OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Enepkomunouriezh

Enepkomunouriezh a vez graet eus un ideologiezh politikel enebet ouzh kredennoù, strolladoù, ha hiniennoù gant mennozhioù komunour. An aozadurioù enepkomunour kentañ a oa bet krouet goude Reveulzi Here 1917 en Impalaeriezh Rusia. Deuet e oant a-benn da dizhout o nerzh kreñvañ e-kerzh ar Brezel Yen, pa oa engouestlet Stadoù-Unanet Amerika hag Unaniezh ar Republikoù Sokialour Soviedel en ur c'hevezerezh birvidik. An enepkomunouriezh zo bet un diazez evit un toullad strolladoù ha luskadoù e-touez ar c'hostezennoù politikel ; e-touez ar re-se emañ an anveliouriezh, ar c'hreiz, ar virelouriezh, ar faskouriezh, ar frankizouriezh, ar vroadelouriezh, an demokratelouriezh sokial, ar sokialouriezh, ar gleizelouriezh... ha kement luskad o stourm a-enep galloudoù komunour. Enepkomunouriezh a vez eztaolet ivez gant strolladoù ha luskadoù relijiel, en arzoù hag el lennegezh.
# Enepyuzevegezh

An enepyuzevegezh, pe enepyuzeviezh, pa vez un ideologiezh e reer kentoc'h gant enepyuzevouriezh, eo an anv roet d'an enebiezh pe d'ar gasoni ouzh ar Yuzevien, evel relijion, pobl, pe gouenn.
En em ziskouez a ra an enepyuzevegezh e komzoù ha skridoù hiniennoù zo, en heskinerezh a-wechoù, a-berzh yoc'hoù, strolladoù, pe gouarnamantoù zo.
En istor ez eus bet, ouzhpenn progromoù e broioù zo, darvoudoù c'hoarvezet eus an enepyuzevegezh, evel embann argasidigezh Yuzevien Bro-Saoz e 1290, an Enklaskerezh Spagnol ha harluidigezh Yuzevien Spagn e 1492.
Bez' ez eus bet ivez, dre Europa a-bezh, un darvoud meur c'hoarvezet da vare an eil brezel-bed, hag a vez graet al Loskaberzh, pe ar Shoah anezhañ, hag a veze graet an Diskoulm diwezhañ anezhañ gant Adolf Hitler hag e vignoned, pa gave dezho e ranked diskoulmañ « ar gudenn yuzev » en Europa. Neuze e voe lazhet ur 6 milion a dud a oa bet lakaet da Yuzevien, da lavarout eo an 3/4 (tri c'hard) eus Yuzevien al lodenn aloubet gant armeoù ar Reich, an 2/3 (div drederenn) eus Yuzevien Europa a-bezh, hag ouzhpenn un drederenn eus Yuzevien ar Bed a-bezh.
* Tresadenn enepyuzev embannet e Bro-C'hall e 1898
* Skritell un danvez kannad enepyuzev e Bro-C'hall e 1898
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pêr Drezen, GeriaouEGI ekonomiezh, geografiezh, istor, TES, 2007, p. 56.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Palantines, 2012
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Energiezh an heol

Energiezh an heol a zo energiezh degaset gant al lodenn eus ar skinoù heol a zegas energiezh termek ha gouloù betek gorre an douar, goude bezañ bet silet gant atmosferenn an douar.
An doare pennañ da broduiñ tredan gant an heol eo ar panelloù fotovoltaek. Energiezh an heol zo un energiezh nevezadus hag a c'heller implijout dizehan hep saotrañ an Natur tro-dro. An energiezh nevezadus ar muiañ implijet eo : en ur ober bloaz e vez bevezet gant ar blanedenn dek miliard a donennoù kevatal petrol (Tonnes équivalent pétrole (Tep)), da lâret eo 3% eus ar pezh a vez profet deomp gant an heol bemdez. An energiezh-mañ a vo nevezadus ken ma vo an heol o lugerniñ, da lâret eo war-dro 4,5 miliard a vloavezhioù. Un tu mat eus energiezh an heol ivez eo n'eus banne dioksidenn garbon (CO$_2$) ebet dilaosket en aergelc'h. Meur a implij a vez eus an tredan produet gant an heol, da skouer ez eus tu d'en em dommañ, pe c'hoazh lakaat an tredan en ti evit espern arc'hant pe traoù all ivez.
# Eneritz

