OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Krigner

Krignerien :
| Ul logodenn. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hrignerien eo ar bronneged a ya d'ober an urzhiad Rodentia e rummatadur al loened. Gant ouzhpenn 2 000 spesad ennañ eo an urzhiad bronneged ledanañ.

## Dent

Perzh heverkañ ar c'hrignerien eo o rakdent hir ha kromm a gresk a-hed o buhez hag a rankont krennañ dre grignat.
Chom a ra lemm-mat an dent-se dre m'eo disheñvel o lodenn a-raok, goloet gant amailh kalet, diouzh o lodenn a-dreñv, goloet gant olifant hag a zo un danvez teneroc'h hag alese uzet diehan.

## Kerentiadoù

| Isurzhad Anomaluromorpha : Anomaluridae, Pedetidae. Isurzhad Castorimorpha : Castoridae, Geomyidae, Heteromyidae. | Isurzhad Hystricomorpha : Danisurzhad Ctenodactylomorphi : Ctenodactylidae. Danisurzhad Hystricognathi : Abrocomidae, Bathyergidae, Capromyidae, Caviidae, Chinchillidae, Ctenomyidae, Cuniculidae, Dasyproctidae, Dinomyidae, Diatomyidae, Echimyidae, Erethizontidae, Heptaxodontidae (aet da get), Hystricidae, Myocastoridae, Octodontidae, Petromuridae, Thryonomyidae. | Isurzhad Myomorpha : Uskerentiad Dipodoidea : Dipodidae. Uskerentiad Muroidea : Calomyscidae, Cricetidae, Muridae, Nesomyidae, Platacanthomyidae, Spalacidae. Isurzhad Sciuromorpha : Aplodontiidae, Gliridae, Sciuridae. |
| Ur razh-kangourou. | Kapibaraed. | Ur chinchilla. | Un torad razhed. |
# Krignerezh

Krignerezh rimierezh pe rimiadur a implijer e geomorfologiezh evit fenomennoù naturel a gaver war gorre ar voul-douar. Dre vras eo ar c'hrignerezh an etreober diwar darvoudoù fizikel evel an avel, ar glav, an erc'h ha dreist-holl diruilhal an dour a zegas kemmoù en torosennadur.
Kresket eo efedoù ar c'hrignerezh gant an dinaou (kouezhañ a ra tammoù reier pe kaset int pelloc'h gant diruilhal an dour), gant kemmoù an hin (kemmoù ar wrez), kaleter pe enteuzusted ar roc'h (kouezhañ a ra abretoc'h ar reier tener pe wak). Dre ar c'hrignerezh e vez stummet al lodenn vrasañ eus ar stummoù douarel war zouar hag eo goloet foñs ar morioù gant tolzenn divent ar gouelezennoù produet.
M'eo pouezus-tre efed ar c'hrignerezh war ar gweledvaoù e ra e efed a-hed ar milvedoù ha war milionoù a vloavezhioù. Gantañ e vez lakaet menezioù da gompezennoù ha leuniet e vez douaroù izel gant gouelezennoù dezho un treuz bras, a-wechoù kaset pell-tre gant an avel pe an dour.

## Mont endro ar c'hrignerezh

Pa vez kaozet eus krignerezh ur roc'h ez eus an aliesañ tri mare :
* Distruj an danvez reier
* Dougenn an danvezioù krignet pelloc'h
* Berniañ an danvezioù krignet (gouelezennoù)

## Faktorioù a levezon ar c'hrignerezh

Diouzh kaleter (hervez skeul Mohs) ha standilhon ar mineralioù a zo er reier, diouzh ledanadur termek ar reier, diouzh reaktadurioù kimiek etre ar mineralioù hag an endro e c'hell bezañ krignet diaes pe aesoc'h pep roc'h.
# Krign-bev ar vigell

Krign-bev ar vigell zo ur c'hleñved hirbad doare krign-bev hag a dag ar vigell. Alies eo ar gwiskad tro-dro d'ur vigell hag a zo taget. Krign-bev ar vigell a zo alies unan gant un diougan fall rak kavet e vez gant dale. Ar pare a zo ur c'hemmesk etre surjianerezh ha kimiomeziegiezh evit talañ ouzh un adsav gant ar c'hrign-bev. Ma vez re emdroet ar c'hrign-bev, ar c'himiomeziegiezh a sikour astenn buhez ar c'hlañvour kement ha gwellaat e zoare bevañ.

