OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sister Rosetta Tharpe

Sister Rosetta Tharpe, ganet e 1915 e Cotton Plant (Arkansas), ha marvet e 1973 e Philadelphia, da 58 vloaz, a oa ur sonaozerez, kanerez gospel ha blues stadunanat, ha gitarourez. Brudet-bras e oa er bloavezhioù 1930 ha 1940 evel kanerez relijiel (gospel) gant ur sonerezh e doare ar rock a ziwanas e dibenn ar bloavezhioù 1950 . Levezonet he deus tud evel Little Richard, Johnny Cash, Elvis Presley ha Jerry Lee Lewis hag ar gitarour Chuck Berry. Klask a reas kanañ sonennoù relijiel e-maez an ilizoù, brudañ ar gospel, ha berzh a reas e 1939 gant "This Train." War he lerc'h e voe brudet kanerien gospel all, evel Ira Tucker, Sr. pe an Dixie Hummingbirds. Feukiñ a reas meur a razh-iliz moarvat gant he sonadegoù er c'hleuboù-noz, hogen biskoazh ne zilezas ar c'han relijiel.
Deskiñ seniñ a reas gant he mamm. A-benn 1930 e oa anavezet evel kanerez gospel, da lavarout eo kanoù relijiel.
E 1941 e kane gant laz-seniñ Lucky Millinder E 1964 ez eas da ganañ da vro-Saoz.

## Film

* Film diwar he fenn : http://www.youtube.com/watch?v=RuVzm86oB1Y

## Diwar he fennn

* Kanaouenn diwar he fenn gant Alison Krauss: [ http://www.youtube.com/watch?v=dl0e7rFUVEw&feature=kp Sister Rosetta Goes Before Us]

## Liammoù diavaez

* O kanañ Shout, sister, shout! e 1941 : http://www.youtube.com/watch?v=1GcPlCeH2PU
# Sisteron

Sisteron (en provañseg Sisteroun) zo ur gumun eus Bro C'hall, en departamant Alpes-de-Haute-Provence, er rannvro Provence-Alpes-Côte d'Azur.

## Douaroniezh

War lez ar stêr Durença emañ, tostik da gember an Durença hag ar Buech, 40 km er gwalarn da gêr Digne, 45 km eus Forcauquier, 133 eus Marselha, 145 eus Grenoble ha 180 eus Niça.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Segustero; Segusterone; Segusteronem (gobedoù Vicarello)
* Civitas Segesteriorum (Not. Gall.)
* Segusterone, IVvet kantved
* in comitatu Sistericences, 812
* Sestaro (prov.), 1031

### Gerdarzh

* Hervez Dauzat ha Rostaing e c'hallfe bezañ ul liamm gant seg- uhel.
* Tu e vefe da glask ivez ul liamm gant ar wrizienn seg- ː kreñv, nerzh, evel e vez kinniget evit Segedunum (Wallsend, Northumberland), war Moger Hadrian, Segelocum (Littleborough, Nottinghamshire), Segontium (Caernarfon), Bro-Gembre, hag an anv pobl Segontiaci.

## Istor
### Henamzer
### Krennamzer

Sisteron zo bet pennlec'h un eskopti, adalek ar VI$^{vet}$ kantved, bet diframmet e 1801.

## Monumantoù

* Talbenn an iliz-veur.

## Tud

* Kazimir$^{Pehini?}$, roue Pologn, zo bet bac'het eno

## Levrlennadur

* Paul Maudonnet et Pierre Colomb, Sisteron et le pays sisteronais, Gennes (49350), Éditions des Naulets et ATM.

## Notennoù

* ↑ Albert Dauzat & Charles Rostaing ː Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France. Larousse, 1963; Guénégaud, 1978
* ↑ A.L.F Rivet & Colin Smith ː The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. London. 1979-1982, pp. 452-454
* ↑ M.-N. Bouillet ː Dictionnaire universel d'histoire et de géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris. 1863, p. 1671 a
# Sisters of Mercy

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sisters of Mercy ("C'hoarezed an Drugarez") zo un anv saoznek hag a ra dave da leanezed katolik ; anv meur a dra ha meur a oberenn eo ivez.

