OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Penmaenmawr

Penmaenmawr zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 4210 a dud, ha 1425 anezho (33,8%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Penmorwdd

Penmorwdd zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Mechell, e Kembre, e kontelezh Enez Mon, 229,1 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Penn-ahel Republikan

Penn-ahel Republikan (Pôle républicain e galleg) a oa anv an aozadur a vode kengorioù-harp da Jean-Pierre Chevenement evit dilennadeg ar Prezidant e 2002. D'an 26 a viz genver, e kendalc'h-diazez al Luskad Republikan ha Keodedour en em dreuzfurmas en ur c'hengevredad a oa ennañ al Luskad Republikan ha Keodedour hag aozadurioù tost. Paouezet en deus da vezañ ar Penn-ahel Republikan e 2004.

## Ar Penn-ahel Republikan etre 2001 ha 2002

Daoust m'edo war an tu-kleiz abalamour da orin politikel e ziazezour e tastumme ar Penn-ahel Republikan "republikaned eus an div riblenn". Ennañ e kaved gaolourien evel Jérôme Baloge, roueelourien evel Bertrand Renouvin eus an Oberiantiz Roueel Nevez, riegezhourien evel William Abitbol, tost da Charles Pasqua ha kommunourien evel Anicet Le Pors. Aet eo kuit tud an tu-dehou goude an dilennadeg, avat, rak kerseet e oant bet gant diskleriadurioù Jean-Pierre Chevenement hag e harp d'an tu-kleiz evit an dilennadegoù lezennel.

## Ar Penn-ahel Republikan goude 2002

Penn-ahel Republikan a oa anv un aozadur berr e vuhez a strolle al Luskad Republikan ha Keodedour hag un niver a aozadurioù tost, en o touez.
* Unvaniezh ar Republikaned Radikal
* Unvaniezh Gaolour
* Unvaniezh ar Republikaned Yaouank
* Kelc'h an unvaniezh
* Bevet ar Republik
Pouezet eo ar Penn-ahel Republikan da vezañ oberiant adalek 2004
# Ruy López de Segura

Ruy López de Segura a zo bet ganet e Zafra, nepell eus Badajoz (Spagn), e 1530 ha marvet e 1580.
Beleg katolik, mestrc'hoarier ha skrivagner echedoù spagnol.
E Salamanca edo o vevañ hag o studiañ.
E 1560, mont a reas da Roma evit c'hoari: gounid a reas e holl bartiennoù.
Gantañ e voe skrivet unan ag al levrioù kentañ a-zivout an echedoù : Libro de la invención liberal y arte del juego del Axedrez, bet embannet en Alcalá de Henares (Spagn) e 1561. Kentañ kampion ar bed a raer outañ.

## Digoradur Ruy López (pe Digoradur spagnol)

1.e4 e5
2.Mf3 Mc6
3.Fb5

## Ur bartienn

* Ruy López - Leonardo, Madrid, 1575:
1.e4 e5
2.f4 d6
3.Fc4 c6
4.Mf3 Fg4
5.fxe5 dxe5
6.Fxf7+ Rxf7
7.Mxe5+ Re8
8.Dxg4 Mf6
9.De6+ De7
10.Dc8+ Dd8
11.Dxd8+ Rxd8
12.Mf7+ 1-0

## Oberenn skrivet

* Ruy López de Segura, Libro de la invención liberal y arte del juego del Axedrez, 1561.

## Liamm diavaez

* E bartiennoù e Chessgames
# Ruyigi (proviñs)

Ruyigi zo ur proviñs eus Burundi.
g • ka • ke Proviñsoù Burundi :
| Proviñsoù | Bubanza · Bujumbura Mairie · Bujumbura Rural · Bururi · Cankuzo · Cibitoke · Gitega · Karuzi · Kayanza · Kirundo · Makamba · Muramvya · Muyinga · Mwaro · Ngozi · Rutana · Ruyigi |
# Ruz (liv)

Ar ruz zo ul liv, unan eus an tri liv diazez el livouriezh.

