OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Ligeraosant

Ligeraosant :
| Al Liger e Ligeraosant. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Loireauxence |
| Bro istorel | Bro-Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Kastell-Briant-Ankiniz |
| Kanton | Ankiniz |
| Kod kumun | 44213 |
| Kod post | 44370 |
| Maer Amzer gefridi | Claude Gautier 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | KK Bro Ankiniz |
| Bro velestradurel | Bro Ankiniz |
| Lec'hienn Web | http://www.loireauxence.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 533 ann. (2020) |
| Stankter | 64 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 26′ 22″ Norzh 1° 01′ 29″ Kornôg / 47.4394669, -1.0248184 |
| Uhelderioù | bihanañ 7 m — brasañ 94 m |
| Gorread | 118,28 km² |
| Ligeraosant ||
| kemmañ |
Ligeraosant (Loireauxence e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ankiniz e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Belenieg, Chapel-ar-Salver, Kerrouz ha Gwared.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Belenieg
* Kastell La Jaillière
* Iliz Kerrouz
* Pont Gwared dreist al Liger

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 12 Genver 2016 | → bremañ | Claude Gautier | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Diaz-titouroù KerOfis gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ « Claude Gautier maire de Loireauxence », Ouest-France, 12 Genver 2016.
# Lightweight Helmet

Lightweight Helmet :
| Soudarded an USMC o tougen al Leightweight Helmet e Filipina e 2006. ||
| Liv | Gwer olivez |
| Materi | Kevlar |
| kemmañ |
Al Lightweight Helmet pe LWH (Tok-harn lijer) a vez graet eus an tok-harn implijet gant ar United States Marine Corps o kemer plas hini an tok-houarn brezel PASGT.
Diaes ez eo d'un den nann arbenikaet da welet an diforc'hioù etre an tok-harn PASGT hag al Leightweight helmet ken tost an eil eus egile. Er-maez eus an UMSC e vez graet Fritz helmet (Tok-houarn alaman Stahlhelm) pe c'hoazh K-pot dre ma z'eo savet gant kevlar nemetken.

## Diforc'hioù gant ar PASGT

Pouneroc'h ez eo an tok-harn Lightweight helmet evit reoù all lu ar Stadoù-Unanet. Brasoc'h ez eo pezh a zegas un difenn gwelloc'h evit an hini kozh PASGT.
Bez ez eus un tamm difenn a-dreñv evit ar choug pe V-neck ar pezh a zegas ivez un aezamant da vezañ gwisket ha da chom en e blas memes pa fiñv trumm ar soudard.
An LWH a zo bet lakaet evel dafar e fin ar bloavezh 2003 hag a gemeras plas ar PASGT adal ar bloavezh 2009.
Evel an tok-houarn PASGT al liv a zo unan gwer olivez.
# Ligi-Atherei

Ligi-Atherei (Lic-Aterei en okitaneg; Licq-Athérey e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e kanton Atharratze-Sorholüze, e departamant ar Pyrénées-Atlantiques er rannvro Aquitaine.
# Liginaga-Astüe

Liginaga-Astüe (Laguinga-Restoa en okitaneg; Laguinge-Restoue e galleg hag ent-ofisiel), zo ur gumun eus Zuberoa, en Iparralde Euskal Herria, e Kanton Atharratze-Sorholüze e departamant gall ar Pyrénées-Atlantiques er rannvro Aquitaine.
# Lignana

Lignana zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Lignez

Hollad diskennidi ar bevien eo al lignez kemeret he fenn diwar nep a hinienn. Un dalvez dibar a zo d'ar ger pa vez kaoz eus lignezoù ar pennoù bras, en o zouez ar roueed, ar brientinion ha, dre vras, tud an noblañs. Evit studiañ lignezoù an dud ez eus ur skiant anvet al lignezouriezh. Emañ al lignezourien o blediñ war roudoù an dud varv a c'hellfe bezañ chomet ken e savont taolennoù-lignez hag e reont ar micher evit adkavout piv eo hêr da biv hag evit dudi an dud veo ivez.

