OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Estercuel

Estercuel zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 196 (2023).
# Esterka

Esterka a oa ur Bolonadez yuzev, merc'h d'ur c'hemener paour eus Opoczno, anvet Rafael, hag a voe serc'h da roue Pologn, Kazimir III (1310-1370).
Hervez skrivagnerien an amzer e oa un darempred gwirion etre ar roue hag Esterka, hervez an istorourien a vremañ avat ez eus arvar da gaout.
Kentañ meneg anezhi en ur skrid a voe graet gant Jan Dlugosz, nebeutoc'h evit kant vloaz goude marv ar roue. Goude-se e skrivas re all e c'hoarvezas o darempred pa oa dimezet Kazimir da Adelheid von Hessen ha da Krystyna Rokiczanka (peder gwreg en doe ar roue).
Pevar bugel o dije bet: daou baotr, Polka ha Niemira, ha div verc'h, met ar re-se n'ouzer ket o anvioù.
Ur vojenn zo diwar-benn ar c'hastell a oa bet savet gant ar roue e Bochotnica, en hanternoz da g-Krakow, a oa liammet ouzh kastell Wawel dre un hentig dindan zouar. Meur a lec'h a zo bet roet hec'h anv dezho e Pologn, leurgêrioù, straedoù, monumantoù, ha peurvuiañ evez kaoz anezhi hag eus ar roue war un dro. Unan eus al lec'hioù-se eo ar voger a chom eus ur c'hastell kozh savet gant Kasimir en Kalisz ma weler, hervez ur vojenn eus ar c'hornad, tasmant Esterka o tont da noz da c'hortoz he serc'heg. E skridoù zo eo kinniget Esterka evel ar genrouanez a veve gant ar roue e kastell Wawel, goude ma ne oant ket dimezet ha ne voe ket anvet da rouanez. Skrivet eo bet ivez eo Esterka a oa kaoz d'an dreistgwirioù roet d'ar yuzevien e pologn en amzer Casimir.

## Notennoù

* 1 2 Byron L. Sherwin, "Sparks amidst the ashes", Oxford University Press US, 1997, pg. 125,
* ↑ Isaac Landman, The Universal Jewish Encyclopedia, The Universal Jewish Encyclopedia, inc., 1941, pg. 165
* ↑ Poland, "Marc E. Heine", Hippocrene/University of Michigan, 1987
* Byron L. Sherwin, "Sparks amidst the ashes", Oxford University Press US, 1997, pg. 125,

## Liamm diavaez

* Esterka (pl)
# Ester hag Assuerus

Ester hag Assuerus (Ester e Assuero en italianeg, Esther before Ahasuerus e saozneg) zo anv un eoullivadur 208 x 273 cm graet gant al livourez italian Artemisia Gentileschi etre 1628 ha 1635. Emañ an oberenn er Metropolitan Museum of Art e New York.
# Esterzili

Esterzili zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
# Estevelles

Kumunioù Frañs :
| Anv | Estevelles |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Estevelles en Arondisamant Lens | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lens |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération d'Hénin-Carvin |
| Kanton | Harnes |
| Kod INSEE | 62311 |
| Kod post | 62880 |
| Maer | René Poivre (distrollad) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,54 km² |
| Led | 50° 28' 34" Norzh |
| Hed | 02° 54' 31" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 21 m |
| Uhelder brasañ | 46 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 719 (2007) |
| Stankter | 676 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Estevelles a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Ester

Ester, anvet ivez Hadasa, eo penntudenn levr Ester er Bibl. Merc'h eo da Avihail, eontr Mardec'hai, met kollet he doa he zad hag he mamm ha desavet e oa bet gant Mardec'hai.

