# Anvioù Jeruzalem

Dindan meur a anv eo bet anavezet Jeruzalem a-hed an amzer ha kemmañ a ra an doare ma vez graet eus ar gêr-mañ hervez a lec'h da lec'h, a yezh da yezh hag a sevenedur da sevenadur, pe c'hoazh a relijion da relijion hag anavezet e vez dindan 70 anv disheñvel zoken gant ar yuzevion/ezed nemetken.

## Anvioù er Bibl

Gant ar yuzevien hag ar gristenien ez eus bet implijet anvioù a gaver er Bibl.

### Salem

* Hebraeg ar Bibl שלם š-l-m "leun", "peurachu" hag ivez, ledanoc'h; "e peoc'h"
* Akadieg Urušalim
* Asirieg Uršalimmu
(Kevatal eo Ur(u) da Ir ("kêr unan bennak") en hebraeg ha n'eus netra da welet gant ar silabennoù Jeru- en anv Jeruzalem.)
* Gresianeg ar Bibl Σαλήμ Salēm, Σόλυμα Solyma
* Latin ar Bibl: Salem
* Arabeg ساليم Sālīm
* Hebraeg tiberiek שָׁלֵם Šālēm
* Hebraeg unvan שָׁלֵם Šalem
S(h)alem e oa anv ar gêr meneget e Levr kentañ an Testamant Kozh, Geneliezh da vare Abraham ma oa bet renet warni gant ar Melchizedek. Ur stumm diverret diwar Jeruzalem e c'hellfe bezañ.

### Jeruzalem

* Hebraeg ar Bibl ירושלם Yerushalaim, da lavaret eo "Hêrezh Salem" pe "Hêrezh ar peoc'h" sur a-walc'h
* Aramaeg eיְרוּשְׁלֶם Yərûšəlem
* Gresianeg ar Bibl Ιερουσαλήμ Hierousalēm, Ierousalēm, Ιεροσόλυμα Hierosolyma, Ierosolyma
* Sirieg ܐܘܪܫܠܡ Ūrišlem
* Latin ar Bibl Hierusalem
* Arabeg اورشليم Ūršalīm, Ūršalaym (Ūrušalīm, Ūrušalaym )
* Armenieg Երուսաղեմ / Erousałem
* Hebraeg tiberiek יְרוּשָׁלַםִ' / יְרוּשָׁלָםִ Yərûšāláim / Yərûšālāim
* Hebraeg unvan יְרוּשָׁלַיִם Yerushalaim
* Hen norseg Jorsala
* Ruseg Иерусалим / Iyerusalim
* Azeri Urşəlim
Jeruzalem eo an anv implijet an aliesañ er Bibl ha dindan ar stumm-mañ e vez anvet peurlisañ gant ar yuvezion. Anv brudetañ kêr an hini eo er C'hornôg a-bezh ivez dre vras. Implijet e vez ar stumm arabek heñvelstumm Ūršalīm gant Gouarnamant Stad Israel hag implijet e vez ivez ar stumm arabek-mañ e kenarroudoù biblek pe istorel resis. Meneget eo bet evit ar wezh kentañ an anv-mañ e lizhiri Amarna hag implijet evit ar wezh kentañ en hebraeg e Khirbet Beit Lei.
E gresianeg e oa bet kredet e teue rann gentañ an anv Hierousalēm eus ar memes orin hag ar ger gresianek hieros ("sakr") hag e hennorseg eo bet lakaet ar silabenn diwezhañ da glotaat gant ar ger -sala ("sal" pe "sal un azeuldi")

### Moriah

* Hebraeg ar Bibl מוריה m-w-r-y-h "dibabet eo/gant an Aotroù"
* Gresianeg ar Bibl Μώριας Mōrias
* Latin ar Bibl Moria
* Arabeg مريّا Muriyyā or Murayyā (?)
* Hebraeg tiberiek מוֹרִיָּה Môriyyāh
* Hebraeg unvan מוֹרִיָּה Moriyya
E Levr ar C'heneliezh e kaver an anv Moriah oc'h envel Menez an Templ d'ar mare na veve den ebet eno.

### Jebus

* Hebraeg יְבוּס Yevus "breset"
* Gresianeg ar Bibl Ιεβούς Iebous
* Latin ar Bibl Iebus
* Arabeg يبوس Yabūs
Jebus a oa anv Menez an Templ hag an trowardroioù da vare ar Roue David meneget en Testamant Kozh ha goude bezañ trec'h war Jebus e savas David kêr Jeruzalem eno da gêrbenn Israeliz.

### Sion

* Hebraeg ar Bibl ציון ṣ-y-w-n "uhelder"
* Gresianeg ar Bibl Σιών Siōn
* Latin ar Bibl Sion
* Sirieg ܨܗܝܘܢ Ṣehyôn
* Arabeg صهيون Ṣuhyūn
* Hebraeg tiberiek צִיּוֹן Ṣiyyôn
* Hebraeg unvan צִיּוֹן Ẓiyyon
Sion eo anv hengounel menez an Templ hag ar gêr tro-war-dro.

