OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chris Pratt

Chris Pratt a zo un aktour amerikan bet ganet d'an 21 a viz Mezheven 1979 e Virginia (Minnesota). Anavezet eo evit bezañ c'hoariet roll ar c'habiten Star-Lord er film Guardians of the Galaxy (sevenet gant James Gunn).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Christa Wolf

Christa Wolf, Christa Ihlenfeld eus hec'h anv plac'h yaouank, ganet d'an 18 a viz Meurzh 1929 e Landsberg an der Warthe, en Alamagn d'an ampoent met hiziv Gorzów Wielkopolski e Polonia, ha marvet d'ar 1añ a viz Kerzu 2011 e Berlin, zo ur romantourez alaman. Ar brudetañ skrivagnerez eus Alamagn ar Reter e oa.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Christchurch

Christchurch (ˈkɹaɪsttʃɜːtʃ, e maorieg: Ōtautahi) eo eil brasañ kêr Zeland-Nevez. Emañ war aod reter Enez ar Su, ha brasañ kêr an enez-se eo.

## Kêrioù gevellet ganti

Gant seizh kêr ar bed eo gevellet Christchurch:
* Adelaide (Aostralia) abaoe 1972, e proviñs Aostralia ar Su
* Christchurch (Dorset) (Bro-Saoz) abaoe 1972
* Kurashiki (Japan) abaoe 1973 e prefeti Okayama
* Seattle (SUA) abaoe 1981, e stad Washington
* Lanzhou (Sina) abaoe 1984, e proviñs Gansu
* Songpa-gu (Sukorea) abaoe 1995, un distrig eus Seoul
* Wuhan (Sina) abaoe 2006, e proviñs Hubei

## Daveoù

* ↑ (en) Kêrioù gevellet. Christchurch City Council (19 a viz Even 2013). Kavet : 28 a viz Here 2013.
# Chris Pine

Chris Pine a zo un aktor amerikan bet ganet d'ar 26 Eost 1980 e Los Angeles. Anavezet eo evit bezañ c'hoariet gantañ roll ar c'habiten Kirk e film J.J. Abrams Star Trek.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Christa

Christa zo un anv-badez alamanek, deveret eus Christina.

## Doareoù all

* Krista, Krysta, Crista.

## Tud

* Christa Campbell, aktourez stadunanat
* Christa Czempiel, politikourez alaman
* Christa Goetsch (1952-), politikourez alaman
* Christa Klaß, politikourez alaman
* Christa Linder, aktourez alaman
* Christa McAuliffe, skolaerez hag astraerez stadunanat
* Christa Schroeder, sekretourez gant Adolf Hitler
* Christa von Seckendorff, arzourez alaman
* Christa Winsloe (1888 -1944), skrivagnerez alaman, lazhet e Cluny (Bro-C'hall).
* Christa Wolf , skrivagnerez alaman

### Pennad kar

* Krista
# Christa Schroeder

Christa Schroeder pe Emilie Christine Schroeder (19 a viz Meurzh 1908 e Hannoversch Münden - 28 a viz Even 1984 e München) a voe unan eus sekretourezed Hitler etre 1933 ha 1945.

## He buhez

E Hannoversch Münden e voe ganet, ha pa varvas he zud ez eas da Nagold. Eno e voe gwiraourez eus 1929 betek 1930. Goude-se ez eas da Vünchen ma labouras en Oberste SA-Führung. E penn-kentañ 1933 e kejas gant Hitler a oa o paouez bezañ dilennet Reichkanzler (kañseller ar Reich). E sekretourez e teuas da vezañ, hag evitañ e labouras betek miz Ebrel 1945.
E 1938 e voe danvez-gwreg ar c'hannadour Lav Alkonic, met a-enep e savas Hitler, hag ar bromesa a briedelezh a voe nullet e 1941.
En he levr eñvorennoù Er war mein Chef e kaver kalz titouroù diwar-benn Hitler ha mont en-dro an Trede Reich. E 1945 e voe goulennataet gant an ofiser gall Albert Zoller, hag a laboure er 7th US-Army. Hec'h atersadenn ha re all bet aozet e 1948 a voe implijet da sevel Hitler Privat (1949),al levr kentañ embannet diwar-benn Hitler goude an Eil Brezel-bed.

