OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kri

Kri zo:
* ur ger brezhonek hag a dalv kement ha gop, pe hop, hopadenn
* doare rannyezhel ar ger kriz, e-maez Leon
* anv ar bobl amerindian Kri eus Kanada, krieg o yezh
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Kreñvlec'h roman Slack

Kreñvlec'h roman Slack a oa ur c'hreñvlec'h roman er gornaoueg da Huddersfield, e West Yorkshire, e hanternoz Bro-Saoz.
Ne chom ket aspadennoù anezhañ ken war an hent roman a gase eus Deva Victrix (Chester) da Eboracum (York). Marteze e oa ar c'hreñvlec'h anvet Cambodunum, meneget en Itinerarium Antonini. Marteze ivez e oa unan all anvet Camulodunum (arabat kammgemer gant Colchester).

## Anv

Kavout a reer meneg eus ar c'hreñvlec'h roman-se e skridoù :
* Klaudios Ptolemaios II, 3, 10 : Camunlodunum / Camulodunum, unan eus kêrioù ar Vriganted
* Dizanv Ravenna 106$_{59}$ : Camulodono
Talvoudegezh hervez Rivet & Smith : gwelout Camulodum (Colchester).

## Notennoù

{{Daveoù
* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Kreñvlec'h Pentevr

Kreñvlec'h Pentevr a zo ur c'hreñvlec'h e Sant-Pêr-Kiberen, lakaet sevel adalek 1748 gant Louis Jean Marie de Bourbon, dug Pentevr, ac'hane anv ar savadur.

## Eil Brezel-bed

E-kerzh an Eil Brezel-bed he doa graet an arme alaman un toull-bac'h eus al lec'h evit tud ar Rezistañs, ha meur a hini a voe jahinet ha lazhet : 59 en holl.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù

* ↑ KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg
# Lacco Ameno

Lacco Ameno zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
# Laconi

Laconi zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Lacres

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Lacres |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Lacres e Kanton Samer hag en Arondisamant Boulogne-sur-Mer | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Samer et environs |
| Kanton | Samer |
| Kod INSEE | 62483 |
| Kod post | 62830 |
| Maer | Henri Malliard |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,23 km² |
| Led | 50° 35' 43" Norzh |
| Hed | 01° 45' 07" Reter |
| Uhelder kreiz | 100 m |
| Uhelder bihanañ | 75 m |
| Uhelder brasañ | 193 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 218 (2007) |
| Stankter | 26 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Lacres a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lacroix

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lacroix zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh gallek.

## Tud

* Alain Lacroix (1971-), skrivagner gall
* Albert Lacroix (1834-1903), embanner belgiat ;
* André Lacroix, anv meur a zen
* Annie Lacroix-Riz (1947-), istorourez c'hall;
* Antoine de La Croix, skrivagner gall eus ar XVIvet kantved ;
* Charles François Lacroix de Marseille (v. 1700 - v. 1779), livour gall ;
* Christian Lacroix, anv meur a zen;
* Claude Lacroix (1652—1714), beleg alaman;
* Émeric de Lacroix (ca 1590— ?) skrivagner gall;
* Émile Lacroix (1920 - 1993), politikour belgiat, emsaver wallon ;
* Étienne Lacroix (1579—1643), misioner gall ;
* Évelyne Lacroix (1939 - 1993), aktourez c'hall ;
* François de Lacroix (1774—1842), doueoniour gall
* François Boissier de Sauvages de Lacroix (1706 - 1767), medisin ha louzaouer gall;
* François Joseph Pamphile de Lacroix (1774 - 1841), jeneral gall ;
* François Grudé, sieur de La Croix du Maine, dit Crucimanius, (1552—1592), levraoueger gall ;
* Gaspard-Jean Lacroix (ca 1820— ?), livour gall;
* Isaac-Jacob Lacroix (1751—début du XIX S.), engraver suis ;
* Jean Lacroix
* Jean-Baptiste Lacroix (1664—1742), skrivagner gall;
* Jean-Baptiste-Marie-Albert Lacroix (1834—), embanner belgiat;
* Jean-François de Lacroix, skrivagner gall en XVIIIvet kantved
* Jean-Louis Lacroix (1766-1813), pe Lacroix de Niré, lenneg gall ;
* Jean-François Delacroix dit “Lacroix d’Eure-et-Loir” (1753-1794), dispac'her gall;
* Jean-Paul Lacroix, skrivagner gall ;
* Jean-Pierre Lacroix , anv meur a zen
* Léo Lacroix (1937-), skier gall ;
* Louis-Antoine-Nicole de Lacroix (1704—1760), douaroniour ;
* Lucien Lacroix (1855 - 1922), beleg hag istorour gall ;
* Sébastien Lacroix, anv meur a zen ;
* Séraphin de Lacroix (1589—), doueoniour gall ;
* Stage Lacroix,kaner kebekat ;
* Sylvestre-François Lacroix (1765 - 1843), matematikour gall ;
* Thierry Lacroix (1967-), rugbier gall;
* De Lacroix-Marron barzh gall er XVIvet kantved

