OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Traité sur la tolérance

Traité sur la tolérance zo un oberenn diwar zorn François Marie Arouet, anavezetoc'h evel Voltaire, savet e 1762 hag embannet er bloaz war-lerc'h. Ur skrid a-bouez eo diwar-benn ar frankiz da soñjal, hag an doujañs ouzh ar soñjoù disheñvel.
Savet e oa bet da zifenn brud ar protestant gall Jean Calas (1698-1762), tamallet e gaou, boureviet ha lakaet d'ar marv e Toloza war zigarez en dije bet drouklazhet e vab Marc-Antoine da virout outañ da gemer ar relijion gatolik. Stagañ a reas Voltaire da vrudañ an afer ha da ziskouez diboellegezh an arguzennerezh. En 1765 e voe advarnet an afer, kavet Calas digablus, ha roet 36 000 lur gall d'e diegezh.

## Menegoù

* Daou-ugent mil a dud zo o chom en Europa ha n'emaint ket en Iliz Roma; ha ret e ve lavaret da bep hini anezhe, Aotrou, dre ma'z oc'h daonet hep mar, ne zebrin na ne gomzin na n'em bo darempred ebet ganeoc'h ?'"
| Komz-plaen | Histoire de Charles XII (1731) • Lettres philosophiques (1734) • Cosi-Sancta (1746) • Zadig (1747) • Le Monde comme il va (1748) • Bababec et les fakirs (1751) • Le Siècle de Louis XIV (1751) • Micromégas (1752) • Les Deux Consolés (1756) • Essai sur les mœurs et l'esprit des nations (1756) • Histoire des voyages de Scarmentado écrite par lui-même (1756) • Songe de Platon (1756) • Candide (1759) • Femmes, soyez soumises à vos maris (1759-1768) • Histoire d'un bon bramin (1761) • Traité sur la tolérance (1763) • Ce qui plaît aux dames (1764) • Commentaires sur Corneille (1764) • Dictionnaire philosophique (1764) • Jeannot et Colin (1764) • De l'horrible danger de la lecture (1765) • Petite digression (1766) • Le Philosophe ignorant (1766) • L'Ingénu (1767) • L'Homme aux quarante écus (1768) • La Princesse de Babylone (1768) • Histoire du parlement de Paris (1769) • L'Évangile du jour (1769-1780) • Questions sur l'Encyclopédie (1770-1772) • Le Crocheteur borgne (1774) • De l'Encyclopédie (1774) • Éloge historique de la raison (1774) • Le Taureau blanc (1774) • Les Dialogues d'Evhémère (1777) |
| Barzhoniezh | La Henriade (1723) • La Pucelle d'Orléans (1752) • Poème sur le désastre de Lisbonne (1756) |
| C'hoariva | Œdipe (1718) Hérode et Mariamne (1724) • Zaïre (1732) • L'Enfant prodigue (1736) • La Mort de César (1736) • Le Fanatisme ou Mahomet le Prophète (1741) • Mérope (1743) • La Princesse de Navarre (1745) • Oreste (1750) • Le Duc de Foix (1752) • Rome sauvée (1752) • L'Orphelin de la Chine (1755) • Le Café ou l'Écossaise (1760) • Tancrède (1760) • Olympie (1762) • Irène (1778) • Agathocle (1779) |

## Liamm diavaez

* (fr) Skrid 1763
# Tragopan satir

Tragopan satir :
| Ur par Tragopan satyra. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Tragopan |
| Anv skiantel ||
| Tragopan satyra (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An tragopan satir a zo ur spesad evned, Tragopan satyra an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Meleagris satyra (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar vleuñv, broñs ha delioù peurvuiañ.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e menezioù Himalaya.

## Liammoù diavaez

* (en) Tragopan satyra war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Tragopan satyra war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tragopan satyra.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tragulidae

Tragulidae :
| Tragulus javanicus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Tragulidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tragulidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ 'z eus daskirierien bihan hag a vev en Afrika pe en Azia.

