OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Timeliopsis

Timeliopsis :
| Timeliopsis fulvigula, tresadenn gant William Matthew Hart. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Meliphagidae |
| Anv skiantel ||
| Timeliopsis Salvadori, 1876 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Timeliopsis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1876 gant an evnoniour italian Tommaso Salvadori (1835-1923).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Timeliopsis fulvigula
** T. f. fulvigula ha meyeri,
* Timeliopsis griseigula
** T. g. fulviventris ha griseigula.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Ginea Nevez, pevar (4) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Meliphagidae/Timeliopsis (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Meurzh 2022).
# Timeg

Ur yezh nijerek-kongoek eus skourr ar yezhoù kordofanek eo an timeg (tima) komzet e Kordofan e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Time Magazine

Time pe Time Magazine (a-wechoù bizskrivet TIME Magazine pe TIME) a zo unan eus pennañ kazetennoù kelaouiñ sizhuniek Stadoù Unanet Amerika. Ar gazetenn a oa bet krouet d'an 23 a viz Meurzh 1923 e New York
Un embannadur european a zo, Time Europe, anvet Time Atlantic a-raok, savet e Londrez. Un embannadur aziat, Time Asia, a vez embannet e Hong Kong.
Kevezerien bennañ an Time Magazine er Stadoù Unanet eo Newsweek hag an U.S. News & World Report.

## Lec'hienn ofisiel

* (en)Lec'hienn ofisiel Time Magazine
# Salara

Salara zo ur gumun en Italia, e proviñs Rovigo ha rannvro Veneto.
# Salandra

Salandra zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Matera, e rannvro Basilicata.
# Salami

Ar salami (liester ar ger italianek "salame") a zo ur seurt saosison a-orin eus Italia. Dont a ra e anv eus ar verb salare hag a dalvez holeniñ.
Er penn-kentañ e veze fardet salami diwar tammoù kig-moc'h ha holen a veze lakaet da sec'hiñ er-maez e-barzh un tamm kroc'hen. Ur meuz priziet gant peizanted Italia e oa, peogwir e c'hallent mirout anezhañ e-pad tost bloaz, hag un doare a oa da gaout kig da zebriñ e ken kaz e vije bet un diouer a seurtoù kig all. Hiziv an deiz e kaver a bep seurt salami, ha fardet e vez e meur a vro. Lod brasañ ar seurtoù salami a vez temzet gant meskajoù spisoù ha louzoù-kegin.
A-wechoù e vez poazhet pe mogedet ar salami a-raok bezañ sec'het. Seurtoù' zo a vez fadet diwar kig-bevin, re all a zo diazezet war ur meskaj kig-moc'h ha kig-bevin. E lod brasañ salami Italia e kaver kignen, padal ez eo ral-tre e vefe kignen er salami alaman. E Spagn e kaver salami ennañ pimant pe skilbebr. Salami Danmark a gaver dindan stumm drailhennoù ledan, ha fardet e vez diwar tammoù kig-sall ha kig-moc'h miñset munut.

## Seurtoù salami

* salami Milano
* salami Genova
* Fegatelli
* salami Felino, Proviñs Parma
* salami Finocchiona, eus su Toskana
* Pepperoni
* Sopressata, eus Calabria
* Ciauscolo, eus Marche
* Nduja
* Téli Szalámi, pe salami ar goañv, eus Hungaria
* salami alaman
# Salares

Salares zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga en Andalouzia .
# Salas (Asturiez)

Salas zo ur gumun en Asturiez, en Spagn.
# Salamun

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Salamun, pe Salomon, pe Solomon, zo un anv hebreek, hag anv meur a zen:
* Salamun, mab d'ar roue David, en X$^{vet}$ kantved kent JK,
* Salamun, pe Salavun, pe Salaun, roue Breizh.
Salamun zo un anv-tiegezh aostrian ha sloven ivez.

## Pennadoù kar

* Salaun
* Salomon
* Solomon
# Salaparuta

Salaparuta zo ur gumun italian, e proviñs Trapani ha rannvro emren Sikilia.
# Salareg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù turkek ar su eo ar salareg (salar pe sala), komzet gant tro-dro da 55 000 den (diwar 87 697 den en holl) e Xunhua Salar ha Hualong Hui e Proviñs Qinghai, Jishishan Proviñs Gansu ha Yining e Xinjiang Sina.
Div rannyezh ez eus:
* Djiezieg (jiezi)
* Mengdaeg (mengda)
Talvezout a ra ar sinaeg da yezh dre skrid.