## Arouez

Arouez meur a dra eo al liv ruz:
* ar gwad (ruz-gwad)
* an tan (ruz-tan), pa gomzer eus glaou ruz, houarn ruz
** diwar-se hini an tommder (tomm-ruz)
** diwar-se hini an nerzh
* ar gonnar

## Nerzh

* Mallozh ruz
** Ar Mallozhioù ruz, un dastumad barzhonegoù gant Yann-Ber Piriou
Livioù | Roll al livioù :
| Gwenn #ffffff | Arc'hant #c0c0c0 | Gris #808080 | Du #000000 |
| Ruz #ff0000 | Orañjez #ffa500 | Melen #ffff00 | Gwer #00ff00 | Cyan #00ffff | Glas #0000ff | Indigo #4b0082 | Mouk #7f00ff |
| Magenta #ff00ff | Olivez #808000 | Gell #954535 | Turkez #008080 | Roz #ffc0cb |
# Ruzante

Angelo Beolco, lesanvet Ruzante pe Ruzzante, a oa ur skrivagner c'hoariva italianek eus ar XVIvet kantved, bet ganet (war-dro 1496) e Pernumia (pe e Padova) ha marvet (d'ar 17 a viz Meurzh 1542) e Padova, hag unan eus krouerien Commedia dell arte, rak c'hoari e oberennoù a rae ivez.
N'eo ket e yezh Firenze e skrivas avat, met en hini Venezia. En e bezhioù, komediennoù diwar-benn buhez an dud diwar ar maez, e vez ur c'houer anvet « Ruzzante ».
En 1997, pa voe roet Priz Nobel al Lennegezh da zDario Fo, e komzas ar skrivagner eus Ruzzante, ar « brasañ mestr gant Molière » emezañ, evel eus brasañ skrivagner ar c'hoariva en amzer an Azginivelezh. « Un den a c'hoariva ha n'eus ket par dezhañ em bro, nebeut anavezet... en Italia zoken. Ar brasañ skrivagner evit ar c'hoariva en Europa a-raok donedigezh Shakespeare »

## E vuhez

Ganet e oa bet e Padova, mab bastard e oa d'ar medisin Giovan Francesco Beolco, kelenner e skol-veur medisinerezh Padova. Mignon e oa da Alvise Cornaro, perc'henn pinvidik ha lenneg, kar a bell, savet gantañ skridoù diwar-bouez al labour-douar hag an tisaverezh.

## Lec'h

E Riviera Tito Livio 45, e Padova, ez eus ur c'hoariva dediet d'ar "Ruzante".

## E oberennoù

Dizemglev zo bet alies diwar-benn bloaziañ e oberennoù, dreist-holl etre an daou imbourc'her Ludovico Zorzi, ha Giovanni Calendoli.
| Deiziad | Opera | Notenn |
| 1517 - 1520 | La Pastoral | 1518. |
| 1521 | Prima orazione | |
| 1522 - 1524 | Lettera giocosa | |
| 1524 - 1525 | Bertia | |
| 1528 | Seconda orazione | |
| 1529 | Dialogo facetissimo | |
| 1529? | Primo Dialogo de Ruzante | |
| 1529? | Moscheta | Tri skrid zo eus an oberenn, unan eus 1530-31, unan all eus 1531 . |
| 1530? | Secondo Dialogo de Ruzante (pe Bilora) | |
| 1531-1532? | Fiorina | |
| 1532? | Piovana | |
| 1533? | Vaccaria | |
| 1536 | Lettera all'Alvarotto | Kentoc'h 1537 more veneto |
* N'ouzer ket pegoulz e voe savet L'Anconitana avat. Hervez Zorzi e vije etre 1522 ha 1526, hervez Calendoli e vije war-lerc'h 1528.

## Liammoù

* (it) E vuhez e Letteratura italiana
* (it) Skrid ar pezh La Moscheta, gant Angelo Beolco, lesanvet Ruzzante
* (it) Skrid La Bétia, gant Angelo Beolco, lesanvet Ruzzante
* E-book di Ruzante (Angelo Beolco) su LiberLiber.it
# Ruzell

Ar ruzell zo ur c'hleñved a daper aes-tre diwar viruz ar ruzell. Simptomoù a ziwan etre 10 ha 12 deiz goude bezañ bet kontamnet ha padout a ra etre 7 ha 10 devezh. Komañs a ra alies gant terzhienn (ouzhpenn 40° alies), paz, ar fri o tiveriñ ha tanijenn an daoulagad. Goude daou pe dri deiz e c'hell dont poentoù gwenn e genoù an hini klañv. Plakoù ruz a ziwan neuze war ar bizaj a-raok mont d'ar c'horf a-bezh goude un nebeud devezhioù. Alies e c'heller bezañ tapet ivez gant an dipadapa, an droug-skouarn hag ur bneumoniezh. Ne varver ket kalz ken diwar ar c'hleñved-se met kavet ez eus bet e teue en-dro e broioù pinvidik abalamour ma ne oa ket kement a dud brec'hiet ken.
# Ruzenn