## Leanezed

* Sisters of Mercy, pe C'hoarezed an Drugarez, un urzh leanezed krouet e Dulenn e 1831

## Livouriezh

* Sister of Mercy, taolenn gant Marat Samsonov (1954)

## Sonerezh
### Lazoù

* The Sisters of Mercy, ul laz rock saoz (bloavezhioù 1980 – bremañ)

### Kanaouennoù

* Sisters of Mercy, gant Leonard Cohen en albom Songs of Leonard Cohen (1967)
* Sister of Mercy, gant an Thompson Twins en albom Into The Gap (1984)
* Sisters of Mercy, gant Grand Slam en albom Grand Slam: Live (1984)
* Sisters of Mercy, gant Cher en albom not.com.mercial (2000)

## Sinema

* La petite soeur des pauvres film mut gall sevenet gant George Pallu (1929)
* "Sisters of Mercy", titl 39vet lodenn ar stirad skinwel Law & Order (03/03/1992)
# Sistersianed

Urzh ar Sistersianed (Ordo cisterciensis e latin) zo un urzh menec'h ha leanezed eus an Iliz Katolik Roman, a voe savet en XI$^{vet}$ kantved. Savet e voe gant Robert Molesme, ur abad genidik eus Champagn, a oa manac'h gant ar Veneadiz, hag a glaskas kempenn reolenn sant Benead. Abati Cîteaux e Bourgogn e oa abati kentañ an urzh-se ha roet he deus hec'h anv d'an urzh : eno, e dibenn an XIvet kantved, e voe savet ar reolenn nevez gant sant Robert.
Gant sant Bernez Clairvaux (1090-1153) e voe diorroet kalz an urzh nevez en XII$^{vet}$ kantved. D'ar mare-se en em ledas an urzh dre Europa a-bezh ha savet e voe abatioù e meur a vro. Er XVII$^{vet}$ kantved e voe rannet Urzh ar Sistersianed e daou urzh nevez, hag an hini vrasañ anezho eo urzh an Drapisted.
E-touez an abatioù savet gant Sistersianed e Breizh e c'haller menegiñ Abati Itron Varia Bear, Abati Itron Varia Koadmalouen, Abati Itron Varia ar Releg, Abati ar Joa e Kempenieg.

### Gwelet ivez

* Abatioù Breizh
# Sissa Trecasali

Sissa Trecasali zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Sissi

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sisi pe Sissi (en galleg dreist-holl) zo unan eus ar berranvioù a veze graet eus an impalaerez Elesbed Wittelsbach, pried da Franz Joseph, impalaer Aostria .

## Filmoù

Brudet eo bet ar berranv-se gant an tri film aostrian Sissi, aozet gant Ernst Marischka, ma c'hoarie Romy Schneider en he yaouankiz, awenet gant buhez an impalaerez ha faltazi an oberour:
* Sissi (1955).
* Sissi - Die junge Kaiserin (1956).
* Sissi – Schicksalsjahre einer Kaiserin (1957).

## Tud

* Sissi, lesanv an impalaerez aostrian Elesbed Wittelsbach (1837-1898)
* Marie-Sissi Labrèche, skrivagnerez c'hallek eus Kanada
* ar marichjal Sisi, prezidant Ejipt
* Sisi (g. e 1986), melldroader spagnol

## Traoù

* Sisi, un evaj en Izelvroioù.

