OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bazeleg-an-Dezerzh

Bazeleg-an-Dezerzh :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | La Bazój-deü-Dezèrt |
| Anv gallek (ofisiel) | La Bazouge-du-Désert |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Felger-Gwitreg |
| Kanton | Felger-2 |
| Kod kumun | 35018 |
| Kod post | 35420 |
| Maer Amzer gefridi | Joseph Boivent 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Felger Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Felger |
| Lec'hienn Web | http://www.labazougedudesert.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 067 ann. (2020) |
| Stankter | 43 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 26′ 38″ Norzh 1° 06′ 13″ Kornôg / 48.4438888889, -1.10361111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 174 m bihanañ 113 m — brasañ 193 m |
| Gorread | 24,6 km² |
| Bazeleg-an-Dezerzh ||
| kemmañ |
Bazeleg-an-Dezerzh (La Bazouge-du-Désert e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Felger-2 e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh

Etre stêrioù Glaine hag Airon emañ Bazeleg-an-Dezerzh

## Anv

Baselgiaca, IXt ; Basilica, 1040

### Gerdarzh

* Basilica = iliz-rouanez; penniliz
* an Dezerzh = ur vro fraost goloet gant lanneier pe gant koadeier;

## Ardamezioù

* En glazur e dri fenn-skod diwriziet en aour leinet gant ur gerc'heiz en aour ouzh kleiz.

## Istor
### Dispac'h gall

* Harzet eo bet ar Priñs de Talmont, er bloaz 1795, er genkiz La Panislais, ti e vignon Faubert, gant ar gward broadel republikan, ha kaset alese da Felger.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 81 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 5,06% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; pevar anezhe a varvas e Belgia e miz Eost 1914: unan d'an 21 e Falisolle, unan all a varvas d'an 22 en Emgann Rossignol ha daou all d'an 22 ivez e Virton$^,$.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas pemp den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas daou vilour.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2007

Niver a annezidi

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

| Le Beschu, aotrounez la Fraschetière ha la Rallays | en glazur e gerc'heiz en aour eilet gant teir c'hroaz Sant-Anton en argant. |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
(br) *Bazeleg-an-Dezerzh war lec'hienn Geobreizh (fr) * Lec'hienn ofisiel ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ cf Jean-Yves Le Moing; Erwan Vallerie
* ↑ Ar c'hefioù tennet eus ardamezioù familh Lasne (Le Asne, 1487); ar gerc'heiz eus hini Le Beschu (XVIt). Ret eo dalc'h soñj ivez hag unan eus ar sterioù Bazeleg a zo anvet Lairon.
* ↑ Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Pol Potier de Courcy (1890) : Nobiliaire et armorial de Bretagne
# Bazeleg-Hazhoù

Bazheleg-Hazhoù a zo ur gumun gozh eus an Il-ha-Gwilen a oa anezhi betek 1973, enteuzet e 2009 gant Hazhoù evit ober kumun Hazhoù-Bazeleg. Etre 1973 ha 2009 e oa unanet gant Hazhoù, koulz ha Sant-Sinforian, met homañ a zo distroet da wir gumun e 2008.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 33 gwaz a gumun Bazheleg abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, eleze 4,20% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.
* Mervel a reas 32 waz a gumun Hazhoù abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lâret eo 4,19% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen eus kumun Bazheleg abalamour d'ar brezel.
* Mervel a reas pemp den eus kumun Hazhoù abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Daou vilour eus kumun Hazhoù a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ur peulvan e Bringuerault.
* An ti-kêr.
* Ar c’hastell dismantret.
* Steudad peulvanoù Bringuerault.
* Ar maerdi.
* Kastell Hezeg.
* Iliz katolik Intron-Varia en Hazhoù.
* Iliz katolik Sant Varzhin e Bazeleg.
* Monumant ar re varv e Bazeleg, luc’hskeudennoù
* Monumant ar re varv en Hazhoù, kartenn-bost.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Bazenn

