OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rezidigezh (relijion, Rouantelezh-Unanet)

Abaoe Skrid Gougemerusted 1689 e voe nac'het kement ouzh ar gatoliged hag an disrannidi gwirioù kevredigezhel ha politikel ar geodedelezh vreizhveuriat.
Er bloavezhioù 1820 e voe stourmet a-benn digeriñ ar geodedelezh leun d'ar re-se, pezh a voe asantet e 1828 evit an disrannidi hag e 1829 evit ar gatoliged.
# Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed

Ar Rezistañs c'hall e-pad an Eil Brezel-bed a zo ul luskad rezistañs hag a vode an nerzhioù gall a stourme ouzh aloubidigezh Bro-C'hall gant an Trede Reich e-pad an Eil Brezel-bed. En hollad-se e tiforc'her ar Rezistañs diabarzh hag ar Rezistañs en estrenvro aozet gant ar France libre. E-pad ar mare luziet-se ez eo deuet war-wel ar rouedad Francs-tireurs et partisans (FTP) da skouer, krouet gant pennoù ar Parti communiste français, e fin ar bloavezh 1941. Luskadoù all a oa evel ar re a oa eus tu ar jeneral Giraud, an amiral Muselier, pe c'hoazh Charles De Gaulle, ar politikour a voe e penn ar Rezistañs c'hall unanet adalek 1942 ha betek Dieubidigezh Bro-C'hall.

## Gwelet ivez

* Rezistañs e-pad en Eil Brezel-bed

## Levrlennadur

* François Broche ha Jean-François Muracciole (dir.), Dictionnaire de la France libre, Robert Laffont, dastumadenn « Bouquins », 2010.
* François Marcot (renet gant), gant sikour Bruno Leroux ha Christine Levisse-Touzé, Dictionnaire historique de la Résistance – Résistance intérieure et France Libre, Robert Laffont, dastumadenn « Bouquins », 2006.
* Jean-François Muracciole, Histoire de la Résistance en France, PUF, dastumadenn « Que sais-je ? », 2003.
* Jean-François Muracciole, Histoire de la France libre, PUF, dastumadenn « Que sais-je ? », 1996.
# Rezzato

Rezzato zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Ruggero

Ruggero zo un anv-badez italianek.

## Adstummoù

* Roggero, Ruggeri, Ruggiero, Rugiero.
* Geri, Gero.
* Evit ar merc'hed: Ruggera, Ruggerina.

## Yezhoù all

* Roger, e galleg, poloneg, saozneg, svedeg.
* Hróðgeir, en islandeg
* Rüdiger; Rutger, en alamaneg
* Rutger, Rogier, Rogiër, en izelvroeg
* Roar, e norgeeg
* Rogério, e portugaleg
* Rogelio, e spagnoleg

## Tud
### Rouaned, duged, konted

* Ruggero Iañ Sikilia
* Ruggero II

### Tud all

* Ruggiero di Lauria (1250 –1305), amiral italian.
* Ruggero Ruggeri (1871 – 1953), aktour italian.
# Ruhr (stêr)

Ar stêr Ruhr zo ur stêr eus kornôg Alamagn, 235 km hed dezhi. Redek a ra a-dreuz stad Nordrhein-Westfalen. Emañ an eienenn e Sauerland, 670 metr a-us live ar mor, ha redek a ra war-zu ar c’hornôg hebiou Essen kent en em deurel er Roen e kêr Duisburg. Diwar hec’h anv e teu hini rannvro ar Ruhr, kreizenn istorel greanterezh an dir hag an houarn en Alamagn.
# Ruggero Iañ Sikilia

Roger de Hauteville, pe Ruggero Iañ Sikilia (italianeg : Ruggero d'Altavilla ; latin : Rogerius de Altavilla), ganet war-dro 1030, marvet d'an 22 a viz mezheven 1101, a oa kentañ kont norman Sikilia en XIvet kantved. Entre 1061 ha 1091 e vrezelias gant e vreur Robert Guiscard a-enep muzulmaned Sikilia, ken na aloubjont an enez penn-da-benn, ma voe savet ganto Rouantelezh Sikilia.
En sínod Melfi e miz Eost 1059 e voe kurunennet Roberto Guiscardo, gant ar pab Nikolaz II, evel Dug Apulia, Calabria ha Sikilia,[1] hag en broudas da genderc'hel da aloubiñ douaroù Bizantion.
En 1072, goude kemeret Palermo, e voe anvet Ruggero, gant e vreur, da gont Sikilia.

