OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Friadur

Er yezhoniezh e vez implijet an termen friadur (saoz.: nasalisation) war tachenn ar fonologiezh hag ar fonetik evit komz eus ar fed ma vez leusket lod eus an aer o tont eus ar skevent da vont kuit dre ar fri dre izelaat an drekstaon (pe velum), da lâret eo dre e evel ma vije kendistaget ur sonenn vogalennek pe kensonennel en ur distagañ ar sonenn [n] war un dro.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel, e vez implijet e vez an dildenn skrivet a-us d'un arouezenn all evit diskwel e vez friet ur sonenn bennak, da skouer[ã] ha [ṽ]. Gwezhall e veze implijet ur sin diaktritek anvet "ogonek" skrivet dindan un atrouezenn all, da skouer [ą], hag implijet e vez hiziv c'hoazh pa vez implijet sinoù all skrivet a-us d'an arouezenn bennañ, da skouer evit merkañ tonennoù, d.s. [ą̂] e lec'h [ã̂] dre m'eo aesoc'h da lenn.

## Vogalennoù fri

Stankoc'h a-bell eo ar vogalennoù fri evit ar c'hesnonennoù fri pe friet, da skouer:
    galleg: "an" /ɑ̃/
    portugaleg: "an, am, ã" /ɐ̃/
    poloneg: "ą" /ɔɰ̃/
A-wezhoù e reer an diforc'h etre vogalennoù fri ma talvez ar friadur da elfenn fonemek enebiet ouzh vogalennoù genoù diouzh un tu ha vogalennoù friet dindan levezon sonennoù fri all tro-dro pe tost oute hag a dalvezont da alofonennoù vogalennoù genoù, da skouer e brezhoneg unvan:
    Vogalenn genoù
       "sota" (< "sotaat")
    Vogalenn fri
       tarzhañ
    Vogalenn friet
       kan (dindan levezon an "n")

## Kensonennoù friet

Daosut ha ma'z int kalz raloc'h evit vogalennoù fri e vez kavet ivez e yezhoù 'zo kensonennoù friet enebiet ouzh kensonennoù genoù pe plaen, da skouer e darn eus yezhoù arabek ar su e vez implijet ur gensonenn dre daravat friet [z̃].
E houpaeg e vez distaget ar gensonenn dre fri drekstaon /ŋ/ alies evel ur gensonenn dre dostaat friet [ɰ̃] kevatal ouzh an hantervogalenn friet [j̃] kavet e yezhoù atabaskek all.
E boundoueg (pe "umbundu") e kaver ar fonem [ṽ] hag an alofonenn [w̃].
E gwirionez war al live fonologel e c'hellfed deskrivañ ar c'hensonennoù dre fri evel kensonennoù friet, dielfennet da skouer /b̃/, /d̃/ or /g̃/ kentoc'h evit /m/, /n/ or /ŋ/. Treuzskrivet e vezont peurliesañ gant bep o arouezenn avat (/m/, /n/, /ŋ/) dre ma vez kavet stank ar c'hesnonennoù-se e yezhoù ar bed keit ha m'eo ral-tre kensonennoù dre dravat friet, d.s. [ṽ].

## Kensonennoù fri

Estreget ar c'hensonennoù friet, da lâret eo kendistaget dre friadur, e kaver ivez kensonennoù dre daravat fri gwirion (saoz. nareal) produet a-wezhoù gant tud siek o distagadur ma vez lakaet an aer da daravat pa red dre ar fri kentoc'h evit dre ar genoù. Merket e vez hervez reolennoù treuzksrivañ ledanaet al lizherenneg fonetikel etrebroadel gant daou boent skrivet a-us d'an arouezenn gensonennel pennañ, d.s [n͋] ha [v͋].
N'anavezer yezh ebet dre ar bed ma vefe implijet ganti kensonennoù a-seurt-se.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn dre fri
* Difriadur
* Rakfriadur
# Kensonenn tro-gil a-gostez dre stlakat

Ar gensonenn tro-gil a-gostez dre stlakat a zo ur fonenn ral a-walc'h gensonennel implijet evel fonem gant un nebeud yezhoù 'zo, evel da skouer an iwaidjaeg, ar pachtoueg hag an tamileg.
N'eus hervez reolennoù al lizherenneg fonetikel etreboadel arouezenn ebet evit treuzskrivañ ar gensonenn-mañ ha rankout a reer ober gant arouezennoù ad hoc mar bez ezhomm, da skouer:

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn a-gostez
* Kensonenn dre stlakat
# Kensonenn tro-gil dre serriñ divouezh

| LFE – niverenn | 105 |
| LFE – unicode | ʈ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | t` |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil dre serriñ divouezh treuzskrivet [ʈ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 105.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem, evel da skouer en holl yezhoù komzet en India, hag evel alofonenn [t] alies dirak ur [r] e yezhoù skandinavek 'zo, dreist-holl ar svedeg hag an norvegeg.

