OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ruzenn hugenn divouezh

| LFE – niverenn | 142 |
| LFE – unicode | χ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | X |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn hugenn divouezh treuzskrivet [χ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 142.

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Abc'hazeg | хпа | /χpa/ | 'tri' |
| Afrikaneg (rannyezhoù) | goed | [χuˑt] | 'mat' |
| Aleuteg | hatix̂ | [hɑtiχ] | 'dek' |
| Armenieg | խնդրեմ | | 'mar plij' |
| Avareg | орх | [orχ] | 'sevel' |
| Tchilcotineg | | [ʔælaχ] | 'hen ober a ris' |
| Eyakeg | da$^.$x̣ | [daːχ] | 'ha' |
| Galleg (rannyezhoù) | roche | [χɔʃ] | 'roc'h' |
| Alamaneg (unvan Alamagn) | Dach | [daχ] | 'toenn' |
| Haidaeg | |ḵ'aláax̂an | [qʼʌlɑ́χʌn] | 'garzh' |
| Kabardian | нэхъ | [nɑχ] | 'mui' |
| Kabileg | axxam | [aχχam] | 'ti' |
| Lezgieg | хат | [χatʰ] | 'perlezenn' |
| Oowekyalaeg | | | 'berr e vo an hini diwelus hag a zo amañ ganin' |
| Portugaleg (unvan Portugal) | carro | [kaχu] | 'karr-tan' |
| Serieg | xeecoj | [χɛːkox] | 'bleiz' |
| Tlingiteg | tlaxh | [tɬʰɐχ] | '-tre' |
| Oubic'heg | | | 'ezhomm am eus e debriñ' |

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn hugenn
* Kensonenn divouezh
* Ruzenn
# Ruzenn logigoù mouezhiet

| LFE – niverenn | 133 |
| LFE – unicode | z |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | z |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn logigoù mouezhiet treuzskrivet [z] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 133.
Ne vez kavet ur c'hwibanenn dent pe logigoù mouezhiet nemet e 28% eus holl yezhoù ar bed. Ouzhpenn, 85% eus ar yezhoù implijet gante ur son z-heñvel a vez komzet en Europa, Afrika ha kornôg Azia ha ral-kenañ e kaver ar son-se evel fonem e reter Azia, yezhoù ar Meurvor Habask hag en Amerikaoù.
Pa gaver ar fonem [z] en ur yezh bennak e kaver atav enni ar gensonenn divouezh par [s].
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem divouezh par [s] dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat daoust ha ma ne vez ket skrivet (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
    [s] > [z]
    "sent" > "ar sent" (distaget "zent")

## C'hwibanenn logigoù mouezhiet

Peurliesañ e vez distaget ar fonenn [z] evel ur c'hwibanenn logigoù mouezhiet.

## Skouerioù

* Albaneg: zjarr, "tan"
* Tchetcheneg: zurma, "sonerezh"
* Tchekeg: zima, "goañv"
* Saozneg: size, "ment"
* Galleg: zèbre, "zebra"
* Hungareg: zálog, "escrow"
* Italianeg: casa, "ti"
* Japaneg: 全部 (zenbu), "peptra"
* Ruseg: заезжать, "dastum"
* Spagnoleg: desde, "abaoe" (rannyezhoù 'zo)
* Swahilieg: lazima, "rankout"
* Vietnameg: da, "kroc'hen"

## Ruzenn beg-logigoù mouezhiet

Gant yezhoù all avat e vez distaget ar fonem [z] evel ur ruzenn beg-logigoù mouezhiet, treuzksrivet dre implijout ur sin diakritel isisial hervez reolennoù al LFE:

### Skouerioù

* Katalaneg: zero, "mann"
* Gwaskoneg: casèrna, "kazarn"
* Gresianeg: ζάλη, "dizziness"
* Okitaneg (lenguadoc): véser [bez̺e], "gwelout"
* Spagnoleg: desde, "abaoe" (rannyezhoù 'zo: Antioqueño)

## Ruzenn logigoù mouezhiet nann-c'hwibanus

Ral a wezh e kaver ur ruzenn logigoù mouezhiet nann-c'hwibanus, hogozik atav evel alofennoù ur ruzenn dent.