## Spesadoù

* genad Hyemoschus
** Hyemoschus aquaticus
* genad Moschiola
** Moschiola indica
** Moschiola kathygre
** Moschiola meminna
* genad Tragulus
** Tragulus javanicus
** Tragulus kanchil
** Tragulus napu
** Tragulus nigricans
** Tragulus versicolor
** Tragulus williamsoni
# Trainspotting (romant)

Trainspotting zo ur romant bet skrivet gant Irvine Welsh e 1993.Embannet eo bet gant Martin Secker&Warburg Ltd. E romant kentañ eo, hag ennañ e kont buhez ur strollad tud yaouank eus Leith (Dunedin) hag a gas lod brasañ o amzer o kemer heroin. Dindan stumm pennadoù berr eo skrivet, hag e kejer ivez gant mignoned an harozed. An holl dudennoù a zo tapet gant un dra bennak, heroin pe traoù all. An darvoudoù kontet er romant a c'hoarvez etre kreiz ha dibenn ar bloavezhioù 1980. Lakaet eo bet ar romant da film gant Danny Boyle e 1996.
E luc'haj Dunedin emañ ar skrid.

## Tudennoù pennañ

* Mark "Rent Boy"/"Rents" Renton : an haroz (pe kentoc 'h an enep-haroz) eo, an hini yac'hañ ha speredekañ eus ar strollad. Heroin a dap a-benn pellaat diouzh ar gevredigezh.
* Simon "Sick Boy" Williamson : ur mignon a-gozh da Renton. Ur paotr a blij dezhañ merc'heta eo, ha plijet-bras eo ivez gant Sean Connery. Ur sell uhel warnañ e-unan en deus.
* Daniel "Spud" Murphy : an hini jentilañ er strollad eo. N'eo ket gwall speredek, met an holl re all a gar hag a warez anezhañ.
* Francis "Franco" Begbie : un den feuls eo, evañ a ra kalz, amfetamin a gemer, met ne gemer ket heroin.
* Davie Mitchell : an hini a zon e diavaez ar strollad : ne gemer tamm dramm ebet, skolveuriet eo bet. Kemm a zo en e vuhez pa zizolo en deus tapet ar SIDA.
* Tommy Laurence : mignon da Renton abaoe o yaouankiz. Ne gemer tamm heroin ebet, met evañ a ra, speed a gemer ivez, ha dedennet-bras eo gant ar vell-droad hag Iggy Pop. Ur wech dispartiet diouzh e vignonez e stag gant an heroin, hag e dibenn ar romant en deus ar SIDA.

## Dodennoù pennañ

Welsh a laka ar gaoz war identelezh Skos, hag implij an dramm eo tem pennañ ar romant. Welsh ne ro tamm kentel ebet war ar poent-se : e dibenn ar romant e vez trubardet holl e vignoned gant Renton, hag ez a kuit da Amsterdam, en ur gas gantañ an hol argant o deus dastumet goude bezañ gwerzhet ur bern dramm. Anv a zo ivez eus an arzourien o deus levezonet Welsh hag e zoare da skrivañ : David Bowie, The Velvet Underground, Joy Division, The Pogues, Lou Reed, Frank Zappa pe c'hoazh The Smiths. Anv an dudenn anvet Mother Superior a zeu eus ar ganaouenn Happiness Is A Warm Gun, gant The Beatles.

## Levrlennadur

* Irvine Welsh (1993), Trainspotting, Vintage, 2008, ISBN 978-0-09-946589-8 (en)
* Trainspotting, Points, 2013, ISBN 978-2-7578-1280-8 (fr)

## Gwelout ivez

* Trainspotting

## Liamm diavez

* Irvine Welsh o kaozeal diwar-benn Trainspotting war BBC World Book Club
# Trahaearn

Trahaearn zo un anv-badez kembraek.

## Tud

* Trahaearn ab Ieuan ap Meurig (fl. 1450-63), noblañs eus Sir Fynwy
* Trahaearn ap Caradog (m. 1081), roue Gwynedd
* Trahaearn Brydydd Mawr (c. 1300-50), barzh er Grennamzer
# Usedom

Usedom (en alamaneg) pe Uznam (e poloneg) zo un enezenn vras war harzoù Alamagn ha Polonia, war aod ar Mor Baltel. Emañ bae Pomerania en norzh dezhi ha lenn-vor Szczecin er su. Emañ al lodenn vrasañ eus an enezenn e stad alaman Mecklenburg-Vorpommern (Mecklenburg-Pomerania ar C'hornôg), tra m'emañ ar gêr vrasañ, Świnoujście, el lodenn bolonat anezhi, er reter. En holl en em astenn war ur gorread a 445km² (373km² en Alamagn ha 72km² e Polonia) ha 76 500 a dud zo o chom enni (31 500 en Alamagn ha 45 000 e Polonia).
Abaoe ar bloavezhioù 1990 ez eo an touristerezh an obererezh pennañ, nemet e Świnoujście hag a zo ur porzh bras.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Usenet

Usenet (anavezet ivez evel Netnews) zo ur rouedad foromoù ijinet e 1979 ha diazezet war ar protokol NNTP, implijet dre Internet. Dont a ra an anv Usenet eus Unix User Network, hag implijet e vez evel un anv divoutin bremañ.

