OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ieuan Trefor

Ieuan Trefor zo anv daou zen a zo bet eskob e Llanelwy er XIV$^{vet}$ kantved:
* Ieuan Trefor I (eskob Llanelwy 1352-1357)
* Ieuan Trefor II (eskob Llanelwy 1395-1410)
# Ifan

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ifan zo un anv-badez kembraek, Evan eo ar stumm saoznekaet.

## Anvioù kevatal

* Ieuan
* Siôn

## Tud

* Ifan ab Owen Edwards (1895–1970), skrivagner
* Ifan ap Robert, penn Tierniezh Aberffraw goude marv e dad
* Maredudd ap Ifan, penn Tierniezh Cunedda goude marv e dad
* William Evans (Wil Ifan) (1883–1968), barzh hag arc'hdrouiz

## Lec'hioù
### Kembre

* Betws Ifan, e Ceredigion,
* Pentre Ifan, ur maner kozh, e Nevern, e Sir Benfro
* Ysbyty Ifan, e Sir Conwy,

### Broioù all

* Ifan (Nigeria), ur gêr vras e Nigeria
# Ieuan Wyn

Anv daou zen anavet eo Ieuan Wyn :
* Ieuan Wyn, soudard a Gembre er Brezel Kant Vloaz;
* Ieuan Wyn, ur barzh kembraek.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Ieuan Gwyllt

Ieuan Gwyllt a oa anv-barzh ar soner John Roberts (22 a viz Du 1822 - 14/16 a viz Mae 1877).
# Ieuan Llwyd ab Y Gargam

Ieuan Llwyd ab Y Gargam a oa ur barzh kembraek, unan eus Barzhed an Uhelidi (Beirdd yr Uchelwyr e kembraeg), war-dro ar bloaz 1400. Anavezet eo dre ur meulgan da Hopcyn ap Tomas ab Einion (fl. war-dro 1337 - war-dro 1408), a oa aotrou Ynysforgan (Ynys Forgan) hag Ynysdawe e Ledenez Gŵyr.
# If You Want to Sing Out, Sing Out

If You Want to Sing Out, Sing Out (Mar fell dit kanañ kreñv, kan kreñv) a zo ur ganaouenn saoznek savet, ton ha son, gant ar c'haner-sonaozer breizhveuriat Cat Stevens.
Lod eo eus ar c'hanaouennoù a glever a-hed Harold and Maude, ar film sevenet e 1971 gant Hal Ashby (1929-1988). Dibabet e voe gantañ da bennsonenn ar film brudet-se, kanet meur a wech gant C. Stevens koulz ha gant an tudennoù pennañ anezhañ : Marjorie "Maude" Chardin (Ruth Gordon) ha Harold Parker Chasen (Bud Cort) An holl anezhe — Don't Be Shy, On the Road to Find Out, I Wish, I Wish, Miles from Nowhere, Tea for the Tillerman, I Think I See the Light, Where Do the Children Play?, If You Want to Sing Out, Sing Out ha Trouble — a oa bet krouet d'ar c'houlz ma veze Stevens oc'h ober war-dro Tea for the Tillerman, e bevarvet albom studio.
Ne voe ket embannet ar ganaouenn a-raok 1984 pa zeuas e-maez an albom Footsteps In The Dark - Greatest Hits Volume Two. E 2007 an hini eo e voe embannet ar bladenn o telc'her sonerezh orin Harold and Maude.

