OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Aostria-Uhel

Oberösterreich (alamaneg) Aostria-Uhel :
| (Banniel Aostria-Uhel) (Skoed-ardamez Aostria-Uhel) ||
| Yezh ofisiel | Alamaneg |
| Kêr-benn | Linz |
| Pennrener ar stad kevredet (Landeshauptmann) | Josef Pühringer (mirour ÖVP) |
| Gorread -Hollad -% dour | 11 981.92 km² 2.2% |
| Poblañs -Stankter | 1 416 772 (2012) 118/km² |
Ur stad kevredet a Aostria eo Aostria-Uhel (alamaneg Oberösterreich, betek 1918 Österreich ob der Enns; 1938-1945 Oberdonau) hag a zo Linz e gêr-benn. Bevennoù he deus ar vro gant Salzburg ha Bavaria er c'hornôg, Bohemia (Republik Tchek) en norzh, Aostria-Izel er reter ha Stiria er su. Betek 1260 e oa bet Aostria-Uhel perzh eus dugelezh Stiria, met er bloavezh-se e voe rannet diouti gant Ottokar II Přemysl a vBohemia.
Evel Aostria-Izel e ez eo rannet e peder rannvro hengounel:
* Mühlviertel ("karter ar stêr Mühl")
* Traunviertel ("karter ar stêr Traun")
* Hausruckviertel ("karter ar menez Hausruck")
* Innviertel ("karter ar stêr Inn")

## Kêrioù pennañ Aostria-Uhel

| | Kêr | annezad (2005) |
| 1 | Linz, kêr-benn Aostria-Uhel | 188 118 |
| 2 | Wels | 58 862 |
| 3 | Steyr | 39 340 |
| 4 | Traun | 25 145 |
| 5 | Leonding | 24 426 |

## Tud vrudet (ha gwallvrudet) a Aostria-Uhel

* Thomas Bernhard, skrivagner
* Anton Bruckner, sonaozour
* Adolf Eichmann, torfedour nazi
* Valie Export, arzourez
* Friedrich III, impalaer
* Jörg Haider, politikour
* Adolf Hitler, diktatour

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel stad kevredet Aostria-Uhel
# Aotenn Ockham

Aotenn Ockham zo ur bennreolenn brederourel a c’heller diverrañ evel-mañ : « ar simplañ ar martezeadoù, ar gwellañ ».
Anvet eo diwar anv ar manac'h prederour William of Ockham (~1287-1347), daoust ma n’eo ket sur e oa bet lavaret an dra-se gant Ockham.

## Gwelout ivez

* Prouad an houad

## Daveoù

* ↑ (en) C. M. Barry (Mae 2014). Who sharpened Occam’s Razor?.
# 50

Diwar-benn bloaz 50 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -50, gwelet ar bajenn : | -50 |
| Evit an niver 50, gwelet ar bajenn : | 50 (niver) |
803 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0050 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Klaod (Tiberius Claudius Nero Drusus), adalek ar 25 Genver 41 (>12.10.54).
* Koñsuled : C(aius) Antistius Vetus II & M(arcus) Suillius Nerullinus.
* Neron, mab Agrippina, a zo anvet advab gant Klaod
* Breizh (-Veur) : Ostorius Scapula, gouarnour al lodenn roman; eizhvet bloavez brezel alouberezh gant ar Romaned
* Germania : Diazezet eo Colonia Claudia Augusta Agrippinensium (Köln)
* Seneka a zo ezel ouzh Pretordi.
# 505

Diwar-benn ar bloavezh 505 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 505

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 505
# 506

Diwar-benn ar bloavezh 506 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 506

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 506
# 500 Miles

500 Miles, anavezet ivez evel 500 Miles Away from Home pe Railroaders' Lament, zo ur ganaouenn saoznek savet gant ar ganerez stadunanat Hedy West, ha brudet er bloavezhioù 1960. Kaoz zo enni eus un den pell bras diouzh ar gêr, diarc'hant, ha re vezhek evit distreiñ.