## Sell ivez

* Lignez denel
* Lignez gwer
* Lignez (marc'hadouriezh)
# Kalvennig c'hlas

Kalvennig c'hlas :
| Ur galvennig c'hlas. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Paridae |
| Genad : | Cyanistes |
| Anv skiantel ||
| Cyanistes caeruleus (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar galvennig c'hlas (liester : kalvenniged glas)$^,$ a zo ur spesad golvaneged bihan, Cyanistes caeruleus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Parus caeruleus (kentanv) da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Doareoù pennañ

Bihanoc'h eo eget ar pennglaou.

## Boued

Debriñ a ra amprevaned e-pad an hañv ha had e-pad ar mareoù all.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an nav isspesad anezhañ :
* Cyanistes caeruleus balearicus, e Mallorca,
* C. c. caeruleus, (Linnaeus, 1758), eus hanternoz, kreiz ha reter Europa da gornôg ha hanternoz Azia Vihanañ,
* C. c. calamensis, e kreisteiz Gres, Kikladez, Kreta hag Enez Rodos,
* C. c. obscurus, en Inizi breizhveuriat,
* C. c. ogliastrae, el Ledenez iberek, Korsika ha Sardigna,
* C. c. orientalis, er gevred d'al lodenn europat eus Rusia,
* C. c. persicus, e mervent Iran,
* C. c. raddei, e hanternoz Iran,
* C. c. satunini, e Krimea, er C'haokaz, reter Turkia ha gwalarn Iran.
Ober a ra e annez er c'hoadoù, el liorzhoù hag er girzhier.

## Liammoù diavaez

* (en) Cyanistes caeruleus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cyanistes caeruleus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Skeudennoù

* E Rumia (Polonia).
* E Rumia (Polonia).
* Cyanistes caeruleus

## Sell ivez

* Rummad al laboused renket hervez o anv boutin
* Rummad al laboused renket hervez o anv skiantel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 856b.
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cyanistes caeruleus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kalvar Tregastell

E bourk Tregastell, e Bro-Dreger, departamant Aodoù-an-Arvor, ez eus ur c'halvar a zo hep e bar e Breizh. E 1872 e voe savet war dorgenn Krec'h Lest diwar intrudu an abad Boujet, a oa person e Tregastell etre 1866 ha 1877.

## Istor

Goude diskar ar Republik e 1872 en devoa santet an abad Boujet e oa ret difenn ar relijion ha stourm ouzh ar mennozhioù republikan gant doareoù nevez. Lakaat sevel ur c’halvar bras e Krec’h Lest war ur garreg c’hreunvaen nepell diouzh an iliz parrez a oa e soñj. Berniet e voe mein eus maner Kerlavos a oa kouezhet en e boull ha degaset reoù all eus ar mengleuzioù tro-war-dro ivez. Pa vankas arc’hant d'an abad e ouias mont davet e bobl da zastum peadra da baeañ ar vein hag ar vicherourien, ha zoken e kredas mont betek prezidant ar Republik C'hall da c’houlenn digantañ reiñ un tamm arc’hant dezhañ da sevel ar c'halvar. Hemañ avat a reas goap outañ.

## Deskrivadur

Mein sec'h eo ar savadur, a zo ur chapel-gev-iliz gouestlet da Itron-Varia-an-Druez ; un hentig anvet Hent ar Baradoz a gas eus traoñ ar c’halvar d'e grec’h en ur droidellañ betek ar savenn m'emañ sichenn ur groaz vras e greunvaen Kersanton kizellet gant Yves Hernot an Henañ e Lannuon. Meur a gustod zo : en unan emañ delwenn greunvaen ur c'houer daoulinet, ur bal en e zorn ; er su ez eus unan all m'emañ delwenn goad ar Galon-Sakr ; er c'hustodoù all emañ delwennoù sant Laorañs, sant Erwan ha sant Frañsez Zavier.
A-hed an hentig ez eus plakennoù engravet enne krennlavarioù ha komzoù a furnez e brezhoneg.

