OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù

Graet e vez gant Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù (SDL) eus an holl anaoudegezhioù hag ar chemoù hag e tle bezañ meret gant an dud karget gant ul levraoueg pe gant un greizenn-ditouriñ. Savet eo bet al lavarenn diwar a saozneg "Library and Information Science" (LIS).
Meur a dalvegezhioù a zo dindan al talbenn peogwir un dachenn e-kenver. Kaoz ez eus merañ an ditour ha n'eo ket heñvel ouzh an hentennoù a zo perzh meur a Skiantoù an Den. Bez'ez eus temoù teorikel (pe damkanel) koulz hag temoù diwar-benn an ensavadurioù hag ar pleustriñ war treuzkas an Ditour. Dre vras e vez kavet e Skiantoù an Ditour hag al Levraouegoù an tachennoù-mañ.
* levrouegouriezh (merañ al levraouegoù)
* levrrollouriezh (enklask teuliaouiñ
* katalogañ (deskrivadur an dastumadoù)
* levroniezh (anaoudegezh war al levr, an embannerezh hag pep seurt a deulioù)
* teuliaouiñ (pe d/teuliouriezh)
Koulskoude ez eus diforc'hioù etre an dud a-vicher diwar-benn endalc'h hag harzhoù an dachenn skiantel-mañ.

## Petra eo Skiant an Ditour?

Al lavarenn "Skiant an Ditour" a zo bet krouet er bloavezhioù 1960 er Stadoù-Unanet hag er bloavezhioù 1970 e Bro-C'hall.
Studiañ perzhioù hollek an ditour (natur, krouiñ, efedoù) eo danvez pennañ skiantoù an ditour hag a zo renket bremañ e skiantoù ar gevredigezh hag evelto e klaskont tennañ frouezh eus kelennoù evel ar prederouriezh, ar psikologiezh, ar politikerezh, , an armezh, ar yezhoniezh, ar sokiologiezh, ar matematik, an urzhiataerezh,, ar gwir hag all. Evel ar skiantoù sokial, o fal a zo kompren ar fedoù sokial ha sevenadurel ha lakaat war wel ezhommoù darempred a ya gant ar vuhez gevredigezhel. <br< Stummoù an ditour a vez lieseurt (testenn, skeudenn, son) ha a vez kavet war paronoù liesseurt ivez (mouladurioù, filmoù, pladennoù, fichennaouegoù niverel). En ditouroù e vez kavet prosessusoù a denn d'ar gomz koulz ha d'ar c'hleweled.

## An troc'h etre tachennoù an teuliaouiñ hag al levraouegouriezh

N'eo ket degemeret gant an holl lakaat asambles an Ditour hag al Levraouegoù p'eo ivez ar C'hemmennadur hag an Teuliaouerezh nes dezho. Er broioù diavaez eus ar Frañs ne vezont ket nag un neudennerez skolveuriek o vodañ an Ditour hag ar C'hemennadur nag un troc'h etre an Teulierezh hag al Levraouegouriezh. Pa vez ar C'hreizennoù-ditouriñ ur seurt levraoueg arbennig, n'eus ket un estonn o weled ez eus ur library and information science er Rouantelezh Unanet hag er Stadoù Unanet. Dre vras, ar vitologiezh a ya gant ar meizad "Levraoueg" (Bibliothèque) en deus pouezet ken kreñv n'eo ket gwelet an ensavadurioù-se evel modern ha gouest evit skignañ an Ditour (ha koulskoude e vezont modernoc'h-modernañ). Setu perak, an deuliaouerien o deus klasket sevel ur c'helenn dezho hag e vez kavet an Institut national des techniques de la documentation koulz hag an École nationale supérieure des sciences de l'information et des bibliothèques. An hini kentañ a stumm meur a deuliaouer er gennad prevez hag an eil un tregontad a gargidi hag un nebeud estranjourien.

## Daveoù

Geriaoueg al levraouegoù = Vocabulaire des bibliothèques. Skol Uhel ar Vro, 1996.
# Skiantoù an Hollved

Rummadoù ha temoù skiantoù an Hollved.