## Pazennadur ar c'hleñved

* Prantad 1 krign-bev ar vigell
* Prantad 2 krign-bev ar vigell
* Prantad 3 krign-bev ar vigell
* Prantad 4 krign-bev ar vigell
# Krign-bev ar vronn

Krign-bev ar vronn zo ur c'hleñved hirbad hag a zeu diwar paotadur direizh ar c'helloùigoù er bronnoù. Ur vaouez diwar eizh a vo tapet gant ar c'hrign-bev-se e-pad he buhez. 8 krign-bev ar bronnoù diwar 10 a grog goude 50 vloaz. Ar c'hentañ krign-bev eo evit ar merc'hed e-keñver an niver kouezhet klañv bep bloaz. Hini ar skevent a ya war-raok kalz hag a c'hellfe bezañ an hini kentañ er bloavezhioù da zont.
Etre 5 ha 10 % eus krignoù-bev ar vronn a zo reoù a-orin genetek dre hêrezh; etre 85 ha 90 % eus ar stummoù all (stumm degouezhel) o deus orinoù en endro pe dianav betek-henn.

## Surjianerezh

* Skeudennadur surjianerezh adsevel ur bronn : adpaket e vez ul lodenn eus kigennoù an abdomen (restus abdominus) evit adsevel ur vronn, Ensavadur broadel ar c'hrign-bev.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://metropole.rennes.fr/actualites/education-vie-sociale-sante/vie-sociale/en-em-adsevel-asambles-deus-krign-bev-ar-vronn/
* ↑ http://www.huffingtonpost.fr/2018/01/04/chez-les-femmes-le-cancer-du-poumon-pourrait-bientot-etre-plus-mortel-que-le-cancer-du-sein_a_23323502/
# Krieg

Krieg (anavezet ivez evel Cree-Montagnais, Cree-Montagnais-Naskapi) eo an anv a roer d'un toullad yezhoù algonkek heñvel-poch an eil ouzh eben ha komzet gant un 50 000 den bennak, eus ar bobl kri (Cree e saozneg) e Kanada, en un takad o vont eus Alberta betek Labrador. Lod a gont 117 000 a dud en holl e Kanada, ar pezh a laka ar yezh e renk kentañ ar yezhoù amerindian e Kanada.
An izoglos pennañ implijet evit isrannañ ar yezh (pe yezhoù) kriek a denn d'an doare ma tiorroas /l/ ar c'hent-algonkeg, e sav rannyezhoù y, th, n, l diwarnañ.
Nav rannyezh pennañ zo (o vont a gornôg da reter) :
* Krieg ar c'hompezennoù (rannyezh y)
* Krieg ar c'hoadeier (saozneg "Woods Cree" (rannyezh th)
* Krieg ar gwernioù (saozneg "Swampy Cree") (rannyezh n)
* Krieg ar c'hornôg pe krieg ar c'hirvi-dour' (saozneg "Moose Cree") (rannyezh l)
* Krieg ar gevred (saozneg "James Bay Cree") (rannyezh y, a-wechoù anvet Kreeg ar Reter)
* Atikamekweg (rannyezh r)
* Montagneg (saozneg "Montagnais") (rannyezh l)
* Krieg ar biz (rannyezh rannyezh l, a-wechoù anvet Montagneg ar C'hornôg)
* Naskapieg (rannyezh y)
Meur a c'her a orin kriek a gaver ivez el luc'haj tchinouk, ur yezh-kenwerzh bet krouet evit an darempredoù gant Europiz.
Ur yezh liessintentezel eo ar c'hrieg, a c'hell sevel gerioù hir-spontus, evel kiskinohamatowkamikw, "skol", da lavaret eo al "lec'h ma vez lakaet da c'houzout an eil d'egile".
Implijet e vez silabenneg ar c'hrieg evit skrivañ ar c'hrieg dre vras, nemet e reter Kebek ha Labrador.
Kaozet e vez ivez un doare yezh kemmesk etre ar c'hrieg hag ar galleg anvet michifeg, a vez komzet ivez e Kanada.
Unan eus seizh yezh ofisiel Tiriadoù ar Gwalarn eo ar c'hrieg, met n'en deus ket ar memes statud e pep lec'h e Kanada ma vez komzet.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (cr) Wikipedia e Krieg
* (en) Nehinawe: Koazeal krieg
* (cr) (en) Kentelioù krieg
# Iliz Itron Varia a Wir Sikour

Iliz Itron Varia a Wir Sikour eo anv iliz Gwengamp, diwar an anv roet d'ar Werc'hez enni.

