. Ur rouantelezh o devoa savet e Galiza.
Meneget eo anv ar bobl-se en De Bello Gallico, gant Julius Caesar, ha gant Tacitus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Suflí

Suflí a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Sugawara no Michizane

Sugawara no Michizane (菅原道真 26 Meurzh 845 - 903) a oa ur c'helenner, ur barzh, hag ur politikour en deus bevet e-kerzh marevezh Heian Japan. Sellet e vez outañ evel ouzh ur barzh ampart-kenañ, dreist-holl er varzhoniezh sinaat.
Ganet e oa bet en un tiegezh lenneien. E servij al lez e oa bet e diegezh, e dad-kozh peurgetket. Kelenn a raent an istor er skol vroadel evit an danvez kargidi. Savet e oa bet ur skol brevez gant e dad en e vaner ha kelenn a rae d'ar studierien en em briente evit kenstrivadeg mont e-barzh ar skol vroadel pe a oa mennet da vont da varnerien.
Degemeret e voe Sugawara er genstrivadeg ha mont a reas en Daigaku, anv an akademiezh vroadel d'ar mare-hont. Goude bezañ diplomet e krogas gant e vuhez el lez evel kelenner. Anvet e voe ivez da gargiad ar gouarnamant. A-drugarez d'e varregezh war ar sinaeg e veze lakaet da labourat evit an diplomategezh a-wechoù ha da zegemer kannaded estren. Ouzhpenn e labour el lez e rae war-dro ar skol brevez bet savet gant e dad. Anvet e voe ivez da Monjo Hakushi, ar garg kelenn uhelañ en Daigaku. Ar garg-se a veze sellet outañ evel ar garg enorusañ a c'halle bezañ tapet gant un istorour.
D'ur mare bennak e voe kollet gantañ e vrud el lez hag anvet e voe da c'houarnour ur broviñs. Ne oa ket ar wech kentañ dezhañ bezañ anvet da gargoù evel-se c'hoazh met betek-neuze n'en doa ket bet da guitaat al lez evit kelo-se. Koll a reas e garg a gelenner el lez ha rankout a reas moarvat mont da chom d'ar broviñs bet lakaet dezhañ. Pa savas un tabut politikel etre an Impalaer Uda ha Fujiwara no Mototsune avat e kasas e skoazell da Mototsune a ouias kas an dorzh dezhañ d'ar gêr. Daoust ma ne oa ket echu e amzer gouarnour gant Sugawara c'hoazh e voe galvet en-dro da Gyoto
Kargoù uhel a voe fiziet e Sugawara e lez an Impalaer Uda met e 901 e voe iriennet a-enep dehañ gant e eneber Fujiwara no Tokihira ha torret e voe eus e gargoù hag anvet da gargiad bihan e Dazaifu, e Proviñs Chikuzen Kyushu. Goude e varv reuzeudik, e-unanik, e kouezhas ar vosenn hag ar sec'hor war ar vro ha mervel a reas mibien an Impalaer Daigo an eil war-lerc'h egile. Skoet e veze ingal Hall Degemer ar Palez Meur (shishinden) gant al luc'hed ha reuziet e voe kêr gant kaouadoù avel tourmant ha dour-beuz sizhunvezhioù-pad. Lakaet e voe ar gwalennoù-se war gont spered kounnaret Sugawara marvet en harlu ha savet e voe un templ shinto anvet Kitano Tenmangu e Kyoto, gouestlet dezhañ. Adroet e voe e gargoù hag e ditloù da Sugawara goude e varv ha diverket e voe eus ar marilhoù kement meneg a rae anv eus e vuhez en dispell. Douekaet eo bet Sugawara evel Tenjin-sama, pe kami pe gouzieg. Hiziv an deiz ez eus kalz a demploù en e enor e Japan.
Gant sugawara e voe divizet paouez gant kannaderezh an Impalaer da Sina e 894, dre ma soñje dezhañ ne oa ket ken skedus an dierniezh Tang ken.
# Suetonius

Suetonius zo un anv latin e Roma gozh, ha hini meur a zen:
* Caius Suetonius Tranquilus, istorour
* Gaius Suetonius Paulinus, jeneral
# Suffragette City

Suffragette City a zo ur ganaouenn gant David Bowie.
# Jovial et Frisepoulet

Jovial et Frisepoulet oa un daouad skrivagnerien c'hallek eus kreiz an XIXvet kantved, dianav o gwir anvioù.