## Istor

Savet eo bet gant ar ganerez Hedy West (1938-2005). Awenet e vefe bet gant kanaouennoù koshoc'h, klevet digant he mamm-gozh, ha diazezet eo "500 Miles" a-hervez war tonioù biolin (fiddle) anvet "Reuben's Train" ha "Train 45".

## Kanerien

* E 1961, kentañ enrolladur anavezet, hini The Journeymen.
* E 1962 e voe enrollet div wech :
** gant Kingston Trio en o albom College Concert, savet betek 3de renk ar gwerzhioù er vro;
** gant Peter, Paul and Mary, en o albom kentañ;
* E 1963 e voe enrollet div wech ivez :
** gant Hedy West a-benn ar fin, er bladenn : Hedy West accompanying herself on the 5-string banjo
** gant Bobby Bare, gant komzoù nevez;
* E 1964 gant Dick and Dee Dee en o albom Turn Around.
* E 1964 e voe kanet gant Hedy West en Newport Folk Festival e 1964,
* E 1965 gant Sonny & Cher en o albom Look at Us.
* Un tamm mat eus ar c'homzoù a adkaver er ganaouenn "I Was Young When I Left Home" gant Bob Dylan.
* E 1989 eo bet kanet gant The Hooters o devoa astennet ar ganaouenn dediet da vanifesterien Tiananmen pa ganent "A hundred tanks along the square, one man stands and stops them there. Some day soon, the tide will turn, and I'll be free."
* A-hend-all eo bet enrollet ivez gant ar Brothers Four, Glen Campbell, Johnny Rivers, Reba McEntire, Jackie DeShannon, The Seekers, The Shadows, Elvis Presley , The Highwaymen, The Seldom Scene, Nick Cave, Richard Anthony, Franco Battiato, Rosanne Cash, Bad Astronaut, Peter and Gordon, Eric Bibb, Hootenanny Singers, the innocence mission, Joan Baez, Takako Matsu, Justin Timberlake, The Persuasions , Teske ha kalz a re all Hag ivez gant Justin Timberlake, Carey Mulligan ha Stark Sands evit ar film Inside Llewyn Davis..

## Yezhoù all

Kanet eo bet e meur a yezh : alamaneg, galleg, japaneg...
E galleg e oa savet ar skrid gant Jacques Plante. Berzh kenañ a reas doare Richard Anthony ("Et j'entends siffler le train") e 1962, ha divrud e chomas an doareoù enrollet gant Serge Gainsbourg hag Hugues Aufray.

## Liammoù diavaez

* Istor ar ganaouenn hervez Le Monde
* Komzoù e lec’hienn ofisiel Peter, Paul and Mary

## Notennoù

* ↑ Kanet gant Hedy West: hag e Newport e 1964, gant ar c'homzoù orin, krennet gant ar ganerien all : www.youtube.com/watch?v=mnYKp9R86nI.
* ↑ Kanet gant The Journeymen:
* ↑ Kanet gant Peter, Paul and Mary,
* ↑ Ar bladenn (Vanguard VRS-9124, 1963)
* ↑ Kanet gant Bobby Bare :
* ↑ Kanet amañ gant Elvis Presley :
* ↑ Hedy West | Songs. AllMusic. Kavet : 2016-09-26.
* ↑ Inside Llewyn Davis – Original Soundtrack Recording [LP] | Nonesuch Records - MP3 Downloads, Free Streaming Music, Lyrics (2013-11-11). Kavet : 2016-09-26.
# 503

Diwar-benn ar bloavezh 503 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 503

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 503
# 504

Diwar-benn ar bloavezh 504 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 504

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 504
# 501

Diwar-benn ar bloavezh 501 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 501

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 501
# 500

Diwar-benn bloavezh 500 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 500

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 500
# 502

Diwar-benn ar bloavezh 502 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 502

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 502
# 5,7 × 28 mm

Ar 5,7 × 28 mm zo ur munision ijinet er bloavezhioù 1990 gant an embregerezh belgiat FN Herstal evit an armoù-dorn. Implijet e veze da gentañ er pistolennoù Five-SeveN hag er pistolennoù-mindrailher FN P90. Deuet eo da vezañ unan eus kalibroù standart AFNA.
Hervez o froduer eo uheloc'h o galloud-herzel evit kartouchennoù 9 mm Parabellum, ha gouest int da dreuziñ tokarnioù pe jiletennoù enepboledoù an arme betek 200 metr. Koulskoude e kollont ar braz eus o galloud goude 200 metr ha n'int ket gouest da dreuziñ ouzhpenn 40 cm jelatin, ar pezh a zo mat evit an nerzhioù polis pe surentez o deus ezhomm da gaout munisionoù gante nebeutoc'h a riskloù da vont pelloc'h evit o sibl.