Eneritz (Enériz hervez ar stumm spagnolek) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Energiezh

An energiezh eo perzh ur sistem barrek da bourchas labour, da zalc'h ur finv pe da broduan gouloù, gwrezverk pe tredan da skouer. Ur c'hementad fizikel eo hag arouez a ra stad ur sistem. En un doare hollek en em vir an energiezh e-pad un treuzfurmadur bennak. Unanenn an energiezh a zo ar Joule (unanenn ar sistem etrevroadel) met implijet e vez alies ar c'hWe (Kilowatt/eur).
Ar ger energiezh a zo ivez implijet e danvezioù teknologel, ekonomikel hag ekologel evit arouezian an danvez-madoù energiel, o implijout, o diorroen, o divigans hag o efedou ekologel. An danvez-madoù pennañ a zo energiezhioù fosil (gas naturel, glaou, eoul-maen), energiezhioù dour-tredaniel, energiezhioù an avel, an nukleel, an heol hag tommder an douar.
Diwar studiañ ar sistemoù mekanikel rik ez eur deuet da ziforc’hañ div furm energiezh : an energiezh sinetikel hag an energiezh potañsial. Da skouer, gwrezverk a zo spisaet diwar energiezh tizh an atom hag ar molekulenn, pe c'hoazh energiezh tredaniel diwar energiezh potañsial aozadur electonnek ar materi (sacherezh kreñv ha gwan, elektromagnetikel, gravitadur).
* Porched Fizik
# Enetseg

Un yezh ouralek eus is-skourr yezhoù samoyedek an norzh eo an enetseg (enets), komzet gant tro-dro da 90 den (diwar 200 den en holl) e Taimyr e Rusia (Europa) (1989).
Div rannyezh ez eus, disheñvel-kenañ an eil diouzh eben:
* Enetseg ar c'hoadeier (bay pe pe-bae): 40 den
* Enetseg an toundra (madu pe somatu): >30 den
Ur yezh en arvar da get an hini o dre m'emañ izel-tre an niver a dud a ra ganti hag ouzhopenn-se ne vez ket komzet gant ar re yaouank ken doaust ha ma vez kelennet er skolioù.

## Gwelet ivez

* Yezhoù samoyedek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue report for Forest Enets
* Ethnologue report for Tundra Enets
# Enez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Enez a c'hall bezañ:
# Finding Dory

Finding Dory a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Angus MacLane (1975-) hag Andrew Stanton (1965-).
Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Walt Disney Studios Motion Pictures, evit ar wech kentañ, d'an 8 a viz Mezheven 2016 e Los Angeles (Stadoù-Unanet Amerika). Seitekvet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h The Good Dinosaur (e miz Du 2015).
Heuliad ar film Finding Nemo, deuet e-maez e miz Mae 2003, an hini eo.

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Seitek munutenn ha pevar-ugent e bad.
* ↑ (en) Finding Dory war Internet Movie Database.
* ↑ Kentaenn en El Capitan Theatre.
# Finale Ligure

Finale Ligure zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Finale Emilia

Finale Emilia zo ur gumun italian e proviñs Modena, en Emilia-Romagna.
# Fine de Bretagne

Fine de Bretagne zo anv ofisiel un evaj aozet e Breizh diwar lambigañ chistr.
Graet e vez gant meur a embregerezh:
* Warenghem, e Lannuon
* distillerie du Gorvello, e Sulnieg

## Liammoù diavaez

* http://france3-regions.francetvinfo.fr/bretagne/2015/04/07/la-fine-de-bretagne-decroche-son-aoc-699977.html
# Finding Nemo

Finding Nemo a zo ur film tresadennoù-bev hir saoznek ar skeudennoù sintetek anezhañ, sevenet gant an daou filmaozer stadunanat Andrew Stanton (1965-) ha Lee Unkrich (1967-).
Produet gant Pixar Animation Studios ha Walt Disney Pictures e voe skignet gant Buena Vista Film Distribution Company, Inc., evit ar wech kentañ, d'an 30 a viz Mae 2003 e Kanada ha Stadoù-Unanet Amerika. Pempet film bevaat ar Studioioù Pixar e oa, war-lerc'h Monsters, Inc. (e miz Here 2001) hag a-raok The Incredibles (e miz Here 2004).
Un heuliad d'ar film — Finding Dory an titl anezhañ — a zeuas e-maez e miz Mezheven 2016.

