OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Johann Georg

Johann Georg zo un anv-badez kevrennek alamanek , savet diwar Johann ha Georg.

## Tud

* Johann Georg (Ortenburg) (1686−1725), Kont Ortenburg (1702–1725)
* Johann Georg (Brandenburg) Markgraf ha Priñs-Dilenner Brandenburg (1571–1598)
* Johann Georg von Herberstein (1591−1663), eskob Regensburg
etre 1662 ha 1663
* Johann Georg (Hohenzollern-Hechingen) (1577–1623), Kentañ priñs Hohenzollern-Hechingen

### Anhalt-Dessau

* Johann Georg I. (Anhalt-Dessau), Piñs Anhalt-Dessau (1603–1618)
* Johann Georg II. (Anhalt-Dessau), Priñs Anhalt-Dessau (1660–1693)

### Sachsen

* Johann Georg I. (Sachsen), Dug ha Priñs-dilenner Saks (1611–1656)
* Johann Georg I. (Sachsen-Eisenach), Dug Sachsen-Eisenach (1672–1686)
* Johann Georg II. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1656–1680)
* Johann Georg II. (Sachsen-Eisenach), Dug Sachsen-Eisenach (1686–1698)
* Johann Georg III. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1680–1691)
* Johann Georg IV. (Sachsen), Dug ha Priñs-Dilenner Sachsen (1691–1694)
* Johann Georg (Sachsen-Weißenfels), Dug Sachsen-Weißenfels (1697–1712)
# Johann Iañ von Sachsen (1801-1873)

Johann Iañ von Sachsen (1801-1873) a voe Roue Sachsen etre 1854 ha 1873. Daoust ma oa a-du gant Aostria e rankas unaniñ e rouantelezh gant an Impalaeriezh alaman.
Mab e oa da Masimilian von Sachsen (1759-1838) ha d'e bried kentañ Carolina di Borbone-Parma (1770–1804). E dad a oa mab da Friedrich Christian, Dilenner Sachsen. E vamm Caroline, a oa merc'h da Ferdinando Iañ Parma (1751-1802), dug Parma, ha nizez d'an impalaerez Maria Theresia.

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e voe e 1822 da Amalie Auguste Bavaria, merc'h da Masimilian Iañ Jozeb, roue Bavaria‎. Bugale o doe:
* Marie Auguste Friederike von Sachsen (1827-1857)
* Albert Iañ von Sachsen (1828-1902), roue Sachsen
** dimezet e 1853 da Carola von Wasa
* Elisabeth von Sachsen (1830-1912)
** dimezet e 1850 da Ferdinand Maria Savoia-Carignan, Dug Genoa
* Friedrich August Ernst von Sachsen (1831-1847)
* Georg Iañ von Sachsen (1832-1904), roue Sachsen
** dimezet e 1859 d'an Infantez Maria Anna Portugal (1843-1884)
* Maria Sidonia von Sachsen (1834-1862)
* Anna von Sachsen (1836-1859)
** dimezet e 1856 d'an Dug-meur Ferdinando IV Toskana
* Margarete von Sachsen (1840-1858)
** dimezet e 1856 da Karl Ludwig von Österreich, arc'hdug Aostria
* Sophie Marie von Sachsen (1845-1867)
** dimezet e 1865 d'an Dug Karl Theodor in Bayern
# Johann Friedrich von Braunschweig-Calenberg

Johann Friedrich von Braunschweig-Calenberg a oa dug Braunschweig-Lüneburg.
# Johann Georg Wagler

Johann Georg Wagler, bet ganet d'an 28 a viz Meurzh 1800 e Nürnberg (Bavaria, Alamagn a-vremañ) hag aet da Anaon d'an 23 a viz Eost 1832 e Moosach (nepell diouzh München), a oa ul loenoniour alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Urzhiadoù

* A : Anseriformes,
* O : Otidiformes.

