OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hypatia

Hypatia (henc'hresianeg : 'Ὑπατία Hypatia) a oa ur vatematikourez egiptat, gresianegerez, steredoniourez ha prederourez eus kêr Aleksandria, ganet etre 355 ha 370 ha muntret gant kristenien e 415, dispennet he c'horf ha devet.
Diskiblez e oa da Blotinos, hag e penn Skol nevezplatonek Aleksandria e oa. Kenskrivañ a rae gant speredoù uhel he bro, studiañ ar boelloniezh hag ar skiantoù resis, ha bevañ evel ur benedourez.

## Buhez

Merc'h e oa d'ar matematikour Theon (c. 335 – c. 405), a oa rener Levraoueg Alexandria, ha kenlabourat a reas gant he zad. War-dro ar bloaz 400 e oa brudet he c'helennerezh war ar matematikoù hag ar brederouriezh. Ouzhpenn bezañ speredek-kenañ e oa kenedek hag uvel. Kelenn a reas tud uhel, koulz kristenien evel paganed, en o zouez an eskob Synesios Cyrenaica (c. 373 – c. 414) — unan eus he c'henskriverien —, Hesyc'hios Aleksandría hag ar prefed Orestes.
Hervez danevell Sokrates Kergustentin(c. 380 – goude 439) en e Historia Eclesiastica e voe lazhet Hypatia er straed p'edo o tistreiñ d'ar gêr e miz Meurzh 415, gant ur bagad klañvidiourien gristenien fuloret, anvet Parabalani, goude tamallet dezhi gwashaat an tabut a oa etre ar prefed Orestes, hag an eskob Kyrillos Aleksandria. Sachet e voe betek iliz ar Caesareum ma voe lakaet en noazh, lazhet a-daolioù darbodoùh ha didammet ; tammoù he c'horf a voe stlejet a-dreuz kêr betek ul leur-gêr anvet Kinarion ma voent lakaet en tan.

## Hêrezh
### Lennegezh

* (ca) Simó Monllor, Isabel-Clare. Hipaties, la sàvia. In : El conjur, Edicions 62, 2009 (ISBN 978-84-297-6352-2)
* (en) Trent, Brian. Remembering Hypatia – A Novel of Ancient Egypt. iUniverse, 2005 (ISBN 978-0-595-34252-5)
* (en) Ziedan, Youssef. Azazeel. Atlantic Books, 2013 (ISBN 978-1-84887-429-9)
* (es) Abdala, Eliana E.. Morir por Alejandría. Buenos Aires : Grupo Editorial Norma, 2008 (ISBN 78-987-545-537-5)
* (es) Calvo Poyato, José. El Sueño de Hipatia. HarperCollins, 2020 (ISBN 978-84-17216-69-6)
* (es) García, Carmen &al.. Hipatia de Alejandría.Hipatia Editorial, 2008 (ISBN 978-84-936743-5-9)
* (es) García, Olalla'. 'El jardín de Hipatia. Espasa, 2009 (ISBN 978-84-670-3157-7)
* (es) Galí, Ramón. Hypatia y la eternidad. Es Ediciones, 2009 (ISBN 978-84-936773-9-8)

### Sinema

* Penntudenn ar film spagnolek Agora, renet gant Alejandro Amenábar, 2009

### Lec'hanvadurezh

* Hypatia, krater war al Loar
* Rimae Hypatia, ur reizhiad garanoù war al Loar, ur 70 km bennak en norzh d'ar c'hrater.

