OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Annales de Bretagne et des Pays de l'Ouest

An Annales de Bretagne et des Pays de l’Ouest, a oa anvet Annales de Bretagne betek 1974, zo ur gelaouenn c'hallek trimiziek savet evit embann labourioù enklask gant istorourien diwar-benn Breizh ha broioù kornaoueg Bro-C'hall.
Savet e voe ar gelaouenn Annales de Bretagne e 1886, gant kelennerien eus Skol-veur Roazhon : renet e oa neuze gant dean Kevrenn al Lizhiri hag en ul lodenn eus ar gelaouenn, anvet « Chronique de la Faculté », e veze embannet goulennoù an arnodennoù, evel re ar vachelouriezh. Adalek 1892, ha betek 1963, e kaved er gelaouenn ar meneg « publiée avec la collaboration de MM. les Archivistes des cinq départements de Bretagne » (embannet gant kenlabour diellourien pemp departamant Breizh).
Adalek 1898 e voe renet gant Georges Dottin, kelenner keltieg, ha dean Kevrenn al Lizhiri adalek 1911. Neuze e voe paouezet gant ar rubrikenn anvet « Chronique de la Faculté » ha graet e voe lec'h da bennadoù a rente kont eus levrioù istor. Etre ar bloavezhioù 1950 hag ar bloavezhioù 1970 e oa gouestlet pep hini eus an niverennoù trimiziek d'un dachenn enklask disheñvel ha bep bloaz e veze peder levrenn diwar-benn an « Arkeologiezh », al « Lennegezh », an « Istor » hag ar « Brezhoneg ».
War dachenn ar brezhoneg hag ar studioù keltiek ez eus bet embannet pennadoù gant tud evel Fañch an Uhel, Joseph Loth, Frañsez Vallée, Adolphe Orain, Anatol ar Braz, Émile Ernault, Arthur Le Moyne de La Borderie, Pêr ar Rouz, Georges Dottin, Joseph Vendryes, Iwan an Diberder, Maurice Duhamel, Francis Gourvil, Yeun ar Gow, Jean-Michel Guilcher, Frañsez Falc'hun, Pêr Trepos, Léon Fleuriot, Gwennole ar Menn, Pierre-Yves Lambert, Donatien Laurent, Charlez ar Gall...
Goude ma oa bet savet Skol-veur Roazhon 2 Breizh-Uhel e 1969, e veze embannet ar gelaouenn gant an Institut Armoricain de Recherches Historiques, aet bremañ d'ar Centre de recherches historiques de l'Ouest (CeRHIO, UMR 6258 CNRS). Abalamour d'an diaesterioù arc'hant e oa bet adsavet ar gelaouenn, meret abaoe 1974 gant ur "gevredigezh evit embann an Annales de Bretagne et des Pays de l’Ouest", diazezet e meur a skol-veur, hini Roazhon 2 hag ivez hini Brest, hini Naoned, hini Teurgn, hini ar Maine ha hini Añje. Abaoe ez eus deuet kelennerien eus skol-veur an Oriant, hini Poitiers ha hini ar Roc'hell ouzhpenn.
Gallout a reer lenn danvez ar gelaouenn enlinenn e meur a lec'hienn.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Annales de Bretagne et des Pays de l’Ouest
* Niverennoù kozh, el lec'hienn Persée
* Niverennoù kozh, el lec'hienn Gallica
# Annaig Renault

Annaig Renault (4 a viz Eost 1946, Neuilly-sur-Seine - 8 a viz Genver 2012, Roazhon) a oa ur skrivagnerez.