## Liamm diavaez

* (en) Tañvadenn ofisiel ar film.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kant munutenn e bad.
* ↑ (en) Finding Nemo war Internet Movie Database.
# Fines

Fines a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Finette Cendron

Finette Cendron zo ur gontadenn c'hallek gant Madame d'Aulnoy, er XVII$^{vet}$ kantved, embannet en dastumad Contes nouveaux ou Les Fées à la mode, e 1698. Hervez renkadur Aarne-Thompson eo niverennet 510A, evel Luduennig.
# Fineüs (mab Agenor)

Fineüs a oa mab da Agenor, roue Tyr, e Fenikia, hervez mojennoù Hellaz kozh.

## Ar vojenn

Aet e oa da glask war-lerc'h e c'hoar Europa, evel e vreudeur Foiniks (meneget en Ilias), Kadmos, Thasos ha Kiliks, kuitaet gantañ e Fenikia c'henidik, evit degas en-dro d'ar gêr d'o zad e verc'h a oa bet skrapet gant an doue Zeus.
Paouez a reas gant e glask e Trakia, ha diazezañ war aod kornôk ar Mor Du. Dont a reas da vout roue Trakia.
Gallout a ra ar gêr gozh Finea (pe Fineopolis), war lez ar Bosfor e Trakia, bezañ liammet ouzh e anv.
Hervez skrivagnerien zo e oa bet daou roue Fineas e Trakia.

## Fineüs an Argonaot

Ar Fineüs-se, hag en dije bevet kalz diwezhatoc'h, a oa unan eus an Argonaoted a yeas gant Iason da gerc'hat ar Maoutken aour. Hennezh a zimezas da Gleopatra, merc'h d'an doue Boreas, a oa doue avel an hanternoz. Kement-se a zalc'has ken na zegouezhas Iason hag e Argonaoted. Kas a rejont an harozed askellek, ar Voreaded, war-lerc'h an Harpied. Kas an euzhevned kuit a rejont, o distruj avat ne rejont ket, war c'houlenn Iris, doueez ar Ganevedenn, a brometas ne deujent ket da hegaziñ Fineas ken.

## Levrlennadur

* Apollodoros, Bibliotheke III, xiv, 8;
* Ovidius, Metamorfozoù VI, 424-674.
* Palaifatos
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Heteromirafra archeri

Heteromirafra archeri :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Heteromirafra |
| Anv skiantel ||
| Heteromirafra archeri Clarke, 1920 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteromirafra archeri a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Anvet e voe Heteromirafra archeri (kentanv) da gentañ-penn (e 1820) gant ar skiantour breizhveuriat Stephenson Robert Clarke (1862-1948) da zougen bri d'an evnoniour saoz Sir Geoffrey Francis Archer (1882-1964).

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hreun, had ha divellkeineged bihan (preñved en o zouez).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Afrika : e kreisteiz, biz Etiopia, gwalarn Somalia.

## Rummatadur

Kenspesadel eo ar spesad kozh Heteromirafra sidamoensis.

## Liammoù diavaez

* (en) Heteromirafra archeri war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Heteromirafra archeri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Heteromirafra archeri.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Heteromyidae

Heteromyidae :
| Chaetodipus baileyi ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Heteromyidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteromyidae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Razhed-kangourou, logod-kangourou ha logod-godell a ya d'ober anezhañ.
Bevañ a ra ar c'hrignerien-se en Amerika.