## Dimezioù ha bugale

Bugale en doe a-raok e eured kentañ:
** ar bastard Giordano (1055c.-1092), a varvas a-raok e dad.
** e eil mab, Guglielmo, n'ouzer ket ha ganet e oa pe e-maez priedelezh, pe gant e wreg kentañ, pe e eil.
** Goffredo, bastard ivez marteze, a voe roet kontelezh Ragusa dezhañ.
* E bried kentañ e oa Giuditta d'Evreux: (1050 - 1076); nemet merc'hed n'en doe diganti:
** Flandina, dimezet div wech;
*** da Ugone di Circea (pe Jersey), Iañ kont Paternò (+ 1075),
*** da Enrico del Vasto, breur da Adelaide del Vasto, e capostipite, hervez Mugnos eus an tiegezh Mazzarino
** Matilde (+ a-raok 1094), dimezet div wech;,
*** da Roberto de Aceto,
*** e 1080 da Remont IV Toloza;
** Adelisa (+ a-raok 1096), dimezet e 1083 da Enrico, kont Monte Sant'Angelo;
** Emma (war-dro 1070 - 1120), a dlee dimeziñ da Fulup Iañ, roue Bro-C'hall, met pan erruas er vro e klevas e oa dimezet dija; div wech e timezas:
*** Guglielmo (+ 1136), kont Alvernia
*** Rodolfo Maccabeo, kont Montescaglioso.
* Addimeziñ a reas da Eremburga di Mortain: (marvet e 1087), priénsez norman ha merc'h da Gwilherm, kont Mortain (moarvat Gwilherm Warlenc); ha bugale dezho:
** Malgerio (1080 c. - 1100 circa), kont Troina
** Muriella, dimezet da Giosberto di Lucy
** Costanza (1082 - post 1135), dimezet da 1095 Corrado re d'Italia, figlio dell'imperatore Enrico IV
** Busilla (Felicia) (+ 1102), dimezet da Colomanno roue Hungaria;
** Giuditta, dimezet da Roberto Iañ Bassavilla
* Addimeziñ a reas e 1087 da Adelaide del Vasto, pe Adelasia (1074 - 1118), un nizez da Bonifacio, eus an tiegezh Aleramici, markizien Monferrato; ha dezho bugale :
** Simone (1093 - 1105), kont Sikilia;
** Matilde, dimezet da Rainulfo Alife;
** Ruggero (1095 - 1154), da gentañ kont, ha goude Roue Sikilia war-lerc'h e dad;
** Maximilla (+ post 1137,) dimezet da Ildebrando Aldobrandeschi

## War e lerc'h

E vab Ruggero II a voe kont war e lerc'h ha kentañ roue Sikilia.

## Pennad kar

* Rouaned Naplez ha Sikilia

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (it) Ruggero d'Altavilla e Adelasia del Vasto.
* ↑ Patrom:Cita libro
# Ruger Standard

Ar Ruger Standard Model zo ur bistolenn damaotomatek savet e 1949 gant William B. Ruger ha produet abaoe gant an embregerezh Sturm, Ruger & Co. Pevar adstumm nes zo bet abaoe 1949. Implijet e vez kalz e bed ar sportoù tennañ e-lec'h m'eo brudet evit bezañ resis, marc'hadmat ha solut. Kambret eo er c'halibr .22 Long Rifle.

## Istor

Goude an Eil Brezel-bed, ar c'hrouer armoù William "Bill" Ruger a brenas div bistolenn japanat Nambu digant un US Marine en doa kemeret perzh en emgannoù er meurvor Habask.
Studiañ a reas an div bistolenn ha dont a reas a-benn da eilañ anezhe en e garrdi. Pimpatrom ar bistolenn Ruger Standard kentañ a voe awenet gant stumm ha kulasenn an Nambu. Arc'hant a vanke da William Ruger evit produiñ ha gwerzhañ e bistolenn nevez. Diskouez a reas anezhi d'e gamarad Alex Sturm, a voe souezhet gant an ijinadenn. Dremmskeudenn pistolenn William Ruger a oa un tamm heñvel ouzh hini ar pistolennoù alaman Luger P08, poblek-tre er Stadoù-Unanet.
Alex Sturm a zivizas buan postañ 50.000$ da broduiñ ar bistolenn nevez-mañ. Berzh a reas diouzhtu. Produet ha gwerzhet e voe adalek fin 1949 gant an embregerezh Sturm, Ruger & Co. nevez-savet. Mervel a reas Alex Sturm e miz Du 1951 met kenderc'hel a reas ar bistolenn da vezañ produet betek bremañ.