## Lec'hanvadurezh
### Alamagn

* Soldat Lacroix, delwenn e Saarlouis

### Bro-C'hall

Kumunioù
* Lacroix-Barrez, en Aveyron ;
* Lacroix-Falgarde, en Haute-Garonne ;
* Lacroix-Saint-Ouen, en Oise ;
* Lacroix-sur-Meuse, e Meuse ;
* Saint-François-Lacroix, e Moselle.
* Lacroix, kumun gozh e Moselle, hiziv e Saint-François-Lacroix ;
* Lacroix, e Puy-de-Dôme, e kumun Manzat ;
Lec'hioù arall:
* Île Lacroix, enezenn er Seine, e-kreiz Rouen ;
* Parc de Lacroix-Laval, e Rhône.

## C'hoariva

* Le Chemin de Lacroix, pezh-c'hoari gant Jean Barbeau, c'hoarivaour kebekat en 1970.

## Sonerezh

* Ar Groupe Lacroix, ur strollad sonaozourien suis hag aostrian.

## Embregerezhioù

* Maurice Lacroix, horolajer suis
* Ski Lacroix, krouet gant ar skier gall Léo Lacroix.

## Pennadoù kar

* La Croix
* Delacroix
* Croix
# Lacs

Lacs zo ur rannvro eus Aod an Olifant, e kreiz ar vro.
g • ka • ke Rannvroioù Aod an Olifant :
| Rannvroioù | Agnéby · Bafing · Bas-Sassandra · Denguélé · Dix-Huit Montagnes · Fromager · Haut-Sassandra · Lacs · Lagunes · Marahoué · Moyen-Cavally · Moyen-Comoé · N'zi-Comoé · Savanes · Sud-Bandama · Sud-Comoé · Vallée du Bandama · Worodougou · Zanzan |
# Lachieg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù burmek an norzh eo al lachieg (las(h)i, letsi, leqi, chashan, lachikwaw, ac'ye pe lacid) komzet gant tro-dro da 900.000 den (1990) e Myanmar (55.500 den e 1983) e Sina.
Ur yezh gant peder zonenn an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
* Yezhoù burmek
# Lackford

Lackford zo ur gêriadenn hag ur barrez e Suffolk, e gevred Bro-Saoz. E 2005 e oa 270 den o chom eno.

## Istor

Un annezadenn roman Camboritum = ur roudour e-barzh pleg ur stêr

## Douaroniezh

* Ar stêr Lark e Lackford
35 km er biz da g-Cambridge (Duroliponte), war lez ar stêr Lark.