## Istor

En 1093 e oa Stevan a oa kont Gwengamp pa varvas e vreur henañ Geoffroy, ha pa deuas da vout kont Pentevr. Treién a reas chapel ar c'hastell en un iliz-parrez brudet.
# Iliz Ognissanti (Firenze)

Iliz Ognissanti, pe Iliz an Holl Sent, pe Chiesa di Ognissanti, en italianeg zo un iliz e Firenze.

## Tud beziet en iliz

* Simonetta Vespucci; iliz parrez an tiegezh Vespucci e oa Iliz Ognissanti Firenze;
* Sandro Botticelli; al livour a fellas dezhañ bezañ beziet en iliz ouzh treid Simonetta, bet poltredet gantañ meur a wech;
* Carolina Buonaparte, pried da Joachim Murat, rouanez an Div Sikilia

## Pennad kar

* Ognissanti
# Iliz Sant-Korneli

An iliz Sant-Korneli zo un iliz katolik e kreiz-kêr Karnag, e departamant ar Mor-Bihan, e Breizh.
Er XVII$^{vet}$ kantved hag en XVIII$^{vet}$ kantved e voe savet.

## Istor

Ar savadur e giz en Azginivelezh zo bet rummet "Monumant istorel" e 1960.

## Skeudennaoueg

* Talbenn.
* Kustod talbenn a ro bod d'an delwenn.
* Gwerenn-livet diwar-benn dasorc'hidigezh merc'h ur senedour roman gant Sant-Korneli.
* Nev ha bolzioù livet eus 1732.
* Chantele.
* Nev a-gostez dehoù.
* Aoter ha stern-aoter ar Rozera.
* Relegouer Sant-Korneli.

## Notennoù

* ↑ (fr) 'Ministère de la Culture'. Kavet : 12 Mae 24.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Iliz Sant-Leon e Baosan

Iliz Sant-Leon e Baosan zo un iliz katolik e Baosan (La Baussaine, anv ofisiel ar gumun), e Bro-Sant-Maloù, e biz Breizh.
Un darn anezhi a seblant bezañ eus ar XV$^{vet}$ kantved, en greunvaen eus Begerel, a liv gell, gant tammoù eus greunvaen Langadiarn ; diri ar porched en dolerit.
Labour a oa d'ober war an iliz, koustus e oa. Diouzh a zo bet kemennet er gazetenn lec'hel e vo roet 150 000 € gant an den a aferioù ha miliarder François Pinault.

## Notennoù

* ↑ Louis Chauris, Le calcaire du Quiou-Tréfumel ou « pierre de jauge », en Le Pays de Dinan, 2006, p. 319-339.
* ↑ FR3, 13 Genver 2019
* ↑ Ouest-France, 15 Ebrel 2019
# Iliz Itron Varia ar C'hloastr-Plourin

Iliz Itron Varia ar C'hloastr-Plourin a zoug war ar c’hloc’hdi skoedoù Abaded kozh ar Releg. E gwirionez, a-raok 1789, e oant mistri war iliz ar C’hloastr. Ouzhpenn tour an iliz hag a zo dedennus, menegomp c’hoazh :
War unan eus ar c’hleier e weler ar gerioù-mañ :
« er bloavezh 1769, an Aotrou Fañch TAUPENOT, graet gantañ e studioù er Sorbonne, Priol abati ar Releg. Aotrou Youenn L’OUAN ha Dimezell Soaz Perrine FUORCE, o deus roet din an anv : (?) ».
# Iliz Pêr ha Paol Fouenant

Iliz Pêr-ha-Paol eo anv iliz katolik Fouenant.
# Iliz Itron Varia Gwitreg

Iliz Itron Varia Gwitreg zo bet diazezet en XI$^{vet}$ kantved gant Roperzh Iañ.
En XII$^{vet}$ kantved e voe staget ouz abati Sant Melani Roazhon, ha lakaet da iliz-parrez.
Adsavet e voe etre 1440 ha 1580, ha neuz an ilizoù eus ar XV$^{vet}$ ha XVI$^{vet}$ kantved e Breizh-Uhel he deus, evel re Felger ha Gwerc'h-Breizh, savet en ur c'hornad pinvidik gant marc'had ar lien hag ar mezher.