## An istor

Setu penaos e kinnig troidigezh An Tour-Tan istor Ester :
   « Shoushan eo kêr-benn rouantelezh Persia ha Media, hag ar roue, er mare-se, Ahashverosh. Vashti, ar rouanez, a zisplij dezhañ, hag e teu Ester, ur Yuzevez a-douez an harluidi, da gaout e c'hrad-vat ha da vezañ kemeret gantañ da rouanez, hep gouzout e oa ur Yuzevez anezhi. Haman, kentañ maodiern ar roue, a zeu da anavezout ar wirionez : itrikañ a ra neuze, enep ar Yuzevion, ul lezenn a-berzh ar roue evit o raskañ a-ziwar ar vro. Kuzuliet gant Mardec'hai, he zad-mager, Ester a ya, war var he buhez, da gaout ar roue evit tennañ he c'henvroidi diouzh dorn Haman. D'an diwezh, setu dieubet ar Yuzevion hag enoret Marc'hedai e-lec'h Haman, e enebour. Diwar an darvoud-se en deus savet Mardec'hai evit ar Yuzevion gouel ar "Pourim", d.l.e. ar sordoù, rak dre ar "Pour", ar sord, e oa bet laket gant Haman an deiz evit diouennañ ar Yuzevion. ha bep bloaz, abaoe ar mare-se, e lidont e-kreiz an ebatoù eñvoradur an darvoud displeget e levr Ester (Est 9, 20-32). »
Un arouez eus pobl Israel o stourm ouzh an heskinerezh eo Ester. Un arouez eus plas ar merc'hed er Bibl ivez. Pa seller ouzh ster relijiel al levr e kaver, evel-just, ragevezh Doue e-keñver e bobl.

## Daveoù

* ↑ "Sus" e troidigezh Gwilh ar C'hoad
* ↑ Assureus e troidigezh Gwilh ar C'hoad, hag a vefe Kserses Iañ hervez an istorurien.
* ↑ Toidigezh An Tour-Tan, levrenn 4, 1985, p.311
# Esteribar

Esteribar (Esteríbar hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun en hanternoz Nafarroa en Euskal Herria, en euskaregva, un 20 km eus Iruña, ar gêr-benn.
1 518 a dud a oa o chom eno en 2004.

## Kumunioù amezek

* Erroibar er reter
* Baztan en hanternoz
# Esther Vanhomrigh

Esther Vanhomrigh, anavezet ivez evel Vanessa (c. 1688 – 2 a viz Even 1723), a oa un Iwerzhonadez a orin izelvroat, serc'h ha kenskriverez ar skrivagner Jonathan Swift. Goude he marv e voe embannet lizhiri Swift dezhi.
Eviti e voe ijinet an anv Vanessa gant Swift, a gemeras ar silabenn Van eus hec'h anv-tiegezh, Vanhomrigh, hag Esse, eus hec'h anv-bihan Esther. Meneg anezhi, evel "Vanessa", a lenner 27 gwech er varzhoneg Cadenus and Vanessa savet gant Swift e 1713 hag embannet e 1726, ma skrivas er gwerzennoù 734-735 :
| Each girl, when pleased with what is taught, Will have the teacher in her thought. | « Pep plac'h, pa blij dezhi pezh a vez kelennet, a vo ar c'helenner en he soñjoù. » |

## He buhez

Merc'h e oa da Bartholomew Vanhomrigh, ur marc'hadour eus Amsterdam hag a deuas da chom da Zulenn. Gant ar roue William e voe anvet da gomiser e vagazinoù pa reas e dro-vrezel da Iwerzhon. E 1697-98 e oa maer Dulenn. He mamm, a oa Esther ivez, ha merc'h da John Stone, ur c'homiser iwerzhonat. He bugaleach a dremenas e Celbridge Abbey e kontelezh Kildare. Mervel a eure he zad en 1703 ha dilojañ a reas an intañvez gant he bugale da Londrez en 1707. E miz Kerzu er bloaz-se eo e reas Esther anaoudegezh gant Swift pa oa an tiegezh en hent, e Dunstable, hag eno eo e krogjont gant o darempred a badas 17 vloaz. 22 vloaz yaouankoc'h eget Swift e oa. Kelenner-ti e voe Swift dezhi.
Goude marv he mamm en 1714, ez eas Esther gant Swift da Iwerzhon, da chom da Celbridge Abbey, met gwallevurus e voe-hi eno. Bec'h a savas etrezo. E 1723 e krogas Swift da zaremprediñ ur vaouez all, Esther Johnson, lesanvet "Stella" gantañ.

## Poltred

Mervel a reas Esther "Vanessa" Vanhomrigh e 1723, met e 1868 e voe graet ur poltred anezhi gant John Everett Millais.

