OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Yeodi

Ar Yeodi (Jaudy e galleg) zo ur stêr, pe rinier, eus Treger (Breizh) hag a red dre Vro-Dreger etre Menez Bre ha Mor Breizh. 47,8 km hed zo dezhi.

## Red

Eieniñ a ra e "Penn-Yeodi", e Louergad, e-harz ar Menez Bre. Tremen a ra dre Treglañviz, Pederneg, Sant-Laorañs, Brelidi, Peurid-ar-Roc'h, ar Roc'h-Derrien, e-lec'h ma krog an aber, Ar Vinic'hi, Trogeri, Pouldouran, a-raok erruout e Landreger ma’n em vesk gant ar Gindi en un aber eus ar re vravañ. Reiñ a ra e anv da Beurid-ar-Roc'h, e galleg Pommerit-Jaudy ; d'ar Roc'h-Derien, gwechall-gozh ul lodenn eus Peurid : ar Roc'h-Yeodi.
* Eienenn. Panell 1, war an hent etre Louergad ha Gurunuhel.
* Eienenn. Panell 2, war an hent
* Golo al levrig bet skrivet gant François Goarin.
* Mammenn ar Yeodi, e Penn-Yeodi, Louergad, gwelet eus an hent a-us.
* Mammen ar Yeodi, e Penn-Yeodi, Louergad, gwelet eus ar c'hostez.
* Kartenn-bost kozh: Penn ar Pont, er Roc'h-Derrien; tu krec'h (dour dous).
* Penn ar Pont, er Roc'h-Derrien; tu krec'h (dour dous).
* Ar Yeodi o tremen Penn ar Pont, er Roc'h-Derrien. Tu traoñ, tu an dour sall.
* Gweled ledan ar Yeodi traoñ Penn ar Pont, er Roc'h-Derrien. Skeudenn tennet eus lez Langoad.
* Pont Sant-Yann, etre ar Roc'h, Langoad, Ar Vinic'hi. Tu krec'h ar pont.
* Pont Hent-houarn. Bet tarzhet gant at Rezistanted e 1944. Dispennet da vat e 1956.
* Koad al Louarn, er Roc'h-Derrien, tu dehoù - Paludenn, ar Vinic'hi, tu kleiz.
* Pontrod, drev lanv. An hent o tont eus Peurid (ar Roc'h). kent ar roudour. En tu all d'ar rinier, an hent a zalc'h da vont war-zu Plougouskant. Ar Roc'h-Derien war an tu kleiz; Landreger en tu dehoù d'ar skeudenn.
* Trogeri. Sante-Anna. Kadastr kozh.
* Trogeri. Aod Santez-Anna. En tu all : Ar Vinic'hi. En pell : pont Kanada, etre Landreger ha Tredarzeg.
* Ar Vinic'hi gwelet eus Tredarzeg.
* Landreger gwelet eus Tredarzeg.

## Adstêrioù

* An Teoulas, e Brelidi,
* Ar Bizien (lez dehou), e Tredarzeg,
* Ar Gindi (lez kleiz), etre Priel ha Landreger.

## Saotradur

* E miz Ebrel 2017 e kouezhas moger ur c'hraou-moc'h e Pederneg, ma redas meur a donellad dour-teil d'ar wazh Run an Spern en em daol er Yeodi.

## Fazioù diwar benn ar Yeodi

* Jean-Baptiste Ogée a skrivas en Dictionnaire, historique et géographique de la province de Bretagne (1780), p. 29 : "Le Jaudy, rivière qui a sa source en Tréglamus et Louargat ..."
* Adolphe Joanne (Département des Côtes du Nord. Hachette. 1878) en eus skrivet, p. 12 : "Le Jaudy a près de 50 km; il naît au Chap, dans les collines de Gurunhuel (305 mètres) ...". Al lec'h anveet ar Chap (le Cap war gartenn IGN) en em gav war gumunn Benac'h, war lez kreisteiz Koad an Noz, ha war bevenn gant Plougonveur. Ar wazh e-kichenn a ya da gaout al Leger.
* Ernest ar Barzig (La Roche-Derrien et ses environs. Simon. Rennes. c. 1955), en eus skrivet, p. 59 : "Le Jaudy prend sa source dans la commune de Gurunhuel, à plus de 230 m., au pied d'un "menez" de 305 m. d'altitude".

