OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Stephan

Stephan pe Stéphan zo un anv-tiegezh a zeu eus an anv-badez Stefan, kavet e Breizh, Suis hag Alamagn dreist-holl.
Un anv-badez eo ivez en alamaneg ha saozneg, ur stumm all eus Stephen.

## Tud
### Alamagn

* Rudi Stephan (1887-1915), sonaozer
* Daniel Stephan (1973-), mell-dorner

### Breizh

* Fañch Stephan (1904-1944), barzh, emsaver, rezistant
* Yvonne Stéphan (1904-1981), politikourez
* Jean Stephan (1912-1942), rezistant
* Guy Stéphan (1956-), melldroader, gourdoner
* Brigitte Stephan (g. e 1957), embannerez
* Julien Stéphan (g. e 1980), melldroader ha gourdoner

### Bro-C'hall

* Édouard Stephan (1837-1923), steredoniour

### Suis

* Tobias Stephan (g. e 1984), c'hoarier hoke-war-skorn

## Evel anv-badez

* Stephan Eicher (g. e 1960), kaner-sonaozer suis
* Stephan El Shaarawy (g. e 1992), melldroader italian

## Pennadoù kar

* Stefan
* Stephen
* Stéphane
# Stepanakert

Stepanakert (en armenieg: Ստեփանակերտ), Xankəndi (en azerieg), a zo ur gêr eus Azerbaidjan ha kêr-benn republik Nagorno-Karabac'h, ur republik disrannour ha n'eo ket kontrollet gant gouarnamant Azerbaidjan.
Hervez an dielloù armeniek e oa anvet Vararakn da gentañ. Anvet e oa bet Xankəndi e 1847 gant an Azerbaidjaned hag e teuas da vezañ Stepanakert e 1923 en enor da Stepan Chahoumian. Distroet eo en hec'h anv Xankəndi goude dizalc'hiezh Azerbaidjan e 1991. E-pad brezel Nagorno-Karabac'h eo bet bombezet ha distrujet kêr gant arme Azerbaidjan, dreist-holl e penn kentañ 1992 pa deue tennoù kanolierezh eus kêrioù Xocalı ha Şuşa. Ne chome nemet 50 000 annezad enni e 1992 pa oa 70 000 a-raok ar brezel.
Hiziv an deiz eo kêr-benn republik nann-anavezet Nagorno-Karabac'h.
# Seenu Shanmugan

Seenu Shanmugan, bet ganet e 1971 en un tiegezh pesketaerien e Mamallapuram (India ar su), a zo ur c'hizeller e Pleuzal. Desavet e voe e-kichen maen-greunit bet kizellet er VII$^{vet}$ kantved ha mont a reas da skol-gizellañ Mamallapuram e-lec'h mont war vor.

## Un nebeud oberennoù

* E Traoñienn ar Sent, delwennoù Arzhel (asambles gant Vivien Gamba), Briag, Efflamm, Hern, Ivi, Kadvan, Kaourintin, Gireg, Meven (asambles gant Vivien Gamba), Winog.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Seduni

Ar Seduni, pe Seduned, a oa ur bobl kelt e-kreiz Valais Suis er Iañ kantved kent JK.
Meneget int e meur a skrid, ha meur a enskrivadur o deus lezet.

## Istor

N'ouzer ket petore darempredoù o doe gant ar C'halianed a dremenas dre an Alpoù da vont da gemer kêr Roma e 390 kent JK.
Meneget int gant Julius Caesar en e levr De Bello Gallico evel Sedunos, Sedunorum ha Sedunis, e-kichen teir fobl all Valais : an Nantuates e Chablais, ar Veragres e tolead Martigny hag an Uberi e Valais uhelañ. Meneget int ivez gant Titus Livius ha gant Plinius an Henañ. Krediñ a reer e tegouezhjont er vro er Vvet kanved kent JK.

## Notennoù

* ↑ (la) I, 51.
* 1 2 (la) III, 2.
* ↑ (la) Ab Urbe condita libri XXI, 38.
* ↑ (la) Naturalis Historiae, III, 137.
# Seen

Seen, pe Richard Mirando en ti-kêr, bet ganet e 1961 er Bronx (New York), a zo ur graffour stadunanat.
# Seedienst Ostpreußen

Ar Seedienst Ostpreußen a oa ur gompagnunezh listri alaman, da vont eus proviñsoù Pomerania, ha Schleswig-Holstein goude, da Brusia ar Reter, etre 1920 ha 1939.