## Pennad kar

* Vanessa

## Liammoù diavaez

* (en) Cadenus and Vanessa (1801)
# Estinnes

Estinnes :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur e Proviñs Hainaut | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Hainaut |
| Arondisamant | Thuin |
| ins | 56085 |
| Kumunioù-Kodoù post | 7120 7120 7120 7120 7120 7120 7120 7120 7120 |
| Kumunioù strollet | Croix-lez-Rouveroy Estinnes-au-Mont Estinnes-au-Val Faurœulx Haulchin Peissant Rouveroy Vellereille-les-Brayeux Vellereille-le-Sec |
| Kod pellgomz | 064 |
| Maer | Étienne Quenon |
| Gorread | 72,73 km² |
| Hed | 04° 05' .." Reter |
| Led | 50° 23' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 7 413 (01.01.2006) |
| Stankter | 102 a./km² |
| Lec'hienn | www.estinnes.be |
Estinnes (e walloneg : L’Estene) a zo ur gumun eus Belgia e Proviñs Hainaut.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Gaius Julius Priscus

Gaius Julius Priscus a oa un alouber roman hag un ezel eus ar ward pretorian e-pad ren Gordianus III.

## Buhez

Ganet e oa bet Gaius Julius Priscus e Bostra, Shabaa hiziv, e-kichen Damask e Siria. Mab e oa da Julius Marinus, ur penn-bras eus ar vro. N'anavezer ket anv e vamm, met e vreur e oa Marcus Julius Philippus a yeas da impalaer roman dindan an anv Fulup an Arab. Hervez un nebeud enskrivadurioù e oa Gaius Julius Priscus prefed e Mesopotamia, procurator e Macedonia ha isrener bro-Egipt. War dro 242 ez eas e-barzh ar ward pretorian ha pa varvas Timesitheus, prefed ar bretoridi, e kendrec'has Gordian III da envel e vreur en e lec'h.
Pa voe lazhet Gordian III e 244 ez eas Philippus d'an impalaer nevez ha Gaius Julius Priscus a chomas er reter da ren war an darn-se eus an impalaeriezh evitañ. Strizh a oa e ren ha, oc'h heulian urzhioù e vreur, e tastumas taosoù pounner. Atizañ a reas an dra-se emsavididigezh Marcus Iotapianus met seblout a ra e teuas Priscus a-benn d'e drec'hiñ.

## Emsavidigezh a-enep Decius

Goude faezhidigezh e vreur gant Decius e embannas Piscus e oa impalaer ar reter. Gant ar C'hoted en em gevredas ha dont a reas a-benn da gontrollañ ar reter eus an Impalaeriezh e-pad ur mare bennak met c'hwitañ a reas da aloubiñ ar c'hornôg. Lazhet a voe e-pad ren Trebonianus Gallus moarvat.

## Gwelet ivez

* Fulup an Arab
* Decius
# Gake no ue no Ponyo

Gake no ue no Ponyo (崖の上のポニョ) pe Ponyo war an tornaod zo ur film-bevaat japanat sevenet gant Hayao Miyazaki evit ar Studio Ghibli e 2008. Kontañ a ra istor ar pesk Brunehilde, merc'h ar sorser Fujimoto, a glask ober anaoudegezh gant bed an dud. En em gavet a ra gant Sosuke, ur paotrig 5 bloaz a ra Ponyo anezhi. Skrapet en-dro gant he zad, Ponyo a laer huderezh hep gouzout dezhi ha cheñch a ra stumm evit bezañ ur plac'hig 5 bloaz da vont da vevañ e-touez an dud.
# Gaius Lucilius

Gaius Lucilius, pe Lucilius (ganet en 180 pe 148 kent JK e Sessa Aurunca, e Campania- marvet en 102 pe 101 kent JK) zo ur barzh latin, brudet da vezañ ar c'hentañ barzh flemmganer. Ne chom nemet darnoù eus e oberennoù.
# Gal Costa

Gal Costa (Maria da Graça Costa Penna Burgos diouzh hec'h anv gwir), bet ganet d'ar 26 a viz Gwengolo 1945 e Salvador da Bahia, zo ur ganerez eus Brazil.
Mont a ra he zoniaoueg dezhi eus ar samba d'ar baião.