## Pennadoù kar

* Sissy

## Notennoù

* ↑ Bloavezhioù goude e c'hoario Romy un Elesbed all un tamm mat disheñvel diouzh an hini gentañ er film Ludwig gant Luchino Visconti,
# Sissel Kyrkjebø

Sissel Kyrkjebø zo ur c'hoariganerez norgeat, brudet bras en he bro, hag a gan kanaouennoù e pep doare.
Kanañ a ra e norgeeg e meur a film saoznek advouezhiet, evel The Sound of Music pe Titanic.
Kanañ a rae en ul laz-kanañ da 3 bloaz. Da 13 vloaz e kanas "Evergreen", kanaouenn Barbra Streisand, e skinwel Norge. Da 15 vloaz e krogas da ganañ a vicher en abadenn skinwel "Syng med oss" (Kanit ganimp).
# Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg

Sophie Dorothea Braunschweig-Lüneburg, en alamaneg Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg, pe Sophie Dorothea von Celle (1666 - 1726) a oa ur briñsez alaman, pried da George Iañ, roue Bro-Saoz.

## He dimeziñ

Dimezet e voe e miz Du 1682 e Celle. Dizimeziñ a reas 12 vloaz goude, e miz Kerzu 1694. E-keit-se he devoa bet daou vugel:
* Georg, a voe roue Bro-Saoz;
* Sophie Dorothea von Hannover (1687–1757), a zimezas e 1706 da roue Prusia, Friedrich Wilhelm Iañ , lesanvet « ar Roue-Serjant ».
Karout a reas ar c'hont Philipp Christoph von Königsmarck‎.
Bac'het e voe gant he fried e-pad 32 vloaz. .

## Notennoù

* ↑ http://fr.wikisource.org/wiki/Sophie-Doroth%C3%A9e,_femme_de_George_Ier
# Sophie Dorothee von Württemberg

Sophie Dorothee Auguste Luise von Württemberg (1759–1828) a oa ur briñsez alaman a zeuas da vout impalaerez Rusia dre he dimeziñ d'an tsar Paol Iañ. Mamm e oa d'an dsared Aleksandr Iañ ha Nikolaz Iañ.
Ganet e oa e 1759 e Stettin. Merc'h e oa da Friedrich Eugen von Württemberg ha da Friederike Dorothea Sophia von Brandenburg-Schwedt.E 1769 e tegouezhas priñselezh Montbéliard etre daouarn he zad, ha setu an tiegezh o vont da chom da Montbéliard. Desket mat e oa Sophie-Dorothée : ouzhpenn alamaneg e komze galleg, italianeg, ha latin.
E Gwengolo 1776, da 17 vloaz, e timezas e Sant-Petersbourg d'an tsarevitch Paol Petrovitch, mab da Katelin II ha da Pêr III Rusia. Dek bugel o doe.

## He bugale

* Aleksandr (1777-1825), a zimezas en 1793, da Louise Augusta von Baden (1779-1826) a voe impalaerez.
* Constantin (1779-1831), a zimezas en 1796, da Julienne von Sachsen-Saafeld (1781-1860) hag a zizimezas en 1820. En 1820 ec'h addimezas d'ar briñsez Jeanne de Lowicz (1799-1831).
* Alexandra (1783-1801), en 1799 a zimezas d'an arc'hdug Joseph d'Autriche, palatin de Hongrie.
* Elena (1784-1803), en 1799 a zimezas d'an dug-meur Frédéric-Louis von Mecklemburg-Schwerin (1778-1819)
* Maria (1786-1859), en 1804 a zimezas d'an dug-meur Frédéric-Charles von Sachsen-Weimar-Eisenach (1783-1853)
* Katarina (1788-1819), en 1809, a zimezas div wech:
** e 1812 da Georges von Oldenburg
** e 1816 da Wilhelm Iañ von Würtemberg (1781-1864)
* Olga (1792-1795)
* Anna (1795-1865), en 1816
** a zimezas da Willem II an Izelvroioù (1792-1849)
* Nikolaz Iañ Rusia (1796-1855), en 1817
** a zimezas da Charlotte von Prussen (1798-1860)
* Michel (1798-1849), en 1824 a zimezas da Charlotte von Wurtemberg
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sophie Charlotte von Hessen-Kassel