## Buhez

He zad a oa eus Treveur (Aodoù-an-Arvor) hag he mamm eus Brest. Bevet he doa e Pariz betek 1967. Pa oa o chom eno he doa darempredet kreizenn sevenadurel Kêr-Vreizh ha sonet he doa e strollad Telennoù Bleimor. D'an oad a seizh vloaz e oa krog da zeskiñ brezhoneg diwar intrudu he zud. Kendalc'het he doa da zeskiñ ar yezh-mañ a-drugarez da Yann Kerlann ha da c'houde gant stajoù KEAV ha skol-veur Roazhon 2.
Da 20 vloaz e kuitaas Pariz evit dont da Vreizh. Er bloavezhioù 1980 e teuas da vezañ eilrenerez kreizenn sevenadurel La Briantais e Sant-Maloù. Eno e veze aozet kejadegoù gant skrivagnerien hag arzourien ha prederourien ha skiantourien. Hebraeg ar bibl a grogas da zeskiñ eno ivez. Ar studioù-se a badas betek he marv rak ur gredenn gwriziet don enni e oa ar redi da gaout meur a sevenadur, keñveriañ an doareoù all da welout ha da lavarout ar bed.
D'an 8 a viz Genver 2012 ez eas d'an anaon diwar un SLA (Sclérose Latérale Amyotrophique - kleñved Charcot).

## Oberenn

Goude bezañ echuet he studioù e rann ar brezhoneg e skol-veur Roazhon 2 ec'h embannas barzhonegoù hag e savas ur bern pennadoù skridvarnerezh.
E 1995 ec'h embannas ar c'hentañ romant brezhonek skrivet gant ur vaouez: Dec'h zo re bell dija. Eilrenerez Skol-Uhel ar Vro e voe. E 2002 he doa savet un dezenn diwar-benn hentoù an Denelezh en oberenn Maodez Glanndour dindan renerezh Yann-Bêr Piriou.
Lakaet eo bet da skrivagnerez neoklasel e Lennegezh ar brezhoneg en XX$^{vet}$ kantved gant Frañsez Favereau. D'an 9 a viz Eost 2010 e oa bet degemeret en Urzh an Erminig evit he labour.
Ar Priz Pêr Roy hag Imram he doa bet evit he levrioù, romantoù ha barzhonegoù. Meur a zanevell a zo bet lakaet e kembraeg gant Rhisiart Hincks eus skol-veur Aberystwyth.

## Oberennoù
### Levrioù

* Barzhonegoù (barzhonegoù, 1985 (br)
* Planedennoù (danevelloù, 1989, (br)
* Dec’h ’zo re bell dija (romant), 1996, ti-embann Skrid Mouladurioù Hor Yezh (br)
* Prof Nedeleg Lomig (kontadenn evit ar vugale), 1999, e ti-embann An Here (br)
* Carnet de voyage, Coop Breizh, Spézet, 2004, (br) (fr)
* Dremm ar vamm, Keit Vimp Bev, Priz ar Yaouankiz, 2006, (br)
* Komzoù bev, diwar he zezenn a-zivout Maodez Glanndour e ti-embann Mouladurioù Hor Yezh, 2008, (fr)
* Un danevell e-barzh Tan ha skorn an noz (dastumad danevelloù), An Alarc'h Embannadurioù, 2009 (br)
* Le dieu vagabond (romant), Diabase, 2010 (fr)
* je sais la vie brûlante, livadurioù gant Yves Grandjean, skridoù gant Annaig Renault, 2011, (fr)
* Gant ma tavo gwad an noz, livadurioù gant Yves Grandjean, skridoù gant Annaig Renault, 2011, (br)

### A bep seurt

* "Ar Rannoù", Al Liamm, niv. 260-261, 1990 (danevell)

### Skridvarnerezh

* "V. S. Naipaul, skrivagner saoz", Al Liamm, niv. 239, 1986

## Liamm diavaez

* Video kinnig Skol-Uhel ar Vro
# Annaig Kervella

Annaig Kervella (Anna Gwenola) zo bet implijadez ar c'hleweled publik e Breizh a-raok mont war he leve. Ezelez eo eus Kuzul sevenadurel Rannvro Breizh abaoe 2021, ha perzhiadez e kuzul-ren Al Liamm, asambles gant he fried, Herve Latimier.

## Buhez

Merc'h eo da Ivetig an Dred-Kervella ha da Frañsez Kervella, hag he zud, koulz hag he daou vreur, Erwan ha Divi, hag he c'hoar Riwanon ivez o deus kemeret perzh en Emsav sevenadurel. Dimezet eo gant Herve Latimier hag o zri bugel, Milio, Ninnog ha Gwenvred o deus dispennet roudoù o zud hag o zud-kozh.