## Selaou If You Want to Sing Out, Sing Out ha lenn ar gerioù

* Tennet eus an albom Footsteps In The Dark - Greatest Hits Volume Two.
* If You Want to Sing Out, Sing Out, kanet gant Ruth Gordon ha Bud Cort er film Harold and Maude.
* Gerioù If You Want to Sing Out, Sing Out el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Kemmet e anv e Yusuf Islam e 1978 goude andreiñ ouzh an Islam d'an 23 a viz Kerzu 1977.
* ↑ War-lerc'h Matthew and Son, New Masters ha Mona Bone Jakon.
* ↑ Cat Stevens ‎– Footsteps In The Dark - Greatest Hits Volume Two el lec'hienn Discogs.
* ↑ Cat Stevens ‎– Harold And Maude el lec'hienn Discogs.
# Ieuan

Ieuan zo un anv-badez kembraek, deuet eus ar Bibl, hag a glot gant Yann e brezhoneg.
Kenster eo gant Ifan (pe Evan hervez an doare saoznek).
Alies avat e vez implijet Siôn ivez, a zo kembraekadur an anv saoznek John.

## Tud
### XIII$^{vet}$ kantved

* Ieuan Llwyd ab y Gargam

### XIV$^{vet}$ kantved

* Ieuan Trefor, anv daou eskob

### XV$^{vet}$ kantved

* Ieuan Gethin ab Ieuan ap Lleision , barzh
* Deio ab Ieuan Du
* Ieuan Dyfi

### XVIII$^{vet}$ kantved

* Ieuan Fardd

### XIX$^{vet}$ kantved

* Ieuan Gwyllt
* Ieuan ap Iago, anv-barzh Evan James.
* Ieuan Glan Geirionydd
* Ieuan Gwynedd

### XX$^{vet}$ kantved

* Ieuan Brydydd Hir
* Ieuan Evans, rugbier
* Dafydd Ieuan, soner

### XXI$^{añ}$ kantved

* Ieuan Wyn Jones

### Hag ivez

Anvioù meur a zen
* Ieuan Wyn
* Ieuan Brydydd Hir

## Pennad kar

* Evan
# If I Had a Hammer

If I Had a Hammer, pe The Hammer Song, zo ur ganaouenn saoznek savet gant Pete Seeger ha Lee Hays e 1949, da skoazellañ an tu-kleiz stadunanat. Kentañ ma voe kanet gante o-daou a oa d'an 3 a viz Mezheven 1949 en ur sonadeg e New York, da-geñver ur goan aozet evit skoazellañ Strollad ar Gomunourien a oa bet kaset dirak al lez-varn.
Pa voe graet an enrolladenn gentañ e 1950 e oa anvet "The Hammer Song", gant al laz folk The Weavers, hag ennañ Pete Seeger, Lee Hays, Ronnie Gilbert ha Fred Hellerman. Ur bladenn 78 tro/mn e oa, gant "Banks of Marble" en tu all, embannet e ti Hootenanny Records. Abalamour d'ar saviad politikel moarvat ne reas ket berzh.

## Arouezioù

Sonjal a c'haller eo arouez ar gomunouriezh eo ar morzhol, ha n'eo ket ur benveg labour hepken; koulskoude eo eus morzhol ar barner ez eus kaoz, evel ma tispleg splann an oberour er ganaouenn. Ar c'hloc'h avat a laka da soñjal en istor SUA, hag e Liberty Bell Philadelphia.

## Kanerien all

* E 1962 e voe enrollet ivez gant Peter, Paul and Mary, ha berzh a reas peogwir e teuas da vezañ an trede pladenn muiañ gwerzhet.
* Berzh a reas muioc'h c'hoazh pa voe kanet gant Trini López e 1963 : an trede pladenn muiañ gwerzhet e voe e SUA ivez, hag an hini gentañ e 25 bro.
* E 1963 ivez e voe lakaet e galleg, gant Vline Buggy & Claude François, hag anvet Si j'avais un marteau, ha goude gant Les Surfs. Hiziv e seblant un tamm iskisoc'h c'hoazh eget neuze : e galleg n'eus roud eus liv politikel ar ganaouenn orin, ha ne gomprener ket ster ar ganaouenn zoken, met ar pal ne oa nemet klask dastum bruzun eus ar berzh etrebroadel hag eus ar gwenneien fonnus.
Kanet eo bet ivez gant Odetta, Harry Belafonte, Billy Fury, Frank Alamo (e galleg dibolitikel ivez), Wanda Jackson, Sam Cooke, Leonard Nimoy, Handy Andy, The Neville Brothers, Victor Jara, ha re all.

