OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lestr ar Folled

Lestr ar Folled zo un alegorienn ganet e Levrenn VI Ar Republik, gant Platon, diwar-benn ul lestr hep sturier, kaset gant tud dizesk, diboell, pe ankouaus. Prest eo ar strollad tud da lazhañ kement hini a zo war e hent, da vadaouiñ ar c'habiten diouzh ret. Ar gwir gabiten, hag a oar diouzh ar stered hag an avel, a zo didalvoud a-grenn hervez an engroez. Hervez alegorienn Platon eo heñvel ar prederour pa vez graet fae warnañ gant ar stad.

## Istor

Diwar meizad Platon ez eus bet savet meur a oberenn.
* E 1494, Das Narrenschiff‎, ur skrid alamanek gant an Elzasad Sebastian Brant.
* War-dro 1500, Het narrenschip, gant al livour izelvroat Hieronymus Bosch.
* E 1958, Ship of fools, romant saoznek gant ar skrivagnerez stadunanat Katherine Anne Porter.
** Ship of fools, ur film saoznek gant Stanley Kramer savet diwar ar romant e 1965, ma c'hoari Vivien Leigh ha Lee Marvin.
* E 1989, La nave de los locos, romant spagnolek gant ar skrivagnerez urugwaiat Cristina Peri Rossi.
* E 1999, Ship of Fools, ur pezh-c'hoari gant Theodore Kaczynski, anavezet evel 'The Unabomber', skrivet en toull-bac'h, alegorienn diwar-benn ar stad hag an dispac'h a ranker ober outi.
* 2001, Ship of Fools, ur romant skiant-faltazi gant Richard Paul Russo, diwar-benn un egorlestr ha ne oar den da belec'h emañ o vont.
* E 2002,The Ship of Fools, romant gant Gregory Norminton.
** "Ship of Fools", un danevell gant Charles Stross en dastumad Toast: And Other Rusted Futures.
* E 2003, The Years of Rice and Salt, romant skiant-faltazi saoznek gant Kim Stanley Robinson, diwar-benn 'karavanenn ar folled', enni torfedourien ha politikerien o tec'hel eus un Al-Andalus nevez aloubet gant islamourien.
* E 2010, Ship of Fools: How Stupidity and Corruption Sank the Celtic Tiger, ul levr diwar-benn Iwerzhon hag he folitikerien en enkadenn ekonomikel, gant ar c'hazetenner Fintan O'Toole.

## Pennadoù kar

* Das Narrenschiff (disheñvelout)

## Notennoù

* ↑ (en) Katherine Porter, Ship of Fools, Signet, 18958 (ISBN 978-0-451-07778-3)
* ↑ (es) Cristina Pei Rossi, La nave de los locos, Seix Barral, 1984 (ISBN 978-84-322-3064-6)
* ↑ (en)Richard P. Russo, Ship of Fools, Ace Books, 2001 (ISBN 978-0-441-00798-1)
* ↑ (en) Gregory Norminton, The Ship of Fools, Sceptr, 2002 (ISBN 978-0-340-82100-8)
* ↑ (en) Charles Stross, Toast: And Other Rusted Futures, Cosmos Books, 2002 (ISBN 978-1-58715-413-3)
* ↑ (en) Kim Stanley Robinson, The Years of Rice and Salt, Specra, 2003 (ISBN 978-0-553-58007-5)
* ↑ (en) Fintan O'Toole, Ship of Fools: How Stupidity and Corruption Sank the Celtic Tiger, Public Affairs, 2010 – ASIN : B00XV6FSUC
# Let It Be... Naked

