OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Brezel Poloniat-ha-Soviedat

Ar brezel etre Polonia ha Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia berraet en Brezel Poloniat-ha-Soviedat (fin diskar-amzer 1918 / 14 a viz C'hwevrer 1919 – 18 a viz Meurzh 1921) a oa bet stourmet etre an Eil Republik Poloniat ha Republik Sokialour Kevreadel Soviedel Rusia a-raok ma teuje da vezañ ur Republik eus an Unvaniezh Soviedel goude fin ar C'hentañ Brezel-bed hag ar Reveulzi e Rusia. Ar stourmadennoù a oa bet war tiriadoù hag a oa e dalc'h Impalaeriezh Rusia hag Monarkiezh Habsburg a-raok, goude ma oa bet rannet Polonia.
D'an 13 a viz Du 1918, goude freuzadenn an Nerzhioù Kreiz europat hag Arsav-brezel an 11 a viz Du 1918, Vladimir Lenin e penn ar Republik Rusian Kevredadel Soviedat en doa roet lamm da Skrid-emglev Brest-Litovsk (hag a oa bet sinet gant ar Galloudoù kreiz e Meurzh 1918) ha kroget da fiñval nerzhioù lu war-zu ar C'hornôg evit adperc'hennañ ha gwareziñ rannvroioù an Ober Ost dilezet gant nerzhioù lu Alamagn hag a oa bet kollet gant Rusia goude ar skrid-emglev. Lenin a wele ar Stad Polonat nevez ha dishual (savet e miz Here-Du 1918) evel ur marz en dije roet lañs d'al Lu Ruz evit sikour luskadoù komunour all er c'hevandir ha degas ar reveulzi en Europa. D'ar memes mare, pennoù politikel tuioù disheñvel Polonia a vounte evit adsevel ar vro war harzoù 1772. Entanet gant ar mennozh-se, Penn ar vro, Józef Piłsudski, (e karg abaoe ar 14 a viz Du 1918) a oa krog da fiñval nerzhioù lu war-zu ar reter.
E 1919, e-pad ma oa tapet c'hoazh al Lu Ruz soviedat gant Brezel diabarzh Rusia (1917–1922), al Lu polonat a oa aet war-raok e tiriadoù gwelet gant kalz Poloniz evel "Kresy" (marzoù ar reter) ha da adkemer gant ar vro. Er bloavezh-se e oant deuet a-benn da aloubiñ darn eus Lituania ha Belarus a-vremañ. E miz Gouhere 1919, an nerzhioù lu polonat a oa deuet a-benn da dapout darn eus Reter Galitsia hag a oa bet trec'h er brezel etre Polonia hag Ukraina eus Du 1918 betek Gouhere 1919. E lodenn reter harzoù Ukraina stok ouzh Rusia, Symon Petliura en devoa klasket gwareziñ Republik Poblel Ukrania, met dre ma oa ar volcheviked o c'hounit ar brezel diabarzh rusian, al Lu Ruz a oa bet o fiñval war-zu ar c'hornôg betek tizhout an tiriadoù ukrainat tabutet ha rediet e voe nerzhioù Petliura da gilañ. An tiriadoù mestroniet gant Petliura a oa reoù bihan er c'hornôg ha klasket en devoa un emglev gant Piłsudski, ar pezh a oa bet graet en un doare ofisiel e miz Ebrel 1920.
Piłsudski a soñje dezhañ e oa ar gwellañ doare evit Polonia da vezañ gwarezet ha brasaet memes, dre obererezhioù milourel. Ar soñj a oa savet ennañ e vije aes trec'hiñ an nerzhioù lu ruz. En Argadenn war Kyiv a oa kroget da vat e fin miz Ebrel 1920 hag a oa bet un trec'h da gentañ, gant Poloniz oc'h aloubiñ kêr harpet gant nerzhioù Ukrainiz d'ar 7 a viz Mae. An nerzhioù lu soviedat en tiriad, hag a oa kalz gwanoc'h, a oa deuet a-benn da chom hep bezañ riñset, dre ma oant bet o kilañ evit chom hep kaout stourmadennoù bras gant o enebourien kalz galloudusoc'h. An argadenn ne oa ket bet harpet kalz gant an dud war al lec'h ha muioc'h a Ukrainiz a oa bet o vont betek emezeliñ el Lu Ruz eget en nerzhioù Petliura.
# Brezel Rousilhon