## Daveoù

* ↑ (en) Ethnologue

## Gwelet ivez

* Yezhoù turkek
* Yezhoù altaek
# Salas Altas

Salas Altas zo ur gumun e Spagn e proviñs Huesca, en Aragon.
# Tampico

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tampico zo anv meur a dra.

## Lec'hioù
### Mec'hiko

* Tampico (Tamaulipas)
* Tampico Alto, kumun e stad Veracruz de Ignacio de la Llave

### Stadoù-Unanet

* Tampico (Illinois), kavell ar prezidant Ronald Reagan
* Tampico (Indiana)
* Tampico (Ohio)
* Tampico (Washington)
* Tampico, anv kozh Center (Indiana)

## Istor

* Emgann Tampico (1829)
* Emgann Tampico (1835)
* Emgann Tampico (1839)
* Emgann Tampico (1863)

## Oberennoù
### Lennegezh

* Tampico, ur romant saoznek gant ar skrivagner stadunanat Joseph Hergesheimer e 1926

### Kanaouennoù

* Tampico (June Christy)
* Tampico (Heino)
* Tampico (Eddie Meduza)
* Tampico, (Allan Roberts and Doris Fisher, 1945)
* Tampico Trauma (Jimmy Buffett)
* Tampico Twist (Bill Haley & His Comets)
* Beguine Tampico (Tony Mottola)
* De Tampico à Panama (Rico´s Creole Band, 1952)
* Einmal in Tampico (Freddy Quinn)
* En Tampico Está Lloviendo (Lydia Mendoza)
* La Conocí en Tampico (Pepe Marchena)
* Zwischen Panama und Tampico Gerhard Wendland.
# Tan

An tan eo oksidadur diwar dizh un danvez bennak e reaktadenn gimiek ekzotermek an devadur, o tilezel da vont gwrez, gouloù ha produioù liesseurt all. Un dra a gaver en natur eo an tan, gallout a ra bezañ kontrolet gant an dud abaoe ar Ragistor avat.

## Fizik ha kimiezh

Evit kregiñ en deus ezhomm an tan eus tri zra : un helosk (da skouer koad), ur c'heflosk hag a zo ur reaktant oksider (oksigen peurliesañ), hag un energiezh "d'activation" (an tommder). Komz a reer eus "tric'horn an tan". Kregiñ a ra an tan gant ur flamm pe ur fulenn. An energiezh, ar gwrez dreis-holl, a ra digediañ an danvezioù helosk solud (ar piroliz vez graet eus an dra-se), aezhelaat al liñvennoù hag entanañ an aezhennoù.

## An tan en natur

Tan a c'hall kregiñ en un doare naturel. A-wechoù e teu da vezañ bras ha da zeviñ ar gwez tro-dro dezhañ, un tan-gwall eo neuze.
Estreget en Douar ez eus tan : ur vras a voul dan eo an Heol hag ar stered all ivez.

## Ragistor hag istor

Ur cheñchamant bras eo bet doñvadur an tan evit mab-den. Gallet en deus poazhañ e voued, mirout ha mogediñ ar c'hig, kaletaat e venviji, ha kaout gouloù ha tommder e-pad an noz. Ur rol sokial ha sevenadurel a-bouez en deus c'hoariet ivez.
Testeniekaet eo an doñvadur adalek -400 000 bloaz e meur a lec'h er bed, en o zouez e Menez-Dregan e Ploeneg, e Bilzingsleben en Alamagn, e Vértesszőlős en Hungaria, e Qesem en Israel, hag e Zhoukoudian e Sina. Roud boued poazhet 1 milion a vloaz kozh zo bet kavet e Suafrika gant ur spkipailh stadunanat, met n'eus prouenn ebet e veze kontrolet c'hoazh. Bezañ gouest da enaouiñ ha mirout anezhañ zo deuet tamm ha tamm, a-hed ar milvedoù.
Goude en istor eo bet implijet an tan er vetalouriezh, evit ar mekanik dre vurezh hag evit ar c'heflusker dre enleskiñ.