## Adstummoù

Pevar adstumm nes a gaver, dezhe is-adstummoù.
* Standard (1949 - 1982) hag an Mk I Target (1950 - 1982) deveret anezhi
* Mk II (1982 - 2005), a voe produet ouzhpenn 3.000.000 skouerenn anezhi
* Mk III (2004 - 2016)
* Mk IV (2016 - bremañ) : simplaet eo bet an doare da zivontañ an arm.
An adstumm 22/45, kinniget evit ar Mk III hag ar Mk IV, a zo dezhi ur framm polimer hag un dornikez tostoc'h da hini ur Colt M1911.

## Liammoù diavaez

* Ar Ruger Standard MK IV war lec'hienn an embregerezh Ruger
# Ruggero II

Roger de Hauteville (1095 - 1154) zo ur c'hont norman eus an XIIvet kantved, anavezet evel Ruggero II hag a voe roue Sikilia.
Eil mab e dad, Roger de Hauteville, anavezet evel Ruggero Iañ, e oa. Hennezh a oa kentañ kont norman Sikilia, hag e vamm e oa Adélaïde de Montferrat. Gantañ e voe krouet rouantelezh Sikilia (1130), a vez graet anezhi a-wechoù Sikilia norman pe rouantelezh norman Sikilia.

## Dimezioù ha bugale

E 1118 e timezas da Elvira, merc'h da Alfonso VI (war-dro 1100 - 1135), roue León, ha bugale dezho :
* Ruggero (1118 - 1148), dug Puglia,
** dimezet da Bianca di Lecce ebbe Tancredi, danvez roue Sikilia;
* Tancredi (war-dro 1120 - 1138), priñs Bari;
* Alfonso (war-dro 1122 - 1144), priñs Capua ha dug Napoli;
* Adelasia (war-dro 1126 - goude 1184), kontez Firenze hervez ar reizh, dimezet div wech
** da Jozzelino, kont Loreto
** da Roberto, kont Loritello ha Conversano;
* Guglielmo, (1131 - 1166), dug Puglia da gentañ, ha goude Roue Sikilia (1154-1166), lesanvet Guglielmo il Malo;
* Enrico (1133 - circa 1145), priñs Taranto;
* Clemenza (?)
Mervel a eure e bried Elvira e 1149, hag intañv e chomas Ruggero e-pad pevarzek vloaz. Hogen mervel a reas e vibien. Se zo kaoz ec'h addimezas da Sibylle Bourgogn (1126 - 1150) hogen bugel ebet n'o doe.
Goude marv Sibylle ec'h addimezas e 1151 da Beatrice di Rethel (1135 - 1185), hag ur verc'h dalif o doe:
* Costanza (1154 - 1198), impalaerez ha rouanez Sikilia,
** dimezet da Herri VI an Impalaeriezh Santel (1165-1197) ha mamm da Frederig II an Impalaeriezh Santel.
Mervel a reas Ruggero eta a-raok ganedigezh e verc'h Costanza. E vab Guglielmo Iañ a renas war e lerc'h e Sikilia.

## Pennad kar

* Rouaned Naplez ha Sikilia

## Liammoù diavaez

* (it) "Ruggero d'Altavilla e Adelasia del Vasto".
# Ruhr (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Ar Ruhr, un takad bras en Alamagn, stank ar greanterezh ennañ;
* Ar Ruhr, adstêr d'ar Roen, diwar hec'h anv e teu anv an takad greanterezh.

