OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Vanikoro

Vanikoro zo unan eus an inizi Solomon, en enezeg Santa Cruz (11° 37' su ha 166° 58' reter), er Meurvor Habask. Tost eo Vanikoro da Vanuatu. Un atoll kouralek eo, gant div enezenn vras ennañ, Banie ha Teanu.
Poblet eo Vanikoro gant war-dro 800 den ha komzet e vez meur a yezh en enezenn.
E Vanikoro e varvas an ergerzher gall Jean-François de La Pérouse hag an dud all a oa gantañ war e listri, e 1788. E 2005 e voe adkavet ar peñseoù eus an daou lestr-se, La Boussole ha L'Astrolabe, ha roudoù eus ur c’hamp war an douar a oa bet annezet gant an ergerzher e-pad meur a viz.

## Liammoù diavaez

* Vanikoro (kartenn, yezhoù), lec’hienn ur yezhoniour (galleg pe saozneg)
* Association La Pérouse
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Vanini

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Vanini zo un anv tiegezh italianek

## Lennegezh

* Vanina Vanini (Stendhal), un danevell gant ar skrivagner gallek Stendhal

## Film

* Vanina Vanini (film), ur film diwar an danevell, gant Roberto Rossellini

## Lec'hanvadurezh

* Vanini (Brazil)
# Vanini (Brazil)

Vanini zo ur gumun e stad Rio Grande do Sul e Brazil, 64,872 km² dezhi. 2.032 a dud a oa enni e 2008, pezh a ra 29,8 dre km².

## Pennad kar

Giulio Cesare Vanini
# Vanity Fair (romant)

Vanity Fair pe Vanity Fair: A Novel without a Hero, zo ur romant saoznek gant William Makepeace Thackeray, embannet a dammoù er mizieg Punch etre 1846 ha 1847 hag e stumm ul levr e 1848. Ennañ e heulier buhez div vaouez Becky Sharp hag Amelia Sedley, e-touez tud ha mignoned. Un oberenn glasel eo deuet da vout ma weler kevredigezh deroù an XXvet kantved hag an oberour o tispakañ e vennozhioù.
E 2003 e oa meneget Vanity Fair er roll The Big Read aozet gant ar BBC.
Dont a ra an anv eus ur gontadenn gant John Bunyan, The Pilgrim's Progress, embannet en 1678 ha brudet c 'hoazh en amzer Thackeray. Ennañ, Vanity Fair (Foar ar Fougas) a zo dave d'un ehanlec'h war hent ar pirc'hirin : ur foar a zo en ur gêr anvet « Vanity », skeudenn ar pec'hed a ra an dud stag ouzh madoù ar bed-mañ.
# Yezhoù kartvelek

Ur skourr eus ar yezhoù kaokazek eo ar yezhoù kartvelek, anvet ivez yezhoù kaokazek ar su.
Komzet e vezont dreist-holl e Jorjia, ha nebeutoc'h ivez e Turkia, Iran, Azerbaidjan, Rusia hag Ukraina.
En o zouez e c'haller menegiñ :
* ar jorjieg
* ar grouzineg
* ar megreleg
* al lazeg
* ar svaneg

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Lazuri Nena - The Language of the Laz gant Silvia Kutscher.
* The Arnold Chikobava Institute of Linguistics, Georgian Academy of Sciences
# Yezhoù kirantiek

Ur is-skourr eus ar yezhoù mahakirantiek eo ar yezhoù kirantiek komzet e Nepal hag en India (moinbeg).
Setu penaos e vez isrannet ar yezhoù en is-skourr-mañ:
* Yezhoù kirantiek ar reter
** Bantaweg
** Tchintangeg
** Tchouloungeg
** Tchoukweg
** Meohangeg ar reter
** Kouloungeg
** Loroungeg an norzh
** Limboueg
** Lambitchongeg
** Loroungeg ar su
** Loumbeg-yakeg
** Moinbeg
** Natcheringeg
** Pongyongeg
** Pangdouwaleg
** Poumeg
** Doungmaleg
** Tchamlingeg
** Meohangeg ar c'hornôg
** Sameg
** Sangpangeg
** Walingeg
** Yakeg
** Yampoueg
** Yampeeg
* Yezhoù kirantiek ar c'hornôg
** Doumeg
** Djeroungeg
** Koieg
** Kalingeg
** Lingkimeg
** Raoteg
** Touloungeg
** Tiloungeg
** Tchouraseg

