OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bern

Bern :
| Gwel eus kêr. ||
| Anv alamanek | Bern |
| Anv gallek | Berne |
| Anv italianek | Berna |
| Anv romañchek | Berna |
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Bern |
| Distrig | arondisamant Bern-Mittelland |
| Yezh ofisiel | alamaneg |
| Niv. OFS | 0351 |
| Kod post | 3000, 3001, 3003, 3004, 3005, 3006, 3007, 3008, 3010, 3011, 3012, 3013, 3014, 3015, 3018, 3019, 3020, 3024, 3027, 3029, 3030 |
| Maer | Alec von Graffenried |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | https://www.bern.ch/, https://www.bern.ch/fr, https://www.bern.ch/it, https://www.bern.ch/en |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 134 506 ann. |
| Stankter | 2 606 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 46° 56′ 57″ Norzh 7° 26′ 50″ Reter / 46.9490904, 7.4473572 |
| Uhelder | 542 metr |
| Gorread | 51,62 km² |
| Kumunioù stok | Bremgarten bei Bern, Ittigen, Kirchlindach, Mühleberg, Muri bei Bern, Neuenegg, Ostermundigen, Wohlen bei Bern, Frauenkappelen, Zollikofen, Köniz |
| kemmañ |
Bern (Bern en alamaneg unvan ha Bärn en alamaneg Suis, Berne e galleg, Berna en italianeg hag e romañcheg) eo kêr-benn Suis ha pevare kêr ar vro. D'an 31 a viz Kerzu 2019 e oa 134 591 annezad o chom enni. Al lod brasañ anezho a zo alamanegerien.
Disklêriet e oa gant an Unesco eo ar gêr gozh lodenn eus ar glad bedel e 1983.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Gwel panoramek eus ar gêr-gozh diwar an iliz-veur

## Tud liammet gant ar gêr

* al livour Paul Klee
* e Bern eo e tispakas ar fizikour a orin alaman Albert Einstein e deorienn diwar-benn ar geñveregezh.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (de) Regionalporträts 2021: Kennzahlen aller Gemeinden Kavet 16/11/2021.
# Bermudo Iañ

Bermudo Iañ, lesanvet El Diácono ("An Diagon") a oa roue Asturiez en VIII$^{vet}$ kantved, eus 789 da 791.
# Bernabé

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bernabé zo un anv tiegezh gallek.

## Tud

* Jean Bernabé (1942-2017), skrivagner gall
* Francisco Bernabé (1970), politkour spagnol

## Lec'h

* Rivière Bernabé, adstêr d'ar Péribonka e Kebek
# Bernadette Malgorn

Bernadette Malgorn, Bartrez Malgorn a-wechoù e brezhoneg, ganet d'an 19 a viz Mezheven 1951 e Naoned, zo ur bolitikerez c'hall a orin breizhat hag a zo bet prefedez Roazhon.
E 2009 e oa bet lakaet e penn listenn an UMP e Penn-ar-Bed evit an dilennadeg rannvroel. E-touez an dud war he listenn he doa lakaet ar guzulierez-rannvro Françoise Louarn (UMP). E 2014 e oa e penn listenn an tu-dehoù e dilennadeg kêr Vrest. E 2015 e oa war ar renk e kanton Brest-2, en anv an tu-dehoù adarre.
Ur c'han brezhonek zo bet savet dezhi :
Gwechall er skol oa ur vestrez Ha hiziv c'hoazh ez eus unan Hec'h anv dezhi a zo Bartrez Votomp 'viti gwitibunan $^{Euspelec'heteu?Gantpiveobetsavet?Peureobetimplijethakanet?}$

## Liamm diavaez

* Blog Bartrez Malgorn
# Bernadette Soubirous

Bernadette Soubirous, pe Marie-Bernarde Soubiroux, hec'h anv ofisiel (Bernadeta Sobirós en okitaneg, he yezh kentañ), Santez Bartrez Soubirous pe Santez Bernadeta Soubirous evit Iliz Breizh, ganet d'ar 7 Genver 1844 e Lourd, marvet d'ar 16 Ebrel 1879 e Nevers, a zo bet ur santez katolik, a zo bet brudet kenañ abalamour da emziskouezioù ar Werc'hez Vari a lavare he doa gwelet en ur c'hev e Lourd. D'an 18 a viz C'hwevrer emañ he gouel.