## Remzad micherel

Labouret he deus evit Radio Frañs Bleu Breizh Izel ha Frañs 3 evit sevel ha produiñ abadennoù brezhonek. Kazetennerez, eilrenererez ha kenurzhierez e voe evit an abadennoù brezhonek Frañs Tri Roazhon, dindan Fañch Broudig ha Bernez Rouz.

## Obererezhioù sevenadurel evit ar brezhoneg

Savet he deus haikoù brezhonek ha kemeret perzh e kenstrivadegoù. Skridaozañ a ra notennoù evit ar gelaouenn Al Liamm. Eil prezidantez Ofis publik ar Brezhoneg e oa bet e 2005, pa voe chañchet e statud.

## Levrlennadur

* Littérature, un duo accueilli mardi. E-barzh Le Télégramme, 17 C'hwevrer 2018.
# Annales (Tacitus)

An Annales, anvet Ab Excessu divi Augusti Historiarum Libri ("Levrioù Istor adalek marv Aogust an doueel") ivez, zo un dastumad skridoù gant an istorour roman Tacitus hag e ziwezhañ oberenn, adal deroù ren Tiberius er bloaz 14 betek diwezh ren Nero, e 68.
Tacitus a skrivas an Annales e 16 levrenn, marteze ouzhpenn, met kollet eo al levrioù 7 betek 10, ha darn eus al levrioù 5, 6, 11 ha 16 zo diank.

## Liammoù diavaez

* (la) 'Annales'. Kavet : 31 Eost 20.
# Anna von Sachsen

Anna von Sachsen zo anv meur a briñsez.

## XIV$^{vet}$ kantved

* Anna von Sachsen-Wittenberg († 1327), Kontez Mecklenburg, pried da Heinrich II (Mecklenburg)
* Anna von Meißen († 1395), Dugez Sachsen-Wittenberg, dimezet da Rudolf III (Sachsen-Wittenberg)

## XV$^{vet}$ kantved

* Anna von Sachsen-Wittenberg († 1426), Dugez Braunschweig ha Lüneburg
* Anna von Sachsen (1420–1462), Landgravez Hessen
* Anna von Sachsen (1437–1512), Priñsez-dilennerez Brandenburg

## XVI$^{vet}$ kantved

* Anna Danmark (1532-1585), Priñsez-dilennerez Sachsen,
* Anna von Sachsen (1544–1577), eil pried ar priñs izelvroat Gwilherm an Tavedeg,
* Anna von Sachsen (1567–1613), Dugez Sachsen-Coburg.

## XVII$^{vet}$ kantved

* Anna Sophie von Dänemark und Norwegen (1647–1717), Priñsez -dilennerez Sachsen
* Anna Sophie von Sachsen-Gotha-Altenburg (1670–1728), Priñsez Schwarzburg-Rudolstadt

## XVIII$^{vet}$ kantved

* Anna Christine von Sachsen-Weißenfels (1690–1763)

## XIX$^{vet}$ kantved

* Anna Maria von Sachsen (1836–1859), merc'h d'ar roue Johan von Sachsen, Dugez-veur Toskana

## XX$^{vet}$ kantved

* Anna von Sachsen (1903–1976), merc'h da Frederick Augustus III of Saxony, dimezet da Joseph Francis of Austria
* Anna von Sachsen(1929–2012), merc'h da Friedrich Christian, Margrav Meissen, dimezet da Roberto Afif.

## Pennadoù kar

* Maria Anna von Sachsen (1728–1797), Priñsez-dilennerez Bavaria
* Maria Anna von Sachsen (1799–1832), Dugez-veur Toskana
* Maria Christina von Sachsen (1735–1782), Priñsez polonat
* Augusta von Sachsen
# Annales Cambriae

Annales Cambriae ("Bloazdanevelloù Kembre") eo an anv roet d'un dastumad kronikoù latin savet e Kembre e-tro ar bloazioù 960-980, bodet e Tyddewi e Dyfed, e Kembre. Enne e kaver meneg eus darvoudoù a c'hoarvezas estreget e Kembre peogwir ez eus anv ivez eus Iwerzhon, Bro-Skos, Kernev-Veur, Bro-Saoz ha broioù all.