Sophie Charlotte Hessen-Kassel, en alamaneg Sophie Charlotte von Hessen-Kassel, (ganet 1678 en Kassel; † 1749 en Bützow) a oa ur briñsez eus Landgraviezh Hessen-Kassel , deuet da vout, dre zimeziñ, Dukez Mecklenburg.
Merc'h e oa d'al Landgrav Karl von Hessen-Kassel (1654–1730) ha d'e bried Amalia von Kurland (1653–1711), merc'h d'an dug Jakob Kettler von Kurland.
# Sophie Dorothea Marie von Preußen

Sophie Dorothea Marie von Preußen (* 1719 en Berlin; † 1765 en Schwedt) a oa ur briñsez prusian, c'hoar da Frederig II Prusia.

## He buhez

Merc'h e oa da Friedrich Wilhelm Iañ ha d'e bried Sophie Dorothea von Hannover.

### Dimeziñ

Dimezet e voe da Friedrich Wilhelm von Brandenburg-Schwedt .

## Pennadoù kar

* Marz Brandenburg
# Sophie Brion

Sophie Brion a zo bet ganet e 1985.
Mestrc'hoarierez echedoù belgiat.
Kampionez echedoù (maouezi) eus Belgia e voe e 2002.
2 067 edo he renk Elo e miz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* Camalia Ciobanu a-enep da Sophie Brion
# Sophie Dorothea Hannover

Sophie Dorothea von Hannover pe Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg (1687 en Hannover - 1757 en Kastell Monbijou en Berlin), a voe rouanez Prusia entre 1713 ha 1740, rouanez-mamm etre 1740 ha 1757.
Merc'h e oa da Georg Louis von Braunschweig-Lüneburg, a voe George Iañ, roue Breizh-Veur, ha da Sophie Dorothea von Braunschweig-Lüneburg. Bac'het e voe he mamm ha miret outi gwelet he bugale. Ur breur he doa, ha kas en devoa outi. Hennezh a voe George II, roue Bro-Saoz.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe d'he c'henderv Friedrich Wilhelm Iañ, roue Prusia, lesanvet ar roue-soudard. Mamm e oa da Frederig II Prusia.

### He bugale

Pevarzek bugel he doe:
* Friedrich Ludwig (1707–1708), marvet da ur bloaz
* Wilhelmine (1709–1758) - dimezet d'ar markgrav Friedrich von Brandenburg-Bayreuth
* Friedrich Wilhelm (1710–1711)
* Friedrich II (1712–1786) - dimezet e 1733 da Elisabeth Christine von Braunschweig-Bevern (1715–1797)
* Charlotte (1713–1714)
* Friederike Luise (1714–1784) - dimezet da Karl Wilhelm Friedrich von Brandenburg-Ansbach
* Philippine Charlotte (1716–1801) - 1733 dimezet d'an dug Karl Iañ von Braunschweig
* Karl (1717–1719)
* Sophie Dorothee Marie (1719–1765) - dimezet da Friedrich Wilhelm von Schwedt
* Luise Ulrike (1720–1782) - dimezet da Adolf Fredrik, Roue Sveden
* August Wilhelm (1722–1758) - dimezet da Luise Amalie von Braunschweig-Wolfenbüttel (1722–1780),
* Anna Amalie (1723–1787) - dizimez
* Heinrich (1726–1802) - dimezet da Wilhelmine von Hessen-Kassel (1726-1808)
* Ferdinand (1730–1813) - dimezet da Luise (1738–1820),
* Sophie Wilhelmine (1709-1758)
* Friederike Luise von Preußen (1714-1784)
* Philippine Charlotte, dugez Braunschweig-Wolfenbüttel (1716-1801)
* Luise Ulrike
* Anna Amalie

## Notennoù

* ↑ John David Griffith Davies: A king in toils, L. Drummond, ltd., 1938
# Sophie Charlotte von Hannover

Sophie Charlotte (1668–1705) a oa ur briñsez alaman eus ar XVII$^{vet}$ kantved.