## Gwelet ivez

* Roer
# Ruhr (takad)

    Gant ar ger Ruhr e tegouezher amañ. Evit sterioù all ar ger, gwelit Ruhr (disheñvelout).
Ar Ruhr (distaget: /ru:r/), pe resisoc'h takad ar Ruhr, pe c'hoazh rannvro ar Ruhr (alamaneg: Ruhrgebiet — pe, er prezeg pemdez: Ruhrpott, Kohlenpott, Pott pe Revier) a zo un takad poblet stank e Nordrhein-Westfalen e kornaoueg Alamagn. Diwar anv ur stêr, ar Ruhr, un adstêr d’ar Roen, eo bet anvet. Gant 4 435 km² ha 5.2 milion a dud (2009) ez eo an takad kêr brasañ en Alamagn. Kêrioù bras, kreñv an industriezh (greanterezh) enno gwechall, bevennet gant ar stêr-Ruhr er su, ar Roen er c'hornaoueg, hag al Lippe en norzh, a ya d'ober an takad-se.
Daoust ma'z eo aet ar greanterezh a c'hiz kozh war an diskar e chom ar Ruhr “kreizig-kreiz” armerzh Alamagn, p’en deus gallet emdreiñ ha mirout e nerzh mont war-raok.
Eus ar c'hornaoueg d'ar reter e c'haller menegiñ kêrioù Duisburg, Oberhausen, Bottrop, Mülheim an der Ruhr, Essen, Gelsenkirchen, Bochum, Herne, Hagen, Dortmund, ha Hamm, hag ivez darnoù eus rannbarzhioù “diwar ar maez” Wesel, Recklinghausen, Unna ha Ennepe-Ruhr-Kreis. Evit a sell an Istor e oa ar c'hêrioù eus ar c'hornaoueg (Duisburg, Essen...) lodek er Rheinland tra ma oa ar reter, gant kêrioù Gelsenkirchen, Bochum, Dortmund ha Hamm e Westfalen. Abaoe an XIX$^{vet}$ kantved eo kresket an holl gêrioù-se kement ma'z int aet d'ober, stag-ha-stag bremañ, ur pezh mell takad kêr industriel, ha mar lakaer Düsseldorf ha Wuppertal ouzhpenn, e tap 7,3 milion a dud, ar pezh a ra ar pevare takad kêr brasañ eus Europa, war-lerc'h Moskov, Londrez ha Pariz.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Peschici

Peschici a zo ur gumun eus Italia e proviñs Foggia, e Puglia.
# Pescarolo ed Uniti

Pescarolo ed Uniti a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Pesche (Italia)

Pesche zo ur gumun eus Proviñs Isernia, e Molise, en Italia.
# Pescara

Pescara :
| Pescara gwelet eus Pianacce ||
| Anv italianek | Pescara |
| Melestradurezh ||
| Bro | Italia |
| Rannvro | Abruzzo |
| Proviñs | Proviñs Pescara |
| Kod ISTAT | 068028 |
| Kod post | 65121–65129 |
| Maer Amzer gefridi | Marco Alessandrini 2014-2019 |
| Lec'hienn web | http://www.comune.pescara.it |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 121 470 ann. (31-05-2014) |
| Stankter | 3 535 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 42° 28′ 00″ Norzh 14° 13′ 00″ Reter / 42.46667, 14.21667 |
| Uhelder | 8 m |
| Gorread | 34,36 km² |
| Lec'hiadur ||
| Pescara ||
| kemmañ |
Pescara zo ur gêr en Italia, kêr-benn proviñs Pescara, e rannvro Abruzzo.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun.
# Pescennius Niger

Caius Pescennius Niger (war-dro 135/140-194) a zo bet impalaer roman alouber (nemet war ar Reter) eus deroù miz Ebrel 193 betek diskar-amzer 194 e-pad Bloavezh ar Pemp Impalaer, goude muntr Pertinax. Lazhet e voe gant Septimius Severus p'edo o klask tec'hel diouzh Antioc'heia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Peschiera del Garda

Peschiera del Garda zo ur gumun en Italia, war lez Lenn Garda, e proviñs Verona e Veneto.
# Pescia

Pescia a zo ur gumun ag Italia e proviñs Pistoia e Toskana.
# Pescate

Pescate zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Peschiera Borromeo

Peschiera Borromeo a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pescasseroli

Pescasseroli zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Smith

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Smith zo un anv-tiegezh saoznek. Ober a ra dave da vicher ar gov. Anv-familh ar muiañ douget eo e Breizh-Veur, SUA, Kanada, Aostralia ha Zeland-Nevez, har ar pempvet a gaver ar muiañ e Republik Iwerzhon.

## Anvioù par e yezhoù all

* Schmidt en alamaneg,
* Smet e nederlandeg,
* ar Gov e brezhoneg.

