OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rhiannon

Rhiannon ferch Hyfeydd Hen (Rhiannon merc'h Hyfeydd Kozh) zo ur vaouez a zo anv anezhi er Mabinogi kembraek. Meneget eo er c'hentañ eo dimezet gant Pwyll, hag en trede skourr gant Manawyddan. Lenneion zo a lavar eo kevatal d'an doueez Epona, doueez ar c'hezeg, e relijion Galia.

## Gerdarzh

Dont a rafe hec'h anv eus ur wrizienn rakkeltiek *Rīganto-n-ā, da lavarout eo Rigantona, pe « Rouanez Veur » ; da geñveriañ gant rhiain « plac'h » e kembraeg ha rígain « rouanez » e heniwerzhoneg.

## Ar mojennoù
### Er skourr kentañ

Er skourr kentañ eus ar Mabinogi, Pwyll Pendefig Dyfed, emañ Pwyll o tegouezhout gant ur plac'h kaer gwisket en aour war ur marc'h gwenn. Kas a ra e goskor d'he zapout met kazeg a reont. Ha teir gwech evel-se. Hag eñ war he lerc'h. Gervel anezhi a ra p'emañ war e varc'h o vont da vervel gant ar skuizhnez dindanañ. Ha hi da chom a sav d'ober kaoz gantañ. Lavarout a ra hec'h anv, Rhiannon, kontañ a ra ez eo tec'het eus ti he zad, a fell dezhañ he dimeziñ d'un den anvet Gwawl (pe Gwawl fab Clud), en desped dezhi. Disklêriañ a ra e kar Pwyll hag e fell dezhi dimeziñ gantañ. A-du emañ Pwyll, a-benn bloaz e vo an eured.
Dimeziñ a ra Pwyll ha Rhiannon. Pevar bloaz goude eo ganet o mab Pryderi. En noz goude dezhañ bout ganet n'en kaver ket ken. Skrapet eo bet. Dievezh eo bet mitizhien Rhiannon, spontet int, hag evit mirout a vezañ tamallet e skuilhont gwad ur c'hi bihan war Rhiannon o kousket. Tamallet eo Rhiannon da vezañ lazhet mab ar roue. Evel pinijenn eo kondaonet da chom en he c'hoazez ouzh perzhier kêr e-pad seizh vloaz, ha ret dezhi kontañ he zorfed d'ar weladennerien hag o dougen war he chouk betek kêr.
A-benn pevar bloaz setu Ternon Twryf Lliant o tont da deurel un tamm sklêrijenn war an istor. Bep bloaz e hale e gazeg met kenkent e veze skrapet an ebeul nevez-c'hanet gant un euzhvil. Pevar bloaz kent en devoa arsailhet an euzvil ha troc'het ur pav outañ. Er marchosi en devoa kavet ur bugel hag a oa bet advabet gantañ, hag anvet Gwri Gwallt Euryn.
Mab Pwyll ha Rhiannon eo Gwri Gwallt Euryn ha tennet eo ar binijenn.

### Manawyddan

En eil kontadenn, marvet Pwyll, emañ e vab Pryderi o ren. Dimezet eo da Gigva. Rhiannon zo dimezet da Vanawyddan Fab Llyr, un priñs mignon d'he mab. E-kreiz ur varc'hekadenn war torgenn Narberth e kouezh un nivlenn hud war ar vro, distrujet ar vuhez ganti, ha ne chom nemet daou goublad.

## Levrlennadur

* Ifor Williams, Pedeir Keinc y Mabinogi, Kerdiz, 1930. Adembannet meur a wech.
# Rhinocryptidae

Rhinocryptidae :
| Rhinocrypta lanceolata (tresadenn). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Rhinocryptidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù hag a vev e Suamerika, termenet e 1926 gant ar skiantour stadunanat Alexander Wetmore (1886-1978).
Diouzh Doare 8.2 an IOC World Bird List ez a daouzek genad golvaneged d'ober ar c'herentiad :

