OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alauna

Alauna a oa anv meur a stêr en Enez Vreizh. Div zisplegadenn zo bet roet d'an anv-se : hervez lod ez eo stumm benel anv an doue galian Alaunus ha hervez tud all e vefe anv un doue-stêr keltiek.
E stumm latinekaet a gaver e meur a anv-lec'h e kornaoueg Europa.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Alauna pe Alaunia, aspadennoù roman e Valognes e Normandi

### Breizh

* Alauna pe Alaunus, anv latin ar stêr Aon e Breizh

### 1. Allan Water 2. Ale Water 3. Aln 4. Ellen 5. Ayle Burn 6. Afon Alyn 7. Alan 8. Afon Alun 9. Nant Alun (Eln Wall Reen) 10. Allen (Camel) 11. Alham e c'hall bezañ ivez : (a) Alne; (b) Allen; (c) AllenBro-Saoz

* Alauna, Alavana, Alona, pe Alunna, ur c'hreñvlec'h roman hag a lec'hier peurvuiañ e Watercrook e-kichen Kendal e Cumbria
* Alauna Carvetiorum, ur c'hreñvlec'h roman e Maryport e Cumbria
* Alauna, ur c'hreñvlec'h roman en Alcester e Warwickshire
* The River Aln, ur stêr e Northumberland, anvet Alauna, pe Alaunos / Alaunus, pe ALAUNI FLUVII OSTIA (II, 3, 4) e "Douaroniezh" Klaudios Ptolemaios, Alauna e Ravenna (Disanv) 108$_{37}$
* ur c'hreñvlec'h roman e Low Learchild war lez ar River Aln, Northumberland

### Bro-Skos

* Allan Water, a zo bet tostaet d'ar stêr Alauna pe Alaunos e "Douaroniezh" Klaudios Ptolemaios
* Alauna Veniconum, e-kreiz Bro-Skos, Ardoch bremañ

## Notennoù

* ↑ Monaghan, P. The Encyclopedia of Celtic Mythology and Folklore, p. 13. Facts on File (New York), 2002.

## Levrlennadur

* A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Alauda arvensis japonica

Alauda arvensis japonica :
| Alauda arvensis japonica. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Alauda |
| Spesad : | Alauda arvensis |
| Anv skiantel ||
| Alauda arvensis japonica Temminck & Schlegel, 1848 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Alauda arvensis japonica a zo un isspesad eus Alc'hweder sant Pêr.
Betek 2011 e veze lakaet da vezañ ur spesad en e bart.

## Annez

Kavet e vez al labous e Japan, en Inizi Kouril hag e Sac'halin.

## Liamm diavaez

* Alauda arvensis japonica war al lec'hienn Avibase.

## Daveoù

* ↑ (ITIS); 2015. IOC World Bird List (v 5.1). Doi 10.14344/IOC.ML
# Alauna Carvetiorum

Alauna Carvetiorum a oa ur c'hreñvlec'h roman e proviñs Britannia. Edo tost d'an aod, e-kichen kêr Maryport, e kontelezh Cumbria (gwechall Cumberland), en aber ar stêr Ellen.

## Anv

* Dizanv Ravenna 107$_4$ : ALAUNA
* Notitia Dignitatum XL$_{53}$ : Tribunus cohortis tertiae Nerviorum, ALIONE

## Notennoù

* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
# Alaw

Ar stêr Alaw (Afon Alaw e kembraeg) zo ur stêr en hanternoz Enez Von, an enezenn vras a zo en hanternoz Kembre.
Eieniñ a ra an Alaw e Llanerchymedd, e-kreiz an enezenn, hag alese e red betek Llyn Alaw, al lenn a zo bet graet dre sevel kleuzioù dreist ar stêr, hag a zo maget gant gwazhioù arall ouzhpenn. Pa zeu er-maez eus al lenn e tremen dre Llanbabo ha Llanfachreth, hag eno e kej gant ar stêr Alaw Fach. Aberiñ a ra e Penrhos, er reter da Gaergybi. Ur 15 km hed zo dezhi, en ur gontañ he zreuz dre Llyn Alaw.

