OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# 7,7 × 58 mm Arisaka

Ar 7,7 × 58 mm Arisaka, anvet a-wechoù 7,7 mm Japanese pe .31 Jap er broioù saoznek, a zo ur gartouchenn armoù-skoaz, implijet evel munision standart e fuzuilhoù ha mindrailherezioù 'zo en arme japanat eus 1940 betek fin an Eil Brezel-bed.

## Istor

Savet e oa bet 7,7 × 58 mm evit ar fuzuilh Arisaka 99 e 1939 a-benn kaout ur munision uheloc'h e c'halloud evit ar 6,5 × 50 mm Arisaka implijet betek-neuze. Heñvel a-walc'h e oa ouzh an .303 British. Daou stumm nes a voe produet, an eil anezhe gant un damvourled evit ar mindrailherezioù, hag egile dezhañ ur greuzenn.

### Implij

* fuzuilh "Arisaka" doare 99
* fuzuilh-vindrailher doare 97
* mindrailherez doare 92
* mindrailherez doare 99
Goude an Eil Brezel-bed e voe degaset kalz fuzuilhoù Arisaka 99 d'ar Stadoù-Unanet gant soudarded, evel trofeoù. Implijet e voent stank evit chaseal jiboez bras eno abalamour da c'halloud ar munision 7,7 × 58 mm. Diwar-c'hiz ez a ar c'halibr tamm-ha-tamm abalamour n'eus ket bet produet armoù nevez kambret evitañ abaoe ar bloavezhioù 1940.

## Daveennoù

* 1 2 (en) HAWKS Chuck, The 7.7x58mm Japanese Arisaka (lennet d'an 03/09/2024)
* 1 2 (en) JAMES Garry, WWII Rifles in the Pacific: M1 Garand vs. Arisaka, Guns&Ammo, 05/12/2013 (lennet d'an 03/09/2024)
# 7,62 × 39 mm M43

Ar 7,62 × 39 mm M43 (evit ar bloavezh 1943) zo ur munision soviedel savet da gentañ evit ar garabinenn SKS.
Implijet kalz eo er bed a-bezh abaoe ar bloavezhioù 1950 abalamour dezhañ bezañ tennet gant ar fuzuilhoù-arsailh AK-47. Uheloc'h eo e c'halloud-toullañ evit hini ar munisionoù 5,56 x 45 mm broioù AFNA pe ar c'hartouchennoù soviedel 5,45 × 39 mm M74 abalamour d'e voled gwisket gant dir. An danvez-se a oa bet dibabet evit abegoù ekonomikel da gentañ.

## Armoù kambret e 7,62 mm M43

* Karabinennoù : SKS, VZ 52/57, Rashid, Karabiner S. ;
* Fuzuilhoù-arsailh : AK-47/AKM-59 hag o c'hopiennoù, Sa Vz 58, RK 62, M4-WAC-47
* Fuzuilhoù-mindrailher / Mindrailherezioù : Kalachnikov RPK, RPD hag o c'hopiennoù.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# Agnes von Mansfeld-Eisleben

Agnes von Mansfeld-Eisleben (1551–1637) a oa kontez Mansfeld. Merc'h e oa da Johann (Hans) Georg I, kont Mansfeld Eisleben. Ganti e voe troet Gebhard, Senesal Waldburg, ha Priñs-Dilenner Köln hag arc'heskob Köln, ouzh ar feiz protestant. Diwar gement-se eo e c'hoarvezas Brezel Köln (1583–1588).
Mervel a eure e 1637.
# Agnese

Agnese zo un anv-badez italianek.