### Skouerioù

* Saozneg SuAfrika (rannyezhoù 'zo): round [ɹ̝ɑənd], "ront"
* Islandeg: þakið, "toenn"
* Turkeg: göz, "lagad"

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn logigoù
* Kensonenn mouezhiet
* Ruzenn
# Ruzenn ouel divouezh

| LFE – niverenn | 140 |
| LFE – unicode | x |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | x |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn ouel divouezh treuzskrivet [x] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 140.

## Doareoù resis

| LFE | Deskrivadur |
| x | plaen |
| xʷ | gweuzet |
| x’ | dre strakal |
| xʷ’ | dre strakal gweuzet |
| x̜ʷ | damweuzet |
| x̹ʷ | peurweuzet |

## Skouerioù

* Afrikaneg: goed, "mat"
* Aleuteg: alax, "daou"
* Angoreg: hombo, "pourmen"
* Arabeg: خضرة, "glas/gwer"
* Asameg: অসমীয়া, "Asameg"
* Avareg: чeхь, "kof"
* Azeri: xoş, "plijus"
* Bulgareg: тихом, "sioul"
* Kopteg: ϧⲉⲗⲗⲟ, "henañ"
* Kroateg: Hrvatski, "Kroateg"
* Tchekeg: chlap, "paotr"
* Izelvroeg: acht, "eizh"
* Esperanteg: monaĥo, "manac'h"
* Finneg: lahti, "bae"
* Jorjieg: ჯოხი, "bazh"
* Alamaneg: Dach, "toenn"
* Gresianeg: χαρά, "levenez"
* Hungareg: méhhel, "gant ur wenanenn"
* Iwerzhoneg: deoch [dʲɔ̝̈x], "evaj"
* Mandarineg: 河/hé, "stêr"
* Poloneg: brzuch, "belly"
* Portugaleg (Brazil): rabo, "lost"
* Ruseg: хвост, "lost"
* Sañskriteg ar Vedaoù : देवः करोति, "an Doue a ra"
* Gouezeleg Skos, loch, "lenn"
* Somalieg: khad, "liv-du"
* Spagnoleg: ojo, "lagad"
* Xhosaeg: rhoxisa, "nullañ"
* Vietnameg: khác, "disheñvel"

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn divouezh
* Kensonenn ouel
* Ruzenn
# Ruzenn staon-gouel divouezh

| LFE – niverenn | 175 |
| LFE – unicode | ɧ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | x\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn staon-gouel divouezh treuzskrivet [ɧ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 175.
Deskrivet e vez alies ar gensonenn gensonenn-mañ evel ur gensonenn kendistaget ma vez distaget ar ruzenn drek-logigoù divouezh (ʃ) hag ar ruzenn ouel divouezh (x) war un dro, daosut ha n'emañ ket an holl yezhonourion/ezed a-du gant an deskrivadur-mañ.
Talvezout a ra ar son-mañ da fonem en darn vrasañ eus ar rannyezhoù svedek, skrivet sje peurliesañ hervez reolennoù reizhskrivañ ar yezh-se.

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn kendistaget
* Kensonenn ouel
* Kensonenn staon
* Kensonenn divouezh
* Ruzenn
# Ruzenn staon divouezh

| LFE – niverenn | 138 |
| LFE – unicode | ç |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | C |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn staon divouezh treuzskrivet [ç] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 138.
Ral a-wezh e vez kavet ar fonenn-mañ evel alofonenn e-touez yezhoù ar bed, peurliesañ alofonenn /x/ pe /h/ dirak ur vogalenn a-raok, anvet "Ichlaut" en alamaneg.
Raloc'h kalz e talvez da fonem, implijet gant 5% eus yezhoù ar bed (Ladefoged & Maddieson, 1996).
Ouzhpenn-se, ne vez kavet gant ar fonenn divouezh par ([ç]) evel fonemoù enebiet an eil ouzh egile nemet e div yezh: ar c'homieg hag ar margieg, sur-mat peogwir e c'hell bezañ diorroet [ʝ] dre greñvaat ar kensonenn staon dre dostaat mouezhiet [j] keit ha ma n'eus kensonenn staon dre dostaat divouezh ebet par outi ma c'hellfe bezañ diorroet ar ruzenn staon divouezh [ç] diwarni.