## Dornskridoù

Pemp dornskrid zo eus Annales Cambriae :
* A, miret er British Library, e Londrez (MS. Harley 3859, folios 190r-193r)
* B, er Public Records Office, e Londrez (MS. E.164/1 (K.R. Misc. Books, Series I) p. 2-25)
* C, er British Library, e Londrez (MS. Cotton Domitian A.i, folios 138r-155r)
* D, Cronica ante aduentum Domini ("Kronikenn kent donedigezh an Aotrou"), e levraoueg an iliz-veur, en Exeter (MS. 3514, p. 523-528)
* E, Cronica de Wallia ("Kronikenn Kembre"), er memes lec'h (p. 507-519)

## Liammoù diavaez

* (en) Ar pemp dornskrid
# Annam

Annam (Su peoc'haet) a oa anv al lodenn eus ar Viêt Nam a-vremañ a oa dindan gwarez Sina etre 618 ha 939 a-raok dizalc'hidigezh an Dai-Viêt. Goude e kendalc'has Sinaiz d'ober gant ar ger evit envel Viêt Nam ha da-heul Kornôgiz a implijas ar ger evit envel Viêt Nam en e bezh.
Implijet eo bet ar ger evit envel an tiriad dindan gwarez Frañs etre 1883 ha 1945 (Protectorat français d'Annam) e kreiz Indez-Sina. Anvet oa neuze Norz Viêt Nam Protectorat français du Tonkin, hag ar Su Cochinchine française. Ar ger Viêt Nam en e implij a-vremañ a zeuas da vezañ mestr goude 1945.
Roet e voe an anv Annam d'ar vro pa oa trevadennet gant Sina gant ar rummad-impalaerien Tang (618-907)
Ur wech dizalc'h ar vro (939)e voe roet dezhi anvioù disheñvel gant an impalaerien Vietnamat ha ne veze ket graet ken gant "Annam" betek fin an XIX vet kantved.
Goude ergerzhadeg an Tonkin Frañs hag he doa aloubet Kochinsina dija a astennas he beli war peurrest tiriad Viêt Nam. Feur-emglevioù Hue e 1883 ha 1884 a reas eus an Annam hag an Tonkin div vro-warezet disheñvel. Ne voe ket ken "Annam" anv Viêt Nam en e bezh met hini kreiz ar vro anvet e vietnameg Trung Ky (« Bro ar c'hreiz »), ou Trung Bo (« rannvro ar c'hreiz »). Mont a reas an Tonkin war du un doare merañ war eeun gant Frañs pa voe an Annam dindan ur renadur ameeun daoust ma ne oa gant an Impalaer tost galloud ebet.
Rouantelezhioù Kambodja ha Laos ha teir rannvro ar Viêt Nam a rae Indez-Sina c'hall.
Kambodja ha Laos a oa suj da Viêt Nam pa erruas ar C'hallaoued da vare impalaeriezh Napoleon III.
Ur seurt meskaj oa. Pennadurezhioù Frañs a implije "Annam" evit envel Viêt Nam en e bezh. Memes ger a veze implijet eta evit Viêt Nam hag evit lodenn greiz ar vro
Ar ger Viêt Nam a veze implijet gant ar vroadelourien abaoe 1920. Deuet eo da vezañ implijet gant an holl tamm-ha-tamm goude 1945.