### E traoñ ar savadur

   Doue pinvîk en madelezh, En-kreiz ar brasañ dienez, Gant aluzen ar Vretoned, En deus ar c'halvar-mañ savet.

### En ur sevel gant diri ar c'halvar

* Ur labourer a fe pehini a heuilh lezenn Doue ervat, a zo gwell evit an dud desket kaer ha glorus, pere a dremen o amzer holl o sellet ouzh ar stered hag a ankoua Doue hag o ine.
* Ar mad kuzhet eo ar gwellañ. Ul lagad ‘zo a wel pep tra.
* Petra ‘dalvezo d'an den gonit ar bed holl mar teu da goll e ine.
* Doue da skañvao hon poanio evel re St-Laorañs war he c'hrilh pa lâre d'e vourev : "Poazh a-walc'h eo an tu-mañ ; tro a’noñ ha debr dioutañ."
* Gwell eo diskiñ mabig bihan evit dastum mado dehañ.
* Bugale Doue a dle bepred evel breudeur, en em garet.
* Gra hirie ar vad a c'helli. Warc'hoazh marteze e varvi.
* Ar gwenan a dastum mel, ar paour aluzenno. Roet aluzenno d'ar paour da gaout mel en neñvo.
Goude ma voe foeltret ar groaz e 1912 ne chomas nemet un tamm eus delwenn ar C'hrist, a voe lakaaet war unan eus ar pileroù a zo e-kichen dor chapel Santez Anna ar Roc'hoù, e Tregastell bepred

## Levrlennadur

* Mazé, Emmanuel : Trégastel – Le passé retrouvé, Le Passé Retrouvé, 1994.
# Kalvennig (evn)

Kalvenniged :
| Ur galvennig c'hlas. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Paridae |
| Anv skiantel ||
| Cyanistes Kaup, 1829 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'halvenniged a zo evned hag a ya d'ober ar genad Cyanistes, krouet e 1829 gant an naturour alaman Johann Jakob Kaup (1803-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* ar galvennig c'hlas (Cyanistes caeruleus)
** C. c. balearicus, caeruleus, calamensis, obscurus, ogliastrae, orientalis, persicus, raddei ha satunini,
* ar galvennig pers (Cyanistes cyanus)
** C. c. berezowskii, carruthersi, cyanus, flavipectus, hyperrhiphaeus, koktalensis, tianschanicus ha yenisseensis,
* ar galvennig Norzhafrika (Cyanistes teneriffae)
** C. t. cyrenaicae, degener, hedwigae, ombriosus, palmensis, teneriffae hag ultramarinus.
Pevar isspesad warn-ugent (24) en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - Pennad 13 : eus ar Muscicapidæ betek ar Certhiidæ, hor YEZH, niv. 220, goañv 1999, pajenn 10.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Paridae/Cyanistes (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Genver 2017).
* ↑ Kinnig graet gant Divi gKervella er pennad Un distro war anvioù laboused Europa (2), hor YEZH, niv. 291, Gwengolo 2017, pajenn 9 ha degemeret gant TermOfis Ofis publik ar brezhoneg (Kalvennig Norzhafrika | f. | Kalvenniged Norzhafrika | Mésange nord-africaine | Cyanistes teneriffae (étudié)).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kaluta

Kaluta :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Dasyuromorphia |
| Kerentiad : | Dasyuridae |
| Genad : | Dasykaluta |
| Anv skiantel ||
| Dasykaluta rosamondae Ride, 1964 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'haluta (Dasykaluta rosamondae) zo ur bronneg godellek a vev en Aostralia. Ar spesad nemetañ eo er genad Dasykaluta.
# Kalvennig

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Kalvennig a zo un anv hag a vez graet
* eus ur valafenn
* eus ur familh evned, ar c'halvenniged.

