OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Anzoátegui

Anzoátegui zo unan eus stadoù Venezuela, e biz ar vro, en arvor. Anvet eo diwar-lerc'h ar jeneral José Antonio Anzoátegui, ganet e Barcelona, kêr-benn ar stad, ha haroz er brezel evit dizalc'hted ar vro.

## Kêrioù

* Puerto la Cruz, Barcelona (Venezuela), El Tigre, Anaco, Cantaura, Puerto Píritu, Clarines, Aragua de Barcelona ha Pariaguán.
# Aod

Ar riblennad douar a gaver a-hed ar mor eo an aod (pe an aot). Implijet e vez ribl ar mor hag arvor ivez. Evit ur stêr e komzer eus ar ribl pe eus he riblennoù, pe eus al lez.

## Neuz an aodoù

Meur a seurt aod a zo diwar morfologiezh an douaroù ma ya ar mor tost outo. M'eo plat an douar hag ar riblennad dindanvor tostañ e teuio d'an aod un neuz digor, met distabil d'an aliesañ pa vez kaset da vont pelloc'h ar mor gant an avelioù. Er c'hontrol m'eo an aod lec'h ma 'z eus un douar uheloc'h eget live ar mor re dost dezhi e c'hell homañ bezañ harzet gant tornaodoù reeier kalet. Met m'eo ar reier graet gant danvezioù bruzunabl e c'hell ar mor krignañ anezho ha lakaat tres an aod da gilañ war-zu an douar. Pa ne c'hell ar mor krignañ ar reier, kaset e vez alies traezh ha bili gantañ ken e tastum ur riblenn douar nevez a-dal d'un tornaod marv. Tres an aod a zo bet deuet evit ar brasañ gant al live krenn tizhet gant araogerezh ar mor divezhañ, an araogerezh dunkirkat (4vet kantved-5ved kantved), met diwar krignerezh ar mor koulz hag ijinerezh an Den eo bet kemmet neuz an aod e meur a lec'h. War aodoù plat Mor an Hanternoz p'en deus diskennet live ar mor er Grennamzer eo bet adtapet douaroù nevez gant an Izelvroiz, ar Saozon hag an Alamaned. Koulskoude e ya goustadik uheloc'h live ar mor hiziv ken e vez douaroù traezhennek hag darn an traezhennoù o-unan diskaret tamm ha tamm pa vez ruilh-diruilh ar gwagennoù poulzet gant ar c'horventennoù.

## An aod vev

Er morioù ma vez ul lanv (ur mare) e vez goloet ha dichalet ur riblennad etre live ar gourlenn ha live an daere, an aod bev a reer eus outañ. Pa vez dizolo e weler ar pezh a zo bet kaset gant al lanv deuet kent, al lanvad eo, graet gant polotennoù pe neudennadoù bezhin ha gouemon. Aze e vev plant-mor ha loenigoù-mor a c'hell bezañ dizoloet unan pe div wech an deiz. Un endro bevoniel pinvidik eo. Gant loenigoù dastumet war an aod bev, kresteneged peurvuiañ, e c'helle tennañ ur boued fonnus a-walc'h annezerien baour an aodoù (an aocherien, sell pelloc'h) a-raok kreiz an XXvet kantved.

## Tud an aod

Eus ar ger aod eo deveret ar verb aochañ, bageal pe besketa en ur chom tost d'an aod hag aocha, dastum boued-aod pe draoù mor e-tal an aod. Un aocher a c'hell bezañ pe un den o vevañ tost ouzh an aod pe ur vag pe ul lestr ha ne vez kaset pell diouzh an aod. Pa komzer eus an dud pe eus an traoù a zo tost an aod e vez graet an arvor eus an tiriadoù m'emaint warnañ. Peurliesañ e vez implijet aod evit an aod mor, da lavaret eo an aod e-tal an donvor p'eo an arvor evit un aod goudoret ivez (hini ur pleg-mor pe ur vorlenn).

## Termenadur reizhel e-keñver ar gwir

Kontrol d'an emglev a gaver etre ar skiantourien e sav diaesterioù e-touez ar wiraourien da dermeniñ an aodoù war kostez an douar peogwir e c'hell bezañ pouezus e-keñver an doareoù da gorvoiñ ar pinvidigezhioù war ar seizennad douar a gaver en o hed. Sellout ivez ouzh Dourioù etrebroadel.

