OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Loeroù Ruz

Krouet eo bet strollad Loeroù Ruz e miz Gwengolo 1993 gant c'hwec'h maouez hag a gan e brezhoneg Gwened. Difenn a reont ar brezhoneg dre ganañ evit dastum arc'hant da reiñ da skolioù Diwan pe d'an aozadurioù a sikour ar yezh. Galvet e vezont alies da gas an dro er festoù-noz hag er filajoù.

## Istor

En arbenn da bemzekvet deiz-ha-bloaz skol Loeiz Herrieu, Diwan an Oriant, e oa bet tri devezh gouel. Ur pred a oa bet d'ar sul 26 a viz Gwengolo 1993. Kanerien ha sonerien a oa er sal ha setu teir flac'h en em lakaet da ganañ, Sofi an Huñseg, Anaig Lucas ha Beatris ar Moing, o-zeir wa un dro evit ar wech kentañ. Ker brav o doa kanet ma voe buan-tre klask war o lerc'h evit kanañ er festoù-noz hag er filajoù. Buan-tre ivez e kreskas ar strollad hag un nebeud mizioù goude e oant aet a deir da eizh, gant Marie-Rose Pipet, Jislen ar Gwilhant, Magdi Bellego, Katrin Pasco ha Marie-Claire Louis. Un anv a oa ret kaout, unan a voe kavet evit o fest-noz kentañ e Pleuwigner : al « Loeroù Ruz ». E 2010 ne oant nemet c'hwec'h ken : Sofi an Huñseg, Anaig Lucas, Magdi Bellego, Gena Hellou, Vero Bourgeot, hag unan nevez, kelennerez e skol-vamm an Alre : Mari Stervinou.

## Danvez

E mod Bro-Gwened e kan Loeroù Ruz, unan a gas ar son hag ar re all a ziskan d'o zro : kas-a-barzh, hanter-dro, laridenn, kejaj, gavotenn Pourlet ur wech an amzer, ur polka ivez a-wechoù, kement-se evit ar festoù-noz. Kanañ a reont ar sonioù bet dastumet en ur selaou ar c'hanaouennoù kanet gant o zud-kozh, pe kanaouennoù savet gante pe c'hoazh gant o mignoned.

## Mennozhioù

Pal al Loeroù Ruz zo reiñ buhez ha talvoudegezh d'hor glad sevenadurel ha sikour an aozadurioù a labour da gemer krog er brezhoneg, ha skolioù Diwan Bro-Gwened da gentañ-penn rak bez' ez eo al Loeroù Ruz ur stollad « mammoù ha mammoù-kozh Diwan » evit ar brasañ niver anezhe. Kanañ a reont e brezhoneg ha bemdez e reont gantañ, er gêr gant o bugale hag o bugale-vihan. Tost d'ar gevredigezh Dastum eo al Loeroù Ruz ivez.
Hervez un dro-lavar, Ket bet james gwelet nep tu / Merc'hed hañval doc'h 'r Loeroù Ruz / Pa 'vez 'r Loeroù Ruz é kanal, / Vez razh an dud é tansal.

## Pladennoù

Div bladenn-arc'hant zo bet graet gant al Loeroù Ruz :
* Amzer ar merc'hed (1999)
* Ha c'hoazh unan !... (2003)
# Loezherieg-Dompêr

Loezherieg-Dompêr :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Luitré-Dompierre |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Felger-2 |
| Kod kumun | 35163 |
| Kod post | 35133 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Balluais 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Felger Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | https://luitre-dompierre.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 818 ann. (2020) |
| Stankter | 47 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 17′ 26″ Norzh 1° 22′ 02″ Kornôg / 48.2906, -1.3672 |
| Uhelderioù | bihanañ 78 m — brasañ 201 m |
| Gorread | 38,83 km² |
| Loezherieg-Dompêr ||
| kemmañ |
Loezherieg-Dompêr (Luitré-Dompierre e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen, e tolead Felger.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2019, en ur vodañ kumunioù Dompêr-an-Hent ha Loezherieg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kroaz bered Loezherieg.
* Saut Roland.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 8 Genver 2019 | 26 Mae 2020 | Joël Maupillé | | |
| 26 Mae 2020 | → bremañ | Michel Balluais | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Anv savet gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n° 2018-23776 du 17 octobre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Luitré-Dompierre" à compter du 1er janvier 2019.
* ↑ (fr) Brigitte Beaumert, « Pays de Fougères : Joël Maupillé élu maire de Luitré-Dompierre », La Chronique républicaine, 8 Genver 2019.
* ↑ (fr) « Pays de Fougères : Michel Balluais élu maire de Luitré-Dompierre », La Chronique républicaine, 27 Mae 2020.
# Loffre