### Levrlennadur

* Er war mein Chef: aus dem Nachlass der Sekretärin von Adolf Hitler ; Christa Schroeder; Anton Joachimsthaler; München : Langen Müller, 1985
* Douze ans auprès d'Hitler : confidences d'une secrétaire particulière d'Hitler ; Christa Schroeder; Albert Zoller; Paris : R. Julliard, 1949
# Chris Martin

Ganet eo Christopher Anthony John Martin d'an 2 a viz Meurzh 1977 e Devon (Bro-Saoz). Mab ur banker hag ur gelennerez eo, ez-yaouank e plijas dezhañ ar sonerezh. Da 14 vloaz eoa krog da sevel e strollad sonerezh kentañ. A-raok sevel strollad Coldplay, en deus Chris Martin c'hoariet e strolladoù all : The Rockin's Honkies, The Red Rooster Boogie Band, Pectoralz ... Kenlabouret en deus ivez gant Ron Sexsmith (evit "Gold in them hill"), gant Nelly Furtado (evit "All good things") ha c'hoazh gant Kanye West (evit "Homecoming").

## Buhez prevez

Dimezet eo gant Gwyneth Paltrow, aktourez. Daou vugel en deus hiziv, ur mab hag ur verc'h.
# Chris Tucker

Christopher Tucker, ganet e 1971 e Atlanta (Stadoù-Unanet Amerika), zo un aktour stadunanat.
# Christen-Democratisch en Vlaams

Christen-Democratisch en Vlaams (CD&V) a zo ur strollad politikel a Flandrez Belgia.
# Cedrasco

Cedrasco zo ur gumun italian, e proviñs Sondrio ha rannvro Lombardia.
# Cee

Cee zo ur gumun eus kornôg Galiza, e proviñs A Coruña.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Cedar Rapids (Iowa)

Cedar Rapids zo ur gêr lec'hiet e reter-kreiz Iowa er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 126 326 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Colorado Springs en ur mod ofisiel e 1849.

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
# Cedegolo

Cedegolo zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Cedillo

Cedillo zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 433 (2023).
# Cedillo de la Torre

Cedillo de la Torre zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Cedrillas

Cedrillas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 653 (2023).
# Cedi

Ar cedi (kod bank : GHS) eo unanenn voneiz Ghana abaoe 1965. Rannet eo e 100 pesewa.
E miz Gouere 2007 e voe lakaet e plas ar cedi nevez hag a dalv kement ha 10 000 cedi kozh.
# Bleiz India

Bleiz India :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Canis |
| Anv skiantel ||
| Canis lupus pallipes (Sykes, 1790) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bleiz India (Canis lupus pallipes) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev en Azia.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bleizig-teil

Bleizig-teil :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Arthropoda |
| Kevrennad : | Insecta |
| Urzhad : | Orthoptera |
| Kerentiad : | Gryllotalpidae |
| Genad : | Gryllotalpa |
| Anv skiantel ||
| Gryllotalpa gryllotalpa Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bleizig-teil, pe kazh-prad, (Gryllotalpa gryllotalpa) zo un amprevan turier.
Bihan eo o fenn ha berr o zastornelloù. Un organ-skrilhat zo war eskell kentañ ar pared. Azasaet eo o favioù a-raok evit turiañ an douar ha dre-se e tennont da bavioù ar gozed. Dic'houest int da lammat hag e reont gant o eil ha trede re bavioù evit kerzhet.
War-dro 400 û a vez dozvet en ur gambr vras dindan-douar kleuziet gant ar barez. Honnezh a ziwall anezhe (hag al larvennoù war o lerc'h) ouzhpenn evit ur mizvezh-pad. Goañviñ a ra al larvennoù don en douar ha muzañ div wech en nevez-amzer a-raok dont da vezañ imagoed.
Ar bleizigoù-teil a vez oberiant diouzh an noz etre miz Ebrel ha miz Here. Bevañ a reont e tachennoù fresk, liorzhoù, pradennoù hag e-kichen ar stankoù. Pa serr an noz e krog ar pared da ganañ.
Debriñ a reont gwrizioù, larvennoù amprevaned all, buzhug ha blotviled.
# Blek le rat