Er yezhoniezh e vez implijet an termen ruzenn, kensonenn ruz pe rimienn (saoz.: fricative consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ma vez tostaet daou organ fonadur an eil ouzh egile betek ma vez fichet pe taravet red an aer o tont eus ar skevent.
Un doare ruzennoù ispisial eo ar c'hwibanennoù (saoz. sibilant consonants) ma vez dambleget an teod dre e hed, da skouer [s], [z], [ʃ] ha [ʒ].
Setu ar ruzennoù pennañ gant bep o arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel :
* [ɸ] ruzenn diweuz divouezh, d.s. ain. フチ ([ɸu̜tʃi]; "mamm-gozh")
* [β] ruzenn diweuz mouezhiet, d.s. spagn. lava ([ˈlaβa],; "gwalc'h")
* [f] ruzenn gweuz-dent divouezh, d.s. bzh. fresk
* [v] ruzenn gweuz-dent mouezhiet, d.s. bzh. da vreur
* [θ] ruzenn dent divouezh, d.s. gres. θάλασσα ([ˈθalas̺a]; "mor")
* [ð] ruzenn dent mouezhiet, d.s. kemb. ysgrifenyddes ([əsgriveˈnəðes]; "sekretourez")
* [s] ruzenn logigoù divouezh, d.s. bzh. kaset
* [z] ruzenn logigoù mouezhiet, d.s. bzh. zoken
* [ʃ] ruzenn drek-logigoù divouezh, d.s. bzh. chupenn
* [ʒ] ruzenn drek-logigoù mouezhiet, d.s. bzh. kejañ
* [ʂ] ruzenn gilbleg divouezh, d.s. sin. 石 shí ([ʂ̠ɻ̩́]; "maen")
* [ʐ] ruzenn gilbleg mouezhiet, d.s. pol. morze ([mɔʐ̠ɛ]; "ur mor")
* [ç] ruzenn staon divouezh, d.s. skos. eich ([eç]; "kezeg")
* [ʝ] ruzenn staon mouezhiet, d.s. gres. γεια ([ʝa]; "salut")
* [x] ruzenn ouel divouezh, d.s. iwerzh. deoch ([dʲɔ̝̈x]; "evañ")
* [ɣ] ruzenn ouel mouezhiet, d.s. tadj. ғарб ([ɣarb]; "kornôg")
* [χ] ruzenn hugenn divouezh, d.s. arm. խնդրեմ ([χndɾɛm]; "mar plij")
* [ʁ] ruzenn hugenn mouezhiet, d.s. djouang. roek ([ʁɔ̌k]; "c'hwec'h")
* [ħ] ruzenn c'hargadenn divouezh, d.s. arab. واحد (['wæːħɪd]; "unan")
* [ʕ] ruzenn c'hargadenn mouezhiet, d.s. tchetch. Iан ([ʕan]; "goañv")
* [ʜ] ruzenn ankoue divouezh, d.s. dahol. [ʜaːɗo] ("bir")
* [ʢ] ruzenn ankoue mouezhiet, sañset kavet e dargineg
* [h] ruzenn darzh divouezh, d.s. al. haben ([ha:bn̩]; "kaout")
* [ɦ] ruzenn darzh mouezhiet, d.s. zoul. ihhashi ([iːˈɦaːʃi]; "marc'h")
Ruzennoù all:
* [ɕ] ruzenn logigoù-staon divouezh, d.s. pol. iść ("mont")
* [ʑ] ruzenn logigoù-staon mouezhiet, d.s. abc'h. ажьа ([aˈʑa]; "ar c'had")
* [ɧ] ruzenn staon-gouel divouezh, d.s. rannyezhoù svedek skjuta ("tennañ")
* [ɬ] ruzenn gostez logigoù divouezh, d.s. kemb. Llydaw ("Breizh")
* [ɮ] ruzenn gostez logigoù mouezhiet, d.s. zoulou. dlala ([ˈɮaːla]; "c'hoari")