## Anv

* Camboritum, e levr Rivet & Smith, diwar *Cambo = pleg + rit-um = roudour.
I.A 474$^7$ (Iter V) : CAMBORICO Icknield Way = hent Icknield a dremen ar stêr Lark.
P. Lebel, RIO, XIV (1962), 171 a lak da sonjal evit *cambo- un eil stumm : risklus, dañjerus : "ar roudour arvarus".
* Lackford
Lec-, Lacford II EHR 43, Le(a)cforda, Lacforda DB, Leacforde c 1095 Bury; Lacford 1253 Ch. OE (hensaozneg) leac-ford = ur roudour ma kaver pour.
A.D. Mills, heuliañ Ekwall : anv ar stêr Lark, a zo bet savet war-lerc'h.

## Levrioù talvoudus

* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* A.D. Mills : Oxford Dictionary of British Place Names. Oxford University Press. 1991 ... 2003
# Lacchiarella

Lacchiarella a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lacedonia

Lacedonia zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Proviñsoù Arc'hantina

Setu amañ anvioù proviñsoù Arc'hantina, 23 zo anezho, 24 ma konter ivez ar Ciudad Autónoma de Buenos Aires, an distrig kevreadel.
| Ciudad Autónoma de Buenos Aires Proviñs Buenos Aires Catamarca Chaco Chubut Córdoba Corrientes Entre Ríos Formosa Jujuy La Pampa La Rioja | Mendoza Misiones Neuquén Río Negro Salta San Juan San Luis Santa Cruz Santa Fe Santiago del Estero Tierra del Fuego, Antártida e Islas del Atlántico Sur Tucumán |
# Proviñsoù Belgia

Proviñsoù Belgia a zo rannoù melestradurel eus Rouantelezh Belgia.

## Roll proviñsoù Belgia

* Antwerpen
* Brabant Flandrez
* Brabant Wallonia
* Hainaut
* Kornôg-Flandrez
* Liège
* Limbourg
* Luksembourg
* Namur
* Reter-Flandrez
# Proviñs Ñuble

Proviñs Ñuble a oa ur broviñs eus Chile e Rannvro ar Biobío, etre 1974 ha 2018. Kêr Chillán e oa ar gêr-benn. Aet eo ar broviñs-se da ober Rannvro Ñuble abaoe 2018.

## Kumunioù

Meur a gumun a oa enni:
* Bulnes (Chile)
* Cobquecura
* Coelemu
* Coihueco
* Chillán
* Chillán Viejo
* El Carmen
* Ninhue
* Ñiquén
* Pemuco
* Pinto
* Portezuelo
* Quillón
* Quirihue
* Ránquil
* San Carlos
* San Fabián
* San Ignacio
* San Nicolás
* Treguaco
* Yungay
# Proviñs Última Esperanza

Proviñs Última Esperanza zo ur broviñs eus Chile, e su ar vro, e Rannvro Magallanes. Puerto Natales eo ar gêr-benn anezhi. Un 20 000 a dud zo o chom enni, en un dachennad a 55 443,9 km2, da lavarout eo 0,41 a dud dre gilometr-karrez.
Dont a ra anv ar broviñs eus hini ar Seno Última Esperanza, roet gant ar moraer spagnol Juan Ladrillero, pa oa o klask strizh-mor Magallanes.

## Kumunioù

Div gumun zo er broviñs:
* Natales, ha Puerto Natales eo ar pennlec'h;
* Torres del Paine, ha Villa Cerro Castillo eo ar pennlec'h.

