OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Asterope (Pleiadenn)

Asterope (henc'hresianeg : Ἀστερόπη), pe Sterope (Στεροπή), a oa unan eus ar seizh Pleiadenn, ha merc'h da Atlas ha Pleione ganet en Arkadia, war ar Menez Kyllene.
Hervez skridoù zo e oa pried d'ar roue Oinomaos, ha gantañ e engehentas Hippodamia. Hervez re all e oa mamm Oinomaos, hag an doue Ares an hini a oa e dad.

## Pennad kar

* Asterope, unan eus stered ar Yar hag he foñsined.

## Skridoù orin

* Apollodoros, 1921. Apollodorus, The Library (Cambridge, MA, Harvard University Press; London, William Heinemann Ltd)
* Apollodoros, 3.10.1
* En linenn : Apollodorus The Library troet e saozneg gant J. G. Frazer , notennoù fonnus
* En linenn : Apollodorus The Library troet e saozneg gant J. G. Frazer, diverradur (4 fajennad)
# Asthenes berlepschi

Asthenes berlepschi :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Genad : | Asthenes |
| Anv skiantel ||
| Asthenes berlepschi (Hellmayr, 1917) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Asthenes berlepschi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Furnariidae.
Anvet e voe Siptornis berlepschi (kentanv) da gentañ-penn (e 1917) gant an evnoniour alaman Carl Eduard Hellmayr (1878-1944) da zougen bri d'un evnoniour alaman all : Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Annezva

Brosezat eo ar spesad e gwalarn Bolivia.

## Liammoù diavaez

* (en) Asthenes berlepschi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Asthenes berlepschi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Asthenes berlepschi.
# Asti

Asti (Ast e piemonteg) zo ur gumun eus Italia ha pennlec'h proviñs Asti, e rannvro Piemonte.
# Astiages

Astiages (Ἀστυάγης / Astyagês) a oa roue ar Veded er VIvet kantved kent JK.

## E vuhez

Darnoù a anavezomp eus e vuhez dre skridoù an istorour Herodotos, eus Halikarnasos, a veve 100 vloaz diwezhatoc'h. Mab e oa d'ar roue Kiyaksares (Κυαξάρης), ha ren a reas war e lerc'h.
E 585 kent JK e timezas da Arienis, a oa c'hoar da Groisos, roue Lidia, goude ur brezel pemp bloaz etre Lidia ha Media. Er bloaz-se en-eeun e varvas e dad hag e renas war e lerc'h.
Emglev a reas gant e vreudeur-gaer, Kroisos ha Nebuchadnezzar, roue Babilon, dimezet d'e c'hoar Amitis, an hini a voe savet dezhi liorzhoù istribilhet Babilon hervez ar vojenn. Hiriv ec'h ouzomp e voent savet gant Sennacherib, roue Asiria.

## Hunvre

Hervez Herodotos e welas e verc'h Mandana en un hunvre hag ur froud o redek eus he c'horf, ken na voe goloet Azia. Diwar-se e timezas anezhi d'ur roue pers, hini Anshan, Kambyses Iañ, eus tiegezh an Ac'haemenided. Ur mab o doe, Kirus II.
# Astorga

Astorga zo ur gumun hag ur gêr eus Spagn, e-kreiz proviñs León, e kumuniezh emren Kastilha ha León. Tudet-stank eo gant 10 867 a annezidi (e 2019) war ur gorread 46,78 km².
Kêr-benn eskopti Astorga eo, unan eus koshañ ha brasañ eskoptioù Spagn, hag en em astenn war lodennoù eus proviñsoù León, Ourense ha Zamora.
Abalamour d'he istor ha d'he savadurioù, abalamour m'emañ war unan eus Hentoù Sant Jakez ha war ar Vía de la Plata ("hent an arc'hant"), hag abalamour d'ar festoù a-leizh a vez graet eno a-hed ar bloaz, evel da vare an Ened pe ar Sizhun Santel, eo deuet Astorga da vezañ ur gêr a vez darempredet stank gant an douristed, eus Spagn pe an estrenvro. E-touez ar savadurioù pouezusañ emañ an iliz-veur, palez an eskob, an ti-kêr hag ar mirdi roman.
Savet e oa bet Astorga er bloaz 14 kent J.K., gant an anv latin Asturica Augusta.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) Ayuntamiento de Astorga
# Ar Bobl

