OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Chester (lec'hanvadurezh)

Al lostgerioù kenorin caster, cester ha chester, a zo stank a-walc'h el lec'hanvadurezh saoznek.

## Gerdarzh

Dont a ra eus ar ger latin castra (castrorum) a dalv kement ha "kreñvlec'h". Ur ger damgevatal zo e galizeg, en asturianeg, e portugaleg hag en italianeg : castro.
Anvioù eus Bro-Saoz int eta, met kaset int bet, darn anezho bepred, gant ar Saozon da vroioù all er bed ivez : da Aostralia, Kanada, SUA dreist-holl.

## Lec'hioù
### A

* Acaster, anv meur a lec'h
** Acaster Malbis, e York
** Acaster Selby, e North Yorkshire
* Alcester, anv meur a lec'h
** Alcester (Warwickshire)
* Ancaster, anv meur a lec'h

### B

* Bicester, en Oxfordshire
* Binchester, e kontelezh Durham,
* Brancaster, e Norfolk

### C

* Caister-on-Sea, e Norfolk
* Caistor, e Lincolnshire
* Caistor St Edmund, e Norfolk
* Casterton, anv meur a lec'h
* Castor, anv meur a lec'h
** Castor (Cambridgeshire)
* Chester, e Cheshire, a zo Caer e kembraeg;
* Chesterfield, anv meur a lec'h
* Chesterford, anv meur a lec'h
* Chester-le-Street
* Chesterton, anv meur a lec'h
* Chestertown, anv meur a lec'h
* Chesterwood
* Chichester
* Cirencester, e Gloucestershire,
* Colchester

### D

* Doncaster, e South Yorkshire
* Dorchester, anv meur a lec'h

### E

* Ebchester
* Exeter, e Devon, war lez ar stêr Exe, Karesk e kerneveureg;

### F

* Frocester

### G

* Gloucester
* Godmanchester
* Grantchester

### H

* Hincaster

### I

* Ilchester
* Irchester

### K

* Kenchester

### L

* Lancaster, anv meur a lec'h, met dreist-holl
** Lancaster (Bro-Saoz)
* Lanchester, e kontelezh Durham
* Leicester

### M

* Mancester
* Mancetter
* Manchester, anv meur a lec'h
* Muncaster

### P

* Portchester

### R

* Ribchester
* Rocester
* Rochester

### S

* Silchester

### T

* Tadcaster
* Towcester

### U

* Uttoxeter, e Staffordshire

### W

* Winchester, anv meur a lec'h,
* Worcester, anv meur a lec'h,
* Wroxeter, anv meur a lec'h.

## Pennad kar

* Chester (disheñvelout)
# Chess Notes

Chess Notes a oa ur gazetenn gouestlet d'an echedoù embannet e Suis adalek miz Genver 1982 betek miz Kerzu 1989. Edward Winter a oa he fenngazetennour.

## Dave

* Rubens Filguth, Xadrez de A a Z: dicionário ilustrado, Porto Alegre : Artmed, 2005, 240 pajenn.

## Liamm diavaez

* Chess Notes
# Chess Records

Chess Records a oa un ti-embann pladennoù e Chicago, SUA, er bloavezhioù 1950.
# Chester

    Evit implijoù all, gwelet Chester (disheñvelout).
Chester (Caer e kembraeg, gwelloc'h : Y Gaer), da lavarout eo kêr / kreñvlech / Kêr mogeriet, e brezhoneg) eo anv pennlec'h kontelezh Cheshire e kornôg Bro-Saoz, tost da harzoù Kembre.

## Anv

Dont a ra an anv Chester eus ar ger castra e latin (kamp, lec'h kreñv) evel an holl lec'hanvioù saoznek a echu gant cester pe chester.
* Ptol : Deva Legion VV Nikephore; eilstumm : Devana
* (gresianeg : Nikephore = latin Victrix, lez-anv roet da Legio XX Valeria goude trec'h ar Romaned war Boudika)
* A.I : Deva Leg. XX Vici; Devam; Deva;
* Ravenna : Deva Victrix;
* Beda : Ciuitas Legionum, Legacaester;
* A.S.C : Ceaster;
* D.B : Cestre;
* Nennius : Cair Legion;

## Ardamezioù

* "en glazur, e gleze ouzh kab en aour, eilet gant teir manal ed 2, 3, ivez en aour"

