OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hoyos

Hoyos (toulloù), a-wechoù Los Hoyos, zo un anv-lec'h er broioù spagnolek.

## Spagn

* Hoyos, kumun e proviñs Cáceres (Extremadura)
* Hoyos de Miguel Muñoz, kumun e proviñs Ávila, e Castilla y León
* Hoyos del Collado, kumun e proviñs Ávila
* Hoyos del Espino, kumun e proviñs Ávila

## Pennadoù kar

* Hoyo
* Los Hoyos
# Hoyos de Miguel Muñoz

Hoyos de Miguel Muñoz zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Hoyos del Espino

Hoyos del Espino zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
# Hoyales de Roa

Hoyales de Roa zo ur gumun e Spagn e proviñs Burgos. Er c'huzh-heol da Aranda de Duero emañ, hag er c'hreisteiz da Roa, er Ribera del Duero, tost d'ar stêr Riaza.

## Poblañs

223 a dud zo eno o chom (INE, 2018)

## Notennoù

* ↑ Del Rivero, Enrique (2005). Rincones singulares de Burgos. La Ribera del Duero. Caja de Burgos. p. 78. ISBN 8487152309.
* ↑ Burgos: Población por municipios y sexo. (2862). Kavet : 4 Mae 2019.
# Hoyo

Hoyo (toull e brezhoneg) zo un anv spagnoleg ha hini meur a lec'h.

## Arc'hantina

* El Hoyo, kêriadenn e departamant Cushamen.

## Spagn
### kumunioù

* El Hoyo de Pinares, e proviñs Ávila, en Castilla y León.
* Hoyo de Manzanares, e biz Kumuniezh Madrid.
* Poyales del Hoyo, e proviñs Ávila, en Castilla y León.
* Barchín del Hoyo, e proviñs Cuenca, en Castilla-La Mancha.
* Hoyocasero, e proviñs Ávila
* Hoyorredondo, e proviñs Ávila

### ranngumunioù

* Allén del Hoyo, e kumun Valderredible en Cantabria.
* Sel del Hoyo, e kumun Luena en Cantabria.

## Pennadoù kar

* Hoyos
# Hoyos del Collado

Hoyos del Collado zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Hoyocasero

Hoyocasero zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Hoyos (Cáceres)

Hoyos zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Jules Rimet

Jules Rimet, bet ganet e Theuley (Haute-Saône) d'ar 14 a viz Here 1873 hag aet da Anaon e Suresnes (Seine d'ar mare-se) d'ar 15 a viz Here 1956, a voe ur rener mell-droad meur.
E-touez diazezerien Red Star Football Club e voe, bet lakaet da brezidant ar c'hleub-mañ adalek 1897 betek 1910.
D'ar 7 a viz Ebrel 1919 e voe dilennet da gentañ prezidant Kevread mell-droad Bro-C'hall (betek 1949, gant un troc'h etre 1942 ha 1944).
Bez' e voe prezidant Kevread Etrebroadel Football Association (KEFA) ivez, e-pad tri bloavezh ha tregont (1921-1954), hag a-drugarez d'e luskad e voe krouet Kib vell-droad ar bed e 1928. Se zo kaoz e toug kentañ trofe ar genstrivadeg-mañ e anv.
# Jules Laforgue

Jules Laforgue zo ur barzh gall, ganet e Montevideo, en Uruguay, e 1860, ha marvet e Pariz, e 1887, da 27 vloaz, gant an droug-skevent. E dad a oa genidik eus Tarbes hag aet d'ar vro-hont da glask ar binvidigezh.