### Levrlennadur

* Pierre Loti, Trois journées de guerre en Annam. Éditions du Sonneur : 104 p. (ISBN 2-916136-04-5). Lestrañ a reas Pierre Loti e miz Mae 1883 war an L’Atalante evit kemer perzh en ergerzhadeg an Tonkin. Deskrivañ a ra a eur da eur kemeridigezh Hué e Trois journées de guerre en Annam, embannet er Figaro.
* Nguyen Ai Quoc, a zeuas da vezañ rar Prezidant Hô Chi Minh, Appel à la Société des Nations pour le droit du peuple annamite à disposer de lui-même, Pariz, 1926.
* Cahier des vœux annamites présenté à Monsieur le gouverneur général Alexandre Varenne, Saïgon, 1926.
* Dumarest A., La Formation des classes sociales en pays d'Annam, Lyon, 1935.
* Jean Marquet, De la rizière à la montagne, 1920, Grand Prix de littérature coloniale ha Prix Corrard de la Société des gens de lettres e 1921, éditions Delalain.
* Jean Marquet, Du village à la cité : mœurs annamites, 1930, éditions Delalain.
* Jean Marquet, La Jaune et le blanc, 1926, Monde moderne, Pariz; Nouvelles éditions Delalain.
* Jean Marquet, Lettres d'Annamites - Lettres de Guerre, Lettres de Paix, 1929, éditions du Fleuve Rouge, Hanoï, Libr. Delalain.
* Monet P., Français et Annamites, Pariz, 1925.
* Hoàng Cao Khải, En Annam, Hanoï, 1910.
* Christophe Bataille, Annam, Éditions du Seuil, 1996
# Anna von Württemberg

Anna von Württemberg zo anv meur a briñsez:
* Anna von Württemberg (1561–1616), Dugez Ohlau-Wohlau ha Liegnitz
* Anna von Württemberg (1597–1650), merc'h da Friedrich Iañ (dug Württemberg)
# Şahin Giray

Şahin Giray a oa khan diwezhañ khanat Krimea.
Studiet en doa e Salonik ha Venezia ma voe kannad.
Lakaet e voe war tron Krimea gant ar Rusianed ha klask lakaat cheñchamantoù er c'hanat diwar o skouer. Kas a reas kêrbenn ar vro eus Bahçesaray da Gefe, war an aod.
Goude un emsavadeg a-berzh an Nogayed ha daou eus e vreudeur e rankas tec'hel kuit da Rusia. Goude ma voe distroet d'e vro gant sikour Moskva e voe rediet da reiñ e zilez gant Katelin II ha staget da vat e voe neuze Krimea ouzh Rusia.
| En e raok: Devlet IV Giray | Khan Krimea 1777 – 1782 | War e lerc'h: Bahadır II Giray |
| En e raok: Bahadır II Giray | Khan Krimea 1782 – 1783 | War e lerc'h: Den ebet |

## Mammenn

* The Encyclopaedia of Islam gant H.A.R. Gibb.
# Şalom

Şalom zo ur gelaouenn sizhuniek yuzev embannet e Turkia. Ar ger hebraek Shalom ("Peoc'h") zo bet lakaet da ditl dezhi, skrivet hervez doare an turkeg. Savet e voe ar gelaouenn d'ar 29 a viz Here 1947 gant ur c'hazetenner yuzev eus Turkia, Avram Leyon. Moullet e vez en Istanbul. Skrivet e vez ar pennadoù enni e turkeg, war-bouez ur bajennad a vez e ladino. Yakup Barokas eo ar skridaozer bremañ. Gwerzhet e vez war-dro 5 000 skouerenn eus Şalom bep sizhun. Abaoe miz Meurzh 2005 e vez embannet ur stagadenn e ladinoeg penn-da-benn, anvet "El Almaneser" ("Tarzh an deiz").

## Gwelet ivez

* Aki Yerushalayim

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Şalom (turkeg)
* Lec'hienn Şalom (ladinoeg)
# Ş

Ul lizherenn latin ispisial eo Ş, ş, da lâret eo s gant ur sedilha pe lostig, implijet gant an turkeg, azeri, tatareg, kurdeg ha turkmeneg evit skrivañ ar son kensonennel [ʃ] (kevatal da chhervez reolennoù reizhskrivañ ar brezhoneg).
Disheñvel eo diouzh al lizherenn ș (s gant virgulenn) implijet evit skrivañ an hevelep son e roumaneg.