## Istor

Kêr Chester a zo bet krouet diwar ur c'hamp roman, savet evit al Legio XIV Gemina hag ul lodenn eus al Legio XX Valeria, e 60 goude JK, a-raok argadiñ Enez Mon hag an drouized, sur a-walc'h dindan renerezh Suetonius Paulinus.
Adsavet eo bet e 78 evit al Legio II Adiutrix (Eil legio eiler - en harp), deut da gemer lec'h al Legio XIV Gemina.
Deva / Chester a zo bet pennkarter al Legio XX Valeria Victrix adal 86 betek 383-384.
Legio XX Valeria Victrix a zo bet beg houarn arme Maksim etre 383 ha 388. Goude-se n'eus ket bet anv anezhi ken en istor.
E 606, Aethelfrith, roue Northumbria, e drec'has diwar Brochail, penn-kadour ar Vretoned, troc'han Bro-Gembre diouzh Stathclyde. Hervez Jafrez Menoe e lazhas 1200 manac'h; 200 hervez an Anglo-Saxon-Chronicle (ASC)
Ad-kemeret gant ar Vretoned gwech ha gwech all, e chom e benn ar fin etre daouarn Saksoned entre 616 ha 655.
Re an Denmark a dap grog diouti e 893.
An Normaned, dindan Gwilherm an Alouber, a dap krog enni e 1070.
Simon de Montfort, earl / kount Chester eus 1264 da 1265, n'eus mann da welout gant Montfort-sur-Meu, e Breizh, mes gant Montfort-l'Amaury.

## Stêr

Treuzet eo kêr Caer gant ar stêr Dee, a zo Dyfrdwy e kembraeg, hag a zeu eus menezioù Kembre.
Dee a zeu eus Deva = ar stêr an doueez sakred

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chastaeg

Ur yezh hokanek eus isskourr ar yezhoù chastaek eo ar chastaeg (shasta) en un takad a yae eus norzh Kalifornia da vervent Oregon. E 1980 ne veze komzet ken nemet gant daou zen kozh. Hiziv ez eus ur yezh varv anezhi.

## Gwelet ivez

* Yezhoù hokanek an norzh
* Yezhoù karokek-chastaek
* Yezhoù chastaek-palaihnihek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Chassagne-Montrachet

Chassagne-Montrachet :
| An iliz. ||
| Bro | Bourgogn |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Côte-d'Or |
| Arondisamant | Beaune |
| Kanton | Ladoix-Serrigny |
| Kod kumun | 21150 |
| Kod post | 21190 |
| Maer Amzer gefridi | Céline Dancer 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Beaune Côte et Sud |
| Lec'hienn web | http://www.chassagne-montrachet.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 288 ann. (2020) |
| Stankter | 44 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 268 m bihanañ 209 m — brasañ 410 m |
| Gorread | 6,5 km² |
| kemmañ |
Chassagne-Montrachet zo ur gumun en departamant gall Côte-d'Or e Bro-C'hall. Brudet eo he gwinieg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

Niver a annezidi

## Gwinieg

Brudet eo ar gwinoù-mañ, graet er vro: chassagne-montrachet (AOC), montrachet, bâtard-montrachet ha criots-bâtard-montrachet.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Chassé (barrez)

E barrez klasel e implijer an termen chassé evit deskrivañ ur fiñvadenn pa riskl an dañser(ez) en avant ("war-raok"), en arrière ("a-dreñv") pe à la seconde ("a-gostez"), daoubleget an divc'har, a-raok lammat en aer keit ha m'en em gav an divc'har, deuet da vezañ reutaet.
Bez' e c'hell bezañ kaset da-benn evel ur galop pe c'hoazh dre vountañ war an troad evit e lakaat da vont war-raok en ur risklañ war al leur en emstumm plié hag o lammat gwezh ha gwezh all.
# Chastel Guion

Chastel Guion :
| Gwel eus kêr ||
| Anv okitanek | Chastel Guion |
| Anv gallek (ofisiel) | Châtel-Guyon |
| Bro | Arvern |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Puy-de-Dôme |
| Arondisamant | Riom |
| Kanton | Chastel Guion (pennlec'h) |
| Kod kumun | 63103 |
| Kod post | 63140 |
| Maer Amzer gefridi | Frédéric Bonnichon 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Volvic Sources et Volcans |
| Lec'hienn web | http://www.chatel-guyon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 6 283 ann. (2020) |
| Stankter | 447 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 374 m — brasañ 721 m |
| Gorread | 14,06 km² |
| kemmañ |
Chastel Guion pe Chastel Gulhon (en okitaneg), pe Châtel-Guyon (e galleg)), zo ur gumun eus Bro-Arvern en Okitania, e departamant ar Puèi de Domat, er rannvro Auvergne-Rhône-Alpes. Ur gêr-zour eo.

