OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Lantz

Lantz (stumm euskarek ofisiel; Lanz hervez ar stumm spagnolek diofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Lantziego

Lantziego (euskareg; Lanciego e spagnoleg ha kenofisiel) zo ur gumun e kreisteiz proviñs Araba‎, en Euskal Herria.

## Rannoù

Teir rann zo er gumun:
* "Assa", anv ofisiel Asa (en euskareg), hag "Assa" en spagnoleg.
* Binasperi/Viñaspre, anv ofisiel Binasperi (en euskareg), a zo Viñaspre en spagnoleg.
* Lanciego-Lantziego.
# Lantaron

Lantaron (Lantarón e spagnoleg hag ent-ofisiel) zo ur gumun e kreisteiz proviñs Araba‎, en Euskal Herria.
# Lantilieg

Lantilieg :
| Ti eus ar XVI$^{vet}$ kantved, ru ar Maner. ||
| Anv gallaouek | Lantiliau |
| Anv gallek (ofisiel) | Lantillac |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Pondi |
| Kanton | Ploermael |
| Kod kumun | 56103 |
| Kod post | 56120 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Bertho 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Ploermael Kumuniezh |
| Bro velestradurel | Bro Ploermael - Kalon Breizh |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 296 ann. (2020) |
| Stankter | 38 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 57′ 27″ Norzh 2° 39′ 02″ Kornôg / 47.9575, -2.65055555556 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 101 m bihanañ 41 m — brasañ 124 m |
| Gorread | 7,72 km² |
| Lantilieg ||
| kemmañ |
Lantilieg, bet anavezet e brezhoneg e-pad ur pennad gant ar stumm Landeliav, a zo ur gumun eus Breizh e kanton Ploermael e departamant ar Mor-Bihan.

## Ardamezioù

* Rannet : ouzh 1 en erminig, ouzh 2 : troc'het da gentañ en gul e nav mailhenn en aour, 3, 3, 3 ha da eil en glazur e zek kanochenn en aour, 4, 3, 2, 1 ; ar c'hreiz-holl en argant e dreustell plezhek en aour eilet gant teir rozenn en gul, 2, 1.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Lantilieg e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Regini; e Bann Josilin e oa. Diskaret e voe Kanton Regini gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801), dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Lantilieg en Arondisamant Ploermael e 1800 hag e Kanton Roc'han e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 14 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, eleze 3,36 % eus he foblañs e 1911.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Monumant ar re varv Leurgêr ar Maerdi, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Lantilieg war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (br)Ofis ar Brezhoneg
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 167
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Lantilieg - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Memorialgenweb - Levr aour Maodiernerezh al Leveoù
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Lantejuela

Lantejuela zo ur gumun e Spagn e proviñs Sevilla, en Andalouzia.
# Lanusei

Lanusei zo ur gumun italian, e proviñs Nuoro ha rannvro emren Sardigna.
# Lantanaieg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù papouek ar reter eo al latanaieg (latanai) komzet gant tro-dro da 300 den (1990) e Bougainville.
# Hervelinghen

Kumunioù Frañs :
| Anv | Hervelinghen |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Terre des Deux Caps |
| Kanton | Marquise |
| Kod INSEE | 62444 |
| Kod post | 62179 |
| Maer | Hervé Crépin |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,89 km² |
| Led | 50° 52' 57" Norzh |
| Hed | 01° 42' 46" Reter |
| Uhelder kreiz | 152 m |
| Uhelder bihanañ | 39m |
| Uhelder brasañ | 157 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 239 (2007) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Hervelinghen a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Hervé Bazin

Hervé Bazin pe Jean-Pierre Hervé-Bazin en ti-kêr, bet ganet d'ar 17 a viz Ebrel 1911 en Añje hag aet d'an Anaon er memes kêr d'ar 17 a viz C'hwevrer 1996, a oa ur skrivagner hag ur barzh gallek, ezel an Akademiezh Goncourt.
Mab-bihan e oa da Jean Guilloteaux, kannad ha senedour er Morbihan, ha niz-bihan d'ar skrivagner René Bazin.

