OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Billy the Kid

Billy the Kid, ganet William Henry McCarty d'ar 17 a viz Gwengolo pe d'an 23 a viz Du 1859 ha marvet d'ar 14 a viz Gouhere 1881, lesanvet William H. Bonney, a oa un torfedour stadunanat. Lazhet en dije bet 21 den a-raok bezañ lazhet d'an oad a 21 bloaz (un den lazhet evit pep bloavezh eus e vuhez), met e gwirionez ne vije bet nemet 9. Kemeret en doa perzh el Lincoln County War e New Mexico, ha lazhet tri den e-pad an darvoud. Ar sherif Pat Garrett a lazhas anezhañ hag a skrivas The Authentic Life of Billy The Kid.
# Billy-Montigny

Kumunioù Frañs :
| Anv | Billy-Montigny |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Billy-Montigny er Pas-de-Calais hag e Bro-C’hall |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lens |
| Etrekumuniezh | Communaupole de Lens-Liévin |
| Kanton | Noyelles-sous-Lens |
| Kod INSEE | 62133 |
| Kod post | 62420 |
| Maer | Bruno Troni (Strollad Komunour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,71 km² |
| Led | 50° 27' 07" Norzh |
| Hed | 02° 54' 46" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 24 m |
| Uhelder brasañ | 45 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 8 018 (2006) |
| Stankter | 2 959 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | billymontigny |
Billy-Montigny a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini, EBSSA ha fr:Billy-Montigny
# Billy ze Kick

Billy ze Kick zo ur romant gallek gant Jean Vautrin.
Dont a ra an anv al levr eus hini ar benndudenn, ha hennezh a deu eus anv Billy the Kid, forbann stadunanat.

## Traoù all

* Billy Ze Kick, film gall gant Gérard Mordillat en 1985, savet diwar ar romant.
* Billy Ze Kick, laz-seniñ punk rock / reggae, eus Roazhon.

## Pennad kar

* Billy
# Biloueg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo ar biloueg (bilua pe lavella) komzet gant tro-dro da 8.540 den (1998) en Inizi Solomon.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar reter
# Billy Connolly

William "Billy" Connolly bet ganet en Anderston (Glasc'ho, Bro-Skos) d'an 24 Du 1942, zo ur soner, un aktour hag ur fentigellour skosat.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel. Kavet : 24 C'hwevrer 2021.
# Billy Mitchell

William Lendrum Mitchell, bet ganet d'an 29 a viz Kerzu 1879 e Nisa (Alpoù-an-Arvor, Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 19 a viz C'hwevrer 1936 e New York (New York (Stad), Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur brigadier-jeneral stadunanat. Diaraoger en nijerezh-arme e vez sellet outañ evel tad an United States Air Force (USAF), evitañ da vezañ bet braoz gant e urzhaz.
Da-heul gwallreuz an aerlestr-stur USS Shenandoah (ZR-1) (2 a viz Gwengolo 1925) ec'h embannas war ar groaz e oa divarrek pennoù-bras an arme-douar hag ar morlu, hag int-i kiriek penn-da-benn d'ar gwallzarvoud ma kollas pevarzek den o buhez ennañ. Kaset e voe dirak ul lez-arme diwar goulenn ar Prezidant Calvin Coolidge (1872-1933) ha kondaonet evit disujidigezh : digarget e-pad pemp bloaz e roas e zilez d'ar 1añ a viz C'hwevrer 1926. Gant ar filmaozer aostrian-stadunanat Otto Preminger (1905-1986) e voe savet ar film The Court-Martial of Billy Mitchell e 1955, Gary Cooper o telc'her perzh ar c'horonal Mitchell.
Chom a reas evel an hini en devoa kaset da benn an danevell a ziougane e vije taget Hawaii gant al lu japanat, kement-mañ e 1924, da lâret eo seitek vloaz a-raok na c'hoarvezje an arsailh war Pearl Harbor d'ar 7 a viz Kerzu 1941...

## Notennoù ha daveeennoù

* ↑ Kollet en devoa e rez a jeneral e miz Meurzh 1925.
# Biloxi (Mississippi)

Biloxi (/bɪˈlʌksi/) zo ur gêr lec'hiet e su stad Mississippi e Stadoù-Unanet Amerika, war aod Pleg-mor Mec'hiko. Er bloavezh 2008 e oa 45 670 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Biloxi en ur mod ofisiel e 1838.