## An anv

E latin: Castrum Guidonis ha Castel Guidonis. Savet gant ar ger Chastel (kastell) hag an anv-den "Guion" (Gwion), a oa Guion II, kont Arvern (1194-1222) a savas ur c'hastell eno e 1185.

## Kêriadennoù

Kêriadennoù Chastel Guion, Lo Bornet, Sant Ipolit, Ròchapradièra ha Los Groslièrs a ya d'ober ar gumun.

## Kêr gevellet

* Montmagny (Kanada)

## Sportoù

* Football club Châtel-Guyon.

## Lennegezh

Meneget eo an anv « Châtel-Guyon » e meur a zanevell c'hallek gant ar skrivagner Guy de Maupassant, goude e chomadenn eno e 1885. Ganti e voe awenet da sevel e romant Mont-Oriol e 1886.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel kêr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Carta de l'Occitania, Aicí e Ara, 1981.
* ↑ Lec'hienn ti-kêr Châtel-Guyon:
# Chasnais

Chasnais :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Fontenay-le-Comte |
| Kanton | Luçon |
| Kod kumun | 85058 |
| Kod post | 85400 |
| Maer Amzer gefridi | Gérard Praud 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sud Vendée Littoral |
| Lec'hienn web | http://www.chasnais.com/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 757 ann. (2020) |
| Stankter | 70 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 7 m bihanañ 0 m — brasañ 30 m |
| Gorread | 10,86 km² |
| kemmañ |
Chasnais a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Dezougen

* An ti-gar, serret.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Luçon hag e Bann Fontenay-le-Comte. Lakaet e voe kumun Chasnais en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 28 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 8,54% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou waz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Brezhoned

Brezhoned eo an anv a reer e brezhoneg eus ar bobl a veze graet Britanni anezho e skridoù Julius Caesar (101 kent JK-44 kent JK) ha Tacitus (55-118), hag a oa o chom en Enez Vreizh, pe Preden, anvet Britannia e latin da neuze. Goude-se eo an anv a voe graet eus an dud o chom e Proviñs Britannia, da lavarout eo er c'hreisteiz d'ar stêrioù Clyde ha Forth hag a zo e Bro-Skos hiziv.

## An anv

Deuet e vefe ar ger Bretoned eus ar ger latin brito, an anv roet diwezhatoc'h d'o yezh e latin.
E kembraeg e vez graet gant ar ger kozh Brythoniaid (Brython en unander) eus ar Vrezhoned, ur bobl a emastennas neuze adalek aber ar stêr Clyde en hanternoz betek aber ar stêr Liger er c'hreisteiz. Evel-se e teuas Gweltaz eus Alt Clut da Gembre, da zeskiñ da vanati Llanilltud Fawr, hag alese da Vreizh betek Lokentaz.

## Pobloù Enez Vreizh

Pobloù all a oa en Enez Vreizh:
* en hanternoz d'ar stêrioù Clyde ha Forth (Bro-Skos a hiziv), pobloù lies a veze graet Caledoni, pe Pikted anezho dre vras.
* en arvor Kembre, Hiberniz, pe Gouezeled, eus Iwerzhon.
goude e teuas pobloù all c'hoazh:
* Angled ha Saksoned en arvor ar reter,
* Juted en arvor ar gevred,
* Skoted en arvor kornôk Kaledonia.

## Brezhoned hiziv

Graet e vez "Brezhon" ha Brezhoned hiziv eus tud eus Breizh ivez a-wechoù, pe en ur ster ledan pe en ur ster strizh:
* tud Vreizh, a zo o chom e Breizh, a vez lavaret Bretoned anezho peurvuiañ, pe Breizhiz,
* ar vrezhonegerien, pe an dud a oa brezhoneg yezh o zud, pe tud Breizh-Izel dre vras. Komzet e veze, poent zo bet eus ar bobl vrezhon. Ral eo implij ar ger en XXIañ kantved.