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Studi fonologel brezhoneg Lanijen, Erwan Evenou, tezenn renet gant Per Denez, 1987.
* ↑ Geriadur Brezhoneg An Here, An Here, 2001. Geriadur brezhoneg gant skouerioù ha troiennoù, An Here, 1995. Penngerioù 'kensonenn' ha 'ruz'.
* ↑ Dictionnaire français-breton, Martial Menard, Palantines, 2012. Pennger 'fricatif'.
# Ruzenn ankoue divouezh

| LFE – niverenn | 172 |
| LFE – unicode | ʜ |
| LFE – skeudenn | |
| X-SAMPA | H\ |
| Selaou ||
Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel ganti un arouezenn ispisial eo ar ruzenn ankoue divouezh, treuzskrivet [ʜ] hervez reolennoù al LFE, ganti an niverenn dave 172.

## Skouerioù

* E rannyezhoù arabek 'zo e vez distaget ar c'hensonennoù gargadenn /ħ/ ha /ʕ/ evel ar ruzennoù ankoue ([ʜ] ha [ʢ]).
* Dahaloeg: "bir"; distaget evel ur gensonenn dre dostaat ([ʢ]) etre vogalennoù
* Haidaeg: x̱ants, "skeudenn".

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Ruzenn
* Kensonenn divouezh
# Ruy Gómez de Silva

Rui Gomes da Silva (en portugaleg), anavezetoc'h evel Ruy Gómez de Silva (e kastilhaneg), ganet e Chamusca d'ar 27 a viz Here 1516 ha marvet e Madrid d'an 29 a viz Gouhere 1573, a oa un den uhel a Bortugal e lez ar roue spagnol Felipe II, priñs Éboli, dug Pastrana, Francavila hag Estremera, kont Melito, ha Meurdezour a Spagn.
# Ruz

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ruz zo ur ger brezhonek a gaver e meur a zegouezh disheñvel.
Ul liv, ar ruz pe al liv ruz, gwelout ruz (liv), a gaver e meur a anv :
* evel anvioù loened, plant, kleñvedoù : boc'hruz, gwrizienn-ruz, terzhienn-ruz, ruzell ;
* en douaroniezh: ar Mor Ruz, ar stêr Ruz, ar Roc'h Ruz, lein uhelañ Breizh ;
* er maen ruz, hag alese Tour-tan ar Mean Ruz e Ploumanac'h ;
* en anvioù-tiegezh brezhonek, ar Ruz, ha spagnolek, adstumm Ruiz.
Dre astenn, ur ger implijet :
* da aroueziañ ar gwad, evel en droienn Dorn Ruz ;
* da aroueziañ tan ;
* da ziskouez nerzh, pa gomzer eus amzer ruz, da skouer ;
* evit touiñ, gwelout sakreadenn, evel en droienn mallozh ruz !.

## Istor

Emsavadeg ar Bonedoù ruz e 1675.
Barv Ruz, lesanv meur a zen en istor.
Ur ger implijet evit ober anv eus ar Gomunourien : ar Re Ruz, ar banniel ruz, al Lu Ruz, hag al levrig ruz, un dastumad arroudennoù gant Mao Zedong.

## Diedoù

* te ruz
* Mallozh Ruz, ur bier
* Bonedoù ruz, ur bier

## Sevenadur

* Levr Ruz Hergest, un dornskrid krenngembraek, skrivet war-dro 1350
* Ar Mallozhioù Ruz, un dastumad barzhonegoù gant Yann-Ber Piriou
* Kabellig Ruz, ur gontadenn bobl
* Bleizi Ruz, ur strollad sonerezh fest-noz
* Bran Ruz, ur vandenn-dreset gant Claude Auclair

## Pennadoù kar

* glas, melen, gwenn, du, roz, orañjez
* red
# Théodore Pilven le Sévellec

Théodore Pilven le Sévellec, pe Boc'hruzig ar c'halvar, ganet d'ar 26 a viz Mae 1842 e Gwiseni, marvet d'an 3 a viz Kerzu 1924 e Paris, oa ur barner hag a skrivas un dornad levrioù embannet e dibenn an XIXvet kantved ha deroù an XXvet.