## Levrlennadur

* Ar pennad kalvennig e Geriadur an Here, p. 669.
# Kaltern an der Weinstraße

Kaltern an der Weinstraße , zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige.
# Kalvar Plougastell-Daoulaz

Kalvar Plougastell a oa bet savet dirak iliz parrez Plougastell etre 1602 ha 1604. C'hoant o doa bet Plougastelliz da drugarekaat an Doue o doa pedet da vezañ lakaet un termen d'ar vosenn he doa graet he reuz er vro betek ar bloaz 1598.
Savet eo bet ar c'halvar war batrom hini Gwimilio hag, evel eno, e weler penn Katell Gollet e korn ar mervent. Teir c'hroaz vras a sav a-us da galvar Plougastell avat pa n'eus nemet unan e Gwimilio ; 26 kroaz zo etre tout. E-touez ar 180 delwenn kizellet e kaver re Sant Bastian ha Sant Rok brudet evit gwareziñ diouzh ar vosenn ; emaint skoaz-ouzh-skoaz gant Sant-Pêr, patrom ar barrez.
Buhez ar C'hrist a zo kontet gant ar c'halvar kizellet e maen Kersanton. Kollet o deus an tudennoù o liv orin, met gouzout a reer e oant livet gant livioù flamm pa oa bet savet ar monumant.
Ar pevar avielour a zo lakaet war wel e pevar c'horn ar savadur gant pep a arouez. Al Leon evit sant Mark, an Ael evit sant Vazhe, an Ejen evit sant Luk, hag an Erer evit sant Yann.
Gwallgaset e oa bet ar savadur e fin an Eil Brezel Bed gant bombezadegoù ar Gevredidi, d'an 23 ha d'ar 24 a viz Eost 1944. Un ofiser amerikan, al letanant John Davis Skilton Jr., a saveteas ar c'halvar o c'houlenn e vefe dastumet ar pezhioù kouezhet ha diwallet ar savadur diouzh ar breizherien. Arc'hant a gavas er Stadoù Unanet evit sikour da adkempenn ar monumant. Renevezet e oa bet ar savadur gant an ti-kêr da-geñver 400 vloaz ar c'halvar.

## Skeudennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Liammoù dibar

* (fr) Kalvar Plougastell-Daoulaz er glad Mérimée
# Kalvennig pers

Kalvennig pers :
| Ur galvennig pers, luc'hskeudennet e Kirgizstan. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Paridae |
| Genad : | Cyanistes |
| Anv skiantel ||
| Cyanistes cyanus (Pallas, 1770) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar galvennig pers (liester : kalvenniged pers) a zo ur spesad golvaneged, Cyanistes cyanus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Parus cyanus (kentanv) da gentañ-penn (e 1770) gant al loenoniour ha louzawour alaman Peter Simon Pallas (1741-1811).

## Doareoù pennañ

* Cyanistes cyanus
* Vioù Cyanistes cyanus cyanus
N'eo ket ur spesad tremeniat hag an darn vrasañ eus an evned a chom e-pad ar goañv. E neizh a ra e-barzh un toull-gwez ha dozviñ war-dro dek vi.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an eizh isspesad anezhañ e Rusia hag Azia ar C'hreiz :
* Cyanistes cyanus berezowskii, e hanternoz-kreiz Sina,
* C. c. carruthersi, eus Kirgizstan da hanternoz Tadjikistan,
* C. c. cyanus, (Pallas, 1770), eus Belarus, kornôg ha kreiz al lodenn europat eus Rusia da greiz Menez Oural,
* C. c. flavipectus, eus kreisteiz Kirgizstan da hanternoz Afghanistan,
* C. c. hyperrhiphaeus, e mervent Oural, mervent Siberia ha hanternoz Kazakstan,
* C. c. koktalensis, e douaroù izel gevred Kazakstan,
* C. c. tianschanicus, e menezioù gevred Kazakstan, Kirgizstan ha gwalarn Sina,
* C. c. yenisseensis, eus kreisteiz-kreiz da reter Siberia, e hanternoz Mongolia ha biz Sina.
Kavet e vez er c'hoadegoù klouar pe mesket, er geunioù hag er bodegoù.