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Yodi e Geriadur Hemon-Huon, 1993
* ↑ (fr) Eau & Rivières de Bretagne : LA POLLUTION DU JAUDY : UNE VERITABLE CATASTROPHE ECOLOGIQUE.
# Yerba mate

Un doare kelen eo yerba mate kavet e darnioù istrovanel Amerika ar Su, e Paraguay, Uruguay, hanternoz Arc'hantina, Bolivia ha kreisteiz Brazil. Un evaj atizus, mate e anv a vez fardet gantañ.
Ur vodenn pe ur wezenn vihan eo an yerba mate. Tizhout a c'hell 15 metr ha atav glas e vez he deil. He bleuñv a zo gwenn ha bihan gant peder petalenn. Bouloù-kelen ruz, 4-6 mm o zreuzkiz, a gendalc'h-hi.

## Gounezerezh

E Amerika ar Su e vez gounezet yerba mte dreist holl. Ar broioù pennañ ouzh he c'henderc'hel a zo Paraguay, Uruguay, Arc'hantina (proviñsoù Corrientes ha Misiones), Brazil (stadoù Rio Grande do Sul ha Paraná). Gant ar waranied e veze gounezet da gentañ, met perc'hennet e voe neuze gant ar jezuited a skignas hec'h arver e-touez an europeiz.
Pa vez eosted ar ar yerba mate e vez sec'het ar skourioù, a-us un tan wechoù'zo. Goude-se e vez torret an deil ha, wechou'zo, ar skourioù.

## Kenaozadur

E yerba mate e vez kavet ksantin, un doare alkaloid heñvel tre ouzh Kafein, teofilin ha teobromin. Un efed atizus he-deus met hep diazezamantoù ar gafein.
Enderc'hel a ra ivez yerba mate manyezyom, potasyom ha manganez

## Gwelet ivez

Mate
Tereré
Ilex guayusa
* Yerba mate FAQ
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yeremia

Kavet e vez ar stumm Yeremia (Lizher Yeremia, levrenn 5, p244, goude Levr Barouc'h) evit ar profed Yirmia e troidigezh An Tour-Tan.
# Yer

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Yer eo liester yar. Gallout a ra bezañ ivez :
* Ъ, ul lizherenn eus al lizherenneg kirillek
* Yer, ur gêr e Kameroun
* Yer Blues, ur ganaouenn eus ar Beatles skrivet gant John Lennon
* YER, kod ISO 4217 rial Yemen, ur moneiz
# Yerakaieg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù sepikek ar c'hreiz eo ar yerakaieg (yerakai) komzet gant tro-dro da 390 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek
# Tremarctos

Tremarctos :
| Un arzh lunedek ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Ursidae |
| Genad : | Tremarctos |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tremarctos a zo ur genad e rummatadur ar bronneged. Ne chom nemet ur spesad bev hiziv an deiz, hini an arzh lunedek.

## Spesadoù

* Tremarctos floridanus, aet da get
* Tremarctos mexicanus, aet da get
* Tremarctos ornatus
# Tremargad

Tremargad :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Trémargat |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Gwengamp |
| Kanton | Rostrenenn |
| Kod kumun | 22365 |
| Kod post | 22110 |
| Maer Amzer gefridi | François Salliou 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Kreiz-Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | https://tremargat.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 181 ann. (2020) |
| Stankter | 13 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 19′ 59″ Norzh 3° 15′ 59″ Kornôg / 48.3330555556, -3.26638888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 266 m bihanañ 174 m — brasañ 287 m |
| Gorread | 13,90 km² |
| Tremargad ||
| kemmañ |
Tremargad a zo ur gumun eus Breizh, e Bro-Gernev hag e kanton Rostrenenn e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Gerdarzh

* Dont a ra an anv diwar trev hag un anv den “Maelgad” (mael, priñs; kad, emgann).

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1841 e voe dispartiet trev Tremargad diouzh parrez Plounevez-Kintin.
* E 1851 e voe savet kumun Tremargad diwar ul lodenn eus kumun Plounevez-Kintin.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Ur soudard bet ganet er gumun a voe fuzuilhet gant al lu gall d'an 3 a viz Gwengolo 1916 e Méharicourt (Bro-C'hall).
* Mervel a reas 31 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,89 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den abalamour d'ar brezel.