## Ar skourroù pennañ

* Astrofizik
* Astronomiezh
* Kosmologiezh

## Ar vuhez en Hollved

* Ekzobiologiezh
* Sistem planedel

## Stumm hag emdroad an Hollved

* Big Bang
* Big Crunch
* Teorienn ar Geneliezh
* Emdroad hag emskiant

## Traou an Hollved

* Kometenn
* Steredeg
* Steredeg Andromeda
* Koumoul bihan Magellan
* Koumoul bras Magellan
* Sistem heolel
* Hent-Sant-Jakez pe Hent gwenn
# Skiantoniezh

Ar Skiantoniezh, pe Iliz ar Skiantoniezh, zo un aozadur savet e SUA e 1952 gant L. Ron Hubbard (1911–1986), ha d'an izili kredennoù hag oberoù disklêriet en oberennoù o diazezer.
# Kanton Bourc'hnevez-Raez

Kanton Bourc'hnevez-Raez :
| Lec'hiadur kanton Bourc'hnevez-Raez e departamant Liger-Atlantel ||
| Bro | Breizh |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù-al-Liger |
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Sant-Nazer |
| Kod kanton | 44 06 |
| Pennlec'h | Bourc'hnevez-Raez |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 43 354 ann. (2012) |
| Gorread | 161,62 km² |
| Stankter | 268 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 6 |
| kemmañ |
Kanton Bourc'hnevez-Raez a oa anezhañ ur rann velestradurel eus Breizh, e departamant al Liger-Atlantel hag e rannvro Broioù-al-Liger (Frañs), etre 1790 ha 2014.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo. Miret ha brasaet e voe e 1801 gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix, pa voe diskaret kantonioù arall.

#### Kumunioù Kanton Bourc'hnevez-Raez (1790-1801)

Kanton Bourc'hnevez-Raez a yae div gumun d'ober anezhañ :
* Bourc'hnevez-Raez, penn ar c'hanton,
* Onnod-Raez.

#### Kumunioù bet lakaet er c'hanton e 1801

* Keverieg.
* Mousteroù-Raez.
* Sant-Eler-Kaleon.

### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe kumun Kerverner-Raez e 1863 diwar ul lodenn eus tiriad kumun Mousteroù-Raez ha lakaet e voe er c'hanton.

### XX$^{vet}$ kantved

* 1926: lakaet e voe ar c'hanton en Arondisamant Sant-Nazer pa voe diskaret Arondisamant Pembo.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Diskaret e voe e 2014.

## Kumunioù

Kanton Bourc'hnevez-Raez a yae c'hwec'h kumun d'ober anezhañ neuze:
* Bourc'hnevez-Raez, penn ar c'hanton ;
* Kerverner-Raez,
* Keverieg,
* Sant-Eler-Kaleon,
* Mousteroù-Raez,
* Onnod-Raez.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Bourc'hnevez-Raez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Onnod-Raez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Keverieg
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Mousteroù-Raez
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Sant-Eler-Kaleon
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Kerverner-Raez
* (fr) INSEE, poblañs lezennel kantonioù al Liger-Atlantel, 2007
# Kanton Brebières

Kanton Brebières :
| Lec'hiadur kanton Brebières e departamant Pas-de-Calais ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Arondisamant(où) | Arras |
| Kod kanton | 62 15 |
| Pennlec'h | Brebières |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Pierre Georget Bénédicte Messeanne-Grobelny 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 32 324 ann. (2017) |
| Gorread | 197,32 km² |
| Stankter | 164 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 33 |
| kemmañ |
Kanton Brebières a zo ur rann velestradurel eus Frañs e departamant ar Pas-de-Calais hag er rannvro Hauts-de-France.

## Istor

* Krouet e oa bet ar c'hanton gant dekred ar 24 a viz C'hwevrer 2014.

## Kumunioù

Kanton Brebières a ya 33 c'humun d'ober anezhañ:
* Arleux-en-Gohelle,
* Bellonne,
* Biache-Saint-Vaast,
* Boiry-Notre-Dame,
* Brebières,
* Cagnicourt,
* Corbehem,
* Dury,
* Étaing,
* Éterpigny,
* Fresnes-lès-Montauban,
* Fresnoy-en-Gohelle,
* Gouy-sous-Bellonne,
* Hamblain-les-Prés,
* Haucourt,
* Hendecourt-lès-Cagnicourt,
* Izel-lès-Équerchin,
* Neuvireuil,
* Noyelles-sous-Bellonne,
* Oppy,
* Pelves,
* Plouvain,
* Quiéry-la-Motte,
* Récourt,
* Rémy,
* Riencourt-lès-Cagnicourt,
* Rœux,
* Sailly-en-Ostrevent,
* Saudemont,
* Tortequesne,
* Villers-lès-Cagnicourt,
* Vis-en-Artois,
* Vitry-en-Artois.

