OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sant-Kongar

Sant-Kongar :
| Anv gallaouek | Saent-Congar |
| Anv gallek (ofisiel) | Saint-Congard |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Mourieg |
| Kod kumun | 56211 |
| Kod post | 56140 |
| Maer Amzer gefridi | Daniel Brulé 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Eus an Oud da Vreselien Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Lec'hienn Web | https://www.saint-congard.bzh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 798 ann. (2020) |
| Stankter | 36 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 46′ 16″ Norzh 2° 18′ 58″ Kornôg / 47.7711111111, -2.31611111111 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 25 m bihanañ 5 m — brasañ 102 m |
| Gorread | 21,87 km² |
| Sant-Kongar ||
| kemmañ |
Sant-Kongar a zo ur gumun eus Breizh e kanton Mourieg e departamant ar Mor-Bihan, war lez Kanol Breizh.

## Istor
### IX$^{vet}$ kantved

* Amañ eo e vije bet savet e gastell-kreñv gant Nevenoe.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe ar gumun e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Plegadeg; e Bann Roc'h-an-Argoed e oa; dilamet e voe kanton Plegadeg e 1801 gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix; lakaet e voe Sant-Kongar en Arondisamant Gwened bet krouet e 1800 hag e Kanton Kistreberzh bet miret ha brasaet e 1801$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ
* 51 gwaz eus ar gumun a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, d.l.e. 5,32 % eus he foblañs e 1911<ref>memorialgenweb – Monumant ar re varv.
Eil Brezel-bed
* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel
<ref>memorialgenweb – Monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Sant-Kongar war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, ar Faoued, 2006, pajenn 343
* ↑ Cassini - EHESS - Sant-Kongar - Fichenn ar gumun
# Francis Renaud

Francis Renaud, bet ganet e 1887 e Sant-Brieg hag aet d’an Anaon e 1973, a oa ur c’hizeller breizhat. Ezel e oa bet eus ar Seiz Breur.

## Un nebeud oberennoù

* Monumantoù d'ar re varv e Landreger, Sant-Brieg, Ploufragan, Treve.

## Liammoù diavaez

* Tréguier : la pleureuse - Monuments aux morts pacifistes
# Francisca de Bragança

Francisca de Bragança pe Francisca Carolina Joana Leopoldina Romana Xavier de Paula Micaela Rafaela Gabriela Gonzaga de Bragança (Rio de Janeiro, 1824 — Pariz, 1898), Priñsez Joinville, a oa ur briñsez a Vrazil.

## He buhez

Pevare bugel Pedro Iañ , impalaer Brazil, hag e bried Maria Leopoldine Aostria e oa; dre se e oa c'hoar d'an impalaer Pedro II. He mamm, a oa merc'h da Frañsez II an Impalaeriezh Santel, a varvas en 1826.
Addimeziñ a reas he zad en 1828 da Amélie von Leuchtenberg, merc'h da Eugène de Beauharnais. Dilezel a reas ar galloud da vont da Bortugal da sikour e verc'h henañ Maria II ha mervel a reas e 1834.
D'ar 1añ a viz Mae 1843, e Rio de Janeiro, e timezas Francisca da François d'Orléans, Priñs Joinville (1818-1900), priñs Joinville, mab da roue ar C'hallaoued Loeiz-Fulup I$^{añ}$.

## He bugale

Ur verc'h ha daou vab he doe :
* Françoise (1844-1925), dimezet en 1863 d'he c'henderv Robert d'Orléans, dug Chartres;
* Pierre (1845-1919), dug Penteür (1845-1919), dizimez, bastard dezhañ;
* Ur bugel marv-ganet en 1849.

## Levrlennadur

* Généalogie des rois et des princes, Jean-Charles Volkmann, Jean-Paul Gisserot (1998)

## Pennadoù kar

* Colonia Dona Francisca
* Pedro IV Portugal
* François d'Orléans (1818-1900)
# Francisca Herrera Garrido

Francisca Herrera Garrido (A Coruña, 1869 - id. 1950) zo ur skrivagnerez c'halizek. Hi eo ar vaouez kentañ a voe degemeret er Real Academia Gallega.

