OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Gustave Clétiez

Gustave Clétiez, bet ganet e Gwenrann e 1830 hag aet d'an Anaon e 1896, a oa ograouer, livour ha priour.

## Oberennoù
### Prierezh

* Un nebeud oberennoù a c'heller gwelet e Mirdi ar Paludoù e Bourc'h-Baz.

### Sonerezh

* Les courses de Guérande, quadrille breton, 1864
Ouzhpenn an tonioù savet gantañ en doa dastumet Gustave Clétiez war-dro 200 kanaouenn e Bro-Gwenrann er bloavezhioù 1860.

## Selaou

* Saint-Nazaire en chansons (dastumad gant Fernand Guériff, Gustave Clétiez, Roland Guillou), Coop Breizh, 2002

## Liammoù diavaez

* Les courses de Guérande, quadrille breton, skrid-sonerezh
* Dastum 44
# Joseph Chalier

Joseph Chalier, bet ganet d'an 12 a viz Gwengolo 1747 e parrez Beaulard, en Oulx (Piemonte) hiziv, a oa un dispac'her gall hag a voe dibennet d'ar 16 a viz Here 1793 e kêr Lyon. A-du e oa gant an tu kleiz (la Montagne).
En 1789 e savas a-du gant an Dispac'h , ha d'ar 14 a viz Gouhere e kemeras perzh e kemeridigezh la Bastille, e Pariz. Pennadoù a skrivas e Les Révolutions de Paris en Genver-C'hwevrer 1790.

## Pennadoù kar

* Seziz Lyon (1793)
# Joseph Cukierman

Joseph (Józef, Iosif) Cukierman a zo bet ganet e 1899-03-28, nepell eus Białystok (Polonia), ha marvet e Bro-C'hall e 1941.
Mestrc'hoarier echedoù poloniat-gall.

## Buhez

Trec'h e voe en eil kampionad Moskov (Unaniezh Soviedel) e 1920-1921. Bevañ a reas e Białystok ; e penn-kentañ ar bloavezhioù 20 e voe trec'h en ur c'hampionad eno. Divroañ a reas evit mont da Vro-C'hall.
E 1928 e voe eilvet-trede a-gevred gant Schwarzmann ha goude Abraham Baratz, e Pariz(Bro-C'hall). E 1929 e voe 5vet-6vet e Pariz(dont a reas ar maout gant Savielly Tartakower). E 1930, Josef Cukierman a drec'has e Pariz, dirak Savielly Tartakower. Cukierman a voe kampion Bro-C'hall e Pariz e 1931. 6vet e voe e Pariz e 1933, Aleksandr Alekhin o vout an hini kentañ. E 1938, Cukierman a voe trede goude José Raúl Capablanca ha Nikolaz Rossolimo e Pariz.
E-pad an Eil brezel bed en em zistrujas e 1941.

## Partiennoù dedennus

* Teodor Regedziński a-enep da Józef Cukierman, Varsovia 1926, Difenn Slav, D12, 0-1 ;
* Josef Cukierman a-enep da George Koltanowski, Pariz 1929, Difenn Philidor, Kemmadur Eskemm, C41, 1-0 ;
* Josef Cukierman a-enep da Savielly Tartakower, Pariz 1930, Partienn Indian, Kemmadur Capablanca, A47, 1-0 .
* ↑ Archives départementales du Tarn, commune de Castres, année 1940, table décennale décès 1933-1942, acte n°550, vue 92/267
# Joseph Chardronnet

Joseph Chardronnet, ganet e Brest er bloaz 1910, ha marvet e Pontmaen (departamant Mezven e Bro-C'hall) d'ar 1añ a viz Kerzu 2001 a oa ur beleg katolik, un istorour hag un emsaver breton. Brudet eo dreist-holl evit bezañ skrivet ul levr Istor Breizh e galleg, adembannet meur a wech.

## Oberennoù

* Histoire de Bretagne, Nouvelles Éditions latines, 1966.
* Le livre d'or des saints de Bretagne, Armor Éditeur, 1977.
* Rennes et la Haute Bretagne, Éditions France-Empire, 1980.