Brezel Rousilhon (Guerre du Roussillon e galleg) zo ur brezel etre Bro-C'hall ha Spagn, harpet gant Portugal hag ar Rouantelezh-Unanet, hag a c'hoarvezas e Rousilhon hag en tu all d'ar Pireneoù, adal 1793 betek 1795.

## A-raok ar brezel

Abaoe 1792 e oa ar Republik c'hall o vrezelién ouzh an Impalaeriezh Santel ha Rouantelezh Prusia. Liammet e oa Rouantelezh Spagn ouzh Bourboned Bro-C'hall, met klask a reas chom neptu : diaes e voe avat adal ma voe enk war ar roue gall Loeiz XVI, kar da roue Spagn, ha pa'z eas an traoù war fallaat. Adal Here 1789 e kemennas Loeiz XVI da Carlos IV n'en devoa ket frankiz da fiñval ken.
E 1793 e voe dibennet ar roue gall.

## Brezel
### Trec'hioù ar jeneral Ricardos

Marv ar roue gall d'an 21 a viz Genver 1793 a lakaas an tan etre an div vro. Kenkent e savas rouaned Spagn ha Portugal a-du gant ar Rouantelezh-Unanet evit enebiñ ouzh Bro-C'hall dispac'het.
Manuel Godoy a oa e penn ar gouarnamant spagnol a gasas kuit ar c'hannad gall Jean-François de Bourgoing, hag a dorras an darempredoù gant Bro-C'hall a zisklêrias ar brezel d'ar 7 a viz Meurzh.
Prest e oa an arme c'hall adal deroù ar miz. Ha setu hi da dremen an harzoù. E penn an arme spagnol, mennet da adkemer an douaroù kollet kant vloaz a-raok e oa ar jeneral Antonio Ricardos.
Ur morlu saoz ha spagnol a yeas da reiñ skoaz d'ar roueelourien c'hall ha da lakaat seziz war kêr Toulon. 25000 soudard arme Ricardos a aloubas Rousilhon adal ar 17 a viz Ebrel 1793 dre Saint-Laurent-de-Cerdans, a-raok diskenn saonenn an Tech betek Ceret, kemeret d'an 20 a viz Ebrel.
D'an 19 a viz Mae 1793 e voe trec'het an arme c'hall, renet gant ar jeneral Dagobert en emgann Mas Deu, gant an arme spagnol. Bec'h avat o doe ar Spagnoled en Perpignan, etre ar 15 hag ar 17 a viz Gouhere 1793 . Met e gwengolo e kemeras kreñvlec'hioù an harzoù ha kêriadennoù saonenn ar stêr Tech : Banyuls-dels-Aspres, Céret, Arles-sur-Tech, hag ar re all.

## Notennoù

* ↑ Joseph Pérez, Histoire de l'Espagne, Fayard 1996, p. 485.
# Brezel Naplez (1815)

Brezel Naplez e 1815 a c'hoarvezas etre Rouantelezh Naplez, ma rene ar jeneral gall Joachim Murat, hag Impalaeriezh Aostria. Tri miz e padas.