Let It Be... Naked, embannet d'ar 17 a viz Du 2003 zo ur stumm advesket eus an albom Let It Be embannet e 1970. Lañset e oa bet ar raktres gant Paul McCartney a soñje dezhañ ne oa ket bet doujet gant ar produer Phil Spector d'ar raktres Get Back a oa distreiñ d'ur sonerezh eeunoc'h, hep ober ardoù ha lakaat re a draoù ouzhpenn, tostoc'h d'un albom enrollet war-eeun. Advesket eo bet kanaouennoù Let it Be, tennet an divizoù bet laosket er penn-kentañ hag e fin ar c'hanaouennoù ha tennet ar braz eus klinkladurioù Spector. Tennet e oa bet div ganaouenn, "Dig It" ha "Maggie Mae" – ha lakaet en o lec'h "Don't Let Me Down" a oa bet embannet evel tu-B ar single Get Back.
Asant George Harrison en doa bet ar raktres a-raok e varv, met n'o deus ket rannet ar Beatles all santimant McCartney diwar-benn frouezh labour Spector. Meulet e oa bet gant Lennon, a gave dezhañ e oa bet roet dezhañ "pistennoù-kaoc'h" troet gantañ en un dra bennak a c'helled "selaou hep rechetiñ". Harrison ha Starr o doa bet an digarez da embann e oant plijet gant labour Spector ivez.

## Listenn ar c'hanaouennoù

Holl ganaouennoù savet gant Lennon/McCartney, war-bouez ar re ma'z eus merket un anv all.
* Get Back – 2:24
* Dig a Pony – 3:38
* For You Blue – 2:27 – George Harrison
* The Long and Winding Road – 3:34
* Two of Us – 3:20
* I've Got a Feeling – 3:30
* One After 909 – 2:44
* Don't Let Me Down – 3:18
* I Me Mine – 2:21 – George Harrison
* Across the Universe – 3:38
* Let It Be – 3:55

## Fichenn-broduiñ
### The Beatles

* John Lennon : gitar tredan, gitar akoustik, c'hwitellat, kan
* Paul McCartney : gitar boud, gitar akoustik, piano akoustik ha tredan, orglez Hammond, taboulinoù, kan
* George Harrison : gitar tredan, gitar akoustik, gitar-boud, tambura, kan
* Ringo Starr : toumperezh, timbaloù, benveg-tosiñ.

### Sonerien ouzhpenn

* George Martin : produiñ, meskañ, orglez Hammond, sonaozañ kerdin ha kouevr.
* Billy Preston : piano tredan, orglez Hammond
* Richard Anthony Hewson : sonaozañ kerdin ha kouevr.
* John Barham : sonaozañ laz-kanañ
* Linda McCartney : mouezh

### Produiñ

* Paul Hicks : kenbroduer, meskañ
* Guy Massey : kenbroduer, meskañ
* Allan Rouse : kenbroduer, meskañ
* Steve Rooke : masteriñ
* Glyn Johns : ijinour-son, meskañ
* Alan Parsons : skoazeller ijinour
* George Martin : produer, meskaj orin (hep bezañ lakaet war e gont)
# Lestr Vix

Lestr Vix, pe krater Vix, zo ul lestr bras en arem hag a oa bet kavet, e 1953, e bez ur briñsez c'halian e-kichen keriadenn Vix (Côte-d'Or).
Talvezout a rae al lestr-se moarvat da servijañ gwin e banvezioù ar C'halianed a oa o vevañ eno. War-dro 1000 litrad gwin a c'halled lakaat e-barzh ; 206 kilo a bouez hag 1,64 metr zo dezhañ. Soñjal a ra d'an enklaskerien e oa bet oberiet er VIvet kantved kent J.K., e Naplez, e kreisteiz Italia, ur vro hag a oa annezet gant Gresianed d'an ampoent.
Kavet e voe bez Vix e miz Genver 1953, gant furcherien eus ar vro. Ennañ e voe kavet e-leizh a draoù : ouzhpenn al lestr arem bras ha listri bihanoc'h e oa bravigoù graet gant perlezennoù, gant mein, gant goularz, gant arem, gant koural ha gant aour. Diskouez a ra an holl draoù-se, graet e broioù pell a-wechoù, e veze graet kenwerzh gant ar bobl c'halian a oa o chom en tolead, al Lingoned. Dre gorn-bro Vix e tremene marc'hadourezh eus Henc'hres hag ar Mor Kreizdouar, en un tu, hag eus Enez Vreizh hag arvor Mor an Hanternoz, en tu all, en un amzer ma ne oa ket Roma ur gêr a bouez c'hoazh.
War ziskouez emañ lestr Vix bremañ en ur mirdi e Châtillon-sur-Seine.