## He buhez

Merc'h e oa da Ernst August, dilenner Hannover adalek 1698, ha d'e bried Sophie von der Pfalz. Filhorez e oa d'he c'heniterv Liselotte von der Pfalz, a oa merc'h-kaer d'ar roue gall Loeiz XIV.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe e 1684 da briñs-dilenner Brandenburg, Friedrich III von Brandenburg, intañv goude marv e bried kentañ er bloaz a-raok.
Daou vab o doe:
* Frederig Prusia (1685-1686), marvet en bugel
* Frederig Gwilherm Iañ Prusia (1688-1740), roue Prusia (1713-1740), dimezet en 1706 da Sophie Dorothea von Hannover
E 1701 avat e teuas he fried da vezañ roue Prusia ha Sophie Charlotte a voe kentañ rouanez Prusia. Mervel a reas tri bloaz goude e 1704.
Addimeziñ a reas he fried intañv, tri bloaz goude, en 1708, da Sophie Luise von Mecklenburg-Schwerin (1685-1735).

## Kastell

Anvet eo kastell Charlottenburg, e Berlin, diwar hec'h anv dezhi.
# Sophie Dorothea Ulrike Alice von Preußen

Sophie Prusia, pe Sophie Dorothea Ulrike Alice von Preußen en alamaneg, pe Sophie Hellaz, e gresianeg Σοφία της Ελλάδας Sophía tis Elládas, ganet e 1870 en Neuen Palais e Potsdam hag aet da anaon e 1932 en Frankfurt am Main, a oa ur briñsez prusian hag a zeuas da vout, dre zimeziñ, priñsez Hellaz, hag ivez, eus 1913 betek 1917 hag eus 1920 da 1922, Rouanez an Hellened.
# Sophie Friederike von Bayern

Sofia Bavaria, pe Sophie Friederike Bavaria pe Sophie Friederike Dorothea Wilhelmine von Bayern en alamaneg, pe Sofia Aostria, pe Sophie von Österreich en alamaneg, ganet e 1805 en München ha marvet e 1872 e Wien, a oa arc'hdugez Aostria ha mamm da zaou impalaer Aostria .

## He buhez

Merc'h e oa da Masimilian Iañ Jozeb , roue Bavaria, ha d'e bried Karoline Friederike Wilhelmine von Baden.
C'hoar c'hevell e oa da Maria Anna von Bayern (1805–1877), ha c'hoar da Elisabeth Ludovika von Bayern, rouanez Prusia, ha da Maria von Sachsen, rouanez Saks.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas da Franz Karl von Österreich ha pemp bugel o doe.
* Franz Joseph Iañ (1830–1916), impalaer Aostria,
** dimezet da Elisabeth in Bayern „Sisi“ (1837–1898)
* Masimilian Iañ Mec'hiko (1832–1867), Impalaer Mec'hiko
** dimezet da Charlotte Belgia (1840–1927)
* Karl Ludwig (1833–1896), arc'hdug, dimezet teir gwech:
** da Margarete von Sachsen (arc'hdugez) (1840-1858), marvet da 18 vloaz ; bugel ebet n'he doe;
** da Maria Annunziata di Borbone-Due Sicilie (1843-1871), dek vloaz yaouankoc'h egetañ ; pevar bugel he doe;
** da Maria Teresa de Bragança (1855-1944), daou vloaz warn-ugent yaouankoc'h egetañ; div verc'h he doe.
* Maria Anna Carolina (1835–1840)
* mab marv-ganet (*/† 24 Here 1840)
* Ludwig Viktor (1842–1919), arc'hdug. Dizimez.