## Bugaleaj

Milinerien e oa he zud, François Soubirous (1807-1871) ha Louise Castérot (1825-1866) e kêriadenn Boly e-lec'h ma voe ganet Bernadette. 9 c'hrouadur a voe ganet en tiegezh, met 5 anezho ne oant ket chomet bev gwall bell. E 1854 ez eas ar vilin da freuz-stal hag an naon a voe lod Bernadette hag he familh. Ne c'helle ket deskiñ lenn ha klañv e chome alies. Ur plac'h koant e oa koulskoude hervez an dud. Ur spered relijiel kreñv a oa ganti, goude ma n'he deus ket desket mat ar c'hatekiz. Setu perak e lavare : "[...] dibabet on bet gant ar Werc'hez pa 'ouien ket tra". Kaset e oa bet da chom da di he moereb ha maeronez, Bernarde Castérot (1823-1907) da servij evel matez en hec'h ostaliri. Tiegezh Bernadette a yeas da lojañ en ur toull-bac'h kozh hag ar c'hwec'h anezho a oa rediet da chom en ur gambr bihan (ur c'hellig kozh), 3,77 x 4,40 m a vent. E 1857 e voe tamallet François Soubirous da vezañ laeret daou sac'had bleud, hag eñ digablus, war a greder hiziv, ha kaset d'an toull. Kouezhañ a reas e diegezh en dienez bras.

## Emzizkouezioù

Bernadette Soubirous he deus lavaret e wele pa yae da glas keuneud a-hed ar stêr Gâve e-pad darnvuiañ ar bloavezh 1858. Eno e vije bet gwelet ganti un "itron wisket e gwenn" 18 gwech etre an 11 a viz C'hwevrer hag ar 16 a viz Gouere. D'an navet gwech, diwar komzoù ar Werc'hez Mari e tiskoach ar plac'h un eien dour dindan kev Massabielle, e maezioù Lourd.
Da vezañ kendalc'het

## Liammoù diavaez

* https://www.argedour.bzh/colombe-elle-sappelle-colombe/
# Bernalda

Bernalda zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Matera, e rannvro Basilicata.
# Adinfer

Kumunioù Frañs :
| Anv | Adinfer |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Vertes vallées |
| Kanton | Beaumetz-lès-Loges |
| Kod INSEE | 62009 |
| Kod post | 62116 |
| Maer | Jacques Labalette |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,19 km² |
| Led | 50° 11' 41" Norzh |
| Hed | 02° 42' 32" Reter |
| Uhelder kreiz | 130 m |
| Uhelder bihanañ | 100 m |
| Uhelder brasañ | 149 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 216 (2007) |
| Stankter | 34 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | adinfer.free.fr |
Adinfer a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Adiós muchachos

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Adiós muchachos zo anv meur a oberenn spagnolek.

## Kanaouenn

* Adiós muchachos, tango e 1927, gant komzoù Julio César Sanders y letra de César Felipe Veldani.

## Romant

* Adiós muchachos, romant gant Daniel Chavarría

## Filmoù

* Adiós muchachos, film arc'hantinat e 1955, renet gant Armando Bo.
* Adiós, muchachos', anv spagnolek ar film gall Au revoir, les enfants e 1987, renet gant Louis Malle
# Adiós muchachos (tango)

Adiós muchachos zo un tango brudet, son gant César Felipe Vedani ha ton gant Julio César Sanders, hag a voe kanet hag enrollet gant Agustín Magaldi en Eost 1927 ha gitarourien d'e heul.
Er ganaouenn emañ an daneveller war e dalaroù o kimiadiñ diouzh e vignoned.
Komzoù all zo bet savet e meur a yezh ivez.

