OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Einsatzgruppen

An Einsatzgruppen (un anv alamanek a dalvez kement ha strolladoù oberoù arbennik) a oa bagadoù damsoudardel eus an Trede Reich stag ouzh ar Reichssicherheitshauptamt (RSHA) a veze fiziet enne lazhañ an dud « diezhomm » (yuzevien, komunourien hag o c’homiserien bolitikel, tud a relijion, tsiganed, tud siek) er broioù aloubet er reter (Polonia, Unaniezh Soviedel), hep kemer ar boan d’o barn.
En e levr Ordinary Men e studi an amerikan Christopher Browning petra zo bet kaoz da oberoù tud ar 101añ batailhon eus ar polis alaman a zo bet barnet war-lerc’h ar brezel dre m’o devoa lazhadeget Yuzevien e Polonia.
* Diazezoù
* Enepyuzevegezh • Gouennelouriezh • Naziegezh • Lezennoù Nürnberg • Eutanaziezh T-4 • Kamp-bac'h nazi • Roll kampoù-bac’h an nazied • Tric'horn (kampoù bac'h) • Gouennlazh
* Yuzevien
* Shoah
* Pogromoù : Nozvezh ar strink
* Ghettoioù an nazied : Ghetto Varsovia • Ghetto Łódź • Ghetto Krakovia • Theresienstadt
* Einsatzgruppen : Babi Yar • Rumbula • Lazhadeg Ponary • Lazhadeg Odessa
* Diskoulm diwezhañ : Kendiviz Wannsee • Aktion Reinhard • Ziklon B
* Kampoù-diouennañ : Auschwitz-Birkenau • Bełżec • Bergen-Belsen • Buchenwald • Chełmno • Dachau • Kreñvlec'h Breendonk • Oranienburg • Sachsenhausen • Sobibór • Treblinka
* Rezistañs : Emsav Ghetto Varsovia
* Romed
* Porajmos
* Slaved
* Generalplan Ost
* Heñvelrevaded ha Lesbianed
* Istor an dud heñvelrevel dindan ren an nazied
* Torfedourien bennañ
* Trede Reich : Adolf Hitler • Reinhard Heydrich • Adolf Eichmann • Heinrich Himmler • Rudolf Höss • SS • Gestapo
* Prosez Nürnberg
# Einar Már Guðmundsson

Einar Már Guðmundsson :
| Obererezh | romantoù, danevelloù, barzhonegoù |
| Ganedigezh | 18 a viz Gwengolo 1954 e Reykjavík |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh 1995 gant Englar alheimsins |
| kemmañ |
Einar Már Guðmundsson (18 a viz Gwengolo 1954 e Reykjavík) a zo ur skrivagner romantoù, danevelloù ha barzhonegoù islandek. E levrioù a zo bet troet e meur a yezh. E Reykjavík emañ o chom.
Einar Már Guðmundsson a gasas e vugaleaj e Reykjavík. E 1979 e voe skolveuriet war an istor hag al lennegezh keñveriet e skol-veur Island. Goude-se e labouras e rann lennegezh keñveriet skol-veur Kopenhagen. Da gentañ e skrivas barzhonegoù hag e 1995 e tapas Priz lennegezh Kuzul an Norzh gant e romant Englar alheimsins.

## Liammoù diavaez

* Edda.is
* Bokmenntir
* - Einar Már Guðmundsson
* Zu seinem lyrischen Schaffen
# Einherjar