## Brudoù

Hervez brudoù a veze stegnet diwar he fenn eo he niz Napoleon, mab da Napoleon Iañ (l'Aiglon ar C'hallaoued), c'hwec'h vloaz yaouankoc'h egeti, an hini a oa tad d'hec'h eil mab Ferdinand-Masimilian, a voe impalaer Mec'hiko. Gwir eo e oa tomm Dug Reichstadt ouzh e voereb.

## Pennad kar

* Sophie Friederike von Österreich, he merc'h-vihan, marvet da zaou vloaz.

## Levrlennadur

* Hellmut Andrics: Die Frauen der Habsburger. Heyne, München 1996. - Neuaufl.
* Egon Caesar Conte Corti: Elisabeth. Die seltsame Frau. Styria, Wien $^{39}$1982.
* Sigrid-Maria Größing: Sisi und ihre Familie, Ueberreuter, Wien 2005.
* Franz Herre: Sissis Schwiegermutter: Sophie von Bayern. Bayerischer Rundfunk, München 1994
* Gerd Holler: Sophie, die heimliche Kaiserin. Weltbild-Verlag, Augsburg 2004
* Jetta Sachs-Collignon: Sophie von Österreich: ein Leben für Habsburg. Stieglitz, Mühlacker 1998
* ↑ André Castelot, Madame Royale, Perrin 1962, rééd. 1999, p. 265
# Txulapain

Txulapain ( Juslapeña e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.

## Kêriadennoù

| Anv | Niver a dud e 2006 |
| Arístregui | 24 |
| Beorburu | 29 |
| Garciriáin | 37 |
| Larráyoz | 17 |
| Marcaláin | 57 |
| Navaz | 49 |
| Nuin | 37 |
| Ollacarizqueta | 104 |
| Osácar | 19 |
| Osinaga | 31 |
| Unzu. | 37 |
E 2004 e oa 491 annezad er gumun.
# Ty

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ty zo ur ger hag a c'hall ober dave da veur a dra :
* un doare kozh da skrivañ "ti" a gaver e anvioù-lec'h zo c'hoazh : Ty Coz, Ty Elise...
* Tŷ, e gevatal e kembraeg
* ty, ul lizherenn implijet e hungareg
* an tahitieg hervez an norm ISO 639
* berranv amerikanek an anvioù-badez Tyler ha Tyrone
* Ty (1972-2020), ur raper nigerian ha saoz
# Twynllannan

Twynllannan zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.
# Txingudi

Txingudi eo anv ar vroig en Euskal Herria en daou du da aber ar stêr Bidasoa.
Enni emañ:
* Hondarribia
* Irun
* Hendaia
* Biriatu

## Bae

Bae Txingudi eo anv aber ar stêr Bidasoa.
# Ty'n-y-graig

Ty'n-y-graig (Tynygraig) zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Ystrad Meurig, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 105,2 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Ty'n-yr-eithin

Ty'n-yr-eithin zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tregaron, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 100,4 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Twymyn

An Twymyn zo ur stêr e Powys e kreiz Kembre. Ul lamm-dour a ra e-kichen Dylife.
Tremen a ra dre Llanbryn-mair a-raok kenberiñ er stêr Dyfi.
# Timbroù Obock