## Skeudennoù

* Puerto Natales
* Cerro Castillo
# Proviñsoù-Unanet

Proviñsoù-Unanet (Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden e nederlandeg, da lâret eo « Republik ar Seizh Izelvro Unanet ») a vez graet eus seizh proviñs an norzh eus ar Seitek Proviñs pe an Izelvroioù spagnol etre 1581 ha 1795, pa voe savet ar Republik Batav (19 a viz Genver 1795 - 5 a viz Mezheven 1806), ha da c'houde, Rouantelezh Holland (5 a viz Mezheven 1806 - 13 a viz Gouere 1810), gant ar C'hallaoued.
Anv a vez graet ivez eus Izelvroioù an Hanternoz (pe Izelvroioù an Norzh), evit merkañ an diforc'h gant Izelvroioù ar C'hreisteiz (pe Izelvroioù ar Su) chomet dindan beli Spagn.
D'ar 26 a viz Gouere 1581, dre Akta Den Haag, an holl broviñsoù-se hag a oa dindan beli roue Spagn a oa deuet da vezañ dizalc'h en ur grouiñ ur c'hevread. Ne oa ket ezhomm da glask re bell abegoù pennañ an digevrediñ-se :
* ur respont e oa d'ar c'hreizennadur boulc'het gant Tiegezh Habsburg,
* abegoù relijiel a oa dre ma oa bet dibabet dogmoù ar gall Jean Calvin gant an darn vrasañ eus annezidi ar proviñsoù-se en enep da bolitikerezh dreistkatolik Fulup II (Spagn).
Adalek 1586 o devoa paouezet Stadoù ar Proviñsoù Unanet da glask un tiern nevez hag aet e oa ar C'hengevread da Republik.

## Ar seizh proviñs

* Friz, aotrouniezh kozh
* Gelderland, lod eus Dugelezh Geldern kozh
* Groningen, aotrouniezhoù kozh ar gêr hag an Ommelanden
* Holland, kontelezh kozh
* Overijssel, aotrouniezh kozh
* Proviñs Utrecht, aotrouniezh kozh (Arc'heskopti Utrecht likaet e 1528 gant Feur-emglev Schoonhoven)
* Zeeland, kontelezh kozh.
Ouzhpenn se e oa un eizhvet proviñs, kontelezh Drenthe, met ken paour e oa ar vroig-se ma n'he doa ket da baeañ tailhoù ha ma n'he doa dileuriad ebet e Stadoù an Izelvroioù.
# Proviñsoù Bro-C'hall

A-raok krouidigezh an departamantoù gall e 1790, e penn-kentañ an Dispac'h gall, e oa rannet rouantelezh Bro-C'hall e proviñsoù.

## Ar proviñsoù gall
### Proviñsoù Bro-C'hall a-raok an Dispac'h gant kêrbennoù o gouarnamantoù, deiz o stagidigezh ouzh ar Rouantelezh (skrivet RF) pe stagidigezh o zitl ouzh domani ar roue