## Oberennoù

* Sorrisas e bágoas, 1913
* Almas de muller...¡volallas na luz!, 1915
* Frores do noso paxareco, 1919
* Néveda, 1920
* A ialma de Mingos, 1922
* Pepiña, 1922
* Martes de Antroido, 1925
* Réproba, 1925
* A neta de naipera, 1925
* Familia de lobos, 1928

## Liammoù diavaez

* Buhezskrid
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Francisco Fellove

Francisco "el Gran" Fellove Valdes (1923 – 2013) a oa ur soner ha kaner kuban.

## Notennoù

* ↑ http://www.independent.co.uk/news/obituaries/francisco-fellove-charismatic-soul-singer-8512065.html
# Francisca

Francisca zo un anv-badez portugalek ha spagnolek, roet d'ar merc'hed, diwar an anv Francisco.

## Anv kevrennek

* Maria Francisca

## Yezhoù all

* Frañseza, e brezhoneg
* Françoise, e galleg
* Francesca, en italianeg

## Tud
### Noblañs

* Luisa Francisca de Guzmán (1613-1666 Lisboa ), pe Luísa Francisca de Gusmão e portugaleg, a oa ur briñsez spagnol, pried da João IV, roue Portugal,
* Maria Francisca de Bragança, anv meur a briñsez portugalat;
** Maria Francisca Isabel Josefa Antónia Gertrudes Rita Joana de Bragança, ar rouanez Maria Iañ Portugal (1734-1816)
** Maria Ana Francisca Josefa de Bragança (1736-1813), merc'h da José Iañ Portugal.
** Maria Francisca Doroteia de Bragança (1739-1771), merc'h da José Iañ Portugal.
** Maria Francisca Benedita de Bragança (1746-1829), merc'h da José Iañ Portugal.
* Maria Francisca de Portugal (1800-1834), infantez Spagn;
* Francisca de Bragança (1824-1898), priñsez brazilian, infantez portugalat;
* Isabel Francisca de Austria (1831-1903), arc'hdugez Aostria; priñsez Hungaria ha Bohemia;
* Francisca de Orleans (1902-1953), maouez a ouenn uhel.

### Tud ordinal

* Ana Francisca Abarca de Bolea (1602-1685), barzhez spagnol;
* Francisca Aguirre (1930-), barzhez spagnol;
* Francisca Herrera Garrido (1869-1950), skrivagnerez c'halizat;
* Francisca Navarro (XIXvet kd), skrivagnerez c'hoariva spagnolek;
* Francisca Sarasate (18??-19??), skrivagnerez spagnol;
* Francisca Imboden (1972-), aktourez chileat;
* Francisca Lewin (1980-), aktourez chileat;
* Francisca Valenzuela (1987-), kanerez chileat;
* Francisca Ballesteros, muntrerez spagnol
# Francisco

Francisco zo un anv-badez spagnolek ha portugalek roet d'ar baotred. Klotañ a ra gant an anv brezhonek Frañsez.

## Gerdarzh

Dont a ra an anv Francisco eus an anv-badez italianek Francesco, "ar Gallig", a gaver en holl yezhoù Europa.

### Stummoù spagnolek all
#### Anv-paotr

| Paco Kiko Curro Frasco Pachi Fran Francis Xisco | Xicu en (asturianeg) Pachu (asturianeg) Francesc (katalaneg) Francho (aragoneg) | E broioù all : Pancho Chico Francho |

#### Anv-plac'h

Rouez a-walc'h eo an anv plac'h.
* Francisca
* Paca, Paquita
* Pancha, Panchita
* Franci
* Fran

## Tud

* Francisco de Borja, kardinal
* Francisco Dueñas, gouarnour El Salvador, en XIX$^{vet}$ kantved
* Francisco Ferrer, anarkour katalan
* Francisco Franco, jeneral ha diktatour spagnol
* José Francisco de San Martín anavezetoc'h evel San Martín, jeneral arc'hantinat ha spagnol
* Francisco Javier Gallardo, barzh spagnol
* Francisco de Goya, livour spagnat
* Francisco Gento, melldroader gant Real Madrid
* Francisco Madero, prezidant Mec'hiko
* Francisco Pizarro, soudard spagnol
* Francisco Vallejo Pons, echedour spagnol
* Francisco de Rojas Zorrilla, dramaour spagnol
* Francisco de Quevedo, skrivagner
* Francisco Ricci, livour spagnol
* Francisco Villa, anavezetoc'h evel Pancho Villa
* Francisco de Zurbarán (1598–1664) , livour spagnol
* Francisco Buarque de Hollanda (g. e 1944), muioc'h anavezet evel Chico Buarque, soner-sonaozer braziliat

## Kanaouenn

* Francisco Guayabal, ur "son montuno" gant Pio Leyva, kanet gant Benny Moré, enrollet gantañ e 1957.

