OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Liez (Vande)

Liez a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Maillezais. E Bann Fontenay-le-Comte e oa. Lakaet e voe kumun Liez en Arondisamant Fontenay-le-Comte bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas naontek gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,21% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumantoù ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas tri den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: lazhet e voe ur milour eus ar gumun en un emgann e Ben Suc e Thudaund (Kochin-Sina) er Viêt Nam d’ar 25 a viz Gwengolo 1949, serjant e oa en 43vet Rujumant Troadegiezh Drevadennel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Gorroidigezh an Intron-Varia.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakennoù ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Life (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Life a c'hall ober dave da:
* Life (Liffey e saozneg), ar stêr a dremen dre Zulenn, kêr-benn Iwerzhon
* LIFE, ur magazin amerikan.

## Traoù all

Life a dalvez kement ha "buhez" e saozneg. Meur a ditl film, kanaouenn... a zo anvet evel-se.
# Lifris

Lifris zo ur manac'h kembreat eus abati Llancarfan anavezet evel oberour ar Vita sancti Cadoci, pe Buhez Kadog, ur buhezskrid savet e latin e deroù an XIIvet kantved da sant Kadog, ur sant brezhon, mab da Santez Gwladus‎.

## Notennoù

* ↑ Lifris, 'Vita sancti Cadoci', Vitae sanctorum Britanniae et genealogiae, embannet ha troet gant A. M. Wade-Evans (1944), 24–141
# Liez

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Liez (distaget [lje]) zo un anv-lec'h hag un anv-den gallek.

## Lec'hioù

* Liez (Aisne), kumun en departamant Aisne
* Liez (Vande), kumun en departamant Vendée

## Tud

* Nicolas Liez (1809–1892), livour ha tresour eus Luksembourg
# Life, Liberty and the pursuit of Happiness

Life, Liberty and the pursuit of Happiness ("Ar Vuhez, ar Frankiz ha klask an Eurvad") zo un droienn saoznek vrudet eus Stadoù-Unanet Amerika a gaver e disklêriadur dieubidigezh ar vro. Ar frazenn a ro teir skouer eus gwirioù da viken hag a lavarer int bet roet d'an denelezh gant doue ar Bibl ha fiziet er gouarnamantoù evit difenn anezho. Evel an holl bennaennoù all embannet en Dislêriadur dieubidigezh, an droienn n'eus ket un dalvoudegezh wirel eeun, met servijout a ra evel daveenn hag a chom diazez evit reiñ awen d'ar gournamant.

## Orin ha dibab ar gerioù

    Pennad pennañ: Disklêriadur dieubidigezh Stadoù Unanet Amerika
Disklêriadur dieubidigezh Stadoù-Unanet Amerika a oa bet skrivet gant Thomas Jefferson, ha goude-se e oa bet kemmet gant ur poellgor pemp den ([Committee of Five), a oa savet gant Jefferson, John Adams, Benjamin Franklin, Roger Sherman, ha Robert Livingston. Diwezhatoc'h c'hoazh e oa bet kemmet ha degemeret gant Poellgor an holl (Committee of the whole) an Eil Kendalc'h Kevandirel (Second Continental Congress) d'ar 4 a viz Gouhere 1776. En eil rannbennad kentañ pennad an Disklêriadur Dieubidigezh eo e c'haller lenn an droienn Life, Liberty and the pursuit of Happiness.

## Pennadoù kar

* American way of life

## Liammoù diavaez

* (en) Disklêriadur dieubidigezh Stadoù-Unanet Amerika

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ We hold these truths to be self-evident, that all men are created equal, that they are endowed by their Creator with certain unalienable Rights, that among these are Life, Liberty and the pursuit of Happiness. — That to secure these rights, Governments are instituted among Men, deriving their just powers from the consent of the governed. ("Da anat e lakaomp ar gwirionezioù-mañ, eleze ez eo an holl dud krouet kevatal, ez eus bet roet dezho gant o C'hrouer gant lod gwirioù dilamadus, en o zouez ar Vuhez, ar Frankiz ha klask an Eurvad. – Evit gwareziñ ar gwirioù-se, gouarnamantoù zo ensavet e-touez an Dud, o galloudoù reizh o vezañ deveret diouzh asant ar re a zo gouarnet.")
# Life

    Evit implijoù all, gwelet Life (disheñvelout).
Ar stêr Life (An Life en iwerzhoneg, Liffey e saozneg) zo ur stêr eus Iwerzhon, a red a-dreuz Dulenn hag en em daol e Mor Iwerzhon. Ganti e vez degaset ul lodenn vat eus an dour implijet e Dulenn.