## Emdroadur ar boblañs

32 324 annezed a chom er c'hanton e 2017.

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-233 du 24 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Pas-de-Calais
# Kanton Brehant-Loudieg (1790)

Krouet e voe Kanton Brehant-Loudieg e 1790. Ur rann velestradurel ha lezvarnel hag ur bastell-vro dilenn eus Bann Josilin e departamant ar Mor-Bihan e oa. Pemp kumun a oa ennañ :
* Brehant-Loudieg (pennlec'h),
* Kerzhin,
* Roc'han,
* Sant-Gouvri,
* Sant-Samzun.
Dilamet e voe gant ar Goñvañsion e miz Even 1793 hag adsavet gant ar C'huzul-ren hervez ar Vonreizh bet votet d'ar 26 a viz Here 1795. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 54
* ↑ Cassini - EHESS - Brehant-Loudieg - Fichenn ar gumun
# Kanton Brest-5

Kanton Brest-5 :
| Lec'hiadur kanton Brest-5 e departamant Penn-ar-Bed ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 05 |
| Pennlec'h | Brest |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Frédérique Bonnard-Le Floc'h, Hosny Trabelsi 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 36 141 ann. (2019) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | lodenn Brest |
| kemmañ |
Kanton Brest-5 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-5

* Brest (lodenn).

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-151 du 13 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Finistère
# Kanton Bourguébus

Kanton Bourguébus :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi-Izel |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant(où) | Caen |
| Kod kanton | 14 06 |
| Pennlec'h | Bourguébus |
| Kuzulierien Amzer gefridi | |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 24 745 ann. (2012) |
| Gorread | 143,28 km² |
| Stankter | 173 ann./km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 24 |
| kemmañ |
Kanton Bourguébus a oa ur rann velestradurel eus Frañs e departamant Calvados hag er rannvro Normandi-Izel.

## Kumunioù

Kanton Bourguébus a yae 24 c'humun d'ober anezhañ:
| Kumun | Poblañs | Kod-post | Kod INSEE |
| Airan | 594 | 14370 | 14005 |
| Bellengreville | 1 509 | 14370 | 14057 |
| Billy | 330 | 14370 | 14074 |
| Bourguébus | 1 310 | 14540 | 14092 |
| Cesny-aux-Vignes | 297 | 14270 | 14149 |
| Chicheboville | 524 | 14370 | 14158 |
| Clinchamps-sur-Orne | 1 010 | 14320 | 14164 |
| Conteville | 96 | 14540 | 14176 |
| Fontenay-le-Marmion | 1 605 | 14320 | 14277 |
| Frénouville | 1 593 | 14630 | 14287 |
| Garcelles-Secqueville | 709 | 14540 | 14294 |
| Grentheville | 930 | 14540 | 14319 |
| Hubert-Folie | 318 | 14540 | 14339 |
| Laize-la-Ville | 431 | 14320 | 14349 |
| May-sur-Orne | 1 859 | 14320 | 14408 |
| Moult | 1 603 | 14370 | 14456 |
| Ouézy | 233 | 14270 | 14482 |
| Poussy-la-Campagne | 99 | 14540 | 14517 |
| Rocquancourt | 700 | 14540 | 14538 |
| Saint-Aignan-de-Cramesnil | 467 | 14540 | 14554 |
| Saint-André-sur-Orne | 1 857 | 14320 | 14556 |
| Saint-Martin-de-Fontenay | 2 068 | 14320 | 14623 |
| Soliers | 2 102 | 14540 | 14675 |
| Tilly-la-Campagne | 95 | 14540 | 14691 |

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi
# Kanton Brest-1

Kanton Brest-1 :
| Lec'hiadur kanton Brest-1 e departamant Penn-ar-Bed ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 01 |
| Pennlec'h | Brest |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Bernadette Abiven, Franck Respriget 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 31 487 ann. (2019) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | lodenn Brest |
| kemmañ |
Kanton Brest-1 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-1

* Brest (lodenn).