## Notenn

* ↑ Adembannet gant Coop Breizh e 1995.
# Joseph Darnand

Joseph Darnand, ganet d'an 19 a viz Meurzh 1897 hag aet da Anaon d'an 10 a viz Here 1945, a oa ur c'henlabourer gall d'an Alamagn Nazi e-kerzh en Eil Brezel-bed. Bet e oa bet soudard eus an Arme C'hall enoret e-kerzh ar C'hentañ Brezel-bed hag e penn kentañ an Eil Brezel-bed. Goude-se e oa aozer ha penn de facto ar Milice française, pe Bezen c'hall, un unvez damvilourel ha polis o kenlabourat gant Gouarnamant Vichy . Darnand zo bet ivez un ofiser er Waffen-SS. Barnet e voe ha kondaonet d'ar marv goude ar brezel evit trubarderezh.
# Joseph Duplantier

Joseph (Joe) Duplantier (ganet d'an 19 a viz Here 1976 a zo kaner-gitarour ar strollad death metal gall Gojira. Skrivañ a ra ivez komzoù ar strollad ha sevel a ra golo an albomoù.
E vreur, Mario Duplantier, a zo tambouliner ar strollad.

## Pladennoù

Gant Gojira (kan, gitar) :
* 2001 Terra Incognita
* 2003 The Link
* 2004 The Link Alive
* 2005 From Mars To Sirius
* 2008 The Way Of All Flesh
Gant Godzilla (kan, gitar):
* 1996 Victim
* 1997 Possessed
* 1998 Saturate
* 1999 Wisdom Comes
Gant Empalot (kan, gitar):
* 1999 Brout
* 2002 Tous aux cèpes
* 2004 Empalot en concert
Gant Cavalera Conspiracy (gitar boud):
* 2008 Inflikted

## Kemer perzh

Joseph a zo bet pedet da gemer perzh en tonioù-se :
* Manimal - Eros & Tanathos, Dead Meat
* Trepalium - Through the absurd, Sauvage
* MyPollux - Contraires, Coffres à souhaits
* Aygghon - Demi deuil, La terre dolente
* Cavalera Conspiracy - Inflikted, Black Ark & Ultra-Violent
* Klone - All Seeing Eye, All Seeing Eye
* Kruger - Muscle, For death, glory and the end of the world
* Apocalyptica - 7th Symphony, Bring them to light

## Daveoù

Embrace The World Fan site Gojira

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Myspace
# Joseph Ferdinand von Bayern

Joseph Ferdinand von Bayern (1692 - 1699 ) a oa ur priñs alaman eus an Tiegezh Wittelsbach. Mab e oa da zilenner Bavaria, ha dre destamant Carlos II, roue Spagn, e oa pennhêr war gurunenn Spagn adalek e bevar bloaz, e 1696 betek e varv.

## E vuhez

Ganet e oa Joseph Ferdinand en Vienna d'an 28 a viz Here 1692. Mab e oa da Masimilian II Emanuel Bavaria, Dilenner Bavaria (1662–1726), ha da Maria Antonia Aostria (1669-1692).
Mervel a reas da seizh vloaz.
# Joseph Bédier

Charles Marie Joseph Bédier, bet ganet d'an 28 a viz Genver 1864 e Pariz hag aet da Anaon d'an 29 a viz Eost 1938 e Le Grand-Serre (Drôme), a oa ul lenneg gall, troet gant lennegezh c'hallek ar grennamzer.
E Collège de France an hini eo e kejas gant Gaston Paris, ar c'hrennamzerour brudet en devoa bet levezon vras warnañ.
Dilennet da ezel eus an Académie Française d'an 3 a viz Mezheven 1920 da erlec'hiañ Edmond Rostand (1868-1918) e voe degemeret enni ent ofisiel d'an 3 a viz Du 1921.
Graet en devoa Langleiz e vad eus al labour talvoudous bet sevenet gant Joseph Bédier diwar-benn an daou garedig mojennel da sevel e brezhoneg e romant Tristan hag Izold etre 1945 ha 1950.