## Skouerioù

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Hindeg | ठीक | | brav |
| Kannadeg | ಟಠ್ಠು | | skeiñ |
| Malayalameg | അഠുക | | keginañ |
| Norvegeg (rannyezhoù reter ha kreiz) | svart | | du |
| Pachtoueg | ټول | | holl |
| Sañskriteg | कोटि | | krec'h |
| Sikilieg | trenu | ['ʈɽenu] | tren |
| Svedeg | karta | | kartenn |
| Tamileg | எட்டு | | eizh |
| Telougoueg | టఠ్ఠు | | skeiñ |
| Ourdoueg | آٹھ۔ | | eizh |
| Welaytaeg | | | glizh |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
# Kensonenn staon dre serriñ mouezhiet

| LFE – niverenn | 108 |
| LFE – unicode | ɟ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | J\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ mouezhiet treuzskrivet [ɟ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 108.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [g] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.
E hungareg hag en albaneg e kaver kensonennoù staon dre serriñ gwrion. Peurliesañ avat e talvez an hevelep arouzenenn [ɟ] da dreuzskrivañ ur gensonenn drekstaon dre serriñ, ur gensonenn kevig-staon dre serriñ pe ur gensonenn kevig-staon dre daravat mouezhiet staonekaet.

## Skouerioù

* Albaneg: gjuha, "teod"
* Asoueg:, "gavr"
* Euskareg: anddere, "doll"
* Tchekeg: dělám, "gran"
* Dinkaeg: jir, "tougn"
* Galizeg: filla [fi:ɟa], "merc'h"
* Gresianeg: μετάγγιση, "treuzkas"
* Hungareg: gyám, "gward"
* Iwerzhoneg: Gaeilge, "gouezeleg"
* Makedoneg: раѓање, "ganedigezh"
* Slovakeg: ďaleký, "pell"
* Turkeg: güne­ş, "heol"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn staon dre entarzhañ mouezhiet

| LFE – niverenn | 164 |
| LFE – unicode | ʄ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | J\_< |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre entarzhañ mouezhiet treuzskrivet [ʄ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 164.

## Skouerioù

* Swahilieg: jana "dec'h"
* Sindeg: ڄرو "gwiadenn ur gevnidenn"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre entarzhañ
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn tro-gil dre dostaat

| LFE – niverenn | 152 |
| LFE – unicode | ɻ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | r\` |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ɻ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 152.
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.
Ral a-wezh e vez kavet ar son-mañ e-touez yezhoù ar bed.

## Skouerioù

* Saozneg SUA: are, "int (verb)" (rannyezhoù 'zo)
* Enindhilyagwaeg: angwura, "tan".
* Malayalameg: വഴി), "hent"
* Sinaeg mandarinek unvan, èr,, "daou"
* Tamileg: வழி, "hent"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn tro-gil dre froumal

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn tro-gil dre froumal mouezhiet.
Implijet e vez ur gensonenn tro-gil dre froumal distaget isbeg an teod gant an todeg.
E wintoueg e kaver ur gensonenn tro-gil dre froumal distaget gant beg an teod.
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar son-mañ ha daosut ha ma reer a-wezhoùigoù gant an arouezenn ɽ e vefe resisoc'h ober gnt an arouezenn ad hoc-mañ:.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre froumal
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn staon dre dostaat

| LFE – niverenn | 153 |
| LFE – unicode | j |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | j |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [j] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 151.
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.