## Pennad kar

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Iliz-chabistr
# Iliz Sant-Servez (Sant-Servez-Landivizio)

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Dispar eo Porzh bered (klok) Sant-Servez-Landivizio, dreist-holl dre savouriezh kloc’hdi e iliz hag e garnel.
* Ar c’hloc’hdi gotek (XVII$^{vet}$ kantved, gant e garidelloù ha kambroù ar c’hleier (div eus pep hini), a zo moarvat unan eus ar re vravañ james bet savet en eskopti Kemper ha Leon.
* Kalvar (XVIIvet kantved) ar vered, labour ar mestr kizeller Rolan Dore
* Ar garnel, beget gant un tourig (XVIIvet kantved) e maen greun. Giz an Azginivelezh zo warni, gant un nor gizellet eus ar c’hentañ ha pemp prenestr.
* En iliz e weler delwennoù kozh ha dreist holl unan eus ar Werc’hez gant ar mabig Jezuz.
* Taolennoù kaer gantYan Dargent, bet ganet amañ e Sant-Servez d’ar Gwener 15 a viz Here 1824 hag aet d’an Anaon d’ar Sul 19 a viz Du 1899
* Div daolenn all, dedennus ha souezhus war un dro, skrivet e brezhoneg.
* Kador brezeg (1666) kizellet gant Y. Kervella hervez Couffon.
Amañ da heul, an destenn skrivet e brezhoneg war unan eus an div daolenn :
Hon Tad Santel ar Pap Pi navet en deveus aotréet, ar c'huec'hved varn-uguent a viz Meurs 1862, indulgeançzou plenyer da Kement ini a visito peb bloas an Ilis man an eil Sul a viz Gouéré pé unan deus ar seiz deiz tosta varlerc’h hag a pédo dévotamant evit iso- mou an Ilis, gant ma vézo guir penitant, ma en dévézo confeçzeet ha communieet
* Ar c’halvar
* Un nor
* Taolenn
* Taolenn all
# Lena Horne

Lena Mary Calhoun Horne, bet ganet d'an 30 a viz Mezheven 1917 e Brooklyn (New York City) hag aet da Anaon d'an 9 a viz Mae 2010 e Manhattan (New York City), a oa un aktourez hag ur ganerez stadunanat.
Da 16 vloaz e oa krog da labourat evel dañserez, e 1934, e Cotton Club New York, ha goude ez eas da Hollywood, ma c'hoarias tammoù en un toullad filmoù, met dreist-holl e daou film, Cabin in the Sky ha Stormy Weather (film). Buan avat ne c'hallas ket c'hoari ken abalamour d'he mennozhioù politikel a-gleiz.

## iskis

He c'hanaouenn Whisperin' zo bet kanet e galleg gant Boris Vian ha deuet da vout Et si j'avais un franc cinquante.
# Lena Kerlapous

Lena Kerlapous a oa anv-pluenn un den hag a skrive er gazetenn Ar Bobl.

## Oberennoù

* Eur plac'h mod koz, romant kazetenn (1911)
# Lena Christ

Lena Christ, ganet d'an 30 a viz Here 1881 en Glonn ha marvet d'an 30 a viz Mezheven 1920 en München a oa ur skrivagnerez vavarian.

## Oberenn

Brudet eo he romant Rumpelhanni, embannet e 1916, ma kont buhez ar re baour war ar maez.
# Lauco

Lauco zo ur gumun eus Italia, e rannvro Friuli-Venezia Giulia, hag a oa e proviñs Udine a-raok 2018.
# Laura (Giorgione)

Laura, anvet ivez Ritratto di giovane sposazo, zo ur poltred gant al livour veneziat Giorgione, e 1506, war ziskouez hiriv e Kunsthistorisches Museum kêr Vienna, en Aostria.
# Lauf

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lauf zo ur ger alamanek hag a dalv kement ha red, redadenn, redadeg, hag un anv-lec'h en Alamagn.