## Liammoù diavaez

* O kanañ gant Jorge Ben : https://www.youtube.com/watch?v=4Dhn5zUjR-0
* O kanañ Aquarela do Brasil : https://www.youtube.com/watch?v=3RrDAI7tFzU
# Gaius Suetonius Paulinus

Gaius Suetonius Paulinus, pe Paullinus, a oa ur jeneral roman eus ar Iañ kantved a drec'has ar Vrezhoned emsavet en Enez Vreizh gant ar rouanez Boudika er bloaz 61 e Watling Street.
Gouarn a reas proviñs roman Britannia eus 59 da 61 en amzer an impalaer roman Neron. Eñ an hini a lakaas lazhañ poblañs Mona (Enez Mon) dre ma oa bet skoazellet ganto an dud a dec'he rak ar galloud roman, hag evel-se ez eas da get renkad an drouized.
Meneget eo e oberoù e Buhez Agricola, gant Tacitus.
# Gajanejos

Gajanejos zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
# Galactica 1980

Galactica 1980 zo ur stirad skinwel skiant-faltazi stadunanat kement hag ur spin-off eus ar stirad skinwel orin Battlestar Galactica embannet e 1978. Skignet e oa bet evit ar wech kentañ war ar chadenn ABC e Stadoù-Unanet Amerika etre ar 27 a viz Genver hag ar 4 a viz Mae 1980. Padet e oa 10 lodenn nemetken.

## Ur gendalc'hadenn souezhus mat

Ur c'hampagn lizhiri bras a oa bet evit sevel a-enep nulladur ar stirad skinwel Battlestar Galactica diazez e 1978. Dre ma ne oa ket boas tamm ebet seurt doareoù evit stourm a-enep un nulladur er skinwel e 1979, ABC a oa bet souezhet mat ha rediet da adsoñjal war nulladur ar stirad. Goude emvodoù lies e oa bet kelaouet Glen A. Larson ganto evit gwelet penaos kavout un diskoulm. An diskoulm a oa bet ur stumm skañvoc'h ha marc'hadmatoc'h.

## Istor

An istor a grog pemp bloaz goude lodenn ziwezhañ Battlestar Galactica 1978, anvet The hand of God.

## Lodennoù ar stirad

| Lodenn | Titl | Sevener | Senario | Stadoù-Unanet Skignadur gentañ | Stadoù-Unanet Fin ar skignadur | Lodennoù |
| 1 | Battlestar Galactica 1978 | Donald Bellisario dreist-holl met meur a sevener | Glen A. Larson | 17/09/1978 | 29/04/1979 | 24 |
| Nullet e voe dre ar vank a arvesterien. |||||||
| 2 | Galactica 1980 | Sidney Hayers ha Sigmund Neufeld, Jr. dreist-holl | Glen A. Larson | 27/01/1980 | 04/15/1980 | 10 |
| Adlañset met nullet e voe dre ar mank a arvesterien. |||||||
# Gala (kelaouenn)

Gala zo ur gelaouenn c'hallek arbennikaet war an dispakañ buhezioù mondianed Pariz hag ar bed, embannet gant Prisma Media, anezhañ ur rann eus Gruner + Jahr (Bertelsmann).
# Ia

Ia (pe Hia, pe Ives e saozneg) a oa ur santez vrezhon eus dibenn ar V$^{vet}$ kantved en Enez Vreizh, er c'hornad a zo Kernev-Veur hiriv. D'an 3 a viz C'hwevrer e vez lidet.
Ia a oa, hervez ar vojenn, ur briñsez a Iwerzhon, c'hoar da sant Erc. Ha hi diskiblez da sant Baricus e teuas da avieliñ Kernev-Veur da reiñ he skoazell d'ar sent Fingar ha Piala.
Diouzh a lavar ar vojenn he dije bet 777 diskibl, ha treuzet he dije mor Iwerzhon war un delienn gaol.
Merzheriet e voe war ar stêr Hayle ha beziet e Porth Ia. Un iliz a voe savet dezhi war he bez. Ur gêr a voe savet en-dro d'an iliz.

## Lec'hioù

Hec'h anv a gaver :
* e Porth Ia, (St Ives e saozneg) e Kernev-Veur ;
* e Plouie, e Kerne-Uhel, ar pezh a dalv e vije deuet betek eno, pe e vije bet kaset he relegoù di;
* marteze e Plouha.

## Liammoù diavaez

* (en) Early British Kingdoms: St Ia
# Iain

Iain ([ˈɪʲən]), zo un anv-badez gouezelek eus Bro-Skos, ha Ian (/ˈiː.ən/) zo ur stumm saoznekaet anezhañ. Stank eo e Bro-Skos, hag er broioù saoznek dre vras, ha klotañ a ra gant Yann e brezhoneg.