## Yezhoù all

* Agnes, en alamaneg ha svedeg.
* Inés e spagnoleg.
* Inès a-wechoù e galleg
* Inês en portugaleg

## Tud

* Agnese Visconti (1363 – 1391), itron Mantova, dibennet war urzh he fried war-zigarez e vije bet avoultrez
* Agnese del Maino (1401-1465), serc'h da zug Milano
* Agnese di Montefeltro (1470-1523), priñsez, mamm d'ar varzhez Vittoria Colonna.
* Agnese Nano, aktorez
# Agnese Visconti

Agnese Visconti (Milano, 1363 – Mantova, 1391) a oa ur briñsez italian, merc'h da Bernabò Visconti, aotrou Milano, ha da Beatrice della Scala.

## Hec'h eured

Ganet e oa Agnese en Milano, en Italia, hag an navet bugel eus seitek bugel he mamm hag he zad e oa. C'hoar e oa da Taddea Visconti, dimezet da Stephen III, Dug Bavaria hag a oa mamm da Isabeau Bavaria, pried da Charlez VI Bro-C'hall. Agnese evel he c'hoarezed a oa da ober euredoù a dalvoudegezh politikel.
He zad Bernabò a oa un despot kriz ha didruez, enebet ouzh an Iliz. Kemer a reas kêr Bologna digant ar pab, disteurel aotrouniezh ar pab, teurel e grabanoù war madoù an Iliz, ha difenn ouzh e sujidi kaout afer ebet gant Curia Roma. Eskumunuget e voe e 1363 gant Urban V eta, d'ar mare ma oa ar pab o prezeg brezel ar groaz enep dezhañ When Bernabò was in one of his frequent rages, only the children's mother, Beatrice Regina, was able to approach him.
E 1375 e oa bet prometet gant he zad he dimeziñ da vab Ludovico II Gonzaga. Evel argouroù e oa 50.000 skoed aour ha kêrioù Parma, Cremona, Brescia ha Bergamo. E 1380 e timezas da Francesco Iañ Gonzaga aotrou Mantova. Da geñver hec'h eured e roas Bernabò ha Beatrice d'o merc'h ul Libro delle Istorie del Mondo, un oberenn gant Giovanni di Benedetto da Como.

## Mamm

Ur verc'h he doe:
* Alda (?-30 a viz Gouhere 1405), a zimezas e 1405 da Francesco II Novello da Carrara, Aotrou Padova.

## Distroadet he zad

Pa c'hoarvezas an taol-stad a-enep Bernabò, kaset gant Gian Galeazzo Visconti, a lakaas bac'hañ, e kastell Trezzo, e eontr hag e vibien Ludovico ha Rodolfo, ec'h embannas Agnese e save a-grenn a-enep gwalloberoù he c'henderv. Degemer a reas e Mantova harluidi eus Milano a oa enebet ouzh aotrou nevez Milano.

## Kondaonet d'ar marv

Tamallet e voe dezhi bezañ avoultrez ha dibennet e voe war un dro gant he serc'heg, Antonio da Scandiano. Abegoù politikel a oa moarvat d'he c'hondaonidigezh.

## Goude he marv

Daou vloaz goude ec'h addimezas Francesco da Margherita Malatesta, hag e skoulmas un emglev gant aotrouien Rimini a-enep galloud Visconti Milano.

## Notennoù

* ↑ Barbara W. Tuchman, A Distant Mirror, p.263
* ↑ Tuchman, p.254
* ↑ http://www.storiadimilano.it/Arte/miniatori.htm
* ↑ https://web.archive.org/web/20160305044823/http://genealogy.euweb.cz/gonzaga/gonzaga2.html#F1
* 1 2 3 http://www.chieracostui.com/costui/docs/search/schedaoltre.asp?ID=909
* 1 2 3 https://web.archive.org/web/20070927050050/http://www.itis.mn.it/gonzaga/files/gonzaga/4_gonzaga/francesco1.html

## Pennadoù kar

* Bernabò Visconti
* Visconti
# Agnese del Maino

Agnese del Maino, ganet war-dro 1401 ha marvet d'an 13 a viz Kerzu 1465, a oa ur briñsez eus Milano, merc'h da Ambrogio del Maino a oa kont palatin ha kestor dug Milano.
Daou vreur he devoa, Lancillotto hag Andreotto, o daou e lez hag e kuzul an dug..
Dont a reas da vout serc'h da Filippo Maria Visconti (23 a viz Gwengolo 1392- 13 a viz Eost 1447), diwezhañ dug Milano eus an Tiegezh Visconti.