## Skouerioù

* Azeri (rannyezhel): çörək, "bara"
* Saozneg (rannyezhoù): hue "liv"
* Finneg: vihje, "mouslavar"
* Alamaneg: dicht, "tev"
* Gresianeg: χιόνι, "erc'h"
* Haidaeg: xíl, "follenn"
* Iwerzhoneg: a Sheáin, "Yann!"
* Japaneg: 貧血 (hinketsu), "anemia"
* Kabileg: ḵil, "muzuliañ"
* Norvegeg: kyss, "pok"
* Gouezeleg Skos: eich, "kezeg"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn divouezh
* Ruzenn
# Ruzenn logigoù divouezh

| LFE – niverenn | 132 |
| LFE – unicode | s |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | s |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn logigoù divouezh treuzskrivet [s] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 132.
Kavet e vez stank-tre ar son [s] e-touez yezhoù ar bed, ha pa vez implijet ruzennoù gant ur yezh e vez implijet ganti hogozik atav ar son [s] ivez. Ral a-walc'h eo ar c'hensonennoù er yezhoù komzet en Aostralia dre vras ha ne vez implijet gante c'hwibanenn ebet, en o zouez ar gensonenn [s].
E yezhadur ar brezhoneg emañ liammet ar fonem-mañ ouzh ar e fonem mouezhiet par [z] dre ar c'hemmadurioù dre vlotaat daoust ha ma ne vez ket skrivet (sellit ivez ouzh ar pennad: "Dereziadur kensonennel"):
    [s] > [z]
    "sent" > "ar sent" (distaget "zent")

## C'hwibanenn logigoù divouezh

Peurliesañ e vez distaget ar fonenn [z] evel ur c'hwibanenn logigoù divouezh

## Skouerioù

* Euskareg: zu, "c'hwi"
* Burmeg: စု cu. "rummataer evit strolloù"
* Tchekeg: svět, "bed"
* Saozneg: sand, "traezh"
* Faeroeg: sandur, "traezh"
* Finneg: sinä, "te"
* Galleg: face, "dremm"
* Alamaneg: Biss, "dentañ"
* Hungareg: sziget, "enezenn"
* Japaneg: 複数形, "liester"
* Norvegeg: sand, "traezh"
* Spagnoleg: saltador, "lammer" (an darn vrasañ eus rannyezhoù Suamerika)
* Turkeg: su, "dour"

## Ruzenn beg-logigoù divouezh

Gant yezhoù all avat e vez distaget ar fonem [z] evel ur ruzenn beg-logigoù divouezh, treuzksrivet dre implijout ur sin diakritel isisial hervez reolennoù al LFE:

### Skouerioù

* Euskareg: bost, "pemp"
* Katalaneg: sis, "c'hwec'h"
* Okitaneg Lenguadoc: dos, "daou"
* Galizeg: tres, "tri"
* Gwaskoneg: dos, "daou"
* Gresianeg: σαν, "evel"
* Spagnoleg: dos, "daou" (an darn vrasañ eus rannyezhoù Spagn)

## Ruzenn logigoù divouezh nann-c'hwibanus

Ral a wezh e kaver ur ruzenn logigoù divouezh nann-c'hwibanus, hogozik atav evel alofennoù ur ruzenn dent.

### Skouerioù

* Islandeg: þakið, "toenn"
* saozneg Liverpool: coat, "mantell"

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn logigoù
* Kensonenn divouezh
* Ruzenn
# Ruzenn rak-staon divouezh

| LFE – niverenn | 182 |
| LFE – unicode | ɕ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | s\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn rak-staon divouezh treuzskrivet [ɕ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 182.

