OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Paul Vaitonis

Paul (Povilas) Vaitonis a zo bet ganet d’ar 15 a viz Eost 1911 e Užpaliai (Lituania) ha marvet d’an 23 a viz Ebrel 1983 e Hamilton (Kanada).
Mestrc’hoarier echedoù lituanian ha kanadian eo.
Mestr Etrebroadel (FIDE) e 1952.

## Partiennoù dedennus

* Povilas Vaitonis vs Erich Eliskases, Folkestone 1933, 5th Olympiad, English Opening, Anglo-Indian Defense, Queen's Knight Variation, A16, 1-0
* Povilas Vaitonis vs Movsas Feigins, Munich (ol) 1936, Queen's Gambit Declined, D53, 1-0 .
* Octavio Trompowsky vs Povilas Vaitonis, Buenos Aires 1939, 8th Olympiad (f-A), Trompowsky Attack, A45, 0-1
* Paul Vaitonis vs Fedor Parfenovich Bohatirchuk, Vancouver 1951, CAN-ch, Queen's Pawn Game, A41, 1-0

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chess Games
# Paul Panda Farnana

Paul Panda Farnana (war-dro 1888 - 12 a viz Mae 1930) a oa ur c'hefredour eus Kongo.
E servij ur soudard belgiat e oa pa oa bugel ha kaset e voe gantañ da Velgia. Eno e voe skoliataet betek tapout un diplom ijinour en agronomiezh. E-pad ar Brezel-bed kentañ ec'h emezelas e strollad ar C'hongoiz ha stourm ouzh an Alamaned en Namur. Prizoniet e voe hag en Alamagn e voe diskouezet en ur park loened, pezh a skoas don e spered. Goude ar brezel e tistroas da Vrusel ma krouas an Union Congolaise. Skoazellet gant sokialourien velgiat e savas ur skol evit Kongoiz e Charleroi.
C'hoant en doa Farnana da ziskouez e c'helle Kongoiz kenlabourat gant an dud wenn ha tapout kargoù uhel e mererezh o bro, gant ma vijent skoliataet. Skrivañ a reas pennadoù diwar-benn e vro, hec'h istor hag he sevenadur. E stourm a zisplijas kalz d'an drevadennerien ha mervel a reas e 1930 e degouezhioù amsklaer. Goude e varv e voe kemeret un diviz gant gouarnour-meur Kongo : hiviziken e veze berzet ouzh gwazourien velgiat e Kongo kas tud du gante da Velgia.

## Daveenn

Teulfilm Black Heart, White Men, 2011
# Paul Truong

Paul Truong a zo bet ganet d'an 2 a viz Even 1965 e Saigon, Viêt Nam.
Mestrc'hoarier echedoù vietnamat, skrivagnour, kazetennour ha luc'hskeudennour echedoù o vevañ en SUA abaoe 1979.

## Oberennoù skrivet ( a-gevred gant Zsuzsa Polgár)

* Paul Truong, Teach Yourself Chess in 24 Hours, Embannadurioù Macmillan;
* Paul Truong, World Champion’s Guide to Chess, Embannadurioù Random House;
* Paul Truong, Breaking Through: How the Polgar Sisters Changed the Game of Chess, Embannadurioù Everyman Chess.
# Paul Petersen

William Paul Petersen, bet ganet e Glendale (Kalifornia, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 23 a viz Gwengolo 1945, a zo un aktour, ur c'haner ha saver danevelloù stadunanat.
# Paul Revere

Paul Revere, ganet d'ar 1añ a viz Genver 1735 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Mae 1818, a oa un orfebour, engraver, greanter ha brogarour stadunanat. Brudet eo abalamour d'e varc'hekadenn-noz evit kas keloù da vilisianed an trevadennoù e miz Ebrel 1775 e oa an nerzhioù saoz o tostaat. Kement-se a oa bet dres a-raok emgannoù Lexington ha Concord. Taolennet eo bet an darvoud alies ha brudet eo chomet barzhoneg Henry Wadsworth Longfellow anvet Paul Revere's Ride (1860).