## Notennoù

* ↑ Eus al latin parabalānī, "tud a laka o buhez en arvar evel klañvdiourien".
* ↑ (en) Watts, Edwards J.. Hypatia – The Life and Legend of an Ancient Philosopher. Oxford : Oxford University Press, 2017 (ISBN 978-0-19-065914-1)
* ↑ (en) 'Internet Movie Database'. Kavet : 24/04/2021.
# Hypermnestra (merc'h Danaos)

Hypermnestra (henc'hresianeg : Ὑπερμνήστρα) a oa merc'h henañ Danaos, roue kêr Argos. Pa voe roet urzh gant o zad d'e verc'hed da lazhañ o gwazed e-pad o nozvezh eured e voe an hini nemeti o leuskel he fried Lynkeüs e buhez, dre garantez outañ, ha dre ma n'en doa ket boulc'het he gwerc'hded. E sikour a reas-hi da dec'hel. Ken kounnaret e voe he zad Danaos ma he c'hasas dirak barnerien kêr, met ar re-se a zisklerias e oa digablus. Diwezhatoc'h, goude kaset an dorzh d'ar gêr gant Lynkeüs a lazhas e nav c'hoar-gaer ha daou-ugent, hag e dad-kaer evel-just ivez, e renas Hypermnestra en Argos, hag ur mab o doe, Abas.

## Pennadoù kar

* Danaidezed
* Lynkeüs (mab Aigyptos)
# Joe Abercrombie

Joe Abercrombie ganet d'an 31 a viz Kerzu 1974$^,$, lesanvet the master of fantasy, zo ur skrivagner moliac'h teñval pe Dark fantasy ha frammer filmoù saoz. Brudet eo evit an heuliad romantoù moliac'h anvet The First Law. E romant Half a King en deus tapet priz 2015 al Locus Award evit ar gwellañ romant evit ar grenarded. Awenet eo kalz gant J. R. R. Tolkien ha George R. R. Martin

## Buhez

Joe Abercrombie a zo ganet e Lancaster, Bro-Saoz. Skoliataet eo bet el Lancaster Royal Grammar School hag e skol-veur Manchester, eno en devoa studiet ar psikologiezh.
Abercrombie a laboure o fardañ banneoù te en un embregerezh produiñ skinwel a-raok mont gant hent ar frammañ filmoù.

## Oberennoù
### Bed The First Law
#### The First Law trilogy

* The Blade Itself (Mae 2006)
* Before They Are Hanged (Meurzh 2007)
* Last Argument of Kings (Meurzh 2008)

### Romantoù o-unan

* Best Served Cold (Even 2009)
* The Heroes (Genver 2011)
* Red Country (Here 2012)

### The First Law Trilogy II

Lec'hiet 15 vloaz goude ar c'hentañ heuliad romantoù ha Red Country.
* A Little Hatred (Gwengolo 2019)
* The Trouble With Peace (2020)
* The Beautiful Machine (2021)

### Bed Shattered Sea

* Half a King (2014)
* Half the World (2015)
* Half a War (2015

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
* Twitter ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20170923053135/http://www.bragelonne.fr/auteurs/View/joe-abercrombie
* ↑ https://www.joeabercrombie.com/author/
* ↑ https://www.abc.net.au/news/2015-02-18/fantasy-writer-joe-abercrombie-in-canberra/6138960
* ↑ http://www.adriasnews.com/2013/12/joe-abercrombie-interview.html
# Joe Brown’s pike

Joe Brown’s pike (brezhoneg: Goaf John Brown) a veze graet eus ur goaf evel ar re implijet e-pad an Henamzer, met a zo bet implijet gant soudarded lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Ar mennozh a oa bet kavet gant ar gouarnour John Brown eus Georgia, alese anv an arm-se.

## Istor

E 1862, gouarnour Georgia, Joe Brown en devoa goulennet ouzh goved e stad sevel war-dro 10 000 goaf evit armañ e soudarded. Pal pennañ ar gouarnour a oa dont a-benn da reiñ ur goaf da bep paotr eus e Stad, dre ma vanke fuzuilhoù.