## Un nebeud oberennoù

* Vipère au poing, romant, 1948
* Au nom du fils, romant, 1960
* Le Matrimoine, romant, 1967
# Hervé Bellec

Hervé Bellec, ganet e 1955, a zo ur skrivagner gallek breizhat. Adalek an eilvet klas betek ar c'hlas termen e reas e studi er skol Intron-Varia Gampostal e Rostrenenn. Kanal ha seniñ a rae er strollad Matthieu Donnart Street, bet adanvet Fernand L'Eclair. Bet eo o terc'hel un ostaleri e Brest ("Le Triskell") hag unan all e Plougerne (Tremenac'h Bar), er bloavezhioù 1980. Abaoe emañ o kelenn istor ha douaroniezh e Landerne.

## Un nebeud levrioù

* La nuit blanche, 2000 - Priz Édouard et Tristan Corbière
* Garce d'étoile, 1990, adembannet e 2003
* Le beurre et l'argent du beurre, 2002
* Yann et le petit menhir qui voulait devenir phare, 2003
* Félicité Grall, 2004. Romant fentus, diwar-benn beaj ul levraoueger gant ur skolaerez hag a glask mont eus Brest da Gemper hag a zegouezh e Kameled.
* L'école de la place, 2004
* Mutations, 2004
* Un bon Dieu pour les ivrognes, 2006
* Demain, j'arrête d'écrire, 2007
* Sur le chemin de Stevenson, ti-embann Ouest-France, 2007
* Les sirènes du Transsibérien, ti-embann Géorama, 2008
* Une heure de sommeil en moins, ti-embann Coop Breizh, 2009
* Brèves de Bretagne, ti-embann Edicité, 2009
* Si c'est ma femme, je suis pas là, ti-embann Dialogues, 2011
* Monts d'Arrée (avec les photographies de Jean-Yves Guillaume), Géorama, 2013
* Rester en rade - ti-embann Dialogues, 2013
* Je hais les dimanches - ti-embann Dialogues, 2015
* Je hais les dimanches - Saison 2, ti-embann Dialogues, 2016.
* Nouvelles de Bretagne (collectif, avec A. Le Gouëfflec, Daniel Cario, Fabienne Juhel, N. de Broc, Olivier Cousin), Magellan et Cie, 2017.
* K.B., Voyage au cœur de la Bretagne, illustrations d'Alain Goutal, ti-embann Dialogues, 2017.
* La Bretagne, on l'aime pour..., Suzac, 2019.
* Lulu tout simplement, Presses de la Cité, 2020, adembannet gant Presses-Pocket, 2021, prix de la ville de Vannes.
* Bouts de chemins en Bretagne, 30 rencontres, 30 randonnées, Embannadurioù Ouest-France, 2020.
* La balade de Bob Kerjan, Géorama, 2020.
* L'île Wrac'h, avec des estampes de Jean-Pierre Blaise, Embannadurioù Ouest-France, 2021.
* Chez Scarlette, Presses de la Cité, 2021.

## C'hoariva

* Reuz' n' Roll, 2006

## Liammoù diavaez

* ↑ Patrom:Lien web
* ↑ Patrom:Lien web
# Hervey le Breton

Hervey le Breton pe Herve le Breton a voe anv un eskob e Bangor e Kembre en XII$^{vet}$ kantved.
# Hervás

Hervás zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn. An niver annezidi zo 3 907 (2023).
# Hervé Abalain

Hervé Abalain (1934-2014) zo bet kelenner saozneg e Skol-veur Breizh-Izel, e Brest. Skolveuriad war ar saozneg, ha gantañ un dezenn doktorelezh a-berzh ar Stad, arbennigour e oa war ar c'hudennoù yezh ha sevenadur er broioù keltiek. Ezel e oa eus Kreizenn an Enklaskoù Breizhek ha Keltiek (Brest).