## Er Mabinogi

Kaoz zo eus an Afon Alaw en eil skourr ar Mabinogi, Branwen ferch Llŷr, ma teu Branwen di, ha hi o vervel gant ar ranngalon o welout pegement a vrezelourien eus Ynys y Cedeyrn ("Enez ar Gedern", da lavarout eo Enez Vreizh) hag eus Iwerzhon, a zo bet lazhet abalamour dezhi. Beziet eo neuze war lez ar stêr Alaw.
E Llanddeusant, war lez ar stêr, emañ ar c'harn anavet evel Bedd Branwen, "Bez Branwen".
* Ur vag dre lien zo anvet Afon Alaw, c'hoar eo d'ar vag all Afon Cefni, anvet o-div diwar stêrioù Mon.
# Alawited

An Alawited (arabeg: ʿalawīy, علويّ, alawit), anvet ivez nousayried (nuṣayrī, نصيريّ, nousayrit) a zo ur boblad a-orin eus Djabal Ansariya e norzh Siria. Ar bobl-se a ya d'ober ur ranngredenn eus an islam chiit (ar pezh n'eo ket degemeret gant an holl chiited, met fatwahoù ’zo o deus disklêriet e oant), levezonet gant an ismaelianed. E-pad pell int bet lakaet da baganed gant ar sunnited ha kement-se betek an XX$^{vet}$ kantved. Alawit eo ar familh al-Asad a zo e penn Siria abaoe 1971.

## Gwelet ivez

* Alevited
# Aiara

Aiara (Ayala e spagnoleg, stumm kenofisiel) zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.

## Istor

Betek 1842 e oa e Kastilha.
# Aias

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aias (pe Ajaks) zo anv :

## Aias, Ajaks

Ajaks eo ar stumm a gaver e geriadur brezhonek-gallek Roparz Hemon.
# Aidomaggiore

Aidomaggiore zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Aibes

Kumunioù Frañs :
| Anv | Aibes |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Aibes en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes frontalières du Nord-Est Avesnois |
| Kanton | Solre-le-Château |
| Kod INSEE | 59003 |
| Kod-post | 59149 |
| Maer | Patrick Petit |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,23 km² |
| Led | 50° 14' 14" Norzh |
| Hed | 04° 05' 38" Reter |
| Uhelder kreiz | ... m |
| Uhelder bihanañ | 163 m |
| Uhelder brasañ | 228 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 357 (2007) |
| Stankter | 38 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Aibes a zo ur gumun eus departamant gall an Norzh e Bro-C'hall.
| An ti-kêr e kreiz ar gêriadenn | Ar gêriadenn |

## Monumantoù ha traoù heverk

| Iliz katolik Sant Varzhin | Kalvar | Chapel |

## Douaroniezh

* War an harzoù gant Belgia emañ Aibes.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Aicurzio

Aicurzio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Monza e Brianza e Lombardia.
# Aidan ap Mor

Mab Mor ap Rhwfon ha roue Rhufoniog e oa Aidan ap Mor. Ne ouzer netra a-zivout e vuhez
| En e raok: Mor ap Rhwfon | Roue Rhufoniog ) war-dro 495 | War e lerc'h: Moreith ap Aidan |
Mor ap Rhwfon · Aidan ap Mor · Moreith ap Aidan ·
# Alexandre Glais-Bizoin

Alexandre Glais-Bizoin, Alexandre Olivier Glais de Bizoin e anv klok, bet ganet d'an 9 a viz Meurzh 1800 e Kintin ha marvet d'ar 6 a viz Du 1877 e Sant-Brieg, a oa ur politikour breizhat ha gall eus an tu-kleiz.
Eñ an hini eo en devoa kinniget ma vije jedet ur priz unan evit ar c'has lizheroù, hep na vije kemeret an hed e kont. Ar pezh a voe lakaet e pleustr gant dekred an 17 a viz Eost 1848, bet embannet d'an 30 a viz Eost da-heul. Un timbr 0,66 € an dalvoudegezh anezhañ, hanterskeudenn Alexandre Glais-Bizoin warnañ, a zo bet lakaet e gwerzh adalek ar 17 a viz Meurzh 2014.

## Liammoù

* Le Club Philatélique Briochin
# Alexandre Hatier

Alexandre Hatier, ganet en 1846 ha marvet en 1909, a oa un embanner gall ha saver an ti-embann Hatier e Pariz. Gantañ e voe embannet al levr yezhadur gallek anvet le Bescherelle e 1900.
# Alexandre Lacazette

Alexandre Lacazette, ganet d'an 28 a viz Mae 1991 e Lyon (Rhône, Bro-C'hall), zo ur c'hoarier mell-droad etrebroadel, 1m75 ha 73 kg dezhañ, hag a c'hoari evel argader en skipailh Lyon evit c'hoazh. Niverenn 10 eo. A-orin eus Gwadeloup eo. Kroget en deus Lacazette da c'hoari en "Élan Club Sportif Lyon 8" en 8vet ranngêr Lyon, e karter Mermoz a-raok mont da greizenn-stummañ an Olympique lyonnais (OL) er bloavezh 2006.