## A-raok ar brezel

Murat a oa bet lakaet gant Napoleon da ren e Naplez. Ranket en doa kemer perzh e Brezel Rusia e 1812. Echu ar brezel e tistroas Murat gant arme Napoleon da Vro-C'hall, ha kentañ ma c'hallas e tistroas d'e rouantelezh gant aon na vije diroueet.
En 1813 e voe ur pennad etre chom feal da Napoleon ha marc'hata gant e enebourien. A-benn ar fin e sinas Emglev Naplez gant Aostria, hag e kasas un arme da vrezeliñ ouzh an Impalaer.
E 1815 e tivizas Kendalc'h Vienna daskor ar galloud d'ar rouaned Bourbon e Naplez. Pa dec'has Napoleon eus Enez Elba e tisklêrias Murat ar brezel da Aostria, d'ar 15 a viz Meurzh 1815.
Kant devezh e padas distro Napleon, trec'het e voe en emgann Waterloo.

## Ar brezel

Kregiñ a reas d'ar 15 a viz Meurzh 1815, pa voe disklêriet ar brezel gant Murat, hag echuet d'an 20 a viz Mae 1815, pa voe sinet Feur-emglev Casalanza. C'hoarvezout a reas ar brezel e-pad ar C'hant Devezh a dremenas etre distro Napoleon eus e harlu en Enez Elba, a-raok ma kuitaas Pariz da gemer perzh en Emgann Waterloo ma voe trec'het gant ar jeneral saoz Wellington.
Tarzhañ a reas ar brezel pa en em savas aduidi Napoleon en Naplez, hag echuiñ gant trec'hioù Aostria en Emgann Ceprano hag en Emgann Tolentino. Tec'hel a reas Murat da Vro-C'hall. D'ar 23 a viz Mae e voe kemeret Naplez gant an Aostrianed, d'ar 25 e klevas Murat ar c'heloù e Cannes.

## Goude ar brezel

Goude e voe adroet ar gurunenn d'ar roue Bourbon, Ferdinando IV Naplez, da ren en-dro war Rouantelezh an Div Sikilia.
Klask a reas Murat dont en-dro da adkemer e rouantelezh kollet. Gant 28 a wazed e tilestras e Pizzo Calabro d'an 8 a viz Here 1815: nemet ne voe ket degemeret ken brav ha Napoleone Buonaparte eus e harlu. Prizoniet e voe ha fuzuilhet e kastell ar gêr-hont ha fin da brezelioù Napoleon.
Neuze e voe adunanet an div rouantelezh, hini Naplez ha hini Sicilia, d'ober Rouantelezh an Div Sikilia: ...
Koulskoude, droug a voe miret ouzh Aostria en Italia penn-da-benn, ha kement-se a zigoras an hent d'ar stourm evit unvaniñ Italia.
# Brezel Polonia-Ukraina

Brezel etre Polonia hag Ukraina a voe eus eus ar 1añ a viz Du 1918 betek an 18 a viz Gouhere 1919. Brezel a voe etre Eil Republik Polonia ha nerzhioù lu Ukraina (Republik Poblel Kornôg Ukrania kement ha Republik Poblel Ukrania). Ar brezel a oa unan gouennel, sevenadurel ha politikel gant tud a orin poloniat hag ukrainat o vevañ a bep tu er broioù nevez savet goude fin Impalaeriezh Rusia hag Impalaeriezh Aostria. Kroget e oa ar brezel e reter Galitsia pa oa bet roet lamm da Aostria-Hungaria. Goude-se e oa en em ledet war Chełm ha Volhynia (Wołyń) hag a oa bet en Impaleriezh rusian, hag a oa bet aloubet gant an div stad: ar Stad ukrainat (ur stad vargodenn eus an Impalaeriezh alaman) ha gant Republik Pobl Ukraina. Polonia a oa deuet a-benn da adpakañ an douaroù d'an 18 a viz Gouhere 1919.
10 000 Poloniad a oa marvet ha 15 000 Ukrainad.
# Buoc'han seizh pik