## Oberennoù

* 1865 : L'Anglais mal servi, ou les Étourderies de Pierre Léveillé, Saint-Étienne, Librairie Pasteur.
* 1865 : Normand et Gascon, ou l'embarras du choix, Saint-Étienne, Pasteur.
* Jacques Godiche, ou le Jeune homme timbré, Saint-Étienne, Pasteur.

## Oberenn troet e brezhoneg

* 1879 : Normand ha Gasconn, troet gant X. diwar Normand et Gascon, ou l'embarras du choix, 1865, hag embannet war Feiz ha Breiz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Jovial et Frisepoulet, Normand et Gascon, ou l'embarras du choix
# Jovinus

Jovinus a oa ur senedour gall-ha-roman hag en doa klasket skrapañ an tron etre 411 ha 413, da vare an impalaer Flavius Honorius. Goude faezhidigezh Constantinus III, e voe anvet da impalaer e Mainz gant Gundahar, roue ar Vurgonded ha Goar, roue an Alaned.
Daou vloavezh e renas e Galia, kent bezañ faezhet gant Ataulf, roue ar Vizigoted.
# Joy To The World

Joy To The World eo pempvet albom Pink Martini, ul laz-seniñ stadunanat eus Oregon, embannet e miz Du 2010 gant Heinz Records.

## Kanaouennoù

* White Christmas, Irving Berlin (1942)
* White Christmas (part II), e japaneg
* Shchedryk (Carol of the Bells)
* Santa Baby
* Elohai
* Little Drummer Boy
* Happy New Year
* Do You Hear What I Hear?
* La vergine degli angeli, Giuseppe Verdi ha Francesco Maria Piave (1862)
* We Three Kings, implijet gant ar gompagnunezh Starbucks
* Snowglobe Christmas
* Ocho Kandelikas
* Silent Night
* Auld Lang Syne, kan a Vro-Skos
# Joy

Joy zo un anv-badez saoznek, kar da Joyce.

## Yezhoù all

* Laetitia e latin.
* Leticia e spagnoleg
* Levenez e brezhoneg

## Tud

* Joy Davidman (1915 – 1960), barzhez stadunanat
* Joy Williams, anv meur a vaouez
* Bethany Joy Galeotti, kanerez stadunanat
* Bethany Joy Lenz, aktourez stadunanat

## Lec'hanvadurezh

* Joy (Illinois), SUA,
* Joy Range, e Nunavut, Kanada,
* Mountjoy, pe Mount Joy, a glot gant an anv gallek Montjoie, hag an anv brezhonek Brelevenez.
# Jouy

Jouy zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.
* Jouy-aux-Arches, e Moselle
* Jouy-en-Argonne, e Meuse
* Jouy-en-Josas, en Yvelines
* Jouy-en-Pithiverais, e Loiret
* Jouy-le-Châtel, e Seine-et-Marne
* Jouy-le-Moutier, e Val-d'Oise
* Jouy-le-Potier, e Loiret
* Jouy-lès-Reims, e Marne
* Jouy-Mauvoisin, en Yvelines
* Jouy-sous-Thelle, en Oise
* Jouy-sur-Eure, en Eure
* Jouy-sur-Morin, e Seine-et-Marne
* Aizy-Jouy, en Aisne
* Fontaine-sous-Jouy, en Eure
# Jouy-en-Josas