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Loffre |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Loffre en Arondisamant Douai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Douai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Cœur d'Ostrevent |
| Kanton | Douai-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 59354 |
| Kod-post | 59182 |
| Maer | Yves Brillon |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,6 km² |
| Led | 50° 21' 25" Norzh |
| Hed | 03° 10' 12" Reter |
| Uhelder kreiz | 26 m |
| Uhelder bihanañ | 20 m |
| Uhelder brasañ | 39 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 757 (2007) |
| Stankter | 291 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Loffre a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.
* An ti-kêr

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Roch, bet savet e 1860 ha brasaet e 1896

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Yves Brillon | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Association d'histoire et de généalogie de Loffre
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lofa

Lofa zo ur gontelezh eus Liberia.

## Daveenn

* ↑ Disoc'hoù niveradeg 2008
g • ka • ke Kontelezhioù Liberia :
| Kontelezhioù | Bomi · Bong · Gbarpolu · Grand Bassa · Grand Cape Mount · Grand Gedeh · Grand Kru · Lofa · Margibi · Maryland · Montserrado · Nimba · River Cess · River Gee · Sinoe |
# Lofoten

Inizi Lofoten (pe Lofoten hepken) a ya d’ober un enezeg lec’hiet war aod Norvegia etre 67° ha 69° ledred norzh, en tu-hont da Gelc’h Arktika eta. Svolvær eo ar gêr vrasañ, lec'hiet e 68°14' Norzh. Dispartiet int diouzh an douar-bras gant dour ar Vestfjord. En em astenn a ra an inizi eus an norzh d’ar su.
Setu amañ an inizi pennañ : Austvågøy (526,7 km²), Vestvågøy (411,1 km²), Moskenesøya (185,9 km²), Flakstadøya (109,8 km²) haGimsøya (46,4 km²). Inizi bihanoc’h, Værøy ha Røst, zo er c'hreisteiz. Da 1 227 km² e sav gorread an enezeg en holl, ha gant 23 587 a dud e oa annezet e 2010.

## Liammoù diavaez

* Touristerezh

## Notennoù

* ↑ (en) Life in Norway
# Lys

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lys a c'hall bezañ meur a dra :

## Lec'hanvioù
### Belgia

* Lys, anv gallek ar stêr Leie, e Flandrez
* Lys (departamant), un departamant savet er vro da vare an Dispac'h Gall

### Bro-C'hall

* Lys (Layon), un adstêr d'al Layon, e kornôg Bro-C'hall
* Lys (Nièvre), ur gumun e departamant Nièvre
* Lys pe Lo Lis en okitaneg, ur gumun e Bearn
* Lys-lez-Lannoy, ur gumun en departamant Nord
* Lys-Saint-Georges, ur gumun en departamant Indre

### Italia

* Lys (Dora Baltea), un adstêr d'an Dora Baltea en Italia

## Tud

* Lya Lys (1908–1986), un aktorez ganet en Alamagn ha marvet er Stadoù Unanet

## Gwelet ivez

* Lyss
* Liss
# Lys (departamant)

Al Lys a oa anv un departamant gall krouet e Belgia etre 1795 ha 1814, war-lerc'h aloubidigezh ar vro gant an armeoù gall hag o stagidigezh ouzh Bro-C'hall. Dont a ra an anv eus ar stêr Lys.