Er wengelouriezh lec'hlennat eo an einherjar (unander: einheri) ar re ambrouget d'ar Valhalla gant ar valkiriezed goude bout bet lazhet war an aerva. O anv a dalv "ar re a stourm o-unan". Bemdez e stourmont an eil ouzh egile war dachenn Idavoll betek o marv a-raok dasorc'hiñ en-dro e fin an dervezh. Ha bep noz e evont mez (produet gant Heiðrún) digaset gant ar valkiriezed, hag e tebront an hoc'h Sæhrímnir hag a zasorc'h hag a gresk en-dro betek an noz kentañ. An einherjar zo oc'h aozañ o c'horf hag o spered da vout darev da vrezeliñ pa vo deuet ar Ragnarök, e tachenn Vígríðr.
Kavout a reer an einherjar en Edda gwerzaouet hag en Edda e lavar-plaen skrivet gant Snorri Sturluson, hag er werz Hákonarmál ivez (skrivet gant Eyvindr skáldaspillir en X$^{vet}$ kantved) enlakaet en Heimskringla, meneget int ivez en ur varzhoneg eus an X$^{vet}$ kantved anvet Eiríksmál hag a gomz diwar-benn marv Erik Haraldsson.
Un ere etimologel a c'hall bout etre an einherjar hag an Harii (ur meuriad german meneget gant Tacitus e-kerzh ar I$^{añ}$ kantved). Skolveuridi o deus keñveriet an einherjar hag o c'hurioù gant an emgann peurbadel Hjaðningavíg, hag an hemolc'h gouez.
# Einion ap Gwgon

Ur barzh lez eus Rouantelezh Gwynedd e oa Einion ap Gwgon (pe Einion ap Gwgan) (war-dro 1215).
Marteze e oa mab d'ar barzh Gwgon Brydydd (war-dro 1200-1220), met n'eus prouenn ebet.
Eus e oberennoù ne chom nemet ur meulgan hir da Llywelyn ap Iorwerth, pe Llywelyn Fawr, hag ar stumm koshañ anezhañ a gaver e Dornskrid Hendregadredd. Meur a zave zo da harozed an Hen Ogledd ha keñveriet eo Llywelyn ouzh Rhydderch Hael ha Rhun ap Maelgwn Gwynedd.

## Levrlennadur

* R. Geraint Gruffudd (ren.), 'Gwaith Einion ap Gwgon', e-barzh Gwaith Dafydd Benfras ac eraill o feirdd hanner cyntaf y drydedd ganrif ar ddeg (Gwasg Prifysgol Cymru, Caerdydd, 1995). 'Cyfres Beirdd y Tywysogion'.
# Einkommende Zeitungen

An Einkommende Zeitungen a oa ur gazetenn alamanek a zeuas er-maez evit ar wech kentañ d’ar 1añ a viz Gouere 1650. Dont a rae er-maez ingal c'hwec'h gwech ar sizhun. Gant se ez eo pemdezieg koshañ ar bed eo. Embannet e veze e Leipzig gant ar mouller ha marc’hadour levrioù Timotheus Ritzsch (1614–1678).
E pep niverenn e oa peder fajenn, a vent vihan, war-dro 13,5 cm war 17 cm. Ne veze ket moullet ouzhpenn 200 skouerenn. Moullet e veze gant an dorn, gant ur waskerell goad ha lizherennoù metal.
Goude 1652 e voe renet ar gazetenn gant Christoph Mühlbach ha cheñchet an anv, daoust ma kendalc'he da vezañ moullet gant T. Ritzsch. A-hed ar bloavezhioù e emdroas ar gazetenn hag e cheñchas an titl anezhi meur a wech, ma gallout a reer lavaret e teuas er-maez betek dibenn 1918. Setu titloù ar c'hazetennoù a zo deuet war-lerc'h an Einkommende Zeitungen :
* Einkommende Zeitungen (1650–1652)
* L. Einkommende Ordinar- und Post-Zeitungen (1652–1659)
* Neu-einlauffende Nachricht von Kriegs- und Welt-Händeln (1660–1671)
* Leipziger Post- und Ordinar-Zeitung (1672–1691)
* Historische Erzählung derer im Churf. Sächs. OberPostAmpt zu Leipzig einlauffenden Welt-Begebenheiten und anderer denkwürdiger Sachen (1692–1694)
* Leipziger Post- und Ordinarzeitungen (1695–1710)
* Leipziger Post-Zeitungen (1711–1734)
* Leipziger Zeitungen (1734–1809)
* Leipziger Zeitung (1810–1918)
# Brandenburg-Prusia