## Olympique lyonnais (abaoe 2010)

Kemer perzh a reas en e gentañ krogad Ligue 1 d'ar 5 a viz Mae 2010 ouzh skipailh A.J. Auxerre.
Nebeut amzer war-lerc'h, d'an 3 a viz Even 2010, e sinas e gevrat kentañ evel c'hoarier a-vicher, gant an OL. E bal kentañ e Ligue 1 a lakaas d'an 30 a viz Here 2010 e-kerzh ur c'hrogad a-enep da Sochaux. Gwelet e voe e Kib ar gampioned evit ar wech kentañ d'an 2 a viz Du 2010 er c'hrogad a-enep da Venfica Lisboa ma reas div roadenn evit ar pal, daoust ma kollas e skipailh (3-4). E bal kentañ er gib-se a zeuas er 6vet devezh, d'ar 7 a viz Kerzu 2010 a-enep da skipailh Tel-Aviv. Talvezout a reas kement ha rampoiñ (2-2). Ur bloavezh a-bouez-bras e voe evitañ : nebeut a grogadoù a c'hoarias e 2010-2011 met c'hoari a reas koulz er c'hampionad hag e kib ar gampioned ha dreist-holl e voe galvet da c'hoari e kib mell-droad ar bed ar re dindan 20 vloaz, e Kolombia.

## Stadegoù

Setu e stadegoùː
| Bloavezh | Skipailh | Kampionad | Kampionad | Kampionad broadel | Kip al lig | Supergib | Kampionad(où) kevandirel | Bro-C'hall | Hollad |
| Bloavezh | Skipailh | Rann | K P Kp | K P Kp | K P Kp | K P Kp | K P Kp | K P Kp | K P Kp |
| 2009-2010 | | | | | | | | | |
| 2010-2011 | | | | | | | | | |
| 2011-2012 | | | | | | | | | |
| 2012-2013 | | | | | | | | | |
| 2013-2014 | | | | | | | | | |
| 2014-2015 | | | | | | | | | |
| 2015-2016 | | | | | | | | | |

## Liamm diavaez

* Alexandre Lacazette war lec'hienn Kevread mell-droad Bro-C'hall
* Twitter Alexandre Lacazette :https://twitter.com/lacazettealex
# Alexandre Dumas

Alexandre Dumas a c'hall bout anv meur a zen:
* Thomas Alexandre Dumas (1762-1806), jeneral gall ha tad ar skrivagner ganet e 1802 ;
* Alexandre Dumas (tad) (1802-1870), skrivagner gall ;
* Alexandre Dumas (mab) (1824-1895), skrivagner gall ha mab ar skrivagner ganet e 1802.
# Alexandre Dumas (mab)

Alexandre Dumas (1824-1895) a oa ur skrivagner gall. Mab e oa da Alexandre Dumas (tad). Berzh a reas er c'hoariva, ha brudet dreist ar re all eo ar romant La Dame aux camélias, hag ar pezh a voe savet diwarnañ.

## Oberennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alexandre Herculano

Alexandre Herculano pe Alexandre Herculano de Carvalho e Araújo zo ur skrivagner romantel hag ur barzh portugalat.
# Alexandre Hébert

Alexandre Hébert (1921-2010), a lavare bezañ anarkour-sindikadour, a oa tost da drostkourion ar PCI (bremañ POI). Bet eo bet pennsekretour Force Ouvrière el Liger-Atlantel eus 1947 da 1992. Kamarad e oa d'an trotskour Pierre Lambert, rener ar PT.
Hervez kelaouennoù zo (Le Monde) e oa tost d'an FN ivez, ha darempredoù mat en doa gant Jean-Marie Le Pen.