## Daveennoù

* ↑ (en) FORKER Bob, The 5.7x28FN e Guns&Ammo, 28/05/2008 (diellet)
* 1 2 (en) 5.7x28mm NATO cartridges war lec'hienn an FN Herstal (lennet d'an 30/06/2024)
# 773
## Darvoudoù
### Europa

* Aloubiñ a ra Karl-Veur Rouantelezh al Lombarded
# 774
## Darvoudoù
### Europa

* Aloubiñ a ra Karl-Veur rouantelezh al Lombarded
* Silo a ya da roue Asturia

### Afrika
## Arzoù ha skiantoù
## Ganedigezhioù

Heizei, impalaer Japan Kūkai, krouer ar Shingon

## Marvioù

Amoghavajra, troer sinat
# 777
## Darvoudoù
### Europa

* Faezhañ a ra Karl-Veur ar Saksoned. Tec'hout a ra o fenn Widukind da zDanmark
# 77

Diwar-benn bloaz 77 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -77, gwelet ar bajenn : | -77 |
| Evit an niver 77, gwelet ar bajenn : | 77 (niver) |
830 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0077 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Vespasian, adalek an 20 Kerzu 69 (>24.06.79)
* Koñsuled : Imp. Vespasianus VIII & Titus Caesar VI
* Breizh (-Veur) : Sextus Julius Frontinus, gouanour al lodenn roman, eilet gant Julius Agricola. Agricola a gas brezel war an Ordoviked (kreiz Kembre). Kas a ra ivez un ergerzh war aodoù hanternoz Enez Vreizh. Orcades ha Shetlands a zo dizoloet.

### Azia
## Skridoù

* Plinius : "Istor an Natur", 37 rummad.
# 771
## Darvoudoù
### Europa

* Mervel a ra Karloman Iañ. E vreur Karl-Veur a ya da roue nemetañ ar Franked
# 770
## Darvoudoù
### Europa

* Krouet eo Heddeby
* Telerig a ya da roue Bulgaria

### Azia

* Impalaer Kōnin a ya da impalaer Japan
# Alethe diademata

Alethe diademata :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Alethe |
| Anv skiantel ||
| Alethe diademata (Bonaparte, 1850) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Alethe diademata zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Bessonornis (Turdus) diadematus da gentañ-penn (e 1850) gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Annez hag isspesadoù

Kavout a reer ar spesad en Afrika ar C'hornôg, eus Gambia-Senegal da Sierra Leone, Liberia, Ghana ha Togo.

## Liammoù diavaez

* Alethe diademata war al lec'hienn BirdLife International.
* Alethe diademata war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Alethe diademata war al lec'hienn Avibase
# Alette

Kumunioù Frañs :
| Anv | Alette |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs |
| Kanton | Hucqueliers |
| Kod INSEE | 62021 |
| Kod post | 62650 |
| Maer | Constant Vasseur |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 13,87 km² |
| Led | 50° 31' 07" Norzh |
| Hed | 01° 49' 44" Reter |
| Uhelder kreiz | 117 m |
| Uhelder bihanañ | 26 m |
| Uhelder brasañ | 162 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 303 (2006) |
| Stankter | 22 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Alette a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik (tour-iliz eus 1190, adsavet goude an distrujoù c'hoarvezet e 1544, ar gorzenn, savet e 1584, an nev eus an XIX$^{vet}$ kantved) ha .
* Milin-avel eus an XVIII$^{vet}$ kantved, adkempennet .
* Rivinoù kastell gladdalc'hel Montcavrel .