Ar Bobl a oa ur gazetenn sizhuniek e brezhoneg hag e galleg a veze embannet e Karaez etre 1904 ha 1914.
Krouet e oa bet gant Frañsez Jaffrennou (Taldir) hag Alexandre Le Goaziou o doa savet un ti-moullañ, Moullerezh ar Bobl, e Karaez, e miz Eost 1904. Eus ur familh moullerien e oa Alexandre Le Goaziou ha Taldir-Jaffrennou, eñ, a oa troet gant ar gwir hag al lennegezh. D’ar 24 a viz Gwengolo 1904 e teuas an niverenn gentañ er-maez.
Peder fajenn a oa er gazetenn ha skrivet e veze ar pennadoù, hanter-hanter, e brezhoneg hag e galleg. Danvez a bep seurt a oa e-barzh : politikerezh, keleier, kanaouennoù, bruderezh… Dindan vloaz e oa 600 den koumanantet d’ar gazetenn, e 100 kumun disheñvel tro-dro da Garaez. Moullet e veze 4000 skouerenn eus Ar Bobl ingal ha da vare ar votadegoù e veze moullet betek 6000 skouerenn.
Dont a reas tud da reiñ sikour da Jaffrennou, tud evel Leon ar Berr (Abalor) pe Louis-Napoléon Le Roux (unan eus saverien Strollad Broadelour Breiz diwezhatoc'h), met Alexandre Le Goaziou, eñ, a adwerzhas e lodennoù da Jaffrennou ha mont a reas en-dro da Vontroulez da labourat e ti-moullañ e familh. Ouzhpenn an dud pennañ a rae war-dro ar gazetenn, e oa tud all, evel Loeiz ar Floc'h, Camille Le Mercier d'Erm, Maurice Duhamel... o kas pennadoù d'Ar Bobl ivez.
Buan a-walc’h e sachas skipailh Ar Bobl trubuilhoù war e gein : taget e voe gant kazetennoù eus Pariz evel L'Aurore ha La Lanterne ha gant politikourien eus ar vro, a gave abeg e mennozhioù breizhek Jaffrennou. Meur a wech e voe graet prosez d’Ar Bobl dirak al lezioù-barn. Kondaonet e voe da baeañ telloù-kastiz, abalamour da skridoù a oa bet kavet e wallvrudent politikour pe bolitikour.
E 1908 en em gavas ar gazetenn en ur wall enkadenn ha rankout a reas ar rener, Jaffrennou, goulenn skoazell arc’hant digant un toullad tud. Goulenn a reas ar re-se ma vefe resisaet linenn bolitikel Ar Bobl. Ur skrid, dek poent ennañ, a voe savet da embann mennozhioù a-du gant an digreizennañ (adsevel ar proviñsoù ha lemel an departamantoù) ha mennozhioù all eus an tu-dehou (gwareziñ ar madoù familh, aozañ ar micherioù dre gorfuniadoù). Neuze e voe gwelet Ar Bobl, muioc'h c'hoazh, evel ur gazetenn na oa ket "a-du gant ar Republik".
Gant Ar Bobl e veze aozet konkourioù e-touez ar skolidi da lakaat anezho da skrivañ brezhoneg : e 1911 e oa bet 154 skoliad o kemer perzh en ur genstrivadeg da dreiñ un destenn c'hallek e brezhoneg.
D'an 2 a viz Eost 1914 e teuas er-maez an niverenn diwezhañ eus Ar Bobl, e deroù ar Brezel-bed Kentañ.

## Levrlennadur

* Lukian Raoul, Un siècle de journalisme breton, Le Signor, 1981.
* Jean-Yves Michel, Religion et politique en Bretagne de 1850 à 1960 - le cas du Poher, Keltia Graphic, Gourin, 2000.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn diwar-benn Ar Bobl, savet gant Jean-Yves Michel
* Lec'hienn dielloù Penn-ar-Bed
# Ar Borgn

Ar Borgn zo ul lesanv hag un anv-tiegezh brezhonek a ra dave d'un den born. Troet eo bet e Le Borgne gant marilh ar boblañs gall.