## Liammoù diavez

* Anarkourien ar CNT diwar-benn FO hag an drotskourien:
* La Lettre à Lulu, kelaouenn eus Naoned, diwar-benn ar sindikadour:
* Pennad e-barzh L'Express
* Buhezskrid e-barzh Le Monde
# Alexandre Deschapelles

Alexandre Deschapelles (Alexandre Louis Honoré Lebreton Deschapelles) a zo bet ganet d'ar 7 a viz Meurzh 1780 e Ville-d'Avray (Bro-C'hall) ha marvet d'ar 27 a viz Here 1847 e Pariz (Bro-C'hall).
Jeneral ha meurc'hoarier echedoù gall, breizhat ag orin.
Sellet e veze outañ evel kampion (diofisiel) adalek 1800 betek 1820. Dilezel a reas an echedoù pa teuas e ziskibl Louis de la Bourdonnais a-benn da drec'hiñ anezhañ.

## Oberenn skrivet

* Alexandre Deschapelles, La Loi du Peuple.

## Liammoù diavaez

* Alexandre Deschapelles war ChessGames.com (e saozneg)
# Alcabón

Alcabón zo ur gumun eus Spagn, en Kastilha-La Mancha, e proviñs Toledo.
# Alc'hwez

Un alc'hwez zo ur benveg, e metal peurliesañ, hag a dalv da lakaat ur potailh da vont en-dro. Enlakaet e vez an alc'hwez en ur potailh evit tizhout ul lec'h a venner e chomfe kloz en darn vuiañ eus an amzer, evit abegoù surentez peurliesañ.
En Afrika, Ginea Nevez, India, Iran ha Sina ez eus bet kavet alc'hwezioù ker kozh hag an Patrom:IIvet milved kt JK. Gant div familh vuzulmat emañ alc'hwezioù iliz ar Bez Santel e Jeruzalem abaoe amzer Ṣalāḥ ad-Dīn, a renas adalek 1174 betek 1193.

## Deskrivadur

Diouzh ar potailh e vez stumm ha ment an alc'hwezioù boutin. Lod eo ront o skej ha lod zo plat.
* Lagadenn, da zerc'hel an alc'hwez en dorn pe ouzh gwalenn un doug-alc'hwezioù.
* Sich, a liamm al lagadenn ouzh gwalenn an alc'hwez.
* Gwalenn, a c'hall bezañ leun pe gleuz, hervez doare ar potailh.
* Paleton, da lakaat elfennoù ar potailh da dreiñ evit reiñ digor pe evit klozañ Lod paletonoù zo kemplezek-kenañ. En alc'hwezioù plat e talv ar paleton da walenn ivez.
Mekanikel e vez ar potailhoù peurliesañ, met lod zo elektronek : ar re-se a zigorer dre un alc'hwez boutin hag en doare boas, pe dre ur gartenn elektronek a dostaer d'un amred elektronek a zigor un nor.
* En alc'hwezioù boutin elektronek ez eus ur vemor enni ur c'hod heñvel ouzh hini memor ar potailh : mard anavez ar potailh kod an alc'hwez e c'hall mont en-dro.
* E memor ur gartenn elektronek, stumm ur gartenn-vank dezhi peurliesañ, e vez lakaet titouroù personel an den m'eo bet fiziet ennañ : anv, karg, an dorioù en deus gwir da zigeriñ ; pa dostaer ar gartenn da amred elektronek ar potailh e vez lennet an titouroù gant un urzhiater — a c'hall bezañ kantadoù a gilometroù pelloc'h — hag a ro aotre da zigeriñ pe get.
N'eus paleton ebet d'an alc'hwezioù a-skin : a-hed o gwalenn ez eus kleuzioù don pe zonoc'h ; diaesoc'h e vez o eiladiñ eget un alc'hwez boutin e baleton dantet. E lod alc'hwezioù-surentez e stalier mein-touch a dalvez daembreger ar potailhoù gwarellek.
Peurliesañ e vez un alc'hwez evit ur potailh resis — ne c'heller ket digeriñ an nor a-dreñv gant alc'hwez an nor-dal — met lod alc'hwezioù a c'hall embreger an holl botaihoù a zo bet savet hervez an hevelep patrom ; potennoù a vez graet eus an doare alc'hwezioù-se. En ur savadur bras evel ul labouradeg pe ur c'hlañvdi e c'heller kaout ur botenn dre rann hag ur botenn hollek evit an holl rannoù.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alc'hweder skouarnek

Alc'hweder skouarnek :
| Un alc'hweder skouarnek, luc'hskeudennet e Maroko. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Eremophila (evned) |
| Anv skiantel ||
| Eremophila bilopha (Temminck, 1823) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An alc'hweder skouarnek (liester : alc'hwedered skouarnek) a zo ur spesad golvaneged, Eremophila bilopha an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Alauda bilopha (kentanv) da gentañ-penn (e 1823) gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Doareoù pennañ

* Ul labous yaouank er su da zDakhla (Sahara ar C'hornôg)
* Eremophila bilopha

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus gwalarn Maouritania ha Maroko da Siria hag Irak.