## Tud brudet ganet e Biloxi

* Jimmy Buffet (soner)
* Fred Haise (astraer amerikan)

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Billy (Calvados)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Billy |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Billy e Kanton Bourguébus hag en Arondisamant Caen | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Caen |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Val ès dunes |
| Kanton | Troarn |
| Kod INSEE | 14074 |
| Kod post | 14370 |
| Maer | Françoise Jeanne |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,78 km² |
| Led | 49° 05' 29" Norzh |
| Hed | 00° 11' 33" Kornôg |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 27 m |
| Uhelder brasañ | 54 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 330 (2006) |
| Stankter | 49 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Billy a oa ur gumun eus departamant gall Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant peder c'humun all d'ar 1añ a viz Genver 2017 d'ober ur gumun nevez: Valambray.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas daou zen nann-soudard e Billy abalamour d'ar brezel e miz Even 1944 e-pad Aloubadeg Normandi

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Symphorien

## Emdroadur ar boblañs 1962-2006

Niver a annezidi

## Notennoù ha dave

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Clochers de France
# Biloxi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Biloxi zo anv ur bobl amerindian, deuet da vout anv-lec'h e SUA.

## Tudoniezh

* Tunica-Biloxi, pobl indian war lez ar stêr Mississippi
* biloxi yezh ar bobl Biloxi

## Lec'hioù

* Biloxi, kêr e Mississippi,
* Biloxi, kêriadenn e gevrded Texas

## Lennegezh

* Biloxi Blues, pezh c'hoari gant Neil Simon
# Bilzen

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Bilzen zo ur gumun e Belgia e proviñs Limbourg.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 75,98 km²
* Poblañs (2022) : 32 455 a dud
* Stankter : 427 den/km²
# Elesbed Bavaria

Elisabeth von Bayern, pe Elesbed Bavaria, zo anv meur a briñsez eus an Tiegezh Wittelsbach :

## XIIIvet kantved

* Elesbed Bavaria (1227–1273), merc'h d'an dug Otto II, pried d'ar roue Konrad IV ha d'an dug Meinhard II von Kärnten, Görz ha Tirol
* Elesbed Bavaria (1258–1314), merc'h d'an dug Heinrich XIII.

## XIVvet kantved

* Elesbed Bavaria (1306–1334), Dugez Aostria, Steiermark ha Kärnten, pried da Otto des Fröhlichen
* Elesbed Bavaria (1329–1402), merc'h d'an impalaer Ludwig IV ha pried da Ulrich von Württemberg
* Elesbed Bavaria (1361–1382), merc'h d'an dug Friedrich ha pried da Marco Visconti;

## XVvet kantved

* Elisabeth von Bayern (1370–1435), anavezet evel Isabeau Bavaria, merc'h d'an dug Stephan III, pried d'ar roue gall Charlez VI.
* Elesbed Bavaria (1383–1442), merc'h d'an dug Friedrich, ha pried da Friedrich Iañ von Brandenburg
* Elesbed Bavaria (1406–1468), merc'h d'an dug Ernst, ha pried d'an dug Adolf VII von Jülich-Berg
* Elesbed Bavaria (1419–1451), merc'h d'an dug Heinrich XVI ha pried d'an dug Ulrich V von Württemberg
* Elesbed Bavaria (1443–1484), merc'h d'an dug Albrecht III ha pried d'ar priñs-dilenner Ernst von Sachsen
* Elesbed Bavaria (1478–1504), merc'h d'an dug Georg ha pried da Ruprecht von der Pfalz

## XIXvet kantved

* Elisabeth Ludovika von Bayern, pe Elesbed Ludovika Bavaria (1801-1873), merc'h da Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria, ha pried da Friedrich Wilhelm IV Prusia, roue Prusia.
* Elesbed Aostria-Ungarn (1837-1898), anavezet evel Sissi, merc'h d'an dug Max, ha pried d'an impalaer Franz Joseph Iañ von Österreich.
* Elesbed Bavaria (1863–1924), merc'h d'ar Prinz Adalbert Wilhelm
* Elesbed Maria Bavaria (1873–1957), merc'h d'ar Prinz Leopold

## Pennadoù kar

* Elisabeth
* Bayern
# Elesbed II

Elesbed II (Elizabeth Alexandra Mary ent-ofisiel ; Mayfair, Londrez, 2 a viz Ebrel 1926 – Kastell Balmoral, Aberdeenshire, 8 a viz Gwengolo 2022) zo bet rouanez Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Hanternoz Iwerzhon eus 1952 da 2022.