## Douaroniezh

* Reier Toulgoullig.
* Ar Blavezh a ya da guzhat e Toulgoullig e Tremargad.
* Maen-greun glas a zo dindan an douar, ha tennet ez eus bet splet dioutañ.

## Lec'hioù ha monumantoù

* Toulgoullig, kanienn gant melloù reier.
* Meur a vaen-hir.
* Iliz katolik an Itron-Varia, XVI$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik.

## Sevenadur

* Er Vro Fañch emañ Tremargad.

## Poblañs

Emdroadur ar boblañs abaoe 1962 :
| 1962 | 1968 | 1975 | 1982 | 1990 | 1999 | 2006 | 2012 |
| 217 | 243 | 199 | 187 | 152 | 171 | 167 | 188 |
| Niver a dud diwar 1962 : Poblañs hep kont doubl ||||||||
Niver a annezidi

## Darempredoù etrebroadel
### Gevelliñ

| Bro | Kêr | Abaoe |
| Iwerzhon | Baile Bhuirne | 1986 |

## Tud
### Tud bet ganet eno

* Familh Théophile-Malo Corret de La Tour d'Auvergne a oa genidik eus Tremargad.
* Louis Turmel, politikour.
* Pierre Marie Guégan, d'an 22 a viz Ebrel 1886, soudard en 2vet rujumant, bet fuzuilhet d'an 3 a viz Gwengolo 1916 e Méharicourt (Bro-C'hall).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Tremargad war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)infobretagne (fr)
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Mémoire des hommes
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1958

| Renk | Anv | Broadelezh | Amzer o redek |
| 1 | Charly Gaul | Luksembourg | 116e 59' 05" |
| 2 | Vito Favero | Italia | 3' 10" |
| 3 | Raphaël Géminiani | Bro-C'hall | 3' 41" |
| 4 | Jan Adriaensens | Belgia | 7' 16" |
| 5 | Gastone Nencini | Italia | 13' 33" |
| 6 | Jozef Planckaert | Belgia | 28' 01" |
| 7 | Louison Bobet | Breizh | 31' 39" |
| 8 | Federico Bahamontes | Spagn | 40' 44" |
| 9 | Louis Bergaud | Bro-C'hall | 48' 33" |
| 10 | Jos Hoevenaers | Belgia | 58' 26" |
Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn a voe gounezet gant ar reder luksembourgat Charly Gaul e 1958.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1961

E 1961 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Jacques Anquetil.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1964

E 1964 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Jacques Anquetil.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1959

E 1959 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder spagnol Federico Bahamontes.

## Renkadur hollek

Renk hollek :
| 1. | Federico Martín Bahamontes | Spagn | 123h46'45" |
| 2. | Henry Anglade | Bro-C'hall | 4'01" war e lerc'h |
| 3. | Jacques Anquetil | Bro-C'hall | 5'05" war e lerc'h |
| 4. | Roger Rivière | Bro-C'hall | 5'17" |
| 5. | François Mahé | Breizh | 8'22" |
| 6. | Ercole Baldini | Italia | 10'18" |
| 7. | Jan Adriaenssens | Belgia | 10'18" |
| 8. | Jos Hoevenaers | Belgia | 11'02" |
| 9. | Gérard Saint | Bro-C'hall | 17'40" |
| 10. | Jean Brankart | Belgia | 20'38" |
| 120 reder, 65 o vont betek penn ||||
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1960

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn a voe gounezet gant ar reder italian Gastone Nencini e 1960.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1967

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1967 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 54. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1967 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 25 |
| Deiziadoù | 29 a viz Mezheven – 23 a viz Gouere 1967 |
| Hed | 4 779 km |
| Broioù | Frañs Belgia Luksembourg Suis Spagn |
| Lec'h loc'hañ | Añje |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 130 |
| Re renket | 88 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Roger Pingeon (Peugeot-BP-Michelin) |
| Eil | Julio Jiménez |
| Trede | Franco Balmamion |
| Renkadur hervez ar poentoù | Jan Janssen (Pelforth-Sauvage-Lejeune) |
| Kraper gwellañ | Julio Jiménez |
| Skipailh gwellañ | Frañs |
| ◀1966 | 1968▶ |
| | Teuliadur |
E 1967 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Roger Pingeon. E-kerzh an Dro-se e varvas ar reder saoz Tom Simpson.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1965 a voe redet etre an 22 a viz Mezheven hag ar 14 a viz Gouere. Gounezet e voe gant Felice Gimondi, 23 bloaz, a oa o redek an Tour evit ar wech kentañ.