## Savidigezh

Savet e voe an departamant e 1795, pa voe aloubet ar vro gant ar C'hallaoued, diwar douaroù kontelezh Flandrez. Brugge e oa ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù ha kantonioù

* Brugge, kantonioù: Ardooie, Bruges, Gistel, Ostend, Ruiselede, Tielt ha Torhout.
* Kortrijk, kantonioù: Avelgem, Harelbeke, Ingelmunster, Kortrijk, Menen, Meulebeke, Moorsele, Oostrozebeke ha Roeselare.
* Veurne, kantonioù: Diksmuide, Haringe, Nieuwpoort ha Veurne.
* Ieper, kantonioù: Elverdinge, Hooglede, Mesen, Passendale, Poperinge, Wervik hag Ieper.
War-lerc'h faezhidigezh Napoleon e 1814, e teuas an departamant da vout rann eus Rouantelezh Unanet an Izelvroioù. Dre vras e klot gant proviñs Kornôg-Flandrez e Belgia hiziv.
# Lys-lez-Lannoy

Lys-lez-Lannoy :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Lannoy |
| Kod kumun | 59367 |
| Kod post | 59390 |
| Maer Amzer gefridi | Gaetan Jeanne 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Lec'hienn web | www.ville-lyslezlannoy.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 13 797 ann. (2020) |
| Stankter | 4 232 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 20 m — brasañ 39 m |
| Gorread | 3,26 km² |
| kemmañ |
Lys-lez-Lannoy a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Luc, 1904.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Lyonesse

Lyonesse (pe Lyoness, pe Lyonnesse) eo an anv saoznek ha gallek a roer d'ar rouantelezh vrezhon mojennel a vez lec'hiet er maez d'an Inizi Sillan e mervent Kernev-Veur.
Meneget e vez anv Lyonesse alies gant hini Avalon, un douar mojennel all, ha gant an anv Trevelyan, anv un tiegezh a Gernev-veur, rak hervez ur vojenn lec'hel " pa voe beuzet Lyonesse dindan ar mor ne voe nemet un den anvet Trevelyan a deuas a-benn da dec'hout war e varc'h gwenn". War skoed an tiegezh emañ ar marc'h-gwenn o sevel eus ar mor.
E fin ar marevezh roman e c'holoe an inizi un dachenn vrasoc'h eget hiziv hag un isrouantelezh eus Dumnonia a voe savet enno. Hogozik netra ne anavezer diwar-benn hec'h istor ha damvojennel eo ar rouaned a zo deuet o anv betek ennomp. Gwirheñvel eo e voe adstaget ouzh Dumnonia, marteze pa voe beuzet an darn vrasañ eus he ziriad gant ar mor.
Hervez ar vojenn e voe argased soudarded Arzhur gant tud Mordred betek Lyonesse goude emgann Camlann, met tra ma voe barrek tud Arzhur da dec'hout kuit e varvas re Mordred pa voe beuzet ar vro.
Tostaat a c'haller an anv Lyonesse eus ar ger latin legiones, hag eus Bro-Leon. Tennañ a ra mojenn beuzidigezh Lyonesse da hini Ker Is.

## Roll rouaned (mojennel) Lyonesse

* Ffelig (war-dro 445)
* Meliodas ap Ffelig (war-dro 475)
* Tristram Fawr (war-dro 510)
* Tristram Fychan (war-dro 537)
# Lyrurus

Lyrurus :
| Skilgegi du, treset gant Edward Lear. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Lyrurus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lyrurus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ skilgegi.

## Spesadoù

* Skilgog-Kaokaz (Lyrurus mlokosiewiczi),
* Skilgog du (Lyrurus tetrix).

## Rummatadur

Diouzh an evnoniourien e vez renket Lyrurus er c'herentiad Phasianidae pe Tetraonidae.
# Lyon's Whelp

Lyon's Whelp, pe Lion's Whelp, zo un anv roet da veur a lestr breizhveuriat, pinasennoù anezho, er XVI$^{vet}$ kantved hag er XVII$^{vet}$ kantved, diwar un droienn implijet er Bibl (Gen. 49:9 Ur c'holen-leon eo Yehouda). Re ar XVIIvet kantved a voe savet evit kentañ Dug Buckingham.