### Ariel

* Hebraeg ar Bibl אריאל ʼ-r-y-ʼ-l "Leon Elohim"
* Gresianeg ar Bibl Αριήλ Ariēl
* Arabeg اريئيل Arīʼīl
* Tiberian Hebrew אֲרִיאֵל ʼĂrîʼēl
* Hebraeg unvan אֲרִיאֵל Ariʼel
Ariel zo un anv barzhoniel evit Jeruzalem, s.o. Izaia 29:1-2, 7. Implijet e vez kentoc'h bremañ an anv-se pa vez anv eus kêr Ariel nepell eus Jeruzalem.

### Kêr David

* Hebraeg עיר דוד Ir David
Diwar anv ar Roue David bet diazezet kêr gantañ.

### Adonai-jireh

"An Aotroù a wel", hervez ar Vulgate e latin Dominus videt. En hebraeg a orin e kaver ar stumm "a welo" en amzer dazont mui an tetragrammaton e lec'h Adonai ("aotrou"). Abalamour d'ar reolenn hag a denn d'ar fed ma'z eo arabat distagañ anv Doue e vez distaget ez-hengounel an anv-mañ "Adonai-yir'eh" gant ar Yuvezion.

### Neveh Tzedek

נווה צדק "Glasvezeg ar Reizhder", d.s. e Levr Jeremiaz 31:22.

### Ir Ha-Kodesh

Hebraeg עיר של המקום הקדוש "Kêr al Lec'h Santel/ar Santelezh".

### Ir Ha-Kedoshah

Hebraeg העיר הקדושה "Ar Gêr Santel".

### Kêr ar Roue Meur

* Hebraeg קרית מלך רב kiryat melekh rav, d.s. e Salmoù 48:2.
* Gresianek koine πολις μεγαλου βασιλεως polis megalo basileus, d.s. e Mazhev 5:35}}.

## Islam
### Al-Quds

* Arabeg القدس al-Quds "An Hini Santel", القدس الشريف al-Quds aš-Šarīf "Al Lec'h Santel".
* Turkeg Kudüs
* Azeri Qüds
* Hebraeg tiberiek הַקֹּדֶשׁ HaKodesh "An Hini Santel"
* Hebraeg unvan הַקֹּדֶשׁ HaKodesh
* Perseg قدس Qods
* Ourdoueg قدس Kuds pe Kuds e Šarīf
* Hindeg कुद्स Kuds
Hiziv ec'h eo Al-Quds anv implijetañ ar gêr en arabeg hag ivez, dindan stummoù kemmet pe get, an hini implijetañ dre ar bed bet levezonet gant an islam dre vras. Ne oa ket bet implijet a-raok marevezh Buyid-Fatimid avat, ouzhpenn 300 vloaz goude ma oa bet trec'h an Arabed war Jeruzalem evit ar wezh kentañ. Kavout a reer ivez ar stumm hiroc'h al-Quds aš-Šarīf, bet implijet gant an Otomaned dreist-holl.

### Bayt al-Maqdis

* Arabeg بيت المقدس Bayt al-Maqdis, Bayt al-Muqaddas "Ti ar Santelezh"
Implijet e vez nebeutoc'h-nebeutañ en arabeg hiziv ar stummoù Bayt al-Maqdis pe Bayt al-Muqaddas, meneget e Hadith Sahih Muslim 234, 251.
* Perseg بيت مقدس Beit-e Moghaddas
* Ourdoueg بيت مقدس Bait-e Mukaddis
* Turkeg Beit-i Mukaddas
* Hindeg बैत ए मुकद्दस Bait-e Mukaddas

### Masjid al-Aqsa

* Arabeg المسجد الاقصى al-Masjid al-Aqsa, "Ar Voskeenn Bellañ"
* Persian اﻣﺴﺠﺪ ﺍﻗﺼﻰ Masjid-e Aqsa
* Ourdoueg اﻣﺴﺠﺪ ﺍﻗﺼﻰ Masjid-e Aksa
* Turkeg Aksa Mescidi
* Hindeg मस्जिद ए अक्सा Masjid-e Aksa
Meneget er C'horan Rannbennad 17 (Al-Isra), surat 1.

### Al-Balat

* Arabeg البلاط al-Balāṭ, anv barzhoniel ral. Amprest digant al latin palatium ("palez").

## Henroma
### Aelia Capitolina

* Latin Aelia Capitolina "Mons Capitolinus (Tiegezh) Aelius"
* Arabeg إيلياء, ʼĪlyāʼ
* Hebraeg tiberiek אֵילִיָּה קַפִּיטוֹלִינָה ʼÊliyyāh Qappîṭôlînāh
* Hebraeg unvan אֵילִיָּה קַפִּיטוֹלִינָה Eliyya Qappitolina
Aelia Capitolina eo an anv bet roet da Jeruzalem gant ar Romaned goude ma oa bet skarzhet ar yuzevion. Dave a ra an anv eus Aelius hag an azeuldi e enor an doue Yaou bet savet war dismantroù Templ Jeruzalem. Implijet e oa bet ur stumm arabekaet ʼĪlyāʼ a-wezhioùigoù er Grennamzer ha meneget e vez ivez ar stumm-se en ur re Hadith.