Jouy-en-Josas :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Yvelines |
| Kod kumun | 78322 |
| Kod post | 78350 |
| Maer Amzer gefridi | Marie-Hélène Aubert 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Métropole du Grand Paris |
| Lec'hienn web | http://www.jouy-en-josas.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 983 ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
Jouy-en-Josas zo ur gumun en departamant Yvelines hag er rannvro Enez-Frañs. Pennlec'h kanton Versailles eo. Er bloavezh 2020.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Jovençan

Jovençan zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Jovian (lemur)

Jovian, bet ganet e Durham (North Carolina) (Stadoù-Unanet Amerika) e 1994 ha marvet d'an 10 a viz Du 2014, a oa ul lemureg anavezet dre ma oa "Zoboo" er stirad skinwel stadunanat evit ar vugale Zoboomafoo.
# Joy Division

Joy Division a oa ur strollad sonerezh post-punk eus Bro-Saoz, pevar ezel ennañ : Ian Curtis (kan), Peter Hook (gitar-boud), Stephen morris (taboulin) ha Bernard Albrecht (gitar).
Savet eo bet en 1977 en Manchester (Bro-Saoz), liv ar sonerezh punk warnañ evel just.
Roet en deus lañs d'an sonerezh cold wave ha digoret hentoù muzikel nevez.
Ul levezon vras en deus bet war ar sonerezh rock abaoe ar bloavezhioù 1980.
Goude emlazh ar c'haner Ian Curtis, d'an 18 a viz mae 1980, eo bet divodet ar strollad Joy Division gant an tri ezel arall.
Savet ez eus bet a-c'houde ur strollad nevez ganto un nebeud mizioù diwezatoc'h : New Order.

## Pladennoù

* 1979 : Unknown pleasures
* 1980 : Closer
* 1981 : Still
* 1988 : Substance
* 1995 : Permanent
* 1997 : Heart and soul

## Liammoù diavaez

* Joy Division - The Eternal
# Joyce

Joyce zo un anv-badez saoznek roet d'ar merc'hed dreist-holl ha d'ar baotred a-wechoù.

## Orin

Dont a ra an anv Joyce eus an anv saonek kozh Josse, roet goude aloubidigezh Enez Vreizh e 1066$^,$, diwar Iudocus, a zo ul latinekadur eus ar brezhoneg Judoc, a zo iud "aotrou" hag al lostger -oc ("-ig" hiziv) ; kement ha "denjentil yaouank" — ha "krakaotrou" — e talv Judoc neuze. Ur sant brezhon anvet Judoc a oa er VII$^{vet}$ kantved.
Unan eus stummoù benel an anv e oa Jocosa, morvat dindan levezon al latin jŏcōsus "(den) drant".
Etre dibenn ar Grennamzer ha dibenn ar XIV$^{vet}$ kantved ne veze roet an anv d'ar baotred nemet dibaot a wezh$^,$, met distreiñ a eure evel anv-bihan roet d'ar merc'hed, marteze en abeg d'ar c'hrennsaozneg joise "bezit laouen".
Kreñvaet e voe an anv Joyce evit ar merc'hed goude ar romant istorel In the Golden Days gant Ada Ellen Bayly (1857-1903, Edna Lyall he anv-pluenn) e 1885. Ne vez mui roet d'ar baotred avat.

## Tud

| Joyce Banda (*1950), politikerez bet prezidantez Malawi Joyce Carey (1898–1993), aktourez saoz Joyce Compton (1907-1997), aktourez stadunanat Joyce Grenfell (1910-1979), aktourez saoz Joyce Jonathan (*1989), kanerez c'hall Joyce Kilmer (1886-1918), barzh stadunanat, lazhet e 1918 er Brezel-bed kentañ | Joyce Lussu (1912-1998), skrivagnerez italian ha partizanez Joyce Carol Oates (*1938), skrivagnerez stadunanat Joyce Redman (1915-2012), aktourez saoz-hag-iwerzhonat Joyce Silveira Moreno (*1948), kanerez vrazilian Amy Joyce Hastings (*1980), aktourez iwerzhonat |
* Joyce Banda
* Joyce Carey
* Joyce Compton
* Joyce Grenfell
* Joyce Jonathan
* Joyce Kilmer
* Joyce Lussu
* Joyce C. Oates
* Joyce Moreno
* Amy-Joyce Hastings