## Notennoù

* ↑ Troidigezh P. ar Gall ha J. Lec'hvien, An Tour-tan, 1981, p. 51.
# Lyoudmila Roudenko

Lyoudmila Vladimirovna Roudenko (e ruseg: Людмила Владимировна Руденко, en ukraineg: Людмила Володимирівна Руденко /Ljudmila Wolodymyriwna Rudenko ) a zo bet ganet d'ar 27 a viz Gouere 1904 e Lubny, Ukraina (Impalaeriezh Rusia) ha marvet d'ar 4 a viz Meurzh 1986.
Meurc'hoarierez echedoù ukrainan ha soviedat.
Mestr Etrebroadel e oa.
Kregiñ a reas gant an tournamantoù echedoù e 1925 goude bout bet graet hec'h annez e Moskov.
Da Leningrad ez eas goude. Eno e timezas gant ar skiantour Lev Davidovich Goldstein. E 1929 e krogas da bleustriñ an echedoù gant ar mestr Peter Romanowski.
E-pad an Eil brezel bed, Lyoudmila Roudenko a aozas un treniad a vugale da gas kuit eus Leningrad. Hervezi e oa bet an dra pouezusañ graet e-pad he buhez.
Kampionadez ar bed e kampionad ar maouezi adalek 1950 betek 1953.

## Liammoù diavaez

* Lyoudmila Roudenko
* E. Bishard diwar-benn L. Roudenko
* He fichenn e Chessgames
# Lys Assia

Lys Assia, bet ganet Rosa Mina Schärer d'an 3 a viz Meurzh 1924 e Rupperswil, e kanton Aargau, e Suis ha marvet d'ar 24 a viz Meurzh 2018, a oa ur ganerez a voe trec'h er c'hentañ Eurovision e 1956.
Un dañserez e oa en e bugaleaj. D'he 16 vloaz e 1940 e oa kroget da ganañ ha tapet he doa brud evel-se. Plijout a rae d'an dud klevout anezhi o kanañ, ha bountet e voe warni da baouez gant an dañs ha da ganañ hepken.

## Pladennoù

| Lys Assia e-kerzh an Eurovision e 1958 | O mein Papa Ein kleiner goldner Ring Refrain Das alte Karussell Holland Mädel Jolie Jacqueline L'enfant que j'étais Giorgio C'était ma vie All In Your Head |

### Kanaouennoù brudet

* L'Amore, 1958.
# Listenn ar pennwiskoù

Kavet e vo amañ ul listennad anvioù a denn d'ar pennwiskoù, togoù, erienoù hag all.
Pedet eo an holl d'he hiraat.

## A

* akubra : tog aostralian.

## B

* baretina : boned gloan ruz ar Gatalaned
* ar bonedoù : a bep seurt bonedoù zo
** bonedoù skosat, en ho zouez:
*** boned Balmoral
** ar boned plat :
* Borsalino, tog aozet gant an italian Borsalino.

## C

* chapka : boned feur rus, a c'holo betek an divskouarn; ar ger rusek chapka a dalv boned; berranv: chapotchka ; eus ar C'habellig Ruz e vez graet Красная Шапочка, krasnaïa chapotchka, chapka bihan ruz).
* chech : doare tulban.
* chechia : doare boned
* czapaka : pe shapska, schapska. Tog soudarded en amzer Napoleon douget gant ar c'hoaferien, kemeret diwar Poloniz.

## D

* deerstalker : anv reizh tog Sherlock Holmes, a oa da gentañ un tog da chaseal demmed (deer e saozneg).

## F

* fedora : anv saoznek ar borsalino.

## G

* Gouel: ar ouel a veze douget gant ar merc'hed en Europa ivez. Hiziv e anavezer dreist-holl ar gouelioù douget er broioù muzulmat.

## H

* helm: helmoù a bep seurt zo, darn anezho a zo tokarnoù
* hijab

## K

* kabell : gwechall unan eus anvioù boned ar vugale.
* kakochnik (pe kokochnik, kokochniki el liester): koef eured merc'hed Rusia: chomet eo an anv war tog an ilizoù.
* kasketenn
* keffieh (pe keffie, eus an arabeg: كوفية, kūfīyä) , pennwisk henvoazel kouerien Palestina
* kepi : anv kasketenn ar soudarded ha poliseirien c'hall en XXvet kantved.
* kippa : togig yuzev
* kurunenn: gwisket gant ar roueed hag impalaered

## L

* laong kinibang : tog bras e bambou

## M

* mantilhenn

## N

* némès : gwisk-penn ar faraoned
* nón lá: tog eus Viet Nam

## P

* panama : togoù graet en Ecuador
* pakoul pe pakol : tog afgan e gloan, brudet gant ar jeneral Massoud.
* papakha : boned kaokazian, e maoutken.