## Istor

Krouet eo bet Usenet e 1979 gant studierien eus Norzhkarolina : Tom Truscott, Jim Ellis, Denis Rockwell ha Steve Daniel, eus Dake, ha Steve Bellovin, eus Chapel Hill.
Ganet eo neuze war-lerc'h al lizheroù elektronek (pe posteloù) e 1972, pe war-lerc'h TCP/IPe 1974, met a-raok DNS e 1983, ha pell a-raok ar World Wide Web e 1989. Koazhañ a ra gant diorroadur ar blogoù.
# Usher (kaner)

Usher (e anv gwir Raymond Terry Usher V) zo ganet d'ar 14 a viz Here 1978 e Dallas, Texas. Anavezet eo evel aktour, dañser, kaner ha produer. An dud tost dezhañ e bed ar sonerezh zo Alicia Keys, Justin Bieber, Ludacris ha Niki Minaj. Tameka Foster eo e wreg, ganti en deus bet daou baotr.

## Pladennoù

* Usher (1994)
* My Way (1997)
* 8701 (2001)
* Confessions (2004)
* Here I Stand (2008)
* Raymond v. Raymond (2010)
* Versus (2010)

## Liammoù diavaez

* http://www.ushernow.com/
* http://www.myspace.com/usher
# Uscio

Uscio zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Usellus

Usellus zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Usher

Usher zo un anv-kadarn saoznek, hag un anv-tiegezh .

## Gerdarzh

Dont a ra eus an anv gallek "huissier", ha kar eo d'an anv brezhonek urcher.

## Tud

* James Usher, (pe Ussher) 1625 - 1656, arc'heskob Armagh, en Iwerzhon
* John Palmer Usher, kargad stadunanat, kuzulier gant Abraham Lincoln
* Paul Usher, aktour saoz
* Raymond Terry Usher, kaner stadunanat, Usher e anv-micher.

## Lennegezh

* The Fall of the House of Usher, un danevell gant Edgar Poe e 1839

## Lec'hanvadurezh

* Usher, Western Australia
* Mount Usher, ur menez en Antarktica

## Pennad kar

* Ussher
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Ushuaia

Ushuaia (distagadur spagnolek LFE: [uˈswaʝa]) eo kêr-benn Proviñs Douar an Tan en Arc'hantina. Lakaet e vez da vezañ ar gêr ar muiañ er su eus ar bed. Emañ Ushuaia war ribl ur bae bras war aod su Enez Veur Douar an Tan; en norzh dezhi emañ ar Menezioù Martial hag er su dezhi, Kanol Beagle. E 2010 e oa 56 956 a dud o vevañ enni.
Ur porzh don he deus, unan eus ar re dostañ eus Antarktika.

## Anv

Dont a ra eus ar yezh yamanek ush (er foñs) ha wuaia (bae pe ouf).

## Gevelliñ

* Nuuk (Greunland)
* Utqiagvik (Alaska)
* Santos (Brazilia)
* Punta Arenas (Chili)
* Eilat (Israel)
* San Miguel de Allende (Mec'hiko)
* Hammerfest (Norvegia)
* Jalostotitlán (Mec'hiko)
* Latium (Italia)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (es) Kêr Ushuaia (lec'hienn ofisiel)
# Usini