* Enez-Frañs (Île-de-France) (Pariz). Edo ar broviñs-se e domani ar roue gall.
* Berry (Bourges) Savet e voe ar broviñs-se diwar beskontelezh Bourges, staget e 1101.
* Orléanais (Orleañs). Kontelezh Orleañs eo a zo mamm d'ar broviñs-se, stag ouzh domani ar roue.
* Normandi, (Normandie), (Rouen) dugelezh karolingat krouet en 911 evit Rollon (DR:1204). Staget e voe ouzh Bro-Saoz goude 1066.
* Languedoc, (Toulouse) (RF:508). Gounezet goude emgann Vouillé. Kontelezh Toulouse a voe staget dre un dimeziñ en (DR:1271).
* Lyonnais (Lyon). Proviñs deuet diwar gontelezh Lyon (RF:1313).#
* Daofinez (Grenoble) Proviñs deuet diwar an dauphiné de Viennois (staget e 1343).
* Champagn (Troyes) kontelezh karolingat, staget dre zimeziñ e 1361.
* Aunis, e dalc'h Akitania (1371, La Rochelle).
* Saintonge (1371, Saintes).
* Dugelezh Akitania (Aquitaine), Bourdel Dugelezh merovingat, distaget diouzh Rouantelezh Bro-C'hall pa addimezas Eleonora en 1152 (RF:1453) Dugelezh Guyenne ha Gascogne en 1789).
* Bourgogn (1477, Dijon Dugelezh capétien).
* Pikardi (1482, Amiens).
* Poatev, e dalc'h Akitania (1416, Poitiers).
* Anjev (1482, Angers).
* Provañs (1482, Aix).
* Kontelezh Angoulême (1515, Angoulême).
* Bourbonnais (Moulins) Proviñs deuet eus dugelezh Bourbon (DR:1527).
* Marche (Guéret) Cette province trouve son origine dans le comté de la Marche (DR:1527).-->
* Breizh (Naoned) Proviñs deuet eus dugelezh Breizh, dizalc'h, staget dre zimeziñ (RF:1532).
* Maine (Le Mans) Ur gontelezh e oa ar broviñs, a-raok bezañ lakaet da zugelezh (DR:1584).
* Touren (1584, Tours).
* Bro-Lemojez (1589, Lemojez).
* Kontelezh Foix (1607, Foix).
* Kontelezh Artez (Artois) (1659, Arras). Gwechall e oa Artez en Izelvroioù spagnol, dindan an Habsbourged, evel Flandrez.
* Bearn (Pau) (staget ouzh Bro-C'hall e 1620).
* Un nebeud douaroù a zo gall hiriv ne oant ket er rouantelezh c'hall en 1789
* Comtat Venaissin, e dalc'h Stadoù ar Pab (1791, Carpentras) ha kêr Avignon, e dalc'h ar pab ivez. Priñselezh Orange a oa bet staget en 1713.
* Republik Mulhouse, kevreet gant kantonioù suis (1798).
* Dugelezh Savoia, e dalc'h Rouantelezh Sardigna (1860, Chambéry)
* Kontelezh Nisa, e dalc'h Rouantelezh Sardigna (1860, Nice).
* Priñselezh Montbéliard (1793, Montbéliard).

## Kartennoù

| Gouarnamantoù kozh Bro-C'hall e 1789 | An departamantoù gall e 1791, gant bevennoù ar proviñsoù kozh |
# Proviñsoù Iran

Proviñsoù Iran zo 31 anezho.

## Listenn ar proviñsoù

| Teheran Qom Markazi Qazvin Gilan Ardabil Zanjan Azerbaijan-e-sharghi (ar reter) Azerbaijan-e-gharbi (ar c'hornôg) Kordestan Hamedan Kermanshah Ilam Lorestan Khuzestan Chahar Mahaal-o-Bakhtiari | Kohkiluyeh-o-Boyer Ahmad Bushehr Fars (Iran) Hormozgan Sistan-o-Balouchestan Kerman Yazd Esfahan Semnan Mazandaran Golestan Khorasan-e-shomali (an hanternoz) Khorasan-e-razavi Khorasan-e-jonubi (ar c'hreisteiz) Alborz |