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù himalayek
# Yezhoù kayahek

Un isskourr eus ar yezhoù sgawek-bgaiek eo ar yezhoù kayahek (kayah) komzet e Myanmar, ennañ pemp yezh:
* Kayaheg ar reter
* Yinbaweg
* Yintaleg
* Manoumanaweg
* Kayaheg ar c'hornôg

## Gwelet ivez

* Yezhoù karenek
* Yezhoù sinek-tibetek
# Yezhoù kiliwaek

Un is-skourr eus ar yezhoù youmanek eo ar yezhoù kiliwaek (Kiliwa) ennañ 1 yezh komzet e Mec'hiko:

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek
# Yezhoù kasek

Ur skourr eus ar yezhoù aostrez-aziatek eo ar yezhoù kasek (khasi) komzet e Meghalaya en Asam (India) dreist-holl met ivez war an harzoù gant Bangladesh.
Teir yezh zo :
* Kaseg, komzet gant 865 000 a dud e biz India
* Pnareg, komzet gant 18 000 a dud e biz India
* Wareg, komzet gant 28 000 a dud e biz India hag e Bangladesh
# Yezhoù katawbek

katawbek - :
| Douaroniezh: | Amerika |
| Renkadur genel: | Yezhoù siouek-katawbek |
| Disrannadurioù: | — |
Un isskour eus ar Yezhoù siouek-katawbek eo ar Yezhoù katawbek. Enno e kaver div yezh hepken, ar C'hatawbeg hag ar Woconeg. Aet da get eo an div yezh-se, hag en ez eus un arnodenn o vezañ graet da zasorc'hiñ ar C'hatawbeg.

## Niverioù er yezhoù katawbek

| | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 |
| Katawbeg | dubé | nonprêré | nomnêré | porprêré | poktrêré | dipkraré | wassignurêré | dowêsaré | wantchareré | pitchirêré |
| Wocconeg | tonne | num-perra | nam-mee | punnum-punne | webtau | is-sto | nommis-sau | nupsau | weihere | soone noponne |

## Gwelet ivez:

* Yezhoù siouek
* Yezhoù siouek-katawbek
# Yezhoù kimek

Ur skourr eus ar yezhoù adamawek eo ar yezhoù kimek (kime) komzet e norzh Kameroun.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Yezhoù katlek

Unan eus pevar skourr ar yezhoù kordofanek eus familh ar yezhoù nijerek-kongoek eo ar yezhoù katlek komzet e Soudan.
Setu penaos e vez isrenket ar yezhoù er skourr-mañ:
* Katleg (katla)
* Timeg (tima)

## Gwelet ivez

* Yezhoù kordofanek
# Yezhoù kiowek-tanoek

Ur familh-yezhoù eo ar yezhoù kiowek-tanoek, enni 7 yezh komzet e Mec'hiko Nevez, Kansas, Oklahoma ha Teksas
Isrannet e vez ar yezhoù er familh-mañ e pevar skourr evel-hen:
A. 'Yezhoù kiowek'
B. 'Yezhoù tiwek'
* I. Yezhoù tiwek an norzh
** Taos: (803 den e 1980)
** Picuris: (101 den e 1990)
* II. Yezhoù tiwek ar su
** Tiweg ar su (rannyezhoù: Sandia - 144 den, Isleteg - 1.588 den, Isleteg ar su - (Marv)
* III. Yezhoù piroek
** Piroeg (Marv)
D. 'Yezhoù tewek'
E. 'Yezhoù towek (pe Jemezek)
# Tŷ

Tŷ (skrivet ty a-wechoù) zo ur ger kembraek, hag a dalv kement ha ti e brezhoneg, hag a zo stankik e lec'hanvadurezh Kembre.

## Skritur

Diwar-benn an doare da skrivañ tŷ e vez lavaret : "Mae 'to' ar y tŷ ond dim ar y to" (Un doenn zo war an tŷ , met war an doenn n'eus ket).

## Tier a bep seurt

* Tŷ bach, ti bihan, anv ar privezioù.