## Skouerioù

   * Alamaneg
    Er rannyezhoù komzet er Rheinland e-lec'h ç.
   * Japaneg
    Heñveladur /s/ dirak pe > e-lec'h ; romanekaet dre shi pe raloc'h dre si.
   * Kabardeg
    щэ, "kant".
   * Koreaneg
    Heñveladur /s/ dirak > e-lec'h, da skouer : 시장 (sijang), "ur marc'had".
   * Ormourieg
    /ɕ/, enebet ez-fonemek ouzh /s/ (س) hag ouzh /ʃ/ (ش).
   * Poloneg
    , skrivet ś pe si, zo anezhañ ur fonem enebet ouzh (skrivet s) hag ouzh (skrivet sz). E poloneg e kaver ivez ar gensonenn dre fic'hal (skrivet ć ha ci).
   * Sinaeg mandarinek
    Treuzskrivet x hervez reolennoù ar pinyin. Kavet e vez ivez ar son-mañ evel unan eus elfennoù ar c'hensonennoù dre fic'hal j ha q.
   * Ruseg
    /ɕɕ/ pe /ɕtɕ/ skrivet щ.
   * Sañskriteg
    शत, "kant".
   * Svedeg
    Talvezout a ra /ɕ/ da fonem en hogozik an holl rannyezhoù estreget rannyezh svedek Finland ma vez distaget dre fic'hal ha ma talvez, diouzh an tu all, da alofonenn /ɧ/. Enebet e vez [ɕ] ouzh er rannyezhoù ma vez distaget /ɧ/ evel, da skouer kjol; ; "brozh".
   * Tibeteg Lhasa
    བཞི་, "pevar".
   * Yezhoù indezek ha yezhoù dravidek
    Dindan levezon ar sañskriteg (treuzskrivet ś), daoust ma vez distaget evel ur ruzenn drek-logigoù divouezh > /ʃ/.

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn rak-staon
* Kensonenn divouezh
* Ruzenn
# Ruzenn rak-staon mouezhiet

| LFE – niverenn | 183 |
| LFE – unicode | ʑ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | z\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn rak-staon mouezhiet treuzskrivet [ʑ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 183.

## Skouerioù

| Yezh | Yezh | Ger | Ster |
| Abc'hazeg | Abc'hazeg | ажьа | 'ar c'had' |
| Japaneg | Japaneg | 火事 | 'tan' |
| Kabardeg | Kabardeg | лIыжь | 'kozhiad' |
| Poloneg | Poloneg | źle | 'fall (adverb)' |
| Ruseg | Ruseg | жжёшь | 'deviñ a rez' |

## Gwelit ivez

* Kensonenn
* Kensonenn rak-staon
* Kensonenn mouezhiet
* Ruzenn
# Ruzenn ouel mouezhiet

| LFE – niverenn | 141 |
| LFE – unicode | ɣ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | G |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn ouel mouezhiet treuzskrivet [ɣ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 141.