## Red

Eieniñ a ra e Menezioù Cill Mhantáin (Wicklow Mountains, Sléibhte Chill Mhantáin), etre menez Cipiúr (Kippure) ha menez Tóin Dubh (Tonduff).
Redek a ra a-dreuz 3 c'hontelezh :
* Kontelezh Cill Mhantáin (Wicklow)
* Kontelezh Cill Dara (Kildare)
* Kontelezh Dulenn

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Letsie III

Letsie III (ganet d'ar 17 a viz Gouere 1963 en anv David Mohato Bereng Seeiso) eo roue Lesotho.
Pignat a reas Letsie III war tron Lesotho evit ar wech kentañ d'an 12 a viz Du 1990, pa c'h eas e dad, Moshoeshoe II, en harlu. Adkemeret e voe an titl gant Moshoeshoe II d'ar 25 a viz Genver 1995. E miz Genver 1996 e teuas Letsie III da vezañ roue da vat goude marv e dad en ur gwallzarvoud oto.
# Lettice Knollys

Lettice Knollys ( /ˈnoʊlz/), pe Laetitia, pe Lettice Devereux, pe Lettice Dudley, pe Kontez Essex pe Kontez Leicester (1543–1634), a oa ur gontez saoz, e lez ar rouanez saoz Elesbed Iañ.
Dimezet e oa da Robert Dudley, Kont Leicester, Kont Leicester, bet karet gant ar rouanez, a vagas kasoni vras outi. Mamm e oa da Robert Devereux, eil Kont Essex, ha da Penelope Rich.
Merc'h-vihan e oa da Mary Boleyn, a oa moereb d'ar rouanez. Gournizez e oa da Anne Boleyn, mamm ar rouanez Elesbed Iañ. Abred e tarempredas al lez. Da 17 vloaz e e timezas da Walter Devereux, Beskont Hereford, a zeuas da vout Kont Essex e 1572 . Mont a reas he fried da Iwerzhon e 1573, ha marteze e skoulmas darempred neuze gant Robert Dudley, Kont Leicester. Chaok a voe diwar he fenn ha n'eo ket sioulaat a reas pa varvas Essex en Iwerzhon gant ar red-kof en 1576.
Daou vloaz goude e timezas Lettice Knollys gant Robert Dudley en prevez. Pa glevas ar Rouanez ar c'heloù-se e harluas ar Gontez eus he lez da viken. Ur mab o doe, Robert, Lord Denbigh, a varvas da dri bloaz, ma voe glac'haret bras e dud, ha diskaret an esper a genderc'hel gant an Tiegezh Dudley. Eured Lettice Knollys gant Leicester a voe evurus koulskoude, evel ma voe he zrede eured gant Christopher Blount, yaouankoc'h eviti, a zimezas dezhi e 1589, c'hwec'h miz goude marv ar C'hont. Daoust da se e veze dalc'het d'ober Lady Leicester anezhi.
Pinvidik bras e oa ar gontez, adrugarez da destamant kont Leicester. Met bihanaet e voe he feadra dre ma rankas paeañ bernioù dle he fried. E 1604–1605 teuas a-benn da ziwall he gwirioù intañvez dirak ul lez-varn pa voe en arvar da goll he madoù hag he brud vat dirak bastard he fried Robert Dudley, a embanne e oa susitour e dad hervez al lezenn, pezh a dalveze da lavarout e oa div wreg d'e dad, enep al lezenn eta, ha hi an hini e oa ar wreg e-maez al lezenn.
Mervel a reas da 91 vloaz, deiz Gouel Nedeleg.