## Tud

* Adam Smith (1723–1790), prederour hag armerzhour skosat
* Adrian Smith (marvet e 1957), soner saoz
* Alyn Smith (marvet e 1973), politikour skosat
* Andrew Smith (loenoniour) (1797–1872), loenoniour skosat
* Clark Ashton Smith (1893–1961), skrivagner amerikan
* Deborah Smith (marvet e 1987), troer saoz
* Edmund Kirby Smith (1824–1893), jeneral SUA
* Edward Smith-Stanley (1775–1851), politikour saoz
* Fanny Cochrane Smith (1834–1905), aborijenez eus Tasmania
* Jaden Smith (marvet e 1998), aktour, raper ha dañser stadunanat
* James Skivring Smith (1825–1892), politikour eus Liberia
* Joseph Smith (1805-1844), diazezer ar vormonegezh
* Keely Smith (marvet e 1932), kanerez jazz SUA
* Maggie Smith (1934–2024), aktorez saoz
* Marie Smith Jones (1918–2008), yezh eyak
* Matt Smith (marvet e 1982), aktour tele saoz
* Patti Smith (marvet e 1946), kanerez rock ha barzhez SUA
* Paul L. Smith (marvet e 1936), aktour hag ur fentigellour stadunanat
* Pennie Smith (marvet e 1945), luc'hskeudennerez saoz
* Thomas Cavalier-Smith (1942–2021), bevoniezh an emdroadur e kevrenn zoologiezh skol-veur Oxford
* Will Smith (g. e 1968), aktour, produour ha raper stadunanat
# Smithornis

Smithornis :
| Smithornis rufolateralis, luc'hskeudennet e Ghana. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Calyptomenidae |
| Genad : | Smithornis |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Smithornis a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1850 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Smithornis capensis,
* Smithornis rufolateralis,
* Smithornis sharpei.

## Annez

Bevañ a ra an tri spesad en Afrika issahara.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Smith & Wesson Model 52

Ar Smith & Wesson Model 52, anvet ivez Master 52, zo ur bistolenn damaotomatek un-ober produet etre 1961 ha 1993 gant an embregerezh stadunanat Smith & Wesson.

## Istor

Er bloavezhioù 1950 e klaske an US Army ur bistolenn evit e skipailhoù sportoù tennañ. An embregerezh Smith & Wesson a savas evite ar Model 52, deveret eus ar Model 39 : kemmet e oa bet he c'houch hag bihanoc'h e oa endalc'h he c'harger (5 kartouchenn). Kambret e oa e .38 Special, ur c'halibr poblek e bed ar sport. Ar skouerennoù kentañ a oa dezhe ur blatinenn un-ober ha daou-ober, met diwar alioù tennerien e voe treuzfurmet e doare un-ober nemetken (adstumm 52-1). Dre ma tiskoueze he c'hraban bezañ bresk e voe gwellaet (adstumm 52-2). Ur stumm all eus ar Model 52, ar Model 952, zo bet produet etre 2000 ha 2012. Kambret eo e 9 mm Parabellum.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) VALANCE Régis, Le Smith & Wesson Master 52, Cibles n°650, miz Eost 2024, pp. 81-85
* ↑ (en) Smith & Wesson Model 952 war Gunlistings.org (lennet d'an 23/08/2024)
# Retiré (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen retiré pe raccourci er Skol c'hall evit deskrivañ un emstumm ma vez kaset ar c'har oberiant (d.l.e. an hini o fiñval) d'an nec'h hag a-gostez, daoubleget ar glin betek m'emañ beg an troad e-tal ar glin all.
Un emstumm diazez eo alies a-walc'h evit stagañ gant ur pirouette hag un emstumm etre evit meur a fiñvadenn all ivez.

## Gwelit ivez:

* Retiré devant
# Reter-Kreiz

Ar Reter-Kreiz (en arabeg الشرق الأوسط, en hebraeg המזרח התיכון, e saozneg Middle East) zo ur ger a orin saoznek a ya d'envel evit Europeiz, Amerikaned hag Afrikaned, un tolead bevennet gant glann reter ar Mor Kreizdouar hag an harzoù etre Iran diouzh un tu, Pakistan hag Afghanistan diouzh an tu all.
Emañ ar rannved-se en Azia dreist-holl met a-wezhioù e vez lakaet Afrika an Hanternoz hag Afghanistan e-barzh.