## E oberennoù
### Barzhoniezh

* Les Complaintes, 1885
* L’Imitation de Notre-Dame de la Lune, 1886
* Le Concile féerique, 1886

### Embannadurioù dalif

* Des Fleurs de bonne volonté, 1890
* Derniers Vers de Laforgue, embannet gant e vignon Félix Fénéon
* Le Sanglot de la terre, 1901
* Premiers poèmes, 1903
* Anthologie poétique de Jules Laforgue, 1952

### Troidigezh e galleg

* Feuilles d’herbe (Leaves of grass, gant Walt Whitman)

### Kontadennoù e komz-plaen

* Les Moralités légendaires, 1887

### Varia

* Berlin, la cour et la ville, 1922
* Stéphane Vassiliew, 1943

### E brezhoneg
## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jules Ronjat

Jules Antoine Ronjat (Juli Ronjat en okitaneg ; skrivet ivez Jùli Rounjat e doare-skrivañ Mistral) (Vienne, 12 a viz Du 1864 - Lyon, 16 a viz Genver 1925) a oa ur yezhoniour okitan a studias ar yezhoù romanek, ha dreist-holl an okitaneg.
Kelenner e voe e skol-veur Genève hag ezel e oa eus ar Felibrige. Gantañ e voe kempennet an doare-skrivañ anvet (e gaou) "doare-skrivañ Mistral".
E oberenn vrasañ eo ar Grammaire istorique des parlers provençaux modernes. En oberenn-se, skrivet e galleg e reas gant un doare-skrivañ eeunaet eus ar galleg, ma oa lamet an "h"-où "diezhomm" ha ma skrive "f" e-lec'h "ph" da skouer.
Adlenn a reas, penn-da-benn, dornskrid Cours de linguistique générale Ferdinand de Saussure, war c'houlenn ar yezhoniour gall hollvrudet
Gant Ronjat e voe degaset meizad ar c'h-Creissent, un takad etre tachenn an okitaneg hag hini ar galleg, en e dezenn.
Dimezet e oa d'un Alamanez ha desavet e voe o mab ganto e div yezh, galleg hag alamaneg. Kement-se a roas da Ronjat peadra da sevel un dezenn all war divyezhegezh ar vugale.

## Oberennoù

* Sainte Estelle, patronne des Félibres, in-8, 31 p., Impr. de la Dordogne, Périgueux, 1907.
* L'Ourtougràfi Prouvençalo, pichot tratat à l'usage di Prouvençau, in-8, 27 p., Vivo Prouvènço, Avignon, 1908.
* Essai de syntaxe des parlers provençaux modernes, Mâcon, Protat, 1913
* Le développement du langage observé chez un enfant bilingue, Paris, Champion, 1913
* L’ourtougràfi prouvençalo, 1937 (plusieurs rééditions, 1957 et 1975)
* Grammaire istorique des parlers provençaux modernes, Mâcon, 1930-1941
* Supplément établi d'après les notes de Jules Ronjat, in: Frédéric Mistral, Lou Trésor dou Félibrige ou Dictionnaire provençal-français, Raphèle-lès-Arles 1979, Bd. 2, S. 1175–1178

## Levrlennadur

* Jules Ronjat entre linguistique et Félibrige (1864-1925), Jean Thomas, Vent Terral, 2017.

## Liammoù diavaez

* Essai de syntaxe des parlers provençaux modernes - Internet Archive
* Grammaire istorique des parlers provençaux modernes, Lodenn gentañ hag Eil lodenn (Gallica)

## Notennoù

* ↑ L'ourtougràfi prouvençalo - Ciel d'Oc
* ↑ Ober a ra gant an anvadur "parlers provençaux", met anv zo gantañ eus an holl rannyezhoù okitanek : "On entend ici par provençaux les parlers du S. de la Gaule romane... Langue d'oc n'est qu'un surnom"... "Occitanique ou occitanien est une adaptation assez barbare de l'expression précédente."
* ↑ « Pour le français je pratique deux simplifications recommandées par M. Grammont (RLR 1906, p 537-545): i au lieu de y ne valant pas deux i (noyer, mais sistème) ; suppression de h en tête de syllabe (omme, caoter, aüri) et après r et t (Rône, arres, téâtre), f au lieu de ph (fonème), ch conservé uniquement pour [š] (arche mais arkéologie). » Grammaire istorique des parlers provençaux modernes, levrenn I, §41, p. 75.
* ↑ Rakskrid an oberenn-se
* ↑ Essai de syntaxe des parlers provençaux modernes, Mâcon, Protat, 1913
* ↑ Le développement du langage observé chez un enfant bilingue, Paris: Librairie Ancienne Honoré Champion, 1913.
# Jules Paressant