### Oberennoù

* Destin des langues celtiques, Ophrys, 1989, adembannet e 2002
* Histoire du Pays de Galles, Jean-Paul Gisserot, 1992
* Histoire de la langue bretonne, Jean-Paul Gisserot, 1995.2000.
* Histoire des langues celtiques, Jean-Paul Gisserot, 1998
* Les noms de lieux bretons, Jean-Paul Gisserot, 2000
* Les noms de famille bretons,Jean-Paul Gisserot, 2vet embannadur 2000
* Le Pays de Galles, identité, modernité, Armeline, Crozon, 2000
* Les Celtes, Armeline, Crozon, 2001.
* Pleins feux sur la langue bretonne, Coop Breizh, 2004
* Le français et les langues historiques de la France, Jean-Paul Gisserot, 2007
* Les Mannois et l'île de Man, en dastumad "Peuples en Péril", levrenn 5, Kraozon, Armeline, 2010. ISBN 978-2-910878-42-9
* Dictons, maximes et proverbes bretons. Jean-Paul Gisserot.

## Levrlennadur

* Abalain, Hervé. Buhez Santez Helena : istor un drajedienn, in Klask, levrenn 8. Skol-Veur Roazhon, 2003.
# Herve ha Nora

Herve ha Nora zo un hentenn da zeskiñ brezhoneg, e div levrenn, savet gant Armañs ar C'halvez embannet gant Skol e 1972.
Adembannet e voe gant Mouladurioù Hor Yezh e 1996. Dreist-holl evit kentelioù Skol Ober, rak ne vez ket implijet nemeur ken.
# Herve ar Menn

Herve ar Menn, e marilh an ti-kêr Hervé Le Menn, a zo bet ganet e Hañveg e 1899 ha marvet eo e Pariz e 1973. Implijad e voe en RATP. Dalc'het e vez eñvor anezhañ dre m'en deus savet a-raok ar brezel Kenvreuriezh ar Viniaouerien KAV. Dre ar gevredigezh-mañ eo e voe adroet lañs d'ar sonerezh e Breizh ha dreist-holl d'ar binioù. Meur a levr sonerezh a voe embannet ganto. Embannet e voe ivez levr ar C'horonal Bourgeois, ul levr e-lec'h ma kaver e-leizh a ganaouennoù hengounel.

## Familh

Tad Gwennole ar Menn hag Erwan ar Menn.
# Kounlec'h torridigezh ar sklaverezh

Kounlec’h torridigezh ar sklaverezh a zo ur c’hounlec’h lec’hiet e Naoned, gouestlet d’ar sklaverezh ha d’e dorridigezh. Digoret e oa bet e miz Meurzh 2012 en ur gêr hag a voe porzh-morianeta brasañ Breizh, hag unan eus ar re bennañ e Frañs.

## Deskrivadur

Savet tostik-tost ouzh Kae ar Foz e oa bet empennet gant an arzour poloniat Krzysztof Wodiczko hag an tisavour arc’hantinat-stadunanat Julian Bonder. Ar c’hounlec’h a vez kavet 2000 plakenn wer engravet ennañ, eñvoriñ ergerzhadegoù-morianeta Naonediz en 18vet kantved o fal dezhe.
Digoret e oa bet d’ar 25 a viz Meurzh 2012 gant Jean-Marc Ayrault, maer Naoned ha deraour ar raktres, a-gevret gant prezidant kozh Benin Nicéphore Soglo, kannadez Gwiana Christiane Taubira, pe c’hoazh ar melldroader kozh Lilian Thuram.

## Skeudennaoueg

* Digoradur ar c'hounlec'h gant Lilian Thuram, Nicéphore Soglo, Jean-Marc Ayrault ha Christiane Taubira.
* Aozer ar c'hounlec'h Krzysztof Wodiczko e-kichen maer Naoned, Jean-Marc Ayrault.
* Christiane Taubira o prezeg, deraouerez al Lezenn Taubira e 2001 a sell ouzh anaoudegezh an trafikerezh sklaved evel torfed a-enep Mab-Den.
* Bezskrid ar C'hounlec'h gant an enskrivadur, tennet diouzh Disklêriadur Hollvedel Gwirioù Mab-den (mellad 4) : Ne vo dalc'het den er sklaverezh nag er sujidigezh ; berzet e vo kement stumm a sklaverezh hag a werzhañ-sklaved.