## Skouerioù

| Yezh | Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Alekanoeg | Alekanoeg | gamó | | 'kogombrezenn' |
| Angoreg | Angoreg | ranihı | | 'breur' |
| Angaseg | Angaseg | γür | | 'dastum' |
| Arabeg | Arabeg | غرفة | | 'kambr' |
| Asoueg | Asoueg | | | 'lounezh' |
| Azeri | Azeri | ağac | [aɣad​ʒ] | 'gwezenn' |
| Tchetcheneg | Tchetcheneg | гӀала}}/ġala | [ɣa:la] | 'kêr' |
| Dinkaeg | Dinkaeg | ɣo | | 'ni' |
| Izelvroeg | Izelvroeg | gaan | | 'mont' |
| Gwaskoneg | Gwaskoneg | digoc | | 'emezañ' |
| Gharieg | Gharieg | cheghe | | 'pemp' |
| Gresianeg | Gresianeg | γάλα | | 'laezh' |
| Gwenoeg | Gwenoeg | | | 'evn' |
| Gwich'ineg | Gwich'ineg | videeghàn | | 'he/e brust' |
| Häneg | Häneg | dëgëghor | | 'o c'hoari emaon' |
| Iwerzhoneg | Iwerzhoneg | dhorn | | 'mell-dorn' |
| Japaneg | Japaneg | はげ | | 'moalder' |
| Navac'hoeg | Navac'hoeg | ’aghá | | 'gwellañ' |
| Mmockngie Ngwe | Mmockngie Ngwe | | | 'heol' |
| Pachtoueg | غاتر | | 'mule' | |
| Perseg | Perseg | کاغذ | | 'paper' |
| Tchiangeg an norzh | Tchiangeg an norzh | | | 'Mis C'hwevrer' |
| Romanieg Lituania | Romanieg Lituania | γoines | | 'mat' |
| Sindeg | Sindeg | غم | | 'tristidigezh' |
| Swahilieg | Swahilieg | ghali | | 'ker' |
| Tadaksahakeg | Tadaksahakeg | | | 'brezel' |
| Tadjikeg | Tadjikeg | ғарб | | 'kornôg' |
| Tiwieg | Tiwieg | ngaga | | 'ni' |
| Turkeg (rannyezhoù) | Turkeg (rannyezhoù) | ağaç | | 'gwezenn' |
| Vietnameg | Vietnameg | gã | | 'kamalad' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn ouel
* Kensonenn mouezhiet
* Ruzenn
# Rutana (proviñs)

Rutana zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Ruth Fernández

Ruth Fernández Cortada (1919 – 9 a viz Genver 2012) zo ur ganerez ha senedourez puertorikan.
Hervez "Comisiones Nacionales para la Celebración del Quinto Centenario" e vije unan eus an tri arzour o dije sikouret da sevel unaniezh Amerika Latin, gant Libertad Lamarque, eus Arc'hantina ha Pedro Vargas eus Mec'hiko. Mignonez e oa d'ar ganerez Carmen Delia Dipiní‎ a skoazellas da vont da ganañ da New York (SUA).
Brudet e voe adal 1941, da 22 bloaz, pa sinas gant Columbia Records evit enrollañ ar ganaouenn "Cuando Vuelvas", skrivet gant ar ganerez Myrta Silva. Lesanvet e voe "El Alma de Puerto Rico hecha canción".
Distreién a reas da Puerto Rico, da vont d'ar skol-veur evit bezañ labourerez sokial. Mont a reas da ganañ gant al laz "Los Whoopee Kids", ha ganto e redas dre greisteizamerika.
# Rust (c'hoari video)

Rust zo ur c'hoari video liesc'hoarier dreistbevañ sevenet hag embannet gant Facepunch Studios e miz C'hwevrer 2018 war ar savennoù Microsoft Windows, macOS ha Linux. Da gentañ e oa bet soñjet Rust evel un eilad eus DayZ, ur mod brudet eus ar c'hoari ARMA 2, gant ul lodenn sevel ha klask dafar evel e Minecraft.

## Liammoù diavaez

* (en) ofisiel
# Ruth

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ruth zo un anv-badez hebreek roet d'ar merc'hed. Un anv-lec'h eo ivez er broioù protestant.

## Tud

* Ruth Manning-Sanders (1886-1988), skrivagnerez saoznek kembreat-saoz
* Ruth Muskrat Bronson (1897-1982), barzhez, kelennerez ha stourmerez cherokee
* Ruth Fernández (1919-2012), kanerez ha senedourez puertorikan
* Ruth Westheimer (g. e 1928), aktourez ha fentigellourez stadunanat
* Ruth Rendell (1930-2015), skrivagnerez saoz
* Ruth Perry (g. e 1939), prezidantez Liberia
* Ruth Keggin (g. e 1989), kanerez-sonaozerez eus Manav

## Lennegezh
### Bibl

* Levr Ruth, unan eus levrioù ar Bibl
* Ruth (Bibl), ar vaouez a zo penntudenn al levr.