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Bimoise emañ Alette.

## Dave ha notennoù

* ↑ Communauté de communes du Canton d'Hucqueliers et environs
* 1 2 3 Syndicat d'Initiative de la Vallée de la Course
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Alevited

An Alevited (Alevîlik e turkeg) a zo ur boblad a-orin eus Turkia.
# Alex Joffé

Alexandre Joffé, bet ganet d'an 18 a viz Du 1918 en Aleksandria (Sultanelezh Egipt d'an ampoent) hag aet da anaon d'an 18 a viz Eost 1995 e Pariz (Bro-C'hall), a oa un den a sinema gall.

## E filmoù
### Evel filmaozer
#### 1940-1949 : ur film

* 1947 : Six heures à perdre (a-gevret gant Jean Lévitte).

#### 1950-1959 : pemp film (c'hwec'h en holl)

* 1953 : Lettre ouverte.
* 1955 : Les Hussards.
* 1956 : Les Assassins du dimanche.
* 1957 : Les Fanatiques.
* 1959 : Du rififi chez les femmes.

#### 1960-1969 : c'hwec'h film (daouzek en holl)

* 1960 : Fortunat.
* 1961 : Le Tracassin ou Les Plaisirs de la ville.
* 1962 : Les Culottes rouges.
* 1965 :
** Pas question le samedi,
** La Grosse Caisse.
* 1968 : Les Cracks.

### Evel saver senario
#### 1940-1949 : unnek film

* 1943 : Ne le criez pas sur les toits, sevenet gant Jacques Daniel-Norman.
* 1944 : Florence est folle gant Georges Lacombe.
* 1946 :
** Tant que je vivrai gant Jacques de Baroncelli,
** Christine se marie gant René Le Hénaff,
** La Fille du diable gant Henri Decoin,
** Adieu chérie gant Raymond Bernard,
** L'assassin n'est pas coupable gant René Delacroix.
* 1947 : Six heures à perdre, savet gantañ ha Jean Lévitte.
* 1948 : El supersabio, savet gant Miguel M. Delgado.
* 1949 :
** El Mago gant Miguel M. Delgado (eil film a-gevret),
** Millionnaires d'un jour gant André Hunebelle.

#### 1950-1969
### Evel aktour
#### 1950-1959 : ur film

* 1957 : Amour de poche, sevenet gant Pierre Kast.

#### 1960-1969 : daou film (tri en holl)

* 1960 : Tirez sur le pianiste, sevenet gant François Truffaut.
* 1965 : La Grosse Caisse gantañ e-unan.

#### 1980-1989 : ur film (pevar en holl)

* 1986 : Hôtel du Paradis, sevenet gant Jana Boková.

## Liamm diavaez

* Alex Joffé war Internet Movie Database.
# Alethe castanea

Alethe castanea :
| Alethe castanea, luc'hskeudennet en Ouganda. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Alethe |
| Anv skiantel ||
| Alethe castanea (Cassin, 1856) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Alethe castanea a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Muscicapidae.
Anvet e voe Napothera castanea da gentañ-penn (e 1856) gant an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ en Afrika :
* Alethe castanea castanea, eus kreisteiz Nigeria da gKameroun, Gabon ha Republik Demokratel Kongo,
* Alethe castanea woosnami, eus reter Republik Demokratel Kongo da vervent Soudan, kornôg Ouganda ha gwalarn Tanzania.

## Liammoù diavaez

* Alethe castanea war al lec'hienn BirdLife International.
* Alethe castanea war al lec'hienn IUCN.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Alethe castanea war al lec'hienn Avibase
# Alex Albon