## Gwelet ivez

* Pomper
# Tan-gwall bras Londrez

Tan-gwall bras Londrez a voe un tan-gwall a zistrujas tost razh kêr Londrez adalek an 2 a viz Gwengolo betek ar 5 a viz Gwengolo 1666. An tan a oa bet e-kreiz kêr Londrez dreist-holl e-barzh al lodenn enkelc'hiet gant mogerioù kozh eus mare ar romaned.
Riskl a oa bet ez afe an tan e-kostez lec'hioù annez an noblañs e distrikt Westminster, Palez Whitehall hini Charlez II, ha darn ar bannlevioù.[2] Devet e oa bet 13200 ti, 87 iliz parrez, Iliz-veur Sant Paol Londrez, ha darn savadurioù melestradurel Londrez. Istimet e vez e vefe bet distrujet tiez 70000 anneziad ar gêr war un hollad a 80000. Ne ouier ket pet a dud a zo aet da Anaon dre an tan-gwall met a hengoun e vez diskleriet e oa bet izel an niver, n'eus nemet 6 a dud marvet ent ofisiel. Hervez an istorourien e seblant iskis e vefe bet ken nebeut a dud. Ul lod anezho a ziskler e vefe chomet izel an niver dre chom hep kontañ an dud paour pe etre. Ouzhpenn an tan a oa ken kreñv ma oa devet holl korfoù ar gouzañverien. Un tamm poderezh a vez tu gwelet hiziv an deiz er Museum of London kavet gant arkeologourien e Pudding Lane, lec'h ma krogas an tan, a lak war-wel e oa pignet temperadur an tan betek 1700 °C.
An tan bras a oa kroget e ti ar baraer Thomas Farriner (pe Farynor) lec'hiet e Pudding Lane dres goude hanternoz d'ar sul 2 a viz Gwengolo bliv ez eas war-raok war zu kornôg kêr Londrez.
Ur mell tan-gwall arall a oa bet e 1212.

## Levrlennadur

* Morgan, Kenneth O. (2000). Oxford Illustrated History of Britain. Oxford: Oxford.
* Tinniswood, Adrian (2003). By Permission of Heaven: The Story of the Great Fire of London. Londrez: Jonathan Cape.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Leasor, James (2011 adembannadur) [1961]. The Plague and the Fire. (ISBN 978-1-908291-22-6).
# Tan-gwall

Un tan-gwall zo un tan bras n'eo ket mestroniet gant mab-den hag a c'hall ober kalz a zistruj. Tier, savadurioù, kêrioù zoken, listri ha koadoù eo an traoù a ya da zeviñ dre un tan-gwall alies, penn-da-benn pe evit ul lod anezho.
Dañjerus kenañ eo an tanioù-gwall evit tud ha loened. Gallout a reont mervel pe bezañ gloazet gant ar flemmen hag ar moged, pe o klask tec'hel kuit o lammat eus ur savadur pe ul lestr. Pa grog an tan e vez galvet ar bomperien an aliesañ, ha stourmañ a reont outañ oc'h implijout dour ha produioù evit mougañ an tan. Reoladoù ha reolennoù zo e-pleustr el lec'hioù foran, er savadurioù hag en natur dreist-holl, evit diarbenn an tan, met a-wechoù eo enaouet a-ratozh, ar pezh a zo ur torfed.

## Tanioù-gwall brudet en istor

Setu un nebeud tanioù-gwall kêrioù pe savadurioù brudet dre an istor :
* Henroma e 64 (darvoudel) ha 191 (torfedel a-hervez)
* tan-gwall bras Londrez e 1666 (darvoudel)
* tan-gwall bras Roazhon e 1720 (darvoudel)
* tan-gwall Moskov e 1812 (torfedel)
* tan-gwall bras Bukarest e 1847
* tan bras Chicago e 1871
* tan-gwall ar Reichstag e 1933 e Berlin (torfedel)
* tan-gwall Parlamant Breizh e 1994 e Roazhon (n'ouzer ket ha darvoudel pe torfedel e oa)
# Tan-gwall ar c'hoariva Iroquois

An Iroquois Theatre fire, tan-gwall ar C'hoariva Irokat a vez graet eus un tan-gwall a oa beter C'hoariva Irokat e Chicago, Illinois.
Lec'hiet e oa ar C'hoariva Irokat etre an niverennoù 24 ha 28 e West Randolph Street, etre State Street ha Dearborn Street, e kreiz-kêr Chicago. Gouest e oa da zegemer 1 602 a dud war tri live arvest. D'an 30 a viz Kerzu 1903 e voe ennañ an tan-gwall drastusañ evit ur c'hoariva, kement hag an tan-gwall drastusañ evit ur savadur en istor Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e voe d'an nebeutañ 602 den marvet dre an tan, met ne ouier ket resis an niver dre ma voe tennet korfoù eus al lec'h a-raok ma vefed krog da gontañ an niver a dud lazhet.
# Tampere