## Mamm

Div verc'h he doe gant an dug:
* Bianca Maria Visconti (31 a viz Meurzh 1425- 28 a viz Here 1468), a voe anvet dugez Milano e 1450, eviti da vout bastardez; dimeziñ a reas da Francesco Sforza, ha gantañ e tremenas dugelezh Milano eus an Tiegezh Visconti d'an Tiegezh Sforza;
* Caterina Maria, marvet un nebeud deizioù goude bout ganet, e 1426.
Daou bried en doe Filippo Maria:
* Beatrice di Lascaris, merc'h da ziwezhañ kont Tenda,
* Maria di Savoia.
Met bugel ebet n'en doe an dug digante, ha se zo kaoz e c'houlennas digant an impalaer Sigismondo di Lussemburgo anavezout Bianca Maria evel hêrez dezhañ. E 1431 e voe kaset mamm ha merc'h da chom da gastell Abbiate, a zo Abbiategrasso hiriv. Filippo Maria en devoa roet urzh da aozañ ur ranndi ma c'hallje Bianca vihan kreskiñ e-kichen he mamm.

## Poltredoù

Daou boltred anezhi zo anavezet, hag a weler amañ o-daou, met n'ouzer ket gant piv int bet graet.

## C'hoarigan

Agnese del Maino zo unan eus tudennoù ar c'hoarigan Beatrice di Tenda gant Vincenzo Bellini e 1833. Anna del Serre an hini a oa Agnese pa voe c'hoariet da gentañ en Teatro La Fenice e Venezia d'ar 16 a viz Meurzh 1833.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20100428115731/http://users.unimi.it/sforza/donne_e_nobildonne.htm#Amanti%20e%20concubine
* ↑ http://www.storiadimilano.it/cron/dal1401al1425.htm

## Pennadoù kar

* Bianca Maria Visconti
* Beatrice di Tenda
* Filippo Maria Visconti
# Agnes von Nürnberg

Agnes von Nürnberg (1366-1432) a oa abadez leandi Hof etre 1409 ha 1431. Merc'h e oa da Elisabeth von Meißen.
# Agnes von Staufen

Agnes von Staufen, pe c'hoazh Agnes von Hohenstaufen, a oa anv div vaouez:
* Agnes von Staufen (Habsburg) (e-tro 1165/1170–a-raok 1232), kontez Habsburg, gwreg Rudolf II (Habsburg)
* Agnes von Staufen (Pfalz) (e-tro 1176–1204), kontez Rheinland-Pfalz, tudenn bennañ an opera „Agnes von Hohenstaufen“ gant Gasparo Spontini
# Agneta

Agneta zo un anv-badez svedek.

## Yezhoù all

* Agnete, e daneg

## Tud

* Agneta Börjeson, anv gwir Agnes Börjeson, livourez svedat
* Agneta Horn, skrivagnerez eus ar XVIIvet kantved
* Agneta Ekmanner, aktorez svedat
* Agneta Lindén, aktorez svedat
* Agneta Prytz
* Agneta Sjödin, kaozeerez er skinwel svedek

### Agnetha

* Agnetha Fältskog, kanerez gant ABBA .