## Pennadoù kar

* Breizh hag Arvorig,
* Britannia hag Enez Vreizh
* Rouantelezh vrezhon ha Hanternoz kozh
* Kaledonia ha Pikted
* Gweltaz, Nennius, Jafrez Menoe
* Pobloù brezhon Kembre

## Levrlennadur

* `The Britons`, Christopher Snyder. Blackwell 2003
# Brezhoneg Gwened

Brezhoneg Gwened, pe gwenedeg, a vez graet eus brezhoneg Bro-Ereg.
Perzhioù dibar zo dezhañ, a-fed pouez-mouezh, yezhadur, ha geriaoueg.

## Levrlennadur

* AR MENTEG, T. (2007) Dastumad gerioù a rannyezhoù ar gevred (Dictionnaire de vannetais breton-français) Hiziv An Deiz, 2007, 253 pages, (ISBN 978-2-9516246-1-0).
* DE CHÂLONS, P. (réédité par J. LOTH en 1897), Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes, Rennes : Plihon et Hervé : http://www.archive.org/details/dictionnairebre01unkngoog
* ERNAULT, E. (1998), Dictionnaire breton-français du dialecte de Vannes, avec un supplément de LE GOFF, P., Brest, Brud Nevez/Emgleo Breiz (première édition 1919, Vannes : Lafolye Frères) : http://www.archive.org/details/bretonvannes
* ERNAULT, E., LE MENN, G. (éditeur), et alii (2008), Emile Ernault, Supplément inédit à son dictionnaire vannetais, Saint-Brieuc : Skol.
* FLEURIOT, L. (2005), « La place du dialecte de Vannes dans l’histoire du breton », in Chants traditionnels vannetais, collecte de Jean-Louis Larboulette, 1902-1905, Pontivy : Dastum Bro-Ereg.
* GUILLEVIC, A., LE GOFF, P. (1902), Grammaire bretonne du dialecte de Vannes, Vannes : Lafolye Frères, rééd. Brest : Ar Skol Vrezoneg/Emgleo Breiz
* GUILLEVIC, A., LE GOFF, P., (1986), Geriadurig Brehoneg-Galleg, Brest : Ar Skol Vrezoneg/Emgleo Breiz.
* HERRIEU, M. (1999, 2001), Dictionnaire breton / français (vannetais), Brest : Emgleo Breiz.

## Lennegezh wenedek

Pinvidik eo al lennegezh wenedek. Skrivet e oa bet gant un doare-skrivañ dibar, pe, nevesoc'h 'zo, e peurunvan azasaet ouzh perzhioù gwenedek 'zo. E-touez ar skrivagnerien wenedek e kaver:
* Jean Marion (1759-1824)
* Yann-Vari ar Joubiouz (1806-1888)
* Job ar Bayon (1876-1935)
* Guillam er Borgn (1840-1927)
* Aogustin Gwilhevig (1861-1937)
* Yann-Vari Heneu (1868-1929)
* Loeiz Herrieu (1879-1953)
* Job Jaffre (1906-1986)
* Yann-Bêr Kalloc'h (1888-1917)
* Zavier Langleiz (1906-1975)
* Pier Laorañs (1874-1952)
* Roperzh ar Mason (1900-1952)
* Jean-Baptiste Oliéreu (1856−1930)
* Rafael Taldir
* Daniel Doujet
* David ar Gall

## Liammoù diavaez

* Skridoù e brezhoneg Gwened e lec'hienn François Louis
* Diwar-benn ar gwenedeg gant Site Sébastien Le Goff
* Pennadoù gant Turiaw ar Menteg diwar-benn ar skritur peurunvan hag ar gwenedeg
# Brezhoneg Buan hag Aes

Brezhoneg Buan hag Aes eo anv an hentenn-deskiñ brezhoneg brudet-bras bet skrivet gant Per Denez hag embannet e 1972. Un toullad mat a dud o deus bet desket brezhoneg ganti etre 1972 ha 1995 dre vras.

## Istor

Moarvat e oa an hentenn a veze implijet ar muiañ e fin ar bloavezhioù 70, e-pad ar bloavezhioù 80, hag e penn-kentañ ar bloavezhioù 90, er c'hentelioù-noz hag e Skol-Veur Roazhon, ha gant Skol Ober. Dont a rae war-lerc'h hentenn Roparz Hemon a veze implijet evit ar peurunvan abaoe ar brezel, hag a oa bet savet er bloavezhioù 1930 hag embannet e KLT a-raok.