## Genadoù

* Iskerentiad Heteromyinae
** Heteromys
** Liomys
* Iskerentiad Dipodomyinae
** Dipodomys
** Microdipodops
* Iskerentiad Perognathinae
** Perognathus
** Chaetodipus
# Heterocercus

Heterocercus :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pipridae |
| Anv skiantel ||
| Heterocercus P.L.Sclater, 1862 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heterocercus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1862 gant al loenoniour saoz Philip Lutley Sclater (1829-1913).

## Spesadoù

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Heterocercus aurantiivertex,
* Heterocercus flavivertex,
* Heterocercus linteatus.
O c'havout a reer holl e Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pipridae/Heterocercus (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Heterodontosauridae

Heterodontosauridae :
| Heterodontosaurus tucki ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Reptilia |
| Usurzhad : | Dinosaor |
| Urzhad : | Ornithischia |
| Kerentiad : | Heterodontosauridae |
| Anv skiantel ||
| Heterodontosauridae Romer, 1966 ||
| isrannadurioù: ||
| Abrictosaurus Echinodon Fruitadens Geranosaurus nomen dubium Heterodontosaurus Lanasaurus Lycorhinus Tianyulong ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heterodontosauridae a zo ur c'herentiad eus kentañ dinosaored an Ornithischia a oa bet sellet oute alies evel un distaoladenn abred eus an Ornithopoda. Koulskoude, studiadennoù o deus lakaet ar skiantourien da soñjal nevez ’zo e vijent bet tostoc'h d'ar Marginocephalia. Dibaot eo o c'harrekaennoù avat. Bevañ a raent e diwezh an Triaseg ha marteze ez int chomet bev betek deroù ar c'hretase.

## Spesadoù

* Tianyulong confuciusi
# Hetaira

En Hellaz kozh e veze graet hetaira (ἑταίρα, hetaira "kompagnunez", liester ἑταίραi) eus ur plac'h pe ur vaouez a gompagnunezh pe ur c'hast.

## Istor

E kevredigezh Hellaz kozh e oa an hetaerai maouezed dizalc'h anezho, mestrezed war o feadra, a-wechoù pinvidik ha pouez dezho, o devoa da wiskañ dilhad diouzh o micher ha da baeañ tailhoù. Ar re uhelañ eus ar gisti e oant. Ne werzhent ket o c'horf pe o zroioù-micher ken alies. Desket e oant, ha gouest d'ober kaoz gant tud a zeskadurezh, goude ma n'eus ket emglev etre an istorourien war gement-se.
Estrenezed e oant peurliesañ, bet sklavezed alies ; brudet e oant abalamour d'o ampartiz da zañsal pe da seniñ, pe abalamour d'o c'horf. Desket e oant ivez, pa ne oa ket ar pep brasañ eus ar merc'hed. Ar merc'hed nemeto e oant a gemere perzh er symposia, ha selaouet e veze o alioù ha kredennoù gant ar wazed.
Kavet ez eus bet perzhioù heñvelik etre hetaira Hellaz ha nadītu Babilon, oiran Japan ha kisaeng Korea, dezho ur renk er gevredigezh etre gisti ha dudierien.
E-touez ar re vrudetañ ec'h anavezomp
* Rodopis, kompagnunez breur Sapfo,
* Thargelia, un hetaira eus Ionia
* Aspasia, kompagnunez ar politikour Perikles, brudetañ maouez ar V$^{vet}$ kantved kt JK
* Theodote, kompagnunez Alkibiades
* Arc'heanassa kompagnunez Platon,
* Neaira, meneget gant Demosthenes
* Fryne, poltredet gant Praksiteles
* Leontion,
* Pythonike, kompagnunez Harpale, teñzorer Alesant Veur
* Thais, ur serc'h da Alesant Veur da gentañ, da Ptolemaios, jeneral gantañ ha roue Egipt da c'houde.
Darn a oa pinvidik-bras. Theodote zo bet deskrivet gant Ksenofon evel ur vaouez gwisket gant dilhad koustus, dezhi un ti bras pinvidik ha sklaved niverus.