## Implij

An implij raksoñjet gant ar gouarnour Joe Brown ne oa ket ur vogeriad goafoù douget gant e soudarded evel e mare an Henamzer. Ar soñj a oa un implij evel arm-dorn a-dost dre ma rofe muioc'h a bellder d'an implij evit na oa gant ar baionetezoù. Hervez e selloù en devoa komprenet ne c'hellfe ket ar Stadoù Kengevreet trec'hiñ gant doareoù reizh ar brezel. Soñj ar gouarnour a oa lakaat padout ar brezel ar pellañ ar gwellañ evit ma vefe rediet an Unaniezh da baouez gant ar brezel ha da reiñ e zieubidigezh d'ar Su. Ur wech deuet an Union Army e tiriadoù ar Su e vefe taget gant an holl dud a c'helle stourm ha neuze dre heug ha kolloù ramzel e c'houlennfe un arsav-brezel daoust dezho bezañ niverusoc'h ha kalz galloudusoc'h e-keñver armoù.

## Un taol kleze en dour

E-pad ar c'hentañ brezel greantel gant armoù a c'helle tizhout an dud betek meur a gilometr e seblante iskis da vat gwelet tud armet gant armoù eus an Henamzer. 7099 eus ar goafoù-se a voe savet e-pad ar brezel met hini ebet ne voe implijet war un dachenn emgann.
Ur brouenn eo hiziv-an-deiz eus ar spered derc'hel betek penn a oa gant tud ar Su er brezel diabarzh.

## Liammoù diavez

* (en) Goaferien ar c'hengevread

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pennad: Joe Brown’s Pikes: Southern Steel in Close Quarters- lec'hienn Historical Society of the Georgia National Guard
* ↑ Pennad: A Fight to the Last Pike- lec'hienn opinionator.blogs.nytimes.com
# Joe DiMaggio

Joe DiMaggio, bet ganet Giuseppe Paolo DiMaggio d'ar 25 a viz Du 1914 e Martinez (Kalifornia) (Stadoù-Unanet Amerika) hag aet da Anaon d'an 8 a viz Meurzh 1999 e Hollywood (Florida, Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur c'hoarier baseball stadunanat.
An hini a veze lesanvet "Joltin' Joe" pe "The Yankee Clipper" a oa chomet e vicher-pad er memes kleub mojennel : New York Yankees.
Anavezet eo ivez evel eil gwaz an aktourez Marilyn Monroe : dimezet d'ar 14 a viz Genver 1954 e San Francisco, terriñ a rejont o nask nav miz diwezhatoc'h.

## Kanaouenn

Un nebeud gerioù e-barzh ar ganaouenn Mrs. Robinson gant Simon & Garfunkel a ra meneg anezhañ :
    Where have you gone, Joe DiMaggio?
    A nation turns its lonely eyes to you
    What's that you say, Mrs. Robinson
    ‘Joltin Joe’ has left and gone away?
# Jodoigne

Jodoigne ({Geldenaken en izelvroeg ha Djodogne e walloneg) zo ur gumun e Belgia e proviñs Brabant Wallonia.https://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Jodoigne
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Joe

Joe zo ur berranv saoznek eus Joseph.

## Tud
### Bro-C'hall

* Joe Dassin (1938-1980), kaner.

### Bro-Saoz

* Joe Cocker (1944-2014), kaner,
* Joe Jackson (g. e 1954), kaner ha soner,
* Joe Abercrombie (g. e 1974), skrivagner moliac'h teñval.

### Stadoù-Unanet

* Joe DiMaggio (1914-1999), c'hoarier baseball,
* Joe Frazier (1944-2011), bokser,
* Joe Alaskey (1952-2016), aktour ha fentigellour,
* Joe Biden (g. e 1942), 46vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika,
* Joe Pesci (g. e 1943), aktour