### XIX$^{vet}$ - XX$^{vet}$ kantved

* Ruth, romant saozneg gant Elizabeth Gaskell e 1853,
* Booz endormi, ur varzhoneg c'hallek brudet gant Victor Hugo e La Légende des Siècles,
* The Book of Ruth, romant saoznek gant Jane Hamilton e 1988.

## Lec'hioù
### Stadoù-Unanet

* Ruth (Alabama)
* Ruth (Arkansas)
* Ruth (Kalifornia)
* Ruth (Louiziana)
* Ruth (Kontelezh Caldwell), Kentucky
* Ruth (Kontelezh Pulaski), Kentucky
* Ruth (Michigan)
* Ruth (Mississippi)
* Ruth (Nevada)
* Ruth (Norzhkarolina)
* Ruth (Virginia)
* Ruth (Washington)
* Ruth (Virginia ar C'hornaoueg)
# Ruth (Bibl)

Ruth (pe Rout) eo pried Mahelon, er Bibl, e Levr Rout. Eus Moav eo-hi, ur rouantelezh war lez ar Jordan, met eus rouantelezh Israel eo deut he gwaz gant e diegezh : e dad Elimelec'h, e vamm Noemi hag e vreur Kileyon (dimezet da Orpa).
Lenn a reer hec'h istor e Levr Rout an Tanac'h. Goude marv Elimelec'h, Mahelon ha Kileyon e tivizas Noemi distreiñ da vro Yehouda. Chom a reas Orpa e Moav met dont a reas Rout ganti ha divizout lakaat he feiz e Doue Israel. Boaz, un den pinvidik eus tiegezh Elimelec'h, a sikouras hag a zasprenas anezhi hervez lezennoù ar mare. Deuet da vezañ gwreg Boaz e c'hanas Oved hag a c'hanas Yese (tad David). Pouezañ a ra an istor-mañ war ar fed e voe mamm-gozh David un estrenez hag henvamm Jezuz war memes tro.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Troidigezh an Testamant Kentañ gant An Tour-Tan, Levrenn 4, 1985, pp 279-283
* ↑ lignez Jezuz, Mazh 1
# Rute

Rute zo ur gumun eus proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
# Rutebeuf

Rutebeuf (c. 1230 – c. 1285) a oa ur barzh gall.
# Rouantelezh Provañs

Rouantelezh Provañs, pe Reialme de Proensa e provañseg ar mare, a oa ur rouantelezh en X$^{vet}$ kantved.
Savet e voe diwar Bourgogn impalaerel, da vare feur-emglem Prüm e 855.
# Rouantelezh Oppland

Oppland a oa unan eus rouantelezhioù Norge er Grennamzer ; ur gontelezh eo hiriv, Kontelezh Oppland.

## Rouaned

E-touez rouaned Oppland e oa :
* Eystein, tad Åsa, a zimezas da Halfdan Hvitbeinn
* Halfdan Sveidasson (c. 750)
* Ivar Halfdansson (c. 770)
* Eystein Ivarsson
# Rouantelezh Polonia (1025-1138)

Rouantelezh Polonia (latin : Regnum Poloniae ; poloneg : Królestwo Polskie ; ukraineg : Королівство Польське Korolivstvo Polʹsʹke) e oa Stad Polonia adalek kurunidigezh ar c'hentañ roue, an dug Bolesław Iañ (~ 967 – 17 Mezheven 1025) e 1025 betek an unaniezh gant Lituania ha deroù an dierniezh Jagiellon e 1385.
* Dugelezh Polonia dindan ren Bolesław (992-1025)
* MMM Rouantelezh Polonia e-tro 1190
* Polonia adalek 1333 betek 1390
# Rouantelezh Polonia (1385–1569)

Rouantelezh Polonia (poloneg: Królestwo Polskie; latin: Regnum Poloniae) a oa ur rouantelezh krouet gant Unaniezh Krewo, ma oa unanet Polonia ha Lituania ha renet gant ur roue nemetken. Padout a reas eus kurunadenn Władysław II Jagiełło e 1385 betek Unaniezh Lublin e 1569. Kraków e oa ar gêr-benn.
# Rouantelezh Nueva Vizcaya

Nueva Vizcaya e voe kentañ proviñs ergerzhet gant Spagnoled e besrouantelezh Nueva España, er stadoù anvet hiriv Durango, Chihuahua, Sinaloa, hag un darn eus Coahuila.