Tampere (Tammerfors e svedeg) zo ur gêr vras eus Finland, e mervent ar vro. E rannvro Pirkanmaa emañ, etre div lenn, an Näsijärvi hag ar Pyhäjärvi. Liammet eo an div lenn-se gant ar stêr Tammerkoski a dremen a-dreuz kêr. A-hed istor Tampere eo bet pouezus an implij a zo bet graet eus nerzh lammoù-dour ar stêr-se, implijet bremañ da broduiñ tredan.
E 2015 e oa 223 292 a dud o chom e Tampere, ha 313 058 a annezidi a oa en tolpad-kêrioù. Gant se ez eo Tampere an eil tolpad-kêrioù brasañ e Finland, goude Helsinki.

### Kêrioù gevellet

Gevellet eo Tampere gant ar c’hêrioù-mañ :
| Braşov (Roumania) Chemnitz (Alamagn) Essen (Alamagn) Guangzhou (Sina) Kaunas (Lituania) | Klaksvík (Faero) Kópavogur (Island) Kyiv (Ukraina) Linz (Aostria) Łódź (Polonia) abaoe 1996 | Miskolc (Hungaria) Mwanza (Tanzania) Nijniy Novgorod (Rusia) Norrköping (Sveden) Odense (Danmark) | Olomouc (Tchekia) Syracuse (Stadoù Unanet) Tartu (Estonia) Trondheim (Norvegia) abaoe 1946 |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel (fi) (en)
# Tampico (Tamaulipas)

Tampico zo ur gêr e Stad Tamaulipas e Mec'hiko, war lez ar Mor Karib, en aber ar Río Pánuco, anezhi eil porzh ar vro hag unan eus kêrioù bras ar Vro Huasteca.
# Tamurejo

Tamurejo zo ur gumun e Spagn e proviñs Badajoz en Extremadura.
# Tampa Red

Tampa Red (1904-1981) a oa anv kaner Hudson Woodbridge, pe Hudson Whittaker, a oa ur c'haner ha gitarour blues stadunanat, e doare Chicago. Gant e zoare da seniñ gant gouzoug ur voutailh (bottleneck), lakaet ouzh e viz, e levezonas kalz a c'hitarourien all, evel Big Bill Broonzy, Robert Nighthawk, Muddy Waters, Elmore James ha Mose Allison.
E vrudetañ kanaouennoù eo Anna Lou Blues, Black Angel Blues, Crying Won't Help You, It Hurts Me Too, ha Love Her with a Feeling.

## Liammoù diavaez

* O kanañ Let My Gal Alone :
# Starsky & Hutch

Starsky & Hutch zo ur stirad skinwel birvidik stadunanat, savet gant ul lodenn bilot 70-munutenn (skignet da gentañ evel ur film) ha gant 92 lodenn 50 munutenn pep hini. Krouet eo bet ar stirad gant William Blinn, produet gant Spelling-Goldberg Productions, ha skignet etre Ebrel 1975 ha Mae 1979 war ar chadenn ABC. Embannet e oa gant Columbia Pictures Television evit Stadoù-Unanet Amerika, da gentañ, ha gant Metromedia Producers Corporation evit Kanada ha broioù all eus ar bed. Skigner bedel ar stirad a zo Sony Pictures Television hiziv-an-deiz. Ar stirad skinwel a zo bet awen ur film sinema hag ur c'hoari video.

## Istor

Ar stirad skinwel a ro tro da heuliañ daou zetektiv eus su Kalifornia: David Michael Starsky (Paul Michael Glaser), du e vlev, bet soudard en U.S. Army, ha Kenneth Richard "Hutch" Hutchinson (David Soul), dizimezet, melen e vlev. Dindan an anv kod radio "Zebra Three", evezhiañ a reont straedoù ar gêr ijinet Bay City, e Kalifornia.

## Liammoù diavaez

* Starsky and Hutch war IMDb
# State buoni se potete (albom)

State buoni se potete zo un albom gant Angelo Branduardi e 1983, gant sonioù italianek ha tonioù savet evit ar film italian heñvelanvet, renet gant Luigi Magni, savet diwar-benn ar sant Filippo Neri (Branduardi a c'hoari er film ivez).