## Skeudennoù

Tammoù eus al lestr, gwelet a-dost :

### Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn Musée du Pays Châtillonnais
* Lec'hienn diwar-benn Teñzor Vix
# Lestr eus al linenn

Al lestr eus al linenn, pe batimant eus al linenn pe lestr linenn a zo bet al lestr brezel zo bet diazez ar brezel war vor etre ar morluoù european, eus deroù an XVII$^{vet}$ betek kreiz an XX$^{vet}$. E berzh pennañ a oa en em gannañ dreist-holl gant e ganolioù, e-skoaz al listri a oa a-raok a implije an arsailh bourzh-ouzh-bourzh, pe a gentraoue o enebour. Implij ar ger "linenn" en e anv a zeu eus o doare d'en em gannañ e linennoù emgann. Listri ur strollad-listri a verdee a-steud, ar pezh a roe o zu dezhe d'implijout o c'hanolioù dre zigoroù o c'hostezioù diouzh ar gwellañ hag a zigreske ar riskl da dennañ an eil re war ar re all. Adalek an Eil Brezel-bed e tigreskas pouez al listri eus al linenn, hobregonet hiviziken, dirak hini an dougerien kirri-nij, a oa gouest da dizhout palioù kalz pelloc'h a-drugarez d'an nijerezed.
An diwezhañ lestr eus al linenn a oa savet a oa ar morreder emgann HMS Vanguard eus ar Royal Navy. Boulc'het e oa e 1941 ha lakaet er mor e 1944. Implijet e oa adalek 1946 ha kemera reas perzh e kalz kefridioù gweladennoù er C'hommonwealth gant ar roue hag ar rouanez en e vourzh. E 1949 e oa lestr amiral ar Royal Navy er Mor Kreizdouar. E fin ar memes bloavezh e oa eoriet ouzh ar c'hae e tachenn ar morlu e Portland, hag e oa implijet evel ponton skol. Kondaonet e oa e 1959 ha distrujet.

## Liammoù diavaez

* (en) The World's last pre-Dreadnought
# Lesula

Lesula :
| Penn ur par Cercopithecus lomamiensis. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Cercopithecidae |
| Genad : | Cercopithecus |
| Anv skiantel ||
| Cercopithecus lomamiensis Hart, Detwiler, Gilbert, Burrell, Fuller, Emetshu, Hart, Vosper, Sargis &Tosi, 2012 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lesula(Cercopithecus lomamiensis) zo ur spesad marmouzien hag a vev e Republik Demokratel Kongo.

## Notennoù

* ↑ (en) Plos One
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Let's Spend the Night Together (kanaouenn)

Let's Spend the Night Together (Tremenomp an nozvezh asambles) a zo ur ganaouenn saoznek savet gant Mick Jagger (1943-) ha Keith Richards (1943-).
E miz Du 1966 e voe enrollet ar sonenn er Studioioù Olympic gant ar strollad sonerien vreizhveuriat The Rolling Stones hag embannet d'an 13 a viz Genver 1967 war tu B ur bladennig daou ditl ; 3'36" eo he fad, e-skoaz Ruby Tuesday, war an tu A, hag a bad 4'31". He c'havout a reer ivez evel kentañ kanaouenn an albom studio Between the Buttons a voe embannet e Stadoù-Unanet Amerika d'an 11 a viz C'hwevrer da-heul. Tra ma voe pedet an arzour stadunanat Jack Nitzsche (1937-2000) da seniñ ar piano da-geñver an abadennoù enrollañ ne seblant ket ar soner gitar-boud Bill Wyman (1936-) bezañ kemeret perzh enne !
E dibenn ar bloavezhioù '60 e kave da dud 'zo e oa gwall lampr pozioù Let's Spend the Night Together. Ma tivizas un nebeud savlec'hioù skingomz skignañ Ruby Tuesday kentoc'h. Pedet e oa bet The Rolling Stones en abadenn skinwel The Ed Sullivan Show ha reiñ e c'her d'ar c'hinniger Ed Sullivan a reas Jagger e vije kemmet ar gerioù "let's spend the night together" e "let's spend some time together". Tra lavaret a voe sevenet, ar pezh na viras ket ouzh Jagger ha Wyman a dreiñ o daoulagad ouzh ar c'hamera skinwel en ur ganañ ar pozioù nevez...
Kanet eo bet gant un nebeud arzourien all, David Bowie, CCCP, Roger Chapman, Jerry Garcia Band, Keel, Claudine Longet, Lukas Rossi, Tina Turner, Muddy Waters ha The Like en o zouez.