## Genadoù (renket diouzh an urzh filogenetek)

| Genad | Niver a spesadoù | Skouer |
| Acropternis Cabanis & Heine, 1860 | 1 | Acropternis orthonyx. |
| Pteroptochos Kittlitz, 1830 | 3 | |
| Scelorchilus Oberholser, 1923 | 2 | Scelorchilus rubecula. |
| Rhinocrypta G.R.Gray, 1841 | 1 | |
| Teledromas Wetmore & Peters, 1922 | 1 | |
| Liosceles P.L.Sclater, 1865 | 1 | |
| Psilorhamphus P.L.Sclater, 1855 | 1 | |
| Merulaxis Lesson, 1831 | 2 | |
| Eugralla Lesson, 1842 | 1 | |
| Myornis Chapman, 1915 | 1 | |
| Eleoscytalopus Maurício et alii, 2008 | 2 | |
| Scytalopus Gould, 1837 | 44 | |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Rhinocryptidae: Tapaculos Wetmore, 1926 (1837).
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passeriformes/Rhinocryptidae (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Eost 2018).
# Spiza americana

Spiza americana :
| Spiza americana, luc'hskeudennet e stad Illinois (Stadoù-Unanet Amerika). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cardinalidae |
| Genad : | Spiza |
| Anv skiantel ||
| Spiza Bonaparte, 1824 ||
| Anv skiantel ||
| Spiza americana (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spiza americana a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cardinalidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Spiza.
Anvet e voe Emberiza americana (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Boued

Hollzebrer eo ar spesad.

## Annez

Kavout a reer ar spesad en Amerika, en un takad hag a ya eus kreiz Stadoù-Unanet Amerika da Venezuela ha Kolombia.

## Liammoù diavaez

* (en) Spiza americana war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spiza americana war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Kinniget en devoa Divi gKervella Diksisel Amerika er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 25 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : Diksisel Amerika | Dickcissel d'Amérique | Spiza americana (étudié).
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Spiza americana el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Spiza americana.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizixos

Spizixos :
| Spizixos semitorques, luc'hskeudennet e zoo Miami (Florida, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pycnonotidae |
| Anv skiantel ||
| Spizixos Blyth, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizixos a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad bulbuled a ya d'ober ar genad :
* Spizixos canifrons
** S. c. canifrons hag ingrami,
* Spizixos semitorques
** S. s. cinereicapillus ha semitorques.
Pevar (4) isspesad en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pycnonotidae/Spizixos (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizocorys personata

Spizocorys personata :
| Spizocorys personata (plouzet). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Spizocorys |
| Anv skiantel ||
| Spizocorys personata Sharpe, 1895 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizocorys personata a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad an Alaudidae.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ en Afrika ar Reter :
* Spizocorys personata intensa, e kreiz Kenya,
* Spizocorys personata mcchesneyi, e hanternoz Kenya (uhelgompezenn Marsabit),
* Spizocorys personata personata, e reter Etiopia,
* Spizocorys personata yavelloensis, e kreisteiz Etiopia ha hanternoz Kenya.

## Liammoù diavaez

* (en) Spizocorys personata war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spizocorys personata war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus al labous anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Spizocorys personata war al lec'hienn Avibase.
# Spittal an der Drau

Spittal an der Drau en alamaneg, Špital ob Dravi esloveneg, diazezet war ribl an Drava er bloavezh 1191 war urzh kont Otto II von Ortenburg, zo ur gêr e Karintia, Aostria. Meur a wech eo bet drastet : gant an Durked e 1478, gant peizanted emsavet e 1522 ha gant al lu gall e 1797.