## E brezhoneg

Adkemeret eo bet an ton da sevel meur a ganouenn vrezhonek.

## Liammoù diavaez

* Pozioù ar ganaouenn
* Gant Trini López (YouTube)
* Gant Trini López
* Enrolladur Pete Seeger er bladenn Songs of Hope & Struggle :
* Gant Pete Seeger en ur ganadeg (YouTube)
# Ieuan Brydydd Hir

Ieuan Brydydd Hir zo anv daou varzh kembraek brudet:
# Fernando Aragon

Fernando Aragon , pe Fernando de Aragón e spagnoleg, zo anv meur a briñs pe roue .
* Fernando Sánchez de Aragón (1070-1086), infant Aragon, mab da Sancho Ramírez ha da Felicia de Roucy, a varvas da 15 vloaz, hep ren;
* Fernando de Aragón (manac'h) (1190 - 1249), trede mab Alfonso II Aragon;
* Infant Fernando Aragon (Valencia, 1329 – Burriana, 1363), mab da Alfonso IV Aragon ha Leonor Kastilha ;
* Fernando Iañ Aragon (Medina del Campo, 1380 – Igualada, 1416), anavezet ivez evel Fernando de Antequera, roue Aragon (1412–1416);
* Fernando II Aragon (Sos del Rey Católico, 1452 – Madrigalejo, 1516), lesanvet el Católico, roue Aragon (1479–1516);
* Fernando de Aragón (c. 1460 – 1542), 1añ dug Montalto, mab bastard da Fernando Iañ Naplez;
* Fernando de Aragón (Andria, 1488 - Valencia, 1550), dug Calabria ha besroue Valencia. Mab da Federico Iañ Naplez;
* Hernando de Aragón (1498-1575), arc'heskob Zaragoza (1539 - 1575) ha Besroue Aragon (1566 - 1575).

## Pennadoù kar

* Fernando
* Rouantelezh Aragon
* Kurunenn Aragon
# Fernando II

Fernando II zo bet anv meur a roue:
* Fernando II León, roue León (1157-88).
* Fernando II Aragon, roue Aragon, lesanvet ar C'hatolik (1479-1516);
* Fernando II Navarra (1759), anavezetoc'h evel Fernando VI, roue Spagn ;
* Fernando II Portugal (1816-1885), roue Portugal evel pried Maria II Portugal

## Pennadoù kar

* Fernando Iañ
* Fernando III
* Fernando
* Ferdinando
# Fernando II León

Fernando II , ganet en 1137, marvet e Benavente e 1188, a oa roue León ha Galiza ha Kastilha adalek 1157. Mab e oa da Alfonso VII, roue Kastilha, León, Galiza, ha da Berenguela Barcelona .
Ren a reas goude marv e dad en 1157. E vreur Sancho III a renas e Kastilha. E-pad 30 e renas hag ur roue hegarat ha fur e voe. Rejant Kastilha e voe goude marv e vreur Sancho III, e-pad minorelezh e niz Alfonso VIII Kastilha.

## Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas:
* da Urraca Portugal (1151–Valladolid 1188), merc'h da Afonso Iañ, roue Portugal.
** ur mab o doe, Alfonso IX (1171-1230).
* da Teresa Fernández de Traba
** Fernando (1178-1187).
** un infantez dizanv marvet gant he mamm er gwentloù, beziet enPanteón de Reyes de San Isidoro de León.
* da Urraca López de Haro, Iaén itron Monteagudo y Aguilar:
** García Fernández León (1182-1184), ganet a-raok eured e dud.
** Alfonso Fernández León (1184-c. 1188),
** Sancho Fernández León (1186-1220), IIvet aotrou Monteagudo hag Aguilar. en aner e klaskas e vamm e lakaat envel da roue.