## Yezhoù all

* Joan, e katalaneg
* Yann, e brezhoneg

## Tud
### Iain

* Iain MacMillan
* Iain Noble

## Pennad kar

* Ian
# Iain Mac a' Ghobhainn

Iain Mac a' Ghobhainn, pe Iain Crichton Smith (1añ a viz Genver 1928 – 15 a viz Here 1998) a oa ur skrivagner gouezeleg, barzh ha troer diwar ar saozneg e gouezeleg.
Ganet e voe e Glasc'ho ha desavet en enez Leòdhas. Eno e vevas, adalek e zaou vloaz, gant e vamm intañvez hag e zaou vreur, e kêriadenn Pabail. Studioù saozneg a reas e skol-veur Obar Dheathain (Aberdeen). Goude se e labouras evel kelenner e meur a lec'h e Bro-Skos, e Clydebank, Dumbarton hag Oban, a-raok mont da skrivagner leun-amzer e 1977, pa oa anavezet mat e oberenn dija. Skrivañ a reas kalz barzhonegoù ha meur a romant e gouezeleg hag e saozneg. Treiñ a reas barzhonegoù gouezelek Somhairle MacGill-Eain (Sorley MacLean) e saozneg ha treiñ a reas lod eus e varzhonegoù dezhañ ivez diwar ar gouezeleg e saozneg.

## E brezhoneg

* An còmhradh (ar pennad kaoz), danevell lakaet e brezhoneg gant Mikael Madeg, en dastumad Danevelloù gouezeleg a Vro-Skos (Brud Nevez, 1984).

## Liammoù diavaez

* BBC: Làrach nam Bàrd: Iain Crichton Mac a' Ghobhainn (gd)
* "Off the Page", video gant Iain Mac a' Ghobhainn (en)
* Iain Mac a' Ghobhainn - Scottish Poetry Library (en)
* Iain Mac a' Ghobhainn - BBC 2 Writing Scotland (en)
* The Contribution of Iain Crichton Smith, Edwin Morgan, ScotLit 23, Winter 2000 (en)
# Iakov Djougachvili

Iakov Djougachvili (jorjieg: იაკობ ჯუღაშვილი Iakob Iosebis dze Jugashvili, ruseg : Яков Иосифович Джугашвили), bet ganet d'an 18 a viz Meurzh 1907 ha marvet d'ar 14 a viz Ebrel 1943, a oa mab henañ an tri bugel bet gant Jozef Stalin. Svetlana Allilouyeva ha Vassili Djougachvili e oa an daou vugel all. Bez' e oa Iakov Djougachvili ar mab en doa bet Stalin gant e wreg kentañ, Ekaterina Svanidze.
Servijet en doa en Arme Ruz e-pad an Eil Brezel-bed ha prizoniet e voe pe en em rentañ a reas d'an Alamaned e-kerzh kentañ lodenn tagadenn an URSS gant nerzhioù lu an Trede Reich. Dizemglev zo da c'houzout penaos e oa marvet. Hiziv-an-deiz e tisklêr an istorourien e varvas e kamp-bac'h Sachsenhausen.
# Iago ab Idwal ap Meurig

Roue Gwynedd e voe Iago ab Idwal ap Meurig (974? — 1039), war-lerc'h marv Llywelyn ap Seisyll e 1023. Gourvab e oa da Idwal Foel. Evel-se e tistroas ar gurunenn gant an dierniezh kozh.
Ne ouzer ket nemeur a dra eus e ren.
Hervez Levr Llandâf, ne rene Iago nemet en Enez Mon ha Rhydderch ab Iestyn eus Deheubarth a rene e Gwynedd.
Lazhet e voe Iago gan e wizien e 1039. Mab Llywelyn ap Seisyll, Gruffydd ap Llywelyn, an hini a renas war e lerc'h neuze.
Gallout a reas e vab Cynan ap Iago tec'hel da Iwerzhon. Eno e timezas da Ragnaillt, ur verc'h da ur priñs danat eus Dulenn.
O mab Gruffydd ap Cynan a deuas goude da c'houlenn ar gurunenn, met dre ma ne oa ket anavezet e dad er vro en em ginnige evel mab-bihan Iago ("wyr Iago" e kembraeg) e-lec'h "mab Cynan".
| En e raok: Llywelyn ap Seisyll | Roue Gwynedd 1023 – 1039 | War e lerc'h: Gruffydd ap Llywelyn |
# I bari

I bari ("An drucherien") zo un eoullivadur gant Caravaggio e 1594.
Miret eo e Kimbell Art Museum e Fort Worth, e Texas, pa oa bet prenet e 1987 e Zürich digant un dastumer livadurioù.
# Iago ap Beli

Iago ap Beli (560? - 615) a oa roue Gwynedd war-lerc'h e dad, Beli ap Rhun.