## Gerioù gant aod enno

* Aochad (aotad)
* Aochañ, diaochañ.
* Tornaod
# Aod ar Vein Ruz

Aod ar Vein Ruz :
| Anv gallek | Côte de granit rose |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Kumunioù | Perroz-Gireg, Pleuveur-Bodoù, Trebeurden, Tregastell |
| Geografiezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 49′ 23″ N, 3° 32′ 02″ K |
| Ledennad dour | Mor Breizh (Meurvor Atlantel) |
| Hirder | 10 km |
| Traezhennoù pennañ | Gwazh Traezh, Toull Bihan |
| Inizi | Enez Aganton, Kostaerez, Enez Veur, Enez Losket, Miliev, Molenez, Enez Rennod hag ur bern enezigoù all |
| Orin an anv | Kleger greunit |
| kemmañ |
Graet e vez Aod ar Vein Ruz eus an aod etre Trebeurden ha Perroz-Gireg, e norzh Bro-Dreger ha gwalarn Aodoù-an-Arvor, e Breizh. An anv touristel-se a zeu deus liv gell-roz ar c'herreg greunit a gaver eno.

## Skeudennoù

* An dourvarc'h
* Penn-balum
* Ar berniad krampouezh
* Kurun ar Roue Gradlon
* Tad Trebeurden
* Kastell Kostaerez
* Orator Sant C'hireg
* Tour-tan Ploumanac'h
* Mein-c'hreun hag ar Jentilez
* Aod Ploumanac'h d'ar gourlen
* Boull Tregastell

## Daveoù ha notennoù

* ↑ "Aod ar Vein Ruz" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Anzola d'Ossola

Anzola d'Ossola zo ur gumun e Proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte.
# Anúna

Anúna a zo ul laz-kanañ iwerzhonat. Krouet eo bet An Uaithne (anv kozh Anúna) e 1987 gant ar sonaozour Michael McGlynn e Dulenn. An anv-se a ziskriv tri seurt sonerezh a orin keltiek, ar Suantraí (kanaouenn da luskellat), ar Geantraí (kanaouenn evurus) hag ar Goltraí (klemmgan). Unan eus palioù pennañ ar strollad a oa dizoleiñ hag adtermeniñ ar sonerezh-se, ha gellet kanañ oberennoù McGlynn kempennet hervez oberennoù ar grennamzer hag hervez oberennoù iwerzhonat. An Uaithne a zo bet adanvet Anúna e 1991. Kenlabouret o deus stank gant The Riverdance phenomenon etre 1994 ha 1996. Al lodenn vrasañ eus ar ganerien o deus bet ur stummadur diazez hag etrevroadel a drugarez da Anúna: Eimear Quinn he deus gounezet an Eurovision e 1996, ha peder c'hanerez eus ar strollad o deus kemeret perzh e-barzh Celtic Woman.

## Pladennoù

* 1991 - An Uaithne
* 1993 - ANÚNA
* 1994 - Invocation
* 1995 - Omnis
* 1996 - Omnis
* 1996 - Deep Dead Blue
* 1997 - Behind the Closed Eye
* 2000 - Cynara
* 2002 - Winter Songs
* 2003 - Essential Anúna
* 2005 - The Best of Anúna
* 2005 - Essential Anúna
* 2006 - Sensation
* 2007 - Celtic Origins

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn Anúna ha Celtic Origins
* Anúna war iTunes
* Lec'hienn Michael McGlynn
* Anúna war MySpace
* Lec'hienn MySpace evit ar bladenn "Sensation"
# Aníbal Cavaco Silva

Aníbal António Cavaco Silva (Boliqueime, Loulé, Portugal, 15 a viz Gouere 1939) a oa prezidant Republik Portugal etre 2006 ha 2016. Kentañ ministr Portugal e oa bet etre ar 6 a viz Du 1985 hag an 28 a viz Here 1995.
| En e raok: Mário Soares | Kentañ ministr Portugal 1985 – 1995 | War e lerc'h: António Guterres |
| En e raok: Jorge Sampaio | Prezidant Portugal 2006 – 2016 | War e lerc'h: Marcelo Rebelo de Sousa |

## Liammoù diavaez

* Prezidant Republik Portugal (pt)
# Aod Koromandel

Aod Koromandel eo arvor gevred iskevandir India.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Anzola dell'Emilia