### Genadoù

* A : Atlapetes,
* C : Callipepla, Cercibis, Chamaepetes, Charmosyna, Ciccaba, Copsychus, Coracopsis,
* D : Deroptyus, Diglossa,
* E : Eclectus, Eos, Eudocimus,
* G : Geococcyx, Geronticus, Guttera,
* H : Hydralector, Hydrophasianus, Hydropsalis,
* I : Ithaginis,
* J : Junco,
* M : Metopidius,
* N : Nymphicus, Nothura,
* P : Peltops, Phimosus, Pionus, Polytelis, Prioniturus, Psarocolius, Pternistis,
* S : Sittace, Syrmaticus,
* T : Tanygnathus, Theristicus, Toxostoma, Triclaria.

### Spesadoù

* A
    Acridotheres fuscus, Ardea intermedia, Asio stygius (Toud ar Stiks), Atlapetes pileatus,
* B
    Basilornis corythaix, Botaurus pinnatus (bongorz Suamerika) ha poiciloptilus (bongorz Aostralia), Burhinus bistriatus (bourlagad div rizenn),
* C
    Campethera punctuligera, Celeus castaneus, Chiroxiphia lanceolata, Chrysocolaptes haematribon, Crypturellus parvirostris, Cyanopsitta spixii, Cyanoramphus erythrotis (†),
* D
    Dendropicos obsoletus, Diglossa baritula, Dryobates scalaris,
* E
    Egretta ardesiaca (herlegon du), Euphagus cyanocephalus,
* G
    Glaucidium gnoma, Gorsachius leuconotus (kerc'heiz-noz kein gwenn),
* I
    Icterus croconotus, gularis, leucopteryx, melanopsis, mesomelas, pectoralis ha pustulatus, Ixobrychus sturmii (bongorz Sturm),
* J
    Junco phaeonotus, Jynx ruficollis (penngamm gouzoug rous),
* L : Leucophaeus pipixcan (gouelanig Franklin),
* M
    Megascops trichopsis, Melanerpes aurifrons (speg tal aour), hyopopolius ha radiolatus, Molothrus aeneus,
* O
    Oreopholus ruficollis, Ortalis canicollis, poliocephala, ruficeps ha vetula,
* P
    Patagioenas flavirostris, Penelope pileata ha purpurascens, Picumnus cinnamomeus, Psittacara euops, Pyrrhura lepida,
* T
    Tauraco corythaix (tourako Knysna), Treron fulvicollis, Turtur chalcospilos,
* U : Urocissa ornata,
* V
    Vanellus macropterus (kornigell Java †), Veniliornis spilogaster.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Wagler e metoù al loenoniezh.
* ↑ Pe penngamm gouzoug ruz.
# Johann Friedrich Struensee

Johann Friedrich, kont Struensee (Halle, 5 a viz Eost 1737 – Kopenhagen, 28 a viz Ebrel 1772), a oa ur mezeg hag ur politiker danat a orin alaman. Anvet e oa bet da vezeg ar roue Christian VII a oa o treiñ da foll. Da guzulier-Stad e voe anvet ivez, ha klask a reas diskar boazioù kozh : ar servelezh, ar jahinerezh, ar vac'h abalamour d'an dle.
Dimezet e oa bet ar roue e 1766 d'ar briñsez alaman Caroline Mathilde von Hannover (1751-1775), ur verc'h-vihan da George II, roue Bro-Saoz, ha hi 15 vloaz. Moarvat ne ouie ket he breur, George III, roue Bro-Saoz war-lerc'h o zad-kozh, e oa kollet e spered gant e vreur-kaer.
Dilezel e bried a eure ar roue da vont da redek fouzhlec'hioù e gêr-benn gant ar gourtizanez Støvlet-Cathrine. Laosket en doa ar galloud etre daouarn e vezeg Struensee, hag a renas ur politikerezh levezonet gant mennozhioù nevez ar Sklêrijennoù. Kement-se a zisplije kaer d'an noblañsed ,a glaskas e ziskar.
Buan a-walc'h e oa bet troet ar rouanez Caroline-Mathilde gant mezeg he fried. Un irienn a voe savet gant an noblañs. Harzet ha dibennet e voe ar c'hont mezeg war leurgêr vras Kopenhagen. Kuit e voe kaset ar rouanez da di he dimezell a enor, ar gontez Louise von Plessen, a oa o chom e Celle e Dilennouriezh Braunschweig-Lüneburg, hag eno e varvas tri bloaz goude, e 1775.
E 2000 e oa bet embannet ar romant danek Prinsesse af blodet savet gant at skrivagnerez Bodil Steensen-Leth (1945-) diwar-benn tonkadur skrijus an teir zudenn istorel-se. Azasaet eo bet an oberenn evit ar sinema gant ar filmaozer danat Nikolaj Arcel (1972-) : deut eo er-maez En kongelig affære e miz Meurzh 2012.
* Caroline Mathilde (Jens Juel, 1771)
* Oaled ar roue Christian VII (Kristian Zahrtmann, 1873)
* Struensee harzet (Illustreret Danmarkshistorie for folket, 1915)
# Haucourt-en-Cambrésis