Jules Paressant a oa ul livour hag ur c'hizeller, bet ganet d'an 12 a viz C'hwevrer 1917 en Erbigneg (Liger-Atlantel), hag aet da Anaon e miz Eost 2001.

## Buhez

Ur mezeg e oa Jules Paressant, oc'h oberiata en ur c'hlañdi, e Naoned. E-pad hanterkant bloaz en doa gouestlet e holl amzer vak d'an arzoù. O chom e oa en Naoned gant e familh. Un ti e Kordevez en doa prenet ivez, gant parkeier tro-war-dro. O livañ, o kizellañ, oc'h engravañ war goad ha war vein, Jules Paressant a oa levezonet gant Skol Pont-Aven. Oberennoù Paul Gauguin e plije dezhañ dreist-holl. Da Bont-Aven e teue alies Jules Paressant da livañ ha kejañ gant e vignoned a oa arzourien ivez, ma vez kontet gant Philippe Hervouet, en ul levr diwarbenn buhez al livour.

## Levrlennadur

* Jules Paressant et le combat de l'ange, digant Philippe Hervouet, Embannadurioù Petit Véhicule, Naoned, 2005.

## Liammoù diavaez

* Diskouezadeg er Faoued
* Jules Paressant ha "L'Aulnaie" e lec'hienn Kordevez
# Jules Roulleau

Jules Roulleau, ganet d'ar 16 a viz Here 1855 e Libourne hag aet da Anaon d'an 28 a viz Meurzh 1895 e Pariz, a oa ur c'hizeller gall.
E-touez e oberennoù e kaver un delwenn da Janed Ark e Chinon, Lazare Carnot e Nolay, Théodore de Banville e Jardin du Luxembourg e Pariz pe c'hoazh unan da Nicolas Appert (1893) e Mirdi Arzoù-kaer hag arkeologiezh Châlons-en-Champagne.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jules Lequier

Jules Lequier (pe Léquyer) (30 a viz Genver 1814 e Kintin (22) - 11 a viz C'hwevrer 1862 e Sant-Brieg (22)), a zo ur prederour breizhat.
Sturienn Jules Lequier : "Ober, ha dre an dra-se en em ober". Da lavaret eo ez eo dieub an den. Holl ar pezh a c'hoarvez en e vuhez ne vez ket skrivet war ul levr bras. Gallout a ra neuze bezañ mestr war e donkadur.
Prederour an dieubidigezh a vez graet neuze anezhañ !

## E vuhez

Er skol polytechnic en doa desket Lequier (rummad X1834). Renouvier, hag a zo deuet da vezañ ivez ur prederour brudet, a oa er skol-se gantañ. Mignoned e oant. An delwenn a welomp e bered Plerin war vor (Gw luc'hskeudenn e-kichen) a zo bet savet war intrudu Renouvier, e vignon feal.

## Levrlennadur
### Embanndurioù tammoù traoù Lequier

* Obererennoù glok Jules Lequier, gant Jean Grenier, Neuchâtel, La Baconnière, 1952.
* Jules Lequier, Klask unr wirionez gentañ ha pennadoù all, gant André Clair, PUF, Epiméthée, 1993.