## Pennadoù kar

* Sybil Ludington
* Paul Revere's Ride
# Pierre-Yvon Tremel

Ur politikour breizhat e oa Pierre-Yvon Tremel.
D'an 9 Eost 1946 e oa ganet e Kawan (Aodoù-an-Arvor) ha marvet e oa e Sant-Nikolaz-an-Hent (Liger-Atlantel) d'an 29 Mezheven 2006.
# Pierre (South Dakota)

Pierre (čhúŋkaške e lakotaeg) eo kêr-benn stad South Dakota e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 13 646 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Pierre en ur mod ofisiel e 1880.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pierre Abélard

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Pierre Abélard, Abailard e galleg (1079-1142), Abalard e Barzaz Breiz, a oa ur prederour hag ur skrivagner latin genidik a Vreizh er Grennamzer.

## Buhez

Ganet e voe er Palez, nepell diouzh Naoned. Mont a reas war ar studi. Ergerzhout a reas Bro-C'hall, ha studiañ gant ar prederour Roscellinus (~1050 – ~1121) e Compiègne a-raok mont da Bariz da gelenn.
Brudet eo e garantez ouzh e wreg Loiza (~1092 – ~1164), ar mab o devoe, al lizhiri a skrivjont an eil d'egile, hag an doare kriz ma voe kastizet abalamour da se : spazhet e voe war urzh eontr Loiza, ar chaloni Fulbert.

## Liamoù diavaez

* Wikisource

## Notennoù

* ↑ Loiza hag Abalard
# Pierre Batany

Pierre Batany, "Pêr Batani", "Kloareg ar Veuzid" (Douarnenez, 22 a viz Gouere 1888 - Kemper, 23 a viz Eost 1955) a oa ur beleg gwerinoniour breizhat hag a studias oberenn Fañch an Uhel.
Goude e studioù e skolaj Lesneven ez eas da skol-veur Angers ma stourmas gant La Nation Bretonne, a oa kevredigezh ar studierion vrezhon eno. Goude bout bet beleget e 1914 e kelennas brezhoneg e skolaj Lesneven, hag e-touez e skolidi e voe Frañsez Falc'hun ha Jakez Dourmab (anavezet ivez evel An Tad Medar). E 1924 e c'hounezas an arnodenn a ouiziegezh keltiek, e galleg, gant ur studiadenn a-zivout Istor Breudoù Breizh. E 1938 e voe anvet da aluzener e skol Sant-Loeiz e Kastellin. Diwezhatoc'h, e 1941, e voe doktor e skol-veur Roazhon gant un dezenn, e galleg c'hoazh, anvet F. M. Luzel, poète et folkloriste. Adalek 1947 betek e varv e 1955 e voe person ha chaloni parrez Sant-Vazhe e Kemper. Unan eus tud ouiziekañ hon amzer eo bet Pierre Batany. Ouzhpenn e studi eus oberenn Fañch an Uhel en deus embannet pennadoù all diwar-benn al lennegezh dre gomz, gant al lesanv Kloareg ar Veuzid, ha studiet en deus ivez labour dastum an itron de Saint-Prix. Gant abati Sant-Gwenole Landevenneg e voe prenet e levraoueg veur.

## Oberenn

* 1941 : Luzel, poète et folkloriste breton, 1821-1895, impr. de M. Simon

## Daveennoù

* Lukian RAOUL : Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien, Al Liamm, 1992, p. 26-a (ISBN 978-2-7368-0034-5)
# Pierre Bertin

Pierre Bertin, bet ganet d'ar 24 a viz Here 1891 e Lille (Norzh, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 13 a viz Mae 1984 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un aktour (c'hoariva, sinema ha skinwel), ul leurenner ha leurennaozer gall.
Euredet e voe d'ar bianoourez c'hall Marcelle Meyer (1897-1958). O mab, Roland Bertin (1930-), a zo ur c'homedian ivez.

## E filmoù er sinema

* 1916 : L'Instinct sevenet gant Henri Pouctal,
* 1943 : Le Corbeau gant Henri-Georges Clouzot,
* 1978 : Le beaujolais nouveau est arrivé gant Jean-Luc Voulfow.

## Liamm diavaez

* Pierre Bertin war Internet Movie Database
# Pierre Bernard

Pierre Bernard (1931-2011) a oa ur politiker breizhat bet kelenner war ar brederouriezh en Oriant hag a labouras en-dro d'ar brezhoneg ha da sevenadur Breizh. Bet eo bet enseller pedagogel er rannvro evit sevenadur Breizh hag he yezhoù. Labouret en deus ivez evit lakaat Karta Sevenadurel Breizh en he sav.