## Monumantoù heverk

* Palez Porcia (1533)

## Gevelliñ

Gevellet eo Spittal an der Drau gant ar c'hêrioù-mañ :
* Löhne, Alamagn
* Porcia, Italia
* Pordenone, Italia
# Spitzkoppe

Ar Spitzkoppe (un anv alamanek, hag a dalvez kement ha "kern vegek") zo un doare menez, ur bern reier bras kentoc'h, etre Usakos ha Swakopmund e Dezerzh Namib, e Namibia. Reier greunit int, dezho ouzhpenn 120 milion a vloavezhioù, hag a sav a-greiz-holl diwar an tro-war-dro gwall blaen. Tapout a reont 1 784 metr a-us live ar mor, ur 700 metr bennak uheloc'h eget an dezerzh tro-dro. Un eil kern zo, anvet Little Spitzkoppe, hag a dap 1 584 metr a uhelder.
Livadurioù graet gant tud eus ar bobl San a weler war lod eus ar reier. En tolead-se e oa bet filmet lod eus skeudennoù 2001: A Space Odyssey.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizaetus

Spizaetus :
| Spizaetus isidori, tresadenn (1849) gant Des Murs. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Accipitriformes |
| Kerentiad : | Accipitridae |
| Iskerentiad : | Aquilinae |
| Anv skiantel ||
| Spizaetus Vieillot, 1816 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizaetus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1816 gant an evnoniour gall Louis Jean Pierre Vieillot (1748-1831).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezho

Pevar spesad erered a ya d'ober ar genad :
* Spizaetus isidori,
* Spizaetus melanoleucus,
* Spizaetus ornatus
** S. . ornatus ha vicarius,
* Spizaetus tyrannus
** S. t. serus ha tyrannus.
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.
Un nebeud spesadoù a zo bet dilec'hiet e genadoù all :
* Aquila africana
* Nisaetus alboniger, bartelsi, floris, kelaarti, lanceolatus, nanus, nipalensis, philippensis ha pinskeri.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Accipitridae/Spizaetus (lennet e-barzh d'an 28 a viz C'hwevrer 2022).
* ↑ Haring E, K Kvaløy, J-O Gjershaug, N Røv & A Gamauf. 2007. Convergent evolution and paraphyly of the hawk-eagles of the genus Spizaetus (Aves, Accipitridae)—phylogenetic analysis based on mitochondrial markers. Journal of Zoological Systematics and Evolutionary Research 45: 353–365.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizocorys fringillaris

Spizocorys fringillaris :
| Spizocorys fringillaris (kleiz) Tresadenn gant Keulemans (1874) En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Spizocorys |
| Anv skiantel ||
| Spizocorys fringillaris (Sundevall, 1850) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizocorys fringillaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.
Anvet e voe Alauda fringillaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1850) gant al loenoniour svedat Carl Jacob Sundevall (1801-1875).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned (balafenned-noz ha c'hwiled en o zouez), greun ha had.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e biz Suafrika.

## Liammoù diavaez

* (en) Spizocorys fringillaris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Spizocorys fringillaris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Spizocorys fringillaris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizella

Spizella :
| S. passerina, luc'hskeudennet en Ash (North Carolina, Stadoù-Unanet Amerika). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Passerellidae |
| Anv skiantel ||
| Spizella Bonaparte, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizella a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ breaned, krouet e 1832 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Spizella atrogularis
** S. a. atrogularis, cana, caurina hag evura,
* Spizella breweri
** S. b. breweri ha taverneri,
* Spizella pallida,
* Spizella passerina
** S. p. arizonae, atremaea, mexicana, passerina ha pinetorum,
* Spizella pusilla,
* Spizella wortheni
** S. w. browni ha wortheni.
O c'havout a reer e Norzhamerika, Mec'hiko ha Kreizamerika, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Passerellidae/Spizella (lennet e-barzh d'ar 27 a viz Ebrel 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Spizocorys conirostris

Spizocorys conirostris :
| Spizocorys conirostris, luc'hskeudennet e Park broadel Etosha (Kunene, Namibia). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Alaudidae |
| Genad : | Spizocorys |
| Anv skiantel ||
| Spizocorys conirostris (Sundevall, 1850) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Spizocorys conirostris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Alaudidae.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ en Afrika ar Su :
* Spizocorys conirostris barlowi, eus kreisteiz Namibia da greisteiz Botswana ha gwalarn proviñs kozh ar C'hab,
* S. c. conirostris, e Suafrika ha gwalarn Lesotho,
* S. c. crypta, e biz Botswana,
* S. c. damarensis, e gwalarn Namibia,
* S. c. harti, e mervent Zambia,
* S. c. makawai, e mervent-pellañ Zambia.