## Dimezioù

Teir gwech e timezas.
* Walter Devereux
* Robert Dudley
* Christopher Blount

## Bugale

Gant Walter Devereux he doe pemp bugel:
* Penelope Rich
* Dorothy Percy, kontez Northumberland (wd 1564-3 a viz Eost 1619)
* Robert Devereux, II kont Essex
* Walter Devereux, (marvet e 1591)
* Francis Devereux, marvet en vugelig
Gant Robert Dudley n'he doe nemet ur bugel
* Robert Dudley, Aotrou Denbigh (1581- 1584)
# Letrin

Ul letrin zo ur seurt marc'h-levr, a oa graet evit skrivañ kenkoulz hag evit lenn. Warnañ e lakaer pezhioù levrioù ponner ha prizius.
Er Grennamzer eo ouzh ul letrin e skrive ar venec'h, en o c'hoazez war ur bank.
# Lettere (Italia)

Lettere zo ur gumun italian eus Meurgêr Napoli.
# Letocetum

Letocetum, pe Etocetum, a oa ur c'hreñvlec'h hag ur gêr roman e proviñs Britannia. Ur c'hreñvlec'h a bouez e oa, war an hent roman a gase da hanternoz Kembre, ar Watling Street.
Bremañ emañ e parrez Wall, e Staffordshire. Gwelet a c'haller eno aspadennoù eus ar savadurioù roman hag a zo dindan gwarez an National Trust.

## Istor

Dont a reas ar Romaned da Letocetum war-dro ar bloavezh 50, da sevel ur c'hreñvlec'h. En-dro d'ar c'hreñvlec'h e tiorroas ur gêr roman, gant tiez ha kibelldioù. E deroù an XX$^{vet}$ kantved e voe graet furchadennoù met ne ouzer ket pep tra c'hoazh diwar-benn ar gêr a oa eno, na pegen bras e oa.
Goude disparti ar Romaned e voe disteroc'h pouez ar gêr, ha kreskiñ a reas ur gêr all nepell, Lichfield, er VII$^{vet}$ kantved, dont da vezañ sez un eskopti. Pa greskas ar gêr adarre, goude-se, e voe gant un anv all, Wall. Gant an anv-se e raed dave d'ar mogerioù-difenn, bet savet gant ar Romaned, hag a oa anezho betek deroù an XIX$^{vet}$ kantved.

## Anv

An anv Letocetum a gaver meneget e meur a skrid latin :
* Itinerarium Antonini 470 (Iter II) : Etoceto
* Ravenna 106$_{48}$ : Lectoceto
Ur stumm latinaet e oa an anv-se eus un anv-lec'h keltiek adsavet evel *Lētocaiton (a vefe "koad louet" e brezhoneg). Nennius a ra anv eus ul lec'h anvet Cair Luit Coyd e-touez ar c'hêrioù meneget gantañ en e Historia Brittonum.

## Mojennoù

Kaoz a zo eus ur "C'hoad Louet" e mojenn ar Roue Arzhur. A c'hallfe bezañ Letocetum.

## Daveoù

* ↑ Gould, Jim (1998). Letocetum: The Rise and Decline of a Roman Posting Station.
* ↑ A.L.F Rivet & Colin Smith : The Place-names of Roman Britain. Batsford Ltd. 1979. Édition 1982. p. 387
# Leton

Leton zo douar a zo goloet gant geot. Leton a gaver e liorzhoù, bras pe vrasoc'h, hag e tachennoù sport zo (mell-droad, golf...). Peurvuiañ e vez troc'het ar geot ingal, evit ma ne savfe ket re uhel, gant ur wilcherez. A-wechoù e vez troc'het berr-berr, evel war an tachennoù golf.
# Letojanni

Letojanni (Litujanni e sikilianeg) zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Lettomanoppello

Lettomanoppello zo ur gumun en Italia, e Proviñs Pescara er rannvro Abruzzo.
# Henry Winterfeld

Henry Winterfeld (anavezet dindan e anv-pluenn Manfred Michael ivez), bet ganet d'an 9 a viz Ebrel 1901 e Hamburg (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'ar 27 a viz Genver 1990 e Machias (Maine, Stadoù-Unanet Amerika), a oa ur skrivagner alamanek hag a save levrioù evit ar vugale.