Anzola dell'Emilia a zo ur gumun eus proviñs Bologna e rannvro Emilia-Romagna en Italia.
# Aod an Olifant

Aod an Olifant (Côte d'Ivoire e galleg, anv ofisiel ar vro) zo ur republik eus kornôg Afrika, hag en-dro dezhi Liberia ha Ginea er c’hornôg, Mali ha Burkina Faso en hanternoz, Ghana er reter, ha pleg-mor Ginea er c’hreisteiz. Yamoussoukro eo ar gêr-benn nevez, met ar gêr-benn gozh, Abidjan, eo ar gêr vrasañ. Unan eus broioù pinvidikañ kornôg Afrika eo Aod an Olifant, nemet ez eo gwastet abaoe un nebeud bloavezhioù gant emgannoù etre kostezennoù disheñvel.
Un drevadenn c’hall e oa gwechall, a-raok dont da vezañ ur Stad dizalc’h e 1960.
An anv gallek Côte d'Ivoire zo bet troet e pep yezh (Ivory Coast e saozneg, Costa de Marfil e spagnoleg, Elfenbeinküste en alamaneg, Costa d'Avorio en italianeg, Aod an Olifant e brezhoneg…). Hogen e 1985 e oa bet goulennet gant gouarnamant ar vro e chomfe an anv Côte d'Ivoire er yezhoù all, hep bezañ troet. Hervez lezenn ez eo Côte d'Ivoire anv ofisiel nemetañ ar vro.

## Skeudennoù

* Sassandra
* Ar plaennoù hag uheldirioù ar vro.
* Marc'had bevedik

## Rannvroioù ha Departamantoù

* Pennadoù pennañ : Rannvroioù Aod an Olifant ha Departamantoù Aod an Olifant
E 19 rannvro eo disrannet Aod an Olifant
| Agnéby Bafing Bas-Sassandra Denguélé Dix-Huit Montagnes Fromager Haut-Sassandra Lacs Lagunes Marahoué | Moyen-Cavally Moyen-Comoé N'zi-Comoé Savanes Sud-Bandama Sud-Comoé Vallée du Bandama Worodougou Zanzan |

## Notennoù

Tiriadoù dalc'het Ceuta • Inizi Kanariez • Madeira • Melilla • Mayotte • Reünion • Saint Helena • Inizi Tchagos
# 18 Gouere

← Gouere → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1841 : kurunet eo Pedro II, impalaer diwezhañ Brazil.
* 1903 : 6vet ha diwezhañ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Naoned ha Pariz.
* 1925 : embannet eo Mein Kampf gant Adolf Hitler.
* 1936 : deroù Brezel Spagn.
* 2020 : tan-gwall en Iliz-veur Naoned. Distrujet eo an ograoù eus ar XVIIvet kantved ha gwerelloù eus an XVvet kantved urzhiet gant Anna Breizh.

## Ganedigezhioù

| Nelson Mandela | John Glenn |
* 1552 : Rudolf II an Impalaeriezh Santel.
* 1796 : Immanuel Hermann Fichte, prederour alaman.
* 1831 : Johann Martin Schleyer, beleg katolik alaman, saver ar volapük.
* 1836 : Joseph Smit, skeudennaouer loened izelvroat.
* 1845 : Tristan Corbière, barzh gallek a Vreizh.
* 1847 : Frañsez-Mari ar C'hozh, troour brezhonek.
* 1874 : Cathal Brugha, dispac'hour iwerzhonat.
* 1887 : Vidkun Quisling, politiker norvegiat, kenlabourer gant an Nazied.
* 1900 : Nathalie Sarraute, skrivagnerez c'hall
* 1909 : Andrei Gromyko, prezidant URSS 1985-1989.
* 1917 : Henri Salvador, kaner gall.
* 1918 : Nelson Mandela, prezidant Suafrika.
* 1921 : John Glenn, astraer stadunanat.
* 1933 : Jean Yanne, arzour gall.
* 1938 : Ian Stewart, soner klavier skosat, unan eus krouerien orin ar strollad The Rolling Stones.
* 1951 : Elio Di Rupo, politiker belgiat, bet Kentañ Minist Belgia ha prezidant Wallonia.
* 1954 : Ken Laszlo, soner italo disco.
* 1977 : Aleksandr Morozevitch, mestrc'hoarier echedoù rusian.
* 1982 : Priyanka Chopra, aktorez indian.