## Liammoù diavaez

* (en) Eremophila bilopha war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Eremophila bilopha war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Eremophila bilopha.
# Alc'hwez USB

Un drobarzhell kadaviñ helam eo an alc'hwez USB hag a c'heller lugañ ouzh porzh USB un urzhiataer. E-barzh ur glozenn, plastik peurliesañ, e vez marc'het da genderc'hañ an alc'hwez USB un amredad memor flash hag ur c'hennasker USB.
En araez da gadaviñ roadennoù betek lies GigaOkted ez eus tu ouzhpenn da virout ar roadennoù en alc'hwez USB pa vez lazhet ar porzherezh da lavaret eo pa vez diluget an alc'hwez.
Hebleustr eo an alc'hwez USB evit ar re en devez da zezougen teulioù ha roadennoù alies ha d'ober gante gant meur a urzhiataer.
Ouzhpenn-se, bremañ, e c'heller loc'hañ un urzhiataer rag-eeun adalek an alc'hwez USB, ennañ ur reizhiad korvoiñ, gant pennwalioù zo.

## Aroueziadurioù an alc'hwez USB

* Ar barr : Cheñch a ra buan-tre, bremañ e kaver aes alc'hwezioù a c'haller kadaviñ 2 Go, 4 Go, 8 Go pe 16 Go en enne. N'eus ket ken pell zo ne c'helljed kadaviñ nemet 128 Mo (Mega okted), 256 Mo, 512 Mo pe 1024 Mo (1 Go),
* Feur treuzkas : Tizh treuzkas ar roadennoù eo. Ar feur treuzkas dre skrivañ a vez gorrekoc'h eget an hini dre lenn pa vez gorrekoc'h an argerzh skrivañ en ur vemor flash. Ar feur treuzkas a zo hervez ar vemor flash arveret ha hervez handelv ar reolad USB a c'hell an alc'hwez ober gantañ. Da skouer, evit ur reolad USB 2.0 e c'hell feur treuzkas an alc'hwez mont betek 480 Mbde (Mega bit dre eilenn).
* arc'hwelioù enrinegañ : Arc'hwelioù enrinegañ ar roadennoù pe ul lodenn anezhe evit kreñvaat o dangel a vez pourchaset gant an alc'hwezioù USB.
* Gwareziñ diouzh ar skrivañ : En alc'hwezioù USB zo e vez kinniget un doare (un trec'haoler dister peurliesañ) da herzel ouzh ar skrivañ evit ma vije gwarezet ar roadennoù diouzh un teuziñ dic'hoantet pe un daskemmañ.
* Arc'hwelioù liesvedia : Pa vez kevannet gant an alc'houez USB ul lugell tokarn-sten evit lenn restroù e mentrezh MP3 anezhe e vez graet lenner MP3 eus un hevelep alc'hwez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alc'hwezioù Sant Pêr

Alc'hwezioù Sant Pêr eo arouez an Iliz Katolik, abalamour ma oa an abostol Pêr e oa ar pab kentañ. Droukvesk a vez gant ar meizad Alc'hwez ar baradoz, a vefe, hervez ar vojenn, dalc'het gantañ ivez.
# Alcadozo

Alcadozo zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Albacete.
# Affligem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Affligem zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Brabant Flandrez.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 17,92 km²
* Poblañs (2022) : 13 466 a dud
* Stankter : 751 den/km²
# Afer Stavisky

An Afer Stavisky zo un enkadenn bolitikel hag ekonomikel c'hoarvezet e Bro-C'hall e miz Genver 1934, da c'houde marv Alexandre Stavisky, lesanvet « Sacha vrav », da-heul darvoudoù kevrinus. Aroueziñ a reas ar gwallskouer-mañ enkadenn ur renad distabil a oa diskred warnañ bezañ prenet hag ur roll en doe e fin ar gouarnamant Camille Chautemps hag en taol-dispac'h enepparlamant ar 6 a viz C'hwevrer 1934.

