OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Alabama (disheñvelout)

Alabama zo un anv-lec'h deuet diwar un anv-pobl.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Alabama a zo anv unan eus 50 stad ar Stadoù-Unanet.
Bez' ez eo ivez anv:
* ar bobl indian anvet Alabama, a veve e kreisteiz ar Stadoù-Unanet a-raok bezañ distrujet
** an alabamaeg, yezh komzet gant ar bobl-se end-eeun
* ar stêr Alabama, a vesk he dour gant an Tombigbee d'ober ar Mobile, ur stêr en em daol e pleg-mor Mec'hiko
* Alabama (New York), ur gêr e stad New York
* meur a lestr-brezel

## Sonerezh

* Alabama Song, ur ganaouenn alamanek gant ar skrivagner Bertolt Brecht e 1927, lakaet e saozneg gant al lennegourez Elisabeth Hauptmann
* ur pezh sonerezh, "Alabama", gant John Coltrane, diwar ur brezegenn gant Martin Luther King
* Alabama, ur ganaouenn gant Neil Young
** Sweet Home Alabama, ur ganaouenn gant ar strollad rock stadunanat Lynyrd Skynyrd e 1974 hag a zo ur respont da kanaouennoù Neil Young Alabama ha Southern Man.

## Gerdarzh

Savet eo an anv diwar daou c'her eus yezh an indianed Choctaw: Alba, a dalv kement ha louzoù, hag Amo a dalv troc'hañ.
# Al lennerez-planedennoù (Caravaggio)

Al lennerez-planedennoù (Buona ventura en italianeg), zo un eoullivadur war lien gant Caravaggio. Div oberenn zo en anv-se.

## An daolenn

Ur paotr yaouank gwisket kran zo o reiñ e zorn da lenn e blanedenn d'ur jipsianez, ha ne wel ket emañ-hi o tennañ e walenn digantañ.

## Daou zoare

Daou zoare a oa bet graet gant an arzour er bloavezhioù 1590. Un tamm dizemglev zo c'hoazh diwar-benn pe vloaz e oant bet graet.
* Al lennerez-planedennoù, doare kentañ (1594-95), 115 × 150 cm, Roma, Pinacoteca Capitolina. Honnezh eo an daolenn a zo bremañ er Musei Capitolini e Roma.
* Al lennerez-planedennoù (1596-1597) gant Caravaggio. Honnezh zo bremañ e Mirdi al Louvre e Pariz, ma'z eo anvet La diseuse de bonne aventure. En doare-mañ e vefe poltredet Mario Minniti, ul livour eus Sikilia, kompagnun da Garavaggio.

## An doare kentañ

Hervez Giovanni Pietro Bellori, a skrive un 50 vloaz goude marv Caravaggio, en defe an arzour kemeret da batrom ur jipsianez a-douez tremenerien er straed evit diskouez n'en doa ket da zreveziñ mistri an Henamzer.

## Istor

E deroù ar bloavezhioù 1590 edo Caravaggio o labourat e ti Giuseppe Cesari pa reas anaoudegezh gant livourien arall ha dreist-holl Prospero Orsi. Hennezh a anaveze kalz a dud, hag a gavas bod dezhañ en ti Monsignor Fantino Petrignani, ma c'halle mont ha dont en e frankiz. Dre Orsi e reas anaoudegezh gant e vreur-kaer, Gerolamo Vittrici, sekretour d'ar pab Klemañs VIII, ha hennezh a c'houlennas digant Caravaggio ober teir zaolenn, en o zouez Maddalena penitente, Riposo durante la fuga in Egitto hag Al lennerez-planedennoù, evit reiñ harp d'an arzour. Miret e voe an oberennoù a-dreñv d'ur rideoz, evit ma ne vijent ket eillivet gant den ebet.
# Al lizher karantez

Al lizher karantez (nederlandeg : De liefdesbrief) a zo un eoullivadur graet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e-tro 1669. War ziskouez emañ e Rijksmuseum Amsterdam. En daolenn e weler ur vaouez o terc'hel ul lizher karantez bet roet dezhi gant he servijourez.