Blek le rat, pe Xavier Prou en ti-kêr, bet ganet e 1951, a zo un arzour moull-livañ hag ur graffour gall, unan eus ar gentañ hag ar re vrudetañ.
# Blekinge

Blekinge zo ur broviñs eus Sveden (landskap e svedeg), e kreisteiz ar vro, e Götaland. Karlskrona eo ar gêr vrasañ. Er c'hreisteiz dezhi emañ ar Mor Baltel, er c'hornôg emañ proviñs Skania hag en hanternoz proviñs Småland.
# Blello

Blello zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Bleiz ar reter

Bleiz ar reter :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Canis |
| Anv skiantel ||
| Canis lycaon Schreber, 1775 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Bleiz ar reter (Canis lycaon pe Canis lupus lycaon) a zo ur bronneg kigdebrer hag a vev e reter Kanada.
# Bleiz moueek

Bleiz moueek :
| Ur bleiz moueek. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Chrysocyon |
| Anv skiantel ||
| Chrysocyon brachyurus (Illiger, 1815) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bleiz moueek a zo ur bronneg hollzebrer, Chrysocyon brachyurus an anv skiantel anezhañ.
Ar spesad nemetañ eo er genad Chrysocyon.

## Annez

Bevañ a ra e Suamerika : biz Arc'hantina, Bolivia, Brazil, Paraguay ha Perou.

## Liamm diavaez

* Chrysocyon brachyurus war al lec'hienn Mammal Species of the World.
# Bleiz ruz

Bleiz ruz :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Canidae |
| Genad : | Canis |
| Anv skiantel ||
| Canis lupus rufus Audubon & Bachman, 1851 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar bleiz ruz (Canis lupus rufus, gwechall Canis rufus) eo ar spesad bleizi ralañ.
E gavout a raed gwechall e gevred Stadoù-Unanet Amerika. Astennadur al labourerezh-douar hag an hemolc'h o deus lakaet e boblañs da zigreskiñ ha war-dro 300 hinienn hepken a chomfe (an div drederenn anezho a zo savet hag un drederenn bet adlakaet en natur ma ouennont en-dro).
Krediñ a reer e veve eus Pennsylvania betek Florida ha Teksas. Posupl eo avat ec'h astenne e diriad betek harzoù Kanada. E-pad pell ne voe gwelet diforc'h genetikel ebet etrezañ hag ar bleiz gris pe ar c'hoiot ha ganto e c'hell gouennañ. Gallout a reer krediñ e vo beuzet ganto pa gresko adarre e boblañs.
E 1987 e tilezjod 100 anezho en Alligator River National Wildlife Refuge en un enezenn war aod North Carolina. Un eil poblañs a voe dilezet en Horn Island war aod Mississippi met e ziblasañ e voe ret ober peogwir e c'helle kejañ gant an dud.
Adlakaet eo bet e natur, ha kement-se gant berzh, un 70 hini gouez sur a zo, ha moarvat ouzhpenn (2010).

## Isspesadoù

Bez' e oa tri isspesad met daou anezho a zo aet da get en natur.
* Canis rufus floridanus a zo aet da get e 1930
* Canis rufus gregory a zo aet da get en natur 1970
* Canis rufus rufus a zo aet da get en natur e 1980 met adlakaet e oa bet en e endro goude-se

## Daveoù

* ^ Roy, M.S., Geffen, E., Smith, D., Ostrander, E.A. & Wayne, R.K. (1994). "Patterns of differentiation and hybridization in North American wolflike canids, revealed by analysis of microsatellite loci.". Molecular Biology and Evolution 11 : 553–570.
* ^ Wayne, R.K., Lehman, N., Allard, M.W. & Honeycutt, R.L. (1992). "Mitochondrial DNA variability of the grey wolf - genetic consequences of population decline and habitat fragmentation". Conservation Biology 6 : 559-569.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Blendecques