## Keleier

| Proviñs | Kêr-benn | Gorread (km²) | Poblañs | Bloavezh |
| Teheran | Teheran | 19 196 | 16 000 000 | ? |
| Qom | Qom | 11 237 | 853 000 | 1996 |
| Markazi | Arak | 29 152 | 1 350 000 |
| Qazvin | Qazvin | 15 821 | 1 000 000 | ? |
| Gilan | Rasht | 14 700 | 2 000 000 | ? |
| Ardabil | Ardabil | 18 011 | 1 284 318 | ? |
| Zanjan | Zanjan | 36 400 | 1 700 000 | ? |
| Azerbaijan-e-sharghi (ar reter) | Tabriz | 47 830 | 1 700 000 | ? |
| Azerbaijan-e-gharbi (ar c'hornôg) | Orumieh | 43 660 | 3 000 000 | 2006 |
| Kordestan | Sanandaj | 28 817 | 1 346 383 | 1996 |
| Hamedan | Hamedan | 19 546 | 1 700 000 | 1996 |
| Kermanshah | Kermanshah | 24 741 | 1 902 760 | 2006 |
| Ilam | Ilam | 19 086 | 540 000 | 2005 |
| Lorestan | Khorramabad | 28 392 | 1 600 000 | 1996 |
| Khuzestan | Ahvaz | 63 238 | 3 700 000 | 1996 |
| Chahar Mahaal ha Bakhtiari | Shahre kord | 16 533 | 832 000 | 2005 |
| Kohkiluyeh et Buyer Ahmad | Yasuj | 15 563 | 544 000 | 1996 |
| Bushehr | Bushehr | 23 191 | 744 000 | 1996 |
| Fars | Chiraz | 122 400 | 3 800 000 | ? |
| Hormozgan | Bandar Abbas | 68 475 | 1 100 000 | 1996 |
| Sistan ha Baluchistan | Zahedan | 181 600 | 2 100 000 | 1996 |
| Kerman | Kerman | 181 714 | 2 000 000 | 1996 |
| Yazd | Yazd | 73 467 | 1 033 291 | 2006 |
| Esfahan | Esfahan | 107 027 | 3 923 255 | 2000 |
| Semnan | Semnan | 107 027 | 501 000 | 1996 |
| Mazandaran | Sari | 23 833 | 2 600 000 | 1996 |
| Golestan | Gorgan | 20 380 | 1 700 000 | 2005 |
| Khorasan-e-shomali (an hanternoz) | Bojnourd | 28 434 | 786 918 | 2005 |
| Khorasan-e-jonubi (ar c'hreisteiz) | Birjand | 69 555 | 510 218 | 2005 |
| Khorasan-e-razavi | Mashhad | 144 681 | 5 202 770 | 2005 |
| Alborz | Karaj | 5 833 | 1 375 450 | 2005 |
# Proviñs Ávila

Proviñs Ávila zo unan eus an 50 proviñs zo e Spagn, e Kumuniezh Emren Kastilha ha León. Kêr Ávila eo ar gêr-benn. 248 kumun zo enni.

### Komarkoù

Proviñs Ávila zo pemp komark enni :
* komark Arévalo
* komark Ávila
* komark Burgohondo-Cebreros-El Tiemblo
* komark El Barco de Ávila-Piedrahita
* komark Arenas de San Pedro
# Proviñsoù Illiria

Proviñsoù Illiria (Provinces illyriennes e galleg) a oa bet kemeret gant Bro-C'hall e 1805 diwar-goust impalaeriezh Aostria, hag adkemeret ganti diwar-goust an Impalaeriezh c'hall en 1813.

## Istor

Savet e voe Proviñsoù Illiria gant un dekred impalaerel d'ar 14 a viz Here 1809, goude da Impalaeriezh Aostria koll emgann Wagram ha sinañ feur-emglev Schönbrunn, ha neuze leuskel gant Bro-C'hall tachennoù Karintia Uhel (Villach), Carniola, Kroatia er mervent d'ar Sava, Gorizia ha Trieste. Bodet e voe an holl zouaroù-se d'ober Proviñsoù Illiria, ha lakaet ar gêr-benn e Laybach (a zo kêr-benn Slovenia hiriv, hogen anvet Ljubljana). Ouzhpenn-se e voe staget outo
* Republik Ragusa (hiriv Dubrovnik), a oa bet staget ouzh Bro-C'hall e 1808,
* Dalmatia, a oa staget ouzh Rouantelezh Italia abaoe 1805.
# Lazhadeg Amritsar

Lazhadeg Amristar, anvet lazhadeg Jallianwala Bagh ("Liorzh den ar Jallah") a voe graet gant ar Saozon en India d'an 13 a viz Ebrel 1919 da vare lid ar Vaisakhi, ar bloaz nevez. Un dolpadeg vras a dud a voe en Amritsar evit goulenn dieubidigezh daou vrogarour indiat ha sevel a-enep an dekred Rowlatt, kemeret gant ar gouarnamant saoz evit astenn ar renad espar oa oa bet e-pad ar Brezel bed kentañ. Tennet e voe war engroez ar vanifesterien gant soudarded saoz ha lazhet 379 den, tra ma voe gloazet war-dro 1200 den all.
Hervez an istorourien eo diwar neuze e krogas diskar ar Raj breizhveuriat.
# Lazhadeg Babi Yar