## Pennadoù kar

* Jo
* Joey
# Jody Scheckter

Jody Scheckter a oa ur blenier kirri bet ganet d'an 29 a viz Genver 1950 e Suafrika. Redet en deus 112 redadeg e Formulenn 1 etre 1972 ha 1980, o c'hounit 10 trec'h hag un titl gant Ferrari e 1979.
| Kampion a-raok : Mario Andretti | Jody Scheckter Kampion bed ar Formulenn 1 1979 | Kampion war-lerc'h : Alan Jones |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Joe's Own Editor

Joe (Joe's Own Editor) a zo un Aozer skrid dindan al lañvaz GPL evit ar reizhadoù korvoiñ Unix.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Joe Alaskey

Joseph Francis Alaskey III, anavezetoc'h evel Joe Alaskey, ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1952 e e Troy (New York), ha marvet d'an 3 a viz C'hwevrer 2016 e Green Island (New York), a oa un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
# El Chubut

El Chubut zo ur pemdezieg spagnolek eus proviñs Chubut en Arc'hantina, e kêr Trelew. Savet e voe en 1975 gant José María Saez hag Atilio Oscar Viglione, bet gouarnour Chubut. Ur skingomz zo ivez, 90.1 MHz, Fm El Chubut. Adsezioù zo e kêrioù Esquel ha Puerto Madryn.

## Liamm diavaez

* https://web.archive.org/web/20160305161245/http://www.elchubut.com.ar/nota/99552-gweneira-davies-gano-eisteddfod-de-gales/
# El Clan

El Clan a zo ur film arc'hantinat-spagnol savet gant ar filmaozer Pablo Trapero ha deuet er-maez e 2015.

## Ranniata

* Guillermo Francella : Arquímedes Puccio
* Peter Lanzani : Alejandro Puccio
* Lili Popovich : Epifanía Puccio
* Giselle Motta : Silvia Puccio
* Franco Masini : Guillermo Puccio
* Gastón Cocchiarale : Maguila Puccio
* Antonia Bengoechea : Adriana Puccio
* Stefanía Koessl : Mónica

## Liammoù diavaez

* El Clan pajenn Allociné
# El Cobre

El Cobre ("ar c'houevr") zo un anv-lec'h spagnolek e meur a vro.

## Lec'hioù
### Chile

* El Cobre pe El-Cobre-Dammbruch e Chile

### Kuba

* El Cobre (Kuba), kêr ha mengleuzioù, tostik da Santiago de Cuba;
** Iliz ar Virgen de la Caridad del Cobre, en El Cobre.

### Mec'hiko

* El Cobre (Mec'hiko)
* Barrancas del Cobre, odeoù e Chihuahua.

### Spagn

* El Cobre, karter en Algeciras.

### Venezuela

* El Cobre (Venezuela), e Jose Maria Vargas en Táchira (stad).

## Pennadoù kar

* Río El Cobre
* Cobre
* Cobres, en Arc'hantina
* Rio Cobres, stêr e Portugal.
# El Choclo

El Choclo ("an doc'hadenn vaiz") zo un tango brudet, savet e 1903 gant Angel Villoldo (1861-1919). Daskemmet e voe ar c'homzoù gant Enrique Santos Discépolo e 1947.

## Liammoù diavaez

* Kanet gant Libertad Lamarque en 1947
* Kanet gant Tita Merello en 1949;
* Sonet gant Katica Illényi (YouTube)
* Kanet gant Cecilia Milone
# El Cid