## Kanaouennoù

An tonioù ha n'int ket kanet zo merket "sonet".
* Vanità di vanità
* Tema di Leonetta (sonet)
* Danse des filles de joie (sonet)
* State buoni se potete
* Canzone di Cadigia
* Capitan Gesù (sonet)
* Tema di Leonetta (sonet)
* State buoni se potete
* Canzone di Cadigia
* Capitan Gesù
* Vanità di vanità (sonet)
* Tema di Leonetta (sonet)
* State buoni se potete (sonet)
* Vanità di vanità (sonet)
* Sarabanda (sonet)
* Savet eo an tonioù gant Angelo Branduardi hag ar c'homzoù gant e bried Luisa Zappa, war-bouez re Capitan Gesù savet gant Luigi Magni, kempennet eo an tonioù gant Gianfranco Lombardi.
* Awenet eo ton Vanità di vanità gant hini The Raggle Taggle Gypsy a vefe iwerzhonat pe skosat a orin.

## Pennad kar

* Pladennoù Angelo Branduardi

## Notennoù

* ↑ Da selaou amañ
* ↑ Klevet amañ
# Stateira

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Stateira (pe Statira evel en italianeg) zo anv teir friñsez pers en Henamzer:
* Stateira, pried da Artaxerxes II, marvet war-dro 400 kent JK
* Stateira, pe Stateira Iañ, pried Darius III, marvet war-dro 332 kent JK
* O merc'h Stateira, pe Stateira II, eil pried Alesant Veur, lazhet e 323 gant ar pried kentañ, Roxana.

## C'hoariganoù

* Statira principessa di Persia (1655), gant Francesco Cavalli.
* La Statira (1726), gant Tomaso Albioni.
# Stateira (pried Alesant Veur)

Stateira, pe Stateira II, anavezet marteze evel Barsine ivez, marvet e 323, a oa ur briñsez pers, merc'h henañ ar roue Darius III hag e bried Stateira. Brudet e oa he mamm da vezañ bravañ plac'h ar bed.

## Hec'h anv

Kaoz vras zo bet diwar-benn hec'h anv. En e zanevell eus Euredoù Susa ez eus meneg gant Arrian (war-dro 86 – goude 146), eus Barsine.

## He buhez
### Prizoniet

Pa voet faezhet he zad en Emgann Issus, e voe tapet Stateira hag he c'hoarezed gant arme Alesant Veur. Brav a voe graet dezhe koulskoude gant an trec'hour. En daou vloaz goude e veze Stateira hag he ziegezh o vont da-heul arme Alesant Veur. Mervel a reas he mamm etre 333 ha 331, ha ne chomas nemet he mamm-gozh Sisygambis da ober war he zro. Meur a wech e klaskas Darius paeañ evit dieubiñ e diegezh met nac'h a reas Alesant daskor ar maouezed.
Darius a ginnigas neuze dorn e verc'h da Alesant, ha lezel gantañ an darn vrasañ eus an douaroù aloubet, evit echuiñ ar brezel hag ober ar peoc'h. Nac'h a reas roue Makedonia, peogwir e oa gantañ ar verc'h hag an douar, ha ma kare dimeziñ dezhi n'en doa ket ezhomm ken a aotre he zad.

### Eured

Dimeziñ a reas Alesant Veur dezhi e-pad euredoù Susa e 324. En deiz-se ivez e timezas Alesant d'he c'heniterv Parysatis, a oa merc'h d'ar roue kent, ... .
Pa varvas Alesant er bloaz goude, e 323, e voe lazhet Stateira gant e bried kentañ, Roxana: marteze e ouie Roxana, pe e krede, pe e oa bet roet dezhi da grediñ, e oa Stateira o vont da gaout ur bugel dalif evelti, hag e c'hallje hennezh kemer lec'h he mab evel pennhêr.

### He marv

Goude marv Alesant e voe pedet Stateira hag he c'hoar gant Roxana da zont d'he zi. Eno e voent lazhet gant Roxana, skoazellet gant ar jeneral Pérdicas.

## Poltredet

Stateira a c'hallfe bout poltredet en ur murlivadur kavet e Pompeii. gwelout a reer ur brezelour en e noazh gant urgwisk ruz, e doare Makedonia, Alexander an hini e vije. A-gleiz dezhañ e weler ur vaouez kurunennet o terc'hel ur vazh-roue. Kaoz zo bet gant an istorourien da c'houzout piv e oa, pe Roxana pe Stateira.