Coccinella septempunctata :
| Buoc'han seizh pik ha cʼhwen-gwez . ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Insecta |
| Urzhad : | Coleoptera |
| Kerentiad : | Coccinellidae |
| Genad : | Coccinella |
| Anv skiantel ||
| Coccinella septempunctata (C.V.Linné,1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Vuoc'han seizh pik (Coccinella septempunctata) a zo ur spesad buoc'higed-Doue a vez renket er genad Coccinella e kerentiad an Coccinellidae, hag a gaver stank en Europa.
* Ur vuoc'han seizh pik o vont da nijal
* ul larvenn

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Termofis,coccinelle à sept points, parvole | buoc'han seizh pik | b. | buoc'haned seizh pik | Coccinella septempunctata (kinniget)
# Buoc'h-vor

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur vuoc'h-vor a c'hell bezañ :
* ur spesad anduilh-mor (Holothuria forskali)
* ur blotvil, sellet ouzh buoc'h-vor (blotvil)
* un anv roet a-wechoù d'an ejen-mor pe d'an dugong
# Bunuze

Bunuze (Bunus e galleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun eus Euskal Herria, e proviñs Nafarroa Beherea, en Iparralde, e kanton Iholdi.

## Kumunioù amezek

* Larzabale-Arroze-Zibitze en hanternoz
* Jutsi er biz
* Ibarrola er c'hornôg
* Donaixti-Ibarre er c'hreisteiz

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Buoc'h-vor vrizh

Buoc'h-vor vrizh :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Anaspidea |
| Kerentiad : | Aplysiidae |
| Genad : | Aplysia |
| Anv skiantel ||
| Aplysia punctata Cuvier, 1803 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar vuoc'h-vor vrizh (Aplysia punctata), liester: saout-mor brizh, zo ur blotvil gasteropod.

## Doareoù pennañ

Betek 30 cm eo he hirder ha 4 cm he c'hrogenn diabarzh treuzwelus. He liv zo diouzh ar bezhin a zebr : du, gell, ruz...
Dozviñ a ra miliadoù a vioù gwarezet en ur gouhin stumm ur vuzhugenn dezhañ ha laosket war ar bezhin.

## Annez

Bevañ a ra er meurvor Atlantel, e mor Breizh, e mor an Hanternoz, er mor Baltek hag er mor Kreizdouar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Buoc'h-vor (blotvil)

Saout-mor :
| Aplysia californica ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Anaspidea |
| Kerentiad : | Aplysiidae |
| Genad : | Aplysia |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar saout-mor eo ar blotviled a ya d'ober ar genad Aplysia. Tennañ a reont d'ar melc'hwed.
Analat a reont gant brenkoù.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù saout-mor emañ :
* buoc'h-vor Kalifornia (Aplysia californica)
* ar vuoc'h-vor vrizh (Aplysia punctata)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Buoc'h-vor Kalifornia

Buoc'h-vor Kalifornia :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Mollusca |
| Kevrennad : | Gastropoda |
| Urzhad : | Anaspidea |
| Kerentiad : | Aplysiidae |
| Genad : | Aplysia |
| Anv skiantel ||
| Aplysia californica Cooper, 1863 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Buoc'h-vor Kalifornia (Aplysia californica) zo ur blotvil gasteropod.

## Doareoù pennañ

En em vagañ a ra diwar bezhin.
Pa vez direnket e c'hell diskargañ liv ruz-mouk.

## Annez

Bevañ a ra war aodoù Kalifornia ha hanternoz Mec'hiko.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Buoc'h

Buoc'h (liester : buoc'hed, buoc'henned ; bioù evit ar re a zo maget da reiñ laezh) a vez graet eus parez ar spesad Bos taurus, a zo loened daskirier, kornek, bronnek ha pevarzroadek. Savet e vez ar buoc'hed evit o laezh pe o c'hig, hag evit kaout leueoù diwarno.