## Ar gerioù...

* ...war al lec'hienn MetroLyrics.

## Liammoù diavaez

* Let's Spend the Night Together kanet gant The Rolling Stones.
* Let's Spend the Night Together kanet gant David Bowie

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lec'hiet e karter Barnes, Londrez (Bro-Saoz).
* ↑ Er Rouantelezh-Unanet.
* ↑ Eizhvet kanaouenn e albom Aladdin Sane (1973).
# Kanton Thann

Kanton Thann zo ur c'hanton eus Elzas, en arondisamant Thann-Gebweiler, en departamant Haut-Rhin.

## Kumunioù

11 kumun zo:
* Aspach-le-Haut : 1 123 den
* Bitschwiller-lès-Thann : 2 123 d
* Bourbach-le-Bas : 563 d
* Guewenheim : 1 176 d
* Leimbach : 740 d
* Michelbach : 233 d
* Rammersmatt : 180 d
* Roderen : 863 d
* Thann (pennlec'h) : 8 033 d
* Vieux-Thann : 2 979 d
* Willer-sur-Thur : 1 875 d

## Pennad kar

* Kantonioù Elzas
# Kanton Thury-Harcourt

Kanton Thury-Harcourt :
| Lec'hiadur kanton Thury-Harcourt e departamant Calvados ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant(où) | Caen |
| Kod kanton | 1422 |
| Pennlec'h | Le Hom |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Paul Chandelier Sylvie Jacq 2015 - 2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 24 197 ann. (2017) |
| Gorread | 387,79 km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 51 |
| kemmañ |
Kanton Thury-Harcourt a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi. Brasaet e oa bet da 51 kumun gant dekred ar 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Istor

* 1800-1926: en Arondisamant Falaise edo Kanton Thury-Harcourt.

## Kumunioù
### Betek 2015

Kanton Thury-Harcourt a yae 26 kumun d'ober anezhañ:
| Kumun | Poblañs | Kod-post | Kod INSEE |
| Acqueville | 168 | 14220 | 14002 |
| Angoville | 32 | 14220 | 14013 |
| Caumont-sur-Orne | 83 | 14220 | 14144 |
| Cauville | 155 | 14770 | 14146 |
| Cesny-Bois-Halbout | 659 | 14220 | 14150 |
| Clécy | 1 225 | 14570 | 14162 |
| Combray | 130 | 14220 | 14171 |
| Cossesseville | 108 | 14690 | 14183 |
| Croisilles | 483 | 14220 | 14207 |
| Culey-le-Patry | 344 | 14220 | 14211 |
| Donnay | 184 | 14220 | 14226 |
| Espins | 226 | 14220 | 14248 |
| Esson | 406 | 14220 | 14251 |
| La Pommeraye | 41 | 14690 | 14510 |
| Le Bô | 107 | 14690 | 14080 |
| Le Vey | 85 | 14570 | 14741 |
| La Villette | 178 | 14570 | 14756 |
| Martainville | 98 | 14220 | 14404 |
| Meslay | 220 | 14220 | 14411 |
| Placy | 131 | 14220 | 14505 |
| Saint-Denis-de-Méré | 828 | 14110 | 14572 |
| Saint-Lambert | 239 | 14570 | 14602 |
| Saint-Omer | 163 | 14220 | 14635 |
| Saint-Rémy | 1 087 | 14570 | 14656 |
| Thury-Harcourt | 1 914 | 14220 | 14689 |
| Tournebu | 359 | 14220 | 14703 |

