OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lepidopyga

Lepidopyga :
| Ur par Lepidopyga goudoti. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Genad : | Lepidopyga |
| Anv skiantel ||
| Lepidopyga Reichenbach, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lepidopyga a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Lepidopyga coeruleogularis
** L. c. coelina, coeruleogularis ha confinis,
* Lepidopyga goudoti
** L. g. goudoti, luminosa, phaeochroa ha zuliae,
* Lepidopyga lilliae.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Kreizamerika ha Suamerika, seizh (7) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Lepidopyga (lennet e-barzh d'an 29 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sidan-aod

Sidan-aod :
| Ur sidan-aod. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus petrosus (Montagu, 1798) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-aod (liester : sidaned-aod) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus petrosus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an tri isspesad anezhañ :
* Anthus petrosus kleinschmidti,
* Anthus petrosus littoralis,
* Anthus petrosus petrosus
e gwalarn Europa dreist-holl.

## Liammoù diavaez

* Anthus petrosus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg evel Anthus spinoletta petrosus.
* ↑ Anthus petrosus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Sidan-dour

Sidan-dour :
| Ur sidan-dour. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus spinoletta (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-dour (liester : sidaned-dour) a zo un spesad golvaneged, Anthus spinoletta an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned ha divellkeineged.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a vev an tri isspesad anezhañ en Eurazia :
* Anthus spinoletta blakistoni, eus biz Afghanistan da dTransbaikalia ha menezioù Qilian,
* Anthus spinoletta coutellii, eus reter Turkia da gKaokaz, hanternoz Iran ha Turkmenistan,
* Anthus spinoletta spinoletta, e menezioù Europa ar C'hreiz hag ar Su (eus ledenez iberek da vBalkanioù ha gwalarn Turkia).

## Liammoù diavaez

* Anthus spinoletta war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus spinoletta war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Sidan gouzoug ruz

Sidan gouzoug ruz :
| Ur sidan gouzoug ruz. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus cervinus (Pallas, 1811) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan gouzoug ruz (liester : sidaned gouzoug ruz) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus cervinus an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl.

## Annez

Bevañ a ra ar spesad en hanternoz Eurazia$^,$.

## Liammoù diavaez

* Anthus cervinus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus cervinus war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn Birdlife
# Sidan-koad

Sidan-koad :
| Ur sidan-koad. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus trivialis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-koad (pe sidan-gwez, liester : sidaned-gwez) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus trivialis an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha greun gwech an amzer.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Anthus trivialis haringtoni, o neizhañ e gwalarn menezioù Himalaya (eus Kashmir da c'hGarhwal) ; o c'hoañviñ en iskevandir Indez,
* Anthus trivialis trivialis, o neizhañ eus reter Europa da hanternoz Iran, Siberia ha gwalarn Sina ; o c'hoañviñ en Afrika issahara hag iskevandir Indez.

## Liammoù diavaez

* Anthus trivialis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus trivialis war al lec'hienn Avibase.
# Sidan ar Petchora

Sidan ar Petchora :
| Sidan ar Petchora. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus gustavi Swinhoe, 1863 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Sidan ar Petchora (liester : sidaned ar Petchora) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus gustavi an anv skiantel anezhañ.
Dougen a ra anv an naturour izelvroat Gustaaf Schlegel (1840-1903).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Anthus gustavi gustavi, o neizhañ e hanternoz Eurazia ; o c'hoañviñ e Filipinez, hanternoz Borneo ha Wallacea,
* Anthus gustavi menzbieri, o neizhañ reter-pellañ Rusia ha biz-pellañ Sina,
* Anthus gustavi stejnegeri, o neizhañ en inizi ar C'homandour ; o c'hoañviñ en Azia ar Reter.