## Oberennoù

* Le Lai de l’ombre, 1890
* Le Fabliau de Richeut, 1891
* Les Fabliaux, études de littérature populaire et d’histoire littéraire du Moyen Âge, 1893
* De Nicolao Museto (gallice Colin Muset), francogallico carminum scriptore, 1893
* Le Roman de Tristan et Iseut, 1900 Skrid amañ
* Le Roman de Tristan par Thomas, 2 vol., 1902-1905
* Études critiques, 1903
* Les Deux Poèmes de la Folie Tristan, 1907
* Légendes épiques, recherches sur la formation des chansons de geste, 1908-1913
* Les Chansons de croisade, 1909
* Les Chansons de Colin Muset, 1912
* Les Crimes allemands d’après les témoignages allemands, 1915
* Comment l’Allemagne essaie de justifier ses crimes, 1915
* L’Effort français, 1919
* La Chanson de Roland, édition critique, 1920
* La Chanson de Roland, diwar dornskrid Oxford, 1922 Skrid amañ
* Commentaires sur la Chanson de Roland, 1927
# Joseph Chatoyer

Joseph Chatoyer, anavezet ivez evel marvet Satuye, marvet d'ar 14 a viz Meurzh 1795, a oa ur C'harib du, pe Garifuna, hag a gemeras penn emsavadeg ar Garibed a-enep gouarnerezh an drevadennerien saoz en enez Sant Visant e-pad ar C'hentañ brezel karib hag an Eil brezel karib pa voe lazhet. Haroz broadel Sant Visant hag an Inizi Granadinas eo deuet da vezañ, hag ivez, war un dro, hini broioù karib all (Belize, Costa Rica).

## Monumant

Ur monumant zo bet savet dezhañ war Dorsetshire Hill, al lec'h ma varvas.
# Hydrornis schwaneri

Hydrornis schwaneri :
| Hydrornis schwaneri, ur c'houblad treset gant Gould & Richter. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pittidae |
| Genad : | Hydrornis |
| Anv skiantel ||
| Hydrornis schwaneri Bonaparte, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hydrornis schwaneri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.
Dougen a ra anv an naturour alaman Carl Schwaner (1817-1851).

## Annez

Ne vez kavet ar spesad nemet e Borneo.

## Liamm diavaez

* (en) Hydrornis schwaneri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Pitta schwaneri war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hyginus (pab)

Hyginus Pab an Iliz katolik roman :
| Ganedigezh | Aten, Bro-C'hres |
| Dilennet da bab | 136/138 |
| Dibenn e baboni | 140/142 |
| En e raok | Telesphorus |
| War e lerc'h | Pi Iañ |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Hyginus, pe Hyjin, ganet e Aten (Bro-C'hres) ha marvet war-dro 140 e Roma (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman war-dro 136.

## Notennoù

* ↑ Bue ar Zent, 1912, p. 39
# Hyliota

Hyliota :
| Anaplectes rubriceps (a-us) Hyliota australis (a-is), tresadenn (1882) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Hyliotidae |
| Anv skiantel ||
| Hyliota Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hyliota a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855). Ar genad nemetañ eo er c'herentiad Hyliotidae.

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hyliota australis
** H. a. australis, inornata ha slatini,
* Hyliota flavigaster
** H. f. barbozae ha flavigaster,
* Hyliota usambara,
* Hyliota violacea,
** H. v. nehrkorni ha violacea.

## Annezva

O c'havout a reer en Afrika issahara, seizh (7) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Fuchs hag alii, 2006.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Hyliotidae/Hyliota (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mezheven 2022).
# Hygieia

Hygieia (Ὑγιεία), pe Hygeia (Ὑγεία), a oa merc'h d'an doue Asklepios ha d'an nimfenn Epione, ha doueez ar yec'hed hag an naetadurezh, hag ivez hini al loar. Eizh breur ha c'hoar all he devoa.
Diwar hec'h anv e teu ar ger saoznekhygiene, gallek hygiène, hag all, a delvez "yec'hedouriezh". Tra ma rae he zad war-dro pareañ an dud klañv e rae hi war-dro o derc'hel yac'h ha pellaat ar c'hleñved diouto.

## Voir aussi

* (10) Hygiea
# Hyliotidae

Hyliotidae :
| Hyliota australis, (ur barez a-gleiz hag ur par a-zehoù) e Mirdi broadel Nairobi (Kenya). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hyliotidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, termenet e 2006 gant an evnoniour gall Jérôme Fuchs hag e genlabourerion.
Diouzh Doare 12.1 an IOC World Bird List n'eus nemet ur genad golvaneged oc'h ober ar c'herentiad :

## Genadoù

* Hyliota - Swainson, 1837 (4 spesad).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Hyliotidae: Hyliotas Fuchs et al., 2006.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Hyliotidae (lennet e-barzh d'an 13 a viz Mezheven 2022).
# Hygiaphone