Kumunioù Frañs :
| Anv gallek (ofisiel) | Blendecques |
| Anv izelvroek | Blendeke |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de Saint-Omer |
| Kanton | Arques |
| Kod INSEE | 62139 |
| Kod post | 62575 |
| Maer | André Bultel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,56 km² |
| Led | 50° 43' 04" Norzh |
| Hed | 02° 16' 38" Reter |
| Uhelder kreiz | 25 m |
| Uhelder bihanañ | 7 m |
| Uhelder brasañ | 93 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 5 087 (2007) |
| Stankter | 532 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | ville-blendecques |
Blendecques e galleg, Blendeke en izelvroeg, a zo ur gumun hag ur gêrig eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: dieubet e voe Blendecques d'ar 5 a viz Gwenholon 1944 gant Rannlu Polonat ar Jeneral Maczek .

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Aa emañ Blendecques.

## Dave ha notennoù

* ↑ Histoire de Blendecques
# Club Atlético Talleres (Córdoba)

Club Atlético Talleres zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'an 12 a viz Here 1913 e Córdoba.
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Albiazul, La T, Matador, Tallarín.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Boutique de Barrio Jardín.
# Club Nacional de Football

Club Nacional de Football (pell anavezetoc'h evel Nacional) zo ur c'hleub sportoù uruguayat bet krouet d'ar 14 a viz Mae 1899 e Montevideo. D'an deiziad-mañ, diwar intrudu studierien, e voe divizet kendeuziñ an daou gleub Uruguay Athletic Club ha Montevideo Football Club d'ober unan, kement-mañ e ti Ernesto Caprario.
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Albos, Bolsilludos, Bolsos, Decano, Rey de Copas, Tricolores.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Gran Parque Central e La Blanqueada (unan eus karterioù Montevideo).

## C'hoarierien vrudet

* Diego Godín,
* Álvaro Recoba,
* Luis Alberto Suárez.
Eizh c'hoarier eus Nacional — Emilio Recoba, José Andrade, Conduelo Píriz, Héctor Castro, Pedro Cea, Pedro Petrone, Héctor Scarone, Santos Urdinarán — a oa perzh eus an dibab uruguayat pa'z eas ar maout gantañ da-geñver Kib vell-droad ar bed 1930.
# Club Plaza Colonia de Deportes

Club Plaza Colonia de Deportes (pell anavezetoc'h evel Plaza Colonia pe Plaza ivez) zo ur c'hleub mell-droad uruguayat bet krouet d'an 22 a viz Ebrel 1917 e Colonia del Sacramento (Uruguay).
Lesanvet eo bet ar c'hleub Albiverdes ha Patas blancas.
C'hoari a ra e grogadoù e Campus Municipal Profesor Alberto Suppici.
# Club Social y Deportivo Colo-Colo

An Club Social y Deportivo Colo-Colo, pe CSD Colo-Colo, a zo ur c'hlub mell-droad krouet e 1925 e Santiago de Chile gant ar melldroadour etrebroadel chilean David Alfonso Arellano Moraga (1902-1927).

## Titloù

* Primera División de Chile (29) = 1937, 1939, 1941, 1944, 1947, 1953, 1956, 1960, 1963, 1970, 1972, 1979, 1981, 1983, 1986, 1989, 1990, 1991, 1993, 1996, Clausura 1997, 1998, Clausura 2002, Apertura 2006, Clausura 2006, Apertura 2007, Clausura 2007, Clausura 2008, Clausura 2009
* Copa Chile (10) = 1958, 1974, 1981, 1982, 1985, 1988, 1989, 1990, 1994, 1996
* Copa Libertadores (1) = 1991
* Recopa Sudamericana (1) = 1992
* Copa Interamericana (1) = 1992

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar c'hlub (spagnoleg)
* Colo Colo — Fifa.com (spagnoleg)
# Club Atlético River Plate (Montevideo)