Alexander Albon Ansusinha (taieg : อเล็กซานเดอร์ อัลบอน อังศุสิงห์, bet ganet d'an 23 a viz Meurzh 1996) zo ur blenier kirri-redadegoù tai ha saoz a red e Formulenn 1 abaoe 2019. Redek a ra gant Red Bull Racing e 2020, goude bezañ eskemmet e blas gant Pierre Gasly e kreiz 2019.
Kevezadeg bed ar Formulenn 1 e 2023 :
| Red Bull | Ferrari | Mercedes | Alpine | McLaren | Alfa Romeo | Aston Martin | Haas | AlphaTauri | Williams |
| 33 Verstappen 11 Pérez | 55 Sainz 16 Leclerc | 44 Hamilton 63 Russell | 10 Gasly 31 Ocon | 4 Norris 81 Piastri | 77 Bottas 24 Zhou | 14 Alonso 18 Stroll | 27 Hülkenberg 20 Magnussen | 22 Tsunoda 21 de Vries | 23 Albon 2 Sargeant |
# Alex Salmond

Alexander Elliot Anderson Salmond, anavezetoc'h evel Alex Salmond, zo ur politikour skosat dilennet e penn Strollad Broadel Skos etre 1990 ha 2000 hag adarre adalek miz Eost 2004 betek 2014, ha kentañ ministr Bro-Skos etre 2007 ha 2014.

## Buhez

Ganet e oa Alex Salmond d'an 31 a viz Kerzu 1954 e Linlithgow, e-kichen Dinedin. Graet en doa e studioù e Skol-Veur Saint-Andrews, e-lec'h m'en doa bet diplomoù armerzh hag istor. Goude ur respet armerzhour e Royal Bank of Scotland e oa bet dilennet kannad e kambr Kumunioù ar Rouantelezh-Unanet.
Daoust ma veze kavet e oa re a-gleiz gant al lodenn vrasañ eus tud e strollad e voe lakaet e penn ar strollad e 1990. En amzer-se n'en doa an SNP nemet pevar depute er parlamant, met diwar neuze e tapas e strollad kaout muioc'h a vouezhioù.
E 1997 goude trec'h Strollad al Labour e Londrez e kabalas evit kaout ur Parlamant digreizennet. Ur soñj diaes a oa, peurgetket evit emsaverien daer e strollad; met un trec'h e voe a-benn ar fin pa votas tri Skosad diwar bevar evit ur parlamant digreizennet.
E 2000 e voe souezhet an dud pa zilezas e blas rener SNP. Displegañ a reas e oa poent neveziñ ar renerien pa oa bet dek vloaz e penn ar strollad.
Koulskoude e chomas e penn bodad parlamentel e strollad e Westminster. Eñ a oa a-enep ar brezel en Irak o tamalliñ da dTony Blair bezañ gaouiad.
Goude dilez John Swinney eus penn SNP e tiviz advont e penn ar strollad ha dilennet eo evit an eil gwech e 2004.
D'an 3 a viz Mae 2007 e oa bet dilennet da gannad da barlamant Skos evit pastell-votiñ Gordon, e norzh Aberdeen hag anvet eo da gentañ ministr Bro-Skos d'ar 16 a viz Mae 2007. Er bloaz 2012 e tiviz reiñ lañs d'ur referendom war dizalc'hiezh Bro-Skos, dalc'het d'an 18 a viz Gwengolo 2014. Ned a ket an tu kreñv gant ar "ya" er referendom-se, hag en deiz war-lerc'h e ro da c'houzout ne glask ket bezañ addilennet e penn an SNP e-kerzh ar C'hendalc'h eus ar strollad e miz Du 2014, hag e tilez e garg kentañ ministr Skos da heul. Kemeret eo e lec'h evit an daou bost-se gant Nicola Sturgeon.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (en) Pajenn Alex Salmond war lec'hienn Parlamant Skos
# Alex Thomson

Alex Thomson, bet ganet d'an 18 a viz Ebrel 1974 e Bangor, a zo ur merdeer kembreat.