## Film

Er film Alexander gant Oliver Stone e 2004, e weler Stateira c'hoariet gant ar C'hallez Annelise Hesme.

## Notennoù

* ↑ Stewart (1993), p. 186.

## Levrlennadur

* Carney, Elizabeth Donnelly (2000), Women and Monarchy in Macedonia, Norman, OK: University of Oklahoma Press, ISBN 0-8061-3212-4
* O'Brien, John Maxwell (2001), Alexander the Great: The Invisible Enemy - A Biography, New York: Routledge, ISBN 0-415-10617-6
* Stewart, Andrew F. (1993), Faces of Power: Alexander's image and Hellenistic politics, Berkely, CA: University of California Press, ISBN 0-520-06851-3
* Tarn, W.W. (2002), Alexander the Great: Volume II Sources and Studies, Cambridge University Press, ISBN 0-521-22585-X, embannadur kentañ e 1948 gant Cambridge University Press.
# Staré Město (Praha)

Staré Město pe Staré Město pražské (ar Gêr Gozh pe Kêr Gozh Praha) a zo unan eus lodennoù koshañ kreiz-kêr Praha. Kreiz istorel ar gêr eo, ha lec'hiet eo e ribl dehou ar stêr Vltava. 129 ha eo gorread ar c'harter.
Ur gumun distag e voe betek 1784, hag er bloavezh-se e voe kendeuzet kumunioù Praha : krouet e voe ar gêr hag ar c'humunioù a zeuas da vezañ distrigoù. Anvet eo Kêr Gozh a-benn he diforc'hañ diouzh ar Gêr Nevez (Nové Město) savet gant an impalaer Charlez IV er XIV$^{vet}$ kantved. Teir straed a zo etre ar Gêr Gozh hag an hini nevez : Národní (stared vroadel), Na Příkopě (War ar Foz) ha Revoluční (straed an dispac'h). Etre ar Gêr Gozh ha Malá Strana e red ar stêr Vltava, hag a-us dezhi emañ Pont Charlez. E Kêr Gozh Praha emañ Josefov, hag a oa ar ghetto, bet meret e-pad pell gant ar Yuzevien o-unan.

## Arkitektouriezh ar Gêr Gozh

Savadurioù pennañ :
* Plasenn ar Gêr Gozh (Staroměstské náměstí), ma kaver an tour-ged, Horolaj steredoniel Praha, Iliz Itron Varia Týn, ar monumant da Jan Hus savet gant František Bílek, Palez Kinský
* Plasenn ar Republik (Náměstí Republiky), m'emañ Ti ar gumun ha Tour Poultr Praha
* Týn, orin ar Gêr Gozh
* Klementinum
* Ti ar Werc'hez du
* Palez Clam-Gallas
* Ti ar gumun
* kouent Santez-Agnes
* Tour-ged ti-kêr ar Gêr Gozh
* Iliz Sant-Nikolaz ar Gêr Gozh
* Horolaj steredoniel Praha
* Ti-kêr Praha
* Tour Poultr Praha
* Porched barok Sant-Jakez
* Ar stêr Vltava ha Pont Charlez
* Ti ar gumun
* Rudolfinum
* C'hoariva ar Stadoù
* Chapel Betlehem
* Palez Clam-Gallas
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# State of Decay 2

State of Decay 2 a zo ur c'hoari video gwezh-avantur ha dreistbever sevenet gant Undead Labs hag embannet gant Microsoft Studios. Un heuliad eo d'ar c'hoari video State of Decay embannet e 2013. Ar c'hoari State of Decay 2 a zo bet embannet d'an 22 a viz Mae 2018 war ar savennoù Windows hag Xbox One.