## S

* ar salakot
* ar schako pe shako pe mirliton : tog soudarded
* ar shifazzo : koef eus Sikilia.
* ar shokker : koef eus Holland.
* ar shrimper
* ar Shtraimel : tog yuzev
* ar sombrero, da lavarout eo disheolier, graet evit degas disheol ("sombra" e spagnoleg).
* ar stetson : tog ar baotred-saout stadunanat, graet gant an aotrou Stetson.

## T

* an tchador
* an tokarn, douget en arme dreist-holl, pe gant pomperien.
* an tulban
* an tutulus

### Togoù

A bep seurt togoù zo:
* an tog kembreat, douget gant ar merc'hed e Kembre gwechall
* an tog kloc'h, a veze douget gant merc'hed diouzh ar c'hiz er bloavezhioù 1920.
* an tog safari, pe salakot,
* an tog tirolian
* an tog tric'hornek

## U

* ushanka : tog rus
* uskuf

## Z

* zucchetto
# Listenn ar c'hontelezhioù gall

Setu listenn ar c'hontelezhioù gall kozh. Evit Breizh e vo sellet e Kontelezhioù Breizh

## A

* Comté d'Agen
* Comté d'Alençon
* Kontelezh Anjev
* Comté d'Angoulème
* Comté d'Arles
* Comté d'Armagnac
* Comté d'Arques ou de Talou, en Normandie
* Kontelezh Artois
* Comté d'Astarac
* Comté d'Aumale, e Normandi
* Comté d'Autun
* Comté d'Auvergne, distinct du suivant
* Comté d'Auxerre, e Bourgogn
* Comté d'Avalon, e Bourgogn
* Comté d'Avignon
* Comté d'Ayen, en Corrèze

## B

* Kontelezh Bar
* Kontelezh Bayeux
* Kontelezh Beaumont-le-Roger, e Normandi
* Kontelezh Beauvais
* Kontelezh Bigorre
* Kontelezh Bitche
* Kontelezh Blois
* Kontelezh Boulogne
* Kontelezh Bourgogn
* Kontelezh Braine
* Kontelezh Brionne, e Normandi.

## C

* Comté de Carcassonne
* Comté de Cerdagne
* Comté de Chalon (Chalon-sur-Saône)
* Comté de Champagne
* Comté de Charolais, en Bourgogne
* Comté de Chartres
* Comté de Coligny deuet da vout Duché de Coligny
* Comté de Comminges
* Comté de Corbeil
* comté de Créhange.

## D

* Comté de Dreux
* Comté de Dunois

## E

* Comté d'Étampes
* Comté d'Eu, en Normandi
* Comté d'Évreux, en Normandi

## F

* Comté de Flandre
* Comté de Foix
* Comté de Forcalquier
* Comté de Forez, voir aussi la liste des comtes de Lyon et de Forez

## G

* Comté de Gâtinais
* Comté de Gaure
* Comté de Gévaudan
* Comté de Gien
* Comté de Guînes

## H

* Comté de Hainaut
* Comté de Hanau-Lichtenberg
* Comté d'Hiémois, en Normandie
* Comté de Hornebourg

## I

* Comté d'Ivry, en Normandie

## J

* Comté de Joigny

## L

* Comté de Laon
* Comté de Longueville, devint duché de Longueville
* Comté de Lyon
* Comté du Lauragais

## M

* Comté du Mâcon
* Comté du Maine, puis duché.
* Comté de Mantes
* Marcha
* Comté de Mayenne
* Comté de Meaux
* Comté de Melun
* Comté de Meulan
* Comté de Montfort-L'Amaury
* Comté de Montpensier puis duché de Montpensier
* Comté de Mortain, en Normandie