## Lec'hioù

* Hendy, anv meur a lec'h
* Tyddewi
* Tŷ-gwyn
** Pentre Tŷ-gwyn
# Tŷ-Newydd (Ceredigion)

Tŷ-Newydd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanrhystud, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 111,8 km zo ac'hano da Gerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Tŷ-llwyd

Tŷ-llwyd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Beulah, e Kembre, e su kontelezh Ceredigion. 140 km zo ac'hano da Gerdiz.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Tŷ Newydd

Tŷ Newydd zo un ti e Kembre e Llanystumdwy, e-kichen Cricieth, e Gwynedd, ma vez desket skrivañ da zanvez skrivagnerien gembraek ha saoznek. Ti David Lloyd George, ur c'hentañ ministr breizhveuriat, eus Kembre, e oa.

## Liammoù diavaez

* (cy) (en) Lec'hienn ofisiel
# U2

    Evit implijoù all, gwelet U2 (disheñvelout).
U2 (distaget:) a zo ur strollad rock iwerzhonat bodet er bloaz 1976 ha deuet da vezañ unan eus strolladoù rock pennañ ar bed.

## Izili

* Bono, kan, gitar
* The Edge, gitar, klaouieroù
* Adam Clayton, gitar boud
* Larry Mullen Jr., taboulinoù, toserezh

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Lec'hienn ofisiel
# Tŷ-croes

Tŷ-croes (ti-kroaz e brezhoneg) zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin, e mervent Kembre.

## Tud brudet

* Aneirin Talfan Davies
# Tŷ-du

Tŷ-du (Rogerstone e saozneg) zo ur gumuniezh e kontelezh Casnewydd, Kembre, 14.7 km eus Kerdiz. E 2011 e oa poblet gant 9 796 a dud, ha 957 anezho (9.8%) a oa kembraegerien.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011 Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics)
# Tōten Miyazaki

Tōten Miyazaki (japaneg : 宮崎 滔天 Miyazaki Tōten), anvet Torazō Miyazaki ivez, bet ganet d'ar 1añ a viz Genver 1871 hag aet da Anaon d'ar 6 a viz Kerzu 1922, a oa ur prederour japanat a sikouras hag a harpas Sun Yat-sen e-pad Reveulzi Xinhai. Pa oa Sun o kuzhat e Japan e sikouras anezhañ evit e veajoù pa oa klask warnañ gant an nerzhioù Qing.
Eñ eo a roas al lesanv Nakayama Shō (中山樵) da Sun.

## Buhez

Tōten Miyazaki en devoa enrollet e anv evel Nakayama (中山) el leti Crane Hotel (對鶴館) ; an anv-se a oa bet sinaet dre ar stumm Sun Zhongshan (孫中山). Heñvel e oa mennozhioù Myazaki ouzh re Sun, siwazh dezho o yezhoù disheñvel a lakae bec'h war o eskemmoù. Evit tremen dreist ar skoilh-se ez implijent ar yezh skrivet sinaek klasel skrivet war baper evit eskemm.
D'ar 7 a viz Gwengolo 1900, kentañ beaj Sun er-maez eus Sina a oa bet evit mont da Singapour da saveteiñ e gamalad Miyazaki Toten hag a oa bet toullbac'het eno. Toullbac'het e voe Sun ivez, skarzhet eus ar vro ha berzet outañ distreiñ e-pad pemp bloaz.
E mirdi broadel Istor modern Nanjing ez eus un delwenn arem eus pep Miyazaki ha Sun stok-ha-stok.
# Tərtər

Tərtər zo ur rayon eus Azerbaidjan. Al lodenn vrasañ eus ar rayon zo e republik Nagorno-Karabac'h hiziv an deiz.
g • ka • ke Rannoù melestradurel Azerbaidjan :
| Rayonoù | Abşeron · Ağcabədi · Ağdam · Ağdaş · Ağstafa · Ağsu · Astara · Babək · Balakən · Bərdə · Beyləqan · Biləsuvar · Cəbrayıl · Cəlilabad · Culfa · Daşkəsən · Füzuli · Gədəbəy · Goranboy · Göyçay · Göygöl · Hacıqabul · İmişli · İsmayıllı · Kəlbəcər · Kəngərli · Kürdəmir · Laçın · Lənkəran · Lerik · Masallı · Neftçala · Oğuz · Ordubad · Qax · Qazax · Qəbələ · Qobustan · Quba · Qubadlı · Qusar · Saatlı · Sabirabad · Salyan · Samux · Sədərək · Siyəzən · Şabran · Şahbuz · Şamaxı · Şəki · Şəmkir · Şərur · Şuşa · Tərtər · Tovuz · Ucar · Xaçmaz · Xızı · Xocalı · Xocavənd · Yardımlı · Yevlax · Zaqatala · Zəngilan · Zərdab |
| Kêrioù | Bakı · Gəncə · Lənkəran · Mingəçevir · Naftalan · Naxçıvan · Sumqayıt · Şəki · Şirvan · Şuşa · Xankəndi · Yevlax |
# Seks-ha-fars

Seks-ha-fars zo ur romant berr bet skrivet gant Jean-Christophe Bozec hag embannet e 2007 gant Emgleo Breiz en dastumad Roll-diroll.