## Kenarroud politikel

Goude fin ar C'hentañ Brezel-bed e oa bet aotreet Polonia en-dro da gaout un hent etrezek ar Mor Baltel dre Trepas Polonia; an tiriad-se a oa bet ul lodenn eus Polonia a-raok 1772, pa voe aloubet gant Rouantelezh Prusia e-pad kentañ rannidigezh Polonia. An trepas a ranne Republik Weimar diouzh an tiriad nevez krouet Prusia ar Reter. Dre an disparti-se, Ministrerezh an dezougen alaman en devoa savet ar Seedienst Ostpreußen evit kas bigi-treizh da liammañ ar vro gant an tamm douar-se.
# Sedratez

Ar sedratez (Citrus medica) zo gwez kar d'ar sitroñs.
# Sedriano

Sedriano a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sefaraded

Ar Yuzevien sefarad, pe ar Sefaraded, Yuzevien Hispania pe c'hoazh Sephardim ((he) סְפָרַדִּים hebraeg modern : Sefaraddim, Tiberian : Səp̄āraddîm; pe c'hoazh (he) יְהוּדֵי סְפָרַד Ye'hude Sepharad, da lavaret eo "Yuzevien Spagn" ; spagnoleg : Judíos sefardíes (pe sefarditas) ; portugaleg : Judeus sefarditas) zo ur boblañs yuzev a-orin eus gourenez Iberia a-raok ma oant bet skarzhet kuit war-zu Afrika an Norzh, Gres hag Anatolia. Stag outo eo al ladinoeg, pe spagnoleg-yuzev, ur yezh diwanet diwar an henspagnoleg.

## Pennadoù kar

* Yuzevegezh
* Mizrac'hed
* Achkenazed

## Notennoù

* ↑ (en) Sarah Aroeste, « Latino, Hispanic or Sephardic? A Sephardi Jew explains some commonly confused terms », My Jewish Learning, 13.12.2018. Lennet d'an 13 a viz Ebrel 2020
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Sefid Roud

Ar Sefid Roud a zo ur stêr, 670 km hed dezhi, e gwalarn Iran. En em deurel a ra e Mor Kaspia.
# Sedrina

Sedrina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Sefa Giray

Sefa Giray, pe Safa Giray, a oa khan Krimea e 1691-1692.
Lakaet e voe war tron Krimea pa voe tennet e garg digant Saadet III Giray e miz Kerzu 1691. E-pad ar brezel etre an impalaeriezh otoman hag Aostria e klaskas kemer perzh en emgannoù met e arme a savas outañ e Valakia ha nac'h mont pelloc'h.
Lamet e voe e garg digantañ e miz Here 1692 ha kaset en harlu e-kichen Karnobat (e Bulgaria hiriv).
| En e raok: Saadet III Giray | Khan Krimea 1691– 1692 | War e lerc'h: Selim Iañ Giray |

## Mammenn

* Le khanat de Crimée et les campagnes militaires de l'Empire ottoman : Fin du XVIIe-début du XVIIIe siècle, 1687-1736 gant Dilek Desaive e Cahiers du monde russe et soviétique niverenn 11-1, 1970
# Stêr Cesar

Ar stêr Cesar zo ur stêr e biz Kolombia, en departamant Cesar, tost da Venezuela.
Tremen a ra dre gêr Valledupar a-raok kemberañ gant ar Magdalena e kêriadenn El Banco.
# Stêr Deir

Ar Stêr Deir, zo ur stêr eus Breizh, hag a red dre Kerne, un 28 km hed dezhi, hag a gember gant ar stêr Oded e Kemper.

## An anv

Savet eo anv ar stêr diwar ar ger "stêr", staget outañ hec'h anv kozh Teir, rak ur gwir stêr eo hag an adstêrioù all n'int ken nemet gwazhioù. Chomet eo an anv kozh en anv-lec'h Prateier (prad + Teir), ur c'harter eus Kemper.
* Ur morvaout hag ar Stêr Deir e Kemper.

## Red

Eieniñ a ra e Kast ha redek a ra war-du ar c'hreisteiz a-hed 27,9 km, betek kêr Gemper.

### Kumunioù douret

* Kast (andon),
* Kemeneven,
* Plogoneg,
* Landrevarzeg,
* Gwengad,
* Kemper (kember).