## Pennadoù kar

* Kenwerzh tric'horniek

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Kounlec’h torridigezh ar sklaverezh : krediñ a ra Naoned sellout ouzh hec'h amzer-dremenet Libération, 25 a viz Meurzh 2012
* ↑ (fr) Digoret eo Kounlec’h torridigezh ar sklaverezh Le Télégramme, 25 a viz Meurzh 2012

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Koupsabinyeg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr ar yezhoù nilotek eo ar c'houpsabinyeg (kupsabiny) komzet gant tro-dro da 120.000 den en proviñs Sebei, en Ouganda.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù kalendjinek
# Koupenheg

Ur yezh outoek-aztekek eus is-skourr ar yezhoù koupanek eo an c'houpenheg (kuupangaxwichem) komzet gwechall e su Kalifornia war ar vevenn gant Mec'hiko.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get er bloavezhioù 1990.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù takek
# Kouraleg Vras

Ar Gouraleg Vras, Great Barrier Reef e saozneg ("karreg kloued veur"), zo un dachenn ec'hon a gerreg kouralek er Mor Kouralek, e-maez da aod Queensland, er biz da Aostralia.
Ar gouraleg ec'honañ er bed eo, gant ouzhpenn 2 900 a reier ha 900 enezenn a-hed ouzhpenn 2 600 km en un dachennad a 344 400 km².
* Kartenn
* Munud (NASA, 14/09/2003)

## Pennadoù kar

* Inizi Galápagos
* Ledenez Valdés
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kourchourenn hir he fri

Kourchourenn hir he fri :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cypriniformes |
| Kerentiad : | Cobitidae |
| Genad : | Acantopsis |
| Anv skiantel ||
| Acantopsis octoactinotos Siebert, 1991 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ur spesad pesk dour dous eus kerentiad ar gourchourenn (Cobitidae) eo ar gourchourenn hir he fri. Heñvel a-walc'h dre he feson ouzh ar gourchourenn zremm-marc'h. Kavet e vez en Indonezia.

## Liammoù diavaez

Ar gourchourenn hir he fri war www.loaches.com

## Daveoù

* "Acantopsis octoactinotos". FishBase. Ed. Ranier Froese and Daniel Pauly. January 2008 version. N.p.: FishBase, 2008.
* Acantopsis octoactinotos (TSN 639714). Integrated Taxonomic Information System. Accessed on january 2008.
# Koupaia

Koupaia (Pompée e galleg) a oa ur santez vrezhon en Arvorig, e deroù ar VI$^{vet}$ kantved.
Hervez ar vojenn e vije bet merc’h da Euzeb, roue en Arvorig, ha da santez Lanwenn, e wreg. Dimeziñ a reas gant Hoel Veur, he c’henderv. Goude ma vije bet taget Arvorig gant Germaned e tec'hjont da Enez Vreizh. O bugale, Tudwal ha Luner, a voe diskibled da sant Ildud. Goude marv he gwaz, e 545, en em ouestlas Koupaia d’ar relijion, evel he bugale, santez Sev pe Seva, sant Tudwal ha sant Luner. Tremen a reas ar peurrest eus he buhez en ur manati e Langoad, ul lev bennak diouzh hini Landreger, renet gant he mab Tudwal.
Patronez parrez Langoad eo. D'an 2 a viz Genver e vez lidet he gouel.

## Kredenn

E Langoad, gwechall, e veze ar mammoù o lakaat o bugale vihan d'ober tro bez santez Koupaia en iliz, evit ma kerzhfent abred.

## Lec'hioù

* Rue Sainte Pompée, e bourk Langoad (n'eus ket brezhoneg war ar banell).