## Gwelet ivez

* Ș
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Şabran

Şabran zo ur rayon eus Azerbaidjan, e reter ar vro, war aod Mor Kaspia. Krouet e oa bet e 1930 hag anvet Rayon Dəvəçi betek 2010.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Şamaxı

Şamaxı zo ur rayon eus Azerbaidjan.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Şanlıurfa

Kêrioù Turkia :
| Şanlıurfa ||
| Proviñs | Şanlıurfa |
| Rannvro | Gevred Anatolia |
| Kod post | 63XXX |
| Maer | Ahmet Eşref Fakıbaba (2004, 2009) |
| Vali (prefed) | Nuri Okutan (2009) |
| Perzhioù douaroniel ||
| Gorread | ha = km² |
| Hed | 37°09' Norzh |
| Led | 38°48' Reter |
| Uhelder | keitat : |
| Poblañs | |
| Stankter | |
| Lec'hienn internet ar gêr | Ti-kêr Şanlıurfa |
Şanlıurfa (Urfa kent 1984, ha hiriv an deiz c'hoazh gant ar bobl) zo ur gêr e gevred Turkia nepell eus an harzoù gant Siria, kêrbenn proviñs Şanlıurfa.
Ouzhpenn 450.000 annezad zo enni.
# Ŝ

Ul lizherenn latin ispisial eo Ŝ, ŝ, da lâret eo s gant un tired kognek, implijet gant an esperanteg evit skrivañ ar son kensonennel [ʃ].
Skrivet e c'hell bezañ ivez sx pa n'heller ket ober gant al lizherenn ispisial-mañ evit abegoù teknikel.

## Gwelet ivez

* Ĉ
* Ĝ
* Ĥ
* Ĵ
* Ŭ
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Şalgam

Ar şalgam (distaget chalgam) pe şalgam suyu (e turkeg irvin-saoz pe chug irvin-saoz) zo un evaj turk boutin e kreisteiz ar vro, liv ruz dezhañ ha trenk e vlaz.
Graet e vez diwar irvin-saoz, karotez du, bleud, holen, goell ha dour. An daou seurt şalgam gwerzhet, gant pe hep paprika, a vez evet yen.
# Teodorig

Teodorig, pe Theodoric, zo un anv germanek.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar gerioù germanek theud « pobl» (kar d'ar ger tud e brezhoneg) hag eus ric « galloudek », hag a gaver er Grennamzer.

## Yezhoù all

* Thierry, e galleg
* Teodorico, en italianeg hag e spagnoleg

## Tud

Meur a roue zo bet en anv-se e-touez Goted, Burgonded, ha Franked.

### Rouaned

* Teodorig († 451), priñs ar Vandaled
* Teodorig Veur (war-dro 455 – 526), roue Ostrogoted Ravenna ha roue Italia

#### Vizigoted

* Teodorig Iañ († 451), roue ar Vizigoted
* Teodorig II († 466), e vab

#### Franked

* Teodorig Iañ Aostrazia, roue Aostrazia
* Teodorig II pe Thierry II, roue Bourgogn (595-613) hag Aostrazia (612-613)

## Tud all

* Teodorig Strabon, brezelour ostrogot ha kevezer Teodorig Veur
* Teodorig pe Thierry, kont Autun en VIIIvet kantved, eus tiegezh ar Wilhelmided
* Teodorig, ur priñs brezhon hag en divije lakaet Sant Gwigner d'ar marv
* Théodoric, ur frank eus tiegezh an Nibelungided, kont Vermandois war-dro 876
* Théodoric (988-1009), eskob Ate
* Théodoric pe Thierry: Abad en abati Menez-Mikael etre 1051 ha 1055
* Théodoric pe Thierry, eneppab etre 1100 ha 1101, († 1102)
* Mestr Teodorig, war-dro dibenn ar XIV$^{vet}$ kantved, livour e Praha.
* ↑ (fr) Tanet, Chantal & Hordé, Tristan : Dictionnaire des prénoms. Paris : Larousse, 2009, p. 606(ISBN 978-2-03-583728-8)
# Teodorig Iañ Aostrazia

Teodorig Iañ Aostrazia, pe Thierry Iañ (e galleg a-vremañ) (war-dro 485-534) a oa roue ar Franked, asambles gant e hantervreudeur, adal 511 betek 534.
Mab e oa da Hlodwig Iañ ha d'ur vaouez dianv, moarvat ur briñsez frank. Pa varvas e dad e 511 e voe roet an hanter eus rouantelezh ar Franked dezhañ, pa oa rannet an hanter all etre tri mab Hlodwig ha Klotilde : Klodomir, Childebert ha Klotar.
Goude marv Klodomir e 524 e kemeras e rouantelezh hag e voe lakaet Auxerre ha Troyes dindan e c'halloud.
# Teodoro de Croix