Rodrigo Díaz de Vivar, lesanvet El Cid (Vivar del Cid, Burgos?, war-dro 1048 - Valencia, 1099), a oa ur marc'heg kristen eus Kastilha hag a vrezelekaas ouzh ar vuzulmaned. Kemer a eure kêr València ha sevel enni un aotrouniezh e 1094, a chomas en he sav betek e varv ma c'hallas he legadiñ d'e bried Jimena Díaz, ha hi he dalc'has neuze betek 1102, pa voe adkemeret gant ar vuzulmaned.
Ar Cid zo anezhañ ur brezelour hag a gemeras perzh er Reconquista, ha war un dro un haroz mojennel en deus awenet ar pouezusañ meurgan spagnolek, Cantar de mio Cid. Anavezet eo evel "el Campeador" (Campidoctor e latin), da lavarout eo an den a ouie en em gannañ war ar maez, hag "el Cid" (eus ar ger arabek rannyezhel سيد sīdi, "aotrou"). En e vev e oa anavezet evel Campeador, evel a lenner en ur skrid eus 1098, sinet gantañ e-unan, pa skriv « ego Rudericus Campidoctor ». En dihelloù arabek eus an XIvet kantved hag eus deroù an XIIvet kanted, ez eo anvet الكنبيطور alkanbīṭūr pe القنبيطور alqanbīṭūr, pe Rudriq, Ludriq al-Kanbiyatur, al-Qanbiyatur ("Rodrigo el Campeador").
Lesanvet e voe Cid (un anv roet da bennoù-brezel kristen all) goude ma kreded e c'halle bezañ anvet evel-se abaoe ar skoazell roet da roue taifa Zaragoza etre 1081 ha 1086, adalek ma kemeras kêr Valencia e 1094, met an anv a lenner dija (evel Meo Çidi) er Poema de Almería savet etre 1147 ha 1149.

## Buhez

Ganet e oa Rodrigo Díaz war-dro kreiz an XI$^{vet}$ kantved, e 1041 hervez Ramon Menéndez Pidal ha 1057 gouez da Ubieto Arteta, met hiriv e kred an darn vrasañ e oa entre 1045 ha 1050 ; hervez Martínez Diez e vefe e 1048.
Ganet e vefe en Vivar del Cid, 10 km eus Burgos, hervez a gonted, met diouer a skridoù zo, ha kentañ roud a gaver eus un darempred etre Vivar hag el Cid a oa war-dro 1200, er varzhoneg Cantar de mio Cid  ha kentañ meneg splann eus ganedigezh el Cid en Vivar a zo eus ar XIV$^{vet}$ kantved, e Mocedades de Rodrigo.

### Yaouankiz

Rodrigo Díaz a grogas da servij ar yaouer Sancho, ma kreder e c'halle bezañ bet armígero regio, pe spatharius regis, da lavarout eo skoedour el lidoù ma ranke dougen kleze ha skoed e aotrou. En dihelloù eus amzer Alfonso VI, e 1103, e oa meneget evel arma gerens post regem ("an hini a zoug an armoù a-drek ar roue").

## Lennegezh

Awenet en deus meur a oberenn lennegel e meur a vro.
* Cantar de mio Cid, savet war-dro 1128 e spagnoleg.
* Le Cid, ur pezh-c'hoari gallek gant Pierre Corneille e 1636.

## Notennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# El Cobre (Kuba)

El Cobre zo ur gêr e reter Enez Kuba, e menezioù ar Sierra Maestra, e proviñs Santiago de Cuba, er gwalarn da gêr Santiago de Cuba en-eeun, savet en-dro da vengleuzioù kouevr. Hiriv eo brudet dreist-holl abalamour d'ar santual katolik d'ar Werc'hez Vari, anvet er vro Nuestra Señora de la Caridad del Cobre.

## Istor
### Trevadenniñ

Kresket eo kêr en-dro d'ur vengleuz ma voe kavet kouevr e 1532 gant ar Spagnoled a oa o klask aour. E 1670 e voe tennet ar vengleuz digant ar perc'henn gant Kurunenn Spagn abalamour ma ne rae ket war he zro ken. ha setu penaos e teuas 270 sklav da vezañ perc'henniezh roue Spagn.

### Santez vroadel

E 1916 eo deuet Gwerc'hez, El Cobre da vezañ santez vroadel Kuba hervez ur builh digant ar pab.