### Abaoe 2015

Kanton Thury-Harcourt a ya 51 kumun d'ober anezhañ:
* Thury-Harcourt
* Acqueville
* Angoville
* Barbery
* Le Bô
* Boulon
* Bretteville-le-Rabet
* Bretteville-sur-Laize
* Le Bû-sur-Rouvres
* Caumont-sur-Orne
* Cauvicourt
* Cauville
* Cesny-Bois-Halbout
* Cintheaux
* Clécy
* Combray
* Cossesseville
* Croisilles
* Culey-le-Patry
* Curcy-sur-Orne
* Donnay
* Espins
* Esson
* Estrées-la-Campagne
* Fresney-le-Puceux
* Fresney-le-Vieux
* Goupillières
* Gouvix
* Grainville-Langannerie
* Grimbosq
* Hamars
* Martainville
* Meslay
* Moulines
* Les Moutiers-en-Cinglais
* Mutrécy
* Ouffières
* Placy
* La Pommeraye
* Saint-Germain-le-Vasson
* Saint-Lambert
* Saint-Laurent-de-Condel
* Saint-Martin-de-Sallen
* Saint-Omer
* Saint-Rémy
* Saint-Sylvain
* Soignolles
* Tournebu
* Trois-Monts
* Urville
* Le Vey

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-160 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Calvados.
# Kanton Tourcoing-2

Kanton Tourcoing-2 :
| Lec'hiadur kanton Tourcoing-2 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5938 |
| Pennlec'h | Tourcoing |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Doriane Becue Maxime Cabaye 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 75 679 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | lodenn eus Tourcoing |
| kemmañ |
Kanton Tourcoing-2 (kanton Toerkonje-2 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Tourcoing-2 a ya ul lodenn kumun eus Tourcoing d'ober anezhañ.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Thurgau

Kanton Thurgau zo ur c'hanton a Suis, e biz ar vro, war lez lenn Konstanz, treuzet gant ar stêr Thur.

## Bannoù

* Eizh bann zo : Arbon, Bischofszell, Diessenhofen, Frauenfeld, Kreuzlingen, Münchwilen, Steckborn ha Weinfelden.

## Liamoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Kanton Tilly-sur-Seulles

Kanton Tilly-sur-Seulles :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi-Izel |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant(où) | Caen |
| Kod kanton | 14 32 |
| Pennlec'h | Tilly-sur-Seulles |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 16 521 ann. (2012) |
| Gorread | 131,81 km² |
| Stankter | 125 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 22 |
| kemmañ |
Kanton Tilly-sur-Seulles a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.

## Kumunioù

Kanton Tilly-sur-Seulles a yae 22 gumun d'ober anezhañ:
| Kumun | Poblañs | Kod-post | Kod INSEE |
| Audrieu | 1 002 | 14250 | 14026 |
| Bretteville-l'Orgueilleuse | 2 278 | 14740 | 14098 |
| Brouay | 465 | 14250 | 14109 |
| Carcagny | 282 | 14740 | 14135 |
| Cheux | 1 256 | 14210 | 14157 |
| Cristot | 214 | 14250 | 14205 |
| Ducy-Sainte-Marguerite | 143 | 14250 | 14232 |
| Fontenay-le-Pesnel | 914 | 14250 | 14278 |
| Grainville-sur-Odon | 1 007 | 14210 | 14311 |
| Juvigny-sur-Seulles | 66 | 14250 | 14348 |
| Loucelles | 191 | 14250 | 14380 |
| Le Mesnil-Patry | 284 | 14740 | 14423 |
| Mondrainville | 442 | 14210 | 14438 |
| Mouen | 1 324 | 14790 | 14454 |
| Putot-en-Bessin | 393 | 14740 | 14525 |
| Rots | 1 435 | 14980 | 14543 |
| Sainte-Croix-Grand-Tonne | 297 | 14740 | 14568 |
| Saint-Manvieu-Norrey | 1 715 | 14740 | 14610 |
| Saint-Vaast-sur-Seulles | 136 | 14250 | 14661 |
| Tessel | 230 | 14250 | 14684 |
| Tilly-sur-Seulles | 1 448 | 14250 | 14692 |
| Vendes | 302 | 14250 | 14734 |