## Pennad kar

* Agnete
* Agnes
# Agnese da Montefeltro

Agnese da Montefeltro, pe Agnesina da Montefeltro (1431 – Mantova, 1456) a oa un itron a wad uhel en Italia ar XVvet kantved. Merc'h e oa da Guidantonio da Montefeltro, condottiero ha kont Urbino, ha da Caterina Colonna, merc'h da Lorenzo Onofrio Colonna.
E 1446 e timezas da Alessandro Gonzaga (1415-1466), breur da varkiz Mantova, met bugel ebet n'o doe.
E 1456 e varvas e Mantova d'an oad a 25 bloaz.
# Agnes von Kurowsky

Agnes von Kurowsky, pe Agnes von Kurowsky Stanfield (1892, Germantown, Philadelphia, Pennsylvania – 1984), a oa ur glañvdiourez stadunanat a vije bet diazez tudenn "Catherine Barkley" e romant Ernest Hemingway, A Farewell to Arms. Implijet e voe darvoudoù eus e vuhez en Italia gant Hemingway evit sevel dek danevell. Tud a faltazi, diazezet war e glañvdiourez Kurowsky, a weler en danevelloù A Very Short Story, The Snows of Kilimanjaro, hag A Farewell to Arms.

## He buhez

Agnes von Kurowsky Stanfield a oa ganet d'ar 5 a viz 1892, en Germantown, Philadelphia, Pennsylvania. Pa reas he zud anaoudegezh e oa he zad polonat o kelenn yezhoù e skol Berlitz Washington, D.C.. Nizez e oa d'an tisavour William Holabird, eus Chicago, hag a-berzh -mamm e oa merc'h -vihan d'ar jeneral Samuel Beckley Holabird. Meur a wech e tilojas an tiegezh hogen e Washington e oa ar gêr, hervez kalon Agnes. Skoliet e voe e Fairmont Seminary, heuliaén a reas ur stummadur evit labourat e levraoueg kêr Washington. E 1910 edo o labourat eno. En 1914 e tilezas al levraoueg da vont d'ur skol klañvdiourezed. Re c'horrek ha dizarvoud e kave al levraoueg, emezi, un dra bennak birvidikoc'h a felle dezhi.
Klañvdiourez e oa Agnes von Kurowsky en un ospital amerikan en Milano e-pad ar Brezel-bed kentañ . Unan eus ar glañvourien e oa Hemingway, ha karantez a vagas outi. Goude ar brezel, distro Hemingway da SUA, edo ar skrivagner o c'hortoz Kurowsky da zont d'e gaout, ha da zimeziñ. E-lec'h kement-se e resevas ul lizher diganti da lakaat fin d'o darempred. Distreiñ a reas Agnes da SUA, met gwech ebet n'en em adweljont.

## Bez

Beziet eo e Washington DC e bered an arme.

## Levrlennadur

* Reynolds, Michael S. Hemingway's First War, the Making of "A Farewell to Arms", Princeton University Press (1976)
* Hemingway, Leicester. My Brother, Ernest Hemingway, World Publishing Company (1961)
* Nagel, James. Ernest Hemingway, the Writer in Context, edited by the University of Wisconsin Press (1976)
* Reynolds, Michael S. The Agnes Tapes: A Farewell to Catherine Barkley, Fitzgerald/Hemingway Annual (1979)
* Bell, Millicent. "A Farewell to Arms: Pseudoautobiography and Personal Metaphor", Ernest Hemingway, the Writer in Context
* Baker, Carlos. Ernest Hemingway: a Life Story, Scribners (1969)

## Film

* In Love and War, film gant Sandra Bullock evel Agnes von Kurowsky ha Chris O'Donnell evel Ernest Hemingway.

## Liammoù diavaez

* Holabird info
* Hemingway website
* American Red Cross website
* Agnes von Kurowsky's personal papers
# Agnese di Montefeltro

Agnese di Montefeltro (Gubbio, 1470 – Roma, 1añ a viz Ebrel 1523) a oa ur varkizez italian, merc'h da Federico da Montefeltro, dug Urbino, ha da Battista Sforza e eil pried.
Koll a reas he mamm da zaou vloaz, e 1472, hag he zad da 12, e 1482, ha neuze e voe fiziet en he c'hoarezed henañ, dindan evezh breur he zad, Ottaviano Ubaldini della Carda. Kelennet e voe marteze gant Vespasiano da Bisticci, a oa levraouegour he zad, an dug Federico, ha kelenner he breur bihanañ Guidubaldo.