## Lec'hioù

* Lauf (Baden-Wurtemberg), e Baden-Württemberg,
* Lauf an der Pegnitz, e Bayern

## Tud

* Hans Freiherr von Geyer zu Lauf (1895 - 1959), livour alaman

## Pennadoù kar

* Lauff
* Laufen, Lauffen
* Laufer
# Latvia

Ur vro en hanternoz Europa eo Latvia (latveg : Latvija), war aod reter ar Mor Baltel. Unan eus an teir bro valt eo.

## Douaroniezh

Er Su dezhi emañ Lituania, hag en Norzh emañ Estonia. Harzoù boutin he deus Latvia ivez gant Rusia ha Belarus.

## Istor

* D'an 20 a viz Eost 1991 e oa aet dizalc'h ar vro en-dro.
* Ezel eus Unvaniezh Europa eo ar vro abaoe ar 1añ a viz Mae 2004.
* Andris Bērziņš a voe prezidant etre an 8 a viz Gouere 2011 hag an 8 a viz Gouere 2015, ha Raimonds Vējonis abaoe an deiz-se.

## Politikerezh

Ur parlamant unkambrek anvet ar Saeima he deus Latvia, kant sez ennañ. Bep pevar bloaz e vez dilennet ar barlamantidi dre ar vouezhiadeg eeun. Dilennet eo prezidant ar republik gant kannaded ar Saeima gant an tu-gounid groñs. Vaira Vike-Freiberg a oa ar Brezidantez betek 2007. Addilennet e oa bet e 2003 evit pevar bloavezh (gallout a reer bezañ dilennet div wech). Valdis Zatlers zo bet prezidant d'he heul eus 2007 da 2011.
Gant ar prezidant e vez anvet ar C'hentañ ministr a ra, a-gevred gant e vinistred, galloud-oberiañ ar gouarnamant.

## Rannoù melestradurel

Rannet eo Latvia etre peder rannvro istorel hag o deus un dalvoudegezh velestradurel dister a-walc'h :
* Zemgale e su ar vro,
* Kurzeme er c'hornôg,
* Latgale er reter,
* Vidzeme en norzh.
Betek 2009 e oa isrannet ar vro e c'hwec'h kanton warn-ugent (rajon a veze graet anezho) ha c'hwec'h kêr gant reolladurioù ispisial dezho (Lielpilsēta). Bremañ eo rannet ar vro e kant dek munisipaliezh (novads) ha nav c'hêr Republik (republikas pilsētas). An novadi (liester novads) a zo bet savet dre unvaniñ ur gêr gant pagasti, liester pagasts kumun diwar ar maez, pe dre unvaniñ pagasti.

## Douaroniezh

Rīga eo ar gêrbenn (753000 annezad) ; Daugavpils (112 000 ann.), Liepaja (84 000 ann.), Jelgava, Jürmala, Ventspils, Rezekne eo ar c'hêrioù bras all.
59,4 % a Latviz, 27,6 % a Rusianed, 3,6 % a Velarusiz ha 2,5 % Ukrainiz a ya d'ober poblañs ar vro.
Ken bras ha Danmark, Estonia, an Izelvroioù pe Suis eo Latvia.

## Armerzh

Al lats e oa moneiz Latvia betek ar 1añ a viz Genver 2014. Liammet e oa gant an euro abaoe miz Mae 2005. Abaoe ar 1añ a viz Genver 2014 eo an euro moneiz ar vro.

## Yezhoù

Komzet e vez latveg a zo yezh ofisiel ar republik. Ar ruseg eo yezh-vamm 34 % eus an dud. Al Livoneg a zo anavezet gant ar stad ha gwarezet gant al lezenn. Al latgalianeg a zo gwarezet ivez, met lakaet e vez alies da vezañ ur rannyezh eus al latveg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* http://www.mk.gov.lv/index.php/
* http://www.pays-baltes.com/lettonie
* http://www.centreurope.org/lettonie/lettonie.htm
* Riga Wiki
# Laudomia de' Medici

Laudomia de' Medici a zo anv div itron eus an tiegezh Medici Firenze, eus ar skourr "popolano".