## Cyfeiriadau

J.E. Lloyd (1911) A history of Wales from the earliest times to the Edwardian conquest (Longmans, Green & Co,)
| En e raok: Beli ap Rhun | Rouaned Gwynedd | War e lerc'h : Cadfan ap Iago |
# Iain Noble

Iain Andrew Noble (Sir Iain Andrew Noble, trede baron Ardkinglas hag Eilean Iarmain a oa den a afer, perc’henn douaroù en Enez Sgitheanach, e Bro-Skos, hag unan eus difennerien gouezeleg Bro-Skos.
Ganet e oa bet e Berlin e 1935, mab d’un diplomat eus Breizh-Veur ha d’ur vamm eus Norvegia. E studioù a reas en Arc’hantina hag e Bro-Saoz (Eton, Oxford). Kregiñ a reas da labourat evel bankour e Bro-Skos. Pa voe adprenet e vank gant kevezerien e prenas douaroù en Enez Sgitheanach ha lañs a roas da veur a obererezh eno : ul leti, ur gompagnunez wiski anvet Pàbann na Linne, ul labouradeg stamm...
Deskiñ a reas gouezeleg ha klask a reas kas ar yezh-se war-raok dre e vicher : implijout a rae tud a oa gouezelegerien, da skouer, ha bez’ e voe an den kentañ a voe moullet chekennoù gouezelek evitañ. Sevel a reas un ensavadur kelenn uhel e gouezeleg, Sabhal Mòr Ostaig, zo kresket abaoe ha deuet da vezañ ul lodenn hollouezelek eus Skol-veur an Uheldirioù hag an Inizi.
Mervel a reas d’ar 25 a viz Kerzu 2010.

## Notennoù

* ↑ Banker Sir Iain Noble, champion of Gaelic, Skye and Scotland, dies at 75 The Scotsman, 27 December 2010
# Henderson

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Henderson zo un anv-tiegezh a orin eus Bro-Skos, deuet da vout anv-lec'h.

## Tud

* klan Henderson, klan skosat
* Hamish Henderson, barzh skosat
* Shirley Henderson, aktourez skosat
* Zenna Henderson, skrivagnerez SF stadunanat.

## Lec'hioù
### Aostralia

* Henderson (Western Australia)

### Arc'hantina

* Henderson (Buenos Aires), pennlec'h ar partido Hipolito Yrigoyen

### Inizi Pitcairn

* Enez Henderson, unan eus an inizi

### Stadoù-Unanet

* Henderson (Kalifornia)
** Henderson, Humboldt County, California
** Henderson, San Mateo County, California
** Henderson, Tulare County, California
* Henderson, Colorado
* Henderson, Illinois
* Henderson, Iowa
* Henderson, Kentucky
* Henderson, Louisiana
* Henderson, Maryland
* Henderson, Michigan
* Henderson, Minnesota
* Henderson, Nebraska
* Henderson (Nevada)
* Henderson, New York
* Henderson, North Carolina
* Henderson, Tennessee
* Henderson, Texas
* Henderson, West Virginia

### Zeland-Nevez

* Henderson (Zeland Nevez)

## Pennadoù kar

* Hendersonville
* Anderson
# Henbruseg

An henbruseg, pe henbrusianeg (a vez graet boruseg anezhañ ivez), zo ur yezh indezeuropek baltek aet da get e dibenn ar XVII$^{vet}$ kantved, da-heul aloubadeg Prusia gant ar varc’heion deutonek (kroaziadegoù balt) ha trevadenniñ ar vro gant an Alamaned d’he heul. Ur yezh eus strollad yezhoù baltek ar c'hornôg e oa. Komzet e veze etre ar stêrioù Vistula ha Nemunas.
Hiriv an deiz e vez klasket gant tud zo, e korn-bro Klaipėda pe en oblast Kaliningrad (ez-Prusia ar Reter), adsevel an henbruseg diwar roudoù anezhañ miret e skridoù zo ha dre geñveriañ gant yezhoù baltek ar reter. Neoazh, ur gentyezh eo ha neket an henbruseg orin.
# Hendaia