## Kargoù

* Unan eus saverien ha prezidant kentañ an S.P.I. (Secours Populaire Interceltique) e 1971.
* Unan eus saverien ha prezidant kentañ ar J.E.B. (Jeunesse Étudiante Bretonne) e 1952.
* Kuzulier e ti-kêr an Oriant.
* Kuzulier e kuzul-rannvro Breizh (PS) (1973-1983).
* Kannad e Parlamant Europa (Meurzh 1983 / Gouere 1984).

## Skridoù brezhonek

* Klemmgan a-raok bezañ ganet, ur ganaouenn war al Liamm (niv. 29, 1951).

## Liamm diavaez

* Blog ar c'hazetenner Jean-Laurent Bras, 29/05/2011
# Sarnonico

Sarnonico zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Saron (Castell Newydd Emlyn)

Saron zo ur gêriadenn e gwalarn Sir Gaerfyrddin, un 10 km bennak er reter da gêrig Castell Newydd Emlyn.
# Saron (Rhydaman)

Saron zo ur gêriadenn e Sir Gaerfyrddin, ul lev bennak er c'huzh-heol da gêr Rhydaman, e kumuniezh Llandybie.
# Saronno

Saronno zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese e Lombardia. 38 656 a dud a oa o chom enni d'ar 1añ a viz Genver 2022.
Ar Saronnese a vez lavaret eus ar vroig tro-dro dezhi.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Sarntal

Sarntal zo ur gumun italian e proviñs Sutirol, anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen, e Trentino-Alto Adige.
# Sarothrura

Sarothrura :
| Sarothrura pulchra, tresadenn gant Keulemans (1894). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Sarothruridae |
| Anv skiantel ||
| Sarothrura Heine, 1890 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sarothrura a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1890 gant an evnoniour alaman Ferdinand Heine (1809-1894).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad a ya d'ober ar genad :
* Sarothrura affinis
** S. a. affinis hag antonii,
* Sarothrura ayresi,
* Sarothrura boehmi,
* Sarothrura elegans
** S. e. elegans ha reichenovi,
* Sarothrura insularis,
* Sarothrura lugens
** S. l. lugens ha lynesi,
* Sarothrura pulchra
** S. p. batesi, centralis, pulchra ha zenkeri,
* Sarothrura rufa
** S. r. bonapartii, elizabethae ha rufa,
* Sarothrura watersi.
O c'havout a reer holl en Afrika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Sarothruridae/Sarothrura (lennet e-barzh d'an 11 a viz Meurzh 2022).
# Sarouaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù tchadek ar reter A.1 eo ar sarouaeg (sarua, sarwa pe saroua) komzet gant ouzhpenn 2.000 den e mervent Tchad (1977).
Tost a-walc' eo d'ar gadangeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar reter
* Yezhoù afrez-aziatek
# Sarpedon (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.

### Er vitologiezh c’hresian

* Sarpedon zo unan eus mibien Zeus, ganet gant Europa ha breur Minos
* Sarpedon zo unan eus mibien Zeus, ganet gant Laodamia, a gemer perzh e brezel Troia hag a zo lazhet gant Patrokles
* Sarpedon zo unan eus mibien Poseidon, lazhet gant Herakles

### En Istor

* An USS Sarpedon (ARB-7) a oa ur vag eus morlu ar Stadoù-Unanet
* An SS Sarpedon zo bet ur vag eus ar morlu roueel breizhveurat

### En arzoù

* Krater Eufronios, anvet ivez Krater Sarpedon a-wezhioù, zo ul lestr gresian eus an henamzer implijet evit meskañ gwin gant dour zo bet savet war-dro 515 kent J.K..
* Sarpedon kaset gant ar c’housk hag ar marv, zo anv ul livadenn gant al liver David Scott

### Er Steredoniezh

* Sarpedon zo anv un asteroidenn dizoloet d’ar 4 a viz Here 1977.
* Sarpedon zo anv unan eus al “lineae” a weler war Europa.

### E skiantoù an natur

* Graphium sarpedon eo anv ur spesad balafenned
* Sason robustum, anvet ivez Sarpedon robustum, zo ur spesad kevnid eus kerentiad ar Barychelidae

### Er skinwel

* Sarpedon zo un droukspered en unan eus abadennoù Charmed, un heuliad filmoù skinwel amerikan.
# Saron

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Saron zo un anv-den hag un anv-lec'h a gaver e meur a vro.

## Tud

* Saron, roue mojennel Troizena (Τροιζήνα), en Hellaz kozh; e anv a gaver en hini Pleg-mor Saronikos
* Saron, un anv eus ar Bibl, skrivet ivez Sharon

## Lec'hioù
### Israel

* Plaenenn Saron, pe Plaenenn Sharon.