Usini zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Vancouver

    Evit implijoù all, gwelet Vancouver (disheñvelout).
    Diwar-benn kêr Vancouver eo ar pennad-mañ. Evit an enezenn, sellit ouzh Enez Vancouver
Vancouver zo ur gêr vras e kornôg Kanada, war aod ar Meurvor Habask.
Kêr vrasañ proviñs Kolombia Breizh-Veur eo, war aod kornôk Kanada, nepell diouzh an harzoù gant SUA. War an douar-bras emañ ha n'emañ ket war Enez Vancouver e-tal dezhi. Savet e voe ur gêr vihan anvet "Gastown" eno e 1862, gant trevadennerien. Adanvet e voe "Vancouver" e 1886 diwar anv ar moraer George Vancouver (1757-1798).
Bremañ ez eus ouzhpenn 630 000 a dud o chom e kêr ha war-dro 2 vilion hanter en tolpad-kêrioù (Vancouver Vras). Emañ an hanter eus annezidi Kolombia Breizh-Veur o vevañ eno, abalamour m'en em astenn ar Menezioù Roc'hellek, didud a-walc'h, war an darn vrasañ eus ar broviñs. Ar gêr kanadian gant ar brasañ stankter poblañs eo. Anavezet eo Vancouver evit kalite ar vuhez. An hanter eus an annezidi n'o deus ket ar saozneg pe ar galleg evel yezh-vamm.
Brasañ porzh ar vro e porzh "Metro Vancouver", hag ar 4$^e$ en Amerika a-bezh. Foresterezh ha touristelezh eo an daou obererezh ekonomikel pennañ. Eno e oa bet dalc'het ar C'hoarioù Olimpek ha paralimpek goañv e 2010.

## Gevelliñ

Gevellet eo Vancouver gant :
* Odessa ( Ukraina) e 1944
* Yokohama ( Japan) e 1965
* Dinedin ( Bro-Skos) e 1978
* Guangzhou ( Sina) e 1985
* Los Angeles ( Stadoù-Unanet) e 1986

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel Vancouver
# Vandaleg

Ur yezh c'hermanek e oa ar vandaleg, tost-tre moarvat ouzh ar goteg. Komzet e veze gant ar Vandaled, ur meuriad german hag a veve e kreisteiz bro-Spagn e deroù ar IV$^e$ kantved ha neuze a aloubas goude-se Afrika an hanternoz ma voe krouet ganto ur rouantelezh a voe distrujet gant Justinianus Iañ er seizhvet kantved. Mont a reas da get moarvat un tammig goude-se.
N'anavezer ar vandaleg nemet dre un nebeud anvioù tud hag ur varzhoneg latin eus ar pevarvet kantved:
    Inter eils Goticum scapiamatziaiadrincan
    non audet quisquam dignos educere versus.
    ("E-touez ar C'hoted eils scapiamatziaiadrincan,
    ne greder ober gwerzennoù dereat")
Ar vandaleg a zo aes da gompren hag a zo kevatal d'ar goteg hails! skapjam matjan jah drigkan!' ("Salud ! hor bezet boued hag evaj")

## Gwelet ivez

Vandaled
Goteg
Yezhoù germanek
# Van Loo

Van Loo zo anv un tiegezh livourien c'hall, a orin izelvroat:
** Jacob van Loo (1614-1670)
** Jean van Loo
** Louis-Abraham van Loo (v. 1641-1712)
** Jean-Baptiste van Loo (1684-1745)
** Louis Michel van Loo (1707-1771)
** François van Loo (1708-1732)
** Charles Amédée Philippe van Loo (1717-1795)
** Charles André van Loo (1705-1765), lesanvet « Carle Van Loo »
** Jules-César-Denis van Loo (1743-1821), e vab
* Albert Vanloo (1846-1920), skrivagner belgiat
# Vancouver (Washington)

    Evit sterioù all an anv Vancouver, gwelit ivez ar pennad Vancouver (disheñvelout).
Vancouver zo ur gêr lec'hiet e mervent stad Washington er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 161 791 a annezidi o chom enni, pa oa 46 380 hepken e 1990. War ribl ar stêr Columbia emañ, e-tal Portland, kêr vrasañ stad Oregon.
Anvet e voe ar gêr diwar anv an ergerzhour saoz George Vancouver, ha savet e voe araok kêr Vancouver e Kanada, 500 km muioc'h en Norzh.
* Sell eus Vancouver eus glannoù Oregon
* Smith Tower
* Esther Short Park

## Kêrioù gevellet

* Joyo, Japan
* Arequipa, Perou, etre 1961 ha 1993

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vandalerezh

Gant ar ger vandalerezh e venner deskrivañ ar freuz, pe an holl zistrujoù, pe oberoù gwasterezh diabeg, a vez kaset da benn war madoù foran pe prevez. Peurliesañ ez eo ar savadurioù pe ar madoù diloc'h a vez skoet gant ar vandalerezh, lec'hiennoù naturel, dielloù pe oberennoù arz, ha kement tra a ra identelezh ur sevenadur, e c'hlad peurgetket. Er yezh pemdez avat e vez implijet evit seurtoù gwasterezh all.
E damm hent en istor en deus graet ar ger-mañ abalamour d'an implij zo bet graet anezhañ gant an istorourien gristen dieubet gant Bizantion pa voe sujet ha lakaet da sklaved ar Vandaled trec'het ganto goude diskar rouantelezh "barbar" Kartada e 536; heskinet e oa bet tud an iliz roman gant ar Vandaled a oa Arianed anezho.