Lazhadeg Babi Yar eo lazhadeg vrasañ ar Shoah dre bistolennoù gant an Einsatzgruppen en Ukraina en URSS. 33 771 Yuzev a voe drouklazhet gant an nazied ha kenlabourerien eus ar vro d'an 29 ha d'an 30 a viz Gwengolo 1941 tro-dro d'ar stankenn Babi Yar e Kyiv. Lazhadegoù all a voe kaset da benn el lec'h-se da c'houde, a-enep ar Yuzevien, ar Romed, prizonidi brezel, komunourien, Ukrainiz, ha lazhet e voe etre 100 000 ha 150 000 den betek ma voe savet kamp Syrets e 1942.
Babi Yar, "Stankenn ar Gwrac'hed", Бабин Яр en ukraineg, Бабий Яр e rusianeg, Babi Jar e poloneg, zo un anv-lec'h e kornôg Kyiv.
Deuet e oa da vezañ lec'h un neved e koun an dud varvet, gant ur sinagogenn. Fromet e voe ur bern tud pa oa bet bombezennet savadurioù tro-dro d'ar park e-kerzh brezel Ukraina e 2022 gant arme Rusia, ar pezh en doa savet aon e vije distrujet an neved.
* Prizonidi soviedat o touarañ korfoù e Babi Yar e 1941
* Lazhadeg trevourien soviedat e Babi Yar e 1942, poltred bet kavet war korf un ofiser alaman lazhet.

## Daveoù

* ↑ (fr) CheckNews : Le mémorial juif de Babi Yar a-t-il été détruit par un bombardement russe à Kyiv ?, Libération, 02/03/2022. Lennet d'an 2/03/2022
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Lazhadeg Birni N'Konni

Lazhadeg Birni N'Konni zo ul lazhadeg graet gant ur rannarme c'hall d'an 2 a viz Mae 1899 e kêr vihan Birni N'Konni, hiriv e Niger.

## Liamm diavaez

* 2 mai 1899: Massacre de Birni-N'Konni (Soudan - Niger)
# Lazhadeg Cannstadt

Lazhadeg Cannstatt (Blutgericht zu Cannstatt en alamaneg) zo un darvoud c'hoarvezet e koulz ur vodadeg-varn gant ar Franked e Cannstatt, e-tal Stuttgart e 746, goulennet gant Karloman, mab henañ Karl Martel, da varn uhelidi an Alemanni.
E-kerzh ar vodadeg e tamallas ar roue Karloman dislealded ar briñsed alaman, o lavarout o devoa kemeret perzh en emsavadeg an duged Theudebald hag Odilon Bavaria. Ne oa tu ebet d'ober galv, lakaet e voe darn eus an uhelidi d'ar marv, diberc'hennet re all, nemet n'ouzer ket ar munudoù.

## Levrlennadur

* R. Christlein u. a.: Die Alamannen. Archäologie eines lebendigen Volkes. Stoccarda 1978
* Karlheinz Fuchs, Martin Kempa, Rainer Redies: Die Alamannen, Theiss, Stoccarda, 2001 (ISBN 3-8062-1535-9)
* Dieter Geuenich: Geschichte der Alemannen. Kohlhammer, Stoccarda 2004 (ISBN 3-17-018227-7), (ISBN 3-17-012095-6)
* Zur Geschichte der Alamannen (Wege der Forschungen), Darmstadt, 1979
# Lazhadeg Binh Tai