Brandenburg-Prusia (Brandenburg-Preußen en alamaneg ) eo an anv roet d'ar rouantelezh e dalc'h an Tiegezh Hohenzollern, eus Brandenburg, etre 1618 ha 1701. Diazezet e oa war Priñselezh Dilenner Brandenburg, skourr pennañ an Tiegezh Hohenzollern a reas kendimezioù gant ar re a zalc'he Dugelezh Prusia, hag a gemeras ar stur e 1618.
Goude Feur-emglev Xanten e 1614 e tegouezhas ouzhpenn priñselezhioù Kleve, Mark ha Ravensberg.

## Istor

Abaoe 1415 edo Marz Brandenburg etre daouarn ur skourr yaouank eus an Tiegezh Hohenzollern. Unan anezho, Yann III Sigismond, a zeuas da vout priñs-dilenner en 1608 goude marv e dad Joachim III Friedrich.

## Levrlennadur

* Jean-Paul Bled, Histoire de la Prusse, Fayard, 2007 (ISBN 978-2213626789)
# Brandenburg (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Brandenburg zo un anv-lec'h alamanek a gaver en anvioù :

## Lec'hioù
### Alamagn

* ur stad en Alamagn a hiziv: Brandenburg
* ur marz ma rene ur markgraf, pe markiz, margraviezh Brandenburg, ma rene ur markgraf, pe markiz, a zeuas da vout rouantelezh Prusia e 1701, rannet a vareadoù, hag anvet neuze:
** Brandenburg-Ansbach, margraviezh
** Brandenburg-Bayreuth, margraviezh
** Brandenburg-Kulmbach, margraviezh
** Brandenburg-Küstrin, margraviezh
** Brandenburg-Schwedt, margraviezh
** Brandenburg-Stendal, margraviezh
* Brandenburg-Prusia, ur stad istorel, savet gant Margraviezh Brandenburg ha Dugelezh Prusia
* Proviñs Brandenburg, ur broviñs e Prusia
* ur gêr Brandenburg an der Havel, e Brandenburg, en Alamagn
* Neubrandenburg (Brandenburg Nevez), ur gêr e Mecklenburg-Westpommern, en Alamagn
* ur monumant e Berlin, dor Brandenburg

### Rusia

* Brandenburg (Frisches Haff), anv kozh Ushakovo, Kaliningrad Oblast

### Stadoù-Unanet

* Brandenburg (Kentucky), ur gêr e Stadoù Unanet Amerika

## Tud

* Amalie von Brandenburg (1461–1481)
* Friedrich Wilhelm Graf von Brandenburg, mab da roue Prusia, ministr Prusia
* Erich Brandenburg, istorour alaman