## Liamm diavaez

* (en) Spizocorys conirostris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Spizocorys conirostris war al lec'hienn Avibase.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sporminore

Sporminore zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Sporophila

Sporophila :
| Sporophila bouvreuil, luc'hskeudennet e Mogi das Cruzes (stad São Paulo, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Thraupidae |
| Anv skiantel ||
| Sporophila Cabanis, 1844 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sporophila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1844 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged ha tregont a ya d'ober ar genad :
* Sporophila albogularis,
* Sporophila americana
** S. a. americana ha dispar,
* Sporophila ardesiaca,
* Sporophila beltoni,
* Sporophila bouvreuil,
* Sporophila bouvronides,
* Sporophila caerulescens
** S. c. caerulescens, hellmayri ha yungae,
* Sporophila castaneiventris,
* Sporophila cinnamomea,
* Sporophila collaris
** S. c. collaris, melanocephala hag ochrascens,
* Sporophila corvina
** S. c. corvina, hicksii, hoffmanni hag ophthalmica,
* Sporophila falcirostris,
* Sporophila frontalis,
* Sporophila hypochroma,
* Sporophila hypoxantha,
* Sporophila intermedia
** S. i. bogotensis, insularis hag intermedia,
* Sporophila leucoptera
** S. l. bicolor, cinereola, leucoptera ha mexianae,
* Sporophila lineola,
* Sporophila luctuosa,
* Sporophila minuta
** S. m. centralis, minuta ha parva,
* Sporophila melanogaster,
* Sporophila murallae,
* Sporophila nigricollis
** S. n. inconspicua, nigricollis hag olivacea,
* Sporophila nigrorufa,
* Sporophila palustris,
* Sporophila peruviana
** S. p. devronis ha peruviana,
* Sporophila pileata,
* Sporophila plumbea
** S. p. colombiana, plumbea ha whiteleyana,
* Sporophila ruficollis,
* Sporophila schistacea
** S. s. incerta, longipennis ha schistacea,
* Sporophila simplex,
* Sporophila telasco,
* Sporophila torqueola
** S. t. atriceps, morelleti, mutanda, sharpei ha torqueola.
O c'havout a reer holl e Mec'hiko, e Kreiz hag e Suamerika, eizh isspesad ha tregont (38) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Thraupidae/Sporophila (lennet e-barzh d'an 21 a viz Gouere 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sporopipes

Sporopipes :
| Sporopipes frontalis, luc'hskeudennet e norzh mirva broadel Masai Mara (Kenya). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Ploceidae |
| Anv skiantel ||
| Sporopipes Cabanis, 1847 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sporopipes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1847 gant an evnoniour alaman Jean Cabanis (1816-1906).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sporopipes frontalis
** S. f. emini ha frontalis,
* Sporopipes squamifrons
** S. s. fuligescens ha squamifrons.
O c'havout a reer en Afrika, pevar (4) issepsad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Ploceidae/Sporopipes (lennet e-barzh d'an 12 a viz Meurzh 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sport Boys Association

Ar Sport Boys pe Sport Boys Association zo ur c'hleub liessportoù perouat eus Callao a c'hoari er Liga 1.
C'hoari a ra er Stad Miguel Grau (17 000 plas) betek 1996. Alfredo Matayoshi eo prezidant ar c'hlub ha Juan Alayo er gourdoner.

## Sport Boys e KENSAM

* Copa Libertadores (6) :
       1967: Poulloù (3vet)
       1977: Kardgourfenn
       1985: Kardgourfenn
       1991: Poulloù
       1992: Poulloù
       2001: Poulloù
* Copa Sudamericana (1) :
       2022: Poulloù
* Kib CONMEBOL (1) :
       1999: Kardgourfenn

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Sport Club Rio Grande

Ar Sport Club Rio Grande, pe Rio Grande hepmuiken, zo ur c'hleub mell-droad braziliat eus kêr Rio Grande, en Rio Grande do Sul. Kemer a ra perzh er Campeonato Gaúcho.