## E oberennoù

* Timpetill - Die Stadt ohne Eltern (Romant, 1937, ISBN 3-7645-7862-9),
* Caius ist ein Dummkopf (Romant, 1953, ISBN 3-570-20520-7),
* Kommt ein Mädchen geflogen (Romant, 1956),
* Telegramm aus Liliput (Romant, 1958),
* Pimmi Pferdeschwanz (Romant, 1967),
* Caius geht ein Licht auf (Romant, 1969, ISBN 3-7645-7866-1),
* Der Letzte der Sekundaner (Romant, 1971, ISBN 3-7645-7867-X),
* Caius in der Klemme (Romant, 1976, ISBN 3-570-20349-2).
# Hent-bale hir 37

An Hent-bale hir 37 a gas eus Gwitreg betek Douarnenez. Tremen a ra dre an Argoad.

## Kêrioù tremenet

Bro-Roazhon
    Gwitreg
    Kampal
    Sant-Albin-an-Hiliber
    Mousterel-an-Il
    Hazhoù-Bazeleg
Bro-Sant-Maloù
    Begerel
    Mederieg
    Menezalban
    Sant-Tewiniav
    Ilfentig
    Sant-Pêran
    Plelann-Veur
    La Touche-Guérin
    Trec'horanteg
    Kermagaro
    Louad
    Ploermael
Bro-Wened
    Sant-Goneri
    Pondivi
Kernev
    Ar Vouster
    Karaez-Plougêr
    Kledenn-Poc'hêr
    Lokmaria-Berrien
    Uhelgoad
    Lokeored
    Sant-Riwal
    Ar Faou
    Pentraezh
    chapel Santez Anna ar Palud
    Douarnenez
Echuiñ a ra e Douarnenez evel hent-bale hir 38.
# Henryd

Henryd zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Conwy, Kembre, 227,6 km eus Kerdiz E 2011 e oa poblet gant 704 a dud, ha 261 anezho (37,1%) a oa kembraegerien..

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Henryk Sienkiewicz

Henryk Adam Aleksander Pius Sienkiewicz a oa ur skrivagner polonat ganet d'ar 5 a viz Mae 1846 e Wola Okrzejska ha marvet d'ar 15 a viz Du 1916 e Vevey, Suis.
Quo vadis: Powieść z czasów Nerona ("Quo vadis : un istor en amzer Neron") eo e oberenn vrudetañ. Skrivet eo bet e Kastell Kostaerez e Ploumanac'h (Perroz-Gireg), e 1895-96.
E 1905 ez eas priz Nobel al lennegezh gantañ.
# Hensies

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hensies (pikardeg : Inzî) zo ur gumun e Belgia e Proviñs Hainaut, tost d'an harzoù gant Bro-C'hall.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 26,41 km²
* Poblañs (2022) : 6 826 a dud
* Stankter : 258 den/km²
# Hent