## Ar fedoù

D'an 23 Kerzu 1933 e oa bet bac'het Gustave Tissier rener Kef Ti-kêr Baiona abalamour m'en doa flodet ha lakaet da vont bilhedoù faos (kement ha 235 milion a lurioù).
Buan e voe komprenet ne oa Tissier sevenour krouer Kef an Ti-kêr, Serge Alexandre Stavisky, en doa kenaozet ar floderezh gant Dominica-Joseph Garat, anezhañ maer ha kannad Baiona. Meur a wezh e oa bet tamallet Alexandre Stavisky evit floderezh er bloavezhioù tremenet.

## Ar rouedad tud

An enklask a voe kaset d'an daoulamm ha diskuliet e voe ur rouedad tud en-dro da Stavisky, koulz e metoù ar polis, ar c'hazetennerezh pe ar justis : ar c'hannad Bonnaure, ar senedour Renoult, Albert Dalimier anezhañ ministr an trevadennoù ha bet ministr ar Justis, renerien kazetennoù (Dubarry hag Aymard). An holl o doa bet "profoù" digantañ en eskemm ouzh o skoazell.
Ar pennprokulor Pressard, breur-kaer prezidant ar C'huzul Camille Chautemps, en doa graet diouzh ma vefe ampellet-disampellet prosez Stavisky. Ur bern tud o doa graet o mad eus arc'hant ar « Sacha vrav » ha mat e oa dezho e chomje mut. Rak se, pa voe dizoloet war e zalaroù gant ar boliserien en un ti-koad e Chamonix, d'ar 7 Genver 1934, e chomas un toullad tud war soñj evit gouzout piv a raje e vad eus an emlazh pe an torfed (rak n'eo ket gwall sklaer penaos e oa marvet). E Le Canard enchaîné e oa skrivet En em lazhet eo Stavisky gant ur volotenn tennet eus 3 metrad. Pegen hir e vrec'h...."

## Enepparlamantouriezh

Diwar an afer e savas reuz : Stavisky a oa bet tamallet c'hoazh met mouget e oa bet an traoù diwar atiz ministred pe kannaded tapet en e aferioù. Enebourien Camille Chautemps a lavare e oa mat ar reuz-se evit an tu-kleiz, ar radikalourien, pe Chautemps zoken. André Tardieu a savas ur brizhroll eus ar gannaded o doa bet arc'hant, un tamm evel da vare Reuz Panama. Léon Daudet a reas eus Chautemps penn ur strollad laeron. Brasoc'h e voe ar reuz c'hoazh eget goude afer Hanau pe afer Oustric. Ur perzh bras en doe an afer-se e taol-dispac'h ar 6 a viz C'hwevrer 1934 e Pariz gant strolladoù eus an tu-dehou evel ar Croix de feu, an Action française.

## Levrlennadur

* Claude Goyard, « Un aspect de la police politique sous la Troisième République : l'enquête et le rôle de la Sûreté générale dans l'affaire Stavisky », in Jacques Aubert (dir.), L'État et sa police en France, Genève, Droz, 1979, p. 177-206.
* Cette vilaine affaire Stavisky, Histoire d'un scandale politique, Paul Jankowski, Fayard, 2000.
* Stavisky, l'homme que j'ai connu, Joseph Kessel, Gallimard, 1934.
* Vie et mort de Stavisky, Paul Lenglois, Denoël et Steele, 1934.

## Sinema

* Stavisky, ur film gall gant Alain Resnais deuet er-maez e 1974 gant Jean-Paul Belmondo.

## Notennoù

* ↑ Le beau Sacha
# Affi

Affi zo ur gumun en Italia, e proviñs Verona, e Veneto.
# Afer an Tour de Nesle

Afer an Tour de Nesle zo un afer brudet hag a vije c'hoarvezet e deroù ar XIVvet kantved, en Tour de Nesle, un tour ouzh mogerioù Pariz er Grennamzer, ma kemeras perzh teir merc'h-kaer ar roue gall. Er XVvet kantved e voe savet ur vojenn diwar-benn ur rouanez a vije bet oc'h ebatal eno hag a lakae he serc'heien en seier goude kousket ganto, ha taolet goude d'ar stêr.

## An tour

An Tour de Nesle a oa un tour war lez kleiz ar stêr Saena, dirak tour al Louvre, hag a oa bet anvet « tour Hamelin ». An daou dour-se a oa daou eus pevar zour bras ar voger savet adal 1214, anvet diwar-lerc'h an ostel Nesle, tostik dezhañ.