## Anv-lec'h

Gwelout ar pennadoù
* San Francisco
* São Francisco
# Francisco Céspedes

Francisco Fabián Céspedes Rodríguez, anavezetoc'h evel Francisco Céspedes, a vez graet anezhañ Pancho Céspedes ivez, ganet e 1957 a Santa Clara, e Kuba, zo ur c'haner mec'hikan. Brudet e teuas da vout en 1998 gant e albom Vida loca.
# Giovanni Battista Tiepolo

Giovanni Battista Tiepolo, pe Giambattista Tiepolo (Venezia, 5 a viz Meurzh 1696 – Madrid, 27 a viz Meurzh 1770) a oa ul livour italian. Livour pennañ Venezia an XVIII$^{vet}$ kantved e oa.
* Yann ar Badezour dibennet (deiziad dianav)
* Hagar argaset (1719)
* Apelles Kos o poltrediñ Kampaspe (c. 1725)
* Gwallidigezh Europa (c. 1725)
* Brutus hag Arruns (1725-30)
* Kavet eo Moizez (bloavezhioù 1730)
* Abraham o pediñ dirak tri ael (c. 1732)
* Desavadur ar Werc'hez (c. 1732)
* Danae ha Yaou (c. 1736)
* Ar pab Clemens V oc'h azeuliñ an Drinded (1737-38)
* O tastum ar manna (1738-40)
* Emziskouez ar Werc'hez da sant Filippo Neri (1740)
* Trec'hlid / Impalaeriezh Flora (c. 1743)
* Banvez Kleopatra VII (1743-44)
* Dafne redet gant Apollon (1744)
* Krist kurunet a zrein (1745-50)
* Krist war Menez an Olivez (c. 1745-50)
* Donedigezh Henri III er Villa Contarini (1750)
* Mirc'hed Apollon (1750-53)
* Apollon oc'h unaniñ Friedrich Iañ Barbarossa ha Beatrix von Burgund (1751)
* Azeuladur an Tri Roue (1753)
* Trec'hlid an tiegezh Pisani (1760)
* Ar Grouidigezh dinamm (1767-68)
# Giovanni Battista Torriglia

Giovanni Battista Torriglia (1858-1937) a oa ul livour italian genidik eus Genova. Livet en deus taolennoù koant eus buhez kouerien e vro.

## Liammoù diavaez

* http://www.artfact.com/artist/torriglia-giovanni-battista-7cy05cjlfl
# Giovanni Francesco Bezzi

Giovanni Francesco Bezzi (oberiant war-dro 1549–1571), lesanvet Nosadella, a oa ul livour italian a labouras e Bologna hag a veajas da Roma. Gant Pellegrino Tibaldi e teskas ar vicher.
* An Tiegezh Santel
* An Tiegezh Santel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Giovanni Francesco Straparola

Giovanni Franscesco Straparola, pe Gianfrancesco Straparola, a-wechoù gallekaet e Jean François Straparole de Caravage, diwar anv Caravaggio, e proviñs Bergamo , ganet war-dro 1480 - marvet war-dro 1558 e Venezia, zo ur skrivagner italian en amzer an Azginivelezh italian.

## Oberennoù

Anavezet eo e oberenn Le piacevoli notti , embannet entre 1550 ha 1555.