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi
# Kanton Tourcoing-1

Kanton Tourcoing-1 :
| Lec'hiadur kanton Tourcoing-1 e departamant Norzh ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Lille |
| Kod kanton | 5937 |
| Pennlec'h | Tourcoing |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Gustave Dassonville Marie Tonnerre 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 66 161 ann. (2017) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 3 + lodenn eus Tourcoing |
| kemmañ |
Kanton Tourcoing-1 (kanton Toerkonje-1 en izelvroeg) a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs e departamant an Norzh hag er rannvro Hauts-de-France. Krouet e oa bet gant dekred an 17 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Tourcoing-1 a ya 3 c'humun hag ul lodenn eus kumun Tourcoing d'ober anezhañ :
* Tourcoing (lodenn),
* Halluin,
* Neuville-en-Ferrain,
* Roncq.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-167 du 17 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Nord
# Kanton Tintenieg

Kanton Tintenieg :
| Lec'hiadur kanton Tintenieg e departamant Il-ha-Gwilen ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Sant-Maloù |
| Kod kanton | 35 41 |
| Pennlec'h | Tintenieg |
| Kuzulierien Amzer gefridi | André Lefeuvre 2008-2015 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 12 150 ann. (2012) |
| Gorread | 125,20 km² |
| Stankter | 97 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 10 |
| kemmañ |
Kanton Tintenieg a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant lezenn an 23 a viz Eost 1790, e departamant Il-ha-Gwilen e Breizh.

## Kumunioù Kanton Tintenieg

* Tintenieg
* Baosan
* Chapel-Hilveven
* Hirwerneg
* Landoveneg
* Pleder
* Plegeneg
* Sant-Tual
* Tremeur
* Treverian
# Kecskemét

Kecskemét a zo unan eus kêrioù bras Hungaria.

## Douaroniezh

321,40 km2 eo gorread ar gêr.

## Poblañs

War-dro 111 724 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Tud

* József Katona (1791-1830), skrivagner
* Zoltán Kodály (1882–1967), sonaozour ha kelenner

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Kecskemét (hu) (de) (en)
# Kea

Kea :
| Nestor notabilis, luc'hskeudennet e Zoo Cincinnati (Ohio, Stadoù-Unanet Amerika). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Psittaciformes |
| Kerentiad : | Strigopidae |
| Genad : | Nestor (genad) |
| Anv skiantel ||
| Nestor notabilis Gould, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hea a zo ur spesad perokeded, Nestor notabilis an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

Ur peroked bras eo Nestor notabilis, war-dro 48 cm e hirder ha 0,800-1 kg a bouez ennañ.
Gwer olivez eo liv pennañ e bluñv, ruz-orañjez zo war e gein hag e velost. Glas eo lod pluñvennoù tu diavaez e zivaskell, melen-orañjez zo war an tu diabarzh anezho. Berr ha ledan eo e lost glaswer, du ar beg anezhañ. Gris eo e bigos hir, strizh ha kromm an tamm krec'h anezhañ.
En o oad gour e vez ar pared war-dro 5 % brasoc'h eget ar parezed, ha 12-14 % hiroc'h e vez tamm krec'h o figos. Gell-teñval eo daoulagad al laboused en o oad gour ; gris eo trolinenn o daoulagad, o fronelloù hag o favioù ; melen eo trolinenn daoulagad ar ploged, melen ivez o fronelloù, melen-orañjez lodenn izelañ o figos, ha melen-gris o favioù.
Bagadus eo ar spesad, betek 13 labous zo en ur strollad. Muioc'h a barezed eget a bared zo er spesad, setu e c'hall ur par bevañ gant meur a barez.