## Arouezioù a gaver en daolenn

Ar rideoz en daolenn gentañ a laka da grediñ emeur oc'h arvestiñ ouzh un darvoud prevez ha personel. Un doare touell-lagad eo ivez : boas e veze an dud da c'holoiñ o zaolennoù gant rideozioù, ha rideozioù a weler alies e taolennoù livet en Izelvroioù d'ar mare-se. An donder hag an efed teir ment a zo kreñvaet en daolenn dre implijout beskellennoù karrezennoù al leur. Anat eo emañ ar vaouez o paouez degemer ul lizher karantez, peogwir emañ ivez o terc'hel ul lud. Un arouez eus ar garantez e oa al lud. Ken arouezius all eo ar chaosonoù a weler e traoñ al livadur, rak un arouez eus an darempredoù korf e oant. Arouezius eo ivez an div daolenn stag ouzh ar voger. An daolenn ma weler ur mor rust a c'hall talevzout kement ha karantez dichadennet. En daolenn a-us e weler un den o vale war un hent traezhek, a c'hall talvezout da skeudennaouiñ an den en deus skrivet d'ar vaouez.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Al lizher karantez e lec'hienn Rijksmuseum Amsterdam

## Notennoù

* ↑ De Rynck, Patrick. How to Read a Painting: Lessons from the Old Masters. New York : Abrams, 2004 (ISBN 9780810955769)
# Al louarn bras drouk ha kontadennoù all

“Al louarn bras drouk ha kontadennoù all” a zo un dresadenn-vev ha tri istor enni. Azasaet eo diwar ar vandenn-dreset heñvelanvet, savet gant Benjamin Renner. E galleg e oa da gentañ. Advouezhiet eo bet e brezhoneg gant ar gevredigezh Dizale.
War ar maez e tremen an istor, gant tudennoù a bep seurt : ul louarn a soñj dezhañ eo ur yar, ul lapin oc'h ober ar c'hwibon hag un houad a fell dezhañ kemer plas an Tad Nedeleg…

## Ur babig da gas.

Ar pemoc'h a zo o liorzhañ. Al lapin hag an houad o deus c'hoant sikour ar pemoc'h. Hag ar pemoc'h a lâr 'NANN' peogwir e oar emaint o vont d'ober forzh petra.
Ar c'hwibon a gemer ar wezenn e-barzh ar penn. Ar babig a gouezh eus ar wezenn. Eskell ar c'hwibon a zo torret. Ar c'hwibon a c'houlenn gant ar pemoc'h kas ar babig barzh e di.
Ar pemoc'h hag al lapin o deus disoñjet Pauline e-barzh ur c'hamion kiger, ar blenier a ya d'ober titich hag ar pemoc'h a brofit evit kemer ar c'hamion. Ar c'hamion a ra zig zag.
Ar pemoc'h a ya barzh an ti-post evit postañ Pauline hag ul loen iskis met faziet int bouest. Goude emaint e-barzh ar c'harr-nij. Tout an dud a gouezh eus ar c'harr-nij. Kouezhet int e-kichen he zi.

## Al louarn bras drouk.

An tudennoù pennañ eo al louarn, ar bleiz, ar pousined, ar yar hag ar c'hi. An istor a dremen barzh ar c'hoad hag e-barzh un ti-feurm. Al louarn en deus laeret vioù ar yar. Nemet al louarn n'en deus ket mui c'hoant da zebriñ ar pousined. Goude ar bleiz a lâr: "ro ar pousined din peogwir 'teus ket c'hoant da zebriñ anezho". Ar bleiz a glask kemer ar pousined met al louarn n'en deus ket c'hoant reiñ ar pousined neuze al louarn a lak ur gwiskamant yar hag a red betek an ti-feurm. Skeiñ a ra ouzh an nor ha mamm gwir ar pousined a digor: al louarn a c'houlenn repu. Ar yar a diskouez an ti evit kousket. Antronoz, ar yar a diskouez an atalier evit lazhañ al louarn, nemet al louarn a gouezh e-barzh an tan neuze ar gwiskamant a dev. An holl yer a glask lazhañ al louarn. Met ober a ra un deal gant al yer. Al louarn ne vez ket lazhet met implijet ’vez evit deskiñ en em zifenn a-enep d'al lern.