## Liamm diavaez

* scriogrande.com
# Sporting Cristal

Ar Sporting Cristal pe Club Sporting Cristal zo ur c'hleub liessportoù perouat eus Lima a c'hoari er Liga 1.
C'hoari a ra e Stad Alberto Gallardo. Joel Raffo eo prezidant ar c'hlub abaoe 2019.
# Sport

Ar sport a zo un obererezh diduamant a gaver dindan meur a stumm er c'hevredigezhioù denel. Pa vez implijet ar ger sportoù e vez graet dave da bep seurt sport a c'hell bezañ.

## Istor ar sport

Embregañ un sport pe vuioc'h a zo un obererezh naturel ha boutin da veur a sevenadur. Embreget eo bet a-gozh ar sport gant ar gouerien hag ar soudarded. Un doare bezañ prest seveniñ labourioù poanius eo hag e-touez ar gouerien e veze tutaet ar soudarded. E-doug o bugalejoù e embrege c'hoarioù polotenn, redadegoù, krogadoù gouren, kenstrivadegoù nerzh... Embregadurioù sport ispisial a veze graet gant ar re o doa da c'hourc'hemenn ar soudarded, an ofiserien deuet eus renkoù uhelañ ar gevredigezh peurliesañ.

## Roll ar sportoù pennañ

* Atleterezh
** Kantenn (sport)
** Redadeg war droad
** Speg (sport)
* Bageerezh
** Bageerezh dre lien
*** Planken dre lien
*** Regataiñ
** Kanoe-Kaiak
*** Kaiak-mor
*** Kanoe-Kaiak-stêr
** Roeñverezh
** Surf
*** Kite-surf
* Bouloù (sport)
* Gouren
* Iskrim
* Marc'h-houarn (anvet belo ivez)
* Marc'hegezh
* Redadegoù kirri
** Formulenn 1
* Ruzikerezh
* Sportoù bolotenn
** Base-ball
** Basket-ball
** Bazh-dotu
** Handball
** Mell-droad
** Rugbi
** Tennis

## Sportoù hengounel Breizh

* Bazh-yod
* Boul-pok
* Boul-tenn
* Galochenn
* Gouren breizhek
* Paledoù
* Sach-fun pe sachañ war ar gordenn
* Sevel ar berchenn

## Lec'hioù evit ar sportoù

* Roudenn (sport)
* Sportva
* Stad (sport)
* Ti-jiminas
* Troiad

## Istor berr ar sportoù

Gant ar C'hresianed kozh eo bet krouet ar C'hoarioù Olimpek, diwar anv ar gêr Olimpos. Eno e veze aozet kevezadegoù evit enoriñ an doue meur Zeus olimpat. Digor e ao ar c'hrogadoù d'ar baotred yaouank deuet eus pep keoded henc'hresian.

## Geriaoueg ar sportoù

* Ar c'hezeg-houarn. Termbret-Ofis ar Brezhoneg, 2003.
* Ar vell-droad. Termbret-Ofis ar Brezhoneg, 2002.
* Gab Cherel, Alan E. ar Berr. Geriadur ar Verdeadurezh. Preder, 2004.
# Sclafani Bagni

Sclafani Bagni zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Sciuridae

Sciuridae :
| Sciurus aberti ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sciuridae a zo ur c'herentiad e rummatadur ar bronneged. Ennañ emañ ar gwiñvered pe ar moreganed.

## Iskerentiadoù

* Ratufinae
* Sciurillinae
* Sciurinae
* Callosciurinae
* Xerinae

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sciurinae

Sciurinae :
| Syntheosciurus brochus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Sciurinae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sciurinae a zo un iskerentiad e rummatadur ar bronneged.