## A leue da vuoc'h

Pa vez halet ar vuoc'h e vez maget he leue ganti: denañ e vamm a ra al leue ken na deuio ar c'houlz d'e zizonañ. Neuze e vo dispartiet ar c'holeed (tirvi yaouank) diouzh an annoared, pe onnered, ar buoc'hed yaouank.

## Armerzh

En holl vroioù pe dost e vez maget buoc'hed. A-drugarez d'ar sevel-bioù ez eus kantmilionoù a vuoc'hed er bed a-bezh ; mar konter an holl saout : buoc'hed, tirvi, ejened, e c'haller lavarout ez eus 1 miliard 300 milion a bennoù chatal er bed.

### Maesa ar saout

Gwechall, ha betek dibenn ar bloavezhioù 1950, e veze maesaet ar saout gant ar vugale, pa vezent lakaet da labourat abred, evel a veze graet abaoe an Henamzer. Ar paotr-saout a veze graet eus ar paotr a veze lakaet d'ober al labour.
Bremañ e vezont lakaet e parkoù gant orjal tredan tro-dro. Pa oa erruet an nevezinti er vro e veze lavaret paotr-saout elektrik anezhi.

### Laezh

E Breizh eo a-bouez ar sevel-saout abalamour d'al laezh a vez implijet d'ober amann dreist-holl. Goro ar saout a veze graet gwechall gant an dorn, hag a oa labour ar merc'hed. Hiriv e vez graet gant mekanikoù, en ur c'hraou a vez graet sal-c'horo anezhi.
Tamm-ha-tamm avat eo aet war goazhañ lec'h an amann e buhez an dud.

## Troioù lavar

* Chom war chafod ar saout : chom war an douar, hep mont war vor.
* Komz galleg saout : galleg fall.
* Hemañ zo evel buoc’h ar paour, na c’houlenn na gourvez na sevel (Le Trésor du Breton parlé)
* Buoc’h da zeskiñ : gorrek da zeskiñ.

## Lavaredoù

* Bezañ evel buoc’h Yann gaezh, n’he devoa na leue na laezh.

### Krennlavaroù

* Pa larer hei! d’ar vuoc’h a ya a-raok Hel larer da doud ar vandenn.
* Diouzh he dent e vez goroet ar vuoc’h.
* Petra ‘servij kaout ur vuoc’h vat
    Ma skuilh he laezh gant un taol troad ?
* Peoc'h! peoc'h! Lost ar vuoc'h
    Zo ganeoc'h ! (Emañ ar gwir ganeoc'h)
* Diouzh an aez
    Eo kas ar saout er-maez.
* Roit d’ar saout boued fraezh (= yac’hus)
    Hag e savo dienn war al laezh.
* Ar saout a zebr lann
    A vez druz o amann.

## Gerioù kar dre ar ster

* bevin : kig bevin zo gwelloc'h eget kig saout
* brochoù : anv fentus roet d'ar saout ; un aotrou kaoc'h-brochoù zo un den diwar ar maez, dizesk ha dizoare
* bual : loen kar d'ar vuoc'h
* bugen : kroc'hen buoc'h
* bugel : kar eo ar ger d'ar ger buoc'h, dre ar wrizienn henvrezhonek bu-, "loen kornek" ; diwar ar c'hentkeltieg *boukolios, diwar *bouk "loen kornek" hag ul lostger a dav "kas", alese (cy) bugail ha (ga) buachaill ; (kw) bugel en deus miret ar ster "maesaer" hepken — flogh eo ar ger evit hor "bugel".
* ejen : tarv diskellet
* saout-kig : savet evit o c'hig
* saout-laezh: savet evit o laezh
# Bunker