## Lennegezh

* Wanderungen durch die Mark Brandenburg, gant Theodor Fontane

## Sonerezh

* Ar Brandenburgische Konzerte, gant Johann Sebastian Bach

## Pennadoù kar

* Renerien Brandenburg
# Brandenburg an der Havel

Brandenburg an der Havel :
| Lec'hiadur ||
| Daveennoù : 52°25′00″N, 12°32′00″E | Gwerzhid-eur : UTC+1/ Hañv UTC+2 |
| Banniel ha skoed-ardamez ||
| Banniel Brandenburg an der Havel.png | Skoed-ardamez Brandenburg an der Havel.png |
| Titouroù ||
| Gorread | 228,80 km² |
| Poblañs | 71 778 (12/2010) |
| Stankted | 314 annezad/km² |
| Uhelder | 32m |
| Kod post | 14772–14778 |
| Evit pellgomz | |
| Politikerezh ||
| NUTS | DE3 |
| Bro | Alamagn |
| Land | Brandenburg |
| Karterioù | 6 Stadtteile, 8 Ortsteile |
| Bourc'hvestr | Dietlind Tiemann |
| Strollad politikel | CDU |
| Lec'hienn | www.stadt-brandenburg.de/ |
Brandenburg an der Havel zo ur gêr dizalc'h (kreisfreie Stadt) eus Brandenburg en Alamagn. Emañ war ribl ar stêr Havel, war-dro 70 km er c'hornôg da Verlin, etre Potsdam ha Magdeburg.
E 2010 e oa annezet gant 71 778 a dud. Ur gêr vihan eo bremañ met bras eo bet he fouez en istor pa voe, gwechall, kreizenn eskopti Brandenburg, marz pe margraviezh Brandenburg, Brandenburg-Prusia ha rouantelezh Prusia war-lerc'h. Roet he deus hec'h anv da Land Brandenburg.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Brandenburgische Konzerte

Ar Brandenburgische Konzerte zo un heuliad oberennoù sonerezh gant Johann Sebastian Bach kinniget da Christian Ludwig (1677–1734).
# Brandizzo

Brandizzo zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Brandevi

Brandevi :
| Maner Kergall. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Brandivy |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Gregam |
| Kod kumun | 56022 |
| Kod post | 56390 |
| Maer Amzer gefridi | Guillaume Grannec 2023-2026 |
| Etrekumuniezh | Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | www.brandivy.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 341 ann. (2020) |
| Stankter | 52 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 46′ 29″ Norzh 2° 56′ 39″ Kornôg / 47.7747222222, -2.94416666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 78 m bihanañ 28 m — brasañ 171 m |
| Gorread | 25,88 km² |
| Brandevi ||
| kemmañ |
Brandevi zo ur gumun eus Breizh e kanton Gregam e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* War lez al Loc'h emañ Brandevi.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Brandevi a oa un drev eus parrez katolik Gregam. Savet e voe da barrez e 1802. Krouet e voe ar gumun d'ar 4 a viz Even 1862 diwar ul lodenn eus kumun Gregam.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezelioù

* Brezel-bed kentañ: mervel a reas 55 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,70 % eus he foblañs e 1911;
* Eil Brezel-bed: mervel a reas c'hwec'h den.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Albin.
* Chapel Intron Varia Lourdez.
* Chapel Sant Laorañs,
* Monumant ar re varv.
* Maner Kergall.
* Maner ar Gerveur.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

* (br) Brandevi war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 14
* ↑ (fr)memorialgenweb - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Clochers de France
# Brandon (Bro-C'hall)

Brandon :
| Gweledva gant Les Cours en diabell. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Saône-et-Loire |
| Arondisamant | Mâcon |
| Kanton | La Chapelle-de-Guinchay |
| Kod kumun | 71055 |
| Kod post | 71520 |
| Maer Amzer gefridi | Fabienne Prunot 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Saint-Cyr Mère Boitier entre Charolais et Mâconnais |
| Lec'hienn web | http://www.brandon71.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 272 m — brasañ 570 m |
| Gorread | 10,14 km² |
| kemmañ |
Brandon zo ur gumun e Bro-C'hall, e Saône-et-Loire.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Brandenburger Tor

Dor Brandenburg (Brandenburger Tor en alamaneg) a zo ur savadur e digor kornôg Berlin gozh. Un arouez eus Berlin eo. Savet eo bet gant Carl Gotthard Langhans (1732-1808) evit ar roue prusian Friedrich-Wilhelm II Prusia (1744-1797). Savet eo bet etre 1788 ha 1791, hag ur savadur a c'hiz nevezklasel eo.