## Rouanez meur a wech

Rouanez Kanada, Aostralia, Zeland-Nevez, Jamaika, Barbados, ar Bahamas, Grenada, Papoua Ginea-Nevez, Inizi Salomon, Tuvalu, Saint Lucia, Sant-Visant hag ar Grenadinez, Belize, Antigua ha Barbuda, Saint Kitts ha Nevis ivez eo Elesbed II, hag e pep hini eus ar broioù-se ez eus dileuriet ur Gouarnour-Jeneral.

## Ur ren hir

D’an 9 a viz Gwengolo 2015 eo deuet da vezañ ar rieg saoz an hirañ e ren, en tu-hont eta da hini ar rouanez Victoria, a oa chomet 63 bloaz, 7 miz ha 2 zeiz war an tron. Pa varvas Elesbed e oa chomet 70 bloaz, 7 miz ha 2 zeiz war an tron. E-touesk an holl roueed hag ar rouanezed en istor eo Loeiz XIV an hini nemetañ gant ur ren hiroc’h: 72 deiz, 3 miz hag 18 deiz.

## E yezhoù all

Isabel eo hec'h anv e spagnoleg, portugaleg, ha galizeg.

## Familh
### Pried

* Philip Mountbatten, Dug Dinedin, ganet e 1921, dimezet e 1947.

### Bugale

* Charles, Priñs Kembre (ganet e 1948)
* Anne, Priñsez Real (ganet e 1950)
* Andrew, Dug York (ganet e 1960)
* Edward, Kont Wessex (ganet e 1964)

## Levrlennadur

Ar Gouloù Gwenn n°24, gwengolo 2022 : Elizabeth II, tost kant vloaz a Rouantelezh-Unanet.
# Elesbed Bosnia

Elesbed Bosnia pe Elizabeta Kotromanić, (1340-1387) a voe rouanez kenseurtez Hungaria ha Pologn, ha rejantez he merc'h Maria Iañ Hungaria.

## He buhez

Elesbed Kotromanić a oa merc'h da Steven II Kotromanić, ban Bosnia, ha da Elesbed Cujavie, ur c'hournizez da Ladislas Iañ Pologn.
Dimezet e voe da Loeiz Iañ Hungaria, roue Hungaria ha Pologn, e miz Mezheven 1353. Diskoachet e voe ul liamm a genwadelezh, abalamour d'un hendad boutin, dug Cujavia en Pologn, met pardonet e voe ar pec'hed gant ar pab Inosant IV ha roet e aotre da zimeziñ.
En 1382 e varvas ar roue Loeiz, hag e verc'h Mari Iañ Hungaria, a voe anvet da rouanez. Elesbed a voe anvet da rejantez gant skoazell Nicolas Garai.
Sigismond Luksembourg, a oa danvez-pried he merc'h Mari, hag e hantervreur Venceslas IV Bohemia, dorn ha dorn gant noblañsed eus Hungaria, a oa enebet ouzh Elesbed Bosnia hag he c'huzulier palatin. Un toullad anezho a roas harp da Charlez II Hongria, Roue Naplez da vout roue Hungaria e miz Kerzu 1385. Tapet e voe gant Elesbed ha Mari d'ar 7 a viz C'hwevrer 1386 ha lakaet e voe d'ar marv.