## Deskrivadur

Dre vras e vez graet vandalerezh eus un taol gaou bet graet evit ar blijadur da noazout ouzh an nesañ. Implijet e vez an termen, da skouer, evit ober anv eus kemmoù n'int ket bet aotreet pe en enep da c'hoantoù an dud dre vras.

### War ar Genrouedad

Gant diorroidigezh ar Genrouedad ez eus bet kemmet alies, hep aotre, pajennoù Web. En degouezh-mañ e vez graet gant vandalerezh evit ober anv eus emzalc'h un den a fell dezhañ noazout a-ratozh-kaer ouzh ul lec'hienn. Alies e vez graet en ur gas da benn tagadennoù bras.

#### Wikipedia

War Wikipedia n'eus ket kalz a vandalerezh peogwir e c'hall bezañ gwelet aes ha dizarbennet fonnus.
Padal e vez kalzig a dabutoù, pa sav dizemglev etre an dud diwar-benn danvez pennad pe bennad.
Lenn ivez Petra ober pa vez un taol vandalerezh war Wikipedia?

## Istor

Evit doare eo bet implijet ar ger-mañ evit ar wech kentañ e-pad an dispac'h gall d'an 10 a viz Genver 1794 gant Henri Grégoire, eskob bonreizhel Bleaz, en e zanevell bet kaset d'ar Gonvañsion ma implije ar ger-se evit ober anv eus emzalc'hioù lu ar Republik.
A-hed an istor eo bet implijet an distruj monumantoù bet savet gant ar renadoù kent da arouez ar cheñchamant galloud.
E-touez an degouezhioù vandalerezh nevez a-walc'h emañ an distruj monumantoù en Unaniezh Soviedel goude diskar ar renad ha distruj an delwennoù boudaat en Afghanistan gant an Dalibaned. Bez' emañ ivez an distruj monumantoù muzulman en ez-Yougoslavia asambles gant an dismatroù otoman o deus merket buhez ar rannved-se etre 1299 ha 1699.
# Van Kempen

Van Kempen zo un anv-familh nederlandek hag anv meur a zen :
* Ad van Kempen, un aktor eus an Izelvroioù
* Michiel van Kempen, ur skrivagner izelvroat
* Paul van Kempen, ur penn laz-seniñ
* Piet van Kempen, ur marc'hhouarner eus an Izelvroioù
* Thomas von Kempen, pe Thomas a Kempis, ur manac'h izelvroat

## Gwelet ivez

* Kempen
# Vancouver (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Vancouver a zo un anv hag a c'hall ober dave da veur a dra.

## Tud

* George Vancouver (1757-1798) merdeer eus Breizh-Veur bet ergerzhet gantañ aodoù norzh Meurvor Habask en Amerika.

## Anvioù-lec'h

* Enez Vancouver, enezenn vrasañ aodoù kornaoueg Kanada.
* Vancouver, kêr vrasañ Kolombia Breizh-Veur e Kanada.
* Vancouver, ur gêr e stad Washington e Stadoù-Unanet Amerika.

## Traoù all

* Gwez-sapr Vancouver (Abies grandis)
# Yezhoù finnek (baltek-finnek)

Un isskourr eus ar yezhoù finnek-ougrek eo ar yezhoù finnek-mañ, ennañ 1 yezh komzet e Finland:
* Yezhoù tcheremisek
* Yezhoù finnek-mordvinek

## Gwelet ivez

* Yezhoù ouralek
# Yezhoù finnek (baltez-finnek)

Un is-skourr eus ar yezhoù baltez-finnek eo ar yezhoù finnek-man, ennañ 2 yezh komzet e Norvegia ha Sveden:
* Finneg Kven
* Finneg Torndedalen