## Loreadeg

* 2017
** 2vet er redadeg Vendée Globe
# Alex Kendrick

Alex Kendrick ganet e 1970 e Athens (Georgia), e Stadoù-Unanet Amerika, zo un aktour stadunanat.
# Apacheeg ar c'hornôg

Ur yezh atabaskek eo apacheeg ar c'hornôg komzet gant ur bobl-orin apacheek o chom dreist-holl e reter-kreiz Arizona.
Tost eo ar meskleroeg d'an tchirikahoueg ha d'an navac'hoeg hag apacheeg ar c'hornôg.
Isrannet e vez ar bobl-mañ e meuriadoù hervez ar rannyezh komzet gante:
* Sibekeg (cibeque)
* Tontoeg an norzh (tonto)
* Tontoeg ar su
* Apacheeg San Carlos
* Rannyezh ar Menez Gwenn

## Gwelet ivez

* Yezhoù atabaskek ar su

### Liammoù diavaez

* Distagadur an apacheeg
* Geriaoueg apacheeg ar c'hornôg
# Apacheeg ar c'hompezennoù

Ur yezh atabaskek eo apacheeg ar c'hompezennoù. Disheñvel-tre eo ar yezh-mañ diouzh ar re all en isfamilh-yezhoù-se marteze a-walc'h abalamour ma vije bet kuitaet o douaroù orin e norzh ar vro gante abretoc'h evit gant ar re all.

## Gwelet ivez

* Apacheeg
* Yezhoù atabaskek ar su
# Apacheeg lipek

Ur yezh atabaskek eo an apacheeg lipek komzet gant Meredith Begay, Ted Rodriguez ha tud all o chom e Annezlec'h an Apacheed Meskleroek (saozneg: Mescalero Apache Reservation).
En arvar bras da vobnt da get eo ar yezh-mañ dre diouer a dud a ra ganti.

## Gwelet ivez

* Yezhoù atabaskek ar su
# Apaioa

Apaioa zo ur c'harter eus Azpilkueta, ur gêriadenn s kumun Baztan e Nafarroa.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Apacheeg

Ur yezh atabaskek eo an apacheeg komzet gant an Apacheed, pobloù-orin er Stadoù-Unanet.
Teir rannyezh pennañ zo:
* Apacheeg ar c'hompezennoù
* Apacheeg ar c'hornôg
* Apacheeg lipek
# Apalaieg

Ur yezh karibek eo an apalaieg (apalaí, aparai, apalay) eus is-skourr ar yezhoù wayanek-tiriyoek. Komzet e vez gant tost da 450 den e Pará e Brazil .

## Daveoù

* Gudschinsky, Sarah C. 1973. "Sistemas contrastivos de marcadores de pessoa em duas línguas carib: Apalaí e hixkaryána."‭ Série Lingüística 1: 57-62.
* Gudschinsky, Sarah C., editor. 1971. Estudos sôbre línguas e culturas indígenas: Trabalhos linguísticos realizados no Brasil (edição especial).‭ Brasília: Instituto Lingüístico de Verão. 212 p.
* Koehn, Edward H. 1976. "The historical tense in Apalaí narrative."‭ International Journal of American Linguistics 42: 243-52.
* Koehn, Edward H. and Sally S. Koehn, compilers. 1995. Vocabulário básico Apalaí-Português: Dicionário da língua Apalaí.‭ Brasilia: Sociedade Internacional de Lingüística. iii, 163 p.
* Koehn, Edward H. and Sally S. Koehn. 1971. "Fonologia da língua apalaí."‭ In Sarah C. Gudschinsky (ed.), Estudos sôbre línguas e culturas indígenas, 17-28. Brasília: Instituto Lingüístico de Verão.
* Koehn, Edward H. and Sally S. Koehn. 1986. "Apalaí."‭ In Desmond C. Derbyshire and Geoffrey K. Pullum (eds.), Handbook of Amazonian languages, vol. 1, 33-127. Berlin: Mouton de Gruyter.
* Koehn, Sally S. 1975. "Apalaí kinship and social behavior."‭ Arquivos de Anatomia e Antropologia 1: 79-108.
* Koehn, Sally S. 1987. "Componentes semânticos do sistema apalaí de parentesco."‭ In Atas do II Congresso Internacional da Associação de Lingüística e Filologia da América Latina (ALFAL), São Paulo (Brasil), janeiro de 1969, 383-88. São Paulo: Universidade de São Paulo.
* Koehn, Sally S. 1994. "The use of generic terms in Apalaí genitive constructions."‭ Revista Latinoamericana de Estudios Etnolingüísticos 8:39-48. Issue title: Lingüística Tupí-Guaraní/Caribe: Estudios presentados en el 47th Congreso Internacional de Americanistas, 7-11 de julio de 1991, Nueva Orleans, Ignacio Prado Pastor (ed.)