## He bugale

Elesbed Bosnia he devoa bet pevar bugel, da vihanañ, gant he fried:
* Maria (1365 † 1366)
* Katelin (1366 † 1377)
* Maria Iañ Hungaria (1371 † 1395)
* Jadwiga, anavezet e Pologn evel Jadwiga Anjev (1372 † 1399), rouanez Pologn, dimezet en 1386 da Ladislas II Jagellon († 1424), dug-meurLituania

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ John Carmi Parsons, Medieval Queenship, Palgrave Macmillan, 1997
# Elesbed Bro-C'hall (1602-1644)

Elesbed Bro-C'hall, pe Élisabeth de France (e galleg) pe Isabel de Borbón (e spagnoleg), ganet e 1602 e Fontainebleau ha marvet e 1644 e Madrid, a oa ur briñsez c'hall deuet da vout rouanez Spagn ha rouanez Portugal.

## He buhez

Merc'h e oa da Herri IV ha d'e bried Maria de' Medici. C'hoar e oa da Loeiz XIII. Dimeziñ a reas e 1615, da 13 vloaz, e kêr Bourdel, d'ar priñs spagnol Felipe, a oa mab pennhêr Felipe III, roue Spagn hag ivez roue Portugal (evel Filipe II), tra ma timezas he breur d'ar briñsez spagnol Anna Aostria (1601-1666)
Mervel a reas e 1644, hag he mab pennhêr Baltasar Carlos Spagn daou vloaz goude, e 1646. He merc'h Maria Tereza Spagn (1638–1683), a voe Rouanez Bro-C'hall pa zimezas da Loeiz XIV.

## He bugale

* María Margarita Spagn (1621);
* Margarita María Catalina Spagn (1623);
* María Eugenia Spagn (1625–1627);
* Isabel María Teresa Spagn (1627);
* Baltasar Carlos Spagn (1629–1646), Priñs Asturiez, marvet da 19 vloaz;
* Francisco Fernando Spagn (1634);
* María Ana Antonia Spagn (1636);
* Maria Tereza Spagn (1638–1683), Rouanez Bro-C'hall.

## He marv

Goude he marv ec'h addimezas he fried da Varia Anna Aostria (1634-1696), merc'h da Ferdinand III.
# Elesbed Hungaria

Elesbed Hungaria, gant d'ar 7 a viz Gouhere 1207 hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Du 1231, pe Elisabeth Thüringen, en alamaneg Elisabeth von Thüringen, zo ur briñsez hungarat, merc'h da Andrev II Hungaria, zo bet anvet da santez gant an Iliz katolik. Dimezet e oa d'al landgrav Ludwig Thüringen. Enoret eo e Marburg ma voe savet un iliz dezhi gant an Urzh Teutonek.
# Elesbed Bro-C'hall

Elesbed Bro-C'hall (pe Élisabeth de France e galleg) zo anv meur a briñsez c'hall:

## Tud

* Elesbed Bro-C'hall (1545-1568), merc'h d'ar roue gall Herri II (Bro-C'hall) ; dimezet da Felipe II, roue Spagn.
* Elesbed Bro-C'hall (1602-1644), merc'h da Herri IV (Bro-C'hall) ; dimezet d'an infant Felipe, danvez roue Spagn.
* Louise Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), merc'h henañ Loeiz XV (Bro-C'hall), dizimez ha divugel ;
* Elesbed Bro-C'hall (1764-1794), diwezhañ bugel an daofin Louis-Ferdinand de France (1729-1765), c'hoar da Loeiz XVI (Bro-C'hall); dizimez ha divugel; dibennet war un dro gant he breur.

## Poltredoù

* Elesbed Bro-C'hall (1545-1568), pe Isabel de Valois, rouanez Spagn, gant Juan Pantoja de la Cruz, 1606, Madrid, Mirdi ar Prado.
* Elesbed Bro-C'hall (1602-1644), anavezet e Spagn evel Isabel de Borbón, poltredet gant Diego Velázquez.
* Louise Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), gant Jean-Marc Nattier (1750)
* Elesbed Bro-C'hall (1764-1794), gant Élisabeth Vigée Le Brun.

## Pennadoù kar

* Louise Élisabeth d'Orléans (1709-1742), rouanez Spagn.
* Elesbed
# Elesbed Bro-C'hall (1545-1568)

Elesbed Bro-C'hall, pe Élisabeth de France (e galleg) pe Isabel de Valois (e spagnoleg), ganet e 1545 ha marvet e 1566 da 21 bloaz, a oa merc'h da Herri II, roue Bro-C'hall, ha d'e bried Caterina de' Medici.