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Haucourt-en-Cambrésis |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Haucourt-en-Cambrésis en Arondisamant Cambrai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Cambrai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Caudrésis-Catésis |
| Kanton | Clary |
| Kod INSEE | 59287 |
| Kod-post | 59191 |
| Maer | Jean-Michel Cantillon |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,57 km² |
| Led | 50° 06' 18" Norzh |
| Hed | 03° 20' 33" Reter |
| Uhelder kreiz | 127 m |
| Uhelder bihanañ | 83 m |
| Uhelder brasañ | 130 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 199 (2007) |
| Stankter | 55 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Haucourt-en-Cambrésis a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ: Haucourt-en-Cambrésis a voe unan eus tachennoù Emgann Le Cateau-Cambrésis e miz Eost 1914.
* Eil brezel-bed: ur c’harr-nij (Bristol Type 142/L, Blenheim Mk., marilhet L9184 ha kodet DX-?) eus Aerlu ar Rouantelezh-Unanet a gouezhas e Haucourt-en-Cambrésis d’an 22 a viz Mae 1940 e-pad Emgann Arras; lazhet e voe an tri nijour a oa ennañ ; douaret e voent e bered ar gumun.
* 9 a viz Here 1949: Haucourt a zo adanvet Haucourt-en-Cambrésis.
* 1añ a viz Genver 1973: kendeuzet eo kumunioù Ligny-en-Cambrésis ha Haucourt-en-Cambrésis d’ober ur gumun nevez : Ligny-Haucourt
* 1añ a viz Meurzh 1997: divodet eo ar gumun nevez d’ober an div gumun a-gent, Ligny-en-Cambrésis ha Haucourt-en-Cambrésis.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik, 1865-1875.
* Un tour a chom eus ar c'hastell eus an XII$^{vet}$ kantved.

### Bezioù-brezel ar C'hommonwealth e bered ar gumun:Haucourt Communal Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 45 |
| Hollad | '45 |
Implijet e voe ar vered e-pad ar Brezel-bed kentañ, da gentañ e miz Eos 1914, e-pad Emgann Le Cateau-Cambrésis. Un darn vat eus ar re varv a zo chomet dianav. Tri nijour a voe douaret er vered e penn-kentañ an Eil brezel-bed.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Jean-Michel Cantillon | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* 1 2 WW1 Cemeteries
* 1 2 Traces of World War 2
* ↑ Catho Cambrai
* ↑ Tourismr en Cambrésis
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Haucourt (Pas-de-Calais)

Kumunioù Frañs :
| Anv | Haucourt |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62414 |
| Kod post | 62156 |
| Maer | Philippe Dubus |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 6,06 km² |
| Led | 50° 14' 54" Norzh |
| Hed | 02° 57' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 50 m |
| Uhelder bihanañ | 48 m |
| Uhelder brasañ | 86 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 224 (2007) |
| Stankter | 36 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Haucourt a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2008 | Marie-Claude Savary |
| Meurzh 2008 | Meurzh 2014 | Philippe Dubus |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hauptsturmführer

Hauptsturmführer (berradur Hstuf.) a oa ur renk soudard er strollad Nazi hag a oa implijet e meur a aozadur Nazi evel an SS, NSKK pe NSFK. Ar renk a Hauptsturmführer a oa ur renk etre ha kevatal e oa d'ar renk kabiten (Hauptmann) el lu alaman pe el luioù all.