## Doare ar c'hoari

State of Decay 2 zo ur c'haori dreistbevañ gant zombied, implijet e vez an trede sell evit an dudenn c'hoariet. Ar c'hoari a zo staliet en ur bed digor. An tu a vo da c'hoari gant tri c'hoarier ouzhpenn d'an hini pennañ war ar memes tro ar pezh na oa ket tu d'ober en hini gentañ.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel State of Decay 2
# Stateira (pried Darius III)

Stateira, pe Stateira Iañ , marvet war-dro 332 kent JK, a oa pried da roue Pers, Darius III , ha marteze e oa c'hoar pe hanterc'hoar dezhañ, evel a sil Justin. Brudet e oa da vezañ kaerañ maouez a oa war an douar. Div verc'h o doe ar roue hag ar rouanez: Stateira (anvet evel he mamm) ha Drypteis. Mont a rae ar rouanez, hervez giz rouanezed he bro, da-heul he fried pan ae da vrezeliñ . Setu perak e voe prizoniet gant Alesant Veur, roue Makedonia, goude emgann Issus e 333 kent JK.
Tec'hel kuit a reas Darius ha leuskel e diegezh e kêr Issus, e vamm Sisygambis, e wreg Stateira, hag o merc'hed. A-hervez e voe graet brav dezho gant Alesant a roas tu dezho da zerc'hel o renk roueel.

## He marv

E 332, pe seik, e varvas Stateira ha n'ouzer ket perak.
Er gwentloù, hervez Ploutarc'hos ha Justin,. Lavaret ez eus bet e oa Alesant an hini e oa an tad, ha n'eo ket Darius. Mamm Darius a lavare ma mab nemetañ eus Alesant, goude bout dilezet gant Darius ha prizoniet gant roue Makedonia: da neuze e ranker krediñ e reas war o zro hag e kemeras lec'h ar roue e-kichen ar rouanez Stateira, evel en doa gwir d'ober.
Koulskoude e varvas marteze eus ur c'hleñved ha netra ken. Hervez Ploutarc'hos ne oa bet gwelet Stateira gant Alesant nemet ur wech: ne felle ket d'ar roue bezañ temptet gant he c'hened, hag a-du gantañ eo Quintus Curtius Rufus ha Justin, pa skrivont n'en dije Alesant gwelet anezhi nemet ur wech, pa voe prizoniet tiegezh ar roue, ha netra ken. N'eo ket asur eta e oa marvet er gwentloù.

## He merc'h

Eizh vloaz goude, e 324, e timezas he div verc'h en Euredoù Susa : Stateira II da Alesant Veur, goude ma oa dimezet da Roxana dija, hag he merc'h all Drypteis d'un ofiser eus e arme. Drypteis an hini a vije bet mamm da Pharnabaze Iañ, roue Karthlie.
Bloaz goude, e 323, e varvas Alesant ha douget e voe kañv dezhañ gant an div c'hoar, ha kement-se a c'hallfe diskouez ouzhpenn darempredoù diplomatek etreze.
Roxana avat, a oa pried kentañ ar roue, a lazhas an div c'hoar, en sell da lakaat he mab da ren, hag en em lazhañ a reas o mamm-gozh neuze.

## Notennoù

* ↑ Patrom:JusHis, 11, 9.
* ↑ Patrom:PluVie, Alexandre, 30, 1 ; Justin, 11, 12.
* ↑ Quintus Curtius Rufus, Histoire d'Alexandre, 4, 10, 18-19.
* ↑ Ploutarc'hos, Buhez Alesant, 22, 3 ; Diwar-benn ar vertuzioù buhzegezhel, 6, 522a.
* ↑ Quintus Curtius Rufus, 4, 10, 24 ; Justin, ibid.

## Liammoù diavaez

* Pothos.org - Stateira, mamm ha merc'h
* Livius.org - Barsine/Statira
# Sperlinga

Sperlinga zo ur gumun e-kreiz Sikilia, e Proviñs Enna e Sikilia.
# Spes (doueez)

Spes a oa doueez henroman ar spi pe ar goanag. Spes, ultima dea ("Spes, an doueez diwezhañ") a veze graet anezhi ivez.
Aroueziañ a rae an esper da gaout eostoù puilh, kenkoulz ha bugale. Gervel hec'h anv a veze graet pa veze kresket an dud en un ti, pe eured war wel, pe da vareoù a bouez all.
Klotañ a rae gant an doueez Elpis henc'hresian.
Un templ a oa dezhi er Forum Holitorium.
En oberoù arzel e weled Spes o troñsañ he sae en ur zerc'hel un dornad bleunioù pe korn ar builhded. Un delwenn anezhi zo er Villa Ludovisi e Roma.
* Dismantroù an templ da Spes er Forum Holitorium
* Dismantroù templ Spes, e moger iliz San Nicola in carcere, e Roma
* Spes, ouzh talbenn ar Glyptothek, e München
* Sankt-Aloysius-Kirche, Bowling Green, Ohio