### Troidigezhioù an tammoù e saozneg

* Translation of Works of Jules Lequyer: The Hornbeam Leaf, The Dialogue of the Predestinate and the Reprobate, Eugene and Theophilus (traduction par Donald Wayne Viney, avant-propos par Robert Kane), Lewiston, New York, The Edwin Mellen Press, 1998.
* Jules Lequyer’s “Abel and Abel” Followed by “Incidents in the Life and Death of Jules Lequyer” (traduction par Mark West, biographie par Donald Wayne Viney, avant-propos par William L. Reese), Lewiston, New York, The Edwin Mellen Press, 1999.

### Studiandennoù e galleg diwar benn prederouriezh Jules Lequier

* Jean Grenier, La philosophie de Jules Lequier, Paris, Belles Lettres, publications de la Faculté des Lettres d’Alger, 1936 (édition complétée par des documents inédits). Adembannet gant Calligrammes, Kemper, 1983.
* Xavier Tilliette, Jules Lequier ou le tourment de la liberté, Paris-Bruges, Desclée de Brouwer, 1964.
* André Clair, Métaphysique et Existence, essai sur la philosophie de Jules Lequier, Paris, Vrin, 2000.
* Goulven Le Brech, Jules Lequier, La Part Commune, collection "Silhouettes littéraires", 2007. Roazhon.

## Liamm diavaez

Penaos klask, penaos kavout ur wirionez gentañ ?, testenn glok war lec'hienn Éditions de l'éclat
# La Cité foudroyée

La Cité foudroyée (Ar Geoded foeltret e brezhoneg) zo ur film gall mut, sevenet e gwenn ha du gant ar filmaozer gall Luitz-Morat e 1924.

## Fichenn deknikel

* Doare : Skiant-faltazi,
* Senario : diwar un danevell gant Jean-Louis Bouquet,
* Kevredad produiñ : Les Films de France,
* Produour : Luitz-Morat,
* Kevredad dasparzhañ : Pathé Consortium Cinéma,
* Rener ar skeudenniñ : Frank Daniau-Johnston,
* Kinklour : Robert Gys,
* Prantad filmañ : ,
* Lec'hioù filmañ : Pariz hag he zrowardroioù,
* Deiziadoù dont e-maez : 5 a viz Kerzu 1924 ( Bro-C'hall), 28 a viz Gwengolo 1925 (A Desforra de Garrison Portugal),
* Padelezh : 72'.

## An danvez

Ur skiantour eo Richard Gallée, hag eñ ken paour ha dianav. Piket eo e galon gant e genitervez Huguette, merc'h d'an aotrou baron a Vrécourt. Hemañ n'en deus gwenneg ebet war e anv ken ha klask a ra kavout ur mab-kaer hag a c'hello dibladañ e yalc'h. Hag evitañ n'eo ket Richard ar gwellañ danvez pried evit e verc'h. Hag ar paourkaezh skiantour da giañ e gorf ouzh ul labour kevrinus, skoazellet gant un amezeg ken kevrinus all. Goude bezañ kaset e raktres da benn — ur romant diwar-benn un ardivink barrek da vestroniañ an tan-kurun, e gwirionez — e ra berzh bras Gallée gantañ ha gallout a ra dimeziñ da Huguette a-barzh fin ar gont.

## Roll ar gomedianed

* Daniel Mendaille : Richard Gallée,
* Jeanne Maguenat : Huguette,
* Armand Morins : an aotrou baron a Vrécourt,
* Alexis Ghasne : Hans Steinberg,
* Lucien Cazalis : Grosset,
* Simone Judic : ar vatezh,
* Émilien Richard : Cuivre-Dasse,
* Journée : Battling Martel.

## Liamm diavaez

* La Cité foudroyée war Internet Movie Database
# La Cigale

Evit ar sal sonadegoù e Pariz, sellit ouzh La Cigale (sal-abadennoù).
La Cigale zo ur vreserezh er Blasenn Graslin e Naoned, e-tal an opera.