## Ret eo saveteiñ An Nedeleg.

E-barzh un ti-feurm e krog an istor. Istor ur pemoc'h, ul lapin hag un houad da vare Nedeleg. An houad en deus divizet en em dreuzwiskañ e Tad Nedeleg evit reiñ profoù d'an dud neuze an houad, al lapin hag ar pemoc'h a ra un veaj met chomet int stanket e-barzh ur strob-lec'h hag ur plac'hig ki yaouank n'he deus ket c'hoant e vefe drebet an 3 loen gant an tad-ki peogwir ar plac'hig a gred eo an Tad Nedeleg. Goude al lutined a gemer lastez e-barzh ur boubellenn evit ober profoù. Hag o deus nijet e-barzh an oabl hag o deus pradet war un ti hag aze o deus kavet an Tad Nedeleg a-istribilh hag al lapin en deus saveteet anezhañ.
# Ala di Stura

Ala di Stura (Ala e piemonoteg, Âla en arpitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Al louarn besk

Al louarn besk zo anv meur a fablenn vrezhonek, savet gant meur a zen. Troet int, a bell pe a dost, war a seblant, eus ur fablenn c'hallek gant Jean de La Fontaine en 1668, hag en devoa tapet an danvez digant ur skrivagner all, Aisopos, eus Hellaz kozh.

## Orin

Dont a rafe ar fablenn eus Fablennoù Aisopos, un den hag a veve war-dro ar VII$^{vet}$ kantved kt JK ha VI$^{vet}$ kantved kt JK.

## E brezhoneg

Pevar doare da vihanañ zo anavezet d'ar fablenn e brezhoneg.

### Doare Prosper Proux

Doare Prosper Proux a voe embannet e Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri e 1866.

### Doare Yann Gere

Embannet e voe ar skrid-mañ el levr Kanaouennou Kerne‎ gant Yann Gere, e 1900.

### Doare Potr Treoure

Brudet eo skrid Paotr Treoure e 1935, dastumet el levrig "Barzaz ha Soniou evit ar vugale" (Presse Libérale, Brest, 1935, nemet bloavezh ebet merket war al levrig).
Savet eo diwar ar fablenn c'hallek Le Renard ayant la queue coupée, gant Jean de La Fontaine, embannet e 1668 el levr Fables de La Fontaine, anezhi eizhvet fablenn al levrenn V.

### Doare Daniel Doujet

Un doare brezhonek all zo bet savet gant Daniel Doujet.

## Alan al louarn

Tem al louarn besk a gaver ivez e Troiou-kamm Alanig al Louarn, un hir a gontadenn renket e brezhoneg gant Jakez Riou (e Gwalarn, 1936) diwar ar varzhoneg Reineke Fuchs gant Goethe : tem al louarn besk ne zeu war wel nemet en oberenn Jakez Riou, ne oa ket bet implijet gant ar barzh alaman.

## Abeozen

Meneget eo fablenn Paotr Treoure gant Abeozen en ur pennad anvet Al lern besk, ma tispleg e fell da lod gallegerien e Breizh, lern besk anezho, ma vefe dilostet al lern all ivez evelto, da lavarout eo miret outo a gomz brezhoneg.

## Yezhoù all

* E saozneg :
** e 1867 : The Fox Who had lost its Tail, e-barzh Three Hundred Aesop's Fables, gant George Fyler Townsend (1814–1900).
** e 1894, The Fox Who had Lost His Tail, gant Joseph Jacobs.
* En italianeg :
** e 1886 : La Volpe dalla coda mozza, troet gant Emilio De Marchi (1851-1901) e-barzh Jean de La Fontaine, Favole, illustrazioni di Gustave Dorè, Biblioteca Classica Illustrata, Milano, Sonzogno.
* E spagnoleg : La zorra con el rabo cortado.
Diouzh gwelout, ne oa ket ken troet ar pobloù all gant ar fablennoù evel e Breizh.