E fin an XIX$^{vet}$ kantved e oa prederiet ar Gouarnamant gall gant an doare aloubadeg kaset da benn gant ar Saozon e reter Afrika. Skoulmet e voe neuze un emglev e Pariz, d’an 2 a viz Meurzh 1862, gant ar sultaned afar evit bezañ aotreet da ziazezañ un tachad-kenwerzh e Obock, prenañ douaroù eno (e 55 000 lur-aour) ha gwarantiñ gwirioù da Vro-C’hall war aodoù Ghoubbet-el-Kharab. Strategel e oa hervezañ, ha gant gwirabeg, bezañ staliet war vord ar Mor Ruz, er c’hroashent etre Europa, Norzhafrika hag Azia ar Mervent.
Dister e voe bezañs ar C’hallaoued er vro betek 1883 avat. E miz Eost 1884 e voe anvet Léonce Lagarde da c’houarnour.
Diblaset e voe melestradurezh an drevadenn eus Obock da Djibouti e 1894, hag adanvet an tiriad Aod c'hall ar Somalianed. Diwezhatoc’h (1967) e voe adanvet Territoire Français des Afars et des Issas. Dizalc’h ez-ofisiel e voe Republik Djibouti e 1977.
Betek 1892 e veze implijet e Obock timbroù gall ar rummad Alphée Dubois hep an disterañ dibarelezh, hag int savet e 1881 evit bezañ gwerzhet e pep lec’h en Impalaeriezh trevadennel Frañs.
Er bloaz-se e voe moullet OBOCK warno, pe dindan ur stumm kromm ha lizherennoù tev, pe dindan ur stumm a-blaen. Diwezhatoc’h, soulgarget e voe c’hoazh ul lodenn anezho evit cheñch o zalvoud-gwerzh (1 santim betek 5 lur).
Ar rummad Navigation et Commerce, engravet gant Louis Eugene Mouchon a voe embannet war-lerc’h gant ul leadell en ur skoedenn wenn.
Dibar e voe an timbroù moullet e 1893 ha 1894 : n’eo ket kranellet an timbroù met treset ez eus linennoù gant rodelennoù fin etrezo a ra ur skeudenn dent evit gwir.
Souezhusañ tra en amzer-se, stumm un tric’horn keitkostezel eo an timbroù en tu all da 2 lur o zalvoud-gwerzh, a ginnig deomp skeudenn ur marc’heg dremedal (Mehari).
Serret e voe burev-post Obock e 1894, ha treuzkaset ar stok timbroù da Djibouti. Gant an diouer a dimbroù a dalvoudegezh izel e voe troc’het e daou damm ul lodenn eus an timbroù-se, ha gwerzhet hanter o friz.
Gant ma voe teuzet tiriadoù Obock gant hini Djibouti e voe implijet timbroù Aod gall ar Somalianed da c'houde.

## Pennadoù kar

* Timbroù Aod gall ar Somalianed
* Timbroù Djibouti
# Timbroù Natal

An Natal a oa bet un drevadenn saoz en Afrika ar Su abaoe ar 4 a viz Mae 1843, goude ma oa bet trec’het Republik Boer Natalia. D’an 31 a viz Mae 1910 eo kenteuzet Natal, tiriad Kab ar Spi Mat, Stad dieub Oranje hag an Transvaal evit reiñ buhez da Unaniezh Suafrika. Ur proviñs eus Republik Suafrika eo bremañ dindan anv KwaZulu-Natal.
Adalek 1857 ec’h embann melestradurezh saoz an drevadenn timbroù dindan anv an Natal, a-raok na vije implijet timbroù Unaniezh Suafrika.
War-bouez ar rummad timbroù kentañ gant tresadenn ur gurunenn, eo poltred ar Rouanez Victoria pe ar Roue Edouarzh VII a weler war an holl dimbroù.
# Timbroù Nyasaland

An anv « Gwarezvro Nyasaland » (Nyasaland Protectorate e saozneg) zo bet roet d’ar 6 a viz Gouere 1907 d’ur vro e gevred Afrika, dindan dalc’h ar Rouantelezh-Unanet, bet badezet Gwarezvro Kreizafrika saoz betek an deiz-se.
Dizalc’h e vo e 1964 hag adanvet Malawi.
Arabat eo kemmeskañ timbroù an Nyasaland gant ar re warne ar meneg « Companhia do Nyassa ». Aze zo kaoz eus an embregerezh prevez o verañ etre 1894 ha 1929 hanternoz Afrika bortugalek ar Reter, da lavaret eo ar Mozambik.

## Pennadoù kar

* Timbroù Malawi
* Timbroù Kreizafrika saoz
* Timbroù Rodezia ha Nyasaland
* Timbroù Postoù prevez Mozambik