## Liammoù diavaez

* El Cobre: Retiro espiritual de los cubanos (es)
# El Castellar

El Castellar zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 55 (2023).
# El Castillo de las Guardas

El Castillo de las Guardas zo ur gumun eus Spagn e proviñs Sevilla, e kumuniezh emren Andalouzia.
# El Celoso extremeño

El Celoso extremeño zo unan eus daouzek danevell Miguel de Cervantes el levr Novelas Ejemplares e 1613. Honnezh a zo diwar-benn gwarizi un ozhac'h koshoc'h eget e wreg.
# El Cobre (Venezuela)

El Cobre eo pennlec'h kumun José María Vargas, en stad Táchira, e Venezuela. 9.879 a dud zo o chom eno.
# Isallt Bach

Isallt Bach zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Trearddur, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 223.3 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Isabelle Nicoloso

Isabelle Nicoloso, bet ganet d'an 13 a viz C'hwevrer 1961 e Domont (Val-d'Oise, Bro-C'hall), a zo ur varc'houarnerez hag he deus graet hec'h annez e Breizh.

## Levrlennadur

* Les grands cyclistes bretons, Georges Cadiou, Editions Alain Sutton, 2005
# Isabelle Thomas

Isabelle Thomas, ganet e 1961 e Blanc-Mesnil (Seine-et-Oise), bet besprezidantez an UNEF-ID e Pariz, deuet da Vreizh, sekretourez vroadel ar PS gall, kuzulierez Sant-Maloù, kuzulierez rannvro Breizh betek 2015, ha kannadez europeat.
# Isadora Duncan

Isadora Duncan, bet ganet d'ar 26 pe d'ar 27 a viz Mae 1877 e San Francisco (SUA) hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Gwengolo 1927 e Nisa, a oa ur gorollerez stadunanat.
# Isaias Afewerki

Isaias Afewerki (e tigrigneg: ኢሳይያስ ኣፈወርቂ) zo ur politikour eritrean ganet d'an 2 a viz C'hwevrer 1946 en Asmara. Prezidant kentañ Eritrea eo abaoe an dizalc'hiezh e 1993.
Goude bezañ bet ezel eus an Talbenn evit dieubidigezh Eritrea adalek 1966 e krouas Afewerki ha kamaladed dezhañ Talbenn ar Bobl evit dieubidigezh Eritrea, strolladoù a stourme ouzh Etiopia evit an dizalc'hiezh. E strollad politikel eo an hini nemetañ aotreet en Eritrea ha n'eus ket bet dilennadeg ebet er vro abaoe 1993.
# Isak Samokovlija

Samuel Isak Samokovlija a oa ur skrivagner eus Bosnia-ha-Herzegovina, ganet e kêr Goražde d'an 3 a viz Gwengolo 1889, en ur familh yuzevien sefarad a oa deuet o hendadoù eus kêr Samokov e Bulgaria. Medisin e oa eus e vicher. E studioù a reas e Vienna ; dimeziñ a reas gant ur vaouez eus Aostria, Hedda Brunner, ha tri bugel o devoe. Labourat a reas en ospital Koševo e kêr Sarajevo.
E zanevell gentañ Rafina avlija a voe embannet e 1927. Sevel a reas danevelloù hag a gont buhez yuzevien Bosnia, romantoù, pezhioù-c'hoari ha barzhonegoù. E-pad an Eil Brezel-bed e voe skarzhet eus an ospital ma laboure, abalamour ma oa yuzev, met labourat a reas neuze en ur c'hamp repuidi e Sarajevo. E nevez-amzer 1945 e rankas kuzhat diouzh an Ustaša (polis gouarnamant faskour Kroatia), betek dieubidigezh ar vro. Goude ar brezel e labouras evel pennskrivagner ar gelaouenn lennegel "Brazda" eus 1948 da 1951, hag evel pennskridaozer an ti-embann "Svjetlost" eus 1951 betek e varv. Prezidant Kevredigezh Skrivagnerien Bosnia-ha-Herzegovina e voe. Mervel a reas e Sarajevo, d'ar 15 a viz Genver 1955.
E 1933 e voe embannet er gelaouenn La Bretagne Fédérale, un danevellig gant Isak Samokovlija, Bleo Miriam, lakaet e brezhoneg gant Youenn Drezen.

