OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gimel

Gimel (kañval) eo an drede lizherenn e meur a a abjad semitek, en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek , hebraek (ג) , siriek (ܓ) hag arabek (ﺝ). Pempvet lizherenn al lizherenneg arabeg eo hervez an urzh a-vremañ
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm kozh ouzh hini ur c'hañval.
Distaget e vez (LFE) [g]. Daoust ha ma vez distaget [g] e rannyezh Arabeg Egipt, en arabeg unvan e vez distaget [dʒ]. Ne vez graet diforc'h ebet ken en hebraeg a-vremañ etre gimel gant dagesh ha gimel hep dagesh.
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek gamma Γ, estruskek , latin C ha G ha kirillek C ha Г.
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 3.
# Gillette (Wyoming)

Gillette zo ur gêr lec'hiet e biz stad Wyoming e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 29 087 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Gillette en ur mod ofisiel e 1892.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gillian Flynn

Gillian Flynn zo ur skrivagnerez stadunanat ganet e Kansas City (Missouri).
Merc'h eo da zaou gelenner ha graet he studioù war ar saozneg hag ar c'hazetennerezh e skol-veur Kansas.
Filmvarnourez eo bet en Entertainment Weekly.
Skrivañ a ra romantoù polis abaoe 2006. Bevañ a ra e Chicago.

## Oberennoù

* Sharp Objects, 2006
* Dark Places, 2009
* Gone Girl, 2012

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Gimigliano

Gimigliano zo ur gumun eus Italia, e proviñs Catanzaro, e Calabria.
# Gimileo

Gimileo zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Diana Rigg

Dame Enid Diana Elizabeth Rigg DBE, ganet d'an 20 a viz Gouere 1938 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Gwengolo 2020, a oa un aktourez c'hoariva, sinema ha skinwel saoz. Dreistbrudet eo bet evit he roll a Emma Peel er stirad skinwel The Avengers (1965–1968); ar gontez Teresa di Vicenzo, gwreg nemeti James Bond, er film On Her Majesty's Secret Service (1969); hag hini Olenna Tyrel er stirad skinwel Game of Thrones (2013–2017). Dre he roll evel Emma Peel e oa deuet da vezañ ur sex symbol.

## Liammoù diavaez

* Diana Rigg war IMDb
# Diana Wynne Jones

Diana Wynne Jones (16 a viz Eost 1934 e Londrez - 26 a viz Meurzh 2011) a oa ur skrivagnerez romantoù evit ar yaouankiz hag evit an dud deuet. Al lod brasañ eus he skridoù a zo skridoù moliac'h. Pa darzhas an Eil Brezel Bed ez eas da Vro-Gembre. Dilojañ a reas meur a wech, betek ma'z afe da chom e Thaxted (Essex) e 1943. E Saint Anne's College (Oxford) e studias hag eno ivez e klevas prezegennoù distaget gant C. S. Lewis ha J. R. R. Tolkien. E Bristol e vez o chom abaoe 1976. Brudet eo he heuliad anvet Chrestomanci (skrivet etre 1977 ha 2006). Peurliesañ e vez keñveriet an heuliad-se gant troioù-kaer Harry Potter. He romant Howl's Moving Castle a zo deuet da vezañ ur fiñvtresadenn savet gant Hayao Myazaki, deuet er-maez e 2004. Meur a briz he deus bet gant he levrioù.

## Hec'h oberennoù
#### Rummad Chrestomanci

* The Lives of Christopher Chant (1988)
* Conrad's Fate (2005)
* Charmed Life (1977)
* The Magicians of Caprona (1980)
* The Pinhoe Egg (2006)
* Mixed Magics (2000)
* Stealer of Souls (2002)
* Witch Week (1982)

#### Rummad Derkholm

* Dark Lord of Derkholm (1998)
* Year of the Griffin (2000)

#### Rummad Dalemark Quartet

* The Spellcoats (1979)
* Drowned Ammet (1977)
* Cart and Cwidder (1975)
* Crown of Dalemark (1993)

#### Rummad Castle

* Howl's Moving Castle (1986)
* Castle in the Air (1990)
* House of Many Ways (2008)

#### Rummad Magids

* Deep Secret (1997)
* The Merlin Conspiracy (2003)