### Anv-tiegezh

* James Joyce, skrivagner iwerzhonat
* Yootha Joyce, aktourez saoz

## Lec'hanvadurezh

* Joyce, Washington, ur gêr en Olympic Peninsula e stad Washington, SUA.

## Notennoù

* 1 2 3 4 5 (en) Sheard, K. M., Lewellyn's Complete Book of Names. Woodbury, Minnesote : Llewellyn Worldwide, 2001, p. 315 (ISBN 978-0-7387-2368-6)
* 1 2 3 (en) 'Behind the Name'. Kavet : 16/09/2023.
* ↑ (en) 'In the Golden Days'. Kavet : 16/09/2023.
# Touwarieg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo an touwarieg (tuwari) komzet gant tro-dro da 122 den (1981) den e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù Leonard Schultze
# Touzañ blev

Touzañ blev a vez graet gant an dud na fell ket dezho gwelout blev war o fenn, gant un douzerez, pe un aotenn da lemel ar barv, hag a droc'h ar blev a-rez kroc'hen ar c'hlopenn.

## Kastiz

Dre gastiz e veze touzet pennoù an dud kondaonet, evel re ar c'haleourien.
# Tovo di Sant'Agata

Tovo di Sant'Agata zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Towarzysz pancerny

Towarzysz pancerny ("ambrouger hobregonet" ; liester : towarzysze pancerni, pe pancerni) a veze graet eus ur marc'heger e Polonia adalek ar XVI$^{vet}$ betek an XVIII$^{vet}$ kantved.
An anv a zeu eus o jakon (pancerz). An unvezioù-se a oa an eil skourr pouezusañ e marc'hegiezh ar vro, goude ar re hussar.
* Jakoun, skoed hag armoù Muzeum Wojska Polskiego
* Towarzysz pancerny Dariusz T. Wielec
* Przednia straż Władysław Szerner
Hiziv-an-deiz c'hoazh e vez graet gant ar ger pancerni evit ober anv eus bourzhidi an tankoù. Ar ger pancerny a vez implijet er c'henarroud resis-se nemetken. Aliesoc'h e kaver ar ger czołgista (diwar czołg, "tank").
# Touva

Touva, ent-ofisiel Republik Touva (Тыва Республика e touvaeg, Респу́блика Тыва́ e rusianeg), a zo ur Republik eus Kevread Rusia. Sko emañ ouzh harzoù gwalarn Mongolia ha Kyzyl eo he c'hêr-benn. 307 925 a dud a oa o chom enni e 2010.

## Istor

Gwelet
* Republik Poblel Tannou Touva
* OE Touva
* RSSE Touva

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (ru) Lec'hienn ofisiel Republik Touva
* (en) (ru) Tuvaonline.ru kelaouenn Touva
# Touzerez

Un douzerez, pe troc'herez-blev, zo ur mekanik da droc'hañ pe da douzañ blev, pe e vije blev un den, pe blev ul loen, un dañvad peurvuiañ. Savet eo ar ger diwar ar verb touzañ, a dalvez kement ha troc'hañ berr.
Touzerezioù gant an dorn a zo, ha re all a ya en-dro gant an tredan, trouzus alies ha displijus d'an divskouarn. Hogen an touzerezh a c'hall bezañ graet gant doareoù all, koavenoù kimiek da skouer. Da neuze e komzer eus divleviñ, pe disvleviñ kentoc'h.
A-raok ober gant un douzerez e veze graet gant ur sizailh, sizailh-vlev evit an dud, ha sizailh-deñved, a zo brasoc'h.