## He buhez

Savet e voe e lez Bro-C'hall, e Pariz, gant ar briñsezig Mari Stuart a gouske en he c'hambr. Goulennet e oa bet gant Roue Spagn, Fulup II (1527-1598), evit e vab nemetañ, Don Carlos Spagn (1545–1568), en oad ganti. Ar roue avat eo an hini a zimezas ganti, ha hi 14 vloaz, goude Feurioù-emglev Cateau-Cambrésis entre Spagn ha Bro-C'hall.
Dimezet e voe dre hanterouriezh e miz Mezheven 1559 e Pariz. E-pad ar fest e voe un tournamant ma voe lazhet he zad, ar roue Herri II .

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe en 1559 da Felipe II, roue Spagn, 28 koshoc'h egeti, evit kreñvaat an emglev etre an div rouantelezh katolik. Trede pried ar roue e oa. Div verc'h o doe:
* Isabel Clara Eugenia ( 1566 - 1633), gouarnerez an Izelvroioù
* Catalina Micaela ( 1567 - 1597), dugez Savoia.
* Ur bugel ganet-marv a voe en 1568

## He marv

Mervel a reas Elesbed er gwentloù e miz Here 1568, ha ne oa ket 23 bloaz. Glac'haret bras e voe he fried.

## Arz

Kaoz vras zo anezhi en ur c'hoarigan italianek, Don Carlo, gant Giuseppe Verdi.

## Levrlennadur

* Augustín González de Amezúa y Mayo, Isabel de Valois, reina de España (1546-1568), Madrid : Gráficas Ultra, 1949, 3 vol.
* Jean-Michel Ribera, Diplomatie et espionnage : les ambassadeurs du roi de France auprès de Philippe II, du traité du Cateau-Cambrésis (1559) à la mort de Henri III (1589), Honoré Champion, 2007.
* Sylvène Édouard, Le Corps d'une reine. Histoire singulière d'Élisabeth de Valois, 1546-1568, Presses Universitaires de Rennes, 2009, 277 p.
# Elesbed Bro-C'hall (1764-1794)

Elesbed Bro-C'hall (1764-1794), pe Élisabeth Philippe Marie Hélène de France, lesanvet Madame Élisabeth, a oa ur briñsez c'hall, a voe dibennet gant an Dispac'h gall e Pariz.
Ganet e oa e kastell Versailhez d'an 3 a viz Mae 1764. Diwezhañ bugel an daofin Louis-Ferdinand de France (1729-1765) hag e bried Maria Josepha von Sachsen (1731-1767) e oa. C'hoar e oa eta da Loeiz XVI (Bro-C'hall) ha d'e vreudeur danvez rouaned Loeiz XVIII ha Charlez X.
Bac'het e voe war un dro gant he breur roue en 1792, kaset dirak al lezvarn dispac'hel da vare ar Spontadeg, kondaonet d'ar marv, ha dibennet.
# Gast!

Gast! zo ur film berr gallek (140 eilenn) graet e 2014 gant Pauline Goasmat ha Gaêl Bernard. Kinniget eo bet er genstrivadeg Nikon film Festival.

## Notennoù

* ↑ festivalnikon.fr
# Gaspard Ulliel

Gaspard Ulliel a oa un aktour c'hoariva ha sinema hag un diskouezer-giz gall, bet ganet e Boulogne-Billancourt (Hauts-de-Seine) d'ar 25 a viz Du 1984 ha marvet diwar un gwallzarvoud skiañ e La Tronche (Isère) d'an 19 a viz Genver 2022, d'an oad a 37 vloaz.
C'hoariet en deus gant aktourien c'hall brudet evel Audrey Tautou, Isabelle Huppert, Jean Reno ha Marion Cotillard. Roet eo dezhañ César an danvez aktour e 2005 evit e roll e Un long dimanche de fiançailles. E 2017 e ya gantañ César an aktour gwellañ evit bezañ c'hoariet e Juste la fin du monde.