## Levezon

Levezon vras pe brasoc'h he dije bet hentenn Per Denez war brezhoneg nevezvrezhonegerien dibenn ar c'hantved diwezhañ hervez tud zo. Ul levezon ha n'he deus ket plijet d'an holl, ha meur a zen (Mona Bozeg, J.C. Miossec, ...) o deus pismiget yezh ha levezon Brezhoneg Buan hag Aes, en un doare taer a-wezhioù. Met n'eus nemet Mona Bozeg a zo bet gouest da sevel un hentenn, a zo bet embannet gant Skol an Emsav e 1980.

## Yezhoù all

Bet eo troet al levr e saozneg, e kembraeg, en alamaneg, en esperanteg hag e katalaneg.

## Hiziv

Evel a c'hoarvez gant an holl hentennoù-deskiñ yezhoù un deiz bennak eo tremenet amzer honnezh. Tud zo ha ne welont nemet he sioù ken e-lec'h ar perzhioù mat a oa anatoc'h pa oa nevez-embann.
# Brezhoneg, un siècle de breton

Brezhoneg, un siècle de breton zo un teulfilm gant Pierrick Guinard hag embannet e 2002.
Pemp DVD a ya d'ober an teulfilm.

## Lodennoù an teul-film

* Eus an 19vet kantved d'ar C'hentañ Brezel-bed, an holl a gomz Brezhoneg. (Du 19e siècle à la première guerre mondiale, tout le monde parle Breton)
* Eus an eil brezel d'egile, ar galleg o tont war-wel (D’une guerre à l’autre,le Français s'installe)
* Eus an Eil Brezel-bed d'ar bloavezhioù 60, cheñch penn d'ar vazh (De la deuxième guerre mondiale aux années 60, le basculement)
* Fin ar bloavezhioù 50.... penn-kentañ an 21vet kantved, ar gouezhadenn (Fin des années 50 ... début du 21e siècle, l'écroulement)
* Komz brezhoneg hiziv, komz brezhoneg warc'hoazh. (Parler breton aujourd’hui, Parler Breton demain)

## Liammoù diavaez

* Filmig tañva
* War lec'hienn Bretagne et diversité

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20201028110243/http://www.bretagne-et-diversite.net/fr/films/brezhoneg-un-siecle-de-breton/
# Brezhoneg Leon

Brezhoneg Leon, pe leoneg (pe leouneg) a-wechoù, a vez graet eus brezhoneg Bro-Leon.
Un nebeud perzhioù dibar zo dezhañ, a-fed distagadur ha geriaoueg.

## Distagadur
### Vogalennoù

* /o/ distaget [u], evel e gerioù evel
** don, sonn, spont
** homañ, Leon, konnar
** brezhoneg
* /a/ e-lec'h /ã/ en anv-verb (evañ, studiañ) hag en derez-uhelañ (kentañ, koshañ)
** met /ã/ en araogennoù evel gantañ, dezhañ, evitañ hag en diskouezañ -mañ, hag er gerioù amañ, bremañ
* Diftongennoù:
** Distaget e vez [aw] er gerioù Paol, taol, kaol, ur paotr /ˈœr pawtr/.
** Pa vez taolmouezhiet /ɛː/ e tro da /ea/: Kêr /ˈkear/; a weler e skritur anvioù zo, evel: Creizmeas, Penn an Neac'h.
*** aes, laezh, maer, maez,
*** kêr, lec'h, pelec'h, sec'h
* Dont a ra ar son <wa> da vout /ˈoːa/ (div silabenn) hag ar son <wã> da vout /ˈoːã/ (div silabenn)
** koad /ˈkoːat/,
** koan /ˈkoːãn/, hag ivez moan, poan ...

### Kensonennoù

Distaget e vez
* /z/ atav: nevez, trugarez, bloaz, ruz, gouzout
* al lizherenn w a zo /v/ e deroù ar gerioù : ur wezenn, da win, ar Vourc'h-Wenn
* an heuliad <gwr> a zo /gr/: gwreg [grek]
* ar gensonenn /r/ a zo ruilhet, evel e gwenedeg alies, hag e tregerieg a-wechoù;
* /z/ distaget /d/ e-barzh bez' ez oa /ˈbed ez ˈoa/…
Ne vez ket distaget
* /h/ e deroù ar gerioù (hanter, hent)

## Yezhadur

* Edo, amzer-dremenet emañ.
* Va zad, e-lec'h ma zad.
* Me da gar, e-lec'h Me az kar
* An dibenn -og/-ok e-lec'h -eg/-ek, e gerioù evel foennog, pennok....