## Levrlennadur

* (en) Steven Swann Jones, The Fairy Tale : The Magic Mirror of Imagination, Twayne Publishers, New York, 1995 (ISBN 0-8057-0950-9).
* (en) W. G. Waters, « The Mysterious Giovan Francesco Straparola », dans Jack Zipes (dir.), The Great Fairy Tale Tradition : From Straparola and Basile to the Brothers Grimm, 2000.
* (en) Jack Zipes (dir.), The Great Fairy Tale Tradition : From Straparola and Basile to the Brothers Grimm, W. W. Norton, New York, 2000 (ISBN 0-393-97636-X), 1008 p.
# Giovanni Borgia (Infans Romanus)

Giovanni Borgia (Meurzh 1498 – 1548), anavezet evel an Infans Romanus ("ar bugel roman"), ganet en Tiegezh Borgia en kuzh, a zo teñval e orin. Hervez Rafael Sabatini, a skrivas buhez Cesare Borgia, eo splann ar wirionez : mab e oa d'ar pab Alesant VI ha d'ur Romanez dianav. Martezeadennoù all zo bet steuet diwar e benn : marteze e oa mab da Lucrezia Borgia, ha d'he serc'heg Perotto Calderon, pe d'he breur Cesare Borgia, pe d'he zad ar pab.

## E varv

Mervel a eure e kêr Génova en miz Du 1547, ma oa kannad ar pab Paol III.
# Giovanni Balbi

Ur beleg italian eus kêr Genova, en XIII$^{vet}$ kantved e oa Giovanni Balbi. Brudet eo ivez e anv latin, Johannes Januensis de Balbis, evel oberour ur c'h-Catholicon latin, da lavarout eo ur geriadur a oa e anv Summa grammaticalis quae vocatur Catholicon, echuet gantañ d’ar 7 a viz Meurzh 1286. Ar c'hentañ geriadur latin urzhiet hervez al lizherenneg e oa ar c'h-Catholicon-se hag advoullet e voe meur a wech. Talvezet en deus da skouer da c'heriadurourien all da vare an azginivelezh. War ar skouer-se e voe savet e c'heriadur teiryezhek gant ar Breizhad Yann Lagadeg, ar c'h-Catholicon.

## E vuhez

Eus e vuhez n'ouzer ket kalz a dra. E 1272, hag eñ e barr e vrud, e roas e vadoù d'ar re baour e Genova da vont da veleg gant Urzh Sant Dominig.
# Giovanni Bellini

Giovanni Bellini, lesanvet Giambellino (1425/1433-1516) a oa ul livour italian eus Venezia.
Mab e oa da Iacopo Bellini (1400-1470).
# Giovanni Borgia

Giovanni Borgia zo anv italianekaet meur a zen:
* Giovanni Borgia il Maggiore (1446-1503) - kardinal spagnol
* Giovanni Borgia il Minore (1470-1500) - kardinal spagnol
* Giovanni Borgia (1475-1497) – Dug Gandia, mab d'ar pab Alesant VI,
* Giovanni Borgia (1498-1548) – Infans Romanus, mab da Lucrezia Borgia

## Pennadoù kar

* Juan Borgia, Juan de Borja
* Borgia
* Borja
# Servus

Servus zo ur ger latin hag ur ger-saludiñ e yezhoù zo eus Kreizeuropa, evel en Aostria ha Bavaria-Uhel, en un dachennad a glot dre vras gant Impalaeriezh Aostria gozh.
Sag' beim Abschied leise Servus ("Lavar 'servus' dousik, pa gimiadomp") zo ur ganaouenn anavet en Aostria.

## Yezhoù

* Servus en alamaneg, roumaneg ha tchekeg
* Serwus e poloneg
* Szervusz e hungareg
* Сервус servus en ukraineg

## Pennad kar

* Ciao
# Servon

    Evit implijoù all, gwelet Servon (disheñvelout).
Servon :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallaouek | Servon |
| Anv gallek (ofisiel) | Servon-sur-Vilaine |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Kastell-Geron |
| Kod kumun | 35327 |
| Kod post | 35530 |
| Maer Amzer gefridi | Joseph Jan 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù bro Kastell-Geron |
| Bro velestradurel | Bro Roazhon |
| Lec'hienn Web | www.ville-servonsurvilaine.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 823 ann. (2020) |
| Stankter | 251 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 07′ 20″ Norzh 1° 27′ 34″ Kornôg / 48.1222222222, -1.45944444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 49 m bihanañ 34 m — brasañ 91 m |
| Gorread | 15,26 km² |
| Servon ||
| kemmañ |
Servon (Servon-sur-Vilaine e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e Kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.