## Pennad kar

* Rouaned León
# Fernando Braga

Fernando Braga a zo bet ganet e 1958 e Buenos Aires.
Mestrc'hoarier echedoù italian .
Div wezh eo bet Kampion Italia, e 1986 e Cesenatico hag e 1988 e Chianciano Terme.
2 447 edo e renk Elo e miz Meurzh 2011.

## Levrlennadur

* (it) Adriano Chicco, Giorgio Porreca, Dizionario enciclopedico degli scacchi (Geriadur hollouiezegel an echedoù), Milano, Mursia, 1971
* (it) Adriano Chicco, Antonio Rosino, Storia degli scacchi in Italia (Istor an echedoù en Italia), Venezia, Marsilio, 1990, ISBN 88-317-5383-5

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
# Fernando III Kastilha

Fernando III Kastilha (Peleas de Arriba, Zamora pe Bolaños de Calatrava, Ciudad Real, 1199 – Sevilla, 1252), lesanvet el Santo (anvet e voe da sant) a oa roue Kastilha (1217 – 1252) ha roue León (1230 – 1252).
Mab e oa da Berenguela Iañ, rouanez Kastilha, ha da Alfonso IX León. Gantañ e voe unanet da vat kurunennoù Kastilha, ha hini León, disrannet abaoe amzer Alfonso VII el Emperador, pa rannas e zomani etre e zaou vab, an infanted Sancho III Kastilha ha Fernando II León.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas:

### da Beatrix Souabia e 1219, ha dezho bugale

* Alfonso X Kastilha (1221-1284), roue Kastilha ha León, war-lerc'h e dad Fernando III; dimezet da Violante Aragon (1236-1301).
* Fadrique Kastilha (1224-1277). Lakaet d'ar marv en 1277 war urzh e vreur, Alfonso X el Sabio ha beziet er manati ar Santísima Trinidad de Burgos.
* Fernando de Castilla (1225–1248). Marvet o vrezelién e Sevilla en 1248.
* Leonor Kastilha (1226-¿?), marvet en yaouank.
* Berenguela (1228–1279), leanez e Manati Santa María la Real de Las Huelgas en Burgos ha beziet eno.
* Enrique Kastilha ''el Senador'' (1230-1303). Goude e chomadenn e Tunis,e voe anvet da Senador Roma gant ar pab Klemez IV.
* Felipe Kastilha (1231–1274), arc'heskob Sevilla, beziet en Iglesia de Santa María la Blanca de Villalcázar de Sirga.
* Sancho de Castilla (1233–1261). arc'heskob Toledo ha Sevilla.
* Manuel Kastilha (1234-1283), aotrou Villena, Escalona, Peñafiel, Elche, Santa Olalla, Agreda, Roa, Cuéllar, Chinchilla, Aspe ha Beas.
* María (1235-1235), beziet e Colegiata de San Isidoro de León.
Goude marv Beatriz de Suabia,ec'h addimezas Fernando e Burgos en 1237 da Juana de Ponthieu ha dezho bugale:
* Fernando de Castilla (1238–¿?), kont Aumale ha baron Montgomery, marvet en Gall.
* Leonor Kastilha (1240-1290), dimezet da Edouarzh Iañ, mamm da Edouarzh II.
* Luis Kastilha, aotrou Marchena ha Zuheros; dimezet da Juana Gómez de Manzanedo.
* Jimeno Kastilha (1244-¿?). marvet en yaouank, beziet marteze e Manati Santa Fe Toledo.
* Juan (1245-1245). Marvet tostik goude ganet, ha beziet e Mezquita-Catedral Córdoba.
# Fernando Cerchio

Fernando Francesco Cerchio, bet ganet e Luserna San Giovanni (Piemonte, Rouantelezh Italia d'ar mare-se) d'ar 7 a viz Eost 1914 hag aet da Anaon e Mentana (Lazio, Italia) d'an 19 a viz Eost 1974, a oa ur filmaozer, frammer ha saver senario italian. Savet e voe ur film gantañ — La morte sull'alta collina — dindan anv Fred Ringold ivez.