Bazenn a c’hall bezañ meur a dra :
* ul lec’h ma vez bas an dour er mor ; sellit ouzh bazenn (mor)
* ur c'hediad kimiek dezhañ perzhioù enebet ouzh re an trenkennoù ; sellit ouzh bazenn (kimiezh)
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Bazenn (kimiezh)

Ur vazenn a zo ur c'hediad kimiek hag a vez termenet dre vras gant an dazgweredoù gant un doare all a gediad kimiek kenglotaus, an trenkennoù

## Termenadurioù

Ar bazennoù zo korfoù a c’hall kemer ionoù H$^+$ digant trenkennoù. Kement kediad kimiek a c'hall bezañ dispennet en un dourenn ha reiñ un dileizhenn ganti ur pH uheloc'h eget 7. An amoniak pe ar soda (dioksidenn natriom) zo bazennoù, da skouer.
C'hwerv eo o blaz.
An dileizhennoù pe an teuzadennoù anezho a lez an tredan da dremen.
# Bazenn nijlu Al Anad

Bazenn nijlu Al Anad, zo ur bazenn hag un aerborzh milouel e Gouarnamant Lahij, Yemen. Ar bazenn aerlu vrasañ eo eus Yemen.
Implijet eo bet ar bazenn evel lec'h penn arspierezh hag enep sponterezh stadunanat evit seveniñ oberiadurioù brezel e Su Yemen betek an argadenn veur houthi goude taol-stad Yemen 2014–15. Harpet gant Iran ar re-se a oa deuet a-benn da gemer ar galloud er Yemen hag a oa kroget da aloubiñ an douaroù perc'hennet gant melestradurezh Aden. E miz Meurzh 2015, soudarded stadunanat an nerzhioù ispisial a oa terc'het diouzh an aerborzh milourel Al Anad pa oa bet mestroniet e-pad nebeut amzer Gouarnamant Lahij gant Al-Qaida en ledenez Arabia (AQPA).
Nebeut devezhioù war-lerc'h, d'ar 25 a viz Meurzh, an aerborzh a oa aloubet gant soudarded Houthi ha gant an 201vet brigadenn hobregonet eus douarlu Yemen. Tennet e oa bet obuzennoù war al lec'h gant an nerzhioù chomet leal d'ar prezidant Abd Rabbuh Mansur Hadi, nebeut Houthis a oa aet kuit.
Soudarded leal da Hadi, harpet gant nerzhioù douar Arabia-Saoudat o devoa adkemeret al lec'h d'an 3 a viz Eost 2015. O enebourien a oa aet da repuiñ ermenezioù tro-war-dro. 15 devezh sez a oa bet ezhomm evit adkemer al lec'h, goude an trec'h gant ar gouarnamant e-pad Emgann Aden.
D'an 31 a viz Genver 2016 e voe embannet e oa bet ur misil kadoniel Tochka o tizhout an aerborzh. Tennet eoa bet gant ar re Houthi. Degadoù a soudarded eus Soudan ha nevezianted yemenat a oa bet lazhet.
# Bazalt

Ar bazalt zo ur roc'h.

## Pennadoù kar

Diwar-benn ar bazalt
# Bazeleg

Bazeleg zo un anv-lec'h brezhonek, a gaver e lec'hanvadurezh Breizh-Uhel:
* Bazeleg-ar-Veineg e Kanton Entraven
* Bazeleg-an-Dezerzh e Kanton Louvigneg-an-Dezerzh
* Bazeleg-Hazhoù a zo bremañ e Hazhoù-Bazeleg
hag ivez:
# Bazenn (mor)

Ur vazenn (liester : bazennoù, bazinier) pe ur vaz (liester : bazoù, bazioù) zo ul lec'h er mor ma vez bas an dour hag a c'hall bezañ dizoloet d'an izelvor.
Evit ar voraerien eo dañjerus ar bazennoù, pa c'hall ar bigi skeiñ warno hag ober peñse.
E lec'hanvadurezh aodoù Breizh e kaver stank ar gerioù « baz » ha « bazenn ».
# Barlenn

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Meur a varlenn zo:
* barlenn ur prenestr
* barlenn ur siminal
* barlenn ur puñs
* barlenn ur feunteun
* barlenn un den
** hag ur varlennad eo pezh a c'hall un den lakaat en e varlenn
** barlennañ bugale a zo dougen bugale en e varlenn
# Barlinek

Barlinek zo ur gêr e Polonia. En Alamagn, e Brandenburg, e oa gwezhall, hag anvet Berlinchen.