## Embannadur

* Ment : 12,5 x 17,5 cm.
* Keinadur : peget.
* Golo : gweñv, pevarliverezh, 1 luc'heuskeunn.
* Niver a bajennoù : 88.
* Mouller : Jouve, 11 bd de Sébastopol, 75001 Paris.

## Skrid

* Rakskrid gant « J. P. Le Falser », pp. 7-8.
* Trugarekadennoù, p. 9.
* 1. Va bugaleaj e Bro ar hantikoù, pp. 11-16.
* 2. Egzersisou pere n'int ket bet profitabl-kenañ, pp. 17-28.
* 3. Dor an ivern pe alhwez ar baradoz ?, pp. 29-44.
* 4. E bed an orged pemdezieg ha digoust, pp. 45-84.
* Taolenn, p. 85.

## Levrlennadur

* Bozec, Jean-Christophe. Seks-ha-fars. Brest : Emgleo Breiz, 2007 (ISBN 978-2-911210-73-0)

## Liammoù diavaez

* (fr) BnF. Kavet : 03 Here 23.

## Gwelet ivez

* Attila e Cabrita
# Sekstant (steredeg)

Ar Sekstant (Sextans, berraet e Sex) zo ur steredeg eus an hantervoul su.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Selamet Iañ Giray

Selamet Iañ Giray a oa mab da Devlet Iañ Giray ha khan Krimea e penn kentañ ar XVIIvet kantved.
Lakaet e voe e penn ar c'hanat gant an Otomaned e plas e niz Тоktamış Giray.
| En e raok: Тоktamış Giray | Khan Krimea 1608 – 1610 | War e lerc'h: Canibek Giray |

## Mammenn

* Kırım hanlığı kronolojisi gant Oğuz Çetinoğlu e Bahçesaray, niverenn 47-48, Gwengolo-Kerzu 2007
# Selaouenner

Ur selaouenner zo ur benveg implijet e mezegiezh, evit ar selaouennerezh, da lâret eo da selaou trouzioù diabarzh korf an dud.

## Istor

Ijinet e oa ar selaouenner e 1816 e Bro-C'hall, gant ar mezeg Rene Laenneg. Ne oa anezhañ d'ar c'houlz-se nemet un dornad paperennnoù ruilhet a dalveze da bellaat skouarn ar medisin diouzh bruched ar c'hlañvour abalamour da zoujañ d'e elevez. Krouiñ a reas e-giz-se ar selaouennerezh dieeun, a eneber ouzh ar selaouennerezh war-eeun ma lakaer ar skouarn ouzh askre ar c'hlañvour. Taolenniñ a reas e venveg dre skrid evit ar wezh kentañ d'an 8 a viz Meurzh 1817. Laenneg a savas un nebeud skouerennoù e prenn goude se. Ur doare founilh a zastume trouzioù ar c'horf, kaset goude betek ur selouell e penn all ar benveg.
Gwellaet e oa ar patrom war-dro 1830 gant Pierre Piorry a ijinas ur pezh en olifant da lakaat penn ar benveg da glotañ gwelloc'h gant toull skouarn ar selaouer. Er memes mare, un duellenn hebleg a stage ar "founilh" ouzh ar selaouell. Patrom ar benveg dibleg avat a vo implijet e-pad un nebeud dekvloaziadoù c'hoazh.
Ijinet e voe ur selaouenner gant div selaouell (evit an div skouarn) kerkent ha 1829 met ne voe savet nemet e 1851. An duvelenn a oa kaoutchoug met re vresk e oa ha ret e oa dilezel ar c'hentañ patrom-se. Un eil patrom a oa savet en 1852 gant tuellennoù metalek.
War-dro 1870 e oa ijinet selaouennerioù diforc'hat : daou founilh, savet e penn pep a duellenn a gase d'ur selaouell evit pep skouarn. A-drugarez d'ar benveg-se e c'halle ar vezeien keñveriañ ar pezh a glevent e daou lec'h disheñvel.
Un nebeud kemmoù dister a oa degaset ken a ijinas Rappaport ha Sprague, er bloavezhioù 1940, ur benveg nevez berr ha pounner gant tuellennoù kaoutchoug hag ur "founilh" doubl a c'haller treiñ, evit selaou ar reizhad analañ gant un tu ha reizhad ar galon hag ar gwazhied diouzh an tu all.
E 1961 e oa ijinet gant an aotrou mezeg David Littmann, ur c'helenner eus Skol Vezegiezh Harvard, ar selaouenner a-vremañ, kalz skañvoc'h hag a roe an tu da selaou kalz gwelloc'h trouzioù diabarzh ar c'horf.