## Marvioù

* Caravaggio, livet gant Ottavio Leoni.
* 1100 : Jafrez Bouillon, marc'heg gall er Groaziadeg Kentañ.
* 1450 : Frañsez Iañ (dug Breizh).
* 1566 : Bartolomé de las Casas, eskob spagnol.
* 1610 : Il Caravaggio, livour italian.
* 1721 : Antoine Watteau, livour gall.
* 1817 : Jane Austen, skrivagnerez saoz.
* 1872 : Benito Juárez, prezidant Mec'hiko.
* 1940 : Davide Marotti, mestrc’hoarier echedoù italian ha kelenner war ar brederouriezh.
* 1982 : Roman Jakobson, yezhoniour rusian ha stadunanat.
* 1983 : Salomon Flohr, mestrc'hoarier echedoù tchekoslovakat-soviedat .
# 19

Diwar-benn bloaz 19 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -19, gwelet ar bajenn : | -19 |
| Evit an niver 19, gwelet ar bajenn : | 19 (niver) |
772 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) / 0019 goude Krist

### Skiantoù an den
## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Tiber (Tiberius Caesar Divi Augusti Filius Augustus), adalek an 19 Eost 14 (>16.03.37)
* Koñsuled : M(arcus) Iunius Silanus Torquatus & L(ucius) Norbanus Balbus
* Argaset Egiptiz eus Roma gant Tiber. 4000 Yuzev harluet da Sikilia.
* Digadoriet eo Maroboduus, anezhañ roue ar Varkomanned gant Katualda. Lakaet eo Germaned ar su (Markomanned) dindan askell Roma. Tevel a ra gourdrouz ar C'hermaned war Roma (betek ren Marcus Aurelius)
* Ampoezonet, mervel a ra Julius Caesar Germanicus (33), komandant roman lejionoù ar Roen, anezhañ ar priñs muiañ-karet gant ar bobl. A-raok mervel e tamall Cneius Piso, gouarnour Syria. Tamallet eo ivez gant Agrippina an Henañ da vezañ muntret he gwaz e Antioc'heia (Here) war-lerc'h bezañ torret anezhañ eus e garg. En em lazhañ a ra Cneius Piso e Roma (20).

### Breizh (-Veur)

* Breizh-Veur : Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

### Persia

* Deroù ren ar roue Gondophares (fin e 45).
* Marv Vonones Iañ, roue kozh ar Barthed (eus 7 da 11), lazhet en ur glask kuitaat Syria

### Sina

* Bloavezh diwezhañ (6vet) marevezh Tianfeng an dierniezh Xin.

### Arzoù ha sevenadur

* Bolz-enor Germanicus e Saintes (Frañs).
* Skrivet an Istor ar Bed kentañ e latin gant ar Galian Trog-Pompei.

### Buhez pemdez ha dudi
## Ganedigezhioù 19

* Tiberius Gemellus mab-bihan Tiber

## Marvioù 19

* Here : Julius Caesar Germanicus , jeneral roman ha danvez hêr Tiber
* Arminius (21 ?), Penn brezel german bet trec'h war ar Romaned da-geñver emgann Teutoburg.
* Vonones Iañ, rouet parth kozh.

## Gwelet ivez

* Roll ar pennoù stad e 19
# 18 Genver

← Genver → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1535 : Lima krouet gant Francisco Pizarro e Perou.
* 1778 : James Cook eo an Europad kentañ o lakaat e droad war inizi Hawaii, a voe anvet gantañ da neuze an Inizi Sandwich.
* 1871 : Wilhelm Iañ a zeu da vezañ Impalaer Alamagn.
* 1944 : trec’h eo soudarded an Arme Ruz war an Alamaned ha lakaat a reont fin evel-se da Seziz Leningrad, zo padet daou vloaz hanter.

## Ganedigezhioù

* Montesquieu
* 1689 : Charles de Secondat, baron de la Brède et de Montesquieu, prederour gall.
* 1779 : Peter Roget, geriadurour saoznek eus Bro-Saoz.
* 1794 : Prosper Garnot, naturour ha surjian-mor breizhat.
* 1872 : Paul Léautaud, skrivagner gall.
* 1889 : Kanji Ishiwara, milour ha strategour japanat.
* 1892 : Oliver Hardy, aktour stadunanat.
* 1905 : Enrique Ballestrero, diwaller-pal mell-droad etrebroadel uruguayat.
* 1925 : Gilles Deleuze, prederour gall.
* 1937 : John Hume, politikour eus Hanternoz Iwerzhon, tapet Priz Nobel ar Peoc'h gantañ e 1998.
* 1947 : Takeshi Kitano, aktour ha filmaozour japanat.
* 1966 : Aleksandr Khalifman, mestrc'hoarier echedoù rusian.