## Filmoù

* 2001 : Le Pacte des loups, sevenet gant Christophe Gans
* 2002 : Embrassez qui vous voudrez gant Michel Blanc
* 2003 : Les Egarés gant André Téchiné
* 2004 : Un long dimanche de fiançailles gant Jean-Pierre Jeunet • La Maison de Nina gant Richard Dembo
* 2005 : Le Dernier Jour gant Rodolphe Marconi
* 2006 : Paris, je t'aime : Le Marais gant Gus Van Sant
* 2007 : Jacquou le Croquant gant Laurent Boutonnat • Hannibal Rising gant Peter Webber
* 2008 : La Troisième partie du monde gant Éric Forestier • Un barrage contre le Pacifique gant Rithy Panh
* 2009 : Le Premier Cercle gant Laurent Tuel • The Vintner's Luck gant Niki Caro • Ultimatum gant Alain Tasma
* 2010 : La Princesse de Montpensier gant Bertrand Tavernier
* 2011 : L'Art d'aimer gant Emmanuel Mouret
* 2012 : Rise of the guardians gant Peter Ramsey, (eilmouezhiañ Jack Frost)
* 2013 : Tu honoreras ta mère et ta mère gant Brigitte Roüan
* 2014 : Saint Laurent gant Bertrand Bonello
* 2016 : La Danseuse gant Stéphanie Di Giusto • Juste la fin du monde gant Xavier Dolan
* 2017 : Ordalie gant Sacha Barbin (berrfilm) : Jean
* 2018 : 9 doigts gant F. J. Ossang : an doktor • Eva gant Benoît Jacquot : Bertrand Valade • Un peuple et son roi gant Pierre Schoeller : Basile • Les Confins du monde gant Guillaume Nicloux : Robert Tassen
* 2019 : Sibyl gant Justine Triet : Igor Maleski
* 2022 : Plus que jamais gant Emily Atef

## Enorioù

E 2015 e voe lakaet da varc'heg Urzh an Arzoù hag al Lizhiri Bro-C'hall.
# Gasperina

Gasperina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Gaspésie

Gaspésie zo ul ledenez e reter Kebek, er reter da saonenn ar Matapédia. En hanternoz dezhi emañ ar Stêr Sant-Laorañs, Pleg-mor Sant-Laorañs er reter, ha Pleg-mor an Tommderioù er c'hreisteiz.
Dont a ra an anv Gaspésie eus ar ger Gaspé, deuet eus ur ger mikmakek « Gespeg », hag a dalv kement ha « penn an douar ».
# Gaspar de Zúñiga y Acevedo

Gaspar de Zúñiga y Acevedo, ganet e Monterrei, e Galiza, e 1560, ha marvet e 1606 e Lima, Perou), a oa pempet kont Monterrey, ha navet besroue Spagn Nevez.
# Gassino Torinese

Gassino Torineze (Gasso e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Gast, alatô!

Gast, alatô! – Petit lexique du breton parlé à Lampaul, à Plouarzel et à Trézien zo ul levr savet gant Yann Riou, hag embannet gant Emgleo Breiz e 2008.
Geriaoueg ar brezhoneg komzet e Lambaol-Blouarzhel eo an oberenn, anezhi un dastumad boulc'het e 1987.
# Gasteiz

Gasteiz (Vitoria e spagnoleg; ent-ofisiel: Vitoria-Gasteiz) eo kêr-benn proviñs Araba‎, unan eus ar 7 proviñs a ya d'ober Euskal Herria, er c'hreisteiz d'ar Pireneoù.
# Bolton

Un distrig deuet da vezañ er pleustr ur velestradurezh unvan abaoe freuz Kuzul-Kontelezh Manchester-Veur e 1986, eo Bolton.

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel Distrig Bolton
# Bolyeriidae

Bolyeriidae :
| Casarea dussumieri ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Urzhad : | Squamata |
| Isurzhad : | Serpentes |
| Kerentiad : | Bolyeriidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bolyeriidae zo ur c'herentiad e rummatadur ar stlejviled, ennañ daou spesad naered.