## Doare saoznek

Un doare saoznek — I Get ideas — zo bet savet gant Dorcas Cochran hag embannet e 1951. Kaoz zo eus un den a sav soñjoù c'hoantus ennañ o sellout ouzh ur plac'h (pe ur paotr, hervez gant piv eo kanet). Netra da welout gant ar son spagnolek.
Kanet eo bet gant Tony Martin, Peggy Lee ha Louis Armstrong, o-zri e 1951. Kanet eo bet gant April Stevens ivez, ha gant Rosemary Clooney a-unan gant Bing Crosby e 1961.

## Liamm diavaez

* Kanet gant Carlos Gardel :
# Adina

Adina zo un anv hebreek.

## Orin

Er Bibl en kaver e Levrioù an Danevelloù evel anv ur soudard d'ar Roue David. Met aliesoc'h bremañ e vez implijet evel anv-plac'h, marteze diwar an anv hebreek all Ada.

## Yezhoù all

* Adine e galleg

## Tud

* Adina Beg Khan, marvet e 1758, soudard punjabi, diwezhañ gouarnour MughalPunjab.
Implijet e vez hiriv evel anv-badez roet d'ar merc'hed:
* Adina Bastidas, politikourez venezuelat.
* Adina Mandlová (1910-1991), aktourez tchek
* Adina Howard (ganet e 1973), kanerez stadunanat.
# Adil Giray

Adil Giray a oa khan Krimea er XVII$^{vet}$ kantved.
An Otomaned a lakaas anezhañ da genlabourat gant ar Gozaked.
| En e raok: Mehmed IV Giray | Khan Krimea 1666 – 1671 | War e lerc'h: Selim Iañ Giray |

## Mammenn

* The Encyclopaedia of Islam gant H.A.R. Gibb.
# Adios

Adios (a-wechoù ivez Adiotz en euskareg, hag Adiós hervez ar stumm spagnolek ofisiel), zo ur gumun vihanik e Nafarroa en Euskal Herria.
174 a dud a oa e 2007.
# Adigeg

Ur yezh kaokazek ar gwalarn eus skourr ar yezhoù kirkasek eo an adigeg (Адыгэ) anvet ivez kirkaseg tcherkeseg komzet gant tro-dro da 300 000 den e Republik Adigea e Rusia (125 000 den), Irak, Israel, Jordania, Makedonia an Norzh, Siria ha Turkia.
Gant ar rusianeg ez eo an adigeg unan eus div yezh kenofisiel Republik Adigea. E Turkia e vez kavet an darn vrasañ eus an dud a ra gant ar yezh-mañ. Eno avat n'he deus statud ofisiel ebet.
Ken tost eo an adigeg d'ar c'habardeg ma vez lavaret alies a-walc'h ez eo ur rannyezh anezhañ.
Unvanet e oa bet ar yezh goude Dispac'h miz Here 1917. Abaoe 1938 ec'h implijer al lizherenneg kirillek evit skrivañ an adigeg goude bezañ bet implijet en he raok kement al lizherenneg arabek da gentañ hag al lizherenneg latin da heul.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Mirdi ar Yezhoù
* Ethnologue
# Adinkerke

Adinkerke :
| Lec’hiadur Adinkerke e kumun De Panne hag e Belgia | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Arondisamant | Veurne |
| Kumun | De Panne |
| Kod post | 8660 |
| Kod pellgomz | 050 |
| Maer | |
| Gorread | 14,89 km² |
| Hed | 02° 36' 09" Reter |
| Led | 51° 04' 31" Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs | 2 519 (2001) |
| Stankter | 169 a./km² |
Adinkerke en izelvroeg, Oyenkerke e flandrezeg-kornôgel, a oa ur gumun war aod Mor an Hanternoz e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Lakaet eo bet e kumun De Panne gant lezenn 1977. Penn eus tu an harzoù gant Bro-C'hall eus al linenn tramgarr a-hed aodoù Belgia; penn all Knokke-Heist, war an harzoù gant an Izelvroioù.