## E vuhez

Lucien Pilven e oa anv e dad, maer Gwiseni, ha Jeanne Marie Joséphine Le Sévellec hini e vamm. Eñ an hini a stagas an daou anv. Skoliet e voe e skol bublik Gwiseni, hervez Lukian Raoul, ma anavezas ar simbol. Goude e voe skoliet e Kastell-Paol ha Lesneven.
Perzh a gemeras e Brezel 1870 gant Arme Breizh, ha bet e oa e kamp Konli. Goude ar brezel e voe barner e Lisieux, Kintin, Kastell-Briant ha Roazhon.
Dimeziñ a reas da Louise de la Haye Saint-Hilaire e 1892, da 50 vloaz. Ur mab en doe, Xavier Pilven le Sévellec.
Hiziv ne gaver ken an anv Pilven le Sévellec e Breizh.

## Oberennoù

* Un tzar en Bretagne, 1872
* La Bretagne à la Guerre de l'Indépendance américaine, 1777-1783, Société "La Bretagne", Paris, 1918.

## Troidigezhioù

* Etre 1889 ha 1892 ec'h embannas troidigezh Emgann Kergidu er gelaouenn c'hallek L'Hermine.
* Efflam Koed-Skau, Erauk pautred ! (diwar En avant les gas ! marche de l'Union de la jeunesse catholique bretonne), 1905, 7 pajennad.
* Alfred Monnin, Kenteliou Aotrou Persoun Ars, Brest, 1906.

## Liammoù diavaez

* fichenn e-barzh "my heritage"
# Théophile Bidard

Théophile Bidard de la Noë (1804 -1877) a oa gwiraour ha kelenner war ar gwir e skol-veur Roazhon. Gantañ e veze implijet Hélène Jegado da vatezh pa voe harzet-hi. Test e voe Théophile Bidard da-geñver he frosez e miz Kerzu 1851. Maer Roazhon e voe Théophile Bidard etre miz Here 1870 ha miz Genver 1871.
# Thérouanne

Kumunioù Frañs :
| Anv ofisiel e galleg | Thérouanne |
| Anv izelvroek | Terwaan |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Morinie |
| Kanton | Aire-sur-la-Lys |
| Kod INSEE | 62811 |
| Kod post | 62129 |
| Maer | Alain Chevalier |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,37 km² |
| Led | 50° 38' 15" Norzh |
| Hed | 02° 15' 35" Reter |
| Uhelder kreiz | 38 m |
| Uhelder bihanañ | 11 m |
| Uhelder brasañ | 116 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 054 (2007) |
| Stankter | 125 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | Thérouanne |
Thérouanne (en izelvroeg : Terwaan pe Terenburg, en pikardeg Therwane; e latin : Tarvenna) a zo ur gumun eus Bro-C'hall, en departamant Pas-de-Calais.

## Anv
### Hen impalaeriezh roman

* Tarouanna (Ptolemaios, II, 9, 4)
* Tarvenna (It. Ant.)
* Colonia Morinorum (CIl XIII, 8727)
* Tervanna (Taolenn Peutinger)

### Impalaeriezh roman diwezhañ

* Civitas Morinorum (Not. Gall. VI, 11)

### Krennamzer

* Taraona (Liber Historiae Francorum, MGH, SRM, II, 296)
* Tharaonense Oppidum (Vita S. Columbani abbati, MGH, SRM, IV)
* Urbs Tyroadensis (Vita S. Eligii episcopi, MGH, SEM, V)
* Urbs Tarvenna (Vita S. Vulfrani episcopi, MGH, SEM, V)
* Terwanense Urbs, Terwanensium Urbs (Vita S. Audomari, MGH, SRM, V)
* Civitas Tyroanda (Gesta sanctorum patrum Fontanellensi coenobii, II, 1)
* Taroanna (pezhioù moneiz)

### Gerdarzh

* kelt. tarvos = tarv.
* hervez Roland Delmaire, diasur eo an dalvoudegezh. Fentus e gav talvoudegezhioù bet kinniget ː diazezet gant Lucius Tarvannus, pe Silvius Tarvannus, pe gant trevadennerien deut eus Trevisa (Tarvisia)

## Ardamezioù

En gul e vlourdilizenn en argant heuliet gant tri tog-eskob en aour

## Bevenn yezhel

War ar vevenn yezhel emañ Thérouanne ha Wardrecques, en tu pikardek, e su ar ganol ; en hanternoz dezhi emañ tachenn ar flandrezeg kornôgel gant kumunioù Ruisscheure hag Hazebroek.