## Liammoù diavaez

* Arnodskrid diwar-benn buhez ar merc'hed en Aten er marevezh klasel
* James Grout: Hetairai, darn eus an Encyclopædia Romana
* Hetairai Aten - hervez Levrenn 13 Athenaeus
* (es)Ar strollad HETAIRA (diazezet e Madrid a stourm evit gwirioù ar gisti).
* (es) Plana sobre les heteres.

## Notennoù

* ↑ Ploutarc'hos, Pericles, XXIV
# Heterofobiezh

Implijet e vez an termen heterofobiezh evit komz eus gwalldiforc'hioù a-enep da dud arallrevel abalamour d'o revelezh, peurliesañ gant tud heñvelrevel pe divrevel.
Ral-kenañ eo seurt gwalldiforc'hioù e gwirionez avat, dreist-holl pa geñverier gant ar gwalldiforc'hioù hogozik sistematel a-enep d'an dud heñvelrevel.
Gant Daphne Patai e voe krouet an nevezc'her-mañ (diwar ar gresianeg $homo + fobia) hervez an hevelep patrom evit homofobiezh, implijet evit ar wech kentañ dre skrid e saozneg (homophobia) e 1990.
Er penn-kentañ e voe bet krouet ar ger-mañ evit komz eus un tuadur a veze kavet a-wechoù el luskad feminist duet da vezañ enep-gourel ken ma veze $ostracisex maouezed hag o deveze darempredoù reizhel ha/pe karantezel gant goured (sellit ouzh Lesbianouriezh politikel).

## Gant Albert Memmi

Implijet eo bet ar ger heterofobiezh (hétérophobie e galleg) gant ar skrivagner gall Albert Memmi en e levr Le Racisme, evit ober anv eus ar gasoni ouzh an disheñvelder dre vras, ar ouennelouriezh o vezañ un doare heterofobiezh.

## Gwelet ivez

* Lesbofobiezh
* Homofobiezh

## Liammoù diavaez

* A discussion of the origins and usefulness of the term
* BBC news -- Gay rights plans 'heterophobic'
Patrom:LGBT-stub
# Heteromyias

Heteromyias :
| Heteromyias cinereifrons, luc'hskeudennet e Cairns (Queensland, Aostralia). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Petroicidae |
| Anv skiantel ||
| Heteromyias Sharpe, 1879 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteromyias a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1879 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Heteromyias albispecularis
** H. a. albispecularis, H. a. armiti, H. a. atricapilla, H. a. centralis ha H. a. rothschildi,
* Heteromyias cinereifrons.
O c'havout a reer e biz Aostralia (Heteromyias cinereifrons) ha Ginea Nevez (Heteromyias albispecularis).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Petroicidae/Heteromyias (lennet e-barzh d'an 28 a viz Meurzh 2016).
# Heteromirafra ruddi

Heteromirafra ruddi :
| Heteromirafra ruddi, luc'hskeudennet e Wakkerstroom (proviñs Mpumalanga, Suafrika). Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Heteromirafra |
| Anv skiantel ||
| Heteromirafra ruddi (Grant, 1908) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Heteromirafra ruddi a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Anvet e voe Heteronyx ruddi (kentanv) da gentañ-penn (e 1908) gant an evnoniour breizhveuriat Claude Henry Baxter Grant (1878-1958) da zougen bri d'an embreger saoz Charles Dunnel Rudd (1844-1916).

## Annez

Brosezat eo ar spesad e reter Suafrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Heteromirafra ruddi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Heteromirafra ruddi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Heteromirafra ruddi.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Erik XIV

Erik XIV (1533-1577) a voe roue Sveden etre 1560 ha 1568. Mab e oa da Gustav Vasa ha d'ar briñsez alaman Katarina von Sachsen-Lauenburg.
Ren a reas war-lerc'h e dad. En em sevel a reas e zaou hantervreur, Johan III ha Karl IX, a-enep dezhañ.
Dimeziñ a reas e miz Gouere 1567 da Karin Månsdotter (1550–1612).
Mervel a reas Erik e 1577, ampoezonet gant e vreur Johan III, moarvat, e kastell Örbyhus, e proviñs Uppland.