#### Levrioù all

* The Changeover (1970)
* Wilkins' Tooth (1973)
* The Ogre Downstairs (1974)
* Dogsbody (1975)
* Eight Days of Luke (1975)
* [[Power of Three (1977)
* The Time of the Ghost (1981)
* The Homeward Bounders (1981)
* Archer's Goon (1984)
* Fire and Hemlock (1985)
* A Tale of Time City (1987)
* Wild Robert (1989)
* Black Maria (1991)
* Yes, Dear (1992)
* A Sudden Wild Magic (1992)
* Hexwood (1993)
* Puss in Boots (1999)
* Enna Hittims (2006)
* The Game (2007)

### Dastumadegoù

* Warlock at the Wheel and Other Stories (1981)
* Stopping for a Spell (1993)
* Everard's Ride (1994)
* Minor Arcana (1996)
* Believing is Seeing (1999)
* Unexpected Magic (2002)

## Liammoù diavaez

* He lec'hienn ofisiel
* Lec'hienn gouestlet da Diana Wynne Jones
* Holl he levrioù war SciFan
* Atersadenn war BBC
* Pennadoù diwar-benn he levrioù war FantasyLiterature.net
# Diana Lynn

Diana Lynn, ganet Dolores Marie Loehr d'ar 5 a viz Gouere 1926 e kêr Los Angeles ha marvet d'an 18 a viz Kerzu 1971 e New York, a oa un aktourez ha pianoourez stadunanat.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Diana Pequeno

Diana Pequeno (Salvador, 25 Genver 1958) zo ur ganerez vrazilian. Peogwir e kane Blowin' in the Wind e portugaleg e oa bet lesanvet a Joan Baez brasileira.

## Pladennoù

* Diana Pequeno (1978) RCA Victor LP
* Eterno como areia (1979) RCA Victor LP
* Sinal de amor (1981) RCA Victor LP
* Sentimento meu (1982) RCA Victor LP
* O mistério das estrelas (1985) RCA Victor LP
* Mistérios (1989) Acquarius/Independente LP
* Cantigas (2002) Selo Rádio MEC CD
* Alma Gêmea (2016) Independente CD
* Alma Calma (2016) Independente CD
* Alma Moura (2016) Independente CD
* Signo (2017) Independente CD
* Xamã (2017) Independente CD
# Diana degli Andalò

Diana degli Andalò (pe di Andalò) a oa ul leanez dominikan italian, ganet e 1201, ha marvet e 1236, e kêr Bologna.
Krouet he deus ul leandi gouestlet da Santez Agnes e Bologna e 1223. Ganet eo bet e 1201. Aet eo da Anaon d'an 10 a viz Mezheven 1236. Lakaet eo bet war roll an dud wenvidik e 1888 pe e 1891 hervez ar mammennoù gant ar Pab Leon XIII. Lidet e vez he gouel pe d'an 9 pe d'an 10 a viz Mezheven hervez al lec'hioù.
En em staliañ a reas ar Vreudeur prezegerien e Bologna e 1218. E 1219 e voe roet dezho iliz San Nicolò delle Vigne a-drugarez d'ar c'hardinal Ugolino ha daoust da enebiezh Loderingo degli Andalò, breur Diana ha perc'henn an douaroù.
Levezonet gant he rener speredel an dominikan Reginaldo da Bologna e tilezas Diana he buhez mondian evit krouiñ ur gouent. Anavezout ha doujañ a rae Domingo de Guzmán. Goulenn a reas e sikour e 1221. Daoust da ziaesterioù a-berzh he familh e krouas d'an 13 a viz Mae 1223 kouent dominikan Santez Agnes e Bologna gant harp Jordan von Sachsen peurgetket. Keneiled tost e teujont da vezañ.
Priolez ar gouent e chomas betek he marv d'an 10 a viz Mezheven 1236.
Daou zeiziad a gaver evit hec'h enskrivadur war roll an dud wenvidik gant ar Pab Leon XIII pe d'an 8 a viz Eost 1888 pe d'ar 24 a viz Kerzu 1891 asambles gant he c'heneilezed Cecilia Caesarini hag Amata.
# Diana di Cordona

Diana di Cordona (1499 - goude 1550) a oa un itron italian a ouenn uhel, dimezell a enor gant ar briñsez italian Bona Sforza pa zeuas da vout rouanez Pologn. Serc'h e oa da Sigismund II Augustus, roue Pologn, ha da Cesare Iañ Gonzaga goude. E 1550 e kuitaas Pologn da vont da Sikilia.
# Diana di l'Alba

Diana di l'Alba zo ul laz sonerien ha kanerien gorsek savet e 1978 gant Antonu Marielli, Ghjuvan Francescu Sicurani hag an daou vreur Ghjuvan Ghjacumu ha Cristanu Andreani.