## Notennoù

* ↑ Bro-Dreger a wechall da vremañ, Ivetig an Dred, Al Liamm niv. 113, 1965, p. 390

## Lec'hiennoù diavaez

* Delwenn santez Koupaia en iliz Langoad
# Koura (stêr)

Ar c'h-Koura a zo ur stêr en Azia, 1 514 km hed dezhi, hag a dremen dre dTurkia, Jorjia hag Azerbaidjan.
# Kouprey

Kouprey :
| En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Bovidae |
| Iskerentiad : | Bovinae |
| Genad : | Bos (genad) |
| Anv skiantel ||
| Bos sauveli Urbain, 1937 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'houprey (Bos sauveli) a zo ur bronneg daskirier hag a vev pe a veve e gevred Azia. Marteze eo aet da get.
# Koural

Koural :
| Diploria cerebriformis ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Cnidaria |
| Kevrennad : | Anthozoa |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'houral zo loened divellkeinek e skourrad ar c'hnidaried evel ar morgaoul pe ar bronnoù-mor. A-hed o buhez e savont o skeledenn ziavaez betek krouiñ, gant spesadoù anezhe, ur gouraleg.

## Urzhiadoù

Iskevrennad Alcyonaria
* Alcyonacea
* Helioporacea
Iskevrennad Zoantharia
* Antipatharia
* Corallimorpharia
* Scleractinia
* Zoanthidea
# Kouraleg Belize

Kouraleg Belize, pe Inizi kouralek Belize ( Cayes of Belize e saozneg) a zo kerreg pe enezennoù kouralek er-maez da aod Belize er Mor Karib.
An eil brasañ kouraleg er bed eo, war-lerc'h Kouraleg Aostralia.

## Pennad kar

* Inizi Belize

### Liamm diavaez

* (en) Timbroù inizi kouralek Belize
# Karrek

Karrek (LFE: ['kar:ɛk], Karrek e kerneveureg, Carrick e saozneg) a oa ur rannbarzh a Gernev-Veur, ur gorread 461.000 km² dezhi. E 2005 e oa 90.600 a dud o vevañ eno. E Truru edo ar greizenn velestradurel.
Truru Aberfal/Pennrynn ha Kammbronn/Rysrudh eo ar c'hêrioù penanñ eus pezh a oa Karrek.
Krouet e oa bet ar rannbarzh d'ar 1añ a viz Ebrel 1974 pa oa bet enteuzet kumunioù Truru, Aberfal ha Pennrynn gant Rannbarzh War-ar-maez Truru. Mont a reas da get d'ar 1añ a viz Ebrel 2009, kendeuzet ma voe, evel Distrigoù all Kernev-Veur, gant ar C'huzul-Kontelezh da sevel a-gevret hiviziken Kuzul Kernev-Veur.
Kumunioù Karrek :
* Dowr an Chas
* Lannowynn
* Kubi
* Aberfal
* Lannfiek
* Gerens
* Lannwenep
* Sen Ke
* Keynwynn
* Egloslasek
* Ponsnowydh
* Pennrynn
* Pyran ar Woethel
* Pyran yn Treth
* Eglosros
* Lannbroboes
* Lannrihorn
* Breanek
* Eglosalan
* Sen Klemens
* Egloserm
* Lannsiek
* Penkevil Pennkevyll
* Eglosniwlin
* Trerigni
* Truru
* Elerghi |
# Karr-tan

Ur c'harr-tan, pe karr-dre-dan, pe tangarr, pe karr hepmuiken, pe gwetur, zo ur c'harbed gant rodoù hag ur c'heflusker, a dalvez da gas tud d'al lec'h ma fell dezho mont. Peurvuiañ e termener ar c'hirri-tan evel karbedoù :
* a zo graet da ruilhal war hentoù ;
* a zo lec'h enno evit eizh den d'ar muiañ. Gant gerioù all e reer pa vez muioc'h a dud (karr-boutin, bus) ;
* a zo peder rod warno peurvuiañ; pa vez nebeutoc'h pe vuioc'h e reer gant gerioù all : divrodegoù eo ar re gant div rod da skouer ;
* a zo graet evit dougen tud dreist-holl ha sammoù skañv gant ; pa vez kaset marc'hadourezh dreist-holl e reer anv eus sammgirri pe kirri-samm.
Er yezh pemdez e reer alies gant "karr" e-lec'h "karr-tan" met talvezout a ra ar ger-se ivez evit karbedoù stlejet gant kezeg pe gant loened all.
# Karrantza