## Bezioù milourel
### Bered Lu Belgia: Belgische militaire begraafplaats Adinkerke

| Bro | Niver a soudarded |
| Belgia | 1 715 |
| Bro-C'hall | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | s.o. Astenn bered ar gumun: Adinkerke Churchyard Extension amañ dindan |
| Hollad | 1 783 |
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo.

### Bezioù ar C'hommonwealth
#### Astenn bered ar gumun: Adinkerke Churchyard Extension

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 67 |
| Hollad | 67 |
Implijet e voe bered ar gumun gant ar British XV Corps adalek miz Even 1917 betek miz Du 1917, e-pad ar Brezel bed kentañ.

#### Adinkerke Military Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 5 |
| Alamagn | 102 |
| Kanada | 2 |
| Rusia | 4 |
| Tchekoslovakia | 39 |
| Rouantelezh-Unanet | Brezel bed kentañ: 168 Eil brezel bed:50 |
| Dianav | 6 |
| Hollad | 365 |
Krouet e voe ar vered gant ar British XV Corps e 1917 e-pad ar Brezel bed kentañ. Implijet e voe betek 1919 hag e 1940 adarre, e-pad an Eil brezel-bed .

## Dave ha notennoù

* ↑ Verbroedering van de Genie van het Cavaleriekorps en de Gepantserde Genie Nr 129, 53 jaargang, Eil trimiziad 2004
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Commonwealth War Graves Commission
# Adjaeg

Ur yezh gbeek eo an adjaeg (aja, ajagbe, adja) komzet gant tro-dro da 1.300.000 den e Togo.
Ur yezh dezrannel gant tonennoù an hini eo evel an holl yezhoù gbeek.
E 1992 eo bet disklêriet ar adjaeg unan eus ar c'hwec'h yezh ofisiel evit kelenn d'an dud deuet e Benin.
Div rannyezh pennañ ez eus:
* an dogboeg
* ar skipieg

## Gwelet ivez

* Yezhoù gbeek
# Bismarck

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bismarck pe Bismark, zo un anv-tiegezh alamanek, a c'hall bezañ meur a dra.

## Tud

* Tiegezh Bismarck, un tiegezh a renk uhel, diskennet eus Herebord von Bismarck
** Otto von Bismarck (1815–1898), kanseller an Impalaeriezh alaman, tad unvaniezh Alamagn
** e vab Herbert von Bismarck (1849–1904), politikour alaman
** Mona von Bismarck (1897–1983), mondianez stadunanat, merc'heg da Herbert von Bismarck ;
** Gottfried Graf von Bismarck-Schönhausen (1901–1949), kannad nazi, mab-bihan da Otto von Bismarck
** Otto Christian Archibald von Bismarck
** Ferdinand von Bismarck (1930-), politikour alaman, mab da Otto Christian Archibald von Bismarck, Priñs Bismarck abaoe 1975.
** ar c'hont Gottfried von Bismarck (1962–2007), mab da Ferdinand von Bismarck
* Carl-Eduard von Bismarck (1961), politikour
* Celia von Bismarck (Geneva, 1971 - Geneva, 2010) kontez suis ha madoberourez, kannadez Kroaz Ruz Suis.

### Anv-badez

* Bismarck Barreto Faria, melldroader brazilian

## Listri

* Bismarck (lestr-brezel), lestr-brezel alaman

## Lec'hioù
### Alamagn

* Bismark (Alamagn), en Altmark

### Aostralia

* Bismarck, anv kozh Collinsvale, e Tasmania

### Kanada

* Bismark (Ontario)

### Papoua Ginea-Nevez

* Mor Bismarck, en hanternoz d'ar vro
* Enezeg Bismarck, darn eus ar vro
* Menezieg Bismarck

### Stadoù-Unanet

* Bismarck (Arkansas)
* Bismarck (Illinois)
* Bismarck (Missouri)
* Bismarck (North Dakota)
* Bismarck (West Virginia)
* Bismarck Township (Michigan)
* Bismarck Township (Minnesota)

### Suafrika

* Bismark (Limpopo)

### Zimbabwe

* Menez Bismarck

## Oberennoù

* Bismarck (film), e 1940 gant Wolfgang Liebeneiner
# Biskoazh kemend-all

Biskoazh kemend-all! zo un estlammadell vrezhonek a verk ar souezh.