## Genadoù

War-dro 20 genad gwiñvered zo ennañ :
* Microsciurus
* Rheithrosciurus
* Sciurus
* Syntheosciurus
* Tamiasciurus
Gwiñvered-nij :
* Aeretes
* Aeromys
* Belomys
* Biswamoyopterus
* Eoglaucomys
* Eupetaurus
* Glaucomys
* Hylopetes
* Iomys
* Petaurillus
* Petaurista
* Petinomys
* Pteromys
* Pteromyscus
* Trogopterus

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Scleddau

Scleddau zo ur gêriadenn ha kumuniezh e kontelezh Sir Benfro, Kembre, 136 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 971 a dud, ha 332 anezho (34,2%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Scisciano

Scisciano zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli, e Campania.
# Sciurus

Sciurus :
| Sciurus carolinensis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Sciuridae |
| Iskerentiad : | Sciurinae |
| Genad : | Sciurus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sciurus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

War-dro 30 spesad gwiñvered a zo ennañ:
Isgenad Tenes
* Gwiñver Persia, Sciurus anomalus
Isgenad Sciurus
* Gwiñver rous, Sciurus vulgaris
* Gwiñver Japan, Sciurus lis
* Gwiñver gris, Sciurus carolinensis
* Gwiñver gris Mec'hiko, Sciurus aureogaster
* Gwiñver Collie, Sciurus colliaei
* Gwiñver Yucatán, Sciurus yucatanensis
* Gwiñver liesliv, Sciurus variegatoides
* Gwiñver Deppe, Sciurus deppei
* Gwiñver gellrous, Sciurus niger
* Gwiñver Peters, Sciurus oculatus
* Gwiñver Allen, Sciurus alleni
* Gwiñver gellrous Mec'hiko, Sciurus nayaritensis
* Gwiñver gris Arizona, Sciurus arizonensis
Isgenad Hesperosciurus
* Gwiñver gris ar c'hornôg, Sciurus griseus
Isgenad Otosciurus
* Gwiñver Abert, Sciurus aberti
Isgenad Guerlinguetus
* Gwiñver lost ruz, Sciurus granatensis
* Gwiñver Richmond, Sciurus richmondi
* Gwiñver Gwiana, Sciurus aestuans
* Sciurus gilvigularis
* Sciurus ignitus
* Sciurus pucheranii
* Sciurus stramineus
* Sciurus sanborni
Isgenad Hadrosciurus
* Sciurus flammifer
* Sciurus pyrrhinus
Isgenad Urosciurus
* Sciurus igniventris
* Sciurus spadiceus
# Sciolze

Sciolze zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Scipio Aemilianus

Scipio Aemilianus, e anv latin klok Publius Cornelius Scipio Aemilianus Africanus Numantinus (185 a-raok J.-K. – 129 a-raok J.-K.), anvet ivez Scipio Africanus ar yaouankañ, a oa ur c'honsul eus Henroma. Ren a reas diwezh seziz ha distruj Kartada e 146 a-raok J.-K., e-pad an Trede brezel punek, hag e penn ar senedourien a enebe ouzh ar Gracchi e 133 a-raok J.-K..

## Levrlennadur
### Mammennoù kozh

* Velleius Pat. i. 12;
* Florus ii. 15, 17, 18;
* Cicero, De oral. ii. 40.
* Polybius xxxv. 4, xxxix.;
* Appianus, Punica, 72, 98, 113-131, IIisp. 48-95, Bell. Civ. i. 19
* Ploutarc'hos, Aemilius Paullus, 22, Tiberius Gracchus, 21, C. Gracchus, 10; Gellius iv. 20, v. 19

### Oberennoù all

* A. E. Astin, Scipio Aemilianus (Oxford University Press, 1967)
* Warmington,B.H. Carthage, A History 242 (Barnes & Noble 1993) ISBN 1-56619-210-2
* Er pennad-mañ ez eus testennoù tennet eus 11vet embannadur an Encyclopædia Britannica, ur vammenn a zo en domani foran.
* Ward, Allen M., Heichelheim, Fritz M., and Yeo, Cedric A., A History of the Roman People, Prentice Hall, Upper Saddle River, New Jersey, 2003, 158.
* Evelyn Shirley Shuckburgh, M.A., "A History Of Rome" (Macmillian & Co., Ltd., London, 1898)