## N

* Comté de Nevers
* Comté de Nice

## O

* Comté d'Orléans puis Duché d'Orléans

## P

* Comté de Pardiac
* Comté de Paris
* Comté du Perche
* Comté de Périgord
* Comté de Poitou ou comté de Poitiers
* Comté de Ponthieu
* Comté de Porcien
* Comté de Provence

## R

* Comté de Randan, en Auvergne
* Comté de Rethel
* Comté de Rodez
* Comté de Roucy
* Comté de Rouen, en Normandie
* Comté de Rouergue
* Comté de Rougé
* Comté de Roussillon

## S

* Comté de Salm
* Comté de Sancerre
* Comté de Savoie
* Comté de Senlis
* Comté de Sens
* Comté de Soissons

## T

* Comté de Tancarville, en Normandie
* Comté de Tonnerre
* Comté de Toulouse
* Comté de Tours
* Comté de Troyes

## V

* Comté de Valois
* Comté de Varais
* Comté de Vaudémont
* Comté de Vendôme
* Comté de Verdun
* Comté de Vermandois
* Comté de Vertus
* Comté de Vexin
* Comté de Vintimille
# Listenn ar gerioù muzuliañ

Amañ e kavor ul listennad anvioù a denn d'ar muzuliañ e-maez ar sistem metrek, ha koshoc'h egetañ. Evit ar sistem-se gwelout ar pennad metr.

## E brezhoneg

* Buñs, 300 litr (ed, gwin).
* Devezh-arat : war-dro un hanter hektar, da lavarout eo 5 000 m².
* Kordenn-douar : war-dro 8 m².
* Linennad
* Lur (pe lur bouez): 1/2 kilogram
* Pengenn
* Poezell
* Renn, rennad : kement ha div boezell;
* Tonell
* Tonenn

### Hed

* Fardad
* Gourhed
* Gwalenn: muzul gozh evit an danvez
* Lev: pevar c'hilometr;
** ur c'hardlev a veze graet eus ur c'hilometr,
** un hanterlev eus daou gilometr, a vez kavet en anv-lec'h Kroaz an Hanterlev
* Meutad:
* Miltir :
* Rahouenn: war-dro 20 cm.
* Tez
* Troatad :

## E yezhoù all

* Furlong
* Sajen
* Verst
* Yard
# Listenn ar pobloù kelt kozh

Savet zo amañ ul listenn eus ar pobloù kelt kozh a vije mat sevel pennadoù diwar o fenn. An anvioù latin hag ar re brezhonekaet a-wechoù a zo roet amañ.

## Gallia Cisalpina
### Er c'hreisteiz d'ar stêr Po

* Boied (Boii)
* Lingoned (Lingones)
* Senoned (Senones)

### En hanternoz d'ar stêr Po

* Kenomaned (Cenomani)
* Insubred (Insubri)
* Taorined (Taurini)
* Karned (Carni
Pobloù all bihanoc'h zo bet dindan veli an Insubred ur pennad :
* Anares
* Comasques
* Laevi
* Libici
* Lepontied (lepontii)
* Marici
* Orobiens (orobii, orumbovii)
* Salasses (salassi)

## Gallia Comata

* Gwelout Pobloù Galia .

### Gallia Belgica

* Ambiens (Ambiani)
* Atrebated (Atrebates)
* Bellovaked (Bellovaci)
* Catalaunes
* Condruses (Condrusi)
* Eburoned ?
* Geidumnes (Geidumni)
* Leuques (Leuci)
* Lingoned (Lingones)
* Médiomatriques (Mediomatrici)
* Menaped (Menapii)
* Morined (Morini)
* Nervied (Nervii)
* Remed (Remi)
* Silvanectes (Silvanectes)
* Suessions (Suessiones)
* Trevired (Treveri)
* Tricasses
* Viromanduens (viromandui)