## Lesanv

* Antigon ar Borgn (-382, -301), diadok, letanant da Aleksandr Veur
* Acacius Caesarea (g. wd. 300, m.e 366), lesanvet « Monophtalmus » da lavaret eo « ar Borgn »,

## Anv-tiegezh
### Breizh

* Charles-Guy Le Borgne de Kermorvan (1695-1761), eskob Treger
* Alain-François Le Borgne de Kerusoret (wd. 1706 - 1771), ofiser a vor, penn skouadrenn er morlu
* Guillam er Borgn (1840-1927), barzh poblek brezhonek
* Guy Le Borgne (1920-2007), rezistañt, jeneral
* Herri ar Borgn (1937-2015), skrivagner brezhonek
* Herve ar Borgn, emsaver,
* Jakez ar Borgn, kaner-sonaozer brezhonek
* Pierre-Yves Le Borgn’ (g. e 1964), politikour

### Bro-C'hall

* Emmanuel Le Borgne (1610-1675), gouarnour Akadia
** Alexandre Le Borgne de Belle-Isle (1640-1693), e vab, gouarnour Akadia
* Jordan Leborgne (g. e 1995), melldroader gwadloupat

### Kanada

* Brittany LeBorgne, aktourez mohawk eus Kebek
# Ar Bladig

Ar Bladig :
| Anv(ioù) all | Er Bladig |
| Anv gallek | Île de Pladic, Pladic |
| Geografiezh ||
| Enezeg | Inizi Mor Bihan Gwened |
| Lec'hiadur | Mor Bihan (Pleg-mor Gwaskogn) |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 34′ 21″ N, 2° 45′ 17″ K |
| Gorread | 0,557 ha |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Kumunioù | Sant-Armael |
| Poblañs ||
| Poblañs | 0 ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Ar Bladig, skrivet Er Bladig ivez, a zo un enezennig er Mor Bihan, stag ouzh kumun Sant-Armael, e departamant ar Mor-Bihan hag e Bro-Gwened. Emañ 450 m er mervent da Velaeron, 650 m er biz da garreg Penn Bleiz ha 700 m er c'hornôg da garreg an Dervenneg.

## Gwarez

Gwarezet eo Ar Bladig gant un diferad-prefed evit gwareziñ ar biotopoù abaoe an 12 a viz Genver 1982, ar pezh a zo a-bouez bras evit gwarez spesadoù an enezenn.
Difennet eo dilestrañ warni etre ar 15 a viz Ebrel hag ar 31 a viz Eost.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ "Ar Bladig" war KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Troidigezh "arrêté préfectoral de protection de biotopes" e brezhoneg hervez TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Ar Boderezh

Ar Boderezh a zo ur gumun a-wezhall eus Breizh e departamant Aodoù-an-Arvor. Ul lodenn eus kumun Lambal eo bremañ.

## Istor
### Dispac'h Gall
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 26 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,48 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; unan anezhe a varvas e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914 e Rossignol, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur soudard eus ar gumun d’an 29 a viz Mae 1956 e Setif.

#### Kendeuziñ

* D'ar 1añ a viz Genver 1973 e voe unvanaet kumunioù kozh Lambal, Maroue, Ar Boderezh, Sant-Eran ha Tregonvael d'ober ur gumun hepken, kumun nevez Lambal.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Ar groaz.
* Kastell "La Moglais".
* Iliz katolik Sant Yann.
* Ar groaz.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Pennadoù kar

* Lambal,
* Maroue,
* Sant-Eran,
* Tregonvael.

## Notennoù ha daveoù

* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Ar Braz

Ar Braz zo un anv-tiegezh brezhonek troet da Le Bras gant marilh ar boblañs gall. A-wechoù eo Braz an anv hepken.

## Tud
### Brazil

* Thiago Braz (g. e 1993), atletour, kampion olimpek lamm gant ar berchenn e 2016 e Rio de Janeiro.