## Marvioù

| John Tyler. | Rudyard Kipling. |
* 1862 : John Tyler, 10vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1878 : Antoine Becquerel, fizikour gall.
* 1936 : Joseph Rudyard Kipling, skrivagner saoz, tapet Priz Nobel al lennegezh gantañ e 1907.
* 1957 : Álvaro Gestido, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1979 : Maurice Challe, nijer ha jeneral gall hag en devoa kemeret perzh e putsch ar jeneraled en Aljer e 1961.
* 2013 : Yann Poilvet, kelaouenner, krouer Armor Magazine.
* 2016 : Glenn Frey, aktour, kaner-sonaozer ha soner gitar stadunanat, unan eus pevar c'hrouer ar strollad Eagles.

## Lidoù

* Katoliked:
** Sent an deiz :
*** sant Atanaz (IVvet kantved);
*** E Breizh: sant Gwendal, penitiour e Kernev.
# 18 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 37: freuzañ a ra Sened roman testamant Tiberius hag embann a ra Caligula impalaer.
* 1325: diazezet eo Tenochtitlan gant an Azteked.
* 1871: deroù Kumun Pariz.
* 1940: emgav etre Adolf Hitler ha Benito Mussolini en Alpoù da sevel un emglev etrezo a-enep Frañs hag ar Rouantelezh Unanet.
* 1962: Frañs hag Aljeria a sin Emglevioù Evian da lakaat fin da Vrezel Aljeria.
* 1967: peñse an eoullestr Torrey Canyon e Kernev-Veur, gant al lanv du bras kentañ a saotr aodoù Breizh.

## Ganedigezhioù

* 1842 : Stéphane Mallarmé, barzh gall.
* 1844 : Nikolai Rimsky-Korsakov, sonaozer rusian.
* 1858 : Rudolf Diesel, ijinour alaman.
* 1881 : Paol ar Flemm, saonaozer breton.
* 1869 : Neville Chamberlain, Kentañ Ministr ar Rouantelezh Unanet.
* 1894 : Maurice de Canonge, aktour, filmaozour ha saver senario gall.
* 1903 : Galeazzo Ciano di Cortelazzo, politikour ha den-Stad italian.
* 1905 : Zoilo Saldombide, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1936 : Frederik Willem de Klerk, prezidant diwezhañ Suafrika dindan ren an apartheid.
* 1969 : Vasily Ivantchouk, mestrc'hoarier echedoù ukrainan.

## Marvioù

* 978 : Edward ar Merzher, roue Bro-Saoz.
* 1584 : an tsar Ivan IV Rusia.
* 1939 : Hollsent ar Gareg, skrivagner breizhat, e Montroulez.
* 1941 : Henri Cornet, reder war varc'h-houarn gall, gounideg eil Tro Bro-C'hall e 1904.
* 1973 : Roland Dorgelès, skrivagner gallek.
* 2013 : Pierre-Yves Moign, sonazour ha kelenner sonerezh.
* 2017 : Chuck Berry, kaner ha gitarour rock stadunanat.
* 2019 : Patrick Le Lay, rener ar chadenn skinwel gall TF1.

## Lidoù

* Santez Derwell
# 18 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1514 : dimeziñ a ra Klaoda Bro-C'hall gant an hini a zeuio da vezañ Frañsez Iañ a Vro-C'hall.
* 1804 : Napoleon I a zo anvet da Impalaer Frañs gant ar Sened gall.
* 1848 : digoradur ar gentañ Bodadenn vroadel alaman (Nationalversammlung) e Frankfurt am Main.
* 1897 : embannadur Dracula, ur romant gant Bram Stoker.
* 1944 : Tatared Krimea kaset en harlu gant gouarnamant an Unaniezh Soviedel.
* 1970 : embannadur Let It Be er Stadoù Unanet, daouzekvet albom (an hini diwezhañ) gant ar strollad The Beatles.

