# Chapel

Ur chapel zo ur seurt iliz vihan, ouzhpenn an iliz-parrez, ma c'haller lavarout an oferenn. E Breizh e kaver kalz chapelioù war ar maez dre ma veze rannet ar parrezioù e trevioù alies. Darn eus ar chapelioù a gaver er skolioù, en ospitalioù. Gwechall e veze unan e pep kastell.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger latin capella, diwar cappa, "mantell". Kaoz a vefe, a-hervez, eus mantell Sant Varzhin (316 - 397).

## War ar maez

Hiziv eo perc'hennet ar chapelioù gant ar c'humunioù dreist-holl, evel an ilizoù-parrez, en abeg da lezenn 1905 he deus tennet digant an Iliz katolik hec'h holl madoù, evel ar presbitalioù, ar skolioù, ha kement 'zo. A-wechoù ez int perc'hentiezh tud prevez (manerioù, kestell) pe an eskoptioù evit ar savadurioù bet savet goude 1905.
Forzh piv a vefe perc'henn warno ez eo ar person, anvet gant e eskob, an hini eo en deus ar gwir da implij ar chapel pe an iliz-parrez, keit ha ma vez lidet ingal en o diabarzh. Ma ne vez mui a lidoù ingal e c'hell ar prefed goulenn digant an eskob ma vefe disakret.
C'hoarvezout a ra muioc'h mui d'ar chapelioù bezañ implijet evel salioù da werzhañ pezhioù-arz (sant Sebastian Lanniliz), da aozañ sonadegoù (Langristin Plougastell), ha zoken da werzhañ traoù evit an douristed (e bro-Leon emañ evel-se pergen er chapelioù evit an Anaon er c'hlozioù-iliz) pe mirdioù (Sant Jozef Lesneven). Lod anezho, e manerioù pe e skolioù 'zo da skouer, a vez implijet evel salioù-levraouegiñ.
Kalz chapelioù a zo bet serret gant ar skolioù bet stadelaet ha gant ar skolioù katolik dindan gevrat gant ar Stad, pe gwerzhet da dud prevez (Chapel ar Gabusined e Landerne a zo mirdi prevez tiegezh Edouard Leclerc e Landerne).
Lod a vez lakaet e gwerzh gant ar c'humunioù dre ma n'he deus ket mui ezhomm an Iliz anezho ha dre ma koustont ker da zerc'hel e stad vat (ar Galon Sakr e Pont-n-Abad).
A feur ma koazh ar relijion gatolik er vro ez a war vihanaat ar pardonioù a vez lidet er chapelioù war ar maez. A-wechoù ne vez mui a bardon rik met hepmuiken ur gouel laikaet mui-ouzh-mui, evel Pardon Duod. Diaesoc'h-diaesañ eo kavout ur chapel digor war ar maez ha zoken da gavout un alc'hwez en ti tostañ d'he gweladenniñ.
Goude an eil brezel-bed oa bet ganet un emsav kreñv a-walc'h da saveteiñ chapelioù 'zo : Breiz Santel. Abaoe e kendalc'h ar gengevredigezh-se gant he roud daoust d'an diaesterioù. Servijoù an douristelezh a ra stad eus ar chapelioù en o bruderezh rak brudet-kaer eo Breizh evit he chapelioù.

## En un iliz

Ur chapel zo ivez ur rann eus an iliz gant un aoter. En ilizoù bras, iliz-kador pe iliz-chabistr, e vez alies meur a chapel, ha meur a aoter evit reiñ tu da beb beleg stag ouzh an iliz da lavarout "e" oferenn hag ivez da seveniñ lidoù disheñvel diouzh ar re a vez graet ouzh an aoter vras (e chapel ar Werc'hez Vari da skouer pe e chapel an Anaon, e-lec'h ma veze dibunet ar servijoù evit ar re varv a-wechoù).

## En ur c'hastell

E kestell zo e oa bet savet ur chapel ivez.

## Er skolioù kristen

E pep kouent, e pep kloerdi, ez eus ur chapel. Brudet eo hini ar C'hreiskêr, e Kastell-Paol. Er skolioù prevez kristen ne vezont ket implijet kement-se, pa vez anezho c'hoazh.

## Kumunioù Breizh

En anv meur a gumun e Breizh e kaver an anv chapel.

### E Breizh-Izel

* Ar Chapel-Nevez

### Breizh-Uhel

* e Bro-Roazhon
** Chapel-Braen
** Chapel-ar-Galc'hed
** Chapel-al-Loc'h
** Chapel-ar-Veuzid
** Chapel-Felgeriz
** Chapel-Hilveven
** Chapel-Sant-Alverzh
** Chapel-Yent
** Ar Chapel-Ervoreg
* e Bro-Naoned
** Chapel-ar-Geunioù
** Chapel-ar-Wern
** Chapel-Erzh
** Chapel-Glenn
** Chapel-Huelin

## E Kembre

Capel eo an anv kembraek, a gaver el lec'hanvadurezh.
* Capel Dewi
* Capel Curig
* Capel Garmon
* Capel Celyn

## Kanaouenn

* In the Chapel in the Moonlight, bet lakaet e galleg ivez.

## Levrlennadur

* (cy) Owen, D. Huw Capeli Cymru (Talybont: Y Lolfa, 2005)

## Pennadoù kar

* Chapelioù Breizh
* Capel
* Cappel
* Chapel Brancacci
* Chapel Sistina
* Chapelle
* Lachapelle
* Les Chapelles
* Whitechapel

## Skeudennoù
### Chapelioù Breizh

* Chapel Itron Varia ar Feunteun Wenn, e Plougastell.
* Chapel Itron-Varia ar C'hreiz-kêr, e Kastell-Paol.
* Chapel Itron Varia ar Sklaerded (Plonevez-Porzhe)
* Chapel Itron-Varia ar Sklaerder (Perroz-Gireg)
* Chapel Kervaria an Iskuit. Ar chapel hag ar c'halvar.
* Pardon, e chapel Sant Fiakr Ar Faoued, gant Henri Alphonse Barnoin.

### Chapelioù all

* Chapel e-barzh ar palez Dagstuhl, e Saarland (Alamagn).
* Chapel e Vesoul (Bro-C'hall)
* Chapel Sant Dimitrios war an aod en Olympiaki Akti, Gres
* Ar chapel vihan, e Gwernenez.
* Chapel prennet, aozet gant Pontormo e-barzh an iliz Santa Felicita, e Firenze (Italia).
* Ar chapel veur en iliz-veur Tarragona (Katalonia).