## Istor
### Henamzer

Kêr ar Vorined, pobl c'halian e oa.

### XVIvet kantved

Seziz e 1513 ha distruj e 1553.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant-Varzhin, XIX$^{vet}$ kantved.
* Roudoù eus kêr ar Grennamzer.
** Pleg-mor an AA
** Furchadennoù
** Roll an eskibien
** Het beleg van Thérouanne, 1553
** Beleg van Thérouanne, 1553

## Levrlennadur

* Elzbieta Dabrowska : Topographie chrétienne des cités de la Gaule, des origines au milieu du VIIIè siècle. XIV. Province ecclésiastique de Reims (Belgica Secunda). De Boccard. 2006
* Roland Delmaire ː Etude archéologique de la partie orientale de la Cité des Morins (Civitas Morinorum). Mémoires de la Commission Départementale des Monuments Historiques du Pas-de-Calais. Tome XVI. Arras. 1976

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Théophile-Malo Corret de La Tour d'Auvergne

Ganet eo bet Théophile-Malo Corret de La Tour d'Auvergne e Karaez d'an 23 a viz Kerzu 1743. Soudard en armeoù Frañs eo bet ha keltiegour ivez. Mervel a reas e Bavaria d'ar 27 a viz Mezheven 1800.
* Delwenn Théophile-Malo Corret e Karaez.
Alvokad oa e dad. Studiet en deus e skolaj ar Jezuisted e Kemper. Degemeret e voe e-touez ar Vouskederien ruz. Ezel eo bet eus rejimant Angoumois. Taolioù-kaer a reas en arme an dug a gCrillon enep ar Saozon. Anvet e voe da gapiten e 1785 goude 20 vloaz tremenet en arme. Treiñ a reas a-du gant an Dispac'h e 1789 ha nac'h a reas kuitaat Frañs. Ur soudard heverk e voe en armeoù ar Vodadenn (Convention) hag ezel e voe eus ar "Steudad ifernel" ("Colonne infernale") a aloubas traoñienn Orreaga-Roncesvalles e 1794.
En em lakaat a reas da studiañ ar yezhoù keltiek asambles gant Jacques Le Brigant. E 1792 ec'h embannas ul levr anvet ''Nouvelles recherches sur la langue, l'origine et les antiquités des Bretons''.
E 1796, da 53 bloaz, e tistroas d'an arme evel greunadour evit kemer plas mab yaouankañ Jacques Le Brigant en doa kollet tri mab e brezelioù ar Republik. Bez eo voe da gentañ en arme Alamagn, goude e hini Helvetia hag e hini ar Roen evit echuiñ. Roet e voe dezhañ ur sabrenn a enor hag an titl a "gentañ greunadour armeoù ar Republik" gant ar C'hentañ Koñsul.
Lazhet e voe e-kerzh un emgann e-kichen Oberhausen d'ar 27 a viz Mezheven 1800, treuzet e galon gant un taol goaf.
Kalz ruioù ha plasennoù a zoug e anv e Breizh hag e lec'h all.

## Mammenn

* 500 Bretons à connaître gant Jean-Loup Avril, embannadurioù L'Ancre de Marine, 1989.
* Sellet er Wikimammenn : Ur ganaouenn diwar e benn.
# Théophile Deyrolle

Théophile Deyrolle, bet ganet d'ar 16 a viz Kerzu 1844 e Pariz hag aet d'an Anaon d'ar 14 a viz Kerzu 1923 e Konk-Kerne, a oa livour, skeudennaouer ha priour. Gant Breizh dreist-holl e voe awenet.
Mignon d'al livour breizhat Alfred Guillou e voe e Pariz ha dimeziñ a reas d'e c'hoar Suzanne Guillou. E-touez kentañ Livourien Konk-Kerne e voe Théophile hag Alfred.
Labourat a reas Théophile Deyrolle gant ar Feilhañserezh Henriot. Mareour e Breizh e voe ivez.