## Pladennoù

* 1996 : Pueta
* 1998 : Sumenti d'acqua
* 2001 : Punt'è Taccu
* 2004 : Donna dea
* 2008 : Da musica la vita
* 2013 : Indiature

## Liammoù diavaez

* O kanañ "Amerindianu"
# Diana Navarro

Diana Navarro Ocaña, ganet en Málaga d'an 21 a viz Ebrel 1978, zo ur ganerez andalouz, dezhi ur vouezh sebezus.
Kanañ tonioù eus Andalouzia a ra dreist-holl : flamenco, copla andaluza, ha zarzuela.

## He fladennoù

* 2005 - No te olvides de mi
* 2007 - 24 rosas
* 2008 - Camino verde
* 2011 - Flamenco

## Liammoù

* (es) Lec’hienn ofisiel
* O kanañ Mira lo que has perdio : , copla andaluza.
# Diana hag Akteon

Diana hag Akteon a zo un eoullivadur war lien, 185 x 202 cm, graet etre 1556 ha 1559 gant al livour italian Tizian.
E welout a c'haller en National Gallery of Scotland en Edinburgh.
Bez ez eo unan eus un dastumad seizh taolenn graet diwar mojennoù tennet eus Metamorfozoù Ovidius a voe graet gant an arzour evit ar roue Felipe II, roue Spagn. Livañ a ra Tizian ar mare ma tegouezh Akteon gant an doueez Diana p'emañ-hi o kouronkañ e-touez he nimfezed. Ha droug en doueez abalamour ma oa bet gwelet en he noazh. Ma troas ar paotr en karv ha ma voe lazhet ha drailhet e gorf gant e chas. E 1562 e livo Tizian un daolenn all diuwar-benn ar memes mojenn, Marv Aktaion.
Chomet e oa an daolenn e dastumadeg rouaned Spagn betek 1704. Er bloavezh-se e voe profet gant Felipe V d'ar c'hannad gall er vro.
E 1798 e voe prenet gant trede dug Bridgewater ha bepred eo perc'hennet gant an tiegezh, nemet e 1946 e voe prestet d'an National Gallery of Scotland.

## Pennadoù kar

* Diana
* Akteon
# Foza

Foza a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Fra Diavolo

Fra Diavolo a oa lesanv Michele Pezza, ganet d'ar 7 a viz Ebrel 1771 en Itri, ha marvet d'an 11 a viz Du 1806, a oa ur brigant italian a stourmas a-enep armeoù gall Napoleone Buonaparte o devoa aloubet ar vro, hag a voe krouget gant ar C'hallaoued e 1806 e Naplez.
Un haroz poblek italian eo deuet da vezañ.

## Istor

E penn ur vandennad laeron e oa e kreisteiz Lazio ha hanternoz Campania. Kement a reuz ha freuz a veze gantañ ma veze kinniget bernioù arc'hant da neb a rofe tu d'e dapout.
Koulskoude, en 1799, e kavas mat d'ar c'hardinal Fabrizio Ruffo e envel da goronal evit kaout e skoazell da vrezeliñ a-enep an alouberien c'hall. Kemer a reas penn un arme ha mont ganti da zieubiñ kêr Naplez.
Pa voe lakaet Giuseppe Buonaparte da roue Naplez gant e vreur, impalaer gall, e aozas meur a emsavadeg. Tapet e voe gant e enebourien e Baronissi, war-lerc'h un emgann taer, kondaonet e voe d'ar marv ha kaset d'ar groug en 1806.