### Breizh

* Alain Le Bras (1945-1990), livour
* Anatol ar Braz (1859-1926), skrivagner
* André Le Bras, tresour bannoù-treset
* Kristian ar Braz, filmaozer
* Dan ar Braz (g. e 1949), gitarour
* Gabriel Le Bras (1891-1970), istorour ha sokiologour
* Jean-Pierre Le Bras (1931-2017), livour
* Jos-Pêr ar Braz (1889-1915), stourmer politikel brezhonek
* Martine Le Bras (1945-), c'hoarierez ping pong

#### Braz

* Jean-Claude Bras (1945-), melldroader
* Mona Braz, politikourez

#### Lesanv

* Even ar Braz, lesanv ar c'hont Even pe Neven, diazezer dinastiezh Kontelezh Leon ha diazezer Lesneven er X$^{vet}$ kantved

### Bro-C'hall

* Hervé Le Bras, istorour ha poblañsour
* Pierre Le Bras (1955-), anavezet dindan an anv Gustave Parking, fentigellour
* Michel Bras (1946-), mestr-keginer

### Rusia

* Osip Braz (1873-1936), livour

## Douaroniezh

* ar stêr Le Bras e Kebek, un adstêr eus ar Ferrée
* ar stêr Le Bras e Kebek, un adstêr eus an Etchemin

## Lennegezh

* ar boliserien ar Bras hag ar Braz, e troioù-kaer Tintin.

## Gwelet ivez

* ar Bihan
# Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh

Ar Brezhoneg hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breizh zo unan eus krennlavaroù ar vrezhonegerien gristen. Brudet eo bet gant Bleun Brug Yann-Vari Perrot. Koshoc'h eo al lavar avat.

## Rimadell

Savet eo gant div werzenn a seizh silabenn pep hini.

## Istor

* Kentañ ma voe embannet e oa en Nouvelles conversations en breton et en français e 1857, er bajenn 126, ma'z eo skrivet Ar Brezonek hagarfeiz A zo breur ha c'hoar e Breiz.
* Hen adkavout a reer e 1876 war bajenn-dal an Nouveau Dictionnaire pratique Breton-Français du dialecte de Léon, gant A.-E. Troude, skrivet evel-hen: Ar brezounek hag ar Feiz A zo breur ha c'hoar e Breiz.
* E 1906 e Sarmoniou an Aotrou Quere e kaver un doare damheñvelik :
    Ha goude he varo
    Pell c’hoaz e komzo,
    Keit ha ma vo e Breiz,
    Ha Brezonek ha Feiz.
Diwezhatoc'h eo e voe adkemeret gant Yann-Vari Perrot.

## Hiziv

Gant ar ger-stur-se e c'haller muzuliañ hiriv ar c'hemmoù bras c'hoarvezet e Breizh abaoe ar c'houlz-se.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Sarmonioù an Aotrou Quere dastumet ha renket gant an Aotrou Jezegou kure a Gastellin, Imprimerie de la presse libérale, Brest (1906).
# Ar Bleiz Gwenn

Ar Bleiz Gwenn (Le Loup blanc er yezh orin) a zo ur romant skrivet gant Paul Féval e 1843, ha troet e brezhoneg gant Ernest ar Barzhig e 1977.
# Ar Blouzenn hag an Treust

Ar Blouzenn hag an Treust zo ur barabolenn eus an Aviel, a gaver en Aviel Mazhev (7.3-5) hag en Aviel Lukaz ( 6. 41-42), ur rann eus ar Prezeg war ar Menez, kaoz enni eus barn ar re all hag en em varn an-unan.

## Liamm diavaez

* Aviel Lukaz: http://biblephone.intercer.net/eplus/index.php/bre+fr/1+4/Luk/6/41-*/?fv=21
* Aviel Mazhev : http://biblephone.intercer.net/eplus/index.php/bre+fr/1+4/Matth/7/
# Bazenville

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Bazenville |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Bazenville e Kanton Ryes hag en Arondisamant Bayeux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Bayeux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Bayeux Intercom |
| Kanton | Courseulles-sur-Mer |
| Kod INSEE | 14049 |
| Kod post | 14480 |
| Maer | Marcel Dubois |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,07 km² |
| Led | 49° 18' 13" Norzh |
| Hed | 00° 35' 06" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 53 m |
| Uhelder brasañ | 67 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 149 (2008) |
| Stankter | 37 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bazenville a zo ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed :
** dieubet e voe Bazenville d’ar 6 a viz Even 1944 en abardaez gant an 50vet Rannlu eus ar Rouantelezh-Unanet; mervel a reas un den nann-soudard e Bazenville abalamour d'ar brezel d’ar 6 a viz Even.
** savet e voe un nijva da c’hortoz da Aerlu Kanada.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kroaz er vered.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XII vet kantved.
* Kastell Bazenville, XVIII vet kantved.