## Un nebeud oberennoù

* Breizhadez vihan
* Ar pardon e Breizh
* Devezh Penn-ar-Bed 1915
# Star Wars Jedi: Fallen Order

Star Wars Jedi: Fallen Order zo ur c'hoari video unc'hoarier embannet e 2019, sevenet eo gant Respawn Entertainment hag embannet gant Electronic Arts. An istor a dremen e bed Star Wars nebeut amzer goude Episode III – Revenge of the Sith. Kelaouet e oa bet e-pad an E3 2018 ha roet titouroù resisoc'h e-pad ar Star Wars Celebration e miz Ebrel 2019. Ar c'hoari a zo bet embannet war Microsoft Windows, PlayStation 4, hag Xbox One d'ar 15 a viz Du 2019.

## Istor

Cal Kestis, unan eus ar re jedi ziwezhañ a glask chom kuzhet goude an Urzh 66. Ar c'hoarier a ranko lakaat ar Padawan da dizhout live ur marc'heg jedi.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ http://www.xboxygen.com/News/29563-Star-Wars-Jedi-Fallen-Order-le-premier-trailer-ici-en-direct

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Star Wars Day

Ar Star Wars Day, d'ar 4 a viz Mae, zo un devezh lid evit oberenn George Lucas, Star Wars. Lidet e vez gant an dud sot gant ar frañchiz. An devezh lid a zo bet brudet buan dre ar mediaioù ha dre lidoù gant tud treuzwisket.
An devezh a zo bet choazet a-ziwar ar frazenn brudet "May the Force be with you" troet da "May the Fourth be with you". Memes ma ne oa ket bet lakaet ofisiel an devezh-se gant Lucasfilm, an dud sot gant Star Wars dre ar bed a heulie anezhañ. Abaoe ez eo bet adkemeret gant Lucasfilm ha Disney evel devezh lid bed Star Wars.
# Starbar

Starbar zo ur varrenn chokoladet kenderc'het gant Cadbury abaoe 1976.
Anvet eo Wunderbar e Kanada hag en Alamagn.

## Liamm diavaez

* (en) Load gwe kefridiel
# Staranzano

Staranzano a zo ur gumun eus Italia e proviñs Gorizia e rannvro emren Friuli-Venezia Giulia hag a oa e proviñs Gorizia betek 2018, pa voe diskaret ar broviñs.
# Stard-kof

Ur stard-kof zo ur pezh dilhad a servij da stardañ ar c'hof, da lavarout eo hini ar merc'hed, hag o revr kement hag ober, evit kuzhat lodennoù re dev o c'horf. Kemeret en deus lec'h ar c'horfkenn.
Ne blij ket ar seurt dilhad d'ar baotred dre ma kuzhont sioù korfoù ar merc'hed ouzh o daoulagad.
Stardoù-kof evit paotred zo ivez, met implijet e vezont abalamour d'o yec'hed, ha n'eo ket evit koantaat.
Gourizoù-kof zo a-hend-all evit ar gwragez brazezet pa vez re dev o c'hof ha diaes da zougen.

## Liammoù diavaez

* Ul lec'had gouestlet d'ar stardoù-kof koantik: [Zona]
# Starnoenas cyanocephala

Starnoenas cyanocephala :
| Starnoenas cyanocephala. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Columbiformes |
| Kerentiad : | Columbidae |
| Genad : | Starnoenas |
| Anv skiantel ||
| Starnoenas cyanocephala (Linnaeus, 1758) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Starnoenas cyanocephala a zo ur spesad evned eus kerentiad ar c'hColumbidae.
Anvet e voe Columba cyanocephala da gentañ-penn (e 1758) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778) : ar spesad nemetañ er genad Starnoenas an hini eo.

## Annez

Emañ brosezat ar spesad e douaroù izel Kuba, ma plij ar c'hoadegi gleborek hag ar geunioù dezhañ.

## Liammoù diavaez

* Starnoenas cyanocephala war al lec'hienn BirdLife International.
* Starnoenas cyanocephala war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Bonaparte, 1838.
* ↑ Starnoenas cyanocephala war al lec'hienn Avibase.
# Saluzzo

Saluzzo (Salusse e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
E-pad pevar c'hantved e voe kêr-benn Markizelezh Saluzzo, ur varkizelezh vihan hag a voe aloubet gant ar C'hallaoued e 1548 ha staget a-benn ar fin ouzh dugelezh Savoia e 1601, dindan ren an dug Carlo Emanuele Iañ.