## Dimeziñ ha bugale

E 1489, da 19 vloaz, e timezas da Fabrizio Colonna (1460–1520), dug Paliano, ha c'hwec'h bugel o doe, en o zouez ar varzhez Vittoria Colonna.
Mervel a reas war he hent da Roma, goude bet o pirc'hirinañ e Loreto (Italia).
# Airbus A380

Airbus A380 a zo un nijerez gant pevar dazloc'her graet evit hir veajoù. Daou zoare anezhañ a c'haller kavout: an A380-800 evit treuzdougen etre 555 ha 845 beajour hervez an aozañ diabarzh, hag an A370-F evit ar fred hag a c'hall kas betek 150 tonennad fred gantañ. An trede nijerez vrasañ eus ar bed eo, hag an hini vrasañ e-touez ar re n'int ket empennet evit an arme. An nijerez dre zazloc'h kentañ eo ivez gant daou bont hed-ha-hed he c'horf.
Savet eo bet gant ar c'hevredad Airbus. An tammoù anezhañ a vez savet en Alamagn, Spagn, Frañs hag er Rouantelezh-Unanet. Kenstrollet e vezont e Toloza.
Gallout a ra mont en un tenn betek 15 000 km (kement hag adalek Chicago betek Sydney), gant un tizh a Mach 0.85 (1,050 km/h).
# Airasca

Airasca (Airasca e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Airola

Airola zo ur gumun en Italia, e proviñs Benevento, e rannvro Campania.
# Airiel

Airiel a zo ur strollad sonerezh shoegaze eus Chicago (Illinois). Pevar den a zo ennañ : Jeremy Wrenn, Chris DeBrizzio, Andrew Puricelli ha Mikey Pinaud. Pladennoù ar strollad a vez embannet gant Highwheel Records, un ti-embann pladennoù distag eo.

## Istor ar strollad

Airiel a zo bet savet e 1997, e Bloomington (Indiana) gant Jeremy Wrenn ha Shawn Delaney. Ar strollad a lakaas embann meur a bladenn EP gant an ti-embann Clairecords. Adembannet e voent goude-se dindan stumm ur c'houfrig anvet Winks and Kisses. E 2005 ec'h embannas ar strollad ur bladenn EP all anvet Airiel, ha treiñ a reas e reter ar Stadoù-Unanet. E miz Eost 2007 e teuas er-maez albom kentañ ar strollad, The Battle of Sealand he zitl. E dibenn 2007 e tispartias Wrenn ha DeBrizzio diouzh Osborne ha Rungger. Dilojañ a rejont da Vridgeport, e su Chicago. Un droiad er Rouantelezh-Unanet a reas ar strolald e miz Ebrel 2008, asambles gant ar soner Ulrich Schnauss.

## Sealand

A-benn o zrugarekaat eo bet lakaet holl izili ar strollad da aotrouien Sealand. Sañset e oant da ober un sonadeg eno hag a vefe bet skignet dre internet, a-benn ar fin ne vo ket anezhi rak izili ar strollad n'o deus ket asantet ket paeañ ar veaj da Sealand.

## War al leurenn

Brudet eo Airel evit ar sonadegoù roet ganto, ha dreist-holl abalamour da live ar sonerezh. Wrenn ha DeBrizzio o deus embannet e reont kemend-se a-ratozh-kaer.