## E vuhez

Tad e oa da rener ar skeudenniñ Carlo Cerchio.

## E filmoù
### Evel filmaozer
#### 1940-1949

* 1940 : Ritorno al vittoriale (teulfilm berr), Carbonia, Comacchio (teulfilmoù).
* 1941 : La fontana di Trevi (teulfilm berr).
* 1945 : La buona fortuna, Aldo dice 26x1 (a-gevret gant Carlo Borghesio), Porte chiuse (a-gevret gant Carlo Borghesio).
* 1947 : Ave Maria (teulfilm).
* 1949 : Cenerentola, La città di Stendhal (teulfilm), Concerto nel parco (teulfilm).

#### 1950-1959

* 1950 : Gente così.
* 1951 : Il bivio.
* 1952 : Il figlio di Lagardere, Il bandolero stanco.
* 1953 : Lulù.
* 1954 : Il Visconte di Bragelonne, Addio, mia bella signora!.
* 1955 : I quattro del getto tonante.
* 1957 : I misteri di Parigi, Los amantes del desierto (a-gevret gant G. Alessandrini, L. Klimovsky ha G. Vernuccio), La Venere di Cheronea (a-gevret gant Viktor Tourjansky).
* 1959 : Giuditta e Oloferne.

#### 1960-1969

* 1960 : Il sepolcro dei re.
* 1961 : Nefertite, regina del Nilo.
* 1962 : Totò contro Maciste, Col ferro e col fuoco, Lo sceicco rosso.
* 1963 : Totò e Cleopatra.
* 1964 : Totò contro il pirata nero.
* 1966 : Per un dollaro di gloria.
* 1967 : Segretissimo.
* 1968 : Il marchio di Kriminal (a-gevret gant Nando Cicero).
* 1969 : La morte sull'alta collina (evel Fred Ringold).

#### 1970-1979

* 1972 : Giovanni Michelucci (film berr).

### Evel frammer
#### 1940-1949

* 1943 : Quelli della montagna, sevenet gant Aldo Vergano.
* 1945 : La buona fortuna, Aldo dice 26x1.

#### 1960-1969

* 1960 : Il rossetto, sevenet gant Damiano Damiani.

#### 1970-1979

* 1971 : A cuore freddo, sevenet gant Riccardo Ghione.

### Evel skoazeller-sevener

* 1959 : Erode il grande, sevenet gant Arnaldo Genoino.

## Liamm diavaez

* Fernando Cerchio war Internet Movie Database
# Fernando III

Fernando III zo bet anv meur a roue:
* Fernando III Kastilha (1199-1252), el Santo, Roue Kastilha ha León;
* Fernando III Navarra (1833), anavezetoc'h evel Fernando VII Kastilha.

## Pennadoù kar

* Fernando II
* Fernando IV
# Fernando Alonso (disheñvelout)

Fernando Alonso zo anv meur a zen.
* Fernando Alonso Díaz, karrvleiner;
* Fernando Alonso, koroller kuban;
* Fernando Alonso Alonso, skrivagner spagnol.
# Gwezvoud

Ar gwezvoud pe gavrvoued (genad Lonicera) a zo ur seurt plant frondus a gresk ouzh ar mogerioù hag ar gwez. Boud 'zo un 200 spesad bennak er genad-se. Kreskiñ a reont e lec'hioù fresk ha druz evel ar c'hoadoù, lez ar c'hoadoù ar girzhier hag lanneier.

## Anvioù all

Graet e vez gwildro, sun-gad, boued-gavr pe iliavrez eus ar genad plant-se ivez.
Bronnoù-koukoug pe laezh-gavr a vez graet eus ar bleunioù a blij d'ar vugale chutal.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Jo Tangi, Plant ar vro, Embannadurioù al Lanv, 2020, p. 90.
# Gwezenn Gernika

Gwezenn Gernika (Gernikako Arbola en euskareg) a zo un dervenn e kreiz-kêr Gernika, e Bizkaia (ar gwalarnañ eus seizh proviñs Euskal Herria). Arouez frankizoù ar bobl hag ar vro eo.