## Liammoù diavaez

* (en) Cyanistes cyanus el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Cyanistes cyanus e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pêrig Herbert, Anvioù laboused Europa - Pennad 13 : eus ar Muscicapidæ betek ar Certhiidæ, hor YEZH, niverenn 220, goañv 1999, pajenn 8.
* ↑ TermOfis Ofis publik ar brezhoneg : kalvennig pers | f. | kalvenniged pers | mésange azurée | Cyanistes cyanus (= Parus cyanus) (étudié).
* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Cyanistes cyanus.
# Kalvar

Ur c'halvar zo skeudennadur pasion Jezuz-Krist, e stumm ur groaz-vaen kizellet, gant meur a dudenn en-dro d'ar groaz. E Breizh eo stank ar c'halvarioù. E-kichen an ilizoù hag ar chapelioù e vezont kavet.

## Kalvarioù meur Breizh

Seizh kalvar bras a zo e Breizh:
* Kalvar Gwezhennoù
* Kalvar Gwimilio
* Kalvar Pleiben
* Kalvar Plougastell-Daoulaz
* Kalvar Plougonven
* Kalvar Sant-Tegoneg
* Kalvar Tronoan, e Sant-Yann-Drolimon

## Skeudennoù

* Kalvar Plougastell-Daoulaz
* Kalvar Pleiben
* Kalvar Tronoan
* Tamm eus kalvar Plougonven
* Kalvar Sant-Tegoneg
* Kalvar Nizon
* Ur c'halvar e Combarro, e Galiza
# Joachim von Preußen

Joachim Franz Humbert von Preußen (* 1890 en Berlin; † 1920 en Potsdam) a oa c'hwec'hvet mab Wilhelm II Alamagn hag e bried kentañ Auguste Viktoria.
War-lerc'h ma oa bet roet e zilez gant e dad diouzh ar garg a impalaer, ne c'hallas ket Joachim, war a seblant, asantiñ e oa un den evel ar re all, e-touez ar re dinobl. En em lazhañ a reas d'an 18 a viz Gouere 1920 e Potsdam.
# Joachim von Ribbentrop

Ulrich Friedrich Wilhelm Joachim von Ribbentrop, ganet d'an 30 a viz Ebrel 1893 hag aet da Anaon d'ar 16 a viz Here 1946, anavezetoc'h evel Joachim von Ribbentrop, a oa maodiern an aferioù estren evit an Trede Reich etre 1938 ha 1945.
Ribbentrop a oa bet pignet etrezek Adolf Hitler dre ma oa un den a aferioù en devoa beajet kalz gant un anaoudegezh kalz ledanoc'h eus ar bed estrenevit na oa hini forzh peseurt penn uhel Nazi. Ouzhpenn da-se e oa doujet e bed an aferioù. Prestet en devoa e di evit ar gejadenn guzh e miz Genver 1933 a lakaas Hitler war ar renk evit bezañ kañseller Alamagn. Deuet e oa da vezañ kuzulier Adolf Hitler, betek heugiñ an izili all eus ar strollad nazi. Evit tud all er strollad nazi, Ribbentrop ne oa nemet un den hep damant ha dic'houest. Fiziet e voe ennañ memestra ar post a gannadour e Court of St James (evit Rouantelezh-Unanet Breizh-Veur ha Norzhiwerzhon) e 1936 ha goude-se maodiern aferioù estren Alamagn adalek miz C'hwevrer 1938.
A-raok an Eil Brezel-bed e voe unan eus ar re a savas ar Pakt dir (an emglev etre Alamagn hag Italia faskour) ha goude-se e oa deuet a-benn da sevel an emglev nann-argadiñ Nazi–Soviet, brudet evel Pakt Molotov–Ribbentrop (feur-emglev alaman-soviedel). Goude 1941, levezon Ribbentrop a oa aet war zigreskiñ kalz.
Harzet e miz Even 1945, Ribbentrop a voe barnet e-pad Prosez Nürnberg. Tamallet e voe dezhañ bezañ e-touez ar re kiriek d'an Eil brezel-bed, ha diazezerien an Holokost. D'ar 16 a viz Here 1946 e voe ar c'hentañ den barnet ha kondaonet d'ar marv o vezañ krouget.
# Joachim Lamour