## Sportoù

* 1978 : dibabet eo Los Angeles gant Poellgor etrebroadel olimpek bodet en Aten evit degemer an Patrom:XXIIIvet C'hoarioù Olimpek hañv e 1984.

## Ganedigezhioù

* 1048 : Omar C'hayyam, barzh persat.
* 1186 : Konstantin Rostov, priñs Novgorod.
* 1779 : Félix Louis L'Herminier, apotiker ha naturour gall.
* 1864 : Kristof Jezegoù, beleg katolik ha skrivagner brezhonek.
* 1868 : Nikolaz II a Rusia (Nikolai Aleksandrovich Romanov), impalaer diwezhañ Rusia.
* 1872 : Bertrand Russell, matematikour ha prederour saoz, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh.
* 1897 :
** Edgard Colle, mestrc'hoarier echedoù belgiat.
** Frank Capra, filmaozer, produer ha senarier italian-stadunanat.
* 1912 : Walter Sisulu, stourmer evit gwirioù ar re zu e Suafrika.
* 1913 : Charles Trenet, kaner gall.
* 1920 : ar Pab Yann-Baol II.
* 1949 : Zé Maria, melldroader etrebroadel brazilian.
* 1960 : Yannick Noah, c'hoarier tennis ha kaner gall.
* 1989 : Eugénie Le Sommer, c'hoarierez mell-droad.

## Marvioù

* 1675 : Jacques Marquette, misioner hag ergerzher gall.
* 1735 : Eozen Roparz, troour brezhonek.
* 1799 : Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais, skrivagner gallek.
* 1853 : Lionel Kieseritzky, mestrc'hoarier echedoù estonian ha kelenner war ar jedoniezh.
* 1911 : Gustav Mahler, sonaozer aostrian.
* 1973 : Dieudonné Costes, nijer gall.
* 2021 : Charles Grodin, aktour Stadunanat.

## Lidoù

* Devezh etrebroadel ar mirdioù.
# 18 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1694 : Emgann Kameled : klask a ra un arme saoz hag izelvroat dilestrañ en aod an Traezh Rous.
* 1815 : trec'h luioù ar Rouantelezh-Unanet, Prusia hag an Izelvroioù war hini Bro-C'hall en Emgann Waterloo.
* 1940 : Galv an 18 a viz Mezheven, prezegenn dre ar radio saoz (BBC) e Londrez gant Charles de Gaulle evit gervel ar C'hallaoued da genderc'hel gant ar brezel ; dibunet e vo e brezhoneg ivez gant ar Perwenanad Jarl-Vari Guillois d'ar 24 a viz Mezheven.
* 1940 : da 04e30, ez a an arme alaman e-barzh Roazhon, dre straed Felger.
* 1944 : argadet Strouezh Sant-Marc'hell gant an Alamaned.
* 1946 : krouidigezh Republik Italia.
* 1953 : krouidigezh Republik Ejipt, ar jeneral Naguib en he fenn.
* 1954 : Pierre Mendès-France aet da gentañ ministr Frañs.
* 1979 : Sinet emglev SALT II etre an URSS hag ar Stadoù-Unanet.
* 2011 : manifestadeg 'Breizh o stourm' e straedoù Naoned, evit adunvanidigezh velestradurel Breizh.
* 2011 : dilennet eo Nouel ar Graet, bet maer Gwengamp ha prezidant War-raok Gwengamp, da brezidant Kevread gall ar vell-droad.

## Ganedigezhioù

* Miguel de Cervantes
* 1294 : Charlez IV (Bro-C'hall), roue Bro-C'hall adalek 1322 betek e varv.
* 1521 : Maria Portugal, Dugez Viseu.
* 1884 : Édouard Daladier, politikour gall, bet Kentañ Ministr Bro-C'hall.
* 1907 : Varlam Chalamov, skrivagner rusianek.
* 1942 : Thabo Mbeki, prezidant Suafrika.
* 1942 : Paul McCartney, kaner-sonaozer saoz, ezel eus ar strollad The Beatles.
* 1946 : Maria Bethânia, kanerez eus Brazil.
* 1949 : Jarosław Kaczyński, Kentañ Ministr Polonia.
* 1949 : Lech Kaczyński, Prezidant Polonia.
* 1975 : Jamel Debbouze, aktor gall.