Un hent a zo un egorenn ma c'hall an dud mont da vale warnañ eus ul lec'h d'unan all. Terket e vezont diouzh ezhommoù an dud hag en ur dennañ kont eus ar skoilhoù naturel pe denel. Dre vras e vez an hentoù war an douar noazh pe kaledet gant mein bilet. Dre astenn e vez kaoz eus an hentoù war vor koulz ha, dre skeudenn, pep tra a seblant ober e hent evel war hentoù difetis er spered hag ar vuhez kevredigezhel. Dre skeudenn ivez e veze gwelet (hag e vez c'hoazh) un hent en oabl steredennet, Hent (pe Heñchoù) Sant-Jakez (pe Hent Sant-Jalm), da lavaret eo un darn eus galaksienn m'emañ an Douar enni.
Eus an hentoù koshañ digoret gant an dud kentañ, marteze o heuliañ reoù al loened bras ha gouez betek hor c'hevredigezhioù modern ez eus bet ezhomm eus ar c'hehentiñ (ken+hentiñ), da lavaret eo kaout darempredoù etre an dud ha mont d'ar parkoù evit gounid ar boued. Ne oant nemet gwenodennoù (pe ribouloù pe hentigoù) war an douar noazh a-raok ma'z eus bet lakaet meur a hini anezho da vezañ ledan a-walc'h evit tremen an dud war an daou du.
Dre m'eo bet an Denelezh o kreskiñ e-keñver ar boblañs ez eus bet muioc'h-muiañ a hentoù evit mont da bep lec'h anavezet hag eus pep lec'h da n'eus forzh peseurt lec'h all ken emañ an holl hentoù o kroaziañ an eil gant egile. Pa vez daou hent pe ouzhpenn o kroaziañ ez eus ur c'hroashent. War ar c'hroashentoù e vez staliet peurvuiañ meur a dolpadur-annez bihan ha bras.
Goude ma oa bet ijinet ar rodoù ken ma veze aesoc'h kas an traoù hag an dud war garbedoù ez eas an hentoù etre an tolpadurioù-annez da vezañ ledanaet diouzh an tremen ha diouzh ledander ha tizhder ar c'harbedoù. En XX$^{vet}$ kantved, pa greskas ar boblañs, brasded ar c'harbedoù e voe savet gourhentoù, meur a forzh ganto, eus daou forzh evit pep tu (hent peder forzh) betek ar gourhentoù daouzek forzh kavet er Stadoù-Unanet.

## Sellet ivez ouzh

* gwenodenn
* ode
* riboul : un hent strizh
* ribin, un hent strizh pe hentig goude tremen ul loen bras
* straed
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Hent-Houarn Loudieg – Sant-Meven

Al linenn hent-houarn niv. 5 e Rouedad Breizh e oa al linenn Loudieg – Sant-Meven ; strizh (1 metr) e oa he zreuz, ha biskoazh n'eo bet tredanaet.

## Istor

E 1879 e voe divizet sevel ul linenn hent-houarn strizh etre kêriadenn La Brohinière e kumun Menezalban hag al linenn Kastellin-Landerne, dre Loudieg ha Karaez.
E 1883 e voe fiziet al linenn da zont en embregerezh Compagnie des Chemins de Fer de l'Ouest (CCFO), a voulc'has al labourioù kerkent.
D'ar 1añ a viz Here 1904 e voe digoret d'ar veajourien an troc'had etre Loudieg ha Saint-Lubin-le-Vaublanc e Plezeved (16,189 km) ; d'an 12 a viz Eost 1907 e voe digoret an troc'had etre Saint-Lubin-le-Vaublanc ha La Brohinière.
E-pad 46 vloaz ec'h eas al linenn en-dro, betek ma voe klozet d'ar veajourien e 1953 ; fred a voe treuzdouget drezi betek 1967.
Distaliet e voe ar roudennoù da reiñ lec'h d'un « hent glas » berzet d'ar c'harbedoù-tan.

## Korvoerezh

Goude echuet staliañ al linenn, ar CCFO a fizias ar c'horvoerezh anezhi er Société générale des chemins de fer économiques (SGCCE) ; daou vloaz goude digoradur al linenn glok avat e voe lakaet dindan ar Stad c'hall, he meras adalek 1909 betek diwezh 1937. E 1938 e voe fiziet er Société nationale des chemins de fer français (SNCF), he miras betek ar c'hlozadur e 1967.

## Tres

* PK = Point Kilométrique, an hed adalek porzh-houarn Loudieg
| Ehan | Kumun | PK |
| Loudieg | | 0 |
| Ganland | Loudieg | 5,335 |
| Kez-Sant-Barnev | | 9,235 |
| Plezeved-Perenezeg | | 13,859 |
| Saint Lubin-le-Vaublanc | Plezeved | 16,189 |
| Le Carguier | Plezeved | 20,024 |
| Lanreunan | | 26,494 |
| Medrigneg | | 32,808 |
| Tremorae | | 42,750 |
| Sant-Meven | | 51.451 |
| Le Crouais | Sant-Meven | 55,402 |
| La Brohinière | Sant-Meven | 58,069 |
* Etre Sant-Meven ha La Brohinière e oa al linenn strizh e-kichen al linenn he zreuz boutin (1,435 m) a gase eus La Brohinière da Bloermael.