## Oberennoù

* Fablennoù Jean de la Fontaine, troet e brezhoneg get Yves Louis Marie Combeau ha Daniel Doujet, Embannadurioù Al Lanv, 2005.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Skrid Yann Gere e 1900 : https://br.wikisource.org/wiki/Al_Louarn_besk_(Kere)

## Pennadoù kar

* Al louarn hag ar rezin
# Bourbon-l'Archambault

Bourbon-l'Archambault :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Auvergne-Rhône-Alpes |
| Departamant | Allier |
| Arondisamant | Moulins |
| Kanton | Bourbon-l'Archambault (Pennlec'h) |
| Kod kumun | 03036 |
| Kod post | 03160 |
| Maer Amzer gefridi | Yves Girardot 2014 – 2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes en Bocage Bourbonnais |
| Lec'hienn web | http://www.bourbonlarchambault.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 566 ann. (2020) |
| Stankter | 47 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 215 m — brasañ 321 m |
| Gorread | 54,84 km² |
| kemmañ |
Bourbon-l'Archambault zo ur gêr eus Bro-C'hall e departamant Allier. Alese e teu an anv-tiegezh Bourbon, hini diwezhañ rouaned Bro-C'hall.

## Istor

Gwechall edo Bourbon e bro ar v-Bituriged, a roas o anv da gêr Bourges (Avaricum). Meur a hent roman a dremene drezi, hag a liamme Bourges ouzh Autun, Lyon ha Clermont-Ferrand. Roud zo eus un templ roman kozh d'an doue Apollon, el lec'h emañ an iliz Saint-Georges. Keêr-benn aotrouien Bourbon e oa, a-raok Moulins. Dont a ra an anv Archambault eus anv nav aotrou a oa en anv-se, etre an Xvet hag an XIIvet kantved (ar 1añ a veve en 959 ; an eil en 1018 ; an 3de en 1064 ; ar 4e en 1075 ; ar 5vet en 1096 ; ar 6vet en 1099 ; ar 7vet en 1177 ; an 8vet en 1200 ; an 9vet en 1249).
En amzer an Dispac'h gall e oa bet adanvet Burges-les-Bains.

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bourc'h-Kintin

Bourc'h-Kintin :
| Ar vourc'h. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Le Vieux-Bourg |
| Bro istorel | Bro-Gerne |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Kintin (betek 2015) Pleuloc'h (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22386 |
| Kod post | 22800 |
| Maer Amzer gefridi | Christian Ranno 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Sant-Brieg Arvor Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Brieg |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 777 ann. (2020) |
| Stankter | 31 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 23′ 21″ Norzh 2° 59′ 57″ Kornôg / 48.3891666667, -2.99916666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 250 m bihanañ 188 m — brasañ 306 m |
| Gorread | 25,13 km² |
| Bourc'h-Kintin ||
| kemmañ |
Bourc'h-Kintin zo ur gumun e Breizh, e Bro-Gernev hag e departamant Aodoù-an-Arvor.

## Anv

* Bernard Tanguy (1992) ː Kintin, c. 1330 ; Quintin, 1368 ; Quintini in Burgo, dibenn ar XV$^{vet}$ kantved, 1516 ; Bourg Quintin, 1535, 1536, 1558, 1574 ; Vieulx Bourg de Quintin, 1568.
* Erwan Vallerie (1995) ː Quintin, 1368 ; Quintin in Burgo, 1516 ; Bourg Quintin, 1536, 1574 ; Le Vieux Bourg de Quintin, 1630, 1779.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 79 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 5,99 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Aljeria

* Mervel a reas ur soudard e 1956.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Maen-hir Paskioù.
* Liac'h-vaen Paskioù.
* Peulvan Botudo.
* Peulvan Ker-Jujel.
* Peulvan Porzhig.
* Peulvan kristenaet: "Kroaz Paskioù".
* Meurvein.
* Maen-sav Kerbrun.
* Iliz katolik Sant Kaourintin.
* Monumant ar re varv, bet savet e 1921.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradurezh

* Christian Ranno, labourer-douar, maer abaoe 2007.

## Tud
### Ardamezeg ar familhoù

* de Beaumanoir
* Aotrounez Quélennec / Kelenneg
* En glazur e unnek kanochenn en argant, 4, 3, 4.
* du Quélennec
* Aotrounez Collédo
* En erminoù, e gab en gul karget gant teir flourdilizenn en aour.