### Bered ar C'hommonwealth: Ryes War Cemetery, Bazenville

| Bro | Niver a soudarded |
| Aostralia | 1 |
| Kanada | 21 |
| Polonia | 1 |
| Rouantelezh-Unanet | 572 |
| Dianv - Commonwealth | 58 |
| Alamagn | 335 |
| Hollad | 988 |
Marvet e oant e 1944 e-pad Emgann Normandi e-pad an Eil brezel-bed Digoret e voe ar vered d'an 8 a viz Even 1944, daou zevezh goude Dilestradeg Normandi $^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Tud

* Antoine Halley, 1593 e Bazenville, 1675, barzh.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ 1944 Normandie la mémoire
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
* ↑ Commonwealth war Graves Commission
* ↑ In Memories
# Bazh-houarn

Ur vazh-houarn zo ur bazh-vazh ponner, graet en houarn, a veze douget gant haroz ar gontadenn Yann e vazh-houarn.

## Levrlennadur

* Kontadennoù ar Bobl , gant Fañch an Uhel,
* Yann e vazh houarn, e-barzh Labous ar Wirionez gant Troude ha Milin.
# Bazhataerezh gant div vazh

Ar bazhataerezh gant div vazh a zo un doare bazhataerezh gant div vazh war un dro, unan e pep dorn.
An taolioù hag an touchennoù evel gant ur vazh hepken. Hogen, implij div vazh a redi an tenner da gaout ur stad emgann disheñvel, dre ma n'eus ket mui a dorn blenierez, neuze e rank lec'h an treid klotañ gant implij ar vazh.
Rediet eo ivez an tenner da skeiñ e daolioù en un doare disheñvel diouzh pa ne vez nemet ur vazh gantañ, setu perak e vez an dennerien da implij an div vazh da heul, padal e vez talvoudusoc'h implij an div war un dro, pe prientiñ un daol all pa vez taget gant ur vazh.
Dre ma n'eus ket savet reolennoù d'ar bazhataerezh gant div vazh ne vez kenstrivadeg ebet ha ne vez aozet nemet abadennoù.
# Bazh

Ur vazh zo ur benveg moan ha hir, e koad alies, a servij d'an dud da veur a dra: kerzhout, en em harpañ, en em gannañ, ha traoù all c'hoazh.

## Arm

Ur sport e oa ar bazhata gwechall a-hervez, ma veze ar vazh evel ur c'hleze d'an dud diwar ar maez.

## Galloud

Arouez ar galloud e vez ar vazh a-wechoù, pa gomzer eus bazh-roue, bazh-eskob.

## Troioù-lavar

* kaout fest ar vazh: bezañ bazhataet
* c'hoari ar vazh: c'hoari al las

## Lennegezh

* Yann e vazh-houarn.

## Bizhier all

* bazh-kerzhout
* bazh-yod
* bazh-krog
* bazhvalan
* bataraz
* shillelagh, bazh eus Iwerzhon

## Pennadoù kar

* bazhata
* skourjezañ
# Bazh-kerzhout

Ur vazh-kerzhout zo ur vazh implijet gant tud zo evel harp e-pad ur gerzhadenn. Gwechall ne veze nemet un doare bizhier, hag a servije da gerzhout ha d'en em zifenn kenkoulz all, ar penn-bazh. Hiziv e vez bizhier da gerzhout evel bizhier-ski.
# Bazh-eskob

Ur vazh-eskob zo ur vazh douget gant un eskob hag a zo arouez e garg.
# Bazh-roue

Ar vazh-roue pe ar walenn real (Teyrnwialen e kembraeg), pe sceptrum e latin, zo ur pezh eus arouezioù ar galloud hag an aotrouniezh. Douget e vez gant an impalaerien, ar rouaned, pe an dierned, penn ur meuriad.
# Bazhata

Bazhata a vez lavaret e brezhoneg eus reiñ taolioù gant ur vazh. Daou dra disheñvel e c'hall bezañ ar bazhata: pe ur c'hastiz, gant taolioù bazh, pe ur sport, ar bazhataerezh.

## Kastiz

Gwechall e veze kastizet tud vras ha bugale gant taolioù, taolioù bazh pe taolioù skourjez. Tud an noblañs a veze ur vazh gante alies, ha ganti e vazhataent lakizien ha mitizhien. Kement-se a zo meneget e pezhioù Molière (Georges Dandin, Les Fourberies de Scapin). E skolioù Bro-Saoz e veze bazhataet bugale, hervez ar c'hrennlavar: Spare the rod spoils the child ( ma ne vazhataer ket ar bugel e vo kollet).