Karrantza ( pe Carranza e spagnoleg) zo ur gumun eus kornôg pellañ Bizkaia, en Euskal Herria.
# Karrbont ar Penzez

Karrbont ar Penzez zo ur pont hent-houarn dreist ar Penzez, e Bro-Leon.
Savet e oa bet e 1881-1882 evit ma vefe ul linenn hent-houarn eus Montroulez da Rosko. Ouzhpenn 200 metr eo e hed hag emañ 40 metr a-us dour ar stêr.
Dre m'eo erru en ur stad dirapar, ne c'hall ket an trenioù a dremen drezañ ober ouzhpenn 30 km an eur.
# Karrbont ar Pontoù-Nevez

Karrbont ar Pontoù-Nevez zo ur pont entre Hilion ha Morieg, dreist ar stêr Gouesan. 237 m hed zo dezhañ ha 27 m uhelder.
# Karrekaenn

An dilerc'hioù (krogenn, askorn, dant, greunenn, delienn...) pe ar voulladenn eus ur boud bev (un aneval, ur blantenn...) zo ur garrekaenn. Miret eo bet en ur garregenn c'houelezennek. Studiet e vez ar c'harrekaennoù hag an doare ma tiwanont gant ar baleontologiezh dreist-holl.
Hervez ar spesadoù hag ar marevezhioù e c'hall ar c'harrekaennoù bezañ stank pe stankoc'h ha disheñvel e c'hall bezañ o ferzhioù. Dibaot eo ar c'harrekadur hag an testenioù degaset dimp gant ar c'harrekaennoù e-pad tremen tri miliard a vloavezhioù emdroerezh eus ar vuhez war an Douar zo leun a vankoù c'hoazh hag e chomfont e-giz-se moarvat en desped d'an dizoloadennoù a vo graet.
# Karrbont Kerdeozer

Kerkent ha penn-kentañ an ugentvet kantved e oa bet savet ur rouedad hent-houarn en Aodoù-an-Arvor. An naontek linenn a yae d'hec'h ober war-hed 452 gilometr a oa bet fiziet e Kompagnunezh hentoù-houarn Aodoù-an-Hanternoz da gentañ-penn.
Lidet e oa bet digeriñ al linenn Landreger Perroz-Gireg, 22,7 gilometr hed anezhi, d'an 11 a viz Eost 1906. Brudet e oa dre ma oa bet krouet gant Louis Harel de la Noë, ijinour an Hentoù ha Pontoù, meur a savadur en he hed, Karrbont Kerdeozer en o zouez.
Daouzek metr ha pevar-ugent hed an dek bolz anezhañ e oa bet savet er mervent da Briel, nepell diouzh ar stêr Gindi, oc'h ober gant un teknik nevez-flamm, hini ar betoñs houarnet. Implijet e oa bet betek ar 15 a viz Ebrel 1949, pa voe serret al linenn da vat.
Nevesaat ar pont linenn houarn-mañ emañ o klask ober kumun Briel da zegemer un « hent glas » a-barzh fin ar gont.
Meneget e oa bet lanneg Kerdeozer damdost gant skrivagner ar c'horn-bro, Jarl Priel, e kentañ levrenn e eñvorennoù, Va Zammig Buhez an titl anezhi.
# Karrbont Klison

Karrbont Klison zo ur c'harrbont maen e Klison dreist ar stêr Moine. Savet e voe e 1841. En argrec'h da Pont Sant Anton emañ. 124 metrad hed, 8.60 metrad ledander ha 14.80 metrad uhelder eo. Pempzek gwareg en deus.