## Ardamezioù

* Ardamez skoaz
* Ardamez unwisk
* Touellguzh milourel
# Haubourdin

Haubourdin :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Haubourdin (pennlec'h) |
| Kod kumun | 59286 |
| Kod post | 59320 |
| Maer Amzer gefridi | Bernard Delaby 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Lille Métropole Communauté urbaine |
| Lec'hienn web | www.haubourdin.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 14 556 ann. (2020) |
| Stankter | 2 741 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 17 m — brasañ 35 m |
| Gorread | 5,31 km² |
| kemmañ |
Haubourdin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall. Pennlec'h Kanton Haubourdin eo.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Maclou

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Haudenosaunee

Haudenosaunee a zo anv ur c'hevre meuriadoù Indianed anavezet ivez gant an anv gallek Iroquois (stumm a vez graet gantañ ivez e saozneg) pe Irokezed e brezhoneg, an anv diwezhañ-mañ a zeu eus an algonkineg (bez' e oa an Algonkined enebourien d’an Haudenosaunee hag a-du gant ar Frañsizien). Ar ger Haudenosaunee a dalvez Pobl a sav un ti hir. Hiziv an deiz e vezont kavet a bep tu d'an harzoù a zisparti Kanada diouzh ar Stadoù-Unanet, e proviñsoù Ontario, Kebek, hag e Stad New York.

## Pobladoù ar C'hevre

| Anv saoznek | Anv er yezh orin | Talvoudegezh | Bro er XVIIvet hag en XVIIIvet kantved |
| Seneca ¹ | Onondowahgah | Poblad an Dorgenn Veur | Lenn Seneca ha Stêr Genesee |
| Cayuga ¹ | Guyohkohnyoh | Poblad ar C'heun Veur | Lenn Cayuga |
| Onondaga ¹ | Onundagaono | Poblad an Torgennoù | Lenn Onondaga |
| Oneida ¹ | Onayotekaono | Poblad ar Maen-sav | Lenn Oneida |
| Mohawk ¹ | Kanien'kéhaka | Poblad ar Maen-tan | Stêr Mohawk |
| Tuscarora ² | Ska-Ruh-Reh | Poblad a wisk krezioù | Eus North Carolina, diazezet etre Oneidas hag Onondagas |
          Notenn 1: Ezel eus ar Pemp poblad orin (eus ar c'hornaoueg d'ar reter)
          Notenn 2: C'hwec'h poblad (e 1720)

## Poblañs

War-dro 75,000 a dud a zo er pobladoù-se, 45,000 e Kanada ha 30,000 er Stadoù-Unanet.

## Yezh

N'eus nemet 5% eus an Haudenosaunee a-gement a oufe o yezh, eus rummad an irokezeg.
Poblad Poblañs anv ar yezh yezher=dregantad
* Cayuga 10.000 Goyogo̱hó:nǫ’ 62=0.62%
* Mohawk 35.000 Kanien'keha 3.433=9.81%
* Oneida 14.000 Onʌyota’a:ka 160=1.14%
* Onondaga 1.200 Onǫda’géga’ 17=1.42%
* Onodowohgah 15.000 Onödowága 25=0.17%
* Tuscarora 1.000 Skarù∙rę’ 12=1.2%
** hollad an Haudenosaunee 76,200 Rotinonhsón:ni 3,709=4,86%
Ur seizhvet yezh irokezek a zo:
* Cherokee 308,132 Tsalagi 22,500=7.30%

## Banniel

Banniel modern an Haudenosaunee a zispak arouez kozh unaniezh ar pemp meuriad kentañ: Gouriz Hiawatha hag a sav da gen kozh ha 400 vloaz (savet e oa bet ar c'hevre e 1570).
# Haulchin (Norzh)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Haulchin |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Haulchin en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de la Porte du Hainaut |
| Kanton | Valenciennes-Kreisteiz |
| Kod INSEE | 59288 |
| Kod-post | 59121 |
| Maer | Marie-Claire Bailleux |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,15 km² |
| Led | 50° 19' 07" Norzh |
| Hed | 03° 26' 15" Reter |
| Uhelder kreiz | 42 m |
| Uhelder bihanañ | 27 m |
| Uhelder brasañ | 72 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 370 (2007) |
| Stankter | 460 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Haulchin |
Haulchin a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Haumea