## Tud dibar

* Emanuel Lasker, mestrc'hoarier echedoù alaman, bet ganet e Barlinek.
# Barly

Barly zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
* Barly (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
* Barly (Somme), kumun e departamant Somme
# Barletta

Barletta zo ur gêr eus Italia, hag ur gumun eus Proviñs Barletta-Andria-Trani, e Puglia.
# Barly (Pas-de-Calais)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Barly |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Deux Sources |
| Kanton | Avesnes-le-Comte |
| Kod INSEE | 62084 |
| Kod post | 62810 |
| Maer | Daniel Bouttemy |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,15 km² |
| Led | 50° 15' 01" Norzh |
| Hed | 02° 32' 52" Reter |
| Uhelder kreiz | 140 m |
| Uhelder bihanañ | 107 m |
| Uhelder brasañ | 161 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 245 (2007) |
| Stankter | 39 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Barly a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* Iliz katolik Saint Léger.
* Chapel ar c'hastell.

## Dave ha notennoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Barn Paris (Simonet)

Barn Paris (El Juicio de Paris e spagnoleg) zo un daolenn gant al livour spagnol Enrique Simonet, war-dro 1904. Savet eo diwar mojenn barnadenn Paris.
# Barnabaz

Barnabaz zo un anv-badez brezhonek.

## Yezhoù all

* Barnabé, e galleg, hag e portugaleg
* Barnabe, Barnaby, e saozneg
* Bernabo, en italianeg

## Tud

* Sant Barnabaz, avieler ha kompagnun Paol Tarsos er Iañ kantved.

## Lec'hioù

* Saint-Barnabé, kumun e Breizh.
# Barlin

Kumunioù Frañs :
| Anv | Barlin |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Béthune |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de l'Artois |
| Kanton | Pennlec'h Kanton Barlin |
| Kod INSEE | 62083 |
| Kod post | 62620 |
| Maer | Michel Dagbert (Strollad Sokialour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,18 km² |
| Led | 50° 27' 21" Norzh |
| Hed | 02° 37' 10" Reter |
| Uhelder kreiz | 63 m |
| Uhelder bihanañ | 51 m |
| Uhelder brasañ | 131 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 7 619 (2007) |
| Stankter | 1 233 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.barlin.fr |
Barlin a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr.

### Bered ar C'hommonwealth: Barlin Communal Cemetery Extension

| Bro | Niver a soudarded |
| Afrika ar Su | 5 |
| Bro-C'hall | 63 |
| Alamagn | 13 |
| Kanada | 679 |
| Rouantelezh-Unanet | 410 |
| Hollad | 1 170 |
Ur vered ag ar Brezel bed kentañ eo. Ar Company Quartermaster Sergeant W Alexander, 10th Bn. Canadian Expeditionary Force ,a zo douaret enni. Fuzuilhet e voe d'an 18 a viz Here 1917.

## Dave ha notennoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ WW1 Cemeteries
# Barnabé

Barnabé zo un anv-badez portugalek ha gallek, skrivet Barnabe e saozneg.

## Yezhoù all

* Barnaba, en italianeg,
* Barnabaz, e brezhoneg,
* Barnabe ha Barnaby, e saozneg,
* Bernabé e spagnoleg,
* Bernabéu e katalaneg
* Bernabo, en italianeg.

## Tud

* Bernabò Visconti (1323-1385), tirant italian
* Barnabe Barnes (c. 1568-1609), barzh saoz
* Barnabe Googe (1540-1594), barzh saoz
* Barnabe Rich (pe Barnaby Riche) (c. 1540 – 1617), soudard saoz .
* Barnabé Louis de Briges, politikour gall en XIXvet kantved
* Barnabé (kaner) (1932-1968), kaner brazilian.