## Bizhier-polis

Bizhier a vez gant poliserien en ur bern broioù ha bazhata an dud a reont gante, dreist-holl e-lerzh manifestadegoù.

## Pennadoù kar

* skourjezañ
* feskennad
* gwial
* gwalenn
# Bazhvalaniñ

Ar jubenniñ pe bazhvalaniñ, pe ober ar jubenn pe bazhvalan (eus ar gerioù bazh ha balan), eo lakaat daou zen d'en em anavezout evit ma c'hallfent dimeziñ.
Er gevredigezh kozh war ar maez e veze graet ar jubenn gant ar person pe gant ar c'hemener, evel en danevell Ar Goulenn eured, gant Jakez Riou.

## Dimeziñ dre jubenn

An dimezioù a veze graet dre jubenn alies e-touez an tiegezhioù uhel hervez an ezhommoù politikel. An tad a varc'hatae, hag a zivize, hag ar mab pe ar verc'h a sente.
A-wechoù e vez kaoz da zimeziñ unan kozh, ur gwaz pinvidik peurliesañ, intañv alies, gant unan yaouank paouroc'h.
A-wechoù e komzer eus jubenniñ ivez diwar-benn micher an houlier, met hennezh ne ra ket war-dro dimeziñ an dud.

## Lennegezh

* Er Barbier de Séville, gant Beaumarchais, en em ginnig Figaro d'ober ar jubenn etre ar c'hont Almaviva hag ar goantenn a fell dezhañ tostaat dezhi.
# Aurora (disheñvelout)

Aurora zo
* an doueez roman Aurora
* un anv-badez, Aurora (anv-badez), e spagnoleg ha yezhoù all, deuet diwar anv an doueez
* un anv-lec'h

## Tud

* Aurora von Königsmarck
* Maria Aurora von Spiegel

## Lec'hioù
### Brazil

* Aurora, e Patrom:Ceará,
* Aurora, e Patrom:Santa Catarina,
* Aurora do Pará, e Patrom:Pará,
* Aurora do Tocantins, e Patrom:Tocantins
* Nova Aurora, e Patrom:Goiás,
* Nova Aurora, e Patrom:Paraná,

### Stadoù-Unanet

* Aurora, Colorado
* Aurora, Illinois
* Aurora, Indiana
* Aurora, Iowa
* Aurora, Kansas
* Aurora, Kentucky
* Aurora, New Orleans, Louisiana
* Aurora, Maine
* Aurora, Minnesota
* Aurora Township, Steele County, Minnesota
* Aurora, Missouri
* Aurora, Nebraska
* Aurora, Cayuga County, New York
* Aurora, Erie County, New York
* Aurora, Nevada
* Aurora, North Carolina
* Aurora, Ohio
* Aurora, Oregon
* Aurora County, South Dakota
* Aurora, South Dakota
* Aurora, Texas
* Aurora, Utah
* Aurora, West Virginia
* Aurora, Florence County, Wisconsin
* Aurora, Kenosha County, Wisconsin
* Aurora, Taylor County, Wisconsin
* Aurora, Waushara County, Wisconsin

## Stered

* 94 Aurora, un asteroidenn.