## Izili ar strollad

* Jeremy Wrenn - kan ha gitar
* Chris DeBrizzio - gitar
* Andrew Puricelli - gitar boud ha kan
* Mikey Pinaud - taboulinoù

### Izili bet er strollad

* Cory Osborne - bass, vocals
* John Rungger - drums

## Pladennaoueg
### Pladennoù EP

* Frosted (2003)
* Dizzy (2003)
* Melted (2004)
* Crackled (2004)
* Airiel EP (2005)

### Pladennoù

* The Battle of Sealand (2007)

### Dastumadegoù

* Welcome to The Future (Highwheel Records gant ar ganaouenn "Peoria") (2006)
* Never Lose That Feeling (gant ar ganaouenn "Blowin Cool") (2006)

## Notennoù

* ↑ Biography at Allmusic.com

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Airiel war Myspace
# Aire-sur-l'Adour

Aira :
| Anv okitanek | Aira |
| Anv gallek (ofisiel) | Aire-sur-l'Adour |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Lanas |
| Arondisamant | Lo Mont de Marsan |
| Kanton | Adour Armagnac (pennlec'h) |
| Kod kumun | 40001 |
| Kod post | 40800 |
| Maer Amzer gefridi | Xavier Lagrave 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes d'Aire-sur-l'Adour |
| Lec'hienn web | http://aire-sur-adour.org/, http://www.aire-sur-adour.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 197 ann. (2020) |
| Stankter | 107 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 80 m bihanañ 68 m — brasañ 176 m |
| Gorread | 57,8 km² |
| kemmañ |
Aire-sur-l'Adour (Aira en okitaneg) zo ur gumun c'hall, e Tursan (en departamant Landes), war lez kleiz ar stêr Adour.
* Ar pont war an Adour.

## Istor

En Aire-sur-l'Adour e oa kêr-benn ar Vizigoted en amzer ar roue Alarig II.

## Monumantoù ha traoù heverk
### Ilizoù

Div iliz zo:
* an iliz-eskob
* an iliz Santez Quitteria, lakaet war roll ar Glad Bedel
* An iliz-eskob kozh, Saint-Jean-Baptiste d'Aire
* An iliz da Santez Quitteria

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Airfix

Airfixembregerezh, manufacturerDeiziad krouiñ1939 Tachenn labourmodel building DiazezerNicholas Kove StadRouantelezh-Unanet Perc'hennet gantHornby Hobbies Limited Sez sokialRouantelezh-Unanet Produaircraft model, scale model kit Lec'hienn ofisielhttps://uk.airfix.com/ :
Airfix zo un embregerezh maketennoù plastik saoz. Er Rouantelezh-Unanet an anv Airfix a vez implijet evit maketennoù pe soudarded plastik memes ma n'int ket bet savet gant an embregerezh-se. Graet e vez neuze gant an droienn "an airfix kit".
Airfix, savet e 1939, a oa perc'hennet gant Humbrol etre 1986 ha freuz-stal an 31 a viz Eost 2006. Abaoe 2007, Humbrol hag Airfix a zo bet adprenet gant Hornby.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Airfix
# Aire (Aostralia)

An Aire, pe Aire River e saozneg, zo ur stêr en Aostralia, e stad Victoria.
# Airbus

* Roet ez eus bet lañs d'ar pennad-mañ a-zivout an aernijerezh. Bez' e c'hellit klokaat pe gwellaat anezhañ hervez hoc'h anaoudegezhioù en ur gemmañ anezhañ.
Airbus eo ar rann eus Airbus Group SE a ra war-dro ar sevel nijerezioù sivil dreist-holl, ha milourel evit un darnig. Diazezet eo e Blanhac, e bannlev Toloza, ma vez peurstrollet an nijerezioù savet a-dammoù e Frañs, Alamagn, Spagn hag ar Rouantelezh-Unanet. En tu-hont d'an hanter eus nijerezioù sivil ar bed a vez savet gant Airbus.

## Ar seurtoù nijerezioù

* Airbus A300
* Airbus A310
* Airbus Beluga
* Airbus A318
* Airbus A319
* Airbus A320
* Airbus A321
* Airbus A330
* Airbus A340
* Airbus A350
* Airbus A380

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Aire

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Aire zo un anv-lec'h gallek, hag un anv-boutin gallek ouzhpenn.