## Rimadelloù

Kavout a reer an estlammadenn-se e-barzh meur a rimadell:
* Biskoazh kemend-all, Pevar lagad d'ar marc'h dall!
* Biskoazh kemend-all, Pevar lagad d'ar marc'h dall Ha lagad ebet d'un all!
* Biskoazh kemend-all, Nav loen bihan gant ur marc'h-dall!, e-barzh Sac'had Marvailhoù Ivon Krog.
* Biskoazh kemend-all, Aet ar c'hazh gant ar c'hig-sall!

## Doareoù all

* Biskoazh Doue kemend-all!
* Gast !
# Bislama

Ur yezh kreolek eus is-skourr ar kreolegoù saoznek eo ar bislama komzet gant 134 200 den e Vanuatu ha Kaledonia Nevez. Kar eo d'an Tok Pisin ha da gKreoleg Torres Strait.
# Biskoul

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar biskoul zo larvenned an amprevaned a reer balafenned anezho. Ur boupenn a vez nezet gant ar viskoulenn, hag enni eo e tro da nimfenn da gentañ, a-raok mont da valafenn da c'houde.

## Ur viskoulenn arall

Biskoulenn a vez graet eus ar plakennoù a vez en-dro da rodoù kirri zo, evel tourterioù pe kirri-brezel, tankoù.
# Bisiseg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù bahinemoek eo ar bisiseg (bisis pe yambiyambi) komzet gant tro-dro da 500 den (1986) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek ar menezioù
# Biskinenn

Ur viskinenn zo ur vag vihan, dezhi ur fard bihan, teir gwern hag ur wern-veg.
Div viskinenn a zo hiziv : Ar Gankavenadez hag Ar C'hranvilladez.
# Bisklavred

Bisklavred pe Bisclavret zo anv un den deuet da vout un den-bleiz, er varzhoneg Le Lai de Bisclavret, gant Marie de France, skrivagnerez c'hallek eus Bro-Saoz, war-dro dibenn an XIIvet kantved, e lez ar roue saoz Herri II. Al lae lesanvet « de Bisclavret » a zo unan eus nebeut testennoù kozh lec'h ma n'eo ket fallakr an den tapet gant Lykantropiezh. Al « Lae Bisklavred » a zo da vezañ liammet gant fablennoù Marie de France a zo bet troet gant Françoise Morvan en ur zoujañ ar stumm orin eus ar barzhonegoù-se.

## Liammoù diavaez

* Ar skrid orin gallek
# Biskra

Biskra (arabeg: بسكرة )) a zo ur gêr ag Aljeria. Penn wilaya Biskra eo.

## Liammoù diavaez

* (fr) https://web.archive.org/web/20110511151334/http://www.eden-algerie.com/ Keleier eus Biskra
* (ar) http://oasis.ziban.free.fr/ Istor Biskra
# Arquà Petrarca

Arquà Petrarca a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Arquà Polesine

Arquà Polesine zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Arraia

Arraia zo ur saonenn ha kumun gozh en Araba, en Euskal Herria, hag a zo bremañ e-barzh kumun Arraia-Maeztu .

## Douaroniezh

Entre ar menezioù Izki hag Iturrieta emañ saonenn Arraia, war lez ar río Berrón, adstêr d'ar río Ega.
E 1958 an hini eo bet staget ouzh Arraia-Maeztu. Un 800 den a oa eno o chom neuze.
# Arrankudiaga

Arrankudiaga zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Arrack

    Arabat droukveskañ gant arak.
An arrack (ha n'eo ket arak) a zo un died alkoolek (war-dro 40%) c'hoularz graet diwar frouezh goet, pe ed ar c'horz-sukr pe sev ar gwez-koko.
Gallout a ra bezañ mesket gant chug-frouezh evit ober kokteloù.