## Arzoù

* Ur c'hoarigan gallek zo bet savet diwar e benn gant Eugène Scribe ha Casimir Delavigne evit ar skrid, ha Daniel François Esprit Auber evit ar sonerezh, e 1830. Un tamm fae a zo bet graet ennañ war ar wirionez istorel, evel e seurt oberennoù.
* Lakaet e voe en italianeg gant Manfredo Maggioni.
* Meur a film zo bet ivez, adalek 1906.
* Ar brudetañ film avat a zo amerikan, aozet gant Hal Roach e 1933, c'hoariet gant Stan Laurel hag Oliver Hardy, ha Dennis King evel Fra Diavolo. Implijet eo sonerezh ar gall Auber, hag evit an doare italianek, skrid Manfredo Maggioni.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Fra Filippo Lippi

Fra Filippino Lippi, lesanvet Fra Filippo del Carminezo, ganet e 1406 e Firenze ha marvet e 1469 e Spoleto, a oa ur manac'h livour italian eus skol Firenze da vare an Azginivelezh italian ar XV$^{vet}$ kantved. Tad e oa da Filippino Lippi, ganet eus Lucrezia Buti, ul leanez a veze poltredet gantañ.

## Lennegezh

* Ur varzhoneg saoznek gant Robert Browning (1812)-1889), anvet Fra' Lippo Lippi)
* Ur varzhoneg italianek gant Gabriele D'Annunzio (a lavare bezañ Il secondo amante di Lucrezia Buti) en e zastumad Elettra.

## Notennoù

* ↑ Robert Browning (1855), Men and Women, Jungle Books, 2009, ISBN 978-1-4385-1725-4 (en) hag en RPO

## Pennadoù kar

* Lippina
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Foz Irunberri

Foz Irunberri ( Foz de Lumbier e spagnoleg) zo ur ganienn, ur seurt cañon, e reter Nafarroa, treuzet gant ar stêr Irati, un tammig goude kemberiñ gant ar Stêr Zaraitzu, etre ar Sierra de Izko hag ar Sierra de Leyre.
E-kichenik Irunberri emañ, etre Irunberri ha Zangoza, tost d'an harzoù gant Aragon.
Ur mirva naturel eo, 35 km eus Iruña, ar gêr-benn.

## Levrlennadur

* Pennad e-barzh Ibérica 2000
# Fra Angelico

Guido di Pietro a oa ur manac'h italian anvet Fra Giovanni, hag ivez Beato Angelico, pe Fra Angelico, hag a oa livour meur e penn-kentañ ar XVvet kantved. Lakaet eo bet da Wenvidig gant ar pab Yann-Baol II e 1984
Ganet e oa bet e Vicchio di Mugello e 1387 ha marvet e Roma d'an 18 a viz C'hwevrer 1455)
Klasket en deus ober gant doareoù-livañ an Azginivelezh italian en ur chom feal da dalvoudoù an arz krennamzerel a venne kenteliañ hag ober un implij relijiel eus ar sklerijenn.
# Foz danvorel

E strad ar meurvorioù hag ar morioù e kaver meur a foz danvorel ha pa vije bet kleuziet ur foz gant ur fenomen dreistmuzul. Lod a zo bet krouet e-lec'h m'emañ plakennoù tektonik o kejañ hag un ankl hag a zo etrezo. A-hed ar fozioù danvorel e weler menezioù-tan alies, ken tost ma'z eo mantell an Douar m'emañ ar magma o virviñ ennañ. Fozioù abisel a reer eus anezho ivez p'emañ an abisoù lodenn donañ ar morioù.

## Fozioù danvorel donañ er bed

Emañ ar re zonañ-holl er Meurvor Habask, en e ziadro war-bouez hini Mariana

### Meurvor Habask

* Foz Mariana 11 034 m
* Foz Tonga 10 882 m
* Foz ar Filipinez 10 545 m
* Foz Kouril-Kamtchatka 10 542 m
* Foz Kermadeg 10 047 m
* Foz Izu-Ogasawara 9 810 m
* Foz Japan 9 504 m

### Meurvor Atlantel

* Foz Puerto Rico 8 800 m
* Foz Sandwich ar Su 8 428 m

## Liamm diavaez

* Ar foz atlantel hag al lastez nukleel
# Foz Atlantel

Ar Foz Atlantel zo ur foz 4000 metrad donder dindan vor hag a zo war-hed 700 km er c'hornog da C'haliza.