## Liammoù diavaez

* Anthus gustavi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus gustavi war al lec'hienn Avibase.
# Sidan kentrek

Sidan kentrek :
| Ur sidan kentrek. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus novaeseelandiae (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan kentrek (liester : sidaned kentrek) a zo ur spesad golvaneged, Anthus novaeseelandiae an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar divellkeineged bihan evel c'hwiled, kevnid pe larvenned amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Anthus novaeseelandiae aucklandicus, en inizi Auckland hag enez Campbell,
* Anthus novaeseelandiae chathamensis, en inizi Chatham,
* Anthus novaeseelandiae novaeseelandiae, e Zeland-Nevez (inizi an Norzh hag ar Su, Rakiura)
* Anthus novaeseelandiae steindachneri, en inizi an Antipodoù.

## Liammoù diavaez

* Anthus novaeseelandiae war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus novaeseelandiae war al lec'hienn Avibase.
# Siddhartha Gautama

Siddhartha Gautama (सिद्धार्थ गौतम e sañskriteg) a voe ur mestr speredel, un doare pastor en hanternoz Indez, er c’hwec’hvet kantved kent J.K. Eñ eo diazezour ar gredenn anvet boudaegezh. Daoust ma vez graet Bouda (Bouddha, an hini dihunet, an hini sklêrijennet) eus meur a zen all gant feizidi ar voudaegezh, e seller ouzh Siddhartha evel ar Bouda pennañ (Sammāsambuddha) hag alies ez eo diwar e benn e komzer pa lavarer ar Bouda. Krediñ a reer e oa o vevañ etre 563 kent J.K. ha 483 kent J.K.
Hervez ar gredenn e voe ganet e Lumbini, zo e Nepal hiziv. Mab e oa d’ur roue anvet Śuddhodana. Diouganet e voe e teuje ar bugel nevez-ganet da vezañ ur roue bras pe ur sant ken bras all. Pa oa 16 vloaz e timezas gant Yaśodharā hag ur mab o devoe, Rahula. Siddhartha a dremenas 29 bloaz e lez rouantelezh Kapilavastu, zo bremañ e Nepal.
Kontañ a reer e rae tad Siddhartha diouzh e wellañ evit m’en defe e vab kement tra en doa ezhomm pe c’hoant da gaout hag evit ma n’en em gavfe ket gant traoù poanius pe gant tud o c’houzañv. Daoust da se en em gavas Siddhartha un deiz dirak un den kozh ; goude se en em gavas gant un den klañv, gant ur c’horf marv o vreinañ ha gant ur manac’h o yunañ. Neuze e komprenas ne oa ket ar madoù hag ar binvidigezh palioù nemeto ar vuhez. Kuitaat a reas al lez, dilezel e wreg hag e vugel da vont da glask e vara ha da ren buhez ur penedour e Rajagaha (e Bihar hiziv). Heuliañ a rae kelennadurezh mistri speredel a ginnigas dezhañ kemer o lerc’h, met nac’h a rae bep taol rak kavout a rae dezhañ n’en doa ket tizhet ul live uhel a-walc’h c’hoazh.
Siddhartha ha pemp diskibl dezhañ a gasas an emgastiz pelloc’h c’hoazh hag en em lakaas da yunañ. Goude dont da vezañ gwan-kenañ ha prest da vervel, a lavarer, ez asantas kemer ur bannig laezh hag un tammig riz digant ur plac’h yaouank anvet Sujata, hag azezañ a reas e skeud ur wezenn-figez (Ficus religiosa) e Bodh Gaya (e stad Bihar ivez). Eno e kavas ar “sklêrijenn”, ha kompren perak e c’houzañv mab-den ha penaos en em wareziñ diouzh ar boan.
Mont a reas da Sarnath e-kichen Varanasi, hag eno e reas e brezegenn gentañ. Kreskiñ a reas niver e ziskibled buan, hag e-pad 45 bloaz e voe o vont hag o tont e hanternoz Indez da brezeg e gelennadurezh. Sevel a reas ur vreuriezh kentañ, ur Sangha, ur gumuniezh menec'h ha leanezed. E-touez e ziskibled anavezetañ emañ Sariputta, Mahamoggallana, Mahakasyapa, Ananda hag Anuruddha. Pa voe 80 vloaz ez embannas Siddartha e oa o vont d’ar Parinirvana, ur stad divarv ma kuitafe e gorf. Mervel a reas e Kuśināra (Kushinagar hiziv e stad Uttar Pradesh), en ur lavarout d’e ziskibled chom hep heuliañ rener ebet met klask heuliañ e gelennadurezh, an dharma.
# Sidan-krineg