## Istor
### Ar wezenn vamm (XIVvet kantved-1742)

Hervez an hengoun e oa ur wezenn er XIVvet kantved anvet ar Wezenn Vamm. E 1742 e voe plantet ur wezenn nevez, hag a vez lavaret ar Wezenn gozh anezhi.

### An dervenn gozh (1742-1860)

E 1742 e voe plantet an dervenn-mañ da gemer lec'h an Dervenn vamm. En 1839 e teuas ar rouanez rejantez María Cristina da douiñ doujañ ar Fueros evit he merc'h, ar Rouanez Isabel II. Kemend-all ne voe ket graet gant roue pe rouanez ebet ken war he lerc'h. Tennet e voe ar wezenn en 1860.

### Ar wezenn verc'h hag ar re all

Dirak an dervenn-mañ e touas al lehendakari Aguirre ha didorr e chomas e-pad Bombezadeg Gernika en 1937. Pa deuas soudarded Franco da gemer kêr Gernika-Lumo en 1937, e-pad Brezel Spagn, e savas brud diwar-benn tud ar Falange Española hag a oa o vont da droc'hañ ar wezenn gant bouc'hili dre ma oa un arouez broadelourien. Kabiten an Tercio de Begoña, Jaime del Burgo Torres (tad d'ar c'hannad navarrat Jaime Ignacio del Burgo), a savas ur skouadronad armet a requetés (anv soudarded Navarra) d'o lakaat en-dro d'an dervenn d'he difenn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gwezhenneg

Gwezhenneg zo un anv-tiegezh brezhonek hag a zeu eus un anv-badez kozh, anv sant Gwezhenneg, unan eus mibien Fragan. Uuetenoc zo meneget alies e Diellevr Redon. Dont a ra an anv-se eus ar brezhoneg kozh uueten (emgann).
Kalz stummoù gallekaet disheñvel a gaver e marilh ar boblañs : Guezennec, Guézennec, Guézenec, Guéthénoc, Guézenoc, Guéhenneuc, Guéhenno, Guihenneuc, Guihéneuc, Guiheneuf, Guihenneuf, Guiszeneuf, Guineheux, Guinéheux, Guinéheu, hag all, hag all.
E Beuzid-Klison e oa ganet ur bugel dindan anv Guiheneuf e 1781 ha marvet dindan hini Dixneuf e 1783. Er XVIIvet kantved e oa c'hoarvezet ar memes tra e La Boissière-de-Montaigu, e marzioù dispartiañ Breizh ha Poatev, lec'h ma oa deuet an anv Guineheuf da vezañ Guyneuf hag a-benn ar fin, Dixneuf.

## Anv-lec'h

* Kemper-Gwezhenneg, kumun eus Bro-Dreger
* Gwezhennoù, kumun eus Bro-Wened
* Kastell ar Roc'h-Gwezenneg, e Mur, e Kerne-Uhel
* Kastell Kerwezhenneg e Begnen

## Tud
### Gwethenog

* Gwethenog Pourc'hoad (m. e 1046), beskont, diazezer tiegezh ar Pourc'hoad

### Guezennec, Guézenec, Guéhennec

* Francis Guézennec (1926-2006), soudard ezel eus ar Bagad stourm Kieffer e-pad an eil Brezel-bed
* Alain Guéhennec (g. e 1954), eilsturier ralli-redadeg

### Guéhéneuc

Ur familh nobl gall a orin breizhat eo :
* François Scolastique de Guéhéneuc (1759-1840), politikour
** Louise de Guéhéneuc, dukez Montebello (1782-1856), e verc'h, pried ar marichal Jean Lannes
** Charles Louis Joseph Olivier Guéhéneuc (1783-1849), e vab, eil-a-gamp Napoleone Buonaparte

### Guéhenneux

E Bro-Gwened ha Bro-Naoned.