Ur bunker zo ur savadur kreñvaet hag a ziwall e zalc'herien diouzh arvarioù evel armoù-tarzh pe danvezennoù marvus.
Pal ur bunker milourel eo gallout derc'hel ur savlec'h ha diaesaat an argad d'an enebourien. Gallout a rafe bout arveret da c'houdoriñ aveadurioù milourel (nijerezioù, splujerezioù, h.a...) pe evel post-gourc'hemenn. Bunkerioù foran a c'hall bout savet evit diwall an dud diouzh an endro.
Ur bunker a vez savet gant betoñs ha dir, a-wezhioù e c'haller ouzhpennañ douar, pe gallout a ra bout kleuziet e-barzh ar roc'h.
# Bunnik

Bunnik (distagañ : ) zo ur gumune proviñs Utrecht en Izelvroioù. Ar c'hêrioù ha kêriadennoù da-heul a ya d'ober ar gumun : Bunnik, Odijk, Werkhoven.

## Politikerezh

* Maer (Burgemeester) : Ruud van Bennekom (PvdA)

### Kuzul-ker

34 ezel zo.
* Zetels : 17
* P21 : 6
* CDA : 4
* VVD : 3
* D66 : 3
* Fractie-Visser : 1

## Tud brudet
### Tud bet ganet eno

* Annette Barlo (*1974), aktourez
* Katja Schuurman (*1975), aktourez ha kanerez
* Jaap Stockmann (*1984), c'hoarier hoke war leton
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chiusdino

Chiusdino zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Chivasso

Chivasso zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Chivirico Dávila

Chivirico Dávila, Rafael Dávila e anv gwir, (San Juan, 2 a viz Eost 1924 – New York, 5 a viz Here 1994) a oa ur c'haner puertorikan.
Brudet eo evit bout bet unan eus gwellañ kanerion bolero, guaracha ha sonerezh Kuba. E dibenn ar bloavezhioù 1940 e krogas e respet, pa gane e laz Carlo Molina en Antilhez. E 1950 e kanas en e-unan evit ar wezh kentañ en ur steutad sonadegoù en Uruguay. E New York e voe diwezhatoc'h, ma kanas gant lazoù Johnny Seguí & The Dundies, hag goude un nebeud beadoù e troas e Suamerika hag en Europa (Spagn, Italia, Gres ha Bro-C'hall). E 1958 e tistroas da New York.
Er bloavezhioù 1960 ez enrollas pladennoù evit an ti Alegre, a embanne d'ar mare-se ar gwellañ sonerezh eus Puerto-Rico. Goude-se e kanas Chivirico Dávila gant gwellañ sonerion e amzer, Joey Pastrana, Johnny Pacheco, Richie Ray, Tito Puente ha Joe Cuba en o zouez. En desped d'e zonezonoù ne reas ket berzh er c'henwerzh a-raok ar bloavezhioù 1970, ma voe gwerzhet milionoù a bladennoù bolero, e Puerto-Rico dreist-holl.
Brudet eo Chivirico Dávila dre e ganaouennoù Perfidia ha Margaret.

## Liammoù diavaez

* (en) Roll pladennoù Chivirico Dávila. Kavet : 25/11/2020.
# Chiusavecchia

Chiusavecchia zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia.
# Chișinău

Chișinău (distagadur roumanek (LFE): [kiʃiˈnəw]) eo kêr-benn Moldova. Kêr vrasañ ar vro eo ivez. 664 700 a dud a oa chom enni e 2011.
# Chièvres

Chièvres :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Hainaut |
| Arondisamant | Ath |
| ins | 51014 |
| Kumunioù-Kod post | 7950 7950 7950 7950 7950 7951 |
| Kumunioù strollet | Chièvres Grosage Huissignies Ladeuze Tongre-Saint-Martin Tongre-Notre-Dame |
| Kod pellgomz | 068 |
| Maer | Michel Miroir |
| Gorread | 46,91 km² |
| Hed | 03° 48' .." Reter |
| Led | 50° 35' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 6 198 (01.01.2006) |
| Stankter | 132 a./km² |
| Lec'hienn | www.chievres.be |
Chièvres (e pikardeg : Chieuve ; e walloneg: Chieve) a zo ur gêr hag ur gumun eus Belgia e proviñs Proviñs Hainaut.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chiusi della Verna