## Notennoù

* ↑ La Bretagne Fédérale, niv. 14, Ebrel 1933, p. 3
# Isabelle de Ludres

Marie-Élisabeth (anvet ivez Isabelle), markizez Ludres, ganet en 1642 e Ludres, marvet en 1726 e Nancy, a oa ur serc'h d'ar roue Loeiz XIV, enebourez da Madame de Montespan.
E lez Versailhez e oa dimezell a enor gant "Madame", dugez Orléans, c'hoar-gaer d'ar roue. Goude marv Henriette e servijas ar rouanez Marie-Thérèse (1670), ha goude Madame Palatine ar "Madame" nevez, eil pried Fulup Bro-C'hall (1640-1701), breur d'ar roue.

## Notenn

* ↑ Georges Poull, Marie Isabelle de Ludres, chanoinesse de Poussay et marquise de Bayon (La Belle de Ludres), in Les chapitres de dames nobles entre France et Empire, études réunies sous la direction de Michel Parisse et Pierre Heili. Editions Massene, Paris, 1998. (ISBN 2-911043-36-7). p. 217
# Isabelle de Valois

Meur a Isabelle de Valois zo bet e Bro-C'hall, en Tiegezh Valois.
* Isabelle de Valois (1292-1309), merc'h da Charles de France, kont Valois, ha da Marguerite d'Anjou, dimezet da Yann III dug Breizh.
* Isabelle de Valois (1313-1383), merc'h da Charles de France, kont Valois, ha da Mahaut de Saint-Pol, dimezet da Pêr Iañ, dug Bourbon.
* Isabelle de France pe Isabelle de Valois (1348-1372) - merc'h da Yann II, roue Bro-C'hall, ha da Bonne de Luxembourg - Dimeziñ a eure en 1360 da Gian Galeazzo Visconti, aotrou Vertus (1361-1387), aotrou Milano (1378-1395), dug Milano (1395-1402). Mamm e oa da Valentina Visconti (pried da Louis Ier d'Orléans ha penn-kaoz a bell da vrezelioù kaset en Italia gant ar roue gall Frañsez Iañ ...).
* Isabelle de France pe Isabelle de Valois (1389-1409) - Merc'h da roue Bro-C'hall Charlez VI ha da Isabeau de Bavière - Dimeziñ a eure en 1396 da roue Bro-Saoz Richarzh II, ha bugel ebet n'o doe - Addimeziñ a eure en 1406 da Charles d'Orléans.
* Isabelle de Valois pe Élisabeth (1548-1566), merc'h da Herri II, roue Bro-C'hall, ha da Caterina de' Medici, dimezet en 1559 da roue Spagn, Felipe II.
# Isakas Vistaneckis

Isakas Vistaneckis a zo bet ganet d’ar 29 a viz Gwenholon 1910 ha marvet d’an 30 a viz Kerzu 2000.
Mestrc’hoarier echedoù lituanian, soviedat hag israelian.

## Partiennoù dedennus

* Isakas Vistaneckis vs Marcel Engelmann (BEL), Folkestone 1933, 5th Olympiad, Nimzo-Indian, Classical, E38, 1-0
* Isakas Vistaneckis vs Henry Grob (SWI), Munich (ol) 1936, French, Classical Variation., C14, 1-0
* Isakas Vistaneckis vs Vladimirs Petrovs, Sverdlovsk 1942, Queen's Gambit Declined, Slav, D16, 1-0
* Isakas Vistaneckis vs Salo Flohr, Erevan 1954, sf URS–ch, Queen's Gambit Accepted, D26, 1-0
* Isakas Vistaneckis vs Roberts Skuja, Minsk 1957, zt URS-ch, Queen's Gambit Declined, Slav, D11, 1-0

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chess Games
* E stadegoù e Chessmetrics
# Katharina

Katharina, pe Katarina, zo un anv-badez alamanek, danek, ha svedek.