Teodoro Francisco de Croix Heuchin (Lille, Flandrez, 30 a viz Mezheven 1730 - Madrid, Spagn, 8 a viz Ebrel 1792) a oa un den eus an noblañs flandrezat hag un ofiser a servijas Spagn hag a voe Besroue Perou adal 1784 betek 1790.
Ganet e oa e kêr Lille a oa en Izelvroioù Spagnol (hiziv e Bro-C'hall). Da 17 vloaz e soudardas en arme Spagn evel asagn gant grenaderien ar roue, ha kaset e voe da Italia. E 1750, da 20 vloaz, ez eas gant Gwarded Wallon Bourboned Spagn.
En 1756 e voe anvet da letanant ha savet da varc'heg en Urzh Teutonek. En 1760 e voe anvet da goronal ar Warded Wallon.
Un eontr en doa, Carlos Francisco de Croix, markiz de Croix, a oa besroue en Spagn Nevez ha galvet e voe gantañ da zont di, e 1766, da vezañ kabiten e warded. Anvet e voe da c'houarnour ar c'hreñvlec'h en Acapulco ha da enseller ar soudarded er vesrouantelezh ma chomas betek 1770.
En 1771 e oa echu respetad ar besroue Croix, setu Francisco ha Teodoro da Spagn en-dro, ha ganto ar Visitador José de Gálvez.
En 1784 e voe anvet da vesroue Perou ma tigreizennas ar gouarnamant gant krouidigezh seizh intendencias.

## Levrlennadur

* Thomas, Alfred Barnaby, trans., Teodoro de Croix and the Northern Frontier of New Spain, 1776-1783. Norman, Okla.: University of Oklahoma Press, 1941. ISBN 0806100931. ]]
# Teodora Komnena

Theodora Komnena, zo anv meur a impalaerez pe briñsez vizantat.
* Theodora Komnene Angelina (1096-?), merc'h da Alexios Iañ Komnenos, dimezet da Constantine Angelos, henvamm an Dierniezh Angelos
* Theodora Komnene Dalassene, c'hoar da Alexios I Komnenos, dimezet da Constantine Diogenes II
* Theodora Komnene (Dugez Aostria) (1134-1183), merc'h da Andronico , nizez da Manuel Iañ Komnenos, dimezet da Heinrich II, Dug Aostria
* Teodora Komnena (1145-1185)]], nizez da Manuel Iañ Komnenos, dimezet da Baldwin III Jeruzalem;
* Theodora Komnene, Priñsez Antioch, nizez da Manuel Iañ Komnenos, dimezet da Bohemond III Antioch
# Teodorig Iañ

Teodorig Iañ (Teodorico pe Teodoredo e spagnoleg hiriv), marvet e 451, a oa roue ar Vizigoted. E anv, Þjudareiks en gotek ("Roue ar Bobl"), a oa Theodericus en latin.
Bastard da Alarig e oa. E 418 e voe anvet da roue war-lerc'h Walia, ha ren a reas betek e varv e 451. Gantañ e krogas lignez Toloza (Toulouse), e tiazezas ar Vizigoted en Akitania, hag ec'h astennjont o galloud en tu all d'ar Pireneoù.
E vab Teodorig II a varvas e 466.
# Teodoro Obiang Nguema Mbasogo

Teodoro Obiang Nguema Mbasogo (ganet d'ar 5 a viz Even 1942) zo ur politikour eus Ginea ar C'heheder ha prezidant ar vro abaoe taol-Stad 1979 ma voe harzet ha kondaonet Francisco Macías Nguema. Ur Vonreizh nevez a voe degemeret e 1982 ha dilennet Obiang da brezidant. Addilennet eo bet e 1989, 1996, 2002 ha 2009, bewech gant ouzhpenn 96% eus ar mouezhioù.
g • ka • kePrezidanted Ginea ar C'heheder :
* Francisco Macías Nguema · Teodoro Obiang Nguema Mbasogo