## Laudomia di Lorenzo de' Medici

Laudomia di Lorenzo de' Medici, a veve war-dro fin ar XVvet kantved ha deroù ar XVIvet, a oa merc'h da Lorenzo il Popolano, kenderv da Lorenzo il Magnifico, ha da Semiramide Appiano. Dimeziñ a reas e 1502 da Francesco Salviati. C'hoar e oa da Pierfrancesco de' Medici, a oa tad d'ur verc'h heñvelanvet, marteze en enor d'he zintin.

## Laudomia di Pierfrancesco de' Medici

Laudomia di Piefrancesco de' Medici (marvet goude ar 5 a viz Kerzu 1559), a oa merc'h da Pierfrancesco de' Medici ha Maria Soderini, c'hoar da Lorenzino de' Medici, ha nizez da Laudomia di Lorenzo de' Medici.
Ur pennad e voe o chom gant he c'hoar yaouank Maddalena e kouent carmelitano di Santa Maria degli Angeli e Firenze. Goude d'he breur muntrañ an dug e tec'has gant he ziegezh da gêr Bologna e 1537.
E 1539 e timezas da b-Piero Strozzi, a voe marichal Bro-C'hall. Heuliañ a reas he fried da Venezia ha da Vro-C'hall e Genver 1548. Intañveziñ a reas e 1558.
Poltredet e voe gant Agnolo Bronzino.

## Liammoù diavaez

* (en) Fonte: Archivio online di documenti sulla famiglia Medici.
# Lauhire

Lauhire eo an anv okitanek (deuet eus an euskareg) a vez roet d'ar vroig etre Euskal Herria ha Bearn, en hanternoz da gember ar stêrioù Saison ha Gave d'Oloron.
Seizh kumun zo enni:
* Avitenh
* Arboti-Zohota
* Autevièla-Sent Martin-Vidèren
* La Bastida
* Burgue-Erreiti
* Ilharre
* Ozaraine

## Gerdarzh

Dont a ra eus lau hiri, ar pevar domani. Lavaret e vez eo dre ma oa etre peder bro: Zuberoa, Nafarroa Beherea (Navarra-Izel), Bearn ha Gwaskogn.
Met marteze ne ra dave nemet da beder dachennad douar-labour.
# Laukiz

Laukiz (pe Lauquíniz e spagnoleg) zo ur gumun eus Bizkaia, en Euskal Herria.
# Lauburu

Lauburu a vez lavaret en euskareg eus ur seurt svastika kromm e beder esker. Dont a ra an anv eus daou c'her euskarek: lau a zo pevar, ha buru a zo penn. Tennañ a ra un tamm d'an arouezioù teiresker, evel an triskell breizhek, ha d'an tomoe japanat.

## Arouez

Kavet e vez an arouez e-maez Euskadi, gant Kelted pe Germaned ivez, hag en engravadurioù ar Wizigoted. E Galiza hag Asturiez (evel e Piornedo) e vez lavaret "tetrasqueles" anezho.
Un arouez rakindezeuropeat e vije, abaoe Nevezoadvezh ar Maen. Da gentañ e vije bet pevar bouc'h o treiñ en-dro d'ur c'helc'h.

## Arouez Euskal Herria

Deuet eo al lauburu da vezañ arouez vroadel Euskal Herria. Koulskoude n'er c'haver ket en ardamez istorel ebet. Hiziv er gweler er beredoù, war an arrebeuri, ouzh an tier, hag ar stalioù, war ar boutailhadoù gwin...

## Ster

Meur a zisplegadenn zo d'an arouez, a c'hallfe talvezout pe lusk ar peder rannvloaz pe c'hoazh ar peder elfenn diazez (dour, douar, tan, aer).

## E Breizh

Kavet ez eus pevarskeloù gant Albert Poulain e meur a lec'h: Dol, Langolen, Comblessac, Rieg

## Skeudennaoueg
### En Euskal Herria

* E bered Beskoitze
* E bered Ainhoa
* Engravadur
* Ouzh an ti Mendiburua en Aiherra.
* Armendaritze
* Armendaritze
* Ardamezioù Ajangiz, e Bizkaia.
* Gourin en Iholdi
* Banniel Arrieta
* War ur makila, ur vazh da gerzhout.
* Livadur ha lauburu ouzh ur voger e Pasaia.
* Prenestr en Hasparren, Lapurdi.
* Arouez politikel an ANV.