## Kinnig hag istor

E penn bali Unter den Linden emañ Dor Brandenburg, e-lec’h ma’z eus bet un nor all, bet savet e 1734. Ment an nor :
* 26 metrad uhelder
* 65,5 metrad ledander
* 11 metrad donder
Enni ez eus ivez pemp tremen ha daou diig. E 1793 e voe ouzhpennet en he fenn uhelañ ar pevar-a-gezeg (ur skeudenn eus doueez Viktoria gant he c’harr sachet gant pevat marc’h eo) savet gant Johann Gottfried Schadow (1764-1850). Un delwenn kouevr eo. E 1806 e voe kemeret gant Napoléon Bonaparte, hag a felle dezhañ he c’has betek Pariz. Pa voe kollet ar galloud gantañ e voe kaset da Verlin en-dro. Dreset e voe, hag ouzhpennet e voe un arouez a c’halloud (erer Prusia) en penn an delwenn.
E-keit ma oa eus ar c’haiser, e oa an den nemetañ a c’halle treuziñ anezhi e he c’hreiz. E-kerzh emgann Berlin ez eas soudarded alaman da guzhat a-dreñv ar pevar-a-gezeg. Eus al lec’h-se e tennent, neuze e voe gwallaet ar pevar-a-gezeg, war-bouez daou varc’h. Goude an eil brezel-bed e voe lakaet neuze un nor all, e plastr, en he flas. D’an 21 a viz Gwengolo 1956 e tivizas maer Berlin ma vefe nevesaet an nor (an hini nemeti eus holl dorioù kozh ar gêr hag a oa chomet en e sav). D’ar 14 a viz Kerzu 1957 e voe echu gant al labourioù. Pa voe savet Moger Berlin (d'an 13 a viz Eost 1961) ec’h en em gavas an nor en no man’s land, ha ne c’helle den ebet treuziñ anezhi. N’eus nemet an dud tost ouzh harz ar reter a c’halle gwelout anezhi. Da vare rann Berlin e voe tennet an erer a oa e penn an nor, ha lakaet en-dro ur wech unvanet Alamagn.
Holl zarvoudoù pouezus istor Berlin a zo stag ouzh an nor, rak un arouez eus ar gêr hag eus ar stad eo. D’an 22 a viz Kerzu 1989 e voe digoret Moger Berlin da live an nor goude ma vefe en em vodet eno ouzhpenn 100 000 den. E-pad 22 vloaz ez eus bet labourioù a-benn nevesaat anezhi, ha diskouezet eo bet d’an dud e-kerzh ul lid-digor bet aozet d’an 3 a viz Here 2002. Dor Brandenburg a weler war pezhioù 10, 20 hag 50 kantim euro alaman, evel un arouez eus unvanidigezh Alamagn.

## Skeudennoù

* Napoleon e Berlin.
* Dor Brandenburg e 1871
* Dor Brandenburg e 1982, gwelet eus Berlin ar Reter. A-dreñv an Nor emañ Moger Berlin
* Ur c'havr o tistrujañ ul lodenn eus ar Voger a-dreñv Dor Brandenburg, e miz Kerzu 1989
* Diskar Moger Berlin e 1989
* Ar pevar-a-gezeg e penn an Nor

## Liammoù diavaez

* Brandenburger Tor Homepage
* Sell dre loarell war Dor Brandeburg WikiMapia
* Gwel-meur Dor Brandeburg
* Istor Berlin
* (de) (en) Lec’hienn ofisiel Berlin
* Gwel-meur eus Pariser Platz
* Webcam: war-eeun eus Unter den Linden
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Brandico

Brandico zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Brandon

Brandon zo un anv-badez saoznek, adstumm d'an anv iwerzhonek Brendan.
Adkemeret eo bet e galleg nevez zo, evel meur a anv amerikanek all (Charlène, Sue-Ellen, ha re all).

## Tud

* Brandon Hardesty (g. e 1987), aktour ha fentigellour stadunanat

## Lec'hioù

* Brandon (Bro-C'hall), ur gumun c'hall
* Brandon (Manitoba), ur gêr e Kanada
* Brandon (Florida), ur gêr e SUA
* Menez Brandon, anv saoznek Cnoc Bréanainn en Iwerzhon
* Sant Brandon, un enezeg e Republik Maoris

## Tudennoù a faltazi

* Brandon Stark, unan eus tudennoù pennañ an heuliad romantoù Ur Ganaouenn a Skorn ha Tan
# Antilhez gall

An Antilhez gall eo an inizi perc'hennet gant Bro-C'hall er Mor Karib.