## Oberennoù

* Barnaby Rudge, romant saoznek gant Charles Dickens,
* Ven Bernabé, kanaouenn spagnolek brudet gant Celia Cruz hag ar Sonora Matancera.
* Barnabé, film gallek gant Fernandel, hag ur ganaouenn er film.

## Lec'hioù

* Pico Barnabé, menez en Asorez.
* Saint-Barnabé, kumun e Breizh.

## Notennoù

* ↑ Penaos distagañ an anv
* ↑ Fernandel - Barnabé
# Aradennad venezioù

Un aradennad venezioù (a-wechoù aradennad hepken) a zo ur steudad menezioù a-hed douaroù izeloc'h (kompezennoù pe argompezennoù pe draoñiennoù ledan) pe distag diouzh aradennoù all. Etre an uhelennoù e weler douaroù izeloc'h a reer odeoù anezho. Gant ar c'hrignerezh eo bet roet o stumm d'ar menezioù ha d'o aradennadoù.

## Roll an aradennadoù menezioù pennañ er bed
### Afrika

* Atlas
* Hoggar

### Amerika
#### Norzhamerika

* Menezioù Roc'hellek

#### Suamerika

* Andoù

### Azia

* Himalaya
* Kaokaz
* Kouen-Lun
* Menezioù an Oural
* Pamir
* Taurus

### Europa

* Alpoù
* Apenninoù
* Karpatoù
* Menez Are
* Pireneoù
# Aracati

Aracati zo ur gumun en arvor Brazil en Nordeste, e stad Ceará.

## Liammoù diavaez

* Página da prefeitura
* Site Aracati.net
* Praia de Aracati _Traezheg Aracati
* Canoa quebrada
# Aracely Arámbula

Aracely Arámbula zo ur ganerez hag aktourez telenovela mec'hikan, ganet d'ar 6 a viz Meurzh 1981 e Chihuahua.

## Aktourez

* Cañaveral de Pasiones en 1996
* Pueblo chico, Infierno grande en 1995
* El Alma no tiene color en 1997
* Rencor Apasionado en 1998
* Soñadoras en 1999
* Alma Rebelde en 1999
* Abrazame muy fuerte en 2000
* Las vías del amor en 2002
* Corazón salvaje - en 2009 - Aimeé / Regina Montes de Oca

## Liammoù diavaez

* (en) Aracely Arámbula en IMDb :
# Aradennad Amerika

Aradennad Amerika eo anv an heuliad aradennadoù menezioù a gaver a-hed kevandir Amerika, eus an norzh d'ar su. "Kein" kornaoueg ar c'hevandir eo. Ar re vrasañ eus an aradennadoù menezioù-se eo:
* ar Menezioù Roc'hellek, e Norzhamerika,
* an Andoù e Suamerika.
* Alaska
* British Columbia
* Sierra Nevada (Stadoù-Unanet)
* Sierra Madre Occidental
* Kolombia
* Andoù
* Douar Graham
# Aradennad-kreiz

An Aradennad-kreiz (Sistema Central e spagnoleg) zo un aradennad venezioù e kreiz Spagn, eus kornôg da reter, etre ar stêrioù Duero en hanternoz ha Tajo er c'hreisteiz, ha stag ouzh an Aradennad iberek (Sistema iberico), a zo a walarn da c'hevred.
En Aradennad-kreiz emañ an aradennadoù Serra da Estrela, Sierra de Gredos ha Sierra de Guadarrama.
# Arachnothera