## Ar “Reter-Kreiz Vras”

An droienn-mañ a oa bet degaset e 2004 gant Stadoù Unanet Amerika da geñver emvod uhel ar G8 evit ober anv eus broioù eus ar bed muzulman stag e doare pe zoare ouzh ar Reter-Kreiz, evel Afghanistan ha Pakistan. Lakaet e vez e-barzh ar C'haokaz ivez a-wechoù.

## Gwelet ivez

* Reter-Nesañ
* Reter-Pellañ
# Reter-Nesañ

Ur rann eus ar bed er reter d'ar Mor Kreizdouarel eo ar Reter-nesañ. Anvet e vez evel-se gant ar broioù lec'hiet tost d'ar mor-se, Bro-C'hall, Italia, Portugal ha Spagn da gentañ. E broioù norshañ hag er mediaoù saoznek e kaver gwelloc'h ober gant Reter kreiz (Middle East e saozneg) peurvuiañ. Kinniget ez eus bet un anvadur all, "Gevred Azia", ha n'eo ket savet diwar savboent tud Europa, met ne vez ket implijet kalz. Egipt, daoust m'emañ en Afrika, a seller outi evel ur vro eus ar Reter nesañ.

## Riezoù a-vremañ a c'heller lec'hiañ er Reter-nesañ

N'eo ket termenet mat harzoù ar rannved, met sur eo ez a ar riezoù-mañ e-barzh ar Reter-nesañ :
* Siria
* Irak
* Jordania
* Liban
* Palestina
* Israel
* Egipt
Met, a-wechoù e vez ouzhpennet Turkia ha Kiprenez
Ar Reter-Kreiz, termenet gant an IATA, an termenadur damofisiel nemetañ, a endalc'h Iran, Arabia Saoudat, Koweit, an Emirelezhioù-Unanet ha Yemen ouzhpenn.

## Perzhioù ar rannved

E kreiz an takad emañ ar Greskenn Strujus, un takad ma'z eus stêrioù bras ha douaroù frouezhus dindan an heol a zegas ur gounezerezh efedus. Aze e oa bet diorroet ar gounezerezh e mare an Neolitik hag e Mezopotamia (traoñiennoù an Eufrates hag an Tigr hag hini an Nil e penn all ar Greskenn) ken e voe krouet ar c'hêrioù meur kentañ eno.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Geriadur Al Liamm, pajenn 686.
# Reter-Pellañ

Graet e vez gant an droienn Reter-Pellañ evit ober anv eus al lodenn eus Azia a zo er pellañ war-zu ar reter. Un tammig cheñch-dicheñch e c'hall bezañ an tolead-se, met dre vras e lakaer e-barzh:
* Azia ar reter hag
* Azia ar gevred
* Reter-Pellañ Rusia
* a-wechoù Papoua Ginea-Nevez
Brudet e oa bet an termen gant ar Saozon pa oa evito an douaroù pelloc'h eget hini o Impalaeriezh trevadennel, da lavaret eo ar pezh a oa a-reter da Indez Breizh-Veur ha Birmania.

## Gwelet ivez

* Reter-Nesañ
* Reter-Kreiz
# Reter-Pellañ Rusia

Reter-Pellañ Rusia (rusianeg: Дальний Восток России, Dal’niy Vostok Rossii [ˈdalʲnʲɪj vɐˈstok rɐˈsʲii]) eo al lodenn eus Rusia a zo er Reter-Pellañ, da lavaret eo an darn eus ar vro a zo a-reter d'ar stêr Lena betek ar Meurvor Habask, ar pezh a glot gant Sibiria ar reter.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Reter Midlands

Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Reter Midlands (East Midlands e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, a zilenn 6 Kannad Europat da Barlamant Europa.
| Kartenn | Kontelezh lidel | Kontelezh velestradurel/ Aotrouniezh unvan | Distrigoù |
| | Derbyshire | 1. Derbyshire | a.) High Peak, b.) Derbyshire Dales, c.) Su Derbyshire, d.) Erewash, e.) Amber Valley, f.) Biz Derbyshire, g.) Chesterfield, h.) Bolsover |
| 2. Derby A.U. ||
| | Nottinghamshire | 3. Nottinghamshire | a.) Rushcliffe, b.) Broxtowe, c.) Ashfield, d.) Gedling, e.) Newark ha Sherwood, f.) Mansfield, g.) Bassetlaw |
| 4. Nottingham A.U. ||
| | Lincolnshire (lodenn hepken) | 5. Lincolnshire | a.) Lincoln, b.) Norzh Kesteven, c.) Su Kesteven, d.) Su Holland, e.) Boston, f.) Reter Lindsey, g.) Kornog Lindsey |
| | Leicestershire | 6. Leicestershire | a.) Charnwood, b.) Melton, c.) Harborough, d.) Oadby ha Wigston, e.) Blaby, f.) Hinckley ha Bosworth, g.) Gwalarn Leicestershire |
| 7. Leicester A.U. ||
| 8. Rutland |||
| | 9. Northamptonshire | 9. Northamptonshire | a.) Su Northamptonshire, b.) Northampton, c.) Daventry, d.) Wellingborough, e.) Kettering, f.) Corby, g.) Reter Northamptonshire |
# Retie

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Retie (galleg : Réthy) zo ur gumun e Flandrez Belgia en Arondisamant Turnhout hag e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 48,50 km²
* Poblañs (2022) : 11 663 a dud
* Stankter : 240 den/km²
# Reter Bro-Saoz

Unan eus 9 Rannvro Bro-Saoz eo Reter Bro-Saoz (East of England e saozneg). Ur Pastell Dilennel Europat eo ivez war un dro, hag a zilenn 7 Kannad Europat da Barlamant Europa.
| Kartenn | Kontelezh lidel | Kontelezh velestradurel / Aotrouniezh unvan | Distrigoù |
| | Essex | 1. Thurrock A.U. | 1. Thurrock A.U. |
| 2. Southend-on-Sea A.U. ||
| | Essex | 3. Essex | a.) Harlow, b.) Epping Forest, c.) Brentwood, d.) Basildon, e.) Castle Point, f.) Rochford, g.) Maldon, h.) Chelmsford, i.) Uttlesford, j.) Braintree, k.) Colchester, l.) Tendring |
| | 4. Hertfordshire | 4. Hertfordshire | a.) Three Rivers, b.) Watford, c.) Hertsmere, d.) Welwyn Hatfield, e.) Broxbourne, f.) Reter Hertfordshire, g.) Stevenage, h.) Norzh Hertfordshire, i.) St Albans, j.) Dacorum |
| | Bedfordshire | 5. Luton A.U. | 5. Luton A.U. |
| | Bedfordshire | 6. Bedfordshire | a.) Bedford, b.) Kreiz Bedfordshire, c.) Su Bedfordshire |
| | Cambridgeshire | 7. Cambridgeshire | a.) Cambridge, b.) Su Cambridgeshire, c.) Huntingdonshire, d.) Fenland, e.) Reter Cambridgeshire |
| 8. Peterborough A.U. ||
| | 9. Norfolk | 9. Norfolk | a.) Norwich, b.) Su Norfolk, c.) Great Yarmouth, d.) Broadland, e.) Norzh Norfolk, f.) King's Lynn ha Kornog Norfolk, g.) Breckland |
| | 10. Suffolk | 10. Suffolk | a.) Ipswich, b.) Suffolk Arvoriat, c.) Waveney, d.) Kreiz Suffolk, e.) Babergh, f.) St. Edmundsbury, g.) Forest Heath |
# Sala Biellese

Sala Biellese zo ur gumun eus Italia, e proviñs Biella, e Piemonte.
# Sala Monferrato

Sala Monferrato zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Sala Comacina

Sala Comacina zo ur gumun hag ur gêriadenn en Italia, e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Sala Consilina

Sala Consilina zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Sala Baganza

Sala Baganza zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Sala Bolognese

Sala Bolognese a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Sal (Kab Glas)

Sal zo ur gumun eus ar C'hab Glas. Klotañ a ra gant an enezenn a-anv ganti.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# Sal (enezenn)

Sal , pe Ilha do Sal e portugaleg (Enez an Holen e brezhoneg), zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er Meurvor Atlantel, 216 km² he gorread.
Anvet e voe Llana pa voe dizoloet e 1460 betek ma voe kavet holen enni ha cheñchet hec'h anv. Espargos eo ar gêr bennañ hag ur gumun hepken zo enni : kumun Sal.