## Skouerioù

* Brezhoneg: ya [ja]
* Tchetcheneg: яалх/yalx, "c'hwec'h"
* Izelvroeg: jaar [ja:r]/[ja:ɹ], "bloaz"
* Finneg: jalka, "leg"
* Galleg: yeux [jø:], "lagadoù/daoulagad"
* Hungareg: játék, "c'hoari"
* Kabardeg: йи, "eizh"
* Koreaneg:야구 in ㅑ, "baseball"
* Norvegeg: jul, "nedeleg"
* Poloneg: jeż, "avalaouer"
* Svedeg: jag, "me"
* Turkeg: yol, "hent"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Hantervogalenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn staon dre serriñ divouezh

| LFE – niverenn | 107 |
| LFE – unicode | c |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | c |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn staon dre serriñ divouezh treuzskrivet [c] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 107.
Kavet e vez ar fonenn gensonennel-mañ koulz evel ur fonem hag evel alofonenn [k] alies dirak ur vogalenn serr, da skouer e gresianeg a-vremañ hag ivez e ranyezhoù gallek 'zo.

## Skouerioù

* Albaneg: kuq, "ruz"
* Asoueg:, "hadañ"
* Euskareg: ttantta, "takennig"
* Tchekeg: čeština, "tchekeg"
* Dinkaeg: car, "du"
* Gresianeg: κέδρος, "sedrezenn"
* Gwenoeg:, "dont"
* Hungareg: tyúk, "yar"
* Islandeg: gjóla, "avelig"
* Latveg: ķirbis ['cirbis], "sitrouilhenn"
* Makedoneg: вреќа, "sac'h bras"
* Gouezeleg Skos: ceann, "penn"
* Slovakeg: deväť, "nav"
* Tadaksahakeg:, "bihan"

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn staon
* Kensonenn dre serriñ
* Kensonenn divouezh
# Kensonenn tro-gil a-gostez dre dostaat

| LFE – niverenn | 156 |
| LFE – unicode | ɭ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | l` |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar gensonenn tro-gil a-gostez dre dostaat mouezhiet treuzskrivet [ɭ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 158.
Mouezhiet e vez ar c'hensonennoù dre dostaat atav hep par divouezh ebet.

## Skouerioù
### Isbeg an teod drekkevig

| Malayalameg | മലയാളം | | 'Malayalameg' |
| Tamileg | lizherenn: ள் | -- | -- |
| Telougoueg | lizherenn: ళ | -- | -- |

### Beg an teod drekkevig

| Yezh | Ger | LFE | Ster |
| Marateg | कुळ | | 'meuriad' |
| Norvegeg (reter ha kreiz) | farlig | | 'dañjerus' |
| Svedeg | sorl | [soːɭ] | 'chuchumuchu (anv-kadarn)' |

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn a-gostez
* Kensonenn tro-gil
* Kensonenn dre dostaat
* Kensonenn mouezhiet
# Kensonenn teod-gweuz

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn teod-gweuz pe 'kensonenn beg-gweuz (saoz.: linguolabial consonant pe apicolabials) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti an teod hag ar gweuz da lec'hioù distagañ pennañ war un dro, da lâret eo e tostae teod pe lavnenn an teod ouzh ar gweuz uhelañ sachet d'an taroñ war un dro betek stekiñ ouzh an teod.
Ral a wezh e vez implijet seurt kensonennoù gant yezhoù ar bed, met kavet e vezont en un toullad yezhoù komzet e Vanuatu hag ivez e oumotineg (umotína) aet da get nevez 'zo e Brazil hag ivez e Zapotekeg Coatlán.
Hervez reolennoù treuzskrivañ al lizhrenneg fonetikel etrebroadel e vez implijet ur sin diakritek gantañ stumm un evn war nij skrivet dindan un arouezenn evit diskwel ez eus ur gensonenn teod-gweuz anezhi:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| n̼ | Kensonenn teod-gweuz dre fri (mouezhiet) | Tangoaeg | | [n̼ata] | "lagad" |
| t̼ | Kensonenn teod-gweuz dre serriñ divouezh | Tangoaeg | | [t̼et̼e] | "balafenn" |
| d̼ | Kensonenn teod-gweuz dre serriñ mouezhiet | Vaoeg | | [nan̼d̼ak] | "gwareg" |
| θ̼ | Kensonenn teod-gweuz dre daravat divouezh | meurnambaseg (big nambas) | | ['inɛθ̼] | "berranalek emañ" |
| ð̼ | Kensonenn teod-gweuz dre daravat mouezhiet | Tangoaeg | | [ð̼atu] | "maen" |
| r̼ | Kensonenn teod-gweuz dre froumal (mouezhiet) | Zapotekeg Coatlán | Zapotekeg Coatlán | Zapotekeg Coatlán | Zapotekeg Coatlán |