Arachnothera :
| A. l. longirostra, luc'hskdeudennet e Gwarezva evned Thattekad (Kerala, India). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Nectariniidae |
| Anv skiantel ||
| Arachnothera Temminck, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Arachnothera a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1826 gant an evnoniour izelvroat Coenraad Jacob Temminck (1778-1858).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Arachnothera affinis,
* Arachnothera chrysogenys
** A. c. chrysogenys hag A. c. harrissoni,
* Arachnothera clarae
** A. c. clarae, A. c. luzonensis, A. c. malindangensis hag A. c. philippinensis,
* Arachnothera crassirostris,
* Arachnothera dilutior,
* Arachnothera everetti,
* Arachnothera flammifera
** A. f. flammifera hag A. f. randi,
* Arachnothera flavigaster,
* Arachnothera juliae,
* Arachnothera longirostra
** A. l. atita, A. l. buettikoferi, A. l. cinireicollis, A. l. longirostra, A. l. niasensis, A. l. pallida, A. l. prillwitzi, A. l. rothschildi, A. l. sordida hag A. l. zarhina,
* Arachnothera magna
** A. m. aurata, A. m. magna, A. m. musarum, A. m. pagodarum hag A. m. remota,
* Arachnothera modesta
** A. m. caena, A. m. concolor hag A. m. modesta,
* Arachnothera robusta
** A. r. armata hag A. r. robusta.
Eizh isspesad warn-ugent (28) en holl.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Nectariniidae/Arachnothera (lennet e-barzh d'ar 16 a viz Eost 2016).
# Arad (Roumania)

Arad (anv heñvel e roumaneg, en hungareg, en alamaneg hag e kroateg) zo ur gêr eus Roumania. Pennlec'h distrig (județ) Arad eo. Emañ war lez ar stêr Mureș, 547 km er gwalarn da Vukarest, tost da harzoù Hungaria. E 1910 e oa 63 166 a dud o chom eno (70 % a hungaregerien, ha roumanegerien hag alamanegerien) ; e 2011 e oa 159 704 a annezidi (85% a roumanegerien, 10 % a hungaregerien).

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ti-kêr Arad
# Araceli

Araceli zo un anv-badez spagnolek, eus Andalouzia, deuet diwar anv ar Werc'hez Vari e kêr Lucena (Córdoba), e proviñs Córdoba (Spagn).

## Orin

Talvezout a ra kement hag aoter an neñv. Dont a ra eus anv ar Werc'hez a zo gwarezourez kêr Lucena (Córdoba), e hag un anv-badez stank eo en tolead-se. Stank eo an anvioù deuet eus anvioù lec'hel ar Werc'hez Vari e Spagn pe Bortugal:
* Asunción, Ángeles, Araceli, Candelaria, Carmen, Concepción, Consuelo, Dolores, Guadalupe, Mar, Mercedes, Milagros, Montserrat, Nuria, Paz, Pilar, Rocío, Rosario, ... ha re all.

## Adstummoù

* Aracelio, Aracely zo adstummoù ral a-walc'h.

## Tud

* Ara Celi, anv-micher Araceli Valdez, (El Paso, 31 Mae 1974), aktourez stadunanat,
* Aracely Arámbula, aktourez vec'hikan,
* Araceli Ardón (ganet e 1958), skrivagnerez vec'hikan.
* Araceli Gilbert (1913 - 1993), livourez ekwadorat,
* Araceli Edith González (ganet e 1967), aktourez arc'hantinat,
* Araceli González Vázquez (ganet e 1976), istorourez spagnol.
# Aradeo

Aradeo zo ur gumun eus Italia, e proviñs Lecce, e rannvro Puglia.
# Bezas

Bezas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 64 (2023).
# Bez

Ur bez (bedd e kembraeg) zo un toull graet en douar da lakaat korf un den marv (korf ul loen a-wechoù), ha goloet goude. Peurvuiañ e vez beziet an dud e beredoù.
Darn eus ar bezioù koshañ e Kornogeuropa zo liac'hvenoù. En Egipt e veze beziet ar faraoned e piramidennoù.
Er Grennamzer e veze beziet tud uhel e kevioù-iliz.
* Bez ragistorel
* Bez Frañsez II, dug Breizh, en iliz-veur Naoned .

## Lec'hanvadurezh

E Kembre e kaver:
* Beddgelert
* Beddgeraint

## Pennadoù-kar

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* liac'hven
* kev-iliz
* Newgrange
* Taj Mahal
# Bez Arzhur

Bez Arzhur a vez lavaret eus meur a lec'h, e Breizh, e Kembre, hag e Bro-Saoz.

## Breizh

* En Enez Aval, etre an Enez-Veur ha Pleuveur-Bodoù.