### Kembre

Eus an anv biblek eo deuet an anv-lec'h kembraek roet d'un toullad kêriadennoù:
* Saron (Castell Newydd Emlyn)‎, e Sir Gaerfyrddin, e-kichen Castell Newydd Emlyn ;
* Saron (Gwynedd), e-kichen Caernarfon ;
* Saron (Rhydaman)], e Sir Gaerfyrddin, e-kichen Rhydaman;
* Saron (Sir Ddinbych), e Sir Ddinbych.

### Suafrika

* Saron, Western Cape, ur gêr

## Traoù

* Saron (benveg), ur benveg-seniñ indonezian

## Pennadoù kar a bell pe a dost

* Sarin
* Safron
* Sarron
* Sharon
# Sarothruridae

Sarothruridae :
| Sarothrura ayresi, tresadenn gant Keulemans (1877). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Sarothruridae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 1957 gant ar skiantour Rudolf Verheyen (1938-2014).
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List ez a tri genad d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

* Mentocrex - Peters, 1932, (2 spesad),
* Sarothrura - Heine, 1890 (9 spesad),
* Rallicula - Schlegel, 1871 (4 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Sarothruridae: Flufftails Verheyen, 1957.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Gruiformes/Sarothruridae (lennet e-barzh d'an 11 a viz Meurzh 2022).
# Phylip

Phylip zo un anv kembraek, kar da Fulup.

## Adstummoù

E kembraeg e reer dreist-holl gant ar stumm saoznek Philip, met a-wechoù gant ivez Ffilip pe Ffylip.

## Tud

Anaout a reer dreist-holl
* Phylip Brydydd (war-dro 1222), barzh
* Phylipiaid Ardudwy, un tiegezh barzhed e bro Ardudwy.

## Pennadoù kar

* Fulup
* Philippe
# Phylip Brydydd

Phylip Brydydd (war-dro 1200-25) a oa ur barzh lez kembraek en XIIIvet kantved. Barzh e oa e lez Rhys Gryg, roue Deheubarth.
E vab Y Prydydd Bychan, a voe ivez barzh lez Deheubarth.
# Phyllergates

Phyllergates :
| Phyllergates cuculatus, luc'hskeudennet e menez Mahawu (hanternoz Sulawesi, Indonezia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cettiidae |
| Anv skiantel ||
| Phyllergates Sharpe, 1883 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phyllergates a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1883 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged bihan a ya d'ober ar genad :
* Phyllergates cuculatus
** P. c. batjanensis, cinereicollis, coronatus, cuculatus, dumasi, everetti, hedymeles, malayanus, meisei, philippinus, riedeli, stentor, thais ha viridicollis,
* Phyllergates heterolaemus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cettiidae/Phyllergates (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phoneutria (kevnid)

Phoneutria zo ur genad kevnid eus kerentiad ar c’hCtenidae hag a gaver e koadeier trovanel Amerika. Unan eus an nebeudig spesadoù kevnid a c’hall o binim bezañ dañjerus evit an dud. Lesanvet int « ar c’hevnid bananez » dre ma c’haller o c’havout kuzhet e mesk ar frouezh-se pa vezont gwerzhet hag ezporzhiet.
# Phrygilus

Phrygilus :
| Phrygilus gayi, luc'hskeudennet e Tafí del Valle (proviñs Tucumán, Arc'hantina). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Phrygilus Cabanis, 1844 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phrygilus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Phrygilus alaudinus
** P. a. alaudinus, bipartitus, bracki, excelsus, humboldti ha venturii,
* Phrygilus atriceps,
* Phrygilus carbonarius,
* Phrygilus dorsalis,
* Phrygilus erythronotus,
* Phrygilus fruticeti
** P. f. coracinus, fruticeti ha peruvianus,
* Phrygilus gayi
** P. g. caniceps, gayi ha minor,
* Phrygilus patagonicus,
* Phrygilus plebejus
** P. p. naroskyi, ocularis ha plebejus,
* Phrygilus punensis
** P. p. chloronotus ha punensis,
* Phrygilus unicolor
** P. u. cyaneus, geospizopsis, inca, nivarius, tucumanus, ultimus hag unicolor.
O c'havout a reer holl e Suamerika, pevar isspesad warn-ugent (24) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Phrygilus (lennet e-barzh d'an 21 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phu Quoc