Chiusi della Verna zo ur gumun italian e proviñs Arezzo e Toskana.
# Chj (lizherenn)

Un deirgrafenn eo Chj, chj implijet gant ar c'horseg evit skrivañ ar son kensonennel [ky] pe [c]. A-wechoù e vez implijet chi en he lec'h ivez.
| Lizherennoù gant diakritikoù : | Áá · Ää · Åå · Ćć · Čč · Éé · Łł · Ññ · N̈n̈ · Óó · Öö · Øø · Šš · Úú · Üü · Žž |
| Digramoù : | Ch · C'h · Dd · Dz · Ǆ · Dx · Gb · IJ · Kp · LJ · LL · Mb · Mp · Nd · Ng · NJ · Nk · Ns · Nt · Nz · Ȣ · Sh · Th |
| Trigramoù : | Dzs Ngb Nkp Sch Tsh |
| Lizherennoù ispisial : | Ææ · ɑ · Ɓɓ · Ↄↄ · Ɗɗ · Ðð · Ðđ · Ðɖ · Ɛɛ · Ʒʒ · Ə · Ǝǝ · Ƒƒ · Ɠɠ · Ɣɣ · Ȝȝ · Ƴƴ · Ƣƣ · Ħħ · Ⱶⱶ · Ƕƕ · ĸ · Ŋŋ · Œœ · Ɔɔ · Ɽɽ · Ȣȣ · ſ · ß · Ʃʃ · Ʋʋ · Ɯɯ · Ⅎⅎ · Ȥȥ · Þþ · Ƿƿ · Ƨƨ · Ƽƽ · Ƅƅ |
# Chiusi

Chiusi zo ur gumun en Italia, e proviñs Siena ha rannvro Toskana.
# Chiusano di San Domenico

Chiusano di San Domenico zo ur gumun en Italia, e proviñs Avellino e Campania.
# Casarsa della Delizia

Casarsa della Delizia (Cjasarse e friouleg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pordenone, e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Casas de Benítez

Casas de Benítez zo ur gumun eus Proviñs Cuenca e Spagn.
# Casas de Don Antonio

Casas de Don Antonio zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Casariche

Casariche zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Casarrubios del Monte

Casarrubios del Monte zo ur gumun eus proviñs Toledo, e Spagn, e Castilla-La Mancha. E 2022 e oa 4503 a dud enni o chom.
A-stok outi emañ kumunioù Villamanta en Kumuniezh Madrid, ha Méntrida.
# Casarza Ligure

Casarza Ligure zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Casas-Ibáñez

Casas-Ibáñez zo ur gumun e proviñs Albacete en Kastilha-La Mancha.
# Casas

Casas zo un anv-lec'h spagnolek stank e proviñsoù zo e Spagn.
| Proviñs Albacete Casas de Juan Núñez Casas de Lázaro Casas de Ves Casas-Ibáñez | Proviñs Ávila Casas del Puerto | Proviñs Badajoz Casas de Don Pedro Casas de Reina | Proviñs Cáceres Casas de Don Antonio Casas de Don Gómez Casas de Millán Casas de Miravete Casas del Castañar Casas del Monte |
| Proviñs Cádiz Benalup-Casas Viejas‎ | | Proviñs Cuenca Casas de Benítez Casas de Fernando Alonso Casas de Garcimolina Casas de Guijarro Casas de Haro Casas de los Pinos | Proviñs Guadalajara Casas de San Galindo | Proviñs Segovia Trescasas | Proviñs Toledo Casasbuenas |