## Anv

* Jean-Yves Le Moing (1990) : Servum, XI$^{vet}$, de Servone, XI$^{vet}$
Gerdarzh ː hervez Dauzat & Rostaing (1963-1978); "anv den lat. Servus ha lostger -onem"

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 57 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.l.e. 4,53% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911; daou anezhe a varvas d’an 22 a viz Eost 1914 en Emgann Rossignol e Belgia, er 1añ Rujumant Troadegiezh Drevadennel e oant o-daou .

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas eizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'hastell.
* An iliz katolik.
* Plakenn ar re varv.
* Monumant ar re varv.
* Kastell Le Gué.
* Iliz katolik Sant Varzhin, 1880-1885, tres gant an ti-savour Aristide Folie.
* Plakenn ha monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2010

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2008 | → bremañ | Joseph Jan | Kleiz-diseurt | Retredad |
| Mezheven 1995 | Meurzh 2008 | Marie-Claude Gatel | | Retredadez |
| Meurzh 1989 | Mezheven 1995 | Albert Guilleux | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Louis Simonneaux, ganet e Servon e 1916, a zo bet eskob katolik Versailhez (Bro-C'hall) etre 1967 ha 1988 ; marvet e Versailhez e 2009.

### Ardamezeg ar familhoù

| de Beauvais Aotrounez al lec'h se | En argant e leon en gul teodek en aour; e gab en sabel |

## Sport

* Ar c'hleub basket
* Lec'hienn ofisiel ar c'hleub mell-droad

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn web ar gumun
* Glad Servon
* Servon war Geobreizh.com

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Sesia

Ar Sesia zo ur stêr eus Piemonte en Italia, adstêr d'ar Po.
# Sesame Street

Sesame Street a zo un abadenn skinwel evit ar vugale, skignet e Stadoù Unanet Amerika abaoe 1969.
# Servijoù publik

Ar servijoù publik eo lakaat terkañ laz hollek nann marc'hadourel e plas en ur gumuniezh.
Paeet e vez ur priz izeloc’h eget hini ar produerezh, betek bezañ digoust a-wechoù. Paeet e vez dre ar savadennoù ret a vez tennet diwar ar goproù.
Goude an Eil Brezel-bed gant Jèze, Rolland, Bonnard, de Laubadère e voe krouet ar servijoù publik evel m'emaint bremañ. Krouet e vez lec’hioù, gant arc’hant ar Stad hag ar strollegezhioù tiriadel, diazezadur publik (ti-kêr, skol-veur) ha tud prevez (treuzdougen boutin). Ar servijoù publik a rank bezañ dibaouez (n’o deus ket ar gwir da serriñ evit mont da vanifestiñ), digor d’an holl hag emdroüs (mont war-raok, nevezadenniñ gant ar c’hemmoù gevredigezhel). Gaston Jèze : ezhommoù laz hollek roet gant gouarner ur vro. Roll ar servijoù publik zo degas unaniezh en ur gêr, stourm a-enep an dizingalderioù.

## Ur servij foran : al levraouegoù

Kontet e vez tremen 16 000 levraoueg publik hiziv e Frañs. Ul levraoueg he deus ar rediñ da gaout eurvezhioù ledan, evit ma vefe digor da bep seurt eurvezhioù evit a bep seurt tud. Ingalded, da c’houzout kinnig un hollad a sevenadur gant soñjoù disheñvel dre a bep seurt doareoù disheñvel evit en em kelaouiñ. Ul lec’h ma vez tabutoù, deskadurezh, nevezadenn sokial hag all eo al levraouegoù.
# Servon (disheñvelout)

Servon zo un anv-lec'h brezhonek ha gallek.

### Breizh

* Servon (Servon-sur-Vilaine ent-ofisiel e galleg)

### Bro-C'hall

* Servon, e Manche
* Servon, bet kumun, hiziv e Servon-Melzicourt, e Marne
* Servon, e Seine-et-Marne
* Servon-Melzicourt, e Marne
# Serwyl ap Usai

Unan eus mibien Usai ap Ceredig ha roue Ceredigion e oa Serwyl ap Usaic. N'eo anavezet nemet gant nestedoù ha ne ouzer netra diwar-benn e ren.
| En e raok: Usai ap Ceredig | Roue Ceredigion ) 490 - 523 | War e lerc'h: Boddw ap Serwyl |
# Serón