## Renkadurioù
### Renkadur hollek

Renkadur diwezh :
| 1. Felice Gimondi Italia | 116 h 42 min 06 s |
| 2. Raymond Poulidor Frañs | da 2 min 40 s |
| 3. Gianni Motta Italia | da 4 min 44 s |
| 4. Henry Anglade Frañs | da 12 min 43 s |
| 5. Jean-Claude Lebaube Frañs | à 12 min 56 s |
| 6. José Pérez-Francés Spagn | da 13 min 15 s |
| 7. Guido de Posso Italia | da 14 min 48 s |
| 8. Frans Brands Belgia | da 17 min 36 s |
| 9. Jan Janssen Izelvroioù | da 17 min 52 s |
| 10. Francisco Gabica Spagn | da 19 min 11 s |
| 130 o vont kuit, 96 erruet | |

### Renkadurioù all

| Roched wer | Jan Janssen Izelvroioù 144 pt |
| 2 | Guido Reybrouck Belgia 130 pt |
| 3 | Felice Gimondi Italia 124 pt |
| Priz bras ar Menez | Julio Jiménez Spagn 133 pt |
| 2 | Frans Brands Belgia 73 pt |
| 3 | Joaquin Galera Spagn 68 pt |
| Kasketennoù melen | KAS |

## Liammoù diavaez

* (fr) Le dico du Tour / Le Tour de France 1965
* (fr) La mémoire du cyclisme / Tour 1965
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1966

E 1966 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Lucien Aimar.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962

E 1962 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Jacques Anquetil.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1963

E 1963 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder gall Jacques Anquetil.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1984

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1984 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 71. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1984 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 24 |
| Deiziadoù | 29 a viz Mezheven – 22 a viz Gouere 1984 |
| Hed | 4 021 km |
| Broioù | Frañs Suis |
| Lec'h loc'hañ | Montreuil |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 170 |
| Re renket | 124 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Laurent Fignon (Renault-Elf) |
| Eil | Bernard Hinault (La Vie claire-Teraillon) |
| Trede | Greg LeMond (Renault-Elf) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Frank Hoste (Europ Decor-Boule d'Or) |
| Kraper gwellañ | Robert Millar (Peugeot-Shell-Michelin) |
| Hini yaouank gwellañ | Greg LeMond (Renault-Elf) |
| Skipailh gwellañ | Renault-Elf |
| ◀1983 | 1985▶ |
| | Teuliadur |
E 1984 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder parizian Laurent Fignon.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1985 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 72. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1985 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 24 |
| Deiziadoù | 28 a viz Mezheven – 21 a viz Gouere 1985 |
| Hed | 4 109 km |
| Broioù | Frañs Suis |
| Lec'h loc'hañ | Pluveleg |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Skipailhoù | 18 |
| Aet war-raok | 180 |
| Re renket | 144 |
| Tizh keitat | 36,232 km/h |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Bernard Hinault (La Vie claire-Radar) |
| Eil | Greg LeMond (La Vie claire-Radar) |
| Trede | Stephen Roche (La Redoute-Cycles MBK) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Seán Kelly (Skil-Sem-Kas-Miko) |
| Kraper gwellañ | Luis Herrera (Varta-Café de Colombia) |
| Hini gwellañ er renkadur kenstrollet | Greg LeMond (La Vie claire-Radar) |
| Rookie | Fabio Parra (Varta-Café de Colombia) |
| Skipailh gwellañ | La Vie claire-Radar |
| ◀1984 | 1986▶ |
| | Teuliadur |
E 1985 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1986

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1986 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 73. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1986 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 24 |
| Deiziadoù | 4 – 27 a viz Gouere 1986 |
| Hed | 4 083 km |
| Bro | Frañs |
| Lec'h loc'hañ | Boulogne-Billancourt |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 208 |
| Re renket | 132 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Greg LeMond (La Vie claire-Radar) |
| Eil | Bernard Hinault (La Vie claire-Radar) |
| Trede | Urs Zimmermann (Carrera-Inoxpran) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Eric Vanderaerden (Panasonic-Merckx-Agu) |
| Kraper gwellañ | Bernard Hinault (La Vie claire-Radar) |
| Hini yaouank gwellañ | Andrew Hampsten (La Vie claire-Radar) |
| Skipailh gwellañ | La Vie claire-Radar |
| ◀1985 | 1987▶ |
| | Teuliadur |
E 1986 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder amerikan Greg LeMond evit ar wech kentañ.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1987