## Bro-Saoz

En abati Glastonbury, e 1191, e vefe bet kavet e vez gant ar venec'h.

## Kembre

* E menezioù Y Preseli, al lec'h anvet Bedd Arthur.
# Bezares

Bezares zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Bez Frañsez II, dug Breizh

Bez Frañsez II, dug Breizh hag e bried Marc'harid Foix zo ur monumant a c'haller gwelout en iliz-veur Naoned hag a zo bet graet e marbr Carrara e deroù ar XVIvet kantved gant ar c'hizeller Michel Colombe hag an tisavour Jehan Perréal.

### An daou gorf kizellet

| Frañsez II | An daou gorf |

### An delwennoù korn

Ar pevar ferzh-mat pennañ :
| An Nerzh | Ar Gerreizhded | Ar Justis | an Evezhiegezh |
# Bezen Al-Khansaa

Bezen Al-Khansaa (Arabeg: لواء الخنساء), a wechoù skrivet Al-Khanssaa a vez graet eus ur bezen doare polis ar vertuz d'an aozadur Stad Islamek krouet er bloavezh 2014. Ne gaver nemet merc'hed er bezen-se, ar pal a zo lakaat an dud dreist-holl ar vaouezed en tiriadoù perc'hennet gant ar Stad Islamek da sentiñ ouzh kodoù strizh an aozadur hervez o implij eus ar Charia, al lezenn islamek. Ar bezen a zo unan dibar er bed islamek dre ma vez an hini nemetañ renet ha savet gant merc'hed hepken. Ar polisoù ar vertuz el lec'hioù all a vez paotred nemetken eno.
Obererezhioù feuls a vez rebechet dar bezen evel jahinerez, lakaat tud d'ar marv.
Hervez mammennoù enebet d'ar Stad Islamek kement hag ez izili d'an aozadur gant ma vez difennet d'ar maouezed bleniañ, dougen armoù pe mont maez o ziez hep paotr, izili ar Bezen Al-Khansaa a zo aotret inti d'en ober pezh a vefe unan eus an abegoù da vont-tre ar bezen. Istimet e vez da 60 a niver a izili en aozadur, dreist-holl maouezed estrañjour d'ar vroioù Irak ha Siria.
Ret eo d'an izili touiñ lealded d'ar c'halif Abu Bakr al-Baghdadi evit dont-tre an aozadur.

## Ur polis kuzh diguzh

Diaes spontus eo gouzout piv a zo ezel eus an aozadur dre ar gwiskamant Burka a vez ganto memes hini evit ar maouezed all en tiriadoù dindan evezh ar stad Islamek. Abu Ibrahim Raqqawi, ezel eus an aozadur kelaouiñ Raqqa Is Being Slaughtered Silently, a zisklerie da VICE News:
   The most difficult thing for us, is the Al-Khansa Brigade... I don't know who's from Al-Khansa and who isn't. So when I get out my cell phone and I am taking photos of the city I don't know if any of them are looking at me or not.

## Izili brudet

Umm a talvez kement ha mamm
* Umm Hamza, Umm Farriss, Umm Anwar, penn an aozadur lesanvet "The Slaughterer"
* Aqsa Mahmood, lesanvet Umm Layth (20 vloaz eus ar Rouantelezh Unanet)
* Khadijah Dare (22 vloaz eus ar Rouantelezh Unanet)
# Beyond the Sea (kanaouenn)

Beyond the Sea zo ur ganaouenn saoznek, savet ar c'homzoù anezhi gant ar sonaozer stadunanat Jack Lawrence (1912-2009) war don ar ganaouenn c'hallek La Mer, gant Charles Trenet. Disheñvel-bras eo ar c'homzoù avat diouzh re Trenet.
Sonenrollet eo bet gant kalzik tud, en o zouez Benny Goodman (1948), Mantovani, Roger Williams (1955) ha Gisele MacKenzie. Doare Bobby Darin avat e 1959, eo an hini a reas ar brasañ berzh. Goude e voe kanet gant kalz a dud all evel George Benson, Miguel Bosé, Bobby Caldwell, Eric Comstock, Sacha Distel, Barry Manilow, Johnny Mathis, Gene Nery, Helen Shapiro, Rod Stewart, The Sandpipers, Carol Welsman, Robbie Williams.
Doareoù spagnolek, italianek, izelvroek hag okitanek zo ivez.
En holl ez eus ur pevar c'hant sonenrolladur anezhi.
# Bez ar Gonideg e Konk-Leon