## An inizi

* Gwadeloup
Enezeg Gwadeloup zo ur rannvro hag un departamant tramor (niverenn 97.1) hag ur rannvro trobell eus Unaniezh Europa.
** Basse-Terre
** Grande-Terre
** Marie-Galante
** La Désirade
** Terre-de-Haut
** Terre-de-Bas
* Martinik
Martinik, evel Gwadeloup, zo un departamant gall tramor (97.2), rannvro c'hall hag ur Rannvro Trobell eus Europa.
* Enez Saint-Barthélemy
Ur strollegezh tramor (niverenn 977) en norzh d'an Antilhez Bihanañ, etre Gwadeloup ha Puerto Rico.
* Saint-Martin
Ur strollegezh tramor (niverenn 978) en Enez Sant-Martin, sko ouzh Sint Maarten.
| Renk | Enez | Niver a dud (2006) | Gorread (km²) | Feur-tudañ | Anv karib |
| 1 | Martinik | 397 732 | 1 128,03 | 353 | Jouanacaëra |
| 2 | Grande-Terre | 197 603 | 586,68 | 337 | Couchâalaoüa |
| 3 | Basse-Terre | 186 661 | 847,82 | 220 | Calaoucaëra |
| 4 | Saint-Martin | 35 263 | 53,20 | 663 | Oüalichi |
| 5 | Marie-Galante | 12 009 | 158,01 | 76 | Aïchi |
| 6 | Saint-Barthélemy | 8 255 | 25,00 | 330 | Oüanalao |
| 7 | Terre-de-Haut | 1 838 | 5,22 | 352 | Caaroucaëra |
| 8 | La Désirade | 1 595 | 23,12 | 69 | Oüaliri |
| 9 | Terre-de-Bas | 1 030 | 7,58 | 136 | Caaroucaëra |

## Notennoù

* ↑ Du nom indigène des îles de l'archipel des Antilles

## Pennadoù kar

* Antilhez brasañ
* Antilhez bihanañ
* Antilhez nederlandat
* Antilhez saoz
# Antilhez Bihanañ

An Antilhez Bihanañ pe Inizi Karib, zo darn eus an Antilhez, an darn all o vezañ an Antilhez Brasañ hag ar Bahamas. Ober a reont evel un aradennad a'n em astenn adalek Puerto Rico betek Trinidad, tostik da aod Venezuela, ha dispartiañ a reont ar Mor Karib diouzh ar Meurvor Atlantel.

## Inizi

Ar re bouezusañ eus an Antilhez Bihanañ eo ar re-mañ, eus an hanternoz d'ar c'hreisteiz:
Inizi an Dizavel:
* Inizi Gwerc'h ar Stadoù-Unanet:
** St. Thomas,
** St. John,
** St. Croix
* Inizi Gwerc'h Breizh-Veur:
** Tortola,
** Virgin Gorda,
** Anegada,
** Jost Van Dyke
* Anguilla (Rouantelezh-Unanet)
* Saint Martin/Sint Maarten (rannet etre Frañs hag an Izelvroioù)
* Saint-Barthélemy a zo da Vro-C'hall
* Saba a zo d'an Izelvroioù
* Sint Eustatius ivez.
* Sant Kitts
* Nevis
* Barbuda
* Antigua
* Redonda
* Enez Montserrat, perc'hennet gant ar Rouantelezh Unanet
* inizi perc'hennet gant Bro-C'hall:
** Guadeloupe
** La Désirade
** Les Saintes
** Marie-Galante
Inizi an Avel:
* Dominica
* Martinik (Frañs)
* Saint Lucia
* Enez Sant-Visant
* Barbados
* Grenadinez
* Grenada
Trinidad ha Tobago (lakaet dre fazi a-wechoù e-touez Inizi an Avel)
Antilhez an Dizavel – inizi en hanternoz da Venezuela, eus a gornôg da reter:
* Aruba
* Curaçao
* Bonaire, o-zeir d'an Izelvroioù,
* Margarita Island
* Coche
* Cubagua, o-zeir da Venezuela
* Enezeg Venezuela