## Liammoù diavaez

* (fr) 'Archéologie ferroviaire'. Kavet : 01 Ebr 24.

## Notennoù

* ↑ (fr) Lezenn c'hall 8168 @ Gallica. Kavet : 01 Ebr 24.
* 1 2 3 Ehan hep ti-gar.
| Porched hentoù-houarn Breizh Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an hentoù-houarn Breizh. | Porched an treuzdougerezh – Gwelit ar pennadoù hag ar rummadoù diwar-benn an treuzdougerezh. |
# Hent-bale hir 38

An hent-bale hir 38 zo ur wenodenn-vale hir a ya eus Redon betek Douarnenez. Tremen a ra dre greisteiz an Argoad, dre Vro-Wened ha Bro-Gerne. 358 km hed eo.

## Kêrioù tremenet

Bro-Wened
    Redon
    Sant-Visant-an-Oud
    Roc'h-an-Argoed
    Tredion
    Sant-Yann-Brevele
    - Kolpoù
    Gregam
    Lanvodan
    Ploue
Kernev
    Ar Faoued
    Ar Sent
    Gourin
    Kastell-Nevez-ar-Faou
    Santoz
    Brieg
    Kemper
    Lokorn
    Douarnenez
Echuiñ a ra e Douarnenez evel an hent-bale hir 37.
# Hensaozneg

An hensaozneg pe angl-saozneg (a zlelfe graet henangleg anezhañ kentoc'h evel e raer gant ar yezhoù all, an hensaozneg a dalv kentoc'h an hen alamaneg izel) hag Ænglisc er yezh end-eeun, zo ur yezh c'hermanek kozh hag a veze komzet er pezh a zo bremañ Bro-Saoz ha gevred Bro-Skos, etre kreiz ar V$^{vet}$ kantved ha kreiz an XII$^{vet}$ kantved.
Ur yezh gant troadoù e oa an hensaozneg ha kalzik a frankiz a oa evit urzh ar gerioù er frazennoù. Kar-nes e oa d'ar yezhoù germanek all en amzer-hont, dreist-holl d'an henfrizeg, rak ne oa ket bet levezonet gant ar galleg c'hoazh. Dindan levezon ar yezh-se, goude aloubadeg Bro-Saoz gant Normaned Gwilherm an Alouber, e cheñchas kalz yezh ar vro ha dont da vezañ ar c'hrennsaozneg, ur yezh gant nebeutoc'h a sked eget an hensaozneg.
Skrivet e veze an hensaozneg, en deroù, gant an doare futhorc (pe fuþorc), ur stumm emdroet eus an doare futhark implijet er yezhoù germanek all. Kemeret e voe lec'h ar futhorc gant al lizherenneg latin, war-bouez un nebeud arouezennoù dibar hag a voe miret, evel þ, ƿ, æ pe œ.

## An hensaozneg er sevenadur a-vremañ

Ar yezhoniour ha skrivagner J. R. R. Tolkien, a labouras stank war an hensaozneg hag er c'helennas e Skol-veur Oxford. Implijout a ra anezhañ da sevel un hollved harozel ha faltaziek anvet Middle-Earth (Douar-ar-C'hreiz) e lec'h ma vev ur bobl marc'hegerien anvet Rohirrim hag a gomz ur yezh peuzheñvel ouzh an hensaozneg.
Ar skrivagner Paul Kingsnorth en deus skrivet un danevell anvet The Wake oc'h implij ur yezh savet gantañ e-unan, diazezet war ar saozneg mes gant ur geriaoueg ha troioù-lavar tennet eus an hensaozneg.

## Notennoù

* ↑ Istor ar Yezhoù Keltiek, Arzel Even, levrenn II, p. 219
* ↑ Istor ar Yezhoù Keltiek, levrenn I, p. 67

## Liammoù diavaez

* Introduction to Old English