## Pennadoù kar

* Nueva Extremadura
# Rouantelezh Ouaddaï

Impalaeriezh Ouaddaï a oa ur rouantelezh afrikan lec'hiet war-du ar reter eus al Lenn Tchad, er pezh a o Tchad hiziv.
# Rouantelezh Polonia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Rouantelezh Polonia (Królestwo Polskie) a vez lavaret eus meur a varevezh en Istor Polonia :
* Rouantelezh Polonia (1025-1138), tierniezh Piast ;
* Rouantelezh Polonia (1138–1320).

## Diempradur ar vro (rozbicia dzielnicowego)

* Ar peder dugelezh e kendamouez (hêrezh Bolesław III) :
** dugelezh Mazovia ;
** dugelezh Polonia-Veur ;
** dugelezh Sandomierz ;
** dugelezh Silezia.
* Rouantelezh Polonia (1320–1385) (adsavidigezh Piast) ;
* Rouantelezh Polonia (1385–1569) (Jagellon) ;
* Marevezh rouaned dilennet Polonia (1569-1795), anvet Republik an Div Vroad ivez.

## Pennadoù kar

* Republik Polonia
# Rouantelezh Powys

Unan eus ar rouantelezhioù brezhon kozh e oa Powys, dre vras e reter Kembre.

## Douaroniezh

Krediñ a reer e oa kalz brasoc'h Powys en deroù, d'ur mare ma ne oa ket eus Kembre c'hoazh, a-raok krouidigezh ar rouantelezhioù angl-ha-saoz, eget na oa deuet da vezañ da vare rouantelezh Mercia.
Hag evel-just e oa kalz brasoc'h eget kontelezh Powys hiziv.

## Istor

Krouet e voe goude ma'z eas ar Romaned kuit eus Enez Vreizh e 410, er vro a oa hini ar bobl Cornovii, hag un darn eus hini an Ordovices. Viroconium Cornoviorum (Wroxeter hiziv) e oa o c'hêr-benn. Padout a reas rouantelezh Powys eus ar V$^{vet}$ kantved betek 1160, pa voe rannet etre daou. Rann ar c'hreisteiz a voe graet Powys Wenwynwyn anezhi, diwar-lerc'h Gwenwynwyn ab Owain "Cyfeiliog" ap Madog, tra ma veze graet Powys Fadog eus an hanternoz, diwar-lerc'h Madog ap Gruffydd "Maelor" ap Madog.ioù an amezeien saoz.

### Rouaned Powys

* Katigern?
* Cadell Ddyrnllwg, war-dro 460
* Rhyddfedd Frych, war-dro 480
* Cyngen Glodrydd, war-dro 500
* Pasgen ap Cyngen, war-dro 530
* Morgan ap Pasgen, war-dro 540
* Brochwel Ysgithrog, war-dro 550
* Cynan Garwyn (? – 610)
* Selyf ap Cynan (610 – 613)
* Manwgan ap Selyf (613)
* Eiludd Powys (613 – ?)
* Beli ap Eiludd, war-dro 655
* Gwylog ap Beli (695? – 725)
* Elisedd ap Gwylog (725 – 755?)
* Brochfael ap Elisedd (755? – 773)
* Cadell Powys (773 – 808)
* Cyngen ap Cadell (808 – 854)
* Rhodri Mawr (854 – 878)
* Merfyn ap Rhodri (878 – 900)
* Llywelyn ap Merfyn (900 – 942). Roue diwezhañ tiegezh kozh Powys.
* Hywel Dda (942 – 950)
* Owain ap Hywel (950 – 986).
* Maredudd ab Owain (986 – 999)
* Llywelyn ap Seisyll (999 – 1023), mab da Anghered ha d'he gwaz kentañ. Anghered a oa merc'h da Varedudd ab Owain.
* Rhydderch ab Iestyn (1023 – 1033)
* Iago ab Idwal (1033 – 1039)
* Gruffudd ap Llywelyn (1039 – 1063)