Joachim Lamour (1841 e Logunec'h - 1927 e Pondivi) a oa ur beleg breizhat ha skrivagner brezhonek. Person e voe e-pad pell e Sterwenn, e Bro-Gwened. Berzh a reas e zastumad kontadennoù Bim-bim, Mizer, embannet e-barzh Dihunamb da gentañ hag e stumm ul levr da c'houde.

## Oberennoù

* Fablenn : Ar Vran hag al Louarn
* Bim-bim, Mizér, ha guerzenneu deverrus aral
# Joachim Murat

Joachim Murat, ganet e Labastide-Fortunière (hiriv Labastide-Murat) d'ar 25a viz Meurzh 1767, fuzuilhet e Pizzo, d'an 13 a viz Here 1815), a oa ur jeneral gall, dimezet da Maria Annunziata Carolina Buonaparte, breur-kaer da Napoleon Iañ, dug-meur Berg, ha Roue Naplez.
* Kreñvlec'h Pizzo, ma voe fuzuilhet Murat.
* Kondaonidigezh Murat d'ar marv.
* Iliz San Giorgio e Pizzo Calabro, ma voe beziet Murat
* Maen-bez Murat e-kreiz an iliz e Pizzo Calabro
* Poltredoù eus Joachim Murat
* Murat en e lifre jeneral.
* Murat en e wisk hussar
* Murat en e lifre polonat
* Murat en Marichal an Impalaeriezh
* Murat o tegouezhout e kêr Firenze, d'an 19 a viz Genver 1801
* Murat evel Roue Naplez
# Joachim Wtewael

Joachim Anthonisz Wtewael (1566 en Utrecht - 1añ a viz Eost 1638 en Utrecht) a oa ul livour izelvroat. Renket e vez e oberennoù e-touez re luskad an orbidouriezh.

## E vuhez

Deskiñ a reas engraviñ e stal-labour e dad. 6 miz-pad e veajas e Bro-C'hall hag en Italia (Padova) hag eno e stagas gant al livañ.
E 1592, pa oa 25 bloaz, e tistroas da Utrecht. Livour e voe e breuriezh oberourien dibroù ha sevel a reas taolennoù, tresadennoù, engravadurioù ha gwer-livet. E-touez livourien ziwezhañ an orbidouriezh e voe Wtewael ha tost e chomas eus al livañ hengounel, tra ma tibabe lod brasañ an arzourien mont war-du an naturegezh.
Unan eus arzourien bouezusañ luskad ar vanieregezh en Izelvroioù e voe.
An dastumad brasañ eus e oberennoù a gaver e Centraal Museum Utrecht.