### Guéhenno

* Jean Guéhenno (1890-1978), skrivagner gallek, hag Annie Guéhenno (1916-2006), e bried, rezistantez ha skrivagnerez
** o mab Jean-Marie Guéhenno (g. e 1949), diplomat

### Guiheneuf, Guihenneuf

* René Guiheneuf (1746-1793), chouan
* Robert Guiheneuf (1899-1986), skrivagner komunour
* Yves Guiheneuf, armerzhour
# Gwezenn-gerentiezh

Gwezenn-gerentiezh, pe gwezenn-lignez a-wechoù, a vez graet eus ur gartenn a ziskouez an darempredoù en ur gerentiezh pe un tiegezh e stumm ur wezenn, gant he skourroù.
# Gwezenn Nedeleg

Ar wezenn Nedeleg zo unan eus an hengounioù zo liammet ouzh gouel Nedeleg. Ur wezenn-sapr a vez lakaet gant an dud en o zi peurliesañ, pe er-maez a-wechoù, ha kinklet e vez gant garlantezioù, bouloù liv ha kement zo, da vare Nedeleg. Aelez bihan ha stered a vez lakaet ouzh ar brankoù, hag ur steredenn alies e beg ar wezenn, evel arouezioù eus sterenn Bethlehem hag eus ganedigezh Jezuz Krist.

## Orin

Soñjal a reer eo gwriziennet ar boaz da ginklañ gwez-sapr evel-se da vare Nedeleg e sevenadurioù kozh Europa, da vare ar C'hermaned kozh, a-raok m'en em ledfe ar gristeniezh dre ar c'hevandir$^,$. Gwez troc'het e-kreiz ar goañv a vije bet un arouez frouezhusted evit ar pobloù-se. Pa voent kristenaet e voe adkemeret an hengoun-se gant an iliz ha treuzfurmet ganti da vezañ un arouez eus ganedigezh Jezuz Krist, ar "salver". Tamm-ha-tamm, a-hed ar c'hantvedoù, e voe graet muioc'h-mui gant gwez Nedeleg e-touez ar gristenien en Europa. Ha bremañ eo anavezet ar boaz-se dre ar bed a-bezh ha n'eo ket stag ouzh ar gristeniezh kement-se ken.

## Hiziv

Bep bloaz e vez troc'het etre 50 ha 60 milion a wez Nedeleg en Europa. Meur a spesad a vez gounezet evit se : Picea abies (pruñs), Abies nordmanniana (sapr Nordmann).

## Notennoù

* ↑ Clark, Christine and Brimhall-Vargas, Mark Secular Aspects and International Implications of Christian Privilege
* ↑ Tradition: le sapin de Noël, 19/12/2009
# Gwezhenneg (sant)

Gwezhenneg, pe Gwezenneg, pe Gwezheneg, zo ur sant brezhon deuet eus Kembre e fin ar Vvet kantved. Lidet eo d'ar 5 a viz Du. Gevell eo da sant Yagu.

## Gwelet ivez

* an anv Gwezhenneg
# Gwezenn Judea

Gwezenn Judea, Cercis siliquastrum he anv latin, zo ur wezenn vihan gouezhidik er c'herentiad Fabaceae hag a zo heverk dre ar bleunioù roz niverus a zeu warni en nevezamzer.
En Europa ar Su hag e rann gornôgel Azia e kresk.
Arbol del amor ("gwezenn ar garantez") a reer anezhi e spagnoleg.
# Gourizad asteroidennoù

Ar Gourizad asteroidennoù a zo un dachenn e Koskoriad an Heol etre kelc'htro Meurzh ha hini Yaou. Ur bern asteroidennoù a gaver dre eno hag ivez ur blanedenn gorr, Ceres. Vesta eo ar vrasañ eus an asteroidennoù-se.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gourlizon