Haumea, eus hec'h anv leun (136108) Haumea (arouez: ), eo ar pevare brasañ planedenn-gorr anavezet eus Koskoriad an Heol. Dizoloet eo bet e 2005, ha div loarenn he deus d'an nebeutañ: Hi'iaka ha Namaka. N'eo ket krenn he stumm, met un elipsoid kentoc'h. Un draezenn dreuzneizhanat eo.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* ↑ JPL/NASA (2015-04-22). What is a Dwarf Planet?.
# Haucourt

Haucourt zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall.
* Haucourt (Oise), kumun e departamant Oise
* Haucourt (Pas-de-Calais), kumun e departamant Pas-de-Calais
* Haucourt (Seine-Maritime), kumun e departamant Seine-Maritime
* Haucourt-en-Cambrésis, kumun e departamant Nord
* Haucourt-Moulaine, kumun e departamant Meurthe-et-Moselle
# Hauru no ugoku shiro

Hauru no ugoku shiro (ハウルの動く城 "Kastell-fiñv Hauru") zo ur film bevaat japanat sevenet e 2004 gant Hayao Miyazaki evit ar Studio Ghibli, azasaet diwar Howl's Moving Castle, ur romant gant ar Saozez Diana Wynne Jones e 1986.
Kontañ a ra istor Sophie, ur plac'h 18 vloaz, zo milliget gant Sorserez al Lanneier goude bezañ en em gavet gant Hauru, ur paotr yaouank a fell dezhañ chom dizalc'h en ur vro tapet en ur brezel kriz. Sophie a zeu da vezañ ur vaouez 90 vloaz ha mont a ra da chom da gastell Hauru evit diskoulmañ ar sekredoù a zo kaoz dezhi ha da Hauru bezañ milliget.
# Indez-Sina

Indez-Sina pe Ledenez Indez-Sina zo ul ledenez eus Azia e su Sina hag e reter India. Gronnet eo er c'hornôg gant Pleg-mor Bengal, mor Andaman ha Strizh-mor Malaka hag er reter gant Mor Sina ar Su. Hervez an hengoun e oa bevennet gant genaouioù ar Ganga er c'hornôg. Emañ dindan ar broioù da-heul :
* Birmania
* Kambodja
* Laos
* Singapour
* Thailand
* Viêt Nam
* Ledenez Malaysia, da lâret eo Stadoù Johor, Kedah, Kelantan, Melaka, Negeri Sembilan, Pahang, Perak, Penang, Selangor ha Terengganu, distrigoù kevredadel Kuala Lumpur ha Putrajaya.
Alies e vez implijet an anv « Indez-Sina » evit ober anv eus trevadenn gozh Indez-Sina c'hall. Gwezhall e veze implijet a-wezhioù an droienn Indez-Sina Breizh-Veur evit komz eus Birmania e grez an trevadennoù.

## Notennoù

* ↑ [Dictionnaire géographique universel contenant la description de tous les lieux du globe intéressans sous le rapport de la géographie physique et politique, de l'histoire, de la statistique, du commerce, de l'industrie, etc], 1830, VII p. 596 et passim
# Indez ar Sav-heol Spagnol

Indez ar Sav-heol Spagnol (Indias orientales españolas e spagnoleg) eo an tiriadoù e dalc'h Spagn en Azia hag Okeania etre 1565 ha 1898.
Enno e oa:
* Filipinez
* Guam
* Inizi Mariana
* Inizi Caroline
* ha darnoù eus Formoza ha Maluku.
E Cebu e oa sez ar gouarnamant a-raok bout kaset da gêr Manila. Etre 1565 ha 1821 e oant gouarnet eus Kêr Mec'hiko.
# Indezeuropeg

indezeuropeg indez-germaneg (nebeut pe morse lavaret) :
| Douaroniezh: | Europa hag Azia |
| Renkadur genel: | Unan eus ar Familhoù yezh pennañ er bed |
| Disrannadurioù: | Yezhoù indezeuropek Yezhoù keltiek Yezhoù italek Yezhoù germanek Yezhoù slavek Yezhoù tokharek Yezhoù gresianek Yezhoù indeziranek |
| Yezhoù indezeuropek ||