Club Atlético River Plate (lesanvet Darseneros pe La Dársena ivez) a zo ur c'hleub mell-droad uruguayat, bet krouet d'an 11 a viz Mae 1932 e Montevideo (Uruguay), diwar gendeuziñ Olimpia ha Capurro.
Dont a ra an anv anezhañ eus hini River Plate Football Club, ur c'hleub all aet da get e 1929. Arabat eo kemmeskañ gant ar c'hleub arc'hantinat Club Atlético River Plate, bet krouet e Buenos Aires kenkent ha 1901.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Parque Federico Omar Saroldi e Prado (unan eus karterioù Montevideo).

## Titloù bet gounezet

* 1943, 1967, 1978, 1984, 1991 ha 2004 : kampion Segunda División Profesional de Uruguay.
# Club Atlético San Lorenzo de Almagro

Club Atlético San Lorenzo de Almagro (pell anavezetoc'h evel San Lorenzo) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 1añ a viz Ebrel 1908 e Buenos Aires. Antonio Scaramusso a voe e gentañ prezidant, hag eñ kaset e gefridi da benn betek 1914.
Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Ciclón, Cuervo, Santo, Matador, Santos de Boedo.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Pedro Bidegain a vez graet Nuevo Gasómetro anezhañ ivez.
# Club Atlético Vélez Sarsfield

Club Atlético Vélez Sarsfield (pell anavezetoc'h evel Vélez Sarsfield) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 1añ a viz Genver 1910 e Floresta (unan eus karterioù Buenos Aires).
Tri den yaouank — Julio Guglielmone, Nicolás Marín Moreno ha Martín Portillo — a voe diazezerien ar c'hleub, o vadeziñ anezhañ Club Atlético Argentinos de Vélez Sarsfield er penn-kentañ. Dont a ra an anv anezhañ diwar hini "Vélez Sarsfield", un ti-hent-houarn er c'hornôg da Vuenos Aires. N'eo nemet d'an 23 a viz Here 1913 ma voe lamet ar ger "Argentinos" evit reiñ an anv a anavezer hiziv an deiz.
Un nebeud lesanvioù a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : El Fortín, La "V" azulada.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio José Amalfitani a vez graet El Teatro Colón del Fútbol anezhañ ivez.

## C'hoarierien vrudet

* 1962-70 ha 1978 : Daniel Wellington,
* 1967-73 ha 1980-84 : Carlos Bianchi,
* 1991-2000 ha 2004 : José Luis Chilavert Paraguay.
# Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba

Club Deportivo Godoy Cruz Antonio Tomba (pell anavezetoc'h evel Godoy Cruz) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet e 1921 e Godoy Cruz, unan eus eizh karter ha daou-ugent Gran Mendoza.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Feliciano Gambarte, lec'hiet e karter Godoy Cruz.
# Club Estudiantes de La Plata

Club Estudiantes de La Plata zo ur c'hleub sportoù arc'hantinat bet krouet d'ar 4 a viz Eost 1905 e La Plata (Buenos Aires (proviñs)), ar vell-droad ar sport pennañ ennañ. Miguel Gutiérrez e voe kentañ prezidant "Club Atlético Estudiantes" evel ma veze graet anezhañ d'ar mare-se.
Meur a lesanv a zo bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : León, Pincha, Pincharrata.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Ciudad de La Plata.
# Club Atlético River Plate

Club Atlético River Plate (pell anavezetoc'h evel River Plate) zo ur c'hleub mell-droad arc'hantinat bet krouet d'ar 25 a viz Mae 1901 e La Boca (unan eus karterioù Buenos Aires (Arc'hantina)). Ganet e oa bet diwar gendeuziñ an daou gleub Club Atlético La Rosales ha Santa Rosa. Leopoldo Bard a voe e gentañ prezidant.
Meur a lesanv a oa bet roet d'ar c'hleub a-hed e istor : Gallinas, La Banda, Millonarios.
C'hoari a ra e grogadoù en Estadio Antonio Vespucio Liberti a vez graet Monumental anezhañ ivez.