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
* Yezhoù ar reter-kornôg
# Apalacheg

Yezh ar boblad amerindian Apalached e oa an apalacheg. Ur yezh vuskogeek e oa, a veze komzet e Florida ; kar e oa d'ar c'hoasatieg ha d'an alabamaeg.
N'eo anavet an apalacheg nemet dre ul lizher bet skrivet e 1688 gant pennoù apalach da Garlos II, roue Spagn ; diwar al lizher-hont, ar yezhoniour stadunanat Geoffrey Kimball en deus kinniget un damskeudenn eus yezhadur ha geriaoueg an apalacheg.

## Fonologiezh

| Kensonennoù Gweuzet Logigoù Staon Gouel tarzh Friet m n Serret divouezh p t tʃ k (c, g) mouezhiet b Rimiet divouezh f s h kostezet ɬ (lz) Tostaet w (gu, w) l j (y) Ne ziskouezer ar reizhskrivadur nemet pa vez disheñvel diouzh al LFE. | Vogalennoù A-raok Kreiz A-dreñv Serr i Damserr o Digor a Ar vogalennoù a c'hall bezañ hiraet. |

## Notennoù

* ↑ (en) Broadwell, George Aaron : 'Reconstructing Proto-Muskogean Language and Prehistory: Preliminary results'. Kavet : 30 Here 2023.
* ↑ (en) Kimberley, Geoffroy : A Grammatical sketch of Apalachee. In : 'International Journal of American Linguistics, levrenn 53, niv. 2 (Ebrel 1987), pp. 136-174. Kavet : 30 Here 2023.
# 778
## Darvoudoù
### Europa

* 15 a viz Eost : flastret eo armeoù frank Karl Veur gant Euskariz e Orreaga (Roncevaux e galleg).
# 779
## Darvoudoù
### Europa

* Faezhañ a ra Offa Cynewulf Wessex
* Savadur Offa's Dyke

### Afrika
## Arzoù ha skiantoù
## Ganedigezhioù

* Jia Dao manac'h ha barzh sinat (m. 843
# 782

Diwar-benn bloavezh 782 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 782

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 782
# 780

Diwar-benn bloavezh 780 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Da impalaer Bizantion ez a Konstantinos VI.
* Moger Offa zo savet da zispartiañ Kembre ha Bro-Saoz.

#### Frañs
### Azia
#### Reter-Pellañ

* Da impalaer Sina e ya Tang Dezong

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 780

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 780
# 781

Diwar-benn bloavezh 781 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 781

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 781
# 786

Diwar-benn bloavezh 786 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Muntret eo Cynewulf Wessex

#### Frañs
### Azia
#### Reter-nesañ

* 14 a viz Gwenholon: dont a ra Harun al-Rashid da vezañ kalif e Baghdad.

#### Reter-pellañ
### Afrika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 786

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 786
# 78

Diwar-benn bloaz 78 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -78, gwelet ar bajenn : | -78 |
| Evit an niver 78, gwelet ar bajenn : | 78 (niver) |
831 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0078 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Vespasian, adalek an 20 Kerzu 69 (>24.06.79)
* Koñsuled : D(idius) Iunius Novius Priscus & L(ucius) Ceionius Commodus
* Galia : dizolet eo Sabinus, penn al Lingoned, ha lakaet d'ar marv, da heul e gwreg Eponina, war urzh Vespasian.
* Breizh (-Veur) : Julius Agricola, gouanour al lodenn roman

### Azia
## Relijionoù

* Sant Kleve. Chapel SixtinEskob Roma : Sant Kleve (Anacletus) (78 / 88 ?)

## Skridoù

* Plinius : an douar a zo stummet evel ur voul.

## Marvioù 78

* Pab sant Lin, merzher, 23 Gwengolo 78 (diasur)
# 783

Diwar-benn bloavezh 783 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 783

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 783