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-151 du 13 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Finistère
# Kanton Brest-3

Kanton Brest-3 :
| Lec'hiadur kanton Brest-3 e departamant Penn-ar-Bed ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 03 |
| Pennlec'h | Brest |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Florence Cann, Marc Labbey 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 32 232 ann. (2019) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 1 + lodenn Brest |
| kemmañ |
Kanton Brest-3 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-3

* Brest (lodenn) ;
* Plouzane.

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-151 du 13 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Finistère
# Kanton Brest-4

Kanton Brest-4 :
| Lec'hiadur kanton Brest-4 e departamant Penn-ar-Bed ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 04 |
| Pennlec'h | Brest |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Véronique Bourbigot, Pierre Ogor 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 35 193 ann. (2019) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | 3 + lodenn Brest |
| kemmañ |
Kanton Brest-4 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-4

* Brest (lodenn) ;
* Boc'harzh ;
* Gouenoù ;
* Gwiler-Leon.

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-151 du 13 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Finistère
# Kanton Bourc'h-Baz
## Istor
### Dispac'h Gall

* Krouet e voe e 1790 e-pad an Dispac'h Gall. Lakaet e voe e Bann Gwenrann. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Savenneg. Diskaret e voe gant lezenn an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix.

## Kumunioù

* Bourc'h-Baz, penn ar c'hanton.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Bourc'h-Baz
# Kanton Brest-2

Kanton Brest-2 :
| Lec'hiadur kanton Brest-2 e departamant Penn-ar-Bed ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Breizh |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant(où) | Arondisamant Brest |
| Kod kanton | 29 02 |
| Pennlec'h | Brest |
| Kuzulierien Amzer gefridi | Marie Gueye, Réza Salami 2015-2021 |
| Stadegoù ||
| Poblañs | 36 175 ann. (2019) |
| Gorread | km² |
| Adrannoù ||
| Kumunioù | lodenn Brest |
| kemmañ |
Kanton Brest-2 a zo anezhañ ur rann velestradurel eus Frañs, bet krouet gant dekred an 13 a viz C'hwevrer 2014, e departamant Penn-ar-Bed e Breizh.

## Kumunioù kanton Brest-2

* Brest (lodenn).

## Gwelet ivez

* Roll kantonioù Penn-ar-Bed

## Daveoù

* ↑ (fr) Décret n° 2014-151 du 13 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département du Finistère
# Koiwateg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù ndouek eo ar c'hoiwateg (koiwat) komzet gant tro-dro da 450 den (1975) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù sepikek ar c'hreiz
# Kokeg

Ur yezh adamawek eus skourr ar yezhoù bouek eo ar c'hokeg (koke) komzet gant 600 den (1993) tro-dro da Daguela e su Tchad

## Gwelet ivez

* Yezhoù adamawek
# Koiraoeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù zemek eo ar c'hoiraoeg (k(h)oirao, kolya, mayangkhang, thang(g)al, ngari pe tukaimi) komzet gant tro-dro da 20.000 den (1992) e norzh Manipour en India.
Skrivet e vez pe gant al lizherenneg latin pe gant ar skritur banglaek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù nagaek
# Kokell

Ur gokell pe ur gokellenn zo ur benveg kegin e metal (houarn-teuz peurvuiañ) da boazhat meuzioù, keusteurennoù ha meuzioù en hilienn dreist-holl. Ur seurt kaoter gant ur golo ha dornelloù eo.

## Istor

Ijinet e voe gant an greantour saoz Abraham Darby, o kemer skouer war un doare-ober dizoloet gantañ e-pad ur veaj en Izelvroioù. Savet e voe un endalc'her keginañ e houarn-teuz gantañ hag e vicherour kembreat James Thomas e 1707 en e stal-labour e Bristol. Dutch oven (forn izelvroat) a voe graet anezhañ e saozneg.
E Norzhamerika e voe daskemmet ar gokell en XIX$^{vet}$ kantved evit ober ganti dindan an amzer. Basoc'h e oant, gant treid evit lakaat anezhi war ar regez, ur skouarn vras evit skourrañ ha dilec'hiañ anezho aes, ha savet erienoù o golo evit lakaat regez pe glaou-bev evit dasparzhañ an tommder.