## Gerioù

Lod eus ar gerioù-mañ n'int anavezet nemet e kornioù zo eus Leon:
* alato « evelato, koulskoude »
* dabord « bremaik »
* disheñvel « dispar »
* dister eo « ret eo »
* foennog « prad »
* heurtañ « bountañ »
* kolo « plouz »
* pelloc'h « bremañ »
* tardañ « ehanañ »
* warc'hoazh, azo arc'hoazh e Treger ha Gwened.

## Levrlennadur

* MADEG Mikael, Kentelioù distagadur brezhoneg Bro-Leon, Nadoz-Vor Embannadurioù, Brest, 2020.

## Pennadoù kar

* Brezhoneg Goueloù‎
* Brezhoneg Gwened‎
* Brezhoneg Gwenrann
* Brezhoneg Kerne‎
* Brezhoneg Treger‎

## Liammoù diavaez

* L'Ouest en mémoire (Ina) - Kentel vrezhoneg gant ar chaloni Falc'hun, 1971
# Cayetano Ripoll

Cayetano Ripoll, pe Gaietà Ripoll i Pla e katalaneg, ganet e 1778 e Solsona (proviñs Lleida) ha marvet e 1826 e Valencia, a oa ur mestr-skol eus Russafa a voe diwezhañ den kondaonet d'ar marv gant an Inkizision spagnol, e miz Gouhere 1826 ha kaset d'ar groug abalamour ma ne grede ket en dogmoù katolik ha ma kelenne kement-se e-pad an Dècada Ominosa (1823-1833) e dibenn ren Fernando VII, pa oa deuet e c'halloud da vac'homañ ar frankizioù.
Gaietà Ripoll a oa bet o stourm a-enep ar C'hallaoued e-pad Brezel Dizalc'hted Spagn, hag e 1810 e voe prizoniet ha kaset da Vro-C'hall ma tarempredas peoc'helourien (quakers) ha frankveizourien c'hall. E 1814 e tistroas d'e vro hag e servijas er Milícia Nacional ken na voe disoudardet e 1823.
E penn an Iliz katolik, e Valencia, pe gentoc'h e penn "Las Juntas de Fe de la Inquisición", e oa ar chaloni Josep Maria Despujol, hag a gondaonas Cayetano Ripoll evel disivouder ha frañmason dre ma ne gelenne ket ar gelennadurezh kristen d'ar vugale.
Harzet e voe e 1824, ha daou vloaz a dremenas er vac'h kent bezañ barnet ha kondaonet da vervel dre an tan. Daoust da se, d'an 31 a viz Gouhere 1826, e voe kaset d'ar groug, pintet war ur varrikenn, ma oa bet livet flammoù, "dre vadelezh". Lakaet e voe e gorf er varrikenn ha kaset da forn-leskiñ an Inkizision stok ouzh ar pont Sant Josep a zo dreist ar stêr Túria. Eno e voe devet e gorf. Hervez mammennoù all e voe lakaet e gorf en ur varikenn livet gant flamennoù ha lakaet en un douar nann santel, pell diouzh ar vered.
Goude se ne voe ket lazhet den ebet ken gant an Inkizision. Se zo kaoz e vez lavaret ez eo an den diwezhañ lazhet gant an Inkizision.
Trouz a savas en Europa a-bezh, e-touez izili eus kuzul ar roue zoken, hag erbedet e voe d'ar roue Fernando VII chom e-maez an afer.
E 1835 e oa intañvez Ferdinando VII, ar rejantez Maria Cristina, o ren, ha sinañ a reas, da enebiñ ouzh ar garlouriezh, an Urzh Roueel da zivodañ ar "Juntes de Fe" ha gant an urzh-se e voe peurechu gant an Inkizision.
E kêr València ez eus ul leurgêr blijus anvet "mestre Ripoll", hep displegadur diwar-benn Cayetano Ripoll avat.