### E broioù all

* Ouzh un ti en Alamagn
* Ouzh un nor en Moriello de Sampietro en Aragon.
* En El Pueyo de Jaca, proviñs Huesca, en Aragón.
* En Os Ancares, e proviñs Lugo - Galiza
* Toull-karr un hacienda e Yucatán, Mec'hiko.
* En Idaho, e SUA.

## Taolennoù

* Poltred Markizez Santa Cruz, gant Francisco de Goya (war-dro 1805). Ul lauburu zo war he lourenn.
* Lauburu war ur c'hanod en un daolenn gant an arzourez kanadian Frances Anne Hopkins, e 1869.

## Liamm diavaez

* Pennad gallek diwar-benn un hevoud quadriscèle e Kannadig an Erge-Vras .

## Notennoù

* ↑ Les signes des pierres, revue Ordos N°7, novembre 1995, p. 100 + dessin de l'hevoud de Langolen, revue Ordos N°11, novembre 1996, p. 171

## Pennadoù kar

* Svastika
* Lábaro
* Kroaz
* hevoud
# Laudio

Laudio (euskareg; Llodio e spagnoleg, kenofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
# Islas del Cisne

Islas del Cisne (Swan Islands e saozneg, Inizi an Alarc'h e brezhoneg), anvet Islas Santanilla ivez, zo un enezeg e Honduras,3,7 km² dezhi, er Mor Karib, e pleg-mor Honduras, un 250 km er biz a-vaez d'an douar-bras. Teir enezenn zo :
* Cisne Grande (2,5 km²) ;
* Cisne Pequeño (1,2 km²) ;
* Cayo Pájaro Bobo (Booby Cay e saozneg), a-boan 0,01 km².
* Cisne Grande
* Cisne Pequeño

## Istor

Islas Santa Ana eo an anv a voe roet dezho gant Kristol Goulm pan o c'havas da zeiz santez Anna er bloaz 1502. Adalek ar XVI$^{vet}$ kantved e voent un toull morbreizherien, betek kreiz an XIX$^{vet}$ kantved. E 1775 e voent lakaet war ur gartenn dindan an anv Swan Islands. E 1860 e voent ched diwezhañ ar morbreizher amerikan William Walker (1824-1860) ; a-c'houde e varv e voe arc'het an enezeg gant Honduras e 1861, met dindan beli SUA e voent lakaet e 1863 dre ar Guano Act. Darempredet gant dastumerien guano ha pesketaerien e vezont abaoe.
E miz Du 1971 e voe lakaet an enezeg dindan beli Honduras, a lakaas an enezeg en Departamant Islas de la Bahía, met lec'hiennoù skingomz ha hinouriezh a vez implijet c'hoazh gant SUA eno, gant asant Honduras.

## Notennoù

* ↑ (es) Carlos A. Ferro, El caso de las Islas Santanilla, Oficina de Relaciones Públicas, Presidencia de Honduras, 1972 Google Books
* ↑ (en) Britannica
# Islavarenn-amzer

Un islavarenn-amzer pe amzeriañ zo un islavarenn-doareañ, war un dro islavarenn ha renadenn-amzer. Degaset e vezont:
* gant pa, hag ivez aba, endra
* gant araogennoù (pe troiennoù) dirak ar stagell ma:
** abaoe, a-barzh, a-benn, adalek, a-raok,
** betek
** e-keit, e-pad,
** goude, war-lerc'h.
* gant ken na.
# Islamabad

Islamabad (ourdoueg:اسلام آباد) eo kêr-benn Pakistan.
# Island (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Island a c'hall bezañ :

## Lec'hioù

* anv ur vro, Island, anvet ivez "Enez ar Skorn" e brezhoneg (skrivet Ísland en islandeg)
* ar ger saoznek island, hag a dalv enezenn, a gaver e-barzh anvioù e-leizh dre ar bed evel
** Rhode Island
** Inaccessible Island
* Island (Yonne), ur gumun c'hall e departamant Yonne
* Island (Kentucky), ur gêr e Stadoù Unanet Amerika
* Island County, ur gontelezh e stad Washington, e Stadoù Unanet Amerika

## Traoù all

* Island (romant), ur romant gant Aldous Huxley, embannet e 1962
* The Island (film, 2005), ur film stadunanat savet gant gant Michael Bay e 2005