Bez Yann Frañsez Vari ar Gonideg a voe savet e 1845 e bered Lokrist, e-kichen Konk-Leon.
Goude marv ar Gonideg e 1838 e oa bet savet ur bodade da zastum arc'hant evit "kas relegoù an Aotrou Gonideg d'ar gêr ma voe ganet, Konk-Leon" hag evit sevel ur maen-koun war e vez. Er boade-se e oa tud brudet evel Aogust Brizeug, Émile Souvestre, Alfred de Courcy. E 1845, seizh vloaz goude e varv, e voe kaset korf ar Gonideg eus bered Montmartre e Pariz da Lokrist, ma oa bered Konk-Leon, da vezañ beziet eno. Ul lid a voe d'an 12 a viz Here seizh vloaz rik goude e varv. El lid edo eskob Kemper ha Leon, maer Konk, maer Plouarzhel, isprefed Brest, koñsul ar Rouantelezh-Unanet e-touez pennoù-bras all.
E miz Kerzu 1846 e oa bet diskaret ar monumant gant ur barrad gwallamzer. Arc'hant a voe dastumet e Kembre, gant ar gevredigezh Cymreigyddion, hag e 1851 e voe adsavet gant un destennig skrivet gant John Jenkins, a c'hounezas ur priz ganti en un Eisteddfod e miz Here 1848.
E 1911, adarre, e voe distrujet ar monumant gant ar gwallamzer hag adsavet e voe. D'an 12 a viz Here 1913 e voe lidet an adsavidigezh hag ar wech-mañ e voe klevet prezegennoù brezhonek en-dro d'ar bez, ar pezh na oa ket bet e 1845, gant tud e-leizh evel Taldir, per Mokaer, an aotrou Yann-Vari Perrot. E 1838, da geñver kant vloaz marv ar Gonideg, e voe ul lid adarre e bered Lokrist hag en iliz Konk, e koun ar geriadurour, war atiz ar Bleun-Brug.
War ar bez e weler ur maen-koun, warnañ enskrivadurioù e brezhoneg, e kembraeg hag e galleg.
| Ar Gonidec, dyn da Ei enw sydd yma Yn arwydd o wir vawl A'r cariad tynera Ar bawl-vaen a sawid, Gan vrodyr Brythoniaid Prydain vechan gyda Prydain vawr, Gomeriaid, Am y carai ei vro, A'i iaith y Vrythoneg, I b'un gwnaeth Eir-Lyvr Ac hevyd Rammadeg, Ac am droi, y gyntav Yr holl Vibl santaidd I iaith y Brythoniaid, Gwaith mawr, da, nevolaidd. | Ar Gonidec, den mad, He hano zo ama, Da arouez a wir veuleudi hag ar garantez denera, War eur peul-van savet Gant breudeur Bretoned Breiz vihan ha Breiz-veur Gomered ; Dre ma kare e vro Hag he iez ar Brezonek Da b'hini e reaz ger-levr Hag ive eur grammar, Hag evit trei, ar c'henta Ann holl Vibl santel E iez ar Vretoned. Labour braz, mad, celestiel. | Erigé en 1845 et renversé par la foudre en 1846, ce monument a été relevé et complété, en 1851, par les habitants du Pays de Galles, en témoignage de leur admiration pour LE GONIDEC, restaurateur de la langue celto-bretonne, en laquelle il a traduit la Sainte Bible. |
An tu dirak
An tu a-dreñv
Enskrivadur kembraek
Enskrivadur gallek :

## Notennoù

* ↑ La vie et les oeuvres de J.M.F.M.A. Le Gonidec, gant Louis Dujardin, 1949, p. 141-153