## Skeudennoù

* Dutch oven, anv saoznek ar gokell, Saint Louis, Missouri, 1880
* Kokell e 1948
* Кokell
* Kokell Staub hirgelc'hiek e houarn-teuz krai, eus deroù he froduadur
* Kokell c'hall a vremañ, eus ar merk Invicta, e houarn-teuz amailhet
# Kokatris

Ar c'hokatris zo ul loen vojennel daoudroadek, penn ur c'hilhog dezhañ, damheñvel ouzh naer pe aerouant, er Grennamzer, droukvesket a-wechoù gant ar bazilig, a vez diskouezet dieskell.
Dont a rafe ar ger eus ar ger gallek cocatris, diwar ar ger latin calcatrix, un droidigezh eus ar ger gresianek ichneumon. Ar vojenn savet en XII$^{vet}$ kantved a deufe eus Naturalis Historia (istor naturel) Plinius an Henañ, ma lenner e chom an ichneumon da c'hortoz ken na zigor ar c'hrokodil e c'henou, d'an evn Trochilus da vont e-barzh da naetaat e zent.
Hervez ar gouizieg saoz Alexander Neckam (1157–1217) en De naturis rerum (c. 1180) e teu al loen anvet cockatrice eus ur vi kilhog goret gant un touseg.
* Kokatris
* Bazilig war skoed Ried im Oberinntal, Aostria
* Ur c'hokatris er c'hoari video Battle for Wesnoth

## Levrlennadur

* (en) Laurence A. Breiner : The Career of the Cockatrice, er gelaouenn Isis, niv. 70.1, University of Chicago Press, 1979, pp. 30–47 — Lenn en-linenn

## Notennoù

* ↑ Catholicon : cocatrice, g.idem.l.hic basilicus & Devri
* ↑ NECKHAM, Alexander : De naturis rerum, Cambridge University Press, 2012 (ISBN 978-1-108-04787-6)
# Koirengeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr ar yezhoù zemek eo ar c'hoirengeg (k(w)oireng pe liyang(mai)) komzet gant tro-dro da 2.000 den (1991) e Manipour hag e Nagaland en India.

## Gwelet ivez

* Yezhoù koukiek-tchinek-nagaek
* Yezhoù nagaek
# Kokborokeg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù bodoek eo ar c'hokborokeg (kokborok, t(r)ipuri pe usipi murung) komzet gant tro-dro da 691.000 den en Assam en India (1997) ha gant 78.000 den e Bangladech (1993).
Trizek rannyezh ez eus en hool, en o zouez ar re bennañ-mañ:
* Djamateg (jamatia)
* Noateg (noatia)
* Tipreg (tipra)
* Halameg (halam)
* Debarmeg (debbarma): komzet gant ar roue hag e familh nemetken
Skrivet e vez gant al lizherenneg latin pe c'hoazh gant ar skritur bengalek.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù konyakek-bodoek-garoek
# Kointos Smyrnaeos

Kointos Smyrnaeos (Κόϊντος Σμυρναῖος), anvet ivez Quintus Smyrnaeus e latin, a oa ur barzh gresianek eus an Henamzer hag a gontas pezh a c'hoarvezas goude brezel Troia.

## Liamm diavaez

* https://www.mediterranees.net/mythes/troie/posthomerica/index.html
# Skaouted Bleimor
## Ar rouedad kempred eus "Skaouted Europa" lesanvet "skaouted Bleimor"

N'eus mui a "Skaouted Bleimor" evit gwir, nag evel aozadur nag evel skaouted ur vroad anavezet gant Kevread Skaouted Europa. Chom a ra ar rouedad "Bleimor" e-diabarzh Skaouted Europa Breizh evelkent. An izili anezhañ a wri ar vandenn "Bleimor" war o unwisk. Rannbarzh Breizh Skaouted Europa a ginnig rouedad skaouted Bleimor war e lec'hienn.
E 2003 e voe embannet ur bladenn arc'hant "CD" gant skaouted "Bleimor" Europa war dodenn an Dro Vreizh$^,$.
A vareadoù e vez anv da reiñ lañs en-dro da rouedad "Bleimor", a zo morgousket. Gant Tudjentil Breizh e oa bet klasket hen ober e 2007.
Kentañ stroll skaouted-mor Sant Tenenan en deus ul lec'hienn gant ur rann "Bleimor".