## Gwelet ivez

* Yezhoù ouralek
* Yezhoù finnek-ougrek
# Yezhoù formozek

Ur skourr eus ar yezhoù aostronezek eo ar yezhoù formosek komzet gant pobloù-orin Taiwan (tro-dro da 2% eus ar boblañs).
Setu penaos e vez isrannet peuliesañ an 20 yezh bennaket renket er skourr-mañ (hervez Ethnologue 2005):
* Yezhoù atayalek (2 yezh)
** Atayaleg (泰雅語)
** Tarokoeg (太魯閣語)
* Yezhoù paiwanek (17 yezh)
** Yezhoù amisek-nataorek
** Amiseg (阿美語)
** Bounouneg (布農語)
** Basayeg (馬賽語)
** Babouzeg (貓霧語)
** Kavalaneg (噶瑪蘭語)
** Siraiyeg (西拉雅語)
** Honya (洪雅語)
** Ketangalaneg (凱達格蘭語)
** Koulouneg (龜崙語 )
** Paporeg (巴布拉語)
** Paiwaneg (排灣語)
** Pioumeg (卑南語)
** Pazeheg (巴宰語)
** Saisiyateg (賽夏語)
** Taoeg (邵語)
** Taokaseg (道卡斯語)
* Yezhoù tsouek (4)
** Rukaieg (魯凱語)
** Rannyezh an norzh (北鄒語) (1 yezh)
*** Tsoueg (鄒語)
** Rannyezh ar su (南鄒語) (2 yezh)
*** Kanakanaboueg (卡那卡那富語)
*** Saroeg (沙阿魯阿語)
Aet eo da get pe en arvar emañ meur a yezh formosek dre ma vez kemeret o flas gant ar sinaeg mandarinek. Nevez zo avat ez eus bet graet strivoù gant gouarnamant Taiwan evit o gwareziñ a-benn kas un tamm lusk dezhi en-dro ka kelennet e vez bremañ er yezhoù-mañ en un nebeud skolioù dre ar vro.

## Liammoù diavaez

* Geriaouegoù
* Titour diwar-benn ar yezhoù formosek
# Yezhoù gapounek

Ur skourr eus ar yezhoù sepikek-ramouek eo ar yezhoù gapounek, ennañ ur yezh nemetken:

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
# Yezhoù gbeek

Ur skourr eus ar yezhoù kwaek, a zo renket d'o zro e-touez ar familh nigerek-kongoek, eo ar yezhoù gbeek, a zo un 20 yezh bennak komzet etre reter Ghana ha kornôg Nigeria gant tro-dro da 4-8 milion a dud en holl.
Yezhoù dezrannel eo an holl yezhoù gbeek hag implijout a reont tonennoù.
Isrannet e vez ar yezhoù gbeek e pemp skourr pennañ.
* Eweeg (ewe, vhe, ewegbe) : ar yezh gbeek muiañ-komzet, gant tro-dro da 3 000 000 a dud e Ghana hag e Togo
** Anloeg (anlo)
** Kpandoeg
** Hoeg
** Fodomeg
* Foneg (fon, fongbe, popo) : komzet gant tro-dro da 1 700 000 a dud gant Foned Togo ha Benin
** Goungbeeg
** Kapseeg
** Agbomeeg
** Maksieg
* Adjaeg (aja, ajagbe, adja): komzet gant tro-dro da 1 300 000 a dud e Togo
** Dogboeg
** Sikpieg
* Geneg (gen, ge, mina, gengbe) : komzet gant tro-dro da 400 000 a dud e Togo
** Glidjieg
** Aneksoeg
** Agoyeg
* Yezhoù c'hwlaek-c'hwelek (phla-pherá) : komzet gant tro-dro da 400 000 a dud e Togo ha Benin
** Alada
** Toli
** Ayizo
# Yezhoù fourek

Ur skourr eus ar yezhoù nilek-saharek eo ar yezhoù fourekk (saozneg: Fur) ennañ div yezh tost-tre an eil d'eben:
* Foureg (fur) komzet e kornôg Soudan gant 500.000 den
* Amdangeg (amdang pe mimi): komzet e reter Tchad gant 5.000 den
# Yezhoù frankek izel