## Istor

Oberenn an tisavour priour naonedat Emile Libaudière eo. Savet eo bet er c'hiz Modern Style. Lidet e voe an digoridigezh d'ar 1añ a viz Ebrel 1895.
Dizamant e treuzas hanterenn gentañ an XX$^{vet}$ kantved daoust d'an daou vrezel-bed.
Dibabet e voe gant Jacques Demy evit filmañ Lola e 1961. Filmaozerien all en deus implijet ar c'hinkladur-mañ hep e bar.
Disklêriet e voe Monumant Istorel dre diferad ministrel e 1964. Iskisat tra, dont a ra da vezañ ur preti emservij d'ar mare-mañ. Kavout a ra he zavarn hag he c'hinkladur 1900 en-dro o vezañ renevezet e 1985.
Ul lec'h anavezet gant an holl Naonediz eo hiziv, ar preti brudetañ e kêr an Duked moarvat.

## Liammoù

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# La Chaux-de-Fonds

La Chaux-de-Fonds :
| Gwel eus kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Bro | Suis |
| Kanton | kanton Neuchâtel |
| Distrig | Région Montagnes |
| Yezh ofisiel | galleg |
| Niv. OFS | 6421 |
| Kod post | 2300, 2301 |
| Maer | Théo Huguenin-Elie |
| (Amzer gefridi) | |
| Lec'hienn web | https://www.chaux-de-fonds.ch/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 38 965 ann. |
| Stankter | 700 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 06′ 05″ Norzh 6° 49′ 30″ Reter / 47.101397, 6.825011 |
| Uhelder | 1 039 metr, 997 metr |
| Gorread | 55,66 km² |
| Kumunioù stok | Le Locle, Les Planchettes, La Sagne, Val-de-Ruz, Bonnétage |
| kemmañ |
La Chaux-de-Fonds a zo ur gumun hag ur gêr a Suis, e kanton Neuchâtel, e rannvro ar Jura.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Espacité, an ti-kêr.
* La Chaux-de-Fonds e miz C'hwevrer 2005.

## Tud dibar
### Tud dibar bet ganet e La Chaux-de-Fonds

* Blaise Cendrars, skrivagnour gallek;
* Le Corbusier, ti-savour;
* Jules Humbert-Droz, emsaver komunour.

### Tud dibar bet o vevañ e La Chaux-de-Fonds

* Piotr Kropotkin

## Notennoù ha daveoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# La Chouffe

Bier La Chouffe zo ur bier eus Belgia, breset gant ar breserdi Brasserie d'Achouffe en Achouffe.
# La Châtre

La Châtre :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | La Châtre |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Centre |
| Departamant | Indre |
| Arondisamant | La Châtre (pennlec'h) |
| Kanton | La Châtre (pennlec'h) |
| Kod kumun | 36046 |
| Kod post | 36400 |
| Maer Amzer gefridi | Nicolas Forissier 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de La Châtre - Sainte-Sévère |
| Lec'hienn web | https://www.lachatre.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 048 ann. (2020) |
| Stankter | 70 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 72 m — brasañ 140 m |
| Gorread | 57,61 km² |
| kemmañ |
La Châtre zo ur gumun en departamant Indre hag er rannvro Centre, e-kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant La Châtre eo.
Er bloavezh 2020 e oa 4 048 a annezidi hag a reer Castrais anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Pont aux Laies war an Indre.
* Ti savet er XV$^{vet}$ kantved.

## Kêrioù gevellet

* Spilimbergo (Italia) abaoe 1980

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# La Chaussée-Saint-Victor

La Chaussée-Saint-Victor :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Kod kumun | 41047 |
| Kod post | 41260 |
| Maer Amzer gefridi | Stéphane Baudu |
| Lec'hienn web | http://www.lachausseesaintvictor.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 519 ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ m — brasañ m |
| Gorread | km² |
| kemmañ |
La Chaussée-Saint-Victor a zo ur gumun e departamant Loir-et-Cher, e rannvro Centre-Val de Loire.