## Istor

Pevar bugel en doa ar roue gall Fulup IV le Bel, ha tri mab anezho (a reno war e lerc'h), hag o-zri dimezet:
* Loeiz (1289-1316), Roue Navarra (1305-1316),
* Fulup, kont Poitiers,
* Charlez, kont ar Marcha,
An tri a voe dimezet:
* Loeiz en 1305, da Marc'harid Bourgogn, merc'h da Zug Bourgogn, a oa 15 vloaz ;
* Fulup en 1306, da Janed Bourgogn, merc'h henañ Mahaut Artez;
* Charlez en 1308 da Blanche Bourgogn, eil merc'h Mahaut Artez, a oa 12 vloaz.
Mignonezed e oa an teir friñsez yaouank, plac'hed lirzhin ha kran en ul lez tristik, ha brud fall a voe savet dezho. Kontet e veze e tegemerent gwersed, hogen prouenn ebet ne oa, ha derc'hel a raent da gas o buhez laouen ha dibreder.
E deroù 1314 e krogas an afer. Urzh a roas ar roue gall Fulup IV le Bel da herzel e deir merc'h-kaer
Hervez ur c'hronikour e oant bet flatret gant o c'hoar-gaer, merc'h ar roue, Isabelle de France, rouanez Bro-Saoz. Tapet e vijent bet pa oant a-greiz o ebatoù gant daou varc'heg yaouank, an daou vreur Philippe ha Gauthier d'Aunay.
Anavezet eo ar gwallabadenn-se evel afer tour Nesle.
Boureviet e voe an daou varc'heg, hag anzav a rejont o darempredoù gant ar priñsezed. Diskroc'henet e voent e Pontoise en-bev, spazhet, dibennet, ha lakaet ouzh ar groug.

## Lennegezh

* Dre fazi eo e vez staget anv ar prederour gall Jean Buridan ouzh an afer abalamour d'ar varzhoneg c'hallek, Ballade des dames du temps jadis gant François Villon.
# Afer ar geriadur hollvrezhonek

Afer ar geriadur hollvrezhonek a savas en abeg d'ur pennad a oa bet embannet d'ar 26 a viz Ebrel 2000 er gazetenn sizhuniek gall Le Canard enchaîné, gant un den a sine Jérôme Canard, hag a rae tamalloù d'ur geriadur hollvrezhonek, Geriadur brezhoneg An Here.
Savet e oa bet an tabut gant ur c'hazetenner eus Brest, awenet gant enebourien da An Here eus Brest hag eus Roazhon. Goulennet e oa bet ar gwir da respont d'an tamalloù gant rener An Here ; nac'het e voe outañ gant sizhunieg Pariz.
Implijet e oa bet ur vurutelladenn gant Charlez ar Gall e-barzh Brud Nevez, e brezhoneg eta, ha roet brud ha liv politikel dreistmuzul d'un nebeud linennoù el levr, ken e voe kaoz eus ar geriadur betek er Parlamant gall. D'ar gannaded a sponte o welout ar Republik c'hall en arvar en abeg d'ar Geriadur e prometas Jack Lang, a oa maodiern nevez an Deskadurezh-Stad d'ar mare, ne vije ket kavet al levr er skolioù ken.
# Affile

Affile zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Afer Ibiza

An Afer Ibiza (alamaneg: Ibiza-Affäre) zo ur gwallskouer politikel en Aostria gant Heinz-Christian Strache, beskañseller ar vro ha penn ar strollad politikel Strollad ar Frankiz (FPÖ); Johann Gudenus, ur c'hannad eus Strollad ar Frankiz. Ouzhpenn an daou zen ez eo ur gwallskouer eus Strollad ar Frankiz hag ar sistem politikel aostrian dre vras$^,$. Strache ha Gudenus o deus roet o dilez, ur wech brudet ar gwallskouer.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://video.lefigaro.fr/figaro/video/autriche-la-video-qui-a-fait-tomber-le-vice-chancelier-heinz-christian-strache/6038610162001/
* ↑ https://www.latribune.fr/economie/union-europeenne/a-la-veille-des-europeennes-l-affaire-strache-en-autriche-ebranle-l-extreme-droite-817726.html
# Arcos de Jalón

Arcos de Jalón zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Soria, e kumuniezh emren Kastilha ha León.