## Liammoù

* Pennad e-barzh El Pais : http://elpais.com/elpais/2013/11/15/media/1384535555_719533.html
* Film gant RTVE : http://www.rtve.es/alacarta/videos/te-acuerdas/acuerdas-vertidos-radiactivos-fosa-atlantica/685580/
# Foz Mariana

Foz Mariana zo ur foz danvorel, anezhi al lec'h donañ eus an Douar, e deun ar Meurvor Habask, er reter da Inizi Mariana, nepell diouzh Enez-Guam ; 10,984 ± 25 metres eo al lec'h donañ-holl a zo bet muzuliet.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Frabosa Soprana

Frabosa Soprana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Gwiñver meur India

Gwiñver meur India :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Ratufinae |
| Genad : | Ratufa |
| Anv skiantel ||
| Ratufa indica Erxleben, 1777 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver meur India (Ratufa indica) a zo ur bronneg krigner hag a vev en India.
# Gwiñver meur Sri Lanka

Gwiñver meur Sri Lanka :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Ratufinae |
| Genad : | Ratufa |
| Anv skiantel ||
| Ratufa macroura Pennant, 1769 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver meur Sri Lanka (Ratufa macroura) a zo ur bronneg krigner hag a vev en India ha Sri Lanka.
# Gwiñver meur du

Gwiñver meur du :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Ratufinae |
| Genad : | Ratufa |
| Anv skiantel ||
| Ratufa bicolor Sparrman, 1778 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gwiñver meur du (Ratufa bicolor) a zo ur bronneg krigner hag a vev e gevred Azia.
# Gwiñver rous

Gwiñver rous :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Genad : | Sciurus |
| Anv skiantel ||
| Sciurus vulgaris Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gwiñver rous (Sciurus vulgaris) a zo ur bronneg krigner hag a vev en Eurazia.
# Gwiñver rous Norzhamerika

Gwiñver rous Norzhamerika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Sciurinae |
| Genad : | Tamiasciurus |
| Anv skiantel ||
| Tamiasciurus hudsonicus Erxleben, 1777 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver rous Norzhamerika (Tamiasciurus hudsonicus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Stadoù-Unanet Amerika ha Kanada.
# Gwiñver korr ar c'hornôg

Gwiñver korr ar c'hornôg :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Sciurinae |
| Genad : | Microsciurus |
| Anv skiantel ||
| Microsciurus mimulus Thomas, 1898 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver korr ar c'hornôg (Microsciurus mimulus) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Panamá, Ecuador ha Kolombia.
# Gwiñver meur Raffles

Gwiñver meur Raffles :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Ratufinae |
| Genad : | Ratufa |
| Anv skiantel ||
| Ratufa affinis Raffles, 1821 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Gwiñver meur Raffles (Ratufa affinis) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Thailand, Singapour, Malaysia, Indonezia ha Brunei.
# Gwiñver liesliv

Gwiñver liesliv :
| Ur gwiñver liesliv e Costa Rica. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Genad : | Sciurus |
| Anv skiantel ||
| Sciurus variegatoides Ogilby, 1839 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gwiñver liesliv (Sciurus variegatoides) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Kreizamerika.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwiñver lost ruz

Gwiñver lost ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Genad : | Sciurus |
| Anv skiantel ||
| Sciurus granatensis Humboldt, 1811 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar gwiñver lost ruz (Sciurus granatensis) a zo ur bronneg krigner hag a vev e Kreiz ha Suamerika.
# Grallaricula

Grallaricula :
| Grallaricula flavirostris, luc'hskeudennet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Grallariidae |
| Anv skiantel ||
| Grallaricula P.L.Sclater, 1858 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Grallaricula a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1858 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Nav spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Grallaricula cucullata
** G. c. cucullata ha venezuelana,
* Grallaricula cumanensis
** G. c. cumanensis ha pariae,
* Grallaricula ferrugineipectus
** G. f. ferrugineipectus, leymebambae ha rara,
* Grallaricula flavirostris
** G. f. boliviana, brevis, costaricensis, flavirostris, mindoensis, ochraceiventris, similis ha zarumae,
* Grallaricula lineifrons,
* Grallaricula loricata,
* Grallaricula nana
** G. n. hallsi, kukenamensis, nana, nanitaea, occidentalis hag olivascens,
* Grallaricula ochraceifrons,
* Grallaricula peruviana.
O c'havout a reer e Kreiz (G. flavirostris hepken) ha Suamerika, un isspesad warn-ugent dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), embannet en niverenn 291 eus hor YEZH (Gwengolo 2017), e kinnigas Divi gKervella e vije graet Grallarig (g., ls. Grallariged) eus ar genad : « [...] Gwell eo adkemer an anvadur skiantel ouzh e vrezhonekaat un disterañ hag ober gant Grallar, ha Grallarig evit Grallaricula. », pajenn 4.
* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : Grallarig | m. | Grallariged | Grallaricule (genre Grallaricula) | Grallaricula sp. (proposé).
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Grallariidae/Grallaricula (lennet e-barzh d'ar 7 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Grallaria