## Pennad kar

* Casa
# Casas de Don Gómez

Casas de Don Gómez zo ur gumun eus Proviñs Cáceres e Spagn.
# Casarile

Casarile a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cosoleto

Cosoleto zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Cospeito

Cospeito zo ur gumun eus reter Galiza, e proviñs Lugo, e komark Terra Chá. 4.892 a dud a oa o chom eno e 2014.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cosimo il Vecchio

Cosimo de' Medici (pe Cosimo il Vecchio) a oa ganet d'ar 27 a viz Gwengolo 1389 e Firenze, ha marvet e Careggi d'ar 1añ a viz Eost 1464, a oa un arc'hanter (pe banker) ha politikour. Eñ an hini a savas an tiegezh Medici, a voe o ren e Firenze a-hed ar peurvuiañ eus an Azginivelezh italian. « Pater Patriae » (Tad ar vro) a vez graet anezhañ ivez.

## E vuhez

Mab e oa da Giovanni di Bicci de' Medici ha da Piccarda Bueri, ha breur e oa da Lorenzo il Vecchio. Savet ha desket e voe gant Niccolò di Pietro ha Roberto de' Rossi. Yaouankik e krogas da labourat er Banco Medici a drugarez d'e dad, hag eno e teskas ar vicher arc'hantour.
Goude marv e dad en 1429 e savas a-enep d'an oligarkiezh o ren neuze e Firenze, ma edo ar galloud gant an Tiegezh Albizzi.
Kreskiñ a reas pouez Cosimo pa voe harzet en 1433, war urzh Rinaldo Albizzi. Bac'het e voe er Palazzo Vecchio ha harluet e-pad dek vloaz. Mont a reas da chom da Venezia, hep troc'hañ an darempredoù gant e harperien e Firenze .

## Buhez tiegezh

War-dro 1414 e timezas da Contessina de' Bardi, a oa merc'h da Giovanni Conte di Vernio ha da Emilia Pannocchieschi dei Conti di Elci, ha daou vugel o doe:
* Piero il Gottoso (1416-1469), aotrou Firenze, tad da Lorenzo il Magnifico
* Giovanni di Cosimo de' Medici (1421-1453), marvet divugel.
Ur mab bastard en doe ivez, Carlo (1428/1430 war-dro 1492), digant ur sklavez tcherkes anvet Maddalena. Un den a iliz e voe hennezh, hag a yeas da gardinal.

## Komzoù

« Gourc'hemennet ez eus deomp pardoniñ d'hon enebourien, met n'eus ket bet skrivet neblec'h e rankomp pardoniñ d'hor mignoned ». (Cosimo de Medici)
# Cosizza

Cosizza zo ur frazione eus kumun San Leonardo e proviñs Udine, en Italia.
Enni e red ar froud anvet Cosizza, eienet er Monte Colovrat ma oa anvet Rieka. Tremenet dre gumunioù Drenchia ha Grimacco, e tegouezh e Cosizza ma kemer anv ar frazione. E-kichen Azzida, en em daol er froud Alberone, a en em daol er stêr Natisone.
Dont a rafe Cosizza eus an anv slovenek Kozica.
# Cosimo di Giulio de' Medici

Cosimo di Giulio de' Medici (war-dro 1550 – war-dro 1630) a oa mab bastard da Giulio di Alessandro de' Medici.
E dad a oa mab bastard d'an dug Alessandro de' Medici, dre-se n'hallas ket ren. Evel e dad e voe Marc'heg Urzh Sant Steven

## Dimeziñ ha bugale

Dimezet e oa d'un itron eus kêr Pisa, Lucrezia di Francesco Gaetani.
Ur verc'h o doe, Angelica de' Medici (1609- 1636) a zimezas d'un aotrou a Roma, Giampietro Altemps, Dug Gallese ha Markiz Soriano, ha peder merc'h o doe.
# Cosio di Arroscia

Cosio di d'Arroscia zo ur gumun eus Proviñs Imperia, e Liguria, en Italia, war lez ar froud Arroscia.
# Coslada

Coslada zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.