## Lec'hioù
### Bro-C'hall

* Aire, kumun en Ardennes
* Aire-sur-l'Adour, kumun e Landes
* Aire-sur-la-Lys, kumun de Pas-de-Calais

### Suis

* Aire-la-Ville, kumun e kanton Genève
* Aïre, e kumun Vernier

## Stêrioù

* An Aire, stêr e Bro-C'hall
* An Aire, stêr e kanton Geneva
* An Aire, River Aire e saozneg, stêr e Bro-Saoz, adstêr d'an "Ouse"
* An Aire, Aire River e saozneg, stêr en Aostralia

## Anv-boutin

Un anv-boutin gallek eo, ha meur a ster dezhañ.
# Alis Breizh (1243-1288)

Alis Breizh, ganet e miz Mezheven 1243 e Kastell Susinioù ha marvet d'an 2 a viz Eost 1288, a oa merc'h d'an dug Yann Iañ ha d'e wreg Blanche de Navarre.
Dimeziñ a reas da Yann Iañ, kont Bleaz. Ganto o-daou e voe skoazellet urzhioù relijiel ha roet harp da sevel manatioù, evel da skouer hini La Guiche e Saône-et-Loire hiziv. Eno e voe beziet Alis goude he marv.
# Alisa

Alisa zo un anv-badez rusek, skrivet Али́са .

## Yezhoù all

* Alice, e galleg ha saozneg.
* Alicia, e spagnoleg

## Tud

* Alissa, laz-seniñ rus,
* Alisa Kleybanova, tenniserez rus,
* Alisa Marić, echedourez serb,
* Alyssa Nicole Pallett,
* Alisa Valdes (ganet e 1969 en Albuquerque, New Mexico) skrivagnerez stadunanat, oberourez The Dirty Girls Social Club.
# Aline Campos

Aline Campos da Silva, brudet evel Aline Riscado ivez, zo ganet d'an 12 a viz Here 1987 e Rio de Janeiro. Aktourez, kinnigerez skinwel, korollerez, diskouezerez-giz ha maouez ar rouedadoù sokial eo hi. Kroget e oa e 2011 gant ar vicher dañserez betek tizhout ar c'horollarvest e 2014. Goude-se e oa bet war ar vicher aktorez ha kroget e oa er skinwel, er stirad skinwel Vai que Cola ha goude-se er sinema er blockbuster Os Farofeiros e 2018.
# Aline Gleoneg

Aline Gleoneg, ganet e 1950 e Sant-Ivi zo un skrivagnerez vrezhonek, ha troourez diwar an italianeg.

## Troidigezhioù

* Bianca Silvestri, Avel draezh (Il vento di sabbia), Al Lanv, 2003.
* Luigi Pirandello, Danevelloù evit ur bloaz, Mouladurioù Hor Yezh, 2014.
# Alis e Bro ar Marzhoù (film 2010)

Alice in Wonderland ("Alis e Bro ar Marzhoù") a zo ur film faltazi amerikan bet sevenet gant Tim Burton. Skrivet eo bet ar senario gant Linda Woolverton. Mia Wasikowska, Johnny Depp, Helena Bonham Carter, Anne Hathaway, Crispin Glover, Michael Sheen ha Stephen Fry eo aktorien ar film. Diazezet eo ar film war daou romant skrivet gant Lewis Carroll, anvet Alice's Adventures in Wonderland (Troioù-kaer Alis e Bro ar Marzhoù) ha Through the Looking-Glass. Er film ez eus ur meskaj etre skeudennoù gant tud wirion ha skeudennoù bevaat e teir ment.