## Priñsed Powys

* Bleddyn ap Cynfyn (1063 – 1075)
* Iorwerth ap Bleddyn 1075 - 1103)
* Cadwgan ap Bleddyn (1075 - 1111)
* Owain ap Cadwgan (1111 - 1116)
* Maredudd ap Bleddyn (1116 – 1132)
* Madog ap Maredudd (1132 – 1160)
# Ramecourt

Ramecourt zo anv meur a lec'h :
* Ramecourt (Aisne), kumun gwechall en departamant Aisne, bremañ e Saint-Erme-Outre-et-Ramecourt
* Ramecourt (Pas-de-Calais), kumun en departamant Pas-de-Calais
* Ramecourt (Vosges), kumun en departamant Vosges
# Ramiro II Aragon

Ramiro II (1086-1157), lesanvet el Monje (ar manac'h) a voe roue Aragon e-pad 23 bloaz, etre 1134 ha 1157.

## Marv e vreur Alfonso

En 1134 e varvas Alfonso Iañ Aragon en emgann Fraga, hag eñ divugel. Fall an traoù er rouantelezh. Bec'h en doa bet ar roue gant e wreg Urraca Iañ Kastilha, bec'h gant ar pab Paskal II. En e destamant e laoskas e rouantelezh gant an urzhioù armet: Urzh an Templ, Urzh an Ospital, Urzh ar Sepulkr Santel. Uhelidi ar vro avat ne oant ket evit gouzañv kement-se, ha mont a rejont da dennañ eus e gouent ar manac'h Ramiro, breur d'ar roue marv, da reiñ ar gurunenn dezhañ. Ha setu Ramiro II Aragon, lesanvet ar Manac'h, war gador ar roue.

## Dimeziñ

Kaout ur roue, mat; met gwelloc'h ur roue gant gwreg ha bugale. Klasket e voe dezhañ ur wreg en oad da gaout bugale, ha kavet un intañvez frouezhus, dezhi pevar bugel : petra welloc'h ?
Dimeziñ a eure Ramiro eta d'an 13 a viz Du 1135 da Agnes Poatev (rouanez Aragon), anavezet ivez evel Inés Akitania (1110-1157), intañvez ar priñs frank Aimery V de Thouars. Ur verc'h o doe, Petronila Aragon, a voe rouanez Aragon.

## Dilez

En 1137 e voe dimezet Petronila da Ramón Berenguer IV, kont Barcelona, ha gantañ e laoskas Ramiro ar galloud.
Neuze, graet o dever gant pep hini eus an daou bried, e tistroas Ramiro d'e vanati hag ez eas e bried d'ar gêr en-dro, ha goude da abati Fontevraud. Mervel a reas da 71 vloaz.
# Ramiro

Ramiro zo un anv-badez spagnolek, a orin vizigotek. Diwarnañ eo deuet an anv-tiegezh Ramírez.

## Tud
### Rouaned

Brudet eo bet anv gant rouaned ar Grennamzer e Spagn.
* Ramiro Iañ
* Ramiro II
* Ramiro III

#### Asturiez ha León

* Ramiro Iañ Asturiez;
* Ramiro II León;
* Ramiro III León;

#### Aragón

* Ramiro Iañ Aragon;
* Ramiro II Aragon;

### Tud all

* Ramiro Arrue (1892-1971), livour euskarat.

## Lec'hioù

* Ramiro, e proviñs Valladolid.
# Ramillies (Belgia)

Ramillies (walloneg : Ramiêye) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Brabant Wallonia.