Sidan-krineg :
| Ur sidan-krineg. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus campestris (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sidan-krineg (liester : sidaned-krineg) a zo ur spesad golvaneged, Anthus campestris an anv skiantel anezhañ.
Deskrivet e voe ar spesad e 1758, evit ar wech kentañ, gant Carl von Linné (1707-1778) : Alauda campestris eo anv skiantel a voe roet dezhañ gant an naturour svedat.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an tri isspesad anezhañ :
* Anthus campestris campestris, eus Europa da Afrika an Hanternoz, Reter-Kreiz hag Azia ; goañviñ a ra en Africa hag India,
* Anthus campestris griseus, eus mervent Kazakhstan da viz Iran, Afghanistan, gwalarn Sina ; goañviñ a ra e gevred ha kreisteiz Azia,
* Anthus campestris kastcshenkoi, eus kreisteiz Siberia da walarn Mongolia ; goañviñ a ra e kreisteiz Azia.

## Liammoù diavaez

* Anthus campestris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Anthus campestris war al lec'hienn Avibase.
# Sidan-prad

Sidan-prad :
| Enrollet e Surrey, Bro-Saoz Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Motacillidae |
| Genad : | Anthus |
| Anv skiantel ||
| Anthus pratensis (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar sidan-prad$^,$ (liester : sidaned-prad) a zo ur spesad golvaneged bihan, Anthus pratensis an anv skiantel anezhañ.

## Doareoù pennañ

* Anthus pratensis
* Cuculus canorus canorus (kleiz) keñveriet ouzh Anthus pratensis

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned dreist-holl ha divellkeineged all.

## Annez hag isspesadoù

Al labous a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Anthus pratensis pratensis, o neizhañ eus gevred Greunland da Europa ha kornôg Siberia ; o c'hoañviñ en Afrika an Norzh, Iran,
* Anthus pratensis whistleri, eus Island hag inizi Faero da vBro-Skos, Iwerzhon ha Bro-Saoz.

## Liammoù diavaez

* Anthus pratensis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN)..

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2012, pajenn 1026b.
* ↑ Anthus pratensis war al lec'hienn Avibase.
# Sidan (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sidan a zo anv meur a dra.

## Evned

* sidan, un evn eus ar genad Anthus
* sidan, anv all al lineg ruz (Carduelis cannabina)

## Seiz

* Sidan, un anv brezhonek all evit ar seiz hag an anv kembraek ivez.
** Diwar sidan (seiz) e teu an anv-tiegezh brezhonek Sidaner (1613).

## Pesk

* sidanig, unan eus anvioù ar jelinenn, ur pesk mor plat

## Lec'h

* Cefn Sidan (kein sidan), traezheg war aod mervent Kembre

## Tud

* Sidan, strollad kanerezed kembraek, gwisket brav, er bloavezhioù 1970.
* Y Sidanes, lesanv kembraek roet d'ar rouanez saoz Elesbed Iañ
* Yr hen Sidanes, lesanv kembraek roet d'ar rouanez saoz Elesbed II, diwar skouer al lesanv istorel .

## Notennoù

* ↑ Catholicon Jehan Lagadeuc ha Skol-veur Roazhon 2 hag embannadur R. F. Le Menn (1868)
* ↑ Hervez Geriadur Vallée eo un anv kozh evit ar seiz, nemet ne hañval ket bout testeniekaet a-raok. Diwar Geriadur Vallée eo bet adkemeret e Geriadur Hemon-Huon.
* ↑ Pali avat e krenngembraeg er Mabinogi.
* ↑ Albert Deshayes, Dictionnaire étymologique du breton, 2003, Le Chasse-Marée, Douarnenez, ISBN 978-2-9142-0825-3
# Maria Antonia

Maria Antonia zo un anv latin, roet d'ar merc'hed e meur a vro, savet er XVIIvet kantved diwar gevrediñ an anvioù-badez Maria hag Antonia.