## Liammoù diavaez

* (en)Istor ar selaouenner e skeudennoù
# Selaya

Selaya zo ur gumun e Spagn, e Kantabria.
# Selargius

Selargius zo ur gumun hag ur gêr eus Italia, en enez Sardigna , e proviñs Cagliari.
# Seladrin

Ur seladrin (saozneg Celadrin) a zo ur seurt eladrin gant ul lodenn eus e hendadoù o vezañ aeled ivez. Kavet e vezont er bed an Rouantelezhioù Ankouaet (Forgotten Realms e Saozneg) er c'hoari-rol faltazi Kevioù hag Erevent.
# Selasphorus

Selasphorus :
| Selasphorus rufus. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Anv skiantel ||
| Selasphorus Swainson, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Selasphorus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1832 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Selasphorus ardens,
* Selasphorus calliope,
* Selasphorus flammula
** S. f. flammula, simoni ha torridus,
* Selasphorus platycercus,
* Selasphorus rufus,
* Selasphorus sasin
** S. s. sasin ha sedentarius,
* Selasphorus scintilla.
O c'havout a reer e Norzh, Kreiz ha Suamerika, pemp isspesad (5) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Selasphorus (lennet e-barzh d'ar 25 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sel

Ar sel, pe al lein, pe an terest, eo al lodenn eus ur sal, en un ti, a zo a-us da bennoù an dud.
A-wechoù e vez gwelet an treustoù.
Brudet eo ar seloù livet er Chapel Sistina, e Roma, gant Michelangelo Buonarroti er XVI$^{vet}$ kantved.
* Sel livet : "Icarus", gant Rainer Maria Latzke (war-dro 1986)
* Sel Iliz-veur Wells, Bro-Saoz
* Sel stegnet, en Ukraina (2007)
* Sel livet en Abati Einsiedeln e Suis.
* Sel en Agadir, e Maroko
* Ur sel a-ispilh adsavet diwar skouer unan a oa en ur palez impalaerel roman war-dro ar bloaz 306, e Trier
* Sel Library of Congress Stadoù-Unanet Amerika
# Zenaida graysoni

Zenaida graysoni :
| Zenaida graysoni, luc'hskeudennet e zoo Louisville (SUA). Aet da get en natur (EW) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zenaida (evned) |
| Anv skiantel ||
| Zenaida graysoni (Lawrence, 1871) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zenaida graysoni a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Zenaidura graysoni (kentanv) da gentañ-penn (e 1871) gant an evnoniour amatour stadunanat George Newbold Lawrence (1806-1895) : dougen a ra anv an arzour hag evnoniour stadunanat Andrew Jackson Grayson (1819-1869).
Aet eo da get ar spesad en natur ha n'eo ket bet gwelet al liv anezhañ abaoe 1972. Ne chom nemet un niver bihan a laboused kaouedet hiziv an deiz.

## Annez

Brosezat e veze ar spesad en enez Socorro (er-maez da gornôg Mec'hiko).

## Liammoù diavaez

* (en) Zenaida graysoni war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Zenaida graysoni war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) James A. Jobling, Helm Dictionary of Scientific Bird Names, Bloomsbury Publishing, miz Mezheven 2010, pajenn 178.
* ↑ (en) Zenaida graysoni war al lec'hienn Avibase.
# Zenaida meloda

Zenaida meloda :
| Zenaida meloda. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Zenaida (evned) |
| Anv skiantel ||
| Zenaida meloda (Tschudi, 1843) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Zenaida meloda a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Columbidae.
Anvet e voe Columba meloda (kentanv) da gentañ-penn (e 1843) gant an naturour suis Johann Jakob von Tschudi (1818-1889).