## Istor

Diaes e oa da armeoù ar Republik mont e-barzh garzhaoueg ar vro e-pad Brezel Vande. Krog e voe ar galloud kreiz da soñjal sevel hentoù dizañjer hag aes da kemer ganto. Adlusket e voe ar mennozh gant ar gouarnamant e-pad Chouanerezh 1832. Savet e voe raktres ar pont e 1835 gant an ijinour Jégou. Echu e voe e savidigezh e 1841 gant ur c'houst izel awalac'h (184 036 lur).
D'an 30 a viz Eost 1944 e lakaas soudarded an Trede Reich da darzhañ div volz hag a voe adsavet nebeut amzer goude.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Ti-kêr Klison : Glad - ar C'harrbont
* (fr) Karrbont Klison war lec'hienn Structurae
# Karreg an Tan

Karreg an Tan zo un dorgenn, 281 m uhelder dezhi, er Menez Du, e kumun Gouezeg.
Diwar ar c'hrec'h e c'haller gwelet, pa vez sklaer an amzer, traoñienn ar stêr Aon, Menez Are ha betek Bae Douarnenez.
Dont a ra an anv, a gonter, eus ar boaz a oa en amzer ma veze taget Breizh gant ar Vikinged da eveshaat ar vro diwar an uhelenn-se ha da enaouiñ un tantad warni evit kas keloù d'an dud tro-war-dro pa veze gwelet ur vag viking o sevel gant ar stêr. Un doare taol-vaen vihan zo war al lein, ma veze graet an tantad, a-hervez.
Dibabet eo bet an titl Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan gant Per Denez e 1999 evit embann un dastumad danevelloù bet savet gant Yeun ar Gow (a oa o chom e Gouezeg). Disklêriañ a ra Per Denez : "Diwar ziviz gant Mikael ar Gow eo bet dibabet titl al levr : fellout a rae deomp e vefe douget testeni gantañ d'ar garantez en doa Yeun ar Gow evit e gorn-bro, evit ar gweledva a oa bet o c'hronnañ e ved-diabarzh. A-ere ar varzhoniezh e stag Karreg-an-Tan an amzer-vremañ ouzh klod romantel an amzerioù koshañ".

## Liamm diavaez

* Skeudennoù
# Karrek Loos y'n Koos

Karrek Loos y'n Koos pe Karrek Loes y'n Koes (« ar garreg louet er c’hoad » e brezhoneg) zo un enezennig war aod Kernev-Veur, dirak Marghasyow, nepell diouzh Pennsans. Saint Michael’s Mount eo anvet e saozneg, da lavaret eo Menez Mikael . Pa vez tre, e vez stag ouzh an douar-bras hag e c’haller mont di dre ur chaoser.
Dont a ra anv an enezenn (« ar garreg louet er c’hoad ») eus ar gredenn e oa gwechall un dorgenn a save e-kreiz ur c’hoad en em astenne war aod Kernev-Veur hag a vefe bet beuzet gant ar mor. Lenn a reer er C’hronik angl-ha-saoz e oa c’hoarvezet kement-se e miz Du 1199.
Adalek an VIII$^{vet}$ kantved e voe ur manati eno. Gant ar roue Edouarzh ar C'hofesour e voe roet ar manati-se d’ar venec’h a oa e Menez Mikael ar Mor, e Normandi. Er Grennamzer e veze pirc’hirined o vont d’ar manati. Serret e voe avat dindan ren ar roue Herri VIII pa voe berzet an urzhioù katolik gant ar roue-se.
E-pad Brezel an Div Rozenn, er XV$^{vet}$ kantved e oa bet aloubet an enezenn gant an eil kostezenn hag eben. E 1473 e voe lakaet seziz e-pad 23 sizhunvezh war soudarded tiegezh Lancaster a oa bac’het enni. E-pad Brezel Diabarzh Bro-Saoz ivez e voe aloubet hag adaloubet gant armeoù Charlez Iañ hag Oliver Cromwell.
Gweladenniñ an enezenn a c’haller bremañ : ur c’hastell zo hag ur chapel. Ur porzh bihan zo ha pa vez lanv e c’hall listri bras a-walc’h dont en aod. Ar rouanez Victoria he doa graet he diskenn eno e 1846.