## Levrlennadur

* (fr)Pol Potier de Courcy : Nobiliaire et armorial de Bretagne. Adembannadur Editions des Régionalismes. Cressé. 2011/2014
* (fr)Bernard Tanguy : Dictionnaire des noms de communes, trèves et paroisses des Côtes d'Armor. Chasse-Marée. ArMen. 1992
* (br)Erwan Vallerie : Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez. Corpus. An Here. 1995

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr)Pajenn Bourc'h-Kintin war lec'hienn an etrekumuniezh
* (br)Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr)Ouest-France
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (br)Faziek eo ar stumm *Ar Vourc'h-Kozh a gaver e Geriadur Roparz Hemon 1978, 1993 : « N'eus arvar ebet eo ar stumm brezhonek roet gant R. Hemon : Ar Vourc'h-Kozh, unan troet en-dro diwar ar galleg. Da stumm brezhonek diles eo meneget Coz-Quintin (= Kozh-Kintin) gant Béchard ha Bolc'h-Kintin (cf. Bourg-Quintin 1536) gant Klerg. » Erwan Vallerie, Diazezoù studi istorel an anvioù-parrez, an Here, 1995, p.475.
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
# Bourc'hnevez-Raez

Bourc'hnevez-Raez :
| Iliz katolik Sant Sir. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Bourgneuf-en-Retz |
| Bro istorel | Bro-Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Sant-Nazer |
| Kanton | Bourc'hnevez-Raez betek 2015, Machikoul abaoe 2015 |
| Kod kumun | 44021 |
| Kod post | 44580 |
| Maer Amzer gefridi | Alain Durrens 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Bro Machikoul |
| Bro velestradurel | Bro Raez Atlantel |
| Lec'hienn Web | http://www.bourgneufenretz.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 586 ann. (2013) |
| Stankter | 94 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 02′ 38″ Norzh 1° 57′ 05″ Kornôg / 47.0438888889, -1.95138888889 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 6 m bihanañ 0 m — brasañ 39 m |
| Gorread | 53,19 km² |
| Bourc'hnevez-Raez ||
| kemmañ |
Bourc'hnevez-Raez (Bourgneuf-en-Retz e galleg) a oa ur gumun eus Bro-Raez, e kreisteiz Bro-Naoned, e kanton Machikoul e Liger-Atlantel, e kreisteiz Breizh.

## Douaroniezh

* Ar porzh.
* Porzh ar c'h-Collet
* Traezhennoù :
** Pré Vincent,
** Grande Plage,
** Plage des Carrés,
** Boutinardière

## Istor

* Krouet e voe kumun Bourc'hnevez-Raez e 1790 diwar ar barrez katolik. Lakaet e voe da benn Kanton Bourc'hnevez hag e Bann Machikoul. E 1800 e voe lakaet en Arondisamant Pembo.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 133 gwaz eus kumun Bourc'hnevez a gollas o buhez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,39 % eus o foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas pevar den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv ar vered.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Penn kanton Bourc'hnevez-Raez e oa betek 2014. Emañ bremañ e Kanton Machikoul.
* D'ar 1añ a viz Genver 2016 e voe kendeuzet kumunioù Bourc'hnevez-Raez hag Onnod-Raez d'ober ur gumun nevez, Kernevez-Raez.

## Dezougen

* An ti-gar.
* War al linenn hent-houarn Bourc'hnevez-Raez Les Sables-d'Olonne, serret, emañ Bourc'hnevez.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Peulvan La Pierre Folle.
* Mirdi Bro-Raez: gwechall e oa ur blakenn vrezhonek lakaet gant krouer ar mirdi, tennet eo bet abaoe.
* Iliz katolik Sant Sir.
* Monumant ar re varv er vered, luc’hskeudenn ha kartenn-bost.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Tud

* Benoît-Pierre Goullin.
* Benoît-Pierre Goullin (1768-1838), bet maer ar gumun.
* François de La Noue pe de La Noüe (1531-1591).
* André Joubert du Collet.
* Pierre Mourain.
* René Guy Cadou.
* Henry Jacques.
* Jean Sarment.
* Paul Fort.
* Auguste Bichon.
* Jeanne Rousseau.
* Jean Mounès.

## Liammoù diavaez

* (br) Bourc'hnevez-Raez war lec'hienn Geobreizh

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Fichenn kumun Bourc'hnevez-Raez
* ↑ (fr)Les soldats de Loire Inférieure - Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)ouestfrance.fr d'ar 6 a viz Genver 2016
* ↑ (fr)https://web.archive.org/web/20061127013307/http://museepaysderetz.free.fr/HomePage.html
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Mémorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Bourateg

Ur yezh papouek eus skourr yezhoù reter Geelvink Bay eo ar bourateg (burati) komzet gant tro-dro da 100 den (2000) e Papoua ar C'hornaoueg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù bae Geelvink
# Bourbon

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bourbon zo un anv-lec'h gallek, deuet da vout anv-tiegezh.

## Lec'hioù

* Bourbon-l'Archambault, en Allier
** diwar hec'h anv e teu hini proviñs Bourbonez (pe Dugelezh Bourbon, e Norzh Okitania).
* Bourbon-Lancy, e Saône-et-Loire
** diwar hec'h anv e teu hini bro Bourbonez, e Bourgogn.
* "fort Bourbon", a bep seurt kreñvoù savet gant ar C'hallaoued en o Impalaeriezh trevadennel kentañ (e Kanada, Martinik).
* ar palez Bourbon, sez Bodadeg Vroadel Frañs.
* Enez Bourbon, anv kozh Enez Réunion.

## Tud

Un anv-tiegezh nobl gall eo :
* Blanche Bourbon
* Charlez Bourbon
* Fulup Bourbon
* Izabel Bourbon
* Marc'harid Bourbon
* Pêr Bourbon

## A bep seurt

* ar bourbon, ur wiski stadunanat fardet e kontelezh Bourbon e Kentucky.
# Bourbon-Lancy

Bourbon-Lancy :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Bourgogne-Franche-Comté |
| Departamant | Saône-et-Loire |
| Arondisamant | Charolles |
| Kanton | Bourbon-Lancy (pennlec'h) |
| Kod kumun | 71047 |
| Kod post | 71140 |
| Maer Amzer gefridi | Édith Gueugneau 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes entre Somme et Loire |
| Lec'hienn web | http://www.bourbon-lancy.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 684 ann. (2020) |
| Stankter | 84 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 202 m — brasañ 346 m |
| Gorread | 55,73 km² |
| kemmañ |
Bourbon-Lancy zo ur gumun en departamant Saône-et-Loire hag er rannvro Bourgogne-Franche-Comté, e reter Bro-C'hall. Lec'hiet eo en arondisamant Charolles.
Er bloavezh 2020 e oa 4 684 a annezidi hag a reer Bourbonniens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar befrez.
* Iliz Sant-Nazer.
* Ar c'hibellec'h.

## Kêrioù gevellet

* Saarwellingen (Alamagn)
* Stochov (Republik Tchek)
* Inékar (Mali)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Bourc'h

Ar vourc'h, pe ar vorc'h, pe ar bourk, a zo un tolpad tiez ha ne reer ket ur gêr anezhañ daoust dezhañ kaout un nebeud servijoù evel ur marc'had pe ur foar. En Istor e vez anvet bourc'hioù ar gêrioù bihan a voe bet roet dezhañ an aotre, ar frankizioù a reer anezhi, da gaout ur velestradurezh dezho e mare ar Gladdalc'helezh er Grennamzer. Bourc'hizien a veze graet eus an dud o doa tapet an droed da zilenn o fennoù.

## Ar vourc'h e Breizh

E Breizh hag e rannvroioù nes e vez implijet bourc'h evit an tolpad tiez a zo ur greizenn evit ar c'hêriadennoù a zo tro-war-dro war diriad ar gumun. Gwechall e veze merk ar vourc'h ezvezañs iliz ar barrez. Ha pa veze boas da gêriadenniz mont d'an oferenn bep Sul e oa tamm-ha-tamm ar vourc'h al lec'h ma veze staliet enni muioc'h-muiañ a stalioù-kenwerzh : ostalerioù, stalioù-boued, artizaned. Ha pa greske pinvidigezh ar barrez e veze savet tiez ouzhpenn ha gwellaet ha brasaet an iliz-parrez. Bourc'hioù gant ilizoù-parrez a zo aet da gêriadennoù bihan : Lotei kozh e-barzh Lotei, Plonivel e-barzh Loktudi, Ploumenez e-barzh Plouneour-Menez.

## Lec'hanvadurezh

An anv bourc'h a ya d'ober un nebeud anvioù kumun e Breizh :
* ar Vourc'h-Wenn
* Boulvriag (diwar "bourc'h" + "Briag")
* Bourc'h-Baz
* Bourc'h-Kintin
* Bourc'hnevez-Raez
* Kastell-Bourc'h
Diwar gwik, eus al latin vicus, e oa deuet anvioù all, koshoc'h.

## Anvioù all

Diwar ar ger bourc'h e teu ar ger bourc'hiz, hag an anvioù-tiegezh Vourc'h ha Le Vourc'h.

## Notennoù

* ↑ Gwelout ar ger en ALBB : http://sbahuaud.free.fr/ALBB/Kartenn-038.jpg
# Bourbonez

Bourbonez (Bourbonnais e galleg, distaget); Borbonés pe Barbonés en okitaneg), a reer eus ur broviñs kozh e-kreiz Rouantelezh Bro-C'hall hag e norzh Okitania. Emañ an hanterenn su en Okitania, gant kêrioù Montluçon ha Vichèi, hag an hanterenn norzh e Bro-C'hall eus tu kêr Moulins a zo kêr-benn ar vro. Gwechall e oa un dugelezh, "Dugelezh Bourbon". Staget eo bet ouzh Rouantelezh Frañs e 1531.

## Eus ar proviñs d'an departamantoù

Abaoe rannidigezh Rouantelezh ar Frañs e departamantoù emañ ar pep brasañ eus Bourbonez e departamant an Allier, un darnig a zo en hini ar Cher, hag un nebeudig kumunioù en Nièvre, er Saône-et-Loire hag er Puy-de-Dôme. Hiziv an deiz eo stag eta ar braz eus Bourbonez ouzh rannvro vodern Arvern daoust ma n'emañ ket e Bro-Arvern.

## Notennoù

* ↑ Catholicon
# Begleri

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Un doare komboloi bihan eo ar begleri (gresianeg : μπεγλέρι) implijet e Gres hag e Kiprenez evit c'hoari gant ar bizied.
Peurliesañ e vez kavet etre 19-23 boulenn war ur c'homboloi tra ma vez kalz nebeutoc'h war ur begleri.

## Gwelet ivez

* Komboloi
# Beg ar Skeul

Beg ar Skeul zo ur beg-douar e gevred enez ar Gerveur, e kumun Lokmaria, e Bro Gwened.
Troet war-zu ar c'hreisteiz eo ar beg-douar ha mougevioù a-leizh zo er vri. War an tornaod e weler c'hoazh an aspadennoù eus kreñvlec'hioù da zifenn an enezenn diouzh argadennoù diavaez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Beg ar Spagnoled

Beg ar Spagnoled zo ur beg-douar e Gourenez Kraozon, e kumun Roskañvel. Etre Beg ar Spagnoled ha Beg ar Porzhig emañ Mulgul Brest..
E 1594 e tilestras ar Spagnoled eno hag emgannoù kalet a voe etre armeoù Spagn ha Bro-C'hall. Alese e teu an anv Beg ar Spagnoled.

## Emgann 1594, anvet alies Seziz Kraozon

E-pad Brezelioù Religion, dug Mercoeur zo savet a-enep roue Bro-C'hall Herri IV. Sikouret eo gant roue Bro-Spagn Fulup II, hag a kas dezhañ bagadoù soudarded.
E deroù miz Meurzh 1594, ar c'habiten spagnol Thomas Praxède, gant 400 den, a sav ur c'hreñvlec'h tric'hornek war ar beg-douar anvet hiriv Beg ar Spagnoled.
D'ar 15 a viz Here 1594 e teu ar Marichal d'Aumont, e penn 3000 soudard gall ha 2000 soudard saoz, da lakaat seziz war ar c'hreñvlec'h.
Trec'hiñ a ra anezho d'an 18 a viz Du 1594. En ur miz en deus kollet 3000 den; ne chom nemet 13 den bev e tu ar Spagnoled.

## Savadurioù milourel anavezet

* Kreñvlec'h bihan an duged Breizh (1387) - aet da get
* Kreñvlec'h ar Spagnoled (1594) - aet da get
* Strollad kanolioù izel savet diwar raktres Vauban (1695)
* Tour patrom-1811 (1812)