## Tud

* Maria Antonia Aostria, pe Maria Antonia von Österreich, anv div briñsez

### XVIIvet kantved

* Maria Antonia Scalera Stellini d'Acquaviva (1634-1704) - barzhez italianek
* Maria Antonia Aostria (1669-1692), merc'h henañ an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha Marc'harid Tereza Aostria (1651–1673), arc'hdugez Aostria.

### XVIIIvet kantved

* Maria Antonia Bavaria (1724-1780), merc'h d'an impalaer Karl VII, sonaozourez ha c'hoariganerez.
* Maria Antonia Spagn (1729-1785), infantez Spagn, rouanez Sardinia-Piemonte pa zimezas da Vittorio Amedeo III,
* Josepha Maria Anna Antonia Nepomucena von Salm-Reifferscheidt-Bedburg(1731-1796), abadez aostrian
* Maria Antonia Branconi, ganet von Elsener (1746-1793), serc'h d'an dug Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig
* Maria Antonia Anna Josépha Johanna Habsbourg-Lorraine, anavezetoc'h evel Marie-Antoinette (1755-1793), priñsez aostrian, deuet da vout rouanez Bro-C'hall, dibennet e-pad an Dispac'h gall;
* Maria Antonia Anna von Hohenzollern-Hechingen (1760-1797), Fürstin zu Fürstenberg-Stühlingen
* Maria Antonia Gioseffa di Borbone-Parma (1774-1804) - priñsez eus dugelezh Parma
* Maria Antonia an Div Sikilia (1784–1806), priñsez Bourbon-Sikilia, pried da Fernando, priñs Asturiez, a voe roue Spagn.

### XIXvet kantved

* Maria Antonia Naplez-Sikilia (1814–1898), priñsez Bourbon-Sikilia ha dugez-veur Toskana
* Maria Antonia Naplez-Sikilia (1851–1938), priñsez Naplez-Sikilia
* Maria Antonia Portugal, pe Maria Antónia Bragança (1862-1959), infantez Portugal; hec'h anv klok avat a oa: Maria Antonia Adelaide Camila Carolina Eulalia Leopoldina Sofia Inês Francesca d'Assisi e di Paola Micaela Rafaela Gabriela Gonzaga Gregoria Bernardina Benedetta Andrea di Braganza; diwezhañ bugel ar roue Miguel Iañ Portugal, dugez Parma.

## XXvet kantved

* María Antonia Alejandra Vicenta Elpidia Isidora Abad Fernández, anavezetoc'h evel Sara Montiel, aktourez spagnol.

## Pennad kar

* Marie Antoinette, anv gallek deuet eus an anv latin.
* Maria Antonietta
# Maria Antonia Branconi

Maria Antonia Branconi, ganet von Elsener (1746-1793), a oa serc'h d'an dug Karl Wilhelm Ferdinand von Braunschweig. Hennezh a oa dimezet d'ur briñsez saoz, Augusta von Hannover, hag a oa merc'h da zanvez-roue Bro-Saoz.
Brudet e oa da vezañ ar c'haerañ maouez en Alamagn. Mignonez e oa d'ar skrivagner alamanek Johann Wolfgang von Goethe.
Merc'h e oa da dud eus Alamagn aet da Italia da chom. Savet e voe ganto e Naplez. Da zaouzek vloaz e voe dimezet da Francesco de Pessina Branconi, hag ur verc'h hag ur mab o doe. Mervel a reas he fried en Here 1766), ha hi ugent vloaz. E miz Du 1766 e tegouezhas gant penhêr dugelezh Braunschweig a oa oc'h ober ur veaj-studi dre Europa goude e eured en 1764. Dont a reas da vezañ serc'h dezhañ ha mont a reas d'e heul da Vraunschweig, ma voe e bried-kleiz. Ur bugel o doe, Karl Anton Ferdinand (1767–1794). Maria Antonia Branconi a veve en he falez e Wilhelmstrasse e Braunschweig, ha perzh a gemere er gevredigezh. En 1774 e voe uhelaet, hag he bugale da-heul, gant an impalaer santel Joseph II, ma teuas da vout "von Branconi".
Terriñ a reas he darempred gant Karl pan eas-eñ gant Luise Hertefeld en 1777. Maria Antonia a veajas dre Europa, hag a vevas e Paris e 1787–1791. Ur mab he doe, Jules Adolph Marie, e 1788.