Hygiaphone a zo ur ganaouenn gant ar strollad sonerezh rock Téléphone.
# Hyginus

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a Hyginus zo bet:
* Caius Julius Hyginus (war-dro 64 kent JK - 17 AD), barzh roman, a skrivas Fabulae, ha Poeticon astronomicon
* Hyginus Gromaticus, ur gwalennataer roman hag ur skrivagner
* Ar Pseudo-Hyginus, a c'hall bezañ :
** Un dastumer mojennoù, mesket a-wezhioù gant Caius Julius Hyginus
** Oberour De Munitionibus Castrorum lakaet alies war gont Hyginus Gromaticus
* Hyginus Cordova, eskob Cordoba, er IVvet kantved, enebour Priskillian
* Hyginus, pab ha sant

## Loar

* frailhenn Hyginus, war-c'horre al Loar
* Hyginus, ur c'hrater war al Loar
# Hygrophila polysperma

Hygrophila polysperma :
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Lamiales |
| Kerentiad : | Acanthaceae |
| Genad : | Hygrophila |
| Anv skiantel ||
| Hygrophila polysperma Anderson ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hygrophila polysperma a zo ur blantenn-dour eus kerentiad an Acanthaceae. Malaysia hag India a zo he broioù-orin met emporzhiet e oa bet e su ar Stadoù-Unanet Amerika.

## Daveoù

* Angerstein MB, Lemke DE. 1994. First records of the aquatic weed Hygrophila polysperma (Acanthaceae) from Texas. Sida 16:365-71
* Innes WT. 1947. Hygrophila, a new aquarium plant. The Aquarium 16:30-1
* Les DH, Wunderlin RP. 1981. Hygrophila polysperma (Acanthacae). Florida Scientist 44:189-92
* Schmitz DC. 1985. Hygrophila polysperma, A review of the scientific literature. Tech. report. Tallahassee: Fla. Dept. of Natural Resources. 15 pp.
* Vandiver VV. 1980. Hygrophila. Aquatics 2:4-11

## Liammoù diavaez

* Tropica
* Easy aquarium plants: Hygrophila polysperma
* Invasive Aquatic Plants
# Hydrornis soror

Hydrornis soror :
| Hydrornis soror (tresadenn). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pittidae |
| Genad : | Hydrornis |
| Anv skiantel ||
| Hydrornis soror Ramsay, 1881 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hydrornis soror a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Pittidae.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e koadegi Kambodjia, Laos, Sina, Thailand ha Viêt Nam.

## Liamm diavaez

* (en) Hydrornis soror war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Pitta soror war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hylexetastes

Hylexetastes :
| Hylexetastes brigidai e stad Pará (Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Dendrocolaptinae |
| Anv skiantel ||
| Hylexetastes P.L.Sclater, 1889 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hylexetastes zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1889 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Hylexetastes brigidai,
* Hylexetastes perrotii,
* Hylexetastes stresemanni
** H. s. insignis, stresemanni hag undulatus,
* Hylexetastes uniformis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, tri (3) isspesad dezho en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Hylexetastes (lennet e-barzh d'an 18 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Brennos

Brennos (pe Brennus e latin hag e galleg) a zo anavezet evel anv daou vrezelour kelt en Henamzer.
* Brennos, penngadour galian, eus pobl ar Senoned, e Bourgogn a vremañ, a gemeras kêr Roma e deroù ar IVvet kantved kent JK;
* Brennos, a renas an Ergerzhadeg veur en IIIde kantved kent JK, a aloubas Makedonia ha Trakia, hag a drec'has armeoù Hellaz en Termopiloù.
* Charles Brennus zo un arzour gall hag a grouas ar skoed anavet evel « Skoed Brennus » (« Bouclier de Brennus » e galleg), un trec'harouez roet er rugbi gall.

## Gerdarzh

Gallout a rafe bezañ un titl kent evit un anv-den. Latin eo an dibenn -us, keltek an dibenn -os. Kar e c'hallfe bout d'ar ger kembraek brenin, a dalv kement ha roue, ha d'an anv gouezelek Brian.

### Tud all

* Brinno, meneget gant Tacitus evel hini un 'tiegezh emsaverien'.
* Bran, pe Bendigeidfran, er Mabinogi
* "Brennius" e-barzh Historia Regum Britanniae, levr Jafrez Menoe, ur c'hadour kelt hag en dije kemeret Roma, marteze diwar goun an daou benngadour istorel.