Serón a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Grazay

Grazay :
| Le Logis du Bois. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Mayenne |
| Arondisamant | Mayenne |
| Kanton | Mayenne-Reter |
| Kod kumun | 53109 |
| Kod post | 53440 |
| Maer Amzer gefridi | Didier Boittin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Mayenne |
| Lec'hienn web | http://www.grazay.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 621 ann. (2020) |
| Stankter | 37 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 128 m — brasañ 216 m |
| Gorread | 16,97 km² |
| kemmañ |
Grazay a zo ur gumun eus departamant ar Mayenne, e Bro-C'hall, 10 km diouzh Mayenne ha Bais, distok diouzh ar gumun Marcillé dre ar stêr Aron.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Aron emañ Grazay.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ EBSSA
# Grazia Deledda

Grazia Deledda a oa ur skrivagnerez italian bet ganet d'ar 27 a viz Gwengolo 1871, e Nuoro e Sardinia, ha marvet e Roma, d'ar 15 a viz Eost 1936. E 1926 e voe roet Priz Nobel al lennegezh dezhi.

## Danvez he skridoù

En hec'h oberenn e ya ar garantez da vagañ ar morc'hed diwar santad ar pec'hed, ha pouez an tonkadur. Levezonet eo bet war un dro gant ar Sikilian Giovanni Verga hag ar broadelour ha faskour Gabriele D'Annunzio.

## Oberennoù

* Fior di Sardegna (1892)
* Racconti sardi (1895), Marco Valerio, 2001
* Anime oneste (1895)
* Elias Portolu (1903), a cura di Spinazzola, Mondadori, Oscar narrativa, 1998
* Cenere (1904), Mondadori, Oscar narrativa, 1999
* L'edera (1912), Mondadori, Oscar narrativa, 1999
* Canne al vento (1913), Marco Valerio, 2001
* Marianna Sirca (1915), Mondadori, Oscar narrativa, 1999
* La madre (1920), Mondadori, Oscar narrativa, 1999
* Cosima (1937), Mondadori, Oscar narrativa, 1998
# Graziadio Isaia Ascoli

Graziadio Isaia Ascoli (Gorizia, 16 a viz Gouere 1829 – Milano, 21 a viz Genver 1907) a oa ur yezhoniour italian.

## Buhez

Ganet e voe Ascoli e 1829 en ur familh yuzevien italianegerien, e Gorizia, ur gêr hag a oa neuze en Impalaeriezh Aostria. En e vugaleaj e teskas meur a yezh hag a veze komzet eno, alamaneg, friouleg, veneteg, ouzhpenn an italianeg hag a oa e yezh kentañ. Studiañ a reas hebraeg kozh gant ur rabin pa oa krennard. Ne reas ket studioù hir, rak goude marv e dad e rankas kemer e lec'h e penn ul labouradeg gwiadoù hag ul labouradeg paper.
Studiañ a reas ar yezhoniezh e-unan eta met tapout a reas kement a varregezh ha skolveuridi e amzer, pe muioc'h egeto zoken. Ar studiadenn gentañ a zegasas brud dezhañ a voe unan diwar-benn ar friouleg, Sull'idioma friulano e sulla sua affinità con la lingua valaca (1846). Dibaouez e kendalc'has da studiañ yezhoù : ar rromani, an etruskeg, ar yezhoù indezeuropek dre vras, ha dreist-holl ar yezhoù romanek hag ar yezhoù keltiek. Anvet e voe da gelenner en Akademiezh Milano. Unan eus ar re gentañ e voe o studiañ ar rannyezhoù, war dachenn ar romaneg dreist-holl.
En eil lodenn eus e vuhez e savas ar gelaouenn Archivio Glottologico Italiano (e 1873), ha renet e voe ar gelaouenn-se gantañ betek 1901. En e studiadennoù war ar rannyezhoù romanek e tiskouezas pegen bras e oa levezon substrat ar c'heltieg.
Gantañ e voe lakaet war wel dibarded ar rannyezhoù frankoprovañsek ha savet an anv "frankoprovañseg" evito, da ziskouez e oant hanter-hent etre ar galleg hag ar provañseg.
Ur brogarour italian e oa. Gantañ e voe savet an anv Venezia Giulia evit ober anv eus ar pezh a veze anvet en e amzer Arvor aostrian ("Österreichisches Küstenland") hag a adkaver hiziv en anv ar rannvro Friuli-Venezia Giulia. Rannañ a reas biz Italia e teir rannvro istorel ha sevenadurel :
* Venezia Euganea, a oa enni Veneto ha Frioul ;
* Venezia Tridentina, pe bro Trento, al lodenn greisteiz eus kontelezh Tirol (Trentino bremañ)
* Venezia Giulia, a oa "Arvor aostrian" da neuze (ledenez Istria ha tro-dro).