## Gwelit ivez:

* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Joe Falcon

Joe Falcon (28 a viz Gwengolo 1900 e Rayne- 19 a viz Du 1965 e Crowley) a oa un akordeoñser eus Louiziana. Anavezet eo evel an hini kentañ a sonenrollas ur ganaouenn "kadian" e 1928, pan eas gant e wreg Cléoma Breaux, gitarourez, da Orleañs Nevez da ober ur bladenn gant ar sonenn Allons à Lafayette. Goude-se e sonjont o-daou dre Louiziana ha Texas
Pa varvas Cléoma e kemeras ur wreg all hag a sonas gantañ ivez.
# Joel Asaph Allen

Joel Asaph Allen, bet ganet d'an 19 a viz Gouere 1838 e Springfield (Massachusetts) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1921 e Cornwall-on-Hudson (New York (Stad), SUA), a oa ur bronnegour, un evnoniour hag ul loenoniour stadunanat.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* M : Myrmochanes.

### Spesadoù

* C : Chiroxiphia boliviana,
* G : Grallaria bangsi,
* P : Plegadis ridgwayi,
* S : Scytalopus bolivianus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Allen e metoù al loenoniezh.
# Joey King

Joey Lynn King a zo un aktorez amerikan bet ganet d'ar 30 a viz Gouere 1999 e Las Vegas, e Nevada.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Joe Jackson

Joe Jackson pe David Ian Jackson e anv en ti-kêr, bet ganet d'an 11 a viz Eost 1954 e Burton upon Trent, Staffordshire, Rouantelezh Unanet, a zo ur c'haner ha soner breizhveuriat.

## Un nebeud pladennoù
### Studio

* 1979 : Look Sharp! (A&M)
* 1979 : I'm the Man (A&M)
* 1980 : Beat Crazy (A&M)
* 1981 : Joe Jackson's Jumpin' Jive (A&M)
* 1982 : Night and Day (A&M)
* 1984 : Body and Soul (A&M)
* 1986 : Big World (A&M)
* 1987 : Will Power (A&M)
* 1989 : Blaze of Glory (A&M)
* 1991 : Laughter and Lust (Virgin)
* 1994 : Night Music]] (Virgin)
* 1997 : Heaven and Hell (Sony Classical)
* 1999 : Symphony No. 1 (Sony Classical)
* 2000 : Night and Day II (Sony Classical)
* 2003 : Volume 4 (Rykodisc)
* 2008 : Rain (album de Joe Jackson)|Rain (Rykodisc)
* 2012 : The Duke (Razor & Tie)
* 2015 : Fast Forward (Work Song Incorporated)

### Leurenn

* 1988 : Live 1980/86
* 1991 : Laughter & Lust Live
* 2000 : Summer in the City: Live in New York
* 2002 : Two Rainy Nights
* 2004 : Afterlife
* 2009 : Live at the BBC
* 2011 : Live Music
* 2011 : Live in Germany 1980
* 2012 : Live at Rockpalast

### Dastumadoù

* 1990 : Stepping Out: The Very Best of Joe Jackson
* 1996 : Joe Jackson Greatest Hits
* 1997 : This Is It! (The A&M Years 1979–1989)
* 2001 : The Best of Joe Jackson
* 2010 : Joe Jackson – Collected

### Filmoù

* 1983 : Mike's Murder (A&M)
* 1988 : Tucker (A&M)

## Liammoù diavaez

Lec'hienn ofisiel
# Joe Son

Joseph Hyungmin Son (Koreaneg: 손형민;), ganet d'an 22 a viz Du 1970, zo un torfedour, bet aktour ha gourener stadunanat a orin sukorean. Emañ e toull-bach Salinas Valley State Prison kondaonet d'an toull-bac'h da viken evit gwallerezh a-stroll, jahinerezh ha muntr garv.
D'an 28 a viz Genver 2011 e voe kondaonet da 17 vloaz ha pevar miz toull-bac'h. D'an 28 a viz Gwengolo 2011 e voe kondaonet d'an toullbac'h da viken evit jahinerezh dre ma oa aet re a amzer e-bioù abaoe ar palforserezh. E miz Here 2011 e voe kondaonet evit muntr ur c'henbrizoniad, adkondaonet e voe da 27 vloaz toull-bac'h e 2017 evit muntr garv.

## Liammoù diavaez

* Joe Son war an IMDB
# Joel

Joel zo un anv-badez a-orin hebraek, יואל /Yoel/, hag a dalv « Doue eo Yahve ».