## Annez

Kavout a reer ar spesad en un takad hag a ya eus mervent krin Ecuador da hanternoz Chile (Coquimbo).

## Liammoù diavaez

* Zenaida meloda war al lec'hienn BirdLife International.
* Zenaida meloda war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Zenaida meloda war al lec'hienn Avibase.
# Zenevredo

Zenevredo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
# ZeniMax Online Studios

ZeniMax Online Studios LLC, berraet e ZeniMax ha raloc'h e ZOS, zo ur sevener c'hoarioù video stadunanat, ur skourr eus ZeniMax Media. Arbennikaet eo war ar c'hoarioù C'hoari video enlinenn bras-niver (MMO). An embregerezh zo bet o sevel The Elder Scrolls Online kement hag an holl ouzhpennadurioù DLC. 250 implijad a oa o labourat e ZeniMax Online e 2012.
Ouzhpenn ar burev pennañ e Hunt Valley, Maryland, ZeniMax Online en deus ivez ur servij evit ar pratikoù diazezet e Galway en Iwerzhon kement hag ur burev all en Austin e Texas.

## C'hoarioù sevenet

| Bloaz | Titl | Savenn(où) | Notenn(où) |
| 2014 | The Elder Scrolls Online | macOS, Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One, PlayStation 5, Xbox Series X, Google Stadia |
| 2016 | Doom | Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One, Nintendo Switch, Google Stadia | Labour ouzhpennadurioù |
| 2018 | Fallout 76 | Microsoft Windows, PlayStation 4, Xbox One | Labour ouzhpennadurioù |

## C'hoarioù nullet

| Titl | Savenn(où) | Notenn(où) |
| Commander Keen | Android, iOS | Nullet |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Gardner, Jack. 'June Cover Revealed: The Elder Scrolls Online - Features'. Kavet : 13/03/2024.
* ↑ (en) 'Bethesda Joins Xbox – Roundtable'. Kavet : 13/03/2024.
* ↑ (fr) 'Todd Howard nous parle de Fallout 76'. Kavet : 13/03/2024.
* ↑ (en) Jones, Richard. 'A new Commander Keen game has been unveiled – but only for mobile'. Kavet : 13/03/2024.
* ↑ (en) Bald, Cameron. 'Bethesda's Commander Keen mobile game has seemingly been scrapped'. Kavet : 13/03/2024.
# Zeno Verona

Zeno, pe Zenone (Mauretania, 300 – Verona, 12 a viz Ebrel 371), a oa eizhvet eskob Verona, anvet da sant gant ar gatoliked.

## Pennad kar

* San Zeno, anv meur a lec'h.
# Zenobio

Zenobio zo un anv-badez italianek.

## Adstummoù

* Zanobio, Zanobi evit at baotred,
* Zenobia evit ar plac'hed.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar gresianeg, diwar Zèn a dalvez "Zeus, yaouank" ha "nerzh" ; alese "nerzh Zeus".

## Gouel ha sent

Lidet e vez d'an 20 a viz C'hwevrer abalamour
* d'ar sant Zenobio, beleg, medisin ha merzher,
* pe d'ar 25 a viz Mae en enor d'ur sant all anvet Zanobi, eskob Firenze, marvet er bloaz 417.

## Tud

* Zenobia - rouanez Palmira en IIIvet kantved .
# Unkorneged en arz

An unkorneg a gaver en arz abaoe ar Grennamzer. Gwech ebet ne vez gwelet den a-c'haoliad warnañ avat.
Skeudenn ebet anezhañ n'eus deuet dimp eus an Henamzer abaoe ma komzed eus ar monoceros. Un arouez kristen e c'helle bezañ er Grennamzer.
Liammet e oa ouzh gwerc'hded ar plac'hed, e sevenadur ar garantez kourtes.
* Redek an unkorneg, bestiarium Ashmole, deroù an XIII$^{vet}$ kantved
* Roue al loened, mestr alaman, ~1465.
* Giulia Farnese , gant Luca Longhi, 1507.
* Livadur disin, war-dro 1510.
* Unkorneg en ur bestiarium karantez.
# Unnek

Unnek eo an niver ampar etre dek ha daouzek, skrivet 11 e [sifroù arabek]] ha XI gant sifroù roman (X "dek"+ I "unan").
Unnek c'hoarier a vez en ur skipailh mell-droad.