Phu Quoc zo unan eus inizi Vietnam. Unan eus proviñsoù ar vro eo ivez. Kambodja a zo 12 km en norzh da Phu Quoc. Un enezenn vihan eo Phu Quoc, pa vez keñveriet gant lod eus an inizi all zo en Vietnam: 754 km² eo he gorread ha 100 000 a annezidi e 2009. Duong Dong eo ar gêr-benn.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phycodurus eques

Phycodurus eques :
| Phycodurus eques. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Syngnathiformes |
| Kerentiad : | Syngnathidae |
| Genad : | Phycodurus |
| Anv skiantel ||
| Phycodurus eques (Günther, 1865) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phycodurus eques a zo ur spesad pesked-mor, kar d'ar c'hezeg-mor.
Ar spesad nemetañ an hini eo er genad Phycodurus.

## Annez

Kavet e vez en doureier er-maez da aodoù kreisteiz ha mervent Aostralia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar pesk anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg, evit poent.
# Phylidonyris

Phylidonyris :
| Ur par Phylidonyris pyrrhopterus, e Lindisfarne (Tasmania). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Phylidonyris Lesson, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Phylidonyris a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1830 gant an naturour gall René Primevère Lesson (1794-1849).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Phylidonyris niger
** P. n. gouldii ha niger,
* Phylidonyris novaehollandiae
** P. n. campbelli, canescens, caudatus, longirostris ha novaehollandiae,
* Phylidonyris pyrrhopterus
** P. p. halmaturinus ha pyrrhopterus.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Aostralia, nav (9) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Phylidonyris (lennet e-barzh d'an 31 a viz Meurzh 2022).
# Phyllastrephus

Phyllastrephus :
| Phyllastrephus terrestris, luc'hskeudennet e Malawi. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Phyllastrephus Swainson, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Phyllastrephus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Ugent spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
* Phyllastrephus albigula,
* Phyllastrephus albigularis
** P. a. albigularis ha viridiceps,
* Phyllastrephus alfredi,
* Phyllastrephus baumanni,
* Phyllastrephus cabanisi
** P. c. cabanisi ha sucosus,
* Phyllastrephus cerviniventris
** P. c. cerviniventris ha schoutedeni,
* Phyllastrephus debilis
** P. d. debilis ha rabai,
* Phyllastrephus fischeri,
* Phyllastrephus flavostriatus
** P. f. flavostriatus, graueri, kungwensis, olivaceogriseus, tenuirostris, uzungwensis ha vincenti,
* Phyllastrephus fulviventris,
* Phyllastrephus hypochloris,
* Phyllastrephus icterinus,
* Phyllastrephus lorenzi,
* Phyllastrephus placidus,
* Phyllastrephus poensis,
* Phyllastrephus poliocephalus,
* Phyllastrephus scandens
** P. s. orientalis ha scandens,
* Phyllastrephus strepitans
* Phyllastrephus terrestris
** P. t. intermedius, rhodesiae, suahelicus ha terrestris,
* Phyllastrephus xavieri
** P. x. serlei ha xavieri.
O c'havout a reer en Afrika issahara, tri isspesad warn-ugent (23) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Phyllastrephus (lennet e-barzh d'an 8 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Phoenix (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Phoenix a c'hall bezañ meur a dra:
* Skrivadur latin ha saoznek ar ger Feniks, un evn mojennel
* Phoenix, ur gêr er Stadoù-Unanet, kêr-benn ha kêr vrasañ Stad Arizona

## Anvioù-lec'h
### Iwerzhon

* Phoenix Park, anv saoznek Páirc an Fhionnuisce, ur gourliorzh bras e kêr Dulenn.

### Kanada

* Phoenix (Alberta)
* Phoenix (Kolombia Breizh-Veur)

### Kiribati

* Anv saoznek inizi Pinikiti

### Stadoù-Unanet

* Phoenix, kêr-benn Arizona
* Phoenix (Illinois)
* Phoenix (Louisiana)
* Phoenix (Maryland)
* Phoenix (Michigan)
* Phoenix (New York)
* Phoenix (Oregon)

## Lennegezh

* The Phoenix and the Turtle, ur pezh-c'hoari gant Shakespeare

## Naturoniezh
### Louzawouriezh

* Phoenix anv skiantel genad an datez

## Steredoniezh

* Anv skiantel Steredeg ar Feniks
# Ossi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ossi zo anv meur a dra.