## Douaroniezh

6,63 km2 eo gorread ar gumun.

## Poblañs

War-dro 4 489 a dud a zo o chom eno e 2016.

## Melestradurezh

E 2014 e voe dilennet Stéphane Baudu da vaer.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# La Chaux

La Chaux zo un anv-lec'h gallek, savet diwar ar ger "chaux", hag a dalv kement ha raz.

## Bro-C'hall

* La Chaux (Doubs)
* La Chaux (Orne)
* La Chaux (Saône-et-Loire)
* La Chaux-du-Dombief (Jura)
* La Chaux-en-Bresse (Jura)

## Suis
### E kanton Jura

* La Chaux-des-Breuleux

### E kanton Neuchâtel

* La Chaux-de-Fonds
* La Chaux-du-Milieu

### E kanton Vaud

* La Chaux
* La Chaux, e Sainte-Croix (Vaud)

## Pennad kar

* Chaux
# La Chevelure (Maupassant)

La Chevelure (Blev) a zo un danevell c'hallek, gant Guy de Maupassant, embannet en 1884.

## Istor

Da gentañ e voe embannet La Chevelure e Gil Blas an 13 a viz Mae 1884, sinet Maufrigneuse evel e holl zanevelloù er pemdezieg-se, hag adembannet en dastumad Toine e 1886.

## Notennoù

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Châtaigneraie

La Châtaigneraie a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Dezougen

* Pont hent-houarn Coquilleau, implijet e veze gant al linenn hent-houarn Breuil-Barret Velluirre.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe da benn Kanton La Châtaigneraie ha da benn Bann La Châtaigneraie. Lakaet e voe kumun La Châtaigneraie en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.
* Brezel Vendée: emgannoù a voe e La Châtaigneraie d’an 13 a viz Mae 1793 ha d’an 12 a viz Gouhere 1794 etre ar Re Wenn hag al lu republikan gall.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* 68 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 3,46% eus ar boblañs e 1911, a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas nav den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: lazhet e voe ur milour eus ar gumun en un ambuskad e Bouira d’an 30 a viz Here 1956 , an deiz ma oa erruet en Aljeria, unan all a varvas d’an 28 a viz Eost 1959, gloazt e oa bet en Akbou.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maouezi gwisket en doare hengounel.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.
* Kastell Le Chatenay, 1870.
* Kastell Les Cèdres, 1871.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Tud

* François-Adolphe Chambolle, kazetennour ha politikour gall, bet ganet er gumun e 1802.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Glad ar gumun
* ↑ (fr)Glad ar gumun
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# La Chevelure

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
La Chevelure (ar pennad blev) zo anv meur a oberenn c'hallek.
* La Chevelure (Maupassant), un danevell
* La Chevelure (Baudelaire), ur varzhoneg
* La Chevelure (film), ur film diwar danevell Maupassant.
# Laou-korf

Laou-korf (Pediculus humanus humanus e latin, anvet a-wechoù Pediculus humanus corporis) zo ur ouenn laou a grog e blev korf ar wazed. Disheñvel int eta diouzh ar gouennoù all, laou-penn ha laou-pafalek.
Tud zo, bet oc'h ober brezel Aljeria, o deus soñj eus laou-korf, a deue, emezo, eus ar boued treut ha fall: eus ar fall vagadurezh e teue, a laront.
# Laou

Laou (ul laouenn pa ne vez nemet unan) zo amprevaned munut ha diaskell a vev e blev al loened (bronneged ha laboused) hag an dud. N'eus nemet nebeud eus al loened-se n'o devez ket laou, evel an eskell-kroc'hen, ha tud Japan n'o devez ket ivez a-hervez, hep ma oufed gwall vat perak. 3 000 spesad zo anezho.
Div izurzhiad a oa gwechall d'o c'hlenkañ: ar sunerien (Anoplura) hag ar chaokerien (Mallophaga). Hiriv en o renker e peder izurzhiad:
* an Anoplura,
* ar Rhyncophthirina, laou an olifanted,
* an Ischnocera: laou ar yer,
* an Amblycera: ur rumm chaokerien.