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1987 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 74. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1987 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 26 |
| Deiziadoù | 1 – 26 a viz Gouere 1987 |
| Hed | 4 231 km |
| Broioù | Frañs Alamagn |
| Lec'h loc'hañ | West Berlin |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 207 |
| Re renket | 135 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Stephen Roche (Carrera Jeans-Vagabond) |
| Eil | Pedro Delgado (PDM-Ultima-Concorde) |
| Trede | Jean-François Bernard (Toshiba-La Vie claire) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Jean-Paul van Poppel (Superconfex-Kwantum Hallen-Yoko) |
| Kraper gwellañ | Luis Herrera (Café de Colombia-Varta) |
| Hini yaouank gwellañ | Raúl Alcalá (7 Eleven-Hoonved) |
| Skipailh gwellañ | Système U |
| ◀1986 | 1988▶ |
| | Teuliadur |
E 1987 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder iwerzhonat Stephen Roche. Ar wech kentañ e oa d'un Iwerzhonad gounit an Dro.
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1982 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 69. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1982 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 23 |
| Deiziadoù | 2 – 25 a viz Gouere 1982 |
| Hed | 3 507 km |
| Broioù | Frañs Suis Belgia |
| Lec'h loc'hañ | Basel |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 170 |
| Re renket | 125 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Bernard Hinault (Renault-Elf-Gitane) |
| Eil | Joop Zoetemelk (Coop-Mercier-Mavic) |
| Trede | Johan van der Velde (TI-Raleigh-Campagnolo) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Seán Kelly (Sem-France Loire-Campagnolo) |
| Kraper gwellañ | Bernard Vallet |
| Hini yaouank gwellañ | Phil Anderson (Peugeot-Shell-Michelin) |
| Skipailh gwellañ | Coop-Mercier-Mavic |
| ◀1981 | 1983▶ |
| | Teuliadur |
E 1982 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1983

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1983 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 70. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1983 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 23 |
| Deiziadoù | 1 – 24 a viz Gouere 1983 |
| Hed | 3 809 km |
| Bro | Frañs |
| Lec'h loc'hañ | Fontenay-sous-Bois |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 140 |
| Re renket | 88 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Laurent Fignon (Renault-Elf) |
| Eil | Ángel Arroyo (Reynolds) |
| Trede | Peter Winnen (TI-Raleigh-Campagnolo) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Seán Kelly (Sem-Reydel-Mavic) |
| Kraper gwellañ | Lucien Van Impe (Metauro Mobili-Pinarello) |
| Hini yaouank gwellañ | Laurent Fignon (Renault-Elf) |
| Skipailh gwellañ | TI-Raleigh-Campagnolo |
| Skipailh a-boentoù | TI-Raleigh-Campagnolo |
| ◀1982 | 1984▶ |
| | Teuliadur |
E 1983 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder parizian Laurent Fignon.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1981

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1981 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 68. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1981 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 25 |
| Deiziadoù | 25 a viz Mezheven – 19 a viz Gouere 1981 |
| Hed | 3 758 km |
| Broioù | Frañs Belgia Suis |
| Lec'h loc'hañ | Nisa |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Skipailhoù | 15 |
| Aet war-raok | 150 |
| Re renket | 121 |
| Tizh keitat | 39,012 km/h |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Bernard Hinault (Renault-Elf-Gitane) |
| Eil | Lucien Van Impe (Boston-Mavic) |
| Trede | Robert Alban (La Redoute-Motobécane) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Freddy Maertens (Boule d'Or-Sunair-Colnago) |
| Kraper gwellañ | Lucien Van Impe (Boston-Mavic) |
| Hini yaouank gwellañ | Peter Winnen (Capri Sonne-Koga Miyata) |
| Skipailh gwellañ | Peugeot-Esso-Michelin |
| ◀1980 | 1982▶ |
| | Teuliadur |
E 1981 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1978