## Orin

William Jones a oa en India o studiañ reizh kozh India. Ret e oa dezhañ studiañ ar yezh ivez evit kompren muioc'h an danvez se. Ha kavet ez eus bet gantañ kalz a heñvelderioù etre sañskriteg, latin ha saozneg. Soñjal a reas neuze e oa an hevelep orin gant an teir yezh.

## Skouerioù

| Saozneg | Sañskriteg | Latin |
| three | trayas | tres |
| seven | sapta | septem |
| eight | ashta | octo |
| nine | nava | novem |
| snake | sarpa | serpens |
| king | raja | regem |
| god | devas | divus ("doueel") |
| | Tad | Breur |
| Sañskriteg | pitar | bhratar |
| Latin | pater | frater |
| Gresianeg | pater | phrater |
| Spagnoleg | padre | |
| Galleg | père | frère |
| Saozneg | father | brother |
| Goteg | fadar | |
| Norseg | fa∂ir | |
| Alamaneg | Vater | Bruder |
| Nederlandeg | vader | broeder |
| Heniwerzhoneg | athir | brathair |
| Henslaveg | | bratu |

## Gwelet ivez

* Roll gwrizioù indezeuropek
* Yezhoù indezeuropek
# India (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
India a c'hall bezañ :
* ur vro, India
* India e spagnoleg, anv graet eus ur vaouez eus Amerika (Indio eus ur gwaz), ha diwar-se al lesanv roet da veur a vaouez:
** La India, anv-micher Linda Bell Viera Caballero, kanerez puertorikan
** La India de Oriente, anv-micher Luisa María Hernández, kanerez kuban.
* Índia (albom), un albom gant ar ganerez vrazilian Gal Costa.
# Indez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur rannbarzh eus Su ha Gevred Azia eo an Indez, anv stag ouzh amzer an dizoloiñ bed hag an trevadenniñ gant an Europeaned. Anvet e vezent Indez ar Sav-Heol ivez, pa veze graet ivez Indez ar C'huzh-Heol eus Amerika. Indeziz (unander: Indezad) pe Indezidi (unander: Indeziad) a vez lâret eus an dud. Mont a rae ar rannved-se eus harzoù Pers hag Afghanistan betek ar Filipinez hag Indonezia a-vremañ (war-bouez Papoua ar C'hornaoueg a zo e Melanezia). Indez-Sina a veze lakaet en Indez ivez, da lavaret eo e klot dre vras Indez ar Sav-Heol gant ar pezh a zo Iskevandir Indez bremañ mui Azia ar Gevred.

## Islodennoù

Digejet e vez:
* Indez Breizh-Veur (British India pe British Raj), hag a vez graet iskevandir Indez anezhi c'hoazh pand eo ul lodenn vras eus Azia. Nav stad zo bet krouet eno :
** Republik Bangladesh (krouet e 1971)
** Rouantelezh Bhoutan
** Republik India (krouet e 1947)
** Rouantelezh Nepal
** Republik Pakistan (krouet e 1947)
** Sri Lanka (a oa anvet Selan en amzer-hont)
** Sikkim, bet staget ouzh India abaoe
** Maldivez
** Birmania (ne vez ket lakaet bepred en Iskevandir Indez)
* Indez Breizh-Veur ar Reter (East British Indies) eo an anv a veze roet da Valaysia a-vremañ.
** Malezia
** Sarawak
** Norzh Borneo Breizh-Veur
** Brunei
* Indez ar Sav-heol Spagnol (Indias orientales españolas), anv roet d'ar Filipinez ha d'an tiriadoù nes e dalc'h Bro-Spagn.
* Indez an Izelvroioù, anv roet d'ar pezh a zo Indonezia bremañ (war-bouez Papoua ar C'hornaoueg).