## C'hoarierien vrudet

* 1939-59 : Ángel Labruna,
* 1945-68 : Amadeo Carrizo,
* 1970-76, 1977-81 ha 1983-87 : Norberto Alonso,
* 1978-81 ha 1991-93 : Ramón Ángel Díaz,
* 1983-86 ha 1994-97 : Enzo Francescoli,
* 1991-96, 2000-02, 2006-08 ha 2009-11 : Ariel Ortega,
* 2012-13 : David Trezeguet.
# Bamoun

Ar Bamoun, pe Bamouned, zo ur bobl eus Kameroun en Afrika.Ur rouantelezh Vamoun zo bet, distrujet gant an drevadennerien c'hall goude 1918.

## Notenn

* ↑ https://lisapoyakama.org/la-civilisation-bamoun/?fbclid=IwAR1byrRpj-raH9qI1w8qlMtKffrcGT9VWDFS8GF9hoshzxbXHSsI9l6OUWo
# Ban Ki-moon

Ban Ki-moon (Hangeul: 반기문, Hanja: 潘基文, Pan Kimun) a oa bet ganet e Eumseong d'an 13 Mezheven 1944 e Sukorea.
Ministr an aferioù diavaez e oa en e vro ar 1añ Genver 2007. Neuze en doa kemeret plas Kofi Annan e penn Aozadur ar Broadoù Unanet.
E miz Here 2016 e voe kemeret e plas e-penn an Aozadur ar Broadoù Unanet gant António Guterres .
# Banaleg (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Banaleg a c'hall bezañ meur a dra:
* un dachenn dindan banal (pe "balan");
* Banaleg, ur gumun e Bro-Gerne
* Banaleg-ar-Gevred, ur gumun er Winieg, e su Bro-Naoned

## Tud

* Jean-Luc Bannalec, anv-pluenn Jörg Bong, skrivagner alaman.

## Gwelet ivez

* Balaneg (disheñvelout)
# Bananez

Ar bananez zo frouezh melen pe ruz a vez gounezet er broioù dindan an trovanoù. Kavet e vezent da gentañ e broioù eus gevred Azia ha goude-se e voe kroget da c'hounit bananez en Afrika, en inizi ar Meurvor Habask hag e Suamerika. E kalz eus ar broioù-se ez eo ar bananez ul lodenn a bouez eus ar magadur.
Dont a ra ar ger brezhonek "bananez" eus anv gallek ar frouezh-se a zeu e-unan eus an arabeg : talvezout a ra ar wrizienn banan, er yezh-se, kement ha "biz", abalamour da stumm ar frouezh.

## Ar frouezh

Emañ ar bananez e-touez ar frouezh a vez gounezet ar muiañ er broioù trovanel. E 1992 e oa bet gounezet 66 milion a donennoù anezho dre ar bed. Ar bananez, pa vezont darev, zo kalz potasiom ha sukr enno. Degas a reont kalz a energiezh ivez (375KJ/100g) ha diazezet mat e vezont gant ar benvegad-treizhañ abalamour ma n'eus ket kalz druzoni enno. Peurvuiañ e vezont debret ent kriz en hor broioù, met poazhet e c'hallont bezañ ivez. Er plantadegoù bananez e vezont kutuilhet pa vezont glas c'hoazh, rak aesoc'h e vezont da gas evel-se, pa n'int ket ken bresk. Kaset e vezont da werzhañ da greizennoù dasparzh hag a-wechoù e vezont lakaet eno da zareviñ buanoc'h war-bouez etilen (pe eten). En natur e vez krouet an danvez-se gant ar plant o-unan.