## Stummoù all

* Käthe

## Yezhoù all

* Catharina pe Katarina, a-wechoù, e svedeg.
* Katelin, ha Katell, e brezhoneg.

## Alamagn

* Katharina von Braunschweig, anv meur a briñsez
* Katharina von Sachsen‎, anv meur a briñsez
* Katharina von Mecklenburg (1487-1561)
* Katharina von Bora (1499-1552), pried Martin Luther.
* Ursula Katharina von Altenbockum‎ (1680-1743).
* Katharina Sibylla Schücking‎ (1791-1831), barzhez alamanek
* Katharina von Württemberg
* Katharina Hacker (1967-), skrivagnerez
* Katarina Witt, ruzikerez alaman, e RDA, kampionez medalennet.

## Aostria

* Katharina von Österreich, anv meur a briñsez aostrian

## Sveden

* Gwelout Katarina Sveden .
* Katarina Ingesdotter, priñsez svedat eus an XIvet kantved.
* Katarina Sunesdotter, pe Katarina Ymseborg (1215-1252), pried da Erik XI Sveden, ha dre-se rouanez Sveden.
* Katarina Jagellonica (1526-1583), priñsez polonat, rouanez Sveden.
* Katarina Stenbock, pe Katarina Gustavsdotter (1535-1621), Rouanez Sveden.
* Catharina Charlotta De la Gardie (1723-1763), kontez.
* Catharina Ahlgren (1734-war-dro 1800), skrivagnerez svedek.
* Katarina Mazetti, skrivagnerez svedek
* Katarina av Vadstena, priñsez hag abadez

## Lennegezh

* Die verlorene Ehre der Katharina Blum, romant alamanek gant Heinrich Böll.

## Pennadoù kar

* Katarina
* Katelin
* Katell
* Katrina
* Karin
* Karen
* Catherine
# Katharina Aostria (1420–1493)

Katharina Aostria pe Katharina von Österreich, en alamaneg, (1420–1493), a oa markgravez Baden, ha pried da Karl Iañ von Baden.
Merc'h e oa d'an dug Ernst Iañ Aostria-Steiermark, lesanvet der Eiserne (1377–1424) ha d'e bried Cimburgis Mazovia (1394–1429), merc'h d'an dug Ziemowit IV Mazovia.

## He bugale

C'hwec'h bugel he doe:
* Katharina (1449–1484)
    ∞ 1464 Kont Georg III von Werdenberg-Sargans († 1500)
* Cimburgis (1450–1501)
    ∞ 1468 Kont Engelbert II von Nassau-Dillenburg (1451–1504)
* Christoph Iañ (1453–1527); Markgraf Baden
    ∞ 1468 Kontez Ottilie von Katzenelnbogen (1451–1517)
* Albrecht (1456–1488); Markgraf von Baden in Hochberg
* Friedrich (1458–1517); eskob Utrecht
* Margarete (1452–1495); abadez Kloster Lichtenthal
# Katharina Sibylla Schücking

Katharina Sibylla Schücking ( 1791, Ahlen - 1831, Ludmillenhof, Sögel, e-kichen Meppen; ganet Katharina Busch) a oa ur varzhez alamanek eus Westfalen.

## Oberoù
### Lizheroù

* Briefe an Anton Mathias Sprickmann, in: Groß, 1885, Bd. 1, S. 216f.
* Briefe an Annette von Droste-Hülshoff, in: K. Schulte Kemminghausen: Ein schicksalhafter Brief. Zum 150. Geburtstag Levin Schückings, in: Westf. Nachrichten, Nr. 206 vom 5. September 1964.