## Marvioù

* 1464 : Rogier van der Weyden, livour flamank.
* 1629 : Piet Pieterszoon Hein, moraer eus an Izelvroioù.
* 1898 : Alfred Hart Everett, naturour breizhveuriat.
* 1916 : Max Immelmann, nijer alaman.
* 1928 : Roald Amundsen, ergerzher norvegiat.
* 1936 : Maksim Gorki, skrivagner rusek.
* 1937 : Gaston Doumergue, politikour gall, Prezidant Bro-C'hall.
* 1952 : Efim Bogoljubov, mestrc'hoarier echedoù ukrainat.
* 1996 : Glenmor, Milig ar Skañv e anv brezhonek, barzh ha kanour.
* 2001 : René Dumont, saver an ekologiezh politikel e Bro-C'hall.
* 2008 : Jean Delannoy, filmaozer gall.
* 2010 : José Saramago, skrivagner portugalat.
* 2010 : Marcel Bigeard, ofiser ha politiker gall.
* 2011 : Frederick Chiluba, prezidant republik Zambia.
* 2020 : Vera Lynn, kanerez saoz.

## Lidoù

* Iliz katolik roman
** Sant Leons, soudard merzheriet evit e feiz kristen († 4vet kantved)
# 190

943 Ab Urbe Condita = 190 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus) (01.01.177 / 17.03.180 / 31.12.192)
* Koñsuled ː Imp. Commodus VI & Marcus Petronius Sura Septimianus

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sant Viktor (189 - 198)

## Ganedigezhioù 190

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 190

## Marvioù 190

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 190

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# 18 Gwengolo

← Gwengolo → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1810 : en em vodañ a ra ar gouarnamant chileat kentañ e Santiago ; ar bazenn gentañ eo war-du dizalc'hiezh ar vro.
* 1851 : e Stadoù Unanet Amerika eo krouet ar gazetenn The New York Times.
* 1919 : en Izelvroioù e roer ar gwir da votiñ d’ar merc’hed.
* 1944 : dieubet eo Brest gant an arme amerikan.
* 1944 : embannadur kentañ ar gazetenn Le Télégramme de Brest et de l'Ouest, o kemer lec'h La Dépêche de Brest et de l'Ouest.
* 1997 : en ur referendom e Kembre e vot 50,3% eus an dud a-du gant krouidigezh ur parlamant emren evit ar vro.
* 2014 : en ur referendom a-zivout dizalc'hidigezh Bro-Skos e vot 3 623 344 a dud war 4 3853 23 a dud enskrivet (84;59%). 44,7% a vot "ya"; 55,3% a vot "nann"
* 2015 : adalek an deiziad-mañ e vo embannet ar gazetenn-sport L'Équipe dindan ur furmad tabloïd (280×430 mm).

## Sportoù

* 1990 : dilennet eo Atlanta gant Poellgor etrebroadel olimpek bodet e Tokyo evit degemer ar XXVI$^{vet}$ C'hoarioù Olimpek hañv e 1996.

## Ganedigezhioù

* 53 : Trajan, impalaer roman.
* 1689 : Gabriele Malagrida, misioner ha jezuist italian.
* 1709 : Samuel Johnson, skrivagner ha geriadurour saoznek.
* 1765 : Gregor XVI, pab.
* 1819 : Léon Foucault, fizikour gall.
* 1904 : Jean Dasté, aktour (c'hoariva ha sinema) ha leurenner gall.
* 1905 : Giuseppe Cavanna, diwaller-pal mell-droad etrebroadel ha gourdoner italian.
* 1928 : Philippe Avron, komedian ha skrivagner gall.

## Marvioù

* 96 : Domitianus, 11vet Impalaer roman.
* 1647 : Pietro Carrera, c'hoarier echedoù italian.
* 1783 : Leonhard Euler, jedoniour suis.
* 1904 : Herbert von Bismarck.
* 1945 : Voline, dispac'hour ha skrivagner rus.
* 1964 : Sean O'Casey, skrivagner iwerzhonat.
* 1970 : José Pedro Cea, melldroader etrebroadel ha gourdoner uruguayat.
* 1970 : Jimi Hendrix, gitarour ha sonaozour amerikan.
* 2002 : Mauro, melldroader etrebroadel brazilian.
* 2021 : Julos Beaucarne, kaner wallon.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Senour, penitiour hag eskob Dol
** Sant Dider, eskob Roazhon
* Chile : Devezh an dizalc'hiezh