## Levrlennadur

* Horst-Rüdiger Jarck (Hrsg.): Braunschweigisches Biographisches Lexikon. 8. bis 18. Jahrhundert, Seite 375, Braunschweig 2006, ISBN 3-937664-46-7
* Norman-Mathias Pingel: Branconi, Maria Antonia, geb. von Elsner in: Braunschweiger Stadtlexikon, herausgegeben im Auftrag der Stadt Braunschweig von Luitgard Camerer, Manfred R. W. Garzmann und Wolf-Dieter Schuegraf unter besonderer Mitarbeit von Norman-Mathias Pingel, Ergänzungsband, Seite 25, Braunschweig 1996, ISBN 3-926701-30-7
* W. Rimpau: Frau von Branconi., Zeitschrift des Harzverein für Geschichte und Altertumskunde 33 (1900), S. 1-176.
* Genealogisches Handbuch des Adels, Adelslexikon Band II, Seite 55, Band 58 der Gesamtreihe, C. A. Starke Verlag, Limburg (Lahn) 1974
# Maria Antonia Aostria (1669-1692)

Maria Antonia Aostria (1669-1692), arc'hdugez Aostria, a oa merc'h henañ an impalaer Leopold Iañ an Impalaeriezh santel ha Marc'harid Tereza Aostria (1651–1673). Ur plac'h speredek ha desket a oa anezhi.
Da gentañ e oa bet soñjet he dimeziñ d'hec'h eont, Carlos II Spagn, a oa nav bloaz warni, ha divugel. Nemet tro wenn a reas roue Spagn dre abegoù politikel.
Dimezet e voe Maria Antonia e 1685, da 16 vloaz, da Masimilian II Emanuel Bavaria, Dilenner Bavaria. Tri bugel he doe.
Mervel a reas e 1692, da 23 bloaz. Addimeziñ a reas he fried.

## He bugale

Tri bugel a c'hanas:
* Leopold Ferdinand (* 22 a viz Mae 1689; † 25 a viz Mae 1689), Dilenner Bavaria
* Anton (*/† 28. November 1690), Kurprinz Bavaria
* Joseph Ferdinand von Bayern (1692-1699), Kurprinz Bavaria ha Priñs Asturiez.
# Maria Antonia Scalera Stellini

       (Li divertimenti poetici, Proemio)
Maria Antonia Scalera-Stellini, ganet en 1634 en Acquaviva delle Fonti, e proviñs Bari, e Puglia, ha marvet en Ariccia e 1704, a oa ur varzhez italianek eus ar XVII$^{vet}$ kantved.
Merc'h e oa d'ur gov. Abred e voe troet gant al lennegezh. Da 14 vloaz ez eas da leanez da gouent Santa Chiara.
Ezel e voe d'an Accademia dell'Arcadia, savet e Roma, en 1690.

## Oberennoù

* Li divertimenti poetici, dediet d'ar c'hardinal Sigismondo Chigi, skrivet e 1667 e Roma.