## Stummoù all

* Yoel
* Joël e galleg
* Joëlle, ar strumm gwergel gallek

## Tud
### Gwechall gozh

* Yoel (XIvet kantved kt JK), mab henañ Samuel e Kentañ Levr Shmouel
* Yoel, profed hebrach eus ar IVe kantved kt JK eus an Testamant Kozh, bet skrivet gantañ levr Yoel,
* Joel, kroniker bizantat eus an XIIIvet kantved

### Alamagn

* Karl Joël (1864–1934), prederour

### Breizh

* ar vreudeur Jean ha Joël Martel (1896-1966), kizillerien
* Joël Bellec (1908-1988), eskob
* Joël Lazennec (1919-2018), ofiser a vor ha rezistant
* Joël Raguénès (g. 1941), skrivagner gallek
* Joël Batteux (1943-2021), maer Sant-Nazer
* Joël Cornette (g. 1949), istorour
* Joël Labbé (g. 1952), politikour
* Joël Cloarec (g. 1966), melldroader
* Joël Tanter (g. e 1951), melldroader
* Joël Auvin (g. e 1949), anv gwir Nono, tresour fent

### Bro-C'hall

* Joëlle Aubron (1959-2006), sponterez
* Joel Lautier (g. e 1973), mestr c'hoarier echedoù

### Stadoù-Unanet

* Joel Asaph Allen (1838-1921), bronnegour, evnoniour ha loenoniour
* Billy Joel (g. e 1949), pianoour, kaner ha sonaozer
* Joel hag Ethan Coen, filmaozerien
* Joel Breton (g. e 1971), DJ hag embreger
* Joel Kinnaman (g. e 1979), aktour svedat-stadunanat
# Joel Lautier

Joel Lautier a zo bet ganet d'an 12 a viz Ebrel 1973 e Scarborough (Kanada).
Mestr c'hoarier echedoù gall.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
Kampion echedoù gall e 2004 ha 2005.
E renk Elo a oa 2678 e miz Genver 2005, pezh a lakae anezhañ 24vet c'hoarier ag ar bed, ha 2657 e miz Here 2007.
E wellañ renk Elo a voe 2687 e miz Genver 2002.
Bez-kadoriad Kevre gall an Echedoù.
Dimezet eo bet gant Almira Skripchenko adalek 1996 betek 2001.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
* Chessville: "An Interview With GM Joel Lautier, a Founding Member of the Association of Chess Professionals"; XII-2003.(e saozneg)
# Jogaila

Jogaila Algirdaitis, anavezet e poloneg evel Władysław II Jagiełło, ganet e Vilnius e 1351 (marteze ha da nebeutañ a-raok 1362) , ha marvet e 1434 e Gródek Jagielloński, a oa dug-meur Lituania eus 1377 betek 1392, ha roue Pologn adalek 1386 betek e varv.
Pagan e oa, hag e 1386 , pa oa 35 bloaz, e voe badezet hag anvet « Ladislas » pe « Vladislav » (poloneg Władysław Jagiełło) ha dilennet ivez da roue Polonia. Dimeziñ a reas d'an 18 a viz C'hwevrer 1386 e Kraków da Jadwiga Anjev, plac'h a 14 vloaz.
Bez e voe unan eus 24 den a ziazezas Urzh an Aerouant da zifenn ar gristeniezh ouzh an Durked.
Mab e oa da Algirdas (pe Olgierd), dug Lituania (1345-1377).
En 1410 e voe trec'h Ladislas, gant e gevredidi lituaniat, ha gant Moldaved ha Tatared, war varc'heien an Urzh Teutonek en emgann Grunwald .
# Iboueg

Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo an iboueg (ibu) komzet gant un nebeud tud nemetken (1987) e Maluku (Indonezia).
Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar c'hornôg
# Ibiz sakr

Ibiz sakr :
| Un ibiz sakr. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Threskiornis |
| Anv skiantel ||
| Threskiornis aethiopicus Kentanv : Tantalus aethiopicus (Latham, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
An ibiz sakr (liester : ibized sakr)$^,$ a zo ur spesad evned hirc'harek, Threskiornis aethiopicus an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

* Threskiornis aethiopicus. Ystad 2015.
* Penn Threskiornis aethiopicus
* Vioù Threskiornis aethiopicus

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, bronneged bihan, evned bihanoc'h, pesked a bep seurt, raned ha stlejviled. Turiellat en douar a c'hall ivez, war-bouez e bigos hir, da dapout buzhug.