Lazhadeg Binh Tai Lazhadeg Bình Tai a zo bet ul lazhadeg kaset da benn gant lod lu Republik Su Vietnam bet kaset e brezel Vietnam. Sevenet ez eo bet al lazhadeg d'an 9 a viz here 1966 o welet 68 sivil hep armoù o vevañ e kêriadenn Bình Tai bezañ lazhadeget. Kêriadenn Binh Tai a oa e proviñs Quảng Ngãi er Su Vietnam. An tu a zo da liammañ al lazhadeg-se gant lazhadeg Diên Niên e proviñs Phước Bình.
An dachenn a oa ul lod d'eus al lec'h brezel bet lakaet dindan karg ar brigadenn Aerouant C'hlas d'eus an SMRK (Strollad Marines Republik Korea). Darn ar gouzañverien a oa bugale, merc'hed ha tud kozh.
Ar gazetenn Su Korean Hankyoreh en deus bet enklasket tro-dro d'al lazhadegoù e-pad brezel Vietnam a-berzh ar soudarded su Korean hag en deus bet kavet lod all ouzhpenn da lazhadeg Binh Tai.
Ar c'horonal Kim Ki-tae, Penn ar 7vet kompagnouniezh, 2vet brigadenn an SMRK (Strollad Marines Republik Korea), en deus kofeset d'ar gazetenn su Korean Hankyoreh. oberioù an devezh 9 a viz here 1966 e Binh Tai. Ar soudarded Su Korean o devoa bet plantet tan e tiez ar gêriadenn ha gortozet e teufe maez an dud evit tennañ warno diabeg.

## Notennoù

* ↑ Special reportage- part III The South Korean Vietnam War experience

## Liammoù diavaez

* Kim, Hyun Sook Lee. Korea's "Vietnam Question": War Atrocities, National Identity, and Reconciliation. Positions: East Asia Cultures Critique, Volume 9, Number 3, Winter 2001, p. 622-635. E-ISSN: 1527-8271
# Lazhadeg Dahra

Lazhadeg Dahra a voe graet gant an arme c'hall e Mezheven 1845 en Aljeria, dindan urzhioù al letanant-koronal Aimbable Pélissier, diwezhatoc'h marichal, a vougas ur meuriad berber repuet e kevioù Dahra.

## Liammoù diavaez

* (fr) L'Humanité, 13/06/2022
# Lazhadeg Bình Hòa

Lazhadeg Bình Hòa zo ul lazhadeg a voe kaset da benn gant izili lu Republik Su Vietnam e-kerzh brezel Vietnam. Sevenet evoe bet etre an 3 hag ar 6 a viz Kerzu 1966 ; 430 den nann-soudard hep armoù a oa o vevañ e kêriadenn Bình Hòa, e proviñs Quảng Ngãi er Su Vietnam, a voe lazhet.
An dachenn a oa ul lodenn eus al lec'h-brezel bet lakaet dindan karg brigadenn Blue Dragon ("Aerouant Glas") an SMRK (Strollad Marines Republik Korea). Bugale, merc'hed ha tud kozh e voe darn eus ar c'houzañvidi, 21 maouez dougerez en o zouez.
Soudarded Republik Korea a blantas tan en holl diez hag a lazhas kantadoù a bennoù chatal goude bezañ bet lazhet an dud. Ar re a oa manet bev a zec'has etrezek ar strollad Viet Cong a oa o vont gant ar stourm a-enep al lu Amerikan, hag evel-just ar soudarded sukorean kevredidi dezho.
Er memes bloavezh e voe lazhadegoù all gant ar soudarded sukorean engouestlet e brezel Vietnam : lazhadeg Binh Tai, lazhadeg Bình An, lazhadeg Tây Vinh pe c'hoazh lazhadeg Diên Niên - Phước Bình.
Labouret ez eus bet don dindan ur stumm enklask war al lazhadegoù sevenet gant soudarded sukorean e-pad brezel Vietnam gant kazetennerien ar gazetenn sukorean Hankyoreh.

## Liammoù diavaez

* Kim, Hyun Sook Lee : Korea's "Vietnam Question": War Atrocities, National Identity, and Reconciliation. Positions: East Asia Cultures Critique, Volume 9, Number 3, Winter 2001, p. 622-635. E-ISSN: 1527-8271.

## Notennoù

* ↑ (en) The South Korean Vietnam War experience