## Loened

* yar-Indez (ha kilhog-Indez evit ar par). Dave a ra an anv-mañ da Indez ar C'huzh-Heol.
* razh-Indez. Dave a ra an anv-mañ da Indez ar C'huzh-Heol.
* gavial Indez

## Plant ha frouezh

* koad Indez
* kistin-Indez

## Douaroniezh

* Meurvor Indez
* Indez-Sina

## Gwelet ivez

* Indez ar C'huzh-Heol

## Daveennoù ha notennoù

* ↑ Gregor Rostrenenn, Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, 1732, p. 526a; Roparz Hemon, Nouveau dictionnaire breton-français, 1978, p. 395.
* ↑ Gregor Rostrenenn, Dictionnaire françois-celtique ou françois-breton, 1732, p. 526a.
# Indez-Sina c'hall

Indez-Sina c'hall (Indochine française e galleg, Đông Dương thuộc Pháp e vietnameg) a oa un drevadenn, krouet gant ar velestradurezh trevadennel c'hall, hag a badas eus 1887 da 1954.
Enni e oa:
* Tonkin, Annam ha Kochin-Sina dindan aotrouniezh stad ar Viêt Nam (memes tiriad ha hini Republika Sokialour ar Viêt Nam hiziv an deiz)
* Laos
* Kambodjia.
An aliesañ e vez lâret "Indosina" evit termeniñ an hollad-se met an dra-se a gas ur c'hemmesk gant Indez-Sina douaroniel hag a dermen ar broioù lec'hiet etre India ha Sina. Da lâret eo ar broioù-se ha Birmania, Thailand, hag ul lodenn eus Malaysia.

## Pennadoù kar

Afrika & Meurvor Indez : Maghrib (Aljeria, Maroko, Tunizia) • Inizi Arguim (a-vaez da Varoko) • Afrika C'hall ar C'hornôg (Aod-an-Olifant, Dahomey, Soudan c'hall (Mali), Ginea C'hall, Maouritania, Niger, Senegal, Volta-Uhel) & Togo c'hall & Enez James (Gambia) • Afrika ar C'heheder C'hall (Tchad, Gabon, Kreiz Kongo, Oubangui-Chari) • Aod C'hall ar Somalied • Komorez (Anjouan) • Madagaskar • Inizi Mascareigne : Enez Frañs (Moris) & Sechelez
An Amerikaoù (Trevadennoù gall en Amerika) : Frañs Nevez (Akadia, Louiziana, Kebek, An Douar-Nevez) • Inini • Berbice • Haiti & Santo Domingo • Tobago • Inizi Gwerc'h (darn)
Azia : Alaouit • Proviñs Hatay • Sri Lanka • Indez Frañs (Chandernagore, Aod Koromandel • Chennai • Malabar, Mahe, Pondichery, Karaikal, Yanaon) • Kwangchowan (Sina) • Indez-Sina (Annam, Kochinchina, Kambodja, Laos, Tonkin), Liban, Siria.
Antarktika & Oseania: Kaledonia-Nevez • Hebridez Nevez (Vanuatu hiziv) • Frañs Antartika
II- Tiriadoù ha perc'henniezhioù tramor a-hiziv
# Indez Breizh-Veur

Graet e vez Indez Breizh-Veur (British India e saozneg) eus an tiriadoù eus Iskevandir Indez e dalc'h kompagnunezhioù saoz (evel an East India Company) pe ar Gurunenn saoz etre 1612 ha 1947.
# India Pale Ale

India Pale Ale (berraet e IPA) zo ur seurt bier saoz hag a oa bet krouet evit bezañ gwerzhet en India, da vare Impalaeriezh an Indez.
# Hemicircus

Hemicircus :
| Hemicircus canente, luc'hskeudennet e Park broadel Khao Yai (Thailand). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Anv skiantel ||
| Hemicircus Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Hemicircus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ spesadoù speged, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Hemicircus canente,
* Hemicircus concretus
** H. c. concretus ha H. c. sordidus.
Daou (2) isspesad en holl : o c'havout a reer en Azia ar gevred.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Picidae/Hemicircus (lennet e-barzh d'an 10 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.