Gourlizon :
| An ti-kêr ||
| Anv gallek (ofisiel) | Gourlizon |
| Bro istorel | Kernev |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Kemper |
| Kanton | Ploneour-Lanwern |
| Kod kumun | 29065 |
| Kod post | 29710 |
| Maer Amzer gefridi | Emmanuelle Rasseneur 2020-2024 |
| Etrekumuniezh | Gorre ar Vro Vigoudenn |
| Bro velestradurel | Bro Gerne |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 924 ann. (2020) |
| Stankter | 93 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 01′ 11″ Norzh 4° 16′ 01″ Kornôg / 48.0197222222222, -4.26694444444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 85 m bihanañ 67 m — brasañ 159 m |
| Gorread | 9,91 km² |
| Gourlizon ||
| kemmañ |
Gourlizon a zo ur gumun eus Bro C'hlazig e kanton Ploneour-Lanwern, e departamant Penn-ar-Bed, e mervent Breizh.

## Douaroniezh

* War lez Stêr Waien emañ Gourlizon.

## Broig

* Daoust m'emañ ar gumun e Kumuniezh kumunioù Gorre ar Vro Vigoudenn emañ Gourlizon e Bro ar C'hlaziked ha neket er Vro-Vigoudenn.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant Bozec, kure.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 33 gwaz eus ar gumun, eleze 5,74% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Merval a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Brezhoneg

* D'ar 24 a viz Gwengolo 2019 e oa bet votet emezelañ d'ar garta Ya d'ar brezhoneg gant kuzul-kêr ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Emdroadur ar boblañs 1962

Niver a annezidi

## Tud
### Ganet eno

* 1862 : Ernest de Chamaillard, livour

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn ar gumun
* (br) Gourlizon war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ R.-Y. Creston, Le costume breton, Tchou, 1978, p.93
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 49.
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Gourmeg

Ur yezh c'hourek eus is-skourr yezhoù an norzh eo ar gourmeg (gurma).

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
* Yezhoù senoufoek
# Gourmaelon

Gourmaelon, kont Kernev, a zo meneget evel "bezañ o ren war rouantelezh Breizh" er bloaz 908 hag er bloaz 913. War a seblant e oa renet Breizh d'an ampoent gant ur bodad uhelidi a anve hini pe hini da gemer ar garg uhelañ. Dizale koulskoude e kollas an uhelidi-se o galloud pa zeuas an Normaned da vezañ mistri war ar vro.
| En e raok: Alan Veur | Penntiern Breizh | War e lerc'h: reuziad an Normaned |

# Gwelet ivez

* Roll Rouaned ha Duged Breizh
# Gourmalon

Gourmalon zo un anv-lec'h brezhonek hag a zeu eus anv Gourmaelon.
Kavet eo an anv e lec'hioù evel :
* ur c'harter eus Pornizh
* Bali Gourmalon e Roazhon, e galleg avenue Gros-Malhon
* Gourmalon e Goven

## Gwelet ivez

* Gourmelon

## Daveoù

* ↑ https://www.goven.fr/la-butte-de-gourmalon/
# Gourizad Kuiper

Gourizad Kuiper a zo un dachenn eus Koskoriad an Heol, en tu-hont da gelc'htro Neizhan, etre 30 ha 50 unanenn astronomek. An dachenn-se, e stumm ur walenn, a ya moarvat ouzh hec'h ober 35 000 traezenn bennak hag o deus 100 km a dreuzkiz da vihanañ, ar braz anezho war plan an ekliptik. Mas hollek an traezoù-se a zo neuze kalz en tu-hont (meur a gant gwech) da hini ar gouriziad asteroidennoù a zo etre Meurzh ha Yaou.
Moarvat eo dilerc'hioù diwezhañ an nivlennad Heol a zo bet e pennorin ar sistem heol. An darnoù doues, e diabarzh an disk, a zo deuet da vezañ planedennoù. An erien diavaez, dizouesoc'h, en deus roet ur bern korfoù bihan.

## Pennadoù kar

* Neizhan
* Traezenn dreuzneizhanat

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.