## Oberennoù

* Perseüs hag Andromeda, 1611, (Mirdi al Louvre)
* Yaou oc'h en em silañ e kambr Danae, (1595-1605), (Mirdi al Louvre)
* Pan ha Syrinks, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Azeulerezh an tri roue, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Lot hag e verc'hed en ur c'hoad, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Sant Yann-Vadezour o prezeg en ur c'hoad, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Gouel Maria Veurzh, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Kouronkadenn Diana, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Azeulerezh ar vêsaerien, tresadennoù, (Mirdi al Louvre)
* Merzherinti Sant Vastian, 1600, (Nelson-Atkins Museum of Art), Kansas City
* Meurzh ha Gwener tapet gant Vulkan, 1610, (Mauritshuis, Den Haag)
* Meurzh ha Gwener dizoloet gant an Doueed, (1610-1614), (J. Paul Getty Museum)
* Plac'h yaouank ha denjentil, tresadennoù, (J. Paul Getty Museum)
* Arvest en ur gegin, 1604
* An oad aour, 1605, (Metropolitan Museum of art)
* Aktaion o sellout ouzh Diana hag an nimfenned o kouronkañ, 1612, (Museum of Fine Arts, Boston)
* Moizez o terriñ ar roc'h, 1624, (National Gallery of Art, Washington DC)
* Barnadenn Paris, 1615, (National Gallery, Londrez)
* Azeulerezh ar vêsaerien, 1698, (Utrecht, Centraal Museum), 1625, (Prado),
* Eured Thetis ha Peleüs, 1602, (Herzog Anton Ulrich-Museum),
* Dasorc'h Lazarus, tresadennoù, (mirdi arzoù-kaer Lille)
* Emboltred, 1601 (centraal Museum, Utrecht)

## Levrlennadur

* Patrick Le Chanu, Joachim Wtewael : Persée et Andromède, RMN, Louvre, 1999
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Joachim Friedrich

Joachim Friedrich zo una anv-badez alamanek kevrennek, diwar Joachim ha Friedrich, anv meur a zen:
* Joachim Friedrich (Brandenburg) (1546–1608), Priñs-dilenner Brandenburg
* Joachim Friedrich (Brieg) (1550–1602), Dug Ohlau ha Wohlau
* Joachim Friedrich (Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön) (1668–1722), Dug Schleswig-Holstein-Sonderburg-Plön
* Joachim Friedrich von Stutterheim (1715-1783)
* Joachim Friedrich (skrivagner) (* 1953), skrivagner alaman
# Joachim Yhombi-Opango

Joachim Yhombi-Opango (ganet d'an 12 a viz Genver 1939 - 30 a viz Meurzh 2020) zo ur soudard hag ur politikour eus Republik Kongo.
Lakaet e voe Yhombi-Opango e penn ar Stad goude lazhadenn Marien Ngouabi e miz Meurzh 1977. Chom a reas gant ar garg-se betek miz C'hwevrer 1979 ma voe rediet da reiñ e zilez. Bac'het e voe gant Denis Sassou Nguesso e-pad meur a vloaz, betek 1984. E 1987 e voe harzhet adarre, tamallet dezhañ bezañ klasket aozañ un taol-Stad, ha dieubet e 1990. Koll a reas dilennadeg prezidantel 1992 met anvet e voe da vinistr kentañ gant Pascal Lissouba. A-du gant Lissouba e oa e-pad ar brezel diabarzh a reas e reuz e 1997 ha ret e voe dezhañ tec'hel kuit diouzh e vro pa voe trec'h Sassou-Nguesso. N'eo nemet e 2007 ma c'hellas distreiñ da Gongo.
g • ka • kePrezidanted Republik Kongo :
* Fulbert Youlou · Alphonse Massamba-Débat · Alfred Raoul · Marien Ngouabi · Joachim Yhombi-Opango · Denis Sassou Nguesso · Pascal Lissouba · Denis Sassou Nguesso
# Joachim du Bellay

Joachim du Bellay, pe Joachim Du Bellay (Liré, war-dro 1522 – Pariz, 1añ a viz Genver 1560) a oa ur barzh gall.
Gant Pierre de Ronsard e savas ar Pléiade, ur strollad barzhed c'hallek ; e 1549 e skrivas La Deffence et Illustration de la Langue Francoyse, a oa manifesto ar strollad.
E bennoberenn eo Les Regrets, un dastumad sonedennoù savet da-geñver ur veaj da Roma etre 1553 ha 1557.