## Broioù

* Azia ar Su hag Azia ar Gevred dreist-holl
# Arrane Ashoonagh Vannin

Arrane Ashoonagh Vannin e manaveg ("Kan broadel Manav"), anvet O Halloo Nyn Ghooie ("Hor bro c'henidik") ivez, eo kan broadel Enez Vanav. E 1907 e voe savet an ton gant William Henry Gill ; John J. Kneen a savas an ton manavek ha William Henry Gill a skrivas ar pozioù saoznek.

## Pozioù

| Manaveg | Saozneg |
| O Halloo nyn ghooie, O’ Ch’liegeen ny s’bwaaie, Ry gheddyn er ooir aalin Yee ; Ta dt’ Ardstoyl Reill Thie, Myr Barrool er ny hoie Dy reayl shin ayns seyrsnys as shee. Tra Gorree yn Dane Haink er traie ec y Lhane, Son Ree Mannin v’eh er ny reih ; ’S va creenaght veih Heose Er ny chur huggey neose Dy reill harrin lesh cairys as graih. Ren nyn ayryn g’imraa Va Nooghyn shenn traa, Yn Sushtal dy Hee fockley magh ; Shegin yeearree peccoil, Myr far aileyn Vaal, Ve er ny chur mow son dy bragh. Vec ooasle yn Theihll, Ayns creoighys tooilleil, Ta traaue ooir as faarkey, Gow cree Ny jarrood yn fer mie, Ta coadey ’n lught-thie Ren tooilleil liorish Logh Galilee. D’eiyr yn sterrm noon as noal Yn baatey beg moal, Fo-harey hug Eh geay as keayn ; Trooid ooilley nyn ghaue, Ta’n Saualtagh ec laue Dy choadey nyn Vannin veg veen. Lhig dorrinyn bra Troggal seose nyn goraa, As brishey magh ayns ard arrane ; Ta nyn groink aalin glass Yn vooir cummal ass, As coadey lught-thie as shioltane. Nyn Ellan fo-hee, Cha boir noidyn ee, Dy bishee nyn eeastyn as grain ; Nee’n Chiarn shin y reayll Voish strieughyn yn theihll As crooinnagh lesh shee ’n ashoon ain. Lhig dooin boggoil bee, Lesh annym as cree, As croghey er gialdyn yn Chiarn ; Dy vodmayd dagh oor, Treish teil er e phooar, Dagh olk ass nyn anmeenyn ’hayrn. | O land of our birth, O gem of God’s earth, O Island so strong and so fair ; Built firm as Barrule, Thy Throne of Home Rule Make us free as thy sweet mountain air. When Orry, the Dane, In Mannin did reign, ’Twas said he had come from above ; For wisdom from Heav’n To him had been giv’n To rule us with justice and love. Our fathers have told How Saints came of old, Proclaiming the Gospel of Peace ; That sinful desires, Like false Baal fires, Must die ere our troubles can cease. Ye sons of the soil, In hardship and toil, That plough both the land and the sea, Take heart while you can, And think of the Man Who toiled by the Lake Galilee. When fierce tempests smote That frail little boat, They ceased at His gentle command ; Despite all our fear, The Saviour is near To safeguard our dear Fatherland. Let storm-winds rejoice, And lift up their voice, No danger our homes can befall ; Our green hills and rocks Encircle our flocks, And keep out the sea like a wall. Our Island, thus blest, No foe can molest ; Our grain and our fish shall increase ; From battle and sword Protecteth the Lord, And crowneth our nation with peace. Then let us rejoice With heart, soul and voice, And in The Lord’s promise confide ; That each single hour We trust in His power, No evil our souls can betide. |

## Gwelet ivez

* Roll ar c'hanoù broadel
# Arrabalde

Arrabalde zo ur gumun eus proviñs Zamora e Spagn.
# Arraia-Maeztu

Arraia-Maeztu (stumm euskarek ofisiel; Arraya-Maestu e spagnoleg, diofisiel) zo ur gumun e reter proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
# Arrangoitze

Arrangoitze :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Arcangues |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak |
| Kod kumun | 64038 |
| Kod post | 64200 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Echeverria 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh tolpad-kêrioù Bro-Euskadi |
| Lec'hienn web | http://www.arcangues.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 326 ann. (2020) |
| Stankter | 190 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 4 m — brasañ 140 m |
| Gorread | 17,47 km² |
| kemmañ |
Arrangoitze (Arcangues e galleg) a zo ur gumun eus Lapurdi, en Iparralde Euskal Herria, e kanton Uztaritze-Errobi eta Urdazuri ibarrak. 3 107 a annezidi a oa enni e 2011.