## Lennegezh

Ur pezh-c'hoari "Erik XIV" zo bet skrivet gant August Strindberg.
# Erika Ender

Erika María Ender Simoes, ganet d'an 21 a viz Kerzu 1974 e Ciudad de Panamá, zo ur ganerez, ur sonaozerez, un aktourez hag ur broduerez abadennoù skinwel eus Panamá.
Gant Luis Fonsi ha Daddy Yankee eo kenoberourez ar ganaouenn Despacito, bet gwellañ gwerzh en holl vroioù Amerika Latin.
E spagnoleg, portugaleg ha saozneg eo he c'hanaouennoù. Pemp albom he deus graet, tri anezho o vezañ anavezet er bed a-bezh.
# Erika Kornélia Szeles

Erika Kornélia Szeles (Szeles Erika Kornélia, hervez ar stumm hungarek), ganet d'ar 6 a viz Genver 1941 e Budapest hag aet da Anaon d'an 8 a viz Du 1956 e Budapest, a oa ur stourmerez hungariat enep-komunour a voe lazhet d'an oad a 15 vloaz e-pad Reveulzi Hungaria 1956 pa oa o stourm en un emgann straed a-enep nerzhioù al Lu Ruz.

## Yaouankiz

Ganet e voe Erika e 1941 en ur familh yuzev, ha desavet e voe gant he mamm dreist-holl (Noémi Blumenfeld, (1911-1990) dre ma oa bet kaset he zad (Sándor Schlesinger, 1898-1944) d'ar c'hamp-bac'h Nazi lec'h ma varvas. Tra ma oa he mamm ur gomunourez gredus ha strizh anezhi, Erika a zeuas da vezañ enep-komunourez dindan levezon hec'h amourouz.
Studierez e oa da gentañ en Dobos C. József Vendéglátóipari Szakképző Iskola e Pest, ha goude-se e voe keginerez deraouat en ostaleri Hotel Béke e Teriz Kvrut 43, Budapest.

## Emsavadeg Budapest

Pa voe kroget emsavadeg Budapest d'an 23 a viz Here 1956 e voe mennet e amourous gant sevel ur strolladig stourm enep komunour. Emezelañ a reas he er strolladig a oa suj d'an nerzhioù lu pobl enep komunour. Erika a grogas gant bezañ ur soudard, deskiñ a reas buan penaos implij ur vindrailherez. D'ar 4 a viz Du 1956 pa voe kaset nerzhioù al Lu Ruz evit flastrañ emsavadeg Budapest e cheñchas an traoù, an emsavadeg a oa sur da vezañ flastret garv gant ar gomunisted. Kamaladed dezhi a gendrec'has anezhi da baouez gant bezañ ur soudard hag e voe karget he da vezañ un infirmiourezh eus ar Groz-ruz o pareañ an emsavidi gloazet o tougen anat un unwisk gant ur groaz ruz.
E-pad un oberiadur brezel, Erika a voe gloazet marvus dre tenn soudarded al Lu Ruz d'an 8 a viz Du 1956. Klasket he doa he sikour ur gamarad stourm bet gloazet e-kreizh aur straed. Ar soudarded eus an Arme Ruz a dennas warni memestra padal he touge un unwisk eus ar Groaz Ruz. Mont a reas da Anaon el lec'h ma voe gloazet d'an oad a 15 vloaz.
Brudet eo dre he oad pa varvas ha dre ur poltred gant ar poltrijer-kazetenner danek Vagn Hansen. Beziet eo bet e bered Kerepesi e Budapest.

## Ar Merzher

Deuet eo Erika Kornélia Szeles da vezañ un arouez d'ar reveulzi e Budapest dre sikour ar poltred brudet e-pad ha dres goude an darvoudoù. Hiziv-an-deiz c'hoazh ez eo enoret e Hungaria evel ur simbol eus frankiz ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Find a grave
* (hu) Pennad kazetenniñ war buhez Erika Szeles (2015)
* (hu) Lec'hienn femina.hu ar poltred brudet a vez tu gwelet

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ pe marvet gant an naon e Ghetto Budapest n'eo ket sklaer