## Pennadoù kar

* Froud (Kemper)
* Jed
* Oded
* Pont Medar
* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Stêr Casamance

Ar Stêr Casamance zo ur stêr eus Casamance, e kreisteiz Bro-Senegal. Eieniñ a ra e gevred ar vro, nepell diouzh ar Fouta-Djalon, hag aberiñ er Meurvor Atlantel.
E-touez an adstêrioù emañ ar Soungrougrou.
# Stêr Chillán

Ar Stêr Chillán zo ur stêr e Chile, hag a red dre Proviñs Diguillín ha Rannvro Ñuble.
Eieniñ a ra en erc'hegi Chillán. Betek 1751 e tremene dre gêr Chillán Viejo, met tremen a ra suoc'h war-lerc'h kren-douar ar bloavezh-se.
Kemberiñ a ra er stêr Ñuble.
# Stêr Choapa

Ar Stêr Choapa zo ur stêr e Chile, 140 km dezhi, hag a red eus an Andoù d'ar Meurvor Habask dre ar Rannvro Coquimbo. Hec'h anv zo bet roet da Proviñs Choapa.
# Stêr Carno

Ar Stêr Carno, pe Afon Carno e kembraeg, zo ur stêr hag a red dre Powys, e Kembre. Adstêr eo d'ar stêr Hafren.
Anvet eo diwar anv kêriadenn Carno. Kemberiñ a ra e Caersws gant ar stêr Hafren.
# Stêr Colorado (Arc'hantina)

Ar stêr Colorado (Río Colorado e spagnoleg) zo ur stêr eus Arc'hantina. Gant ar stêr-se e vez merket bevennoù melestradurel etre proviñsoù Neuquén ha Mendoza hag etre Río Negro ha La Pampa.
Eieniñ a ra en Andoù, ha redek a ra war-zu ar gevred, betek ar Meurvor Atlantel. D'al lodenn uhelañ e roer, a-wechoù, an anv Río Barrancas, ha neuze ne reer Colorado eus ar stêr nemet goude ar c'hember gant ar Río Grande. En holl en em astenn a-hed 1 000 kilometr pe war-dro.
# Stêr Carrión

Ar Stêr Carrión zo ur stêr e Spagn e proviñs Palencia, e Kastilha ha León, hag adstêr d'ar Pisuerga, a zo d'he zro adstêr d'an Duero.
# Stêr Clwyd

Ar Stêr Clwyd, pe Afon Clwyd e kembraeg, zo ur stêr en hanternoz Kembre, hag a red a-hed Dyffryn Clwyd. Eieniñ a ra e-kichen Melin y Wig, tremen dre gêrioù Rhuthun, Dinbych, Rhuddlan hag aberiñ en Y Foryd, e Mor Iwerzhon, dirak kêr Y Rhyl.

## Istor

Diwar anv ar stêr e voe anvet Kontelezh Clwyd en XXvet kantved.
# Stêr Conwy

    Evit implijoù all, gwelet Conwy.
Ar stêr Conwy (Afon Conwy e kembraeg) zo unan eus stêrioù hanternoz Kembre, dezhi tost da 41 kilometrad hed.
Dont a ra er-maez eus Llyn Conwy, degemer a ra dour hec'h adstêrioù Machno ha Lledr kent tizhout Betws-y-Coed, hag ar stêr Llugwy. Alese ez a da Llanrwst, Trefriw ha Dolgarrog a-raok degouezhout e bae Conwy e Conwy.
# Serravalle a Po

Serravalle a Po zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
# Serre (Italia)

Serre zo ur gumun italian e proviñs Salerno e Campania.
# Serrigny (Yonne)

Serrigny :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Yonne |
| Arondisamant | Avallon |
| Kanton | Tonnerre |
| Kod kumun | 89393 |
| Kod post | 89700 |
| Maer Amzer gefridi | Nadine Thomas 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Tonnerrois |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 111 ann. (2020) |
| Stankter | 15 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 195 m — brasañ 326 m |
| Gorread | 7,5 km² |
| kemmañ |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Serrigny zo ur gumun c'hall en departamant Yonne e Bro-C'hall.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Serravalle Sesia

Serravalle Sesia (Seraval e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Serravalle di Chienti

Serravalle di Chienti zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# Serrenti

Serrenti zo ur gumun eus Sardigna e Proviñs Medio Campidano.
# Serrigny

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Serrigny zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù

* Serrigny (Yonne)
* Serrigny-en-Bresse e Saône-et-Loire
* Ladoix-Serrigny e Côte-d'Or