## Notennoù

* ↑ Cohen, Saul B., ed. "West Indies" The Columbia Gazetteer of North America. New York: Columbia University Press – Bartleby. Accessed: 19 September 2006

## Levrlennadur

* Rogonzinski, Jan. A Brief History of the Caribbean. New York: Facts on File, 1992.
# Antilhez Nederlandat

An Antilhez Nederlandat (e nederlandeg De Nederlandse Antille) a oa ur strollad pemp enezenn er Mor Karib perc'hennet gant an Izelvroioù, ha nederlandeg ar yezh ofisiel enne. Divodet eo bet d'an 10 a viz Here 2010.

## An Inizi

Bez' e oa anezhe:
* teir enezenn tost da aod Venezuela:
** Aruba (aet kuit e 1986)
** Bonaire
** Curaçao
* teir enezenn all, pelloc'h en hanternoz, tost da Puerto Rico:
** Saba
** Sint Eustatius (pe Statia)
** Sint Maarten (lodenn greisteiz Enez Sant-Martin).

## Statud

Bodet e oa bet an inizi-se en ur stad emren, stag ouzh Rouantelezh an Izelvroioù.
Er bloaz 1986 e oa bet disrannet Aruba diouzh ar stad-se, d'ober ur stad emren all anezhi hec'h-unan. A-benn ar fin eo aet stad an Antilhez Nederlandat da get e 2007, ha bremañ eo stag an inizi war-eeun ouzh an Izelvroioù evel kumunioù dezho ur statud dreistordinal evit a sell Bonaire, Saba ha Sint Eustatius, ha stadoù emren perzhek e Rouantelezh an Izelvroioù evit a sell Aruba, Curaçao ha Sint Maarten. Divodet eo bet an Antilhez Nederlandat d'an 10 a viz Here 2010.
Arc'hantina • Bolivia • Brazil • Chile • Kolombia • Ecuador • Guyana • Panamá • Paraguay • Perou • Surinam • Trinidad ha Tobago • Uruguay • Venezuela
Antigua ha Barbuda • Bahamas • Barbados • Belize • Costa Rica • Dominica • Republik Dominikan • Grenada • Guatemala • Haiti • Honduras • Jamaika • Kanada • Kuba • Mec'hiko • Nicaragua • Panamá • Saint Kitts ha Nevis • Santez Lusia • Sant-Visant hag ar Grenadinez • El Salvador • Stadoù-Unanet Amerika • Trinidad ha Tobago
Tiriadoù dalc'het Danmark : Greunland  Frañs : Clipperton • Gwadeloup • Martinik • Saint-Barthélemy • Saint-Martin • Sant-Pêr-ha-Mikelon  Izelvroioù : Aruba • Bonaire • Curaçao • Saba • Sint Eustatius • Sint Maarten Rouantelezh-Unanet : Anguilla • Bermuda • Inizi Gwerc'h Breizh-Veur • Inizi Cayman • Montserrat • Turks ha Caicos
# Antilhez Brasañ

An Antilhez Brasañ a reer eus ur strollad peder enezenn vras eus an Antilhez, e-skoaz stroll an Antilhez Bihanañ.

## Ar peder enezenn

Bez' ez int, eus ar vrasañ d'ar vihanañ anezho:
* Kuba,
* Hispaniola (Haiti hag ar Republik Dominikan),
* Jamaika
* Puerto Rico.
Int-i a c'holo kement ha 90 % eus gorread an holl Antilhez. A-wechoù e stager oute enezeg ar Bahamas.
Abalamour da istor an trevadennerezh eo ar spagnoleg a gomzer dreist-holl enno.