## Boued

Diwar hugennoù ha strujennoù e vev ar spesad peurvuiañ. En hañv e ya greun, delioù, broñs, hugennoù, amprevaned ha preñved ganto. Bleuñv lin Zeland-Nevez (Phormium) a gavont mat, peogwir ez eus kalz nektar enno, a zastumont gant krib arbennik o zeod. En diskar-amzer e tebront strujennoù ha delioù spesad faou ar vro. Gagnoù an deñved a blij dezho er goañv : ar peroked kigdebrer anavet nemetañ eo Nestor notabilis betek-hen.

## Annez

| ██ Tiriad Nestor notabilis. | Brosezat eo ar spesad e menezioù Enez ar Su (Zeland-Nevez). Un neizh a gaver war un dachenn 4,4 km² e koadegi faou ar vro, uheloc'h eget 1 600 m war tor ar menezioù serzh. Unan eus ar spesadoù perokeded a vev a-us barr ar gwez eo Nestor notabilis. Neizhañ a ra Nestor notabilis war an douar e dan ar faou, e faoutoù ar reier, pe e toulloù a gleuz en douar etre gwrizioù ar gwez. Dre ribouloù danzouar ez a betek e neizh, ma tozv etre 2 ha 5 vi adalek miz Gouere ha miz Genver. War-dro 21 devezh e pad ar gorvezh, hag e-pad 94 deiz e vez maget ar ploged. |

## Liammoù diavaez

* (en) Nestor notabilis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Nestor notabilis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Nestor notabilis war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kechuaeg

Ur yezh komzet e Suamerika eo ar c'hechuaeg (kechuaeg: runa simi; runa, "pobl" + simi, "genoù; komz"). Peurliesañ e vez renket e-touez ar yezhoù aymarek met n'eo ket ken sklaer-se al liamm-familh-se.
Gwechall-kozh e veze anezhi yezh Impalaeriezh an Inkaed hag hiziv e vez komzet c'hoazh e meur a doare tost pe dostoc'h gant tro-dro da 9.6 milion a vammyezherien ha 4 milion a dud all e su Kolombia hag Ecuador, e Perou hag e Bolivia a-bezh, e gwalarn Arc'hantina hag e norzh Chile. E-touez an holl yezhoù komzet gant pobloù orin Amerika eo ar c'hechuaeg an hini gant ar muiañ a dud a ra ganti.
Div rannyezh pennañ zo :
Kechuaeg I pe waywacheg (waywash) komzet e kreiz Perou. Disheñvel-tre e c'hell bezañ pep yezh er skourr-mañ an eil diouzh eben.
Kechuaeg II pe wanpouneg (wanp'una), isrannet d'he zro e tri skourr: Kechuaeg younkayek (lec'hioù zo eus Perou); Kechuaeg an norzh (quichua pe runa shimi) (dreist-holl e Kolombia hag Ecuador); Kechuaeg ar su (Perou, Bolivia, Arc'hantina ha Chile). Homañ eo an doare-yezh pouezusañ dre m'emañ komzet gant ar muiañ a dud hag a-drugarez da live sevenadurel an dud a ra gantañ.
Tost da 30% eus an holl c'herioù implijet er c'hechuaeg a-vremañ a zeu eus ar spagnoleg ha ken don eo bet levezon ar yezh-se warni ma'z eo bet degemeret ganti fonemennoù estren ( f, b, d, g).

## Gwelet ivez

* Yezhoù aymarek

## Liammoù diavaez

* Geriadur kechuaeg
* Kentelioù kechuaeg
* Kentelioù kechuaeg
* Geriadur kechuaeg-saozneg
* Geriadur kechuaeg Ecuador - saozneg
# Kebnekaise

Kebnekaise (distaget [ˈkɛbnəˈkaisə] e svedeg ; diwar an anv samiek Giebmegáisi pe Giebnegáisi, "kribenn ar gaoter") eo menez uhelañ Sveden. Div gern zo : an eil er c'hreisteiz, goloet gant skorn, a dap 2097,5 m uhelder, hag eben en hanternoz, hep skorn warni, a dap 2096,8 m uhelder. Emañ Kebnekaise e Lappland, war-dro 150 kilometr en hanternoz d'ar C'helc'h arktikel, er gornaoueg da gêr Kiruna.