Renket e vez ar yezhoù frankek izel e-touez skourr ar yezhoù germanek izel eus familh ar yezhoù germanek.
Komzet e vez ar yezhoù frankek izel en Izelvroioù, e norzh Belgia, e Suafrika hag en Alamagn war lennoù ar Roen etre Kologn hag ar vevenn etre an Alamagn hag an Izelvroioù.
Tamm-ha-tam abaoe an XIXvet kantved en deus kemeret an alamaneg plas ar yezhoù frankek izel, en Alamagn.
Setu ur roll eus ar frankeg izel:
* Brabanteg
* Flandrezeg ar c'hornôg
* Flandrezeg ar reter
* Holandeg
* Afrikaneg (afrikaans )
* Kleverlandeg (zuid-Gelders)
* Limbourgeg

## Gwelet ivez

* Yezhoù germanek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Yezhoù galbiek

Un isskourr eus yezhoù karibek an norzh eo ar yezhoù galbiek, ennañ 1 yezh komzet e Venezuela dreist-holl:
# Yezhoù garoek

Un is-skourr eus ar yezhoù bodoek-garoek eo ar yezhoù garoek (garo) komzet en India hag e Bangladesh, ennañ an div yezh-mañ:
* ar garoeg
* ar megameg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù jingpoeg-konyakek-bodoek
# Yezhoù frizek

Ur skourr eus ar yezhoù germanek eo ar yezhoù frizek (Frysk pe friisk).
Komzet e vez rannyezhoù frizek a-hed aodoù Mor an Hanternoz, e proviñs Friz en Izelvroioù, e Saterland (Alamagn) hag e Schleswig-Holstein (Alamagn). En Izelvroioù emañ an darn vrasañ eus komzerien ar frizeg o vevañ (350 000 a dud).
Rannañ a reer ar yezhoù frizek e tri bloc'had pennañ:
* Frizeg ar c'hornôg pe, ent berr, Frizeg
* Frizeg ar reter
* Frizeg an norzh, disheñvel a-walc’h ar rannyezhoù anezhañ

## An disheñvelderioù etre ar yezhoù frizek

| Frizeg ar c'hornôg | holle | foarholle | each | noas | mûle | tosk | kin | wang | ear |
| Frizeg ar reter (Sealterfrysk) | Kop | Stierne | Oge | Nose | Mule | Tusk | Keeuwe | Soke | Oor |
| Frizeg an norzh (Mooring) | hood | foorhood | uug | noos | müs | täis | kan | siik | uur |
| Frizeg an norzh (Fering) | hood | braanj | uug | nöös | mös | tus | kan | sjuuk | uar |
| Saozneg | head | forehead | eye | nose | mouth | tooth | chin | cheek | ear |
| Brezhoneg | penn | tal | lagad | fri | genoù | dant | elgezh | boc'h, jod | skouarn |

## Skouerioù

Brezhoneg : Ar paotr a floure ar plac’h tro-dro d’hec’h elgez ha pokat a rae dezhi war he divjod. Nederlandeg : De jongen aaide het meisje langs haar kin en kuste haar op haar wangen. Alamaneg : Der Junge streichelte das Mädchen ums Kinn und küsste sie auf die Wangen. Saozneg : The boy caressed the girl round the chin and kissed her on the cheeks.
Frizeg an norzh (frasch) : Di dreng aide dåt foomen am dåt kan än mäket har aw da siike. Frizeg ar reter (seeltersk) : Die Wänt strookede dät Wucht uum ju Keeuwe un oapede hier ap do Sooken. Frizeg ar c’hornôg (frysk) : De jonge streake it famke om it kin en tute har op 'e wangen.
Alamaneg izel ar C'hornôg Friz ar Reter : De Jung straktde dat Wicht üm't Kinn to un tuutjede hör up de Wangen.
Friz ar C’hornôg (rannyezh) : De joôn streek ut moidje om de kin en smokte heur op de wange.
Groningeneg kozh : Der Jung strookde daet Wicht umme tsiin to unde tuude ier up Zeuken Groningeneg nevez : t Jong fleerde t wicht om kinne tou en smokte heur op wangen

## Sevenadur frizek

* Gysbert Japiks, barzh
* Rely Jorritsma, skrivagner/barzh
* Obe Postma, barzh
* Twarres. Gant ar strollad Twarres eo bet ledet ar frizeg e-mesk ar bobl e Belgia gant e ganaouenn Wêr bisto.

## Levrlennadur

* Handbuch des Friesischen / Handbook of Frisian Studies, embannadurioù Horst H. Munske (Tübingen: Niemeyer, 2001)
* Rolf H. Bremmer Jr, An Introduction to Old Frisian. History, Grammar, Reader, Glossary (Amsterdam ha Philadelphia: John Benjamins, 2009)