## Lennegezh

* BOSCH Alfred, Inquisitio, Columna, Barcelona, 2006, ISBN 978-84-664-0770-0 (ca)
    Romant katalanek, diazezet war vuhez Gaietà Ripoll i Pla.
# Cazalegas

Cazalegas zo ur gumun e Spagn, e proviñs Toledo e Castilla-La Mancha, e komark Sierra de San Vicente. E 2023 e oa 1973 a dud o chom enni.
# Cazalilla

Cazalilla zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 738 (2023).
# Cazorla

Cazorla zo ur gumun e biz komark ar Sierra de Cazorla e proviñs Jaén, en Andalouzia.
# Cayos Cochinos

Cayos Cochinos zo un anv roet d'un enezeg er Mor Karib, e Honduras, ha da gentañ-penn d'an div vrasañ anezho: Cayo Cochino Mayor, pe Cayo Grande, ha Cayo Cochino Menor, pe Cayo Menor hepmui. Un 30 km er biz da La Ceiba emaint, ur pemzek enezennig kouralek a zo anezho, ha 2 km². Stag int ouzh kumun Roatán, e departamant Islas de la Bahía.
108 den a oa o chom eno hervez niveradeg 2001.
# Cayuela

Cayuela zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Burgos, e rannvro emren Kastilha ha León. An niver annezidi zo 183 (2023).
# Cazzago

Cazzago zo anv meur a lec'h en Italia:

## Kumunioù

* Cazzago Brabbia, e proviñs Varese
* Cazzago San Martino, e proviñs Brescia

## Frazione

* Cazzago, frazione e Pianiga e Metropol Venezia
# Cayo Santa María

Cayo Santa María zo un enezenn 13 km2 e hanternoz Kuba, en enezeg Jardines del Rey er Mor Karib, hag er c'hreisteiz d'ar Inizi Bahamas. E kumun Caibarién, e Proviñs Villa Clara.

## Istor pe mojenn

Kredet e vez eo kuzhet enni teñzor ar vorlaeron Mazzarelli ha Tambasco, brudet en XVIIIvet kantved.
# Cazalla de la Sierra

Cazalla de la Sierra zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Cazzago Brabbia

Cazzago Brabbia zo ur gumun en Italia, e proviñs Varese, e rannvro Lombardia.
# Ciao
## Pennad kar

* servus
* Bella ciao , ur ganaouenn italianek,
* Ciao (magazin), ur magazin japaneg
# Ciampino

Ciampino zo ur gumun en Italia, e meurgêr Roma Capitale ha rannvro Lazio.
# Ciao Brother

Ciao Brother zo ur film italian gant Nicola Barnaba, savet e 2016;.

## Fichenn deknikel

* Titl orin : Ciao Brother
* Filmaozer : Nicola Barnaba
* Senario :
* Sonerezh :
* Led lurell :
* Furmad : gwenn ha du
* Pad : 90 min
* Deiziad mont er-maez :
** 2016 en Italia

## Aktourien

* Fabrizio Nardi: Angelo
* Nico Di Renzo: George
* Benedicta Boccoli: Patricia
* Francesca Della Ragione: Alyssa
* Clayton Norcross: Mr. Cullinhan
* Mietta: Claire
* Emanuela Aurizi: Manila
* Ami Veevers Chorlton: Miss Brandy
* Massimo Ceccherini: taxi chauffeur
* Roberto Ciufoli: detektiv privè
* David Zed: avocat Welles

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ciao Brother
* ↑ Made in Italy: Ciao Brother
* ↑ Ciao Brother, la prima volta di Pablo e Pedro
# Ciara

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ciara zo un anv-bihan iwerzhonek. Talvezout a ra kement ha "Duig". An dekvet anv-badez roet ar muiañ d'ar merc'hed e oa en Iwerzhon e 2006. Ciarán eo ar stumm evit ar baotred.

## Stummoù all

Keira, Kiara ha Kiera zo stummoù saoznekaet.

## Tud

* Ciara (Ciara Princess Harris), kanerez stadunanat
* Ciara Bravo, aktorez ha kanerez stadunanat
* Ciara Michel, sportourez saoz

## Traoù all

* Ciara, tourmant hag a zo bet o c'hwezhañ en Europa e miz C'hwevrer 2020.

## Pennad kar a bell

* Chiara, un anv italianek.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (1995) The Dictionary of First Names (Wordsworth Reference). Ware : Wordsworth Editions. 42 p. ISBN 978-1-85326-366-8.