## Spesadoù

* Genad Bolyeria
** Bolyeria multocarinata
* Genad Casarea
** Casarea dussumieri
# Bolz-enor

Ur savadur stumm ur wareg en e greiz eo ar volz-enor gant ur volzenn etre div dolzenn vañsonerezh m'emañ o pouezañ warno. Savet e vez bolzioù-enor a-dreuz an hentoù pe war o lezoù. Evit enoriñ an unpennoù hag ar pennoù brezel e vezont savet peurliesañ. Lod anezho zo bet savet a-dal da ramparzhioù ar gêrioù mogeriet. Gwechall e veze bolzoù-enor da-c'hortoz, (graet e prenn) en antreoù ar c'hêrioù pa veze ur roue o tont e-barzh. Koulskoude eo bet brudet ar Romaned pa oant kustum da sevel bolzoù-enor graet e mein-benerezh en enor d'an trec'hioù graet gant o impalaerien hag o jeneraled. Renevesaet eo bet ar c'hustum gant unpennoù Europa adal ar XVII$^{vet}$ kantved, gant Loeiz XIV a Vro-C'hall hag meur ar roue all da c'houde. An diktatour gall Napoléon Bonaparte en deus lakaet da sevel div volz-enor e Pariz (An Ambroug-kezeg hag ar Steredenn).

## Bolzoù-enor brudet

* Gwelout ivez Bolzoù-enor roman.

### Alamagn

* Dor Brandenbourg, e Berlin
* Siegestor e München

### Aostria

* Siegestor e Innsbruck

### Belgia

* Dor Menin e Ieper
* Bolz-enor an Hanter-kant bloaz e Brussel

### Bro-C'hall

* Dor Pariz e Lille
* Bolz-enor Montpellier
* Bolz-enor an Ambroug-kezeg (Pariz)
* Bolz-enor ar Steredenn (Pariz)
* Dor Sant-Denez e Pariz
* Dor Sant-Marzhin e Pariz
* Dor Meurzh e Reims
* Bolz-enor Glanum e Saint-Rémy-de-Provence
* Bolz-enor Germanicus e Saintes

### Italia

* Bolz Trajan, en Ancona,
* Bolz-enor Aogust (Aosta),
* Bolz-enor Benevento)
* Arco del Sacramento, Benevento
* Arco di Traiano (Canosa), e Canosa di Puglia
* Bolz-enor Augusto (Fano),
* Bolz-enor ar Peoc'h, e Milano,
* Bolz-enor Aogust (Rimini),
* Bolz-enor Kustentin, e Roma,
* Bolz-enor Septimus Severus e Roma,
* Bolz-enor Titus e Roma,
* Arco di Adriano (Capua), e Santa Maria Capua Vetere,
* Arco di Augusto, del 9-8 a.C., Susa
* Arco di Riccardo, e Trieste,
* Arco dei Gavi, e Verona
* Arco di Augusto, Aosta
* Arco di Augusto, Susa
* Arco di Augusto, Fano
* Arco di Riccardo, Trieste
* Arco dei Gavi, Verona
* Arco di Traiano, Ancona
* Arco di Traiano (Porta Aurea), Benevento
* Arco del Sacramento, Benevento
* Arco di Adriano, Santa Maria Capua Vetere

### Kroatia

* Bolz-enor Sergius e Pula (Istria)

### Libia

* Bolz-enor Septim Sever e Leptis Magna

### Rouantelezh-Unanet

* Bolz-Enor-Marmor (Marble Arch) e Londrez

### Spagn

* Bolz-enor e Barcelona
* Dor ar Pont e Cordoba
* Dor Alcalà e Madrid
# Bolz-enor Septimius Severus

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Eizh bolz-enor a vez anvet Bolz-enor Septimius Severus peurvuiañ, dre ma'z int bet savet d'an impalaer roman Septimius Severus (146-211).
Aljeria
Italia
* Bolz-enor Septimius Severus (Roma).
* An Arco degli Argentari, er Foro Boario, e Roma.
Libia
Siria
* Bolz-enor Palmira.
* Bolz-enor Septimius Severus (Latakia).
Tunizia
* Bolz-enor Septimius Severus (Dougga).
* Bolz-enor Septimius Severus (Haidra).
* Bolz-enor Septimius Severus e Leptis Magna
* Bolz-enor Septimius Severus e Roma
* Bolz-enor Septimius Severus e Dougga
* Bolz-enor Septimius Severus e Haidra
* Bolz-enor Septimius Severus e Lambaesis
* Bolz-enor Septimius Severus e Latakia
* Bolz-enor Septimius Severus e Palmira