## Yezh

An anv euskarek kozh *Arkhangoiza (galleg: Archangois e 1302) a dalvez "beg ar c'hra". Eno e oa bet krouet ar skol Seaska kentañ e 1969.

## Skeudennoù

* Iliz Arrangoitze
* An dachenn golf
* Bered Arrangoitze
* Talbenn ouzh an ti-kêr

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Arras

    Evit implijoù all, gwelet Arras (disheñvelout).
Arras :
| Ar befrez hag ar Grand' Place. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais (pennlec'h) |
| Arondisamant | Arras (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h tri c'hanton. |
| Kod kumun | 62041 |
| Kod post | 62000 |
| Maer Amzer gefridi | Frédéric Leturque 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté urbaine d'Arras |
| Lec'hienn web | https://www.arras.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 42 337 ann. (2020) |
| Stankter | 3 640 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 52 m — brasañ 99 m |
| Gorread | 11,63 km² |
| kemmañ |
Arras (en izelvroeg: Atrecht, e latin: Nemetacum Atrebatum) a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall). Pennlec’h Arondisamant Arras ha departamant Pas-de-Calais eo. Kêr-benn proviñs Artez e oa gwechall.

## Anv
### Hen impalaeriezh roman

* Nemetakon (Ptolemaios, II, 9, 4)
* Nemetacum (It. Ant.; Taolenn Peutinger; maen-bonn Tongeren CIL XIII)

### Impalaeriezh roman diwezhañ

* Nemasia (lezenn Valentinian, 4 Eost 367; Kod Teodoz, XII, 7, 3)
* Civitas Atrebatum (Not. Gall., VI, 5; Not. Dign; 42, 40)

### Krennamzer

* Urbs Atrebatum sive Atrebatensis Urbs
* Atravatensis Urbs (Vita S. Columbani abbatis)
* Atravetes; Atrebates; Atrebati (pezhioù moneiz Merovee)

## Ardamezioù

* En gul e leon krabanek ha teodek en glazur, ouzh kondon e skoed balirant en glazur hadet gant flourdiliz en aour, e zrailhenn en gul a dri fezh karget pep hini a dri c'hastellig en aour peuliek.

## Istor
### Impalaeriezh roman diwezhañ

Distrujet, war a seblant, da vare Maximus (Clemens Magnus Maximus), er bloaz 383;
Distrujet eo bet Arras gant ar Vandaled er bloaz 407;
Distrujet adarre gant an Normanded er bloaz 880;
Aloubet gant ar roue Frañs Loeiz XI er bloaz 1477;
Emsavet er bloaz 1479;
Aloubet gant Maksimilian a Aostria er bloaz 1492;
Aloubet gant prins a Oranj er bloaz 1578;
Aloubet gant ar Vrañsizien er bloaz 1640;
Lezet da vro C'hall er bloaz 1659

### XIX$^{vet}$ kantved

* Arras a zo bet unan eus tachennoù Emgann Bapaume e 1871 e-pad ar Brezel etre Bro-C'hall ha Prusia (1870-1871), d'an 2 ha d'an 3 a viz Genver 1871.

### XX$^{vet}$ kantved

* Kreiz-kêr Arras e 1919
* Brezel bed kentañ: distrujoù bras a voe en Arras.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Befrez Arras

## Touristerezh

* Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Levrlennadur

* M.-N. Bouillet : Dictionnaire universel d'Histoire et de Géographie. Librairie de L. Hachette et Cie. Paris 1863
* Michèle Gaillard : Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XIV. Province ecclésiastique de Reims (Belgica Secunda). De Boccard. 2006

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Ala (Italia)

Ala zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.