Grallaria :
| Grallaria varia. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Grallariidae |
| Anv skiantel ||
| Grallaria Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Grallaria a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* Grallaria albigula
** G. a. albigula ha cinereiventris,
* Grallaria alleni
** G. a. alleni hag andaquiensis,
* Grallaria andicolus
** G. a. andicolus ha punensis,
* Grallaria bangsi,
* Grallaria blakei,
* Grallaria capitalis,
* Grallaria carrikeri,
* Grallaria chthonia,
* Grallaria dignissima,
* Grallaria eludens,
* Grallaria erythroleuca,
* Grallaria erythrotis,
* Grallaria excelsa
** G. e. excelsa ha phelpsi,
* Grallaria flavotincta,
* Grallaria gigantea
** G. g. gigantea, hylodroma ha lehmanni,
* Grallaria griseonucha
** G. g. griseonucha ha tachirae,
* Grallaria guatimalensis
** G. g. aripoensis, binfordi, carmelitae, chocoensis, guatimalensis, ochraceiventris, princeps, regulus, roraimae ha sororia,
* Grallaria haplonota
** G. h. chaplinae, haplonota, parambae ha pariae,
* Grallaria hypoleuca
** G. h. castanea ha hypoleuca,
* Grallaria kaestneri,
* Grallaria milleri
** G. m. gilesi ha milleri,
* Grallaria nuchalis
** G. n. nuchalis, obsoleta ha ruficeps,
* Grallaria przewalskii,
* Grallaria quitensis
** G. q. alticola, atuensis ha quitensis,
* Grallaria ridgelyi,
* Grallaria ruficapilla
** G. r. albiloris, avilae, connectens, interior, nigrolineata, perijana ha ruficapilla,
* Grallaria rufocinerea
** G. r. romeroana ha rufocinerea,
* Grallaria rufula
** G. r. cajamarcae, cochabambae, obscura, occabambae, rufula, saltuensis ha spatiator,
* Grallaria squamigera
** G. s. canicauda ha squamigera,
* Grallaria urraoensis,
* Grallaria varia
** G. v. cinereiceps, distincta, imperator, intercedens ha varia,
* Grallaria watkinsi.
O c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika tri-ugent (60) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Grallariidae/Grallaria (lennet e-barzh d'an 10 a viz Mae 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Grallaria ruficapilla

Grallaria ruficapilla :
| Grallaria ruficapilla, luc'hskeudennet e-kichen Manizales (Caldas, Kolombia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Grallariidae |
| Genad : | Grallaria |
| Anv skiantel ||
| Grallaria ruficapilla Lafresnaye, 1842 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Grallaria ruficapilla a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Grallariidae.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned-douar, biskoul ha kevnid.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar seizh isspesad anezhañ e Suamerika :
* Grallaria ruficapilla albiloris, e kreisteiz Ecuador ha gwalarn Perou,
* G. r. avilae, e hanternoz Venezuela,
* G. r. connectens, e mervent Ecuador,
* G. r. interior, e hanternoz Perou,
* G. r. nigrolineata, e kornôg Venezuela,
* G. r. perijana, e Serranía del Perijá (menezioù biz Kolombia ha gwalarn Venezuela),
* G. r. ruficapilla, eus kreiz Kolombia da hanternoz Ecuador.

## Liammoù diavaez

* (en) Grallaria ruficapilla war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Grallaria ruficapilla war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Grallaria ruficapilla el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Grallaria ruficapilla.
a vo kavet e Wikimedia Commons.