## Tud

* Bernard Serrigny , jeneral gall.
# Serrejón

Serrejón zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Serrigi Wyddel

Serrigi Wyddel a oa ur penn-brezel iwerzhonat a zalc'has Enez Von ha kornôg Gwynedd e deroù ar VI$^{vet}$ kantved. Faezhet e voe gant Cadwallon Lawhir en Emgann Cerrig-y-Gwyddyl ha ret e voe dezhañ repuiñ e reter Enez Von. Eno e voe lazhet e 517 e Llam-y-Gwyddyl tra ma tec'he e dud war-du Iwerzhon. Dre ma anaveze Kembreiz e galon en e vezjont e Llanbabo. Ur monumant a voe savet war e vez.
# Serrone

Serrone zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
# Teufelsbrücke

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Teufelsbrücke (Pont an Diaoul) zo anv alamanek meur a bont:

## Alamagn

* Teufelsbrücke (Altenstein), en Altenstein, en Thüringen
* Teufelsbrücke (Berlin), e Berlin
* Teufelsbrücke (Deister), e Deister bei Rodenberg
* Teufelsbrücke (Lüneburg), dreist an Ilmenau e Lüneburg
* Teufelsbrücke (Mannheim), e Mannheim-Jungbusch
* Teufelsbrücke (Nürtingen) e Nürtingen, Baden-Württemberg
* Teufelsbrücke (Turrach), dreist ar Stangenbach
* Teufelsbrücke (Wupper), dreist ar Wupper e Friedenstal, e Solingen.

## Suis

* Teufelsbrücke (Egg), pont war ar stêr Sihl, en Egg bei Einsiedeln;
* Teufelsbrücke (Schöllenen), dreist ar Reuss, e Schöllenen, e kanton Uri.

## Pennad kar

* Devil's Bridge
* Pont del Diable
* Ponte del Diavolo
# Teufelsbrücke (Schöllenen)

An Teufelsbrücke zo ur pont dreist ar stêr Reuss e Schöllenen, e kanton Uri.
# Tetraonidae

Tetraonidae :
| Lagopus lagopus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Tetraonidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tetraonidae a zo ur c'herentiad e rummatadur an evned. E rummatadurioù 'zo ne vez ket graet gantañ hag e holl spesadoù a vez renket er c'herentiad Phasianidae (kement-mañ eo doare ar C'hengor evnoniezh etrebroadel).

## Genadoù

Skilgegi :
* Dendragapus
* Tetrao
* Centrocercus
Brugyer :
* Lagopus
Koadyer :
* Bonasa
Geotyer :
* Tympanuchus
# Tetricus I

Caius Pius Esuvius Tetricus a oa impalaer diwezhañ an impalaeriezh c'halian. Ren a reas goude muntr Victorinus etre 270/ 271 ha 273.

## Buhez

En ur familh nobl e voe ganet Tetricus hag e oa dezhañ titl praeses provinciae (gouarner proviñsel) Aquitania pa varvas Victorinus. Victoria, mamm Victorinus, a baeas al lu evit ma embanno Tetricus impalaer e-kichen Burdigala (Bourdel, Frañs). Anavezet e voe gant Galia ha Preden. Goude e gurunidigezh e tiarbennas meuriadoù germanek o-doa graet o mat gant marv Victorinus, da aloubiñ an impalaeriezh.
E gêr-benn e lakaas e Augusta Trevirorum (Trier hiziv) ha envel a reas e vab Tetricus II Caesar. N'arnodas ket da vrasaat an impalaeriezh, estreget war-du ar mervent, ma adaloubas Aquitania he-doa en em adstrollet ouzh an Impalaeriezh roman.
Goude e drec'hioù er reter e aloubas Aurelian Galia e 273. Tetricus en em rentas gant e vab goude un emgann e-kichen Châlons-sur-Marne. Posupl eo n'en-deus ket arnodet da zerc'hel en un doare sirius hag e oa e faezhidigezh efed ur c'henvreutaerezh. An dra-se a zisplegfe ar pezh a raio Aurelian dezhañ ha d'e vab.
War a seblant o dispartas Aurelian e-pad e drec'h-lid, met o buhezioù a espernas. Titl corrector Lucaniae et Bruttiorum (gouarner div broviñs e Italia) a roas-eñ dezhañ zoken. N'anavezer ket pegoulz e varvas.
Unan eus an Tregont Mac'homer a ra an Historia Augusta anezhañ.
| En e raok: Victorinus | Impalaer an Impalaeriezh c'halian 270 pe 271 - 273 gant Tetricus II | War e lerc'h: den ebet |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teudebur Alt Clut

Teudebur Alt Clut a oa roue Alt Clut en VIII$^{vet}$ kantved - etre 722 ha 752 moarvat. Hervez an Harleian genealogies e oa mab d'ar roue Beli II Alt Clut. Klotañ a ra e ren gant hini Óengus I ar Bikted ha hervez an Annales Cambriae e vefe bet faezhet un armead Pikted gant ar Vrezhoned e Mocetauc. Breur Óengus a vefe bet lazhet e-pad an emgann. En Annals of Tigernach e vez graet Taudar mac Bile, rí Alo Cluaide eus Teudebur, a vije marvet e 752.