## Levrlennadur

* ↑ A deu marteze eus anv an evn, bran, kentoc'h eget eus ar ger kembraek brenin, roue.
* John T. Koch, "Brân, Brennos: an instance of Early Gallo-Brittonic history and mythology'", Cambridge Medieval Celtic Studies 20 (Winter 1990:1-20).
# Breno (Lombardia)

Breno zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Brennig

Ar brennig zo blotviled gasteropod.
* ar brennig don (Patella vulgata)
* ar brennig plat (Patella ulyssiponensis)
# Brennig plat

Brennig plat :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Archaeogastropoda |
| Kerentiad : | Patellidae |
| Genad : | Patella |
| Anv skiantel ||
| Patella ulyssiponensis Gmelin, 1791 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brennig plat (Patella ulyssiponensis) zo ur blotvil gasteropod.
# Brennos (IIIe kantved kent JK)

Brennos, pe Brennus e latin, (IIIe kantved kent JK), a oa ur pennbrezelour galian, pe kelt, hag a renas an Ergerzhadeg veur a aloubas Paionia, Makedonia ha Trakia, hag a drec'has armeoù Hellaz en Emgann an Termopiloù e 279 kent JK .
E 298 kent JK en devoa klasket aloubiñ Trakia ha Makedonia, met bountet e oa bet e-maez ar vro.. E 279 kent JK e oa deuet gant ur pikol armead (65 000 brezelour hervez Trogue Pompée). Lazhet e voe ar roue Ptolemaios Keraunos hag e jeneral Sosthène
Gant Akic'horios e preizhatas santual Delfi en 279 kent JK, pa voe gloazet-fall. Mervel a reas pe er bloaz-se pe e -278.
# Brennig don

Brennig don :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Archaeogastropoda |
| Kerentiad : | Patellidae |
| Genad : | Patella |
| Anv skiantel ||
| Patella vulgata Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar brennig don (Patella vulgata) zo blotviled gasteropod.
# Brenniliz

Brenniliz :
| Ar virlenn ha Menez-Mikael-an-Are er pelloù. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Brennilis |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Arondisamant Kastellin |
| Kanton | Karaez-Plougêr |
| Kod kumun | 29018 |
| Kod post | 29690 |
| Maer Amzer gefridi | Alexis Manac'h 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Menez Are Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Kornôg Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | http://www.brennilis.com, http://www.mairie-brennilis.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 439 ann. (2020) |
| Stankter | 23 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 21′ 30″ Norzh 3° 50′ 59″ Kornôg / 48.358333, -3.849722 |
| Uhelderioù | bihanañ 149 m — brasañ 278 m |
| Gorread | 18,69 km² |
| Brenniliz ||
| kemmañ |
Brenniliz zo ur gumun e Bro-Gerne e Karaez, e departamant Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Emañ e Menez Are, er vroig Bidar.

## Anv
### Stummoù skrivet

* Bernard Tanguy, heuliet gant Erwan Vallerie ː Bourg de Brennilis, 1653.

### Gerdarzh

* Gwenc'hlan Le Scouëzec (1966-1997) : Brenn Hellès, eus ar galianeg Hellès ha Brenn, ger anvet tost da briacos : Brenn-ilis a dalvefe kement ha Yeun an Ifern.
* Jean Markale (1983) : I.V. Breac'h Ilis.
* René Couffon hag Alfred Le Bars (1988), p. 33, kol. 1, diwar-benn an delwenn-se ː "... niche à volets de la Vierge à l'Enfant écrasant une Eve-Serpent et dite "Notre Dame de Breac Ellis" (1485).
* Bernard Tanguy (1990) : Bourg de Brennilis, 1653 ; eus bren, run, hag iliz.
* Erwan Vallerie (1995) : Brennilis, 1653.
* Jean-Claude Even (1996-2016) : eus ar wrizienn *braco > brec'h, evel Brécilien / Brekilien, e Paoul = douar gleb, geuniek.
* Embannadurioù Flohic (1998) : bren, run, hag iliz .
* Hervé Abalain (2000) : brenn + iliz.
* Jean-Yves Le Moing (2007) : colline de l'église.

## Ardamezioù

N'ez eus ket, evit ar poent.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* Krouet e voe kumun Brenniliz e 1884 diwar tiriad kumun Lokeored.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel, eleze 4,16% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daouzek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Itron Varia Brenniliz.
* Kreizenn nukleel Brenniliz.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1886

* Mammenn : (fr) INSEE.