Hendaia :
| Hendaia gwelet eus menez Jaizkibel en Hegoalde. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Hendaye |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Hendaia (pennlec'h) |
| Kod kumun | 64260 |
| Kod post | 64700 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Baptiste Sallaberry 2008-2014 |
| Etrekumuniezh | Hego Lapurdiko Hirigunea |
| Lec'hienn web | www.hendaye.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 17 621 ann. (2020) |
| Stankter | 2 245 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 108 m |
| Gorread | 7,85 km² |
| kemmañ |
Hendaia zo ur porzh e mervent Lapurdi, en Iparralde, en Euskal Herria, e lez dehoù aber ar stêr Bidasoa, a-dal da borzh Hondarribia, a zo war al lez kleiz, e Gipuzkoa. Penn kanton Hendaia eo ivez. Brudet eo an draezhenn a sach kalz hañvourien.

## Kumunioù amezek

* E lez dehoù ar Bidasoa:
** Biriatu er c'hreisteiz
** Urruña er sav-heol
* E lez kleiz ar Bidasoa, e proviñs Gipuzkoa ez eus div gumun:
** Irun er c'huzh-heol
** Hondarribia
Gant Hendaia ez eont d'ober ar vro anvet Txingudi.

## Gevelliñ

* Peebles (Rouantelezh Unanet) abaoe 1998
* Viana do Castelo (Portugal)

## Liammoù diabarzh

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Hendecourt-lès-Ransart

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hendecourt-lès-Ransart(Hendecourt-lez-Ransart) |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Vertes vallées |
| Kanton | Beaumetz-lès-Loges |
| Kod INSEE | 62425 |
| Kod post | 62175 |
| Maer | Pierre Barrois |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 2,21 km² |
| Led | 50° 12' 21" Norzh |
| Hed | 02° 43' 59" Reter |
| Uhelder kreiz | 122 m |
| Uhelder bihanañ | 90 m |
| Uhelder brasañ | 124 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 124 (2007) |
| Stankter | 56 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hendecourt-lès-Ransart (Hendecourt-lez-Ransart) a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: ar gêriadenn a voe distrujet razh; roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Henc'hutneg

Ur rannyezh eus an norseg komzet en enez Gotland e oa an henc'hutneg. Disheñvel a-walc'h eus eilstummoù arall an norseg evit bezañ kavet ur yezh wir.
An hevelep gwrizienn *gut a gaver en hec'h anv hag hini ar C'hoted ha, hervez ar yezhourien Elias Wessén ha Dietrich Hofmann, an henc'hutneg eo ar yezh tostañ ouzh ar goteg.
| Henc'hermaneg | Norseg ar C'hornôg | Henc'hutneg | Goteg | Hensvedeg | Hendaneg |
| *augon (eye) *baino (bone) *hauzjan (hear) | auga bein heyra | auga bain hoyra | augo --- hausjan | ốga bén hǿra | ǿga bén hǿra |
# Henche

Henche zo ur gumun e Spagn e proviñs Guadalajara.
# Hendecourt-lès-Cagnicourt

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Hendecourt-lès-Cagnicourt |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Osartis |
| Kanton | Vitry-en-Artois |
| Kod INSEE | 62424 |
| Kod post | 62182 |
| Maer | Denis Sénéchal |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,86 km² |
| Led | 50° 17' 38" Norzh |
| Hed | 02° 57' 41" Reter |
| Uhelder kreiz | 72 m |
| Uhelder bihanañ | 61 m |
| Uhelder brasañ | 92 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 321 (2007) |
| Stankter | 36 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hendecourt-lès-Cagnicourt a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk
### Bered ar C'hommonwealth: Dominion Cemetery

| Bro | Niver a soudarded |
| Kanada | 214 |
| Rouantelezh-Unanet | 17 |
| Hollad | 241 |
Ur vered ag ar Brezel-bed kentañ eo. Krouet e voe e miz Gwengolo 1918 gant unanadoù kanadian .

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ WW1 Cemeteries
* ↑ Cassini hag EBSSA