## Daveoù

* Anderson, Alan Orr, Early Sources of Scottish History: AD 500–1286, 2 Vols, (Edinburgh, 1922), vol. i, p. 239-40
* MacQuarrie, Alan, "The Kings of Strathclyde", in A. Grant & K.Stringer (eds.) Medieval Scotland: Crown, Lordship and Community, Essays Presented to G.W.S. Barrow, (Edinburgh, 1993), pp. 1-19
* Williams, Anne, Smyth, Alfred P., and Kirby, D.P., (eds.), A Biographical Dictionary of Dark Age Britain, (London, 1991), s.v. "Teudebur (Teudubr) map Bili", pp. 221-2

## Liammoù diavaez

* Annales Cambriae
* Annals of Tigernach
* Harleian genealogy 5
| En e raok: Beli | Roue Alt Clut ) 722 - 752 | War e lerc'h: Rotri |
# Teul

Dre voas e vez graet un teul eus pep skor fizikel ma kaver un ditour skrivet warnañ. Ar ger orin a dalvez evit ur renabl a veze savet evit dastum anvioù an douaroù perc'hennet gant un aotrou. Mirout a ra e ster o tennañ d'ar Gwir pa dalvez d'ur skrid a ro ur brouenn pe un testeni, da skouer un teul roet d'ur c'hredour evit anavezout ma 'z eus un dlee (arc'hant) en e geñver.
Pa vez anv eus an teulioù embannet pe dasparzhet ez foran e c'heller kavout :
* al levrioù
* ar c'helaouennoù hag ar mareadegoù
* an enrolladennoù son (kasedoù sonerezh hag ar pladennoù) pe ar pladennoù arc'hant.
* an enrolladennoù kleweled (videokasedoù ha DVDoù)
* ar c'hartennoùoù hag ar planioù
* ar skridoù-sonerezh
* an teulioù niverel
E-touez an teulioù implijet evit traoù resis e kaver :
* ar c'henskriverezioù
* ar paperennoù-reol, ar fakturennoù, ar bilhedoù, ar rolloù-meuzioù, an tikedennoù, etc.
* an notennoù dornskrivet pe bizskrivet
* al luc'hskeudennoù
hag all...
Pa vezont miret pelloc'h eget o implij kentañ pe voas ez a an teulioù da vezañ dielloù implijet evel mammennoù an Istor.
# Tetraophasis

Tetraophasis :
| Tetraophasis obscurus, treset gant Gould. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Tetraophasis Elliot, 1871 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Tetraophasis a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1871 gant an evnoniour stadunanat Daniel Giraud Elliot (1835-1915).

## Spesadoù

Daou spesad a ya d'ober ar genad :
* Tetraophasis obscurus,
* Tetraophasis szechenyii.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Sina.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Phasianidae/Tetraophasis (lennet e-barzh d'an 8 a viz Ebrel 2022).
# Tetricus II

Tetricus II a oa, gant e dad Tetricus Iañ, impalaer diwezhañ an Impalaeriezh c'halian. Graet e voe Caesar anezhañ gant e dad e 273. E 274 e voe gwelet evel prizoniad e trec'hlid Aurelian. Ouzhpenn-se, ne ouzer hogozik netra diwar e benn. Ar munudoù a roas an Historia Augusta a-zivout e vuhez zo faltazius, kazi-sur.
| En e raok: Victorinus | Impalaer an Impalaeriezh c'halian 270 pe 271 - 273 gant Tetricus I | War e lerc'h: den ebet |
# Teuc'hegezh