### Gallia Lugdunensis

* Abrincatui
* Ambarres
* Ambilatres
* Ambivarètes
* Andecavi (Andes)
* Aulerci Brannovices
* Aulerci Cenomanes
* Aulerci Diablintes
* Aulerci Eburovices
* Bajocasses
* Bituriges
* Blannovii
* Cadurques (Cadurci)
* Kaleted (Caletes)
* Karnuted
* Kenomaned (Cenomani)
* Kuriosolited (Coriosolitae)
* Aedued (Aedui)
* Gaballed (Gaballi)
* Helvied (Helvii)
* Lemoviked (Lemovices)
* Lexovii
* Melded (Meldi)
* Mandubiens
* Namneted
* Osismied (Osismii)
* Parisii
* Petrocorii pe Petrocores
* Piktoned (Pictones pe Pictavii)
* Riedoned
* Rutened (ruteni)
* Santoned (Santones)
* Segusiavi
* Senoned
* Sequani
* Turoned (Turones)
* Unelli
* Vadicasses (Viducasses)
* Vellaved (Vellavi)
* Weneted (Veneti)
* Veliokased
* Viducasses

### Gallia Aquitania

* Arverned (arverni)

### Gallia Narbonensis

* Allobroged (Allobroges)

## Enez Vreizh

* Ancalites
* Atrebates
* Belgae
* Bibroques
* Brigantes
* Caereni
* Caledones
* Cantiaci
* Carnonacae
* Carvetii
* Cassi
* Catuvellauni
* Corionototae
* Coritani
* Cornovii
* Darini
* Deceangli
* Demetae
* Dobunni
* Dumnonii
* Durotriges
* Epidii
* Gangani
* Iceni
* Lugi
* Ordovices
* Parisii
* Regnenses
* Segontiaques
* Selgovae
* Setantii
* Silures
* Smertae
* Taexali
* Trinovantes
* Vacomagi
* Venicones
* Votadini

## Hibernia (Iwerzhon)

* Autini
* Brigantes
* Cauci
* Coriondi
* Cruithin
* Darini
* Domnainn
* Eblani
* Erdinii
* Gangani
* Iberni
* Luceni
* Menapii
* Nagnate
* Rhobogdi
* Uterni
* Velabri
* Vennicni
* Vodiae
* Ulaid

## Hispania

* Gwelet Rummad:Pobloù kelt Iberia

## Galatia (Anatolia)

* Galated :
** Tektosaged
** Tolistobogiens
** Trocmes

## Gwelet ivez

* Galia
* Pobloù Galia
* Pobloù Arvorig
* Pobloù Enez Vreizh
# Listenn ar strolladoù politikel ekologour

* Lodenn eus ar rummad pennadoù war an ekologiezh politikel
* Dodennoù hag a denn d'an ekologiezh politikel
* Aozadurioù ekologour dre ar bed: Strolladoù politikel • Sindikadoù • Kevredigezhioù
* Peulioù ideologel an ekologiezh politikel : Furnez ekologel • Justis sokial • Demokratelezh dre gemer perzh • Nann-feulster • Dalc'hadusted • Doujañs ouzh al liested
* Stourmoù ekologel : Stourmoù enep-nukleel • Stourmoù enep-BDG • Stourmoù enep-saotradur • Stourmoù evit al liested
* A bep seurt : Lennegezh
Belgia:
* Ecolo
* Groen!
Brazil:
Breizh
* Strollad Breizh
* Unvaniezh Demokratel Breizh
Bro-C'hall:
* Ar Re C'hlas
* Cap 21
* Luskad ekologour dizalc'h
* Remziad ekologiezh
Kembre :
Manav
# Landais

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Landais zo un anv-tiegezh gallek.

## Tud

* Pierre Landais (1430-1485), ministr Frañsez II, dug Breizh, er XVvet kantved.
* Hubert Landais, arzistorour
* Napoléon Landais, geriadurour gall en XIXvet kantved

## Douaroniezh

* Landais, ur c'horn-bro en Akitania.
* Landais, anv gallek un den eus departamant al Landes.

## Pennad kar

* Landes
# Land art

Al land art a zo ul luskad arzel bet ganet en SUA er bloavezhioù 1960. Krouet e vez an oberennoù diwar danvezioù naturel (maen, koad, traezh,...) dastumet diwar an douar, ha diskouezet er-maez.
* Andy Goldsworthy
* Robert Smithson
* Robert Smithson
* Raktres FlugRost
* Kurt Fleckenstein
# Landas

Landas a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Vaast, gant ograoù eus 1894.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA