OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Oroumeg

Ur rannyezh eus idjoeg an diabarzh eo an oroumeg (oruma) eus skourr yezhoù idjoek ar c'hornôg komzet e Nigeria.
Tost-tre d'ar biseneg ha d'an akiteg an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù idjoek
# Minoc'h Bedford

Minoc'h Bedford :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex bedfordiae Thomas, 1911 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Bedford (Sorex bedfordiae) zo ur bronneg bihan a vev en Azia (Sina, Nepal ha Myanmar).
# Minoc'h-oposom friek

Minoc'h-oposom friek :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Paucituberculata |
| Kerentiad : | Caenolestidae |
| Genad : | Rhyncholestes |
| Anv skiantel ||
| Rhyncholestes raphanurus Osgood, 1924 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar minoc'h-oposom friek (Rhyncholestes raphanurus) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Arc'hantina ha Chile). Ar spesad nemetañ eo er genad Rhyncholestes.
# Minoc'h-oposom inka

Minoc'h-oposom inka :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Paucituberculata |
| Kerentiad : | Caenolestidae |
| Genad : | Lestoros |
| Anv skiantel ||
| Lestoros inca (Thomas, 1917) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar minoc'h-oposom inka (Lestoros inca) zo ur bronneg godellek a vev e Suamerika (Bolivia ha Perou). Ar spesad nemetañ eo er genad Lestoros.
# Minoc'h Alaska

Minoc'h Alaska :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex alaskanus Merriam, 1900 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Alaska (Sorex alaskanus) zo ur bronneg bihan brosezat en Alaska. Gallout a ra bezañ rummataet evel un isspesad da Sorex palustris.
# Minoc'h Baird

Minoc'h Baird :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex bairdi Merriam, 1895 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Baird (Sorex bairdi) zo ur bronneg bihan a vev en Oregon (SUA).
# Minoc'h Arktika

Minoc'h Arktika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex arcticus Kerr, 1792 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Arktika (Sorex arcticus) zo ur bronneg bihan a vev e Norzhamerika (Kanada ha SUA).
# Minoc'h Spagn

Minoc'h Spagn :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex granarius Miller, 1910 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Spagn (Sorex granarius) a zo ur bronneg bihan eus Ledenez Iberia.
# Minoc'h Arizona

Minoc'h Arizona :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex arizonae Diersing & Hoffmeister, 1977 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Arizona (Sorex arizonae) zo ur bronneg bihan a vev e Mec'hiko ha SUA.
# Minoc'h Millet

Minoc'h Millet :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex coronatus Millet, 1828 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Millet (Sorex coronatus) a zo ur bronneg bihan eus kornôg Europa.
# Minoc'h Tien Shan

Minoc'h Tien Shan :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Soricomorpha |
| Kerentiad : | Soricidae |
| Genad : | Sorex |
| Anv skiantel ||
| Sorex asper Thomas, 1914 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Minoc'h Tien Shan (Sorex asper) zo ur bronneg bihan a vev e kreiz Azia (Sina, Kazakstan ha Kirgizstan).
# Paraguay (stêr)

Ar Paraguay (Ysyry Paraguái e gwaranieg, Río Paraguay e spagnoleg, Rio Paraguai e portugaleg) a zo ur stêr vras en Amerika ar Su hag a red dre Brazil, Bolivia, Paraguay hag Arc'hantina. War-dro 2 621 km eo he hed. Eieniñ a ra e stad Mato Grosso e Brazil, ha kemberiñ gant ar Paraná e proviñs Corrientes en Arc'hantina.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Parame

Parame a oa ur gumun dizalc'h, a-stok ouzh kêr Sant-Maloù, er reter dezhi, a-raok bezañ staget outi e 1967 , war un dro gant Sant-Servan.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 197 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 3,45% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 68 den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: eizh milour a varvas.
* Brezel Aljeria: eizh soudard a varvas.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv.

## Tud brudet
### Tud bet ganet eno

* Louis de Torquat de la Coulerie (1873-1944), jeneral en tirlu gall, bet fuzuilhet e miz Gouhere 1944 gant an Alamaned e Kerfani e Molan.

### Tud bet marvet eno

* 1915 : Loeiz Kerzilin, barzh.
* 1975 : Pêr ar Rouz, yezhour.

## Pennadoù kar

* Sant-Maloù,
* Sant-Servan.

## Notennoù ha daveoù

* 1 2 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ "Le Télégramme", Kerfany-les-Pins. Hommage aux 21 résistants fusillés
# Paramount Pictures

Paramount Pictures Corporation (anavezet dre an anv Paramount Pictures pe simploc'h Paramount, e anv gwirion o vezañ Famous Players-Lasky Corporation) zo ur studio sinema, un embregerezh produiñ skinwel hag un embanner filmoù. Bet eo lakaet da dalvezout evel unan eus ar Big Six, ar c'hwec'h studio filmoù brasañ en Hollywood. Bet eo un isrann eus an embregerezh meur kleweled Amerikan Viacom.
E 1916, ar produer filmoù Adolph Zukor en doa kevrataet 24 aktour hag aktourez, pep hini anezho a oa bet enoret gant ur steredenn war al logo. E 1967, an niver a steredennoù a oa diskennet da 22 ha tennet ar menneg kuzh (ur steredenn dre aktour kevrataet). E 2014, Paramount Pictures a oa deuet da vezañ ar studio kentañ o embann e holl filmoù dre stumm niverennel nemetken. Pennlec'h an embregerezh a zo lec'hiet er 5555 Melrose Avenue, Hollywood, California.
Paramount Pictures a zo ezel eus ar Motion Picture Association (MPA).
Paramount Pictures zo anavezet evit tri eus e filmoù hag o deus tizhet 1 milmilion a zollaroù rastellet digant an arvesterien :
* Titanic (1997) : $2 vilmilion)
* Transformers: Dark of the Moon (2011) : $1 123 794 079)
* Transformers: Age of Extinction (2014) : $1 065 153 989)

## Istor

Paramount a zo ar c'hwec'hvet studio film koshañ dre ar bed; goude Gaumont Film Company (1895), Pathé (1896), Titanus (1904), Nordisk Film (1906), hag Universal Studios (1912). An hini diwezhañ eo o vezañ pennlec'hiet en distrikt Hollywood e Los Angeles. Krouet eo bet Paramount Pictures e 1912 devezh krouidigezh ar Famous Players Film Company. Ar c'hrouer a orin hungariat Adolph Zukor, a oa bet poster arc'hant en nickelodeons, en doa komprenet e oa desachet dreist-holl al labourerien izel envroidi anezho.

## Liammoù diavaez

* (en)Lec'hienn ofisiel Paramount Pictures
* (en) Paramount Pictures war IMDB
# Paragoge

Er yezhoniezh e vez implijet an termen paragoge (diwar ar henc'hresianeg: paragōgḗ para- "dreist-" + agōgḗ "ren") (saoz. paragoge) pe lostkresk evit komz eus un doare epentezenn resis ma vez staget ur sonennn, peurliesañ ur vogalenn ouzh dibenn stumm orin deveradurel ur ger.
Dreist-holl e c'hoarvez pa vez amprestet ur ger digant ur yezh all disheñvel e framm fonologiezh hag a rank bezañ treuzfeurmet evit klotaat gant reolennoù fonotaktikel ar yezh a degemer anezhe, peurliesañ evit krouiñ ur silabenn digor (oc'h achuiñ gant ur vogalenn) diwar ur silabenn serr (oc'h achuiñ gant ur gensonenn), da skouer:
    Japaneg
       テーブル (tēburu; "taol") < saozneg table
    Gresianeg
       φιστίκι ("kraoñ-marmouz") < turkeg fıstık
Ouzhpenn c'hoarvezhout pa vez amprestet gerioù diwar yezhoù all disheñvel o framm fonologel e c'hell degouezhout ar paragoge a-hed an amzer betek ma teu ar furmoù a-vremañ da vezañ disheñvel diouzh ar stummoù istorel ma oant bet diorroet diwarne, da skouer en italianeg:
    amant (latin) → (*aman) → amano

## Gwelit ivez

* Metaplasmenn
* Troc'hadur
* Koazhadur
* Apokoptenn
* Sinkopenn
* Sinairezenn
* Strizhadur
* Protezenn
* Epentezenn

## Notennoù

* ↑ Lavar 09 p. 94
# Paraguay

    Evit implijoù all, gwelet Paraguay (disheñvelout).
Ur vro e Suamerika eo Paraguay, hag etre Arc'hantina, Brazil ha Bolivia emañ. República del Paraguay, distaget (LFE) [reˈpuβlika ðel paɾaˈɣwai] eo an anv spagnolek ofisiel ; Tetã Paraguái eo e gwaranieg.
406 750 km² eo ar gorread anezhi. 6 347 884 annezad e oa e 2005. Asunción eo ar gêr-benn.

## Politikerezh

Dilennet eo bet Fernando Lugo da brezidant ar republik e 2008, gant 41% eus ar mouezhioù. Ar partido colorado (tu-dehoù) en doa bet ar galloud e-pad 61 bloaz. E 2013 eo bet dilennet Horacio Cartés eus ar partido colorado.

## Departamantoù

Rannet eo Paraguay e 17 departamant, gant ur statud dibar d'ar gêr-benn.

## Douaroniezh

Ar Cerro San Rafael eo beg uhelañ ar vro, gant 850 metr uhelder.
An hin a ya eus istrovanel da gerreizh.

### Danvezioù naturel

* Houarn
* Manganez
* Prenn
* Mein-raz
* Nerzh dre zour

## Sevenadur
### Yezhoù ofisiel

Daou yezh ofisiel zo hervez ar vonreizh: ar gwaranieg hag ar c'hastilhaneg. Paraguay zo unan eus ar broioù ral ma vez anavezet ur yezh indian abaoe pell.
94 % eus ar boblañs a gomz guarani. 39,2% zo unyezhek guarani, 48,9% zo divyezhek guarani-kastilhaneg ha 2,7% a gomz ur yezh indian all gant ar guarani evel eil yezh a-wechoù.
Bez' zo 21 yezh vev en holl : an aché, an alamaneg standard (tud enbroet), an ayoreo, boliveg ar reter, ar chamacoco, ar chiripá, ar chorote iyo'wujwa, ar c'hastilhaneg, ar guana, ar guaraní, ar guaraní mbyá, guaraní Paraguay, al lengua, ar maca, ar maskoy pidgin, ar nivaclé, ar pai tavytera, ar plautdietsch (alamaneg ar vennonited), ar portugaleg, ar sanapaná, an tapieté, an toba hag an toba-maskoy. Hag ur yezh varv, an emok.

### Liammoù diavaez

* (es) Lec'hienn ofisiel Prezidantelezh Paraguay
* (es) Lec'hienn ofisiel touristel Paraguay
* (fr) Radio-Canada.ca - Après 61 ans, le changement: http://www.radio-canada.ca/nouvelles/International/2008/04/20/007-paraguay-dimanche.shtml
* ↑ Paragwai e Geriadur Hemon-Huon, Al Liamm, 1993.
# Paraechinus

Paraechinus :
| Paraechinus aethiopicus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Erinaceomorpha |
| Kerentiad : | Erinaceidae |
| Genad : | Paraechinus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Paraechinus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

4 spesad heureuchined afrikan pe azian zo ennañ :
* Heureuchin an dezerzh (Paraechinus aethiopicus)
* Heureuchin Brandt (Paraechinus hypomelas)
* Heureuchin India (Paraechinus micropus)
* Heureuchin kof noazh (Paraechinus nudiventris)
# Paramaribo

Paramaribo (anv pemdez: Par'bo) eo kêr-benn ha kêr vrasañ Surinam, en Amerika ar Su. Lec'hiet eo war aod ar Meurvor Atlantel. 242 946 a dud a oa o vevañ enni e 2004. Enskrivet eo kreiz-kêr war roll Glad bedel an UNESCO.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Paraguay (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Paraguay a zo ur vro en Amerika ar Su.
Gallout a ra bezañ ivez:
* Paraguay (stêr), ur stêr vras en Amerika ar Su
* Paraguay (Kuba), ul lec'h e Kuba
# Paramore

Ur strollad sonerien rock amerikan brudet-kenañ eo Paramore.

## Izili
### Bremañ

* Hayley Williams - Pennganerez (2004-bremañ)
* Jeremy Davis - gitar-boud (2005-bremañ)
* Taylor York - Penngitarour (2010-bremañ), gitar luskañ (2007-bremañ)

### Bet izili

* John Hembree – gitar-boud (2005)
* Jason Bynum – gitar luskañ, diskaner (2004–2005)
* Hunter Lamb – gitar luskañ (2005–2007)
* Josh Farro – penngitarour, diskaner (2004–2010)
* Zac Farro – taboulinoù, toserezh (2004-2010)

## Roll pladennoù
### Pladennoù studio

* All We Know Is Falling (2005)
* Riot! (2007)
* Brand New Eyes (2009)
* Paramore (album) (2013)
* After Laughter (2017)

### Pladennoù live

* Live in the UK 2008 (2008)
* The Final Riot! (2008)

### Pladennoù EP

* The Summer Tic EP (2006)
* 2010 Summer Tour (2010)
* The Only Exception (2010)
* The Singles Club (2011)
* The Holiday Sessions (2013)
* Ain't It Fun Remixes (2014)

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Peder Mary

Ar Peder Mary (The Fower Maries e skoseg, 'The Four Maries' e saozneg) eo al lesanv a veze roet da beder dimezell a enor gant Mary Stuart, rouanez Bro-Skos: Mary Fleming, Mary Livingston, Mary Beaton ha Mary Seton.
Mary Seton eo an hini nemeti eus ar Peder Mary ha ne zimezas ket: derc'hel a reas da servij he mestrez goude o distro da Vro-Skos hag e-pad he bac'hidigezh e Bro-Saoz.

## Kan

The Fower Maries zo ivez ur ganaouenn skosat, anvet ivez Mary Hamilton. Ar Vari-se a vije unan eus ar peder. Kousket a ra Mary Hamilton gant ar roue, dimezet d'ur rouanez kozh, brazezet eo, gwilioudiñ a ra, ha lazhañ he bugel.
Ne glot ket ar ganaouenn gant an Istor, na tost: kenoad e oa ar Peder Mary gant ar Rouanez Mary Stuart, rouanez da 6 deiz.
Meur a zoare zo d'ar ganaouenn. Unan anezhe zo bet kanet gant Joan Baez.

## Orin ar werz

Evit doare Joan Baez, a c'hoarvez e Glasc'ho, a echu evel-hen:
       Last night there were four Marys;
       Tonight there'll be but three:
       There was Mary Beaton and Mary Seton
       And Mary Carmichael and me.
# Pederastiezh

Un termen ledan eo ar bederastiezh (diwar ar henc'hresianeg pais "paotr" + erastes "amourus") implijet evit komz eus darempredoù heñvelrevel etre oadourion ha krennarded.
Kavet e veze pratikoù a seurt-se e meur a sevenadur de ar bed da geñver an henamzer, ha brudet a-walc'h eo ar perzh sokial ma c'hoarveze e Henc'hresia dreist-holl, ma talveze kement da dudi ha d'un darempred deskiñ etre ur studier yaouank hag ur mest koshoc'h evitañ, deuet en e oad. Daoust ha ma oa anezhañ un dra reoladel e sevenadur ar vro, tud zo a save o mouezh a-anep d'ar bederastiezh, dreist-holl pa denne da darempredoù reizhel war-eeun, en o zouez Platon.
E Henroma e oa bet skarzhet ar bederastiezh pa degouezhas ar gristeniezh eno.
Diaes eo lakaat ur vevenn rik etre ar bederastiezh hag ar bedofiliezh ha dreist-holl an efebofiliezh hag un torfed a c'hell bezañ suert darempredoù hiziv hervez lezennoù resis pep bro hag a denn d'an oad ma c'hell unan kaout darempredoù reizhel.

## Gwelet ivez

* Ginofiliezh
* Treuzrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Homofiliezh
* Iolaos
# Pedergwerzenn

Ur bedergwerzenn zo ur barzhoneg, pe un darn eus ur barzhoneg, gant peder gwerzenn. Brudet eo pedergwerzennoù Omar Khayyam (1048-1131), lakaet e brezhoneg gant Roparz Hemon.
Rimadelloù pedergwerzennek zo ivez, ha C'hwec'h Merc'h Gwerc'h zo unan anezho.

## Sonedenn

E pep sonedenn e vez div bedergwerzenn da gentañ ha div deirgwerzenn goude. A-wechoù e vezont savet gant gwerzennoù daouzeksilabennek, a-wechoù gant re zeksilabennek, hervez giz an amzer pe hervez ar yezh, war unan eus ar patromoù AABB, ABAB, ABBA, ABCB.

## Pennadoù kar

* divwerzenn
* teirgwerzenn
# Peder

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Peder zo un niver gwregel brezhonek, furm wregel pevar. Pedair eo ar ger e kembraeg.
* Peder Stêr ar Baradoz, a red dre Liorzh Eden, hervez Levr ar C'heneliezh
* Peder C'hêr-benn Gozh Sina
* Peder merc'h an Doktor March, er romant Little Women, gant ar skrivagnerez stadunanat Louisa May Alcott hag er filmoù heñvelanvet.

## A bep seurt

* Peder zo ur stumm eus an anv Pêr a gaver e daneg, norvegeg, svedeg, kerneveureg ha lombardeg.
* Peder, ur gêriadenn e Slovakia.

## Traoù all

E kembraeg e komzer eus Pedair cainc y Mabinogi, hag e brezhoneg eus Pevar skourr ar Mabinogi: gwregel eo cainc, gourel eo "skourr".
# Pedenn an deiz (levr)

Pedenn an deiz a zo ul levr-pediñ gant salmoù ha pedennoù pemdeziek an Iliz, evit pediñ Liderezh an Eurioù, lakeet e brezhoneg gant Job an Irien ha Saik Falc'hun, hag embannet e 1988 gant Minihi Levenez. E skolveurieg eo skrivet ar brezhoneg evel holl embannadurioù Minihi Levenez.
Bez’ eo ul levr a 622 pajenn, war baper bibl, moullet e ti Cloitre. Ennañ e kaver ar bedenn-vintin (laodez) hag ar bedenn-noz (gousperoù) evit holl zevezhioù ar bloaz.
# Pedenn ar Sul

Pedenn ar Sul, pe ar bedenn-Sul, a reer eus un daolenn goad ma veze skrivet anvioù an dud a lakae lavarout oferennoù e-pad ar sizhun e lod eus ilizoù Breizh.
En iliz-veur Kastell-Paol e weler ur plankenn evel-se ha skrivet BEDEN ZUL warnañ. Pa seller a-dost e weler ez eo kouezhet al lizherennoù AR ha n'eus ket bet kavet e vije ezhomm d'o adlakaat.
Diwar anv ar plankenn-se eo deuet an droienn bezañ lakaet war bedenn ar Sul, a dalvez kement ha sachañ evezh an holl war e anv.
# Peder Mørk Mønsted

Peder Mørk Mønsted (Grenaa, 10 a viz Kerzu 1859 – Fredensborg, 20 a viz Mezheven 1941) a oa ul livour danat. Brudet-tre eo evit bezañ livet dremmvroioù gant ur stil realour. E zodennoù karetañ a oa goañvezhioù gwenn-kann, doureier sioul ha koadeier.

## Buhez

Ganet e oa Mønsted e Bal Mølle, e-kichen Grenaa, e Danmark. Mab e oa da Otto Christian Mønsted ha Thora Johanne Petrea Jorgensen. E dad a laboure en ul labouradeg sevel bigi.
Gant ar c'hentelioù arzoù-kaer e krogas en Aarhus. Deskiñ livañ a reas e Skol Roueel an Arzoù etre 1875 ha 1879, asambles gant Niels Simonsen ha Julius Exner. Gant Peder Severin Krøyer en doa studiet Mønsted e 1878. Un toullad amzer en doa tremenet e 1882 e Roma hag e Capri, ha war-lerc'h ar bloavezh-se ec'h eas da Baris ma labouras gant William Adolphe Bouguereau. A-feur an amzer en doa diorroet un doare stil dezhañ e-unan ha taolenniñ an naturouriezh akademikel. Boas e oa d'ober beajoù e broioù all. E 1889 ec'h eas da Aljeria. Tri bloaz goude ec'h eas da C'hres, ma oa bet pedet gant ar roue Georges IPatrom:Añ, a oa a orin danat. Eno e livas ivez taolennoù eus ar familh roueel c'hresian. Goude-se ec'h eas da Egipt ha da Spagn.
Pa oa aet war an oad, e vevas e Suis hag e rae alies beajoù er Mor Kreizdouarel.
Diskouezet e voe e livadurioù en diskouezadegoù etrebroadel, ma voe brudet mat en Alamagn gant meur a abadenn sevenadurel, er Glaspalast e München. E dastumadoù prevez emañ bremañ an darn vrasañ eus e oberennoù.
E 1995 e voe savet un emgav-meur e Frankfurt am Main, anvet Licht des Nordens ("Gouloù an hanternoz").

## Skeudennaoueg

* 1877
* 1887
* 1897
* 1905
* 1914
* 1928
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pedennou hac instructionou christen evit servichout da heuriou brezonec e faver ar bopl

Pedennou hac instructionou christen evit servichout da heuriou brezonec e faver ar bopl zo ul levr brezhonek skrivet gant Charlez ar Brizh, embannet ken abred ha 1712 hag adembannet meur a wezh a-hed an XIX$^{vet}$ kantved.

## Liamm diavaez

* Google Books
# Murello

Murello (Murel e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Muriel Moreno

Muriel Moreno (Muriel Denise Francine Laporte diouzh hec'h anv gwir), bet ganet d'ar 24 a viz Genver 1963 e Chinon (Indre-et-Loire), a zo ur ganerez-sonaozourez hag un disc-jockey gall.
Kanerez ar strollad L'ombre jaune e voe pa oa bet krouet an triad-mañ e Roazhon e 1982, a-gevret gant ar soner klavier Daniel Chenevez hag ar soner gitar José Tamarin. E 1984 e kemmas anv ar strollad e Niagara d'ober dave d'ar film savet e 1953 gant ar filmaozour stadunanat Henry Hathaway.
# Murcia (Spagn)

Murcia zo ur gêr e Spagn, anezhi kêr-benn Rannvro Murcia e gevred Spagn, war lez ar stêr Segura, 40 km eus aod ar Mor Kreizdouar.
# Muren

Muren :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Anguilliformes |
| Kerentiad : | Muraenidae |
| Genad : | Muraena |
| Anv skiantel ||
| Muraena helena Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar muren (Muraena helena) zo ur pesk mor a vev e reter meurvor Atlantel hag er mor Kreizdouar.
# Mureș (stêr)

Ar Mureș (e roumaneg : Mureș, en hungareg : Maros ; en alamaneg : Mieresch) zo ur stêr 725 km hed e reter Europa. Eieniñ a ra en Izvoru Mureșului e Karpatoù Roumania. En em deurel a ra en Tisza, un adstêr d'an Danav, e Szeged e kreisteiz Hungaria.
Redek a ra dre gêrioù Reghin, Târgu Mureș, Aiud, Alba Iulia, Deva, hag Arad, e Roumania, ha dre gêrioù Makó ha Szeged, en Hungaria.
Meur a adstêr en deus. War al lez dehoù emañ al Luț, al Lechința, ar Pârâul de Câmpie, an Arieș. War al lez kleiz emañ ar Gurghiu, an Niraj, ar Sebeș, an Târnava, stummet gant an Târnava Mare hag an Târnava Mică.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Muren roudennek

Muren roudennek :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Anguilliformes |
| Kerentiad : | Muraenidae |
| Genad : | Gymnomuraena |
| Anv skiantel ||
| Gymnomuraena zebra Shaw, 1797 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar muren roudennek (Gymnomuraena zebra) a zo ur pesk mor hag a vev er meurvor Habask hag e meurvor Indez. Ar spesad nemetañ eo er genad Gymnomuraena.
# Murialdo

Murialdo zo ur gumun en Italia, e proviñs Savona ha rannvro Liguria.
# Murazzano

Murazzano zo ur gumun italian e proviñs Cuneo, e Piemonte, hag an niver a annezidi a sav da 866 (1 Genver 2023).
Brudet eo fourmaj Murazzano.

## Kumunioù amezek

* Bonvicino, Clavesana, Dogliani, Farigliano, Belvedere Langhe.

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Murchante

Murchante zo ur gumun eus Nafarroa, en Euskal Herria.
# Murcia

Murcia a c'hell bezañ:
* Rannvro Murcia, anv ur Gumuniezh emren e Spagn
* Murcia, anv ur gêr e Spagn, kêr-benn Rannvro Murcia
* Murcia, anv ur gêr e Filipinez
* Murcia, anv ur gêr e Rannvro Cartago e Costa Rica
* Murcia, anv ur gêr e Departamant Pando e Bolivia
# Pieter Aertsen

Pieter Aertsen (1508 en Amsterdam - 1575 en Amsterdam), lesanvet Lange Pier (Per an hir) abalamour d'e vent, a oa ul livour izelvroat.
Gant Allart Claesz, hag a oa gwelet evel unan eus arzourien wellañ ar mare, e teskas ar vicher. Degemeret e voe gant mistri skol Antwerpen, hag unan eus an arzourien gentañ a livas taolennoù divuhez e voe. En Amsterdam hag en Antwerpen e labouras. Ouzhpenn livañ taolennoù divuhez e livas ivez taolennoù relijiel, met distrujet e voent e 1566. Marc'hadoù a livas ivez, ha brudet eo an taolennoù-se. Gwelet eo ivez evel un diaraoger da Bieter Brueghel gozh.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Liamm diavaez

* Pieter Aertsen en Artcyclopedia