## Pennadoù kar

* Bagad Bleimor

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ evit selaou
* ↑ (gwelout roll kannadig niv. 6 a ginnig pergen ar breoù "Bleimor" a c'hell tremen ar bleizig(ez)ed hag ar skaout(ez)ed).
# Skarzh-dent

Ur skarzh-dent zo ur benveg bihan e koad, implijet da dennañ eus ar genoù an tammoù boued chomet etre an dent.
# Skarpin

Skarpinoù zo botoù moan a c'haller lakaat ha tennañ hep o frennañ war an troad. Gwisket e vezont gant ar merc'hed ha darn a vez seulioù uhel dezhe.
Dont a ra an anv eus ar ger italianek "scarpino" (botez vihan).
# Skanteg paganell

Skanteg paganell :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Gobiidae |
| Genad : | Gobius |
| Anv skiantel ||
| Gobius paganellus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar skanteg paganell (Gobius paganellus) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel, e mor Breizh hag er mor Kreizdouar.
# Skarn (strollad)

Skarn a oa anv ur strollad sonerezh folk metal breizhat ha brezhonek bet savet e 2011 e Roazhon. Redek al leurennoù hag ar festoù-noz a reas e Breizh ha pelloc'h e-pad eizh vloaz.

## Izili

* Marie Danzé : biolin
* Moran Dipode : kan, binioù skos
* Stéphane Haudebourg : taboulinoù
* Goulven Provost : gitar tredan
* Thomas Rocher : gitar tredan
* Antoine Scipion : gitar-boud

## Pladennoù

Ur CD pevar zitl, anvet « Yenijenn », a voe enrollet e 2013, ar sonerezh savet gant Skarn hag an holl gomzoù gant Moran Dipode.
* Vae Victis (4:19)
* Ra Vi Daonet (4:43)
* Evit ur Plac'hig (4:27)
* Un Hunvre Hepken (4:19)
A-c'houde kimiad Moran Dipode, aet da vevañ er Rouantelezh-Unanet, e paouezas Skarn da seniñ er festoù-noz e miz Ebrel 2019. Leisly Castillo eus Monterrey e Mec'hiko eo kanerez nevez ar strollad, a zo anvet NightSeed bremañ.

## Gouzout hiroc'h

* 'Facebook'. Kavet : 18/10/2019.
# Skarzhadeg ar vorisked

En 1609 e voe skarzhet an holl vorisked eus Spagn gant ar roue Felipe II. Ar re-se a oa diskennidi mored rouantelezh Granada, kemeret gant armeoù Kastilha hag Aragon e 1492, hag asantet o devoa bevañ evel sujidi kurunenn Spagn evit chom en o bro. Er bloavezh 1568 en em savjont gant armoù enep ar Gurunenn.
An efed brasañ a voe gwelet e Rouantelezh València ma voe kollet evel-se an hanter eus ar boblañs.

## Pennad kar

* emsavadeg ar vorisked
# Skania

Skania (Skåne e svedeg) zo ur rannvro douaroniel eus Sveden e beg kreisteisañ ledenez Lec'hlenn, hag ur broviñs istorel (landskap) e Rouantelezh Sveden, ur broviñs e Rouantelezh Danmark a-raok 1658 ha lod eus douaroù istorel Danmark, hag ivez, abaoe 1997, ur gontelezh (län) eus Sveden. En hanternoz emañ proviñsoù Halland, Småland ha Blekinge, er reter ha kreisteiz ar Mor Baltek, hag er c'huzh-heol strizh-mor Oresund.
Un darn eo eus Rannvro Oresund, ur rannvro dreistbroadel. War-dro 130 km hed zo dezhi a hanternoz da greisteiz, hag en em astenn a ra Skania e nebeutoc'h eget 3% eus gorread Sveden. 1 250 000 a dud zo o chom enni (2011), da lavarout eo 13% eus poblañs Sveden en holl.
Abalamour d'al liammoù istorel gant Danmark, d'ar gompezenn ec'hon ha d'an hin glouaroc'h e seller ouzh Skania evel ur vro disheñvel diouzh ar peurrest eus Sveden.

## Istor

Gwelout Istor Skania ha Skåneland.

## Dave ha notennoù

* ↑ Germundsson, Tomas (2005). "Regional Cultural Heritage versus National Heritage in Scania’s Disputed National Landscape." International Journal of Heritage Studies, Vol. 11, No. 1, March 2005, pp. 21–37. (ISSN 1470–3610).

## Pennad kar

* Proviñsoù Sveden
# Skanteg du

Skanteg du :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Gobiidae |
| Genad : | Gobius |
| Anv skiantel ||
| Gobius niger Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar skanteg du (Gobius niger) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.