## Douaroniezh

* An uhelañ menez eo ar Pic Duarte (3 087 m) er Republik Dominikan.
* En 2005 e oa tost da 35 milion a dud o chom enne.

### Pobloù

* A orin afrikan eo ar braz eus an dud, evito da vout hironet gant Europeaned. Komz a reer eus kreolegezh a vije liamm sevenadurel an holl inizi.

## Hin

Klouaraet e vez an hin en arvor an inizi gant an avelioù-kenwerzh, a vez o c'hwezhañ a-hed ar bloaz. Ehan ebet ne vez dezhe nemet pa zegouezh barradoù war ar Meurvor Atlantel. Tommoc'h e vez en doaroù. Seul uheloc'h an douaroù, seul vrasoc'h ar glebor, ma tigresk an tommder. Daou goulz-bloaz zo:
* ar c'houlz sec'h eo ar freskañ, eus Kerzu da Vezheven, anvet ivez koulz ar C'horaiz;
* ar c'houlz gleb eo an tommañ, eus Mezheven da Gerzu, pe ar c'houlz kelc'hwidennek.
# Antikythera

Antikythera pe Adikythera (Αντικύθηρα e gresianeg) zo un enezenn eus Hellaz, etre Kythera ha Kreta.
Bet eo pell amzer e dalc'h Republik Venezia hag anvet e oa Cerigotto. Brudet eo abalamour ma voe dizoloet eno "mekanik Antikythera", koshañ mekanik da jediñ anavezet en istor.

## Liammoù diavaez

* (en) (el) Kumuniezh an enezenn
* Furchal an douar
# Antilhez

An Antilhez eo an anv a roer da inizi ar Mor Karib. Meur a stroll zo anezho.

## Hervez an douaroniezh

* an Antilhez Brasañ
* an Antilhez Bihanañ

## Hervez ar politikerezh

* an Antilhez gall
* an Antilhez Nederlandat

## Pobloù

Kalzik sevenadurioù disheñvel zo bet en Antilhez a-raok donedigezh Kristoc'h Koulm e 1492.
* Gwelout ar pennadoù Arawak, Karib, Ciboney ha Tainos.

## Stadoù an Antilhez

Ar stadoù en Antilhez :
| Stadoù | Inizi |
| Antigua-ha-Barbuda |
| Bahamas | Andros — Eleuthera — Abaco — Grand Bahama — Cat Island — New Providence |
| Barbados |
| Kuba | Isla de la Juventud — Cayo Largo del Sur — Jardines de la Reina — Cayo Guillermo — Cayo Coco — Cayo Romano — Cayo Guajaba — Cayo Sabinal — Cayo Santa María — Cayo Paredón Grande |
| Dominika |
| Grenada | Grenada — Carriacou — Petite Martinique |
| Haiti | Lagonav — Latòti — Lilavach — Kayimit |
| Jamaika |
| Republik Dominikan | Saona — Beata — Catalina — Alto Velo |
| Saint Kitts ha Nevis | Saint Kitts — Nevis |
| Sant-Visant hag ar Grenadinez | Bequia — Canouan — Palm Island — Union Island — Mustique — Saint Vincent |
| Santez-Lusia |
| Trinidad ha Tobago | Trinidad — Tobago |
# Antigua (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Antigua (kozh, e spagnoleg) zo anv meur a lec'h er bed.

## Antigua

* Antigua, ur gumun en Enez Fuerteventura, en Inizi Kanariez;
* Antigua, un enezenn er Mor Karib;
** Antigua ha Barbuda, ur stad dizalc'h, enni div enezenn: Antigua an eil, ha Barbuda eben;
* Antigua Guatemala, ur gêr e Guatemala, e menezioù kreiz ar vro.

## Pennad kar

* La Antigua