## Ar plant

Daoust ma c'hall ar bananezenned bezañ bras a-wechoù (betek 9 metr), n'int ket gwez hogen plant geotennek, rak n'eus ket gwiennoù koadek enno ha n'o devez kef gwirion ebet. Lostigoù an delioù bras, a-gevret, a stumm un dra heñvel ouzh un doare kef avat. Bras-kenañ eo an delioù pa c'hallont tapout 4 metr hed hag 1 metr led. Berr eo garennoù ar bananezenned ha dindan an douar emaint. Kreskiñ a reont a-ziwar dangorz, a daol garennoù nevez bep an amzer. Ouzh an dangorz-se ez eus gwrizioù hir ha moan.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Bsnana and Plantain Section of Biodiversity International
* (en) Musa x paridasiaca
* (en) Banana, CRFG Publications
# Banaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.3 eo ar banaeg ((ka-)bana, baza, koma pe mizeran) komzet gant tro-dro da 13.000 den e Kameroun ouzh ar vevenn gant [Nigeria]] (1987).
Tost-tre eo d'ar psikyeg, ar hyaeg hag ar c'hamweg.
Div rannyezh ez eus:
* Gamboureg (gamboura)
* Gilieg (g(u)ili)

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù tchadek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Banaleg-ar-Gevred

Banaleg-ar-Gevred :
| Ar skolioù hag an iliz katolik ||
| Anv gallek (ofisiel) | Geneston |
| Bro istorel | Bro-Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Naoned |
| Kanton | Kelenneg-ar-Mewan betek 2015, Sant-Filberzh-Deaz abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44223 |
| Kod post | 44140 |
| Maer Amzer gefridi | Karine Paviza 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | KK al Lenn Veur |
| Bro velestradurel | Bro Gwiniegi Naoned |
| Lec'hienn Web | www.mairiedegeneston.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 688 ann. (2020) |
| Stankter | 459 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 03′ 23″ Norzh 1° 30′ 41″ Kornôg / 47.0563888889, -1.51138888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 19 m bihanañ 14 m — brasañ 39 m |
| Gorread | 8,04 km² |
| Banaleg-ar-Gevred ||
| kemmañ |
Banaleg-ar-Gevred a zo ur gumun eus Breizh, e Liger-Atlantel, e gevred ar vro.

## Anv

* Geneston : eus al latin ginesta, "banaleg".

## Ardamezioù

En sabel e oan-fask en argant o tougen ur banniel ivez en argant e groazig en gul, heuliet gant ur steredenn en aour ouzh kab dehoù. Siell abati Sant-Yann-Banaleg (breved Hozier)

## Dispac'h Gall

* Krouet e voe ar gumun e-pad an Dispac'h. Lakaet e voe e Kanton Sant-Filberzh-Deaz. Staget e voe ouzh kumun Monteverzh e 1796$^,$.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 107 gwaz abalamour d'ar brezel, d.l.e. 4,46% eus ar boblañs e 1911.

#### Krouet ar gumun en-dro

* D'ar 1añ a viz Genver 1955 e voe krouet ar gumun en-dro diwar ul lodenn eus tiriad kumun Monteverzh; lakaet e voe e Kanton Kelenneg-ar-Mewan.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Lakaet e voe ar gumun e Kanton Sant-Filberzh-Deaz pa voe diskaret Kanton Kelenneg-ar-Mewan e 2014.

## Brezhoneg

Dont a ra anv gallek ar gumun, Geneston, eus ar ger "genêt" (=banal). Diwar an orin-se eo bet savet an anv brezhonek "Banaleg", gant Ofis ar Brezhoneg, hag ouzhpennet "ar Gevred" evit ma vefe disheñvelaet diouzh Banaleg Kerne.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Tud

* Eustache Le Sénéchal de Carcado, abad Banaleg-ar-Gevred, kent bezhañ eskob Treger er bloaz 1686.

### Ardamezeg ar familhoù
## Pennad kar

* Monteverzh.

## Levrlennadur

* Hervé Abalain : Les noms de lieux bretons. Les Universels Gisserot. 2000
* Michel Froger & Michel Pressensé : Armorial des communes de Loire-Atlantique. 1996

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Geriadur brezhoneg An Here, 1995, p. 1203.
* 1 2 infobretagne.com
* ↑ Cassini - EHESS - Fichenn kumun Banaleg-ar-Gevred
* ↑ Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr) Décret n° 2014-243 du 25 février 2014 portant délimitation des cantons dans le département de la Loire-Atlantique
* ↑ KerOfis