## Pennad kar

* Aurore
# Aurora Sanseverino

Aurora Sanseverino pe Aurora Sanseverino Gaetani (1669-1726) a oa ur varzhez italian, aktourez ha mondianez e Rouantelezh Naplez, eus an tiegezh Sanseverino.
Ganet e oa e Saponara (hiriv Grumento Nova, e proviñs Potenza). He zad, Carlo Maria Sanseverino, a oa priñs Bisignano ha kont Saponara, hag he mamm Maria Fardella, a oa kontez Paceco. lakaet e voe da studiañ latin, prederouriezh, liverezh ha sonerezh, met ar varzhoniezh eo a blije dezhi ar muiañ. D'ar 25 da viz Kerzu 1680 e voe dimezet, da 11 vloaz, d'ar c'hont Girolamo Acquaviva di Conversano. A-benn un toullad bloavezhioù en em gavas intañvez. Distreiñ a reas da Saponara neuze, hag ober a reas meur a veaj gant he zad, da gêrioù Palermo ha Napoli.
D'an 28 a viz Ebrel 1686 ec'h addimezas da Nicola Gaetani dell’Aquila d’Aragona, kont Alife, dug Laurenzana ha priñs Piedimonte. Daou vugel he doe, Cecilia ha Pasquale. E Saponara e voe lidet an eured war an ton bras, hag aozet e oa bet ur pezh-c'hoari, ur seurt bugulgan dramatek, anvet Eliodoro. Goude ez eas ar priedoù da chom da Napoli, ma oa ti an ozhac'h, en ur gêr ma verve ar vuhez sevenadurel. D'he zi e teue barzhed, sonerien ha livourien, ma teuas da vezañ ur saloñs lennegel. Plijout a rae dezhi mont da chaseal er menezioù diwar-dro ivez.

## Liammoù diavaez

* (it) : Ur sonedenn ganti : https://it.wikisource.org/wiki/Sfoga_pur_contro_me,_Cielo_adirato
# Aurora Venturini

Aurora Venturini, ganet d'an 20 a viz Kerzu 1922 e La Plata, e +2015-11-24 proviñs Buenos Aires, zo ur romantourez arc'hantinat.
Mignonez e oa da Eva Perón, ha labourat a reas ganti.. En 1948 he doa bet ar Premio Iniciación, roet dezhi gant Jorge Luis Borges por, gant e levr El solitario.
Labourat a rae gant an Ediciones del Bosque e La Plata, gant María Dhialma Tiberti ha skrivagnerien all eus ar gêr-se.
Mont a reas da studiañ psikologiezh da Skol-Veur Pariz, ma en em harluas e-pad 25 vloaz, abalamour d'ar Revolución Libertadora. En Pariz e vevas gant Violette Leduc ha mignonez e voe da Jean-Paul Sartre, Simone de Beauvoir, Albert Camus, Eugène Ionesco ha Juliette Gréco; en Sikilia e tarempredas Salvatore Quasimodo. Dimezet eo bet d'an istorour Fermín Chávez. Kelennet he deus prederouriezh en Escuela Normal Antonio Mentruyt, e Banfield. Troet he deus oberennoù barzhed evel Isidore Ducasse, Kont Lautréamont, François Villon hag Arthur Rimbaud, troidigezhioù a dalvezas dezhi da gaout ar groaz Cruz de Hierro digant ar gouarnamant gall.
En 2007 he deus bet ar Premio Nueva Novela Página/12 gant he levr Las primas. En Kerzu 2010 e voe adembannet al levr-se e Spagn (Caballo de Troya) ha dilennet da wellañ levr spagnolek embannet e Spagn e 2009, ma voe roet dezhi an IIvet Premio Otras Voces, Otros Ámbitos.

## Oberennoù

* Versos al recuerdo (1942)
* El anticuario (1948)
* Adiós desde la muerte (1948)
* El solitario (1951)
* Peregrino del aliento (1953)
* Lamentación mayor (1955)
* El ángel del espejo (1959)
* Laúd (1959)
* La trova (1962)
* Panorama de afuera con gorriones (1962)
* La pica de la Susona; leyenda andaluza (1963)
* François Villon, raíx de iracunida; vida y pasión del juglar de Francia (1963)
* Carta a Zoraida; relatos para las tías viejas (1964)
* Pogrom del cabecita negra (1969)
* Jovita la osa (1974)
* La Plata mon amour (1974)
* Antologia personal, 1940-1976 (1981)
* Zingarella (1988)
* Las Marías de Los Toldos (1991)
* Nosotros, los Caserta (1992)
* Estos locos bajitos por los senderos de su educación (1994)
* Poesía gauchipolítica federal (1994)
* Hadas, brujas y señoritas (1997)
* 45 poemas paleoperonistas (1997)
* Evita, mester de amor (1997), en collaboration avec Fermín Chávez
* Me moriré en París, con aguacero (1998)
* Lieder (1999)
* Alma y Sebastián (2001)
* Venid amada alma (2001)
* Racconto (2004)
* John W. Cooke (2005)
* Bruna Maura-Maura Bruna (2006)
* Las primas (2008)

## Notennoù

* ↑ Liliana Viola, La prima, Radar, 9 de diciembre de 2007.