## Laou an dud

Laou-korf a vez graet anezho (Pediculus humanus capitise latin) d'o dishevelout diouzh ar re all, met aesoc'h ober un anv latin anezho eget kaout an dizober anezho ur wech ma vezont peg en ho krev. Nez eo an anv a vez graet eus o vioù.

## Gouennoù laou

Peurvuiañ e vez graet ar c'hemm etre teir gouenn laou da nebeutañ:
* -Laou-penn, Pediculus capitis, ar re a gaver e blev ar vugale ;
* -Laou-korf, pe laou-kroc'hen, Pediculus corporis ar re a beg e blev ar c'horf, pe Pediculus humanus humanus;
Er yezh pemdez e vez mesket alies an daou seurt-se.
* -Laou-faraon, pe laou-pafalek, a zo Pediculus pubis, laou a beg er c'haol, pe Phtirus pubis, a vez kavet en-dro da reizh an dud a ankounac'ha bout naet da goulz an embarañ.

## Laou all

Ouzhpenn e vez graet laou eus loened all:
* -Laou-dar pe Porcellio scaber a zo kresteneged a vev e lec'hioù gleb ha teñval.
* -Laou-koad pe Isoptera, a zistruj arrebeuri ha koataj an tier. Laou-koad a vez graet eus ar pugnez ivez.
Patrom:Taxobox image Patrom:Taxobox image Patrom:Taxobox fin

## Yezh
### Gerioù deveret

* Ur sac'h laou zo un den laouek. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
* Ul laoueg, pe ul laouegez, a zo tud laouek, pe laoueien, pe a-wechoù tud paour hepken. Implijet e vez ar gerioù-se evel kunujenn.
* Dilaouiñ a zo tennañ al laou, eus penn ur bugel peurvuiañ, gant ur grib alies.
* Kaoc'h-laou a vez lavaret eus kaoc'h-skouarn ivez.
* Morzhol(ig) al laou a vez graet eus ar biz-meud a-wechoù.

### Troioù-lavar

* Bezañ tost da douzañ ul laouenn-dar zo bezañ pizh-daonet
* Brochañ laou, lazhañ laou evit gwerzhañ o c'hroc'hen, spazhañ laou, chikañ laou, zo koll amzer.
* Chom d'ober laou zo kement ha chom d'ober teil tomm, da lavarout eo chom er gwele,
* Derc'hel laou e penn ar vugale, zo chom hep ober netra da zilaouiñ.
* Fritañ laou zo bevañ er baourentez
* Klask laou e-lec'h ma ne vez ket nez a zo klask abeg e-lec'h n'eus ket peadra.

### Evel anv-gwan

* Un den laou, ur bourk laou a zo dister, paour.
* Tudjentil laou a zo peorien.

### Krennlavaroù

* Gwir n'eo ket gaou, C'hwen n'int ket laou.
* An traoù gant an traoù, An nez gant al laou.

## Liammoù diavaez

* Penaos stourm ouzh al laou (e galleg) : Comment enrayer les poux de tête?
* Yec'hed, nez ha laou (e galleg): Poux, lentes, pédiculose : des réponses d'experts
* E lec'hienn ar gouarnamant gall:
* Un ali all:
# Laorañs Motrot

Laorañs Motrot, genidik a Sant-Maloù, zo skolaer brezhoneg e skol Diwan Sant-Nazer, skrivagner brezhonek ha saver deñved Eusa. Embannet en deus barzhonegoù er gelaouenn Aber ha troet ul levr gant Erik Orsenna diwar ar galleg, Enezenn al lavar, embannet gant Preder.