## Tud

* Jorj Kadoudal, soner

## Levrlennadur

* Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
* Centre généalogique et historique du Poher. Kaier ar Poher. N° 67. Miz Du 2019. p. 69
* Jean-Yves Le Moing : Noms de lieux de Bretagne. Christine Bonneton Editeur. 2007
* Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses du Finistère. Chasse-Marée. ArMen. 1990
* Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ar gumun
* (br) Brenniliz war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Brent Russell

Brent Russell a zo ur rugbier suafrikan ganet e Port Elizabeth (Suafrika) d'ar 5 a viz Meurzh 1980. Askeller eo evit ASM Clermont Auvergne abaoe 2007 daoust dezhañ bezañ c'hoariet un nebeud krogadoù evel niverenn 10.

## Kluboù

* 2001. Western Province
* 2002. Pumas
* 2003-2007. Natal Sharks / Sharks
* 2007. Western Province / Stormers
* 2007-2008. Saracens
* 2008-2011. ASM Clermont Auvergne
# Jimena de la Frontera

Jimena de la Frontera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Jimmy

Jimmy zo ur berranv eus James e saozneg.

## Stummoù all

Jimmie, Jimi, Jim.

## Tud brudet
### Breizh

* Jimmy Pahun (g. e 1962), bageer-dre-lien ha politikour

### Bro-C'hall

* Jimmy Briand (g. e 1985), melldroader

### Guatemala

* Jimmy Morales (g. e 1969), prezidant ar vro

### Jamaika

* Jimmy Cliff (g. e 1948), kaner reggae

### Stadoù-Unanet

* Jimmy Buffett (g. e 1946 e Mississippi), kaner sonerezh country, rock ha pop
* Jimmy Carter, (g. e 1924), 39$^{vet}$ prezidant SUA, etre 1977 ha 1981
* Jimmy Connors, (g. e 1952), c'hoarier tennis
* Jimmy Eat World, strollad rock dazeilat eus Mesa (Arizona), krouet e 1993
* Jimi Hendrix, (1942-1970), gitatour, kaner-sonaozer, sellet evel brasañ c'hoarier gitar elektrek ar bed
* Jimmy Hoffa (1913-1975), sindikadour
* Jimmie Johnson (g. e 1975), blenier kirri
* Jimmy Page, (g. e 1944), gitarour, produour ha sonaozer saoz, diazezer ar strollad Led Zeppelin
* Jimmy Wales, (g. e 1966), den a afer stadunanat, diazezer ar porched web amerikan Bomis ha kendiazezer Wikipedia

## A bep seurt

* Jimmy, chadenn skinwel gall, iskevredad ar stroll Canal+, skignet ganti abadennoù evit ar yaouankiz etre 1990 ha 2015.
# Jimmy Briand

Jimmy Briand, bet ganet d'an 2 a viz Eost 1985 e Vitry-sur-Seine (Val-de-Marne, Bro-C'hall), a zo ur melldroader etrebroadel gall.
Argader e roll war an dachenn en deus c'hoariet evit ar skipailhoù da heul :
* 2003-2010 : Stad Roazhon FC
* 2010-2014 : Olympique lyonnais
* 2014-2015 : Hannover 96 (Alamagn)
* 2015-2018 : War-raok Gwengamp
* 2018-bremañ : FC Girondins de Bordeaux

## Liamm diavaez

* Jimmy Briand war lec'hienn Kevread mell-droad Bro-C'hall.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jimeno

Jimeno zo un anv-badez spagnolek krennamzerel.
Un tamm paotoc'h eo ar stumm benel Jimena, roet d'ar merc'hed.
Diwar an anv-badez e teu an anv-tiegezh Jimenez.

## Anv-lec'h

* Donjimeno, kumun spagnol
# Jimera de Líbar

Jimera de Líbar zo ur gumun eus Spagn, e kornôg proviñs Málaga en Andalouzia.
# Jimmy Hoffa

James Riddle Hoffa, lesanvet Jimmy Hoffa, ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1913 ha steuziet d'an 30 a viz Gouhere 1975, a voe penn uhelañ an unaniezh labourerien International Brotherhood of Teamsters (IBT) etre 1958 ha 1971. Steuziañ a reas e fin miz Gouhere 1975, d'an oad a 62 vloaz.