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1978 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 65. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1978 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 24 |
| Deiziadoù | 29 a viz Mezheven – 23 a viz Gouere 1978 |
| Hed | 3 908 km |
| Broioù | Frañs Izelvroioù Belgia Suis |
| Lec'h loc'hañ | Leiden |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Skipailhoù | 11 |
| Aet war-raok | 110 |
| Re renket | 78 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Bernard Hinault (Renault-Gitane-Campagnolo) |
| Eil | Joop Zoetemelk (Miko-Mercier-Hutchinson) |
| Trede | Joaquim Agostinho (Flandria-Velda-Lano) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Freddy Maertens (Flandria-Velda-Lano) |
| Kraper gwellañ | Mariano Martínez (Jobo-Spidel) |
| Hini yaouank gwellañ | Henk Lubberding (TI-Raleigh-McGregor) |
| Skipailh gwellañ | Miko-Mercier-Hutchinson |
| ◀1977 | 1979▶ |
| | Teuliadur |
E 1978 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1979

Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1979 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 66. Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 1979 Super Prestige Pernod |
| Tennadoù | 25 |
| Deiziadoù | 27 a viz Mezheven – 22 a viz Gouere 1979 |
| Hed | 3 765 km |
| Broioù | Frañs Spagn Belgia Suis |
| Lec'h loc'hañ | Fleurance |
| Lec'h degouezhout | Pariz |
| Aet war-raok | 150 |
| Re renket | 90 |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Bernard Hinault (Renault-Gitane) |
| Eil | Joop Zoetemelk (Miko-Mercier-Vivagel) |
| Trede | Joaquim Agostinho (Flandria-Ça va seul) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Bernard Hinault (Renault-Gitane) |
| Kraper gwellañ | Giovanni Battaglin (Inoxpran) |
| Hini yaouank gwellañ | Jean-René Bernaudeau (Renault-Gitane) |
| Skipailh gwellañ | Renault-Gitane |
| ◀1978 | 1980▶ |
| | Teuliadur |
E 1979 e oa bet gounezet Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn gant ar reder breizhat Bernard Hinault.

## Pennad kar

* Roll gounideien Tro Bro-C'hall
# Ulrich Zwingli

Ulrich (pe Huldrych) Zwingli pe c’hoazh Ulricus Zuinglius e latin (1añ a viz Genver 1484 – 11 a viz Here 1531) a voe unan eus pennoù an Disivoud protestant e Suis ha saver an Iliz Adreizhet er vro-se. En e bart e-unan e studias Zwingli ar Bibl ha disoc’hañ a reas gant soñjoù heñvel ouzh re Martin Luther a oa-eñ doctor biblicus, un den desket war ar Bibl.
Ganet e oa bet Zwingli e Wildhaus, e kanton Sankt Gallen, en ur familh tud en o aez, dezho nav a vugale. Studioù a reas e skol-veur Vienna hag e skol-veur Basel. Beleget e voe e 1506. Goude bezañ bet e meur a barrez e voe anvet e Zürich hag eno e prezegas en iliz-veur, ar Grossmünster. Tamm-ha-tamm e studias ar Bibl ha dont da anavezout mat ar Skriturioù. Gant se e teue da gavout abeg e lod eus kelennadur ar bibien. E 1522 e voe embannet gantañ Vermahnung an die zu Schwyz, dass sie sich vor fremden Herren hutend hag e 1523 Auslegen und Gründe der Schlussreden, savet gantañ evit kemer perzh en un diviz aozet gant kêr Zürich. Splann e oa e save a-enep tezennoù an eskopti. Diwar neuze e reas pep tra evit ma teuje Zürich da vezañ ur gêr a-du gant ar mennozhioù protestant.
Degemeret e voe e gelennadurezh gant tud Zürich ha gant o renerien hag en em astenn a reas an disivoud da bemp kanton all eus Suis goude, tra ma chome pemp kanton all a-du gant kredenn an Iliz Katolik Roman. Brezel a savas neuze etre ar c’hantonioù protestant hag ar c’hantonioù katolik.
Mervel a reas Zwingli en unan eus an emgannoù etrezo, e Kappel am Albis, e 1531.

## Gwelet ivez

* Jean Calvin

## Liammoù diavaez

* Dictionnaire historique de la Suisse – Zwingli
a vo kavet e Wikimedia Commons.