## Annez

| ██ Tiriad Threskiornis aethiopicus (hiziv an deiz). | Kavout a reer ar spesad en Afrika issahara hag Irak. En Egipt e veve gwechall ivez ; azeulet e veze eno, ha balzameget alies evit aroueziañ an doue Tot. |

## Liammoù diavaez

* (en) Threskiornis aethiopicus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Threskiornis aethiopicus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (br) •Threskiornis æthiopicus: Ibis sacré, Ibiz sakr, Pêrig Herbert, Anvioù Laboused Europa 2. Eus an Ardeidæ betek an Anatidæ, Hor Yezh, niv. 193, miz Meurzh 1993, pajenn 5.
* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 699a.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Threskiornis aethiopicus.
# Ibn Abd al-Wahab

Ibn Abd al-Wahab, pe Mohammed ben Abdelwahhab (1703 - 1792, en arabeg : محمد بن عبد الوهاب), a oa ur prezeger arab muzulman, eus ar meuriad Banu Tamim, en XVIIIvet kantved en Arabia. Mennout a rae distreiñ d'ar gwir islam orin. War e skridoù eo diazezet ar wahabbouriezh (en arabeg : wahhabiyya).
Stourm a reas ouzh azeulerezh ar bezioù, ha goulenn ar marv evit ar grouerien skeudennoù. Al levr Kitâb ut-Tawhîd pe "Levr an unelezh" eo e oberenn brudetañ.
# Ibn Khaldun

Ibn Khaldun (anv klok: Abou Zeid Abd ur-Rahman Bin Mohamad Bin Khaldoun, en arabeg: أبو زيد عبد الرحمن بن محمد بن خلدون الحضرمي , 1332 e Tuniz, 1406 e Kaero) a oa un istorour, prederour, kannadour ha politikour eus Ifriqiya.
# Ibiz skoazioù gwenn

Ibiz skoazioù gwenn :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Threskiornithidae |
| Genad : | Pseudibis |
| Anv skiantel ||
| Pseudibis davisoni (Hume, 1875) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An ibiz skoazioù gwenn a zo ur spesad evned, Pseudibis davisoni an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Geronticus Davisoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1875) gant ar skiantour breizhveuriat Allan Octavian Hume (1829-1912) da zougen bri d'an evnoniour breizhveuriat William Ruxton Davison (?-1893).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kreisteiz Indez-Sina hag e Borneo ma plij dezhañ bevañ nepell diouzh al lec'hioù dour (geunioù, gwernioù, lennoù, stêrioù).

## Liammoù diavaez

* (en) Pseudibis davisoni el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Pseudibis davisoni e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
* (en) Pseudibis davisoni el lec'hienn Avibase.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pseudibis davisoni.
# Ibiza (film)

Ibiza, istitlet "Best friends tripping", zo ur film karntez-fent stadunanat renet gant Alex Richanbach, ar senario a zo bet skrivet gant Lauryn Kahn. Evel aktourien e vez Gillian Jacobs, Vanessa Bayer, Phoebe Robinson, Richard Madden hag Anjela Nedyalkova.
Embannet eo bet d'ar 25 a viz Mae 2018, war Netflix.

## Kudennoù lezennel

Filmazerien ar film o deus bet klasket labourat gant galloudoù lec'hel an enezenn met nac'het e oa bet ar film gant Memes Eivissencs ha Kuzul Consell d'Eivissa. Ar film a oa bet troet a-benn ar fin e Kroatia. Galloudoù Ibiza a zo o prientiñ ur c'hlemm lezennel a-enep Netflix evit bezaén implijet skeudenn ha merk enezeier Ibiza met o tegas ur skeudenn fall.

## Liammoù diavaez

* (en) Ibiza war IMDb
# Ibn Zaydún

Abu al-Waleed Ahmad Ibn Zaydún al-Makhzumi (Arabeg 1003 - 1071) أبو الوليد أحمد بن زيدون المخزومي) a oa ur barzh andalouz arabek hag a vevas e Córdoba (Spagn)‎ ha Sevilla e-pad an Xvet kantved. Eus ar meuriad Mac'hzum e oa ha bac'het e voe gant Muhammad III, rener Córdoba (Spagn)‎. Ne c'hellas distreiñ d'e vro nemet goude ma voe bet aloudabeg gant rouantelezh Sevilla.