Teuc'hegezh$^,$, pe teuregezh$^,$ c'hoazh, a vez graet eus stad un den, paotr pe plac'h, en deus re a lard-marv. An deuc'hegezh denel a zo gwelet evel ur c'hleñved abaoe 1997 gant Aozadur Bedel ar Yec'hed (OMS-WHO).
An aozadur-se a zispleg ez eo "An deuc'hegezh pe dreist-pouez, evel un daspugn direizh pe revec'h a lard-korf o vezañ arvarus evit ar yec'hed".
Er broioù diorroet ez eo ur skoulm an doare da dalañ outi dre ma 'z eo arvarus evit yec'hed an dud ha dre ma vez ur c'hresk dizehan eus ar c'hleñved-se.
Meur a abeg a c'hall bezañ da'n deuc'hded : degasadennoù boued re vras, mank a obererezhioù sport, aezamantoù genetek. Ouzhpenn se met raloc'h e vez tu kaout un awen dre al louzoù, kleñvedoù spered. Ar sell ma vefe an dud tapet gant an deuc'hded met o tebriñ nebeut, awenet gant ur c'horf o koazhañ re goustadik n'eo ket degemeret pe dost. Dre vras an dud re lart a implij muioc'h a energiezh evit ar re treutoc'h dre ma vez ponner ar c'horf da fiñval.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Gwelet Geriadur Vallée (1931) «obésité: teuc'hded» p.505a, adkemeret gant Roparz Hemon en e c'heriadurioù (Geriadur istorel ar brezhoneg, p. 3063, Nouveau dictionnaire breton-français (1970), p. 787a).
* ↑ TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg .
* ↑ Dictionnaire classique français-breton gant Reun ar Glev, miz Kerzu 1990, Levrenn VII, pajenn 2446.
* ↑ Dictionnaire breton/français français/breton, An Here/Al Liamm, 2002, pajenn 1171 (el lodenn galleg-brezhoneg).
# Scontrone

Scontrone zo ur gumun eus Italia – e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Scopa

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Scopa zo anv meur a dra:
* ur gêr eus Italia: Scopa (Piemonte)
* ur c'hoari italian: Scopa (c'hoari)
# Scopa (Piemonte)

Scopa (Scòpa e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Scopidrone

Scopidrone zo un embregerezh filmañ breizhat diazezet e Redon. Lugan an embregerezh a zo "videos by drone". Arbennikaet eo an embregerezh Scopidrone war ar filmañ en ur implij dronoù.

## Liammoù diavaez

* Scopidrone lec'hienn ofisiel

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://www.ouest-france.fr/bretagne/les-fougerets-56200/les-fougerets-un-film-promotionnel-de-la-commune-en-tournage-4706834
# Sclerurus

Sclerurus :
| Sclerurus mexicanus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Furnariidae |
| Iskerentiad : | Sclerurinae |
| Anv skiantel ||
| Sclerurus Swainson, 1827 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sclerurus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1827 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Seizh spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Sclerurus albigularis
** S. a. albicollis, albigularis, canigularis, kempffi, kunanensis, propinquus ha zamorae,
* Sclerurus caudacutus
** S. c. brunneus, caligineus, caudacutus, insignis, pallidus hag umbretta,
* Sclerurus guatemalensis
** S. g. ennosiphyllus, guatemalensis ha salvini,
* Sclerurus mexicanus
** S. m. mexicanus ha pullus,
* Sclerurus obscurior
** S. o. andinus, bahiae, macconnelli, obscurior ha peruvianus,
* Sclerurus rufigularis
** S. r. brunnescens, fulvigularis, furfurosus ha rufigularis,
* Sclerurus scansor
** S. s. cearensis ha scansor.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreiz ha Suamerika, nav isspesad warn-ugent (29) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Furnariidae/Sclerurus (lennet e-barzh d'ar 14 a viz C'hwevrer 2022).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Scopa (c'hoari)

Ar scopa zo ur c'hoari italian gant kartoù.
# Scopello

Scopello zo ur gumun en Italia, e proviñs Vercelli, e rannvro Piemonte.
# Scleroptila

Scleroptila :
| Scleroptila gutturalis, treset gant Keulemans (1898). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Scleroptila Blyth, 1852 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Scleroptila a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1852 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Eizh spesad a ya d'ober ar genad :
* Scleroptila afra,
* Scleroptila elgonensis,
* Scleroptila finschi,
* Scleroptila gutturalis
** S. g. archeri, gutturalis, jugularis, levalliantoides, lorti ha pallidior,
* Scleroptila levaillantii
** S. l. crawshayi, kikuyuensis ha levaillantii,
* Scleroptila psilolaema,
* Scleroptila shelleyi
** S. s. macarthuri, shelleyi, uluensis ha whytei,
* Scleroptila streptophora.
O c'havout a reer en Afrika issahara, trizek (13) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Phasianidae/Scleroptila (lennet e-barzh d'an 12 a viz Ebrel 2022).