## Oberennoù pennañ

* Zigeunerisches (1865) (diwar-benn ar rromani)
* Lezioni di fonologia comparata del sanscrito, del greco e del latino (1870)
* Saggi ladini (1873)
* Schizzi franco-provenzali (1877)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Great American Songbook

Ar Great American Songbook a vez lavaret eus an hollad kanaouennoù stadunanat etre ar bloavezhioù 1920 hag ar bloavezhioù 1960 a-raok donedigezh mare ar rock 'n' roll.

## Anvioù brudetañ

Oberourien ha sonaozourien Harold Arlen - Burt Bacharach - Irving Berlin - Hoagy Carmichael - Cy Coleman - Vernon Duke - Duke Ellington - Sammy Fain - George Gershwin - Oscar Hammerstein II - Antônio Carlos Jobim - Bert Kaempfert - Jerome Kern - Frank Loesser - Frederick Loewe - Henry Mancini - Johnny Mandel - Johnny Mercer - Jimmy McHugh - Cole Porter - Richard Rodgers - Arthur Schwartz - Jule Styne - Jimmy Van Heusen - Harry Warren - Kurt Weill - Victor Young
Kanerien doare kozhik (jazz kanet, pop hag easy listening) - Paul Anka - Louis Armstrong - Fred Astaire - Tony Bennett - Ray Charles - Rosemary Clooney - Nat King Cole - Perry Como - Bing Crosby - Bobby Darin - Sammy Davis Jr. - Doris Day - Blossom Dearie - Ella Fitzgerald - Judy Garland - Billie Holiday - Lena Horne - Jack Jones - Gene Kelly - Peggy Lee - Dean Martin - Johnny Mathis - Carmen McRae - Anita O'Day - Dinah Shore - Frank Sinatra - Nina Simone - Mel Tormé - Sarah Vaughan - Dinah Washington - Andy Williams - Nancy Wilson
Kanerien a vremañ (jazz a vremañ, pop-rock hag all) Pat Benatar - Michael Bublé - Peter Cincotti - Jamie Cullum - Natalie Cole - Harry Connick Jr. - Bryan Ferry - Phyllis Hyman - Diana Krall - Queen Latifah - Barry Manilow - Bette Midler - Joni Mitchell - Morrissey - Willie Nelson - Harry Nilsson - John Pizzarelli - Linda Ronstadt - Carly Simon - Rod Stewart - Sting - Barbra Streisand - Caetano Veloso - Rufus Wainwright - Robbie Williams - Vanessa Williams

## Pennadoù kar

* Standard de jazz
* Real Book (jazz)
* Tin Pan Alley
* Brill Building
* Broadway
* Big band
* Easy listening
# Great Falls

Great Falls zo un anv-lec'h saoznek en Amerika, hag a dalv kement ha lammoù-dour meur.

### Kumuniezhioù

* Great Falls (Montana)
* Great Falls, South Carolina
* Great Falls, Virginia
** Great Falls Park
* Great Falls, New Hampshire, anv kozh Somersworth, New Hampshire

### Lammoù-dour
#### Kanada

* Great Falls (Hamilton, Ontario)

#### Stadoù-Unanet

* Great Falls (Catawba River), South Carolina
* Great Falls (Missouri River), Montan
* Great Falls (Passaic River), New Jersey
* Great Falls (Potomac River), Maryland
* Celilo Falls (stêr Columbia
# Grazzanise

Grazzanise zo ur gumun en Italia e proviñs Caserta, e rannvro Campania.
# Grazzano Badoglio

Grazzano Badoglio zo ur gumun en Italia e proviñs Asti, e rannvro Piemonte.