## Istor

E-pad un degemer aozet war an ton bras e c'houlenn Hamish Ascot ouzh Alice Kingsley (Mia Wasikowska) dimeziñ gantañ. Met n'eo ket gwall vrav Ascot, ha balc'h eo ivez. D'ar mare-se e wel Alis ul lapin gwenn un eurier en e zorn, hag a ra sin dezhi. Alice a dec'h kuit, war zigarez prederiañ war ar goulenn eurediñ hag ez a da heul a lapin betek en em gavout dirak ur wezenn varv. Etre gwrizioù ar wezenn e wel toull a lapin. Teñval eo diabarzh an toull. Stouiñ a ra Alis a-benn gwelout gwelloc'h hag e kouezh hag en em gav en ur bed he doa bet gweladennet a-raok, bed ar marzhoù an hini eo.
Met Alis n'he deus ket dalc'het soñj eus he beaj kent. Kejañ a ra ouzh tudennoù ar vro-se, evel al Lapin Gwenn Nivens McTwisp, Chessur Kazh ar Cheshire, Thackery Earwicket, Gad Meurzh, Mallymkun an Hunegan, ar c'hevelled Tweedle-Dum ha Tweedle-Dee ha Tarrant Hightopp an Toger Sot (Johnny Depp). Ne oar ket Alis eo bet tapet ar galloud e Bro ar marzhoù gant ar Rouanez Ruz Iracebeth (Helena Bonham Carter), sikouret gant ar Jabberwocky, ur boud spontus heñvel ouzh un aerouant. Evit ma vefe peoc'hus en-dro Bro ar marzhoù eo ret da Alis stourm asambles gant an Toger Sot hag ar Rouanez Wenn Mirana (Anne Hathaway).

## Sonerezh ar film

Sonerezh ar film a zo bet savet gant Danny Elfman, hag eñ boas da genlabourat gant Tim Burton. Ur bladenn ispisial, anvet Almost Alice, a zo bet embannt ivez, ma kaver tonioù bet savet gant sonerien bed awenet gant ar film : ar sonerien gitar boud Mark Hoppus ha Pete Wentz o deus savet an ton anvet « In Transit ». Avril Lavigne a gan "Alice (Underground)" ha Tokio Hotel a gan "Strange" asambles gant Kerli.
# Aline

Aline zo un anv-badez gallek.

## Yezhoù all

* Alina en italianeg ha kastilhaneg

## Tud

* Aline Calixto, kanerez vrazilian
* Aline Campos, dougerez-dilhad vrazilian
* Aline Dilbeek, santez
* Aline Duval, aktorez c'hall
* Aline Gleoneg, troourez ha skrivagnerez vrezhonek
* Aline MacMahon (1899-1991), aktorez stadunanat
* Aline Sitoe Diatta (1920-1944), harozez senegalat

### Alinne

* Alinne Moraes, dougerez-dilhad vrazilian

## Lennegezh

* Aline, romant gant Charles Ferdinand Ramuz.

## Chobiz

* Ar ganaouenn Aline, gant ar c'haner gall Christophe.

## Lec'hanvadurezh SUA

* Aline (Georgia)
* Aline (Oklahoma)
* Aline (Pennsylvania)

## Steredoniezh

* An asteroidenn (266) Aline

## Pennad kar

* Alina
# Aline Sitoe Diatta

Aline Sitoe Diatta (1920-1944), pe Aliin Situwe Jaata e wolofeg, a oa un harozez senegalat hag a stourmas a-enep an drevadennerien c'hall.
Ganet e oa en 1920, e Nialou, ur c'harter eus Cabrousse, e Kassa (Casamance, e galleg). Mont a reas da Ziguinchor da labourat evel simiadez, ha neket evel matezh. E-pad koulz ar sec'hour ez eas da Dakar, hag eno, evel diouganerez, e voe roet kefridi dezhi gant Doue, a-hervez, da vont da zieubiñ he fobl.
Pa voe e Kassa e sachas ar bobl da enebiñ ouzh ar gouarnamant gall ha lakaat a reas al labourerien-douar da baouez da c'hounit boued da werzhañ d'an drevadennerien evit ober boued evite.
Dre ma kave d'an drevadennerien e oa dañjerus ar vaouez-se e voe barnet ha kaset kuit da Tombouktou, e Mali. Eno e varvas en 1944 da 24 bloaz.