### Lec'hioù

* Ossi (Sardigna), kumun e proviñs Sassari, e Sardigna

## Tud

* Ossi Oswalda (1897-1947), aktorez alaman
* Ossi Reichert (1925-2006), skierez alaman
* Ossi Runne, soner ha sonaozer finlandat
# Ossi (Sardigna)

Ossi zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Ossimo

Ossimo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Ossona

Ossona a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ossa de Montiel

Ossa de Montiel zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Ossago Lodigiano

Ossago Lodigiano zo ur gumun italian e Proviñs Lodi, e Lombardia.
# Osso de Cinca

Osso de Cinca zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Osroene

Osroene (anvet ivez Osrohene, Osrhoene; Siriakeg: ܡܠܟܘܬܐ ܕܒܝܬ ܥܣܪܐ ܥܝܢܶܐ Malkuṯā d-Bēt Ōsrā Īnē), anavezet ivez dre anv he c'hêr-benn, Edessa (Şanlıurfa hiziv e Turkia), a raed eus ur rannvro er reter da red uhelañ an Eufrat; a-viskoazh eo bet ar ranndir-se un dachenn emgann evit ar galloudoù bet o ren tro-ha-tro war Azia Vihanañ, Persia, Siria, hag Armenia. Osroene zo bet unan eus ar rouantelezhioù deuet war-c'horre goude diskar Impalaeriezh ar Seleukided. En em ledañ a rae ar rouantelezh Siriak war un dachenn zo bremañ war an harzoù etre Siria ha Turkia.
Er vro-se eo eo ganet "mojenn Abgar". Sellout ouzh Abgar Edessa.
E 114 e voe lonket Osroene gant an Impalaeriezh roman ma voe degemeret da Stad sujet damemren. Goude ur prantad dindan Impalaeriezh ar Sasanided (Persia) e teuas da vezañ ur broviñs roman voutin e 214.
Da c'houde reizhadennn an detrarkiezh gant an Impalaer Diokletian e-tro 300 e teuas Osroene da vezañ ul lodenn eus diosez Oriens, er prefeti dezhañ an hevelep anv. Renet e veze gant un Dux (Dug) dezhañ ar renk a vir spectabilis

## Rouaned Osroene

* Aryu (-132 - -127)
* Abdu bar Maz'ur (-127 - -120)
* Fradhasht bar Gebar'u (-120 - -115)
* Bakru I bar Fradhasht (-115 - -112)
* Bakru II bar Bakru (-112 - -94)
* Ma'nu I (-94)
* Abgar I Piqa (-94 - -68)
* Abgar II bar Abgar (-68 - -52)
* Ma'nu II (-52 - -34)
* Paqor (-34 - -29)
* Abgar III (-29 - -26)
* Abgar IV Sumaqa (-26 - -23)
* Ma'nu III Saphul (-23 - -4)
* Abgar V Ukkama bar Ma'nu (Abgar Edessa) (-4 - 7)
* Ma'nu IV bar Ma'nu (7 - 13)
* Abgar V Ukkama bar Ma'nu (13 - 50)
* Ma'nu V bar Abgar (50 - 57)
* Ma'nu VI bar Abgar (57 - 71)
* Abgar VI bar Ma'nu (71 - 91)
* Sanatruk (91 - 109)
* Abgar VII bar Ezad (109 - 116)
* Etrerenad roman (116 - 118)
* Yalur (118 - 122, kenrener gant Parthamaspates)
* Parthamaspates (118 - 123)
* Ma'nu VII bar Ezad (123 - 139)
* Ma'nu VIII bar Ma'nu (139 - 163)
* Wa'il bar Sahru (163 - 165)
* Ma'nu VIII bar Ma'nu (165 - 167)
* Abgar VIII (167 - 177)
* Abgar IX (177 - 212)
* Severus bar Ma'nu (212 - 214)
* Abgar (X) Severus Bar Abgar (IX) Rabo (214-216)
* Ma’nu (IX) Bar Abgar (X) Severus (216-242)
* Abgar (XI) Farhat Bar Ma’nu (IX) (242-244)

## Gwelet ivez

* Abgar Edessa
* Edessa
* Asiria
* Roll renerien
* Serapion Antioch
* Proviñsoù roman

## Mammennoù ha daveennoù

* (la) Notitia dignitatum
* (de) Westermann, Großer Atlass zur Weltgeschichte
# Ossuccio

Ossuccio zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Ossana

Ossana zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.