## Notennoù

* ↑ Patrizia Guida Scrittrici di Puglia. Percorsi storiografici femminili dal XVI al XX secolo, Coll. « Biblioteca di cultura pugliese », Congedo Editore, Galatina (Lecce), 2008 (ISBN 8-880-86784-9)
# Maria Antonia di Borbone-Spagna

María Antonia Fernanda de Borbón (e spagnoleg), a oa ganet e Sevilla d'ar 17 a viz Du 1729 ha marvet e Moncalieri d'an 19 a viz Gwengolo 1785, a oa ur briñsez spagnol. En italianeg e voe anvet Maria Antonia Fernanda di Borbone
Merc'h yaouankañ ar roue spagnol Fulup V hag e eil pried Elisabetta Farnese e oa. Evel merc'h da roue Spagn e oa infantez, betek hec'h eured. Eurediñ a reas d'an 31 a viz Mae 1750 en Oulx, nepell diouzh Torino, en Italia, da Vittorio Amadeo III, a voe roue Sardigna war-lerc'h e dad Carlo Emanuele III, pried da Polyxene von Hessen-Rheinfels-Rotenburg.

## Pennadoù kar

* Maria Antonia
* Maria Antonietta
# Maria Annunziata di Borbone-Due Sicilie

Maria Annunziata di Borbone-Due Sicilie a oa eil pried Karl Ludwig von Österreich, breur da Franz Joseph Iañ, impalaer Aostria.

## He buhez

Merc'h e oa da Ferdinando II an Div Sikilia ha d'e bried Maria Theresia von Österreich (1816–1867) .

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas e 1862, da 19 vloaz, da Karl Ludwig von Österreich (1833-1896), intañv goude marv e bried kentañ Margarete von Sachsen (1840-1858), da 18 vloaz, e 1858. Hennezh a oa breur da Franz Joseph Iañ, Impalaer Aostria.

## Bugale

Pevar bugel o doe:
* Franz Ferdinand (1863 - drouklazhet en 1914), pennhêr ar gurunenn adalek 1896,
** dimezet en vorganatek en 1900 da Sophie Chotek de Chotkowa et Wognin.
* Otto Franz Joseph (1865–1906), gastaouer ken e oa,
** dimezet en 1886 da Marie-Josèphe de Saxe (1867-1944); int-i e oa tud an Impalaer diwezhañ Karl I.
* Ferdinand Karl Ludwig (1868–1915),
** dimezet en 1909 d'e serc'h Berthe Czuber, ha divugel. lakaet e voe e-maez an tiegezh impalaerel, tennet e ditloù digantañ, ma voe ret dezhaén kemmañ e anv. Kemer a reas an anv Ferdinand Burg.
* Margarethe Sophie (1870–1902)
** dimezet en 1893 da Albert von Württemberg (1865-1939), ha bugale dezho.

## He marv

Mervel a reas da 28 bloaz. Addimeziñ a reas he fried, div wech intañv, e 1873 da Maria Teresa de Bragança.
# Maria Antonia Aostria

Maria Antonia Aostria, pe Maria Antonia von Österreich, zo anv div briñsez.

## Pennad kar

* Maria Antonia
* Maria von Österreich
# Maria Antonia Naplez-Sikilia (1814–1898)

Maria Antonia an Div Sikilia, pe Maria Antonia Anna di Borbone-Due Sicilie (Palermo 1814 – Gmunden 1898) a oa ur briñsez eus Rouantelezh an Div Sikilia hag a zeuas da vout Dugez-veur Toskana pa zimezas da Leopoldo II Toskana.
Anavezet eo ivez evel Maria Antonietta delle Due Sicilie pe Maria Antonietta di Toscana.

## He buhez

Merc'h e oa da Francesco Iañ an Div Sikilia ha da María Isabel Spagn. Maria Antonia e voe anvet en enor da Marie-Antoinette Bro-C'hall, c'hoar d'he mamm-gozh Maria Karolina Aostria. Mervel a reas he zad pa ne oa nemet unnek vloaz, ha glac'har he devoe. Ne gare ket he mamm abalamour d'he buhez diroll. Tomm avat e oa he c'halon ouzh he breur, Ferdinando II, hag he c'hoar-gaer devot, Marie-Christine de Savoie.

## Diwezh an dugelezh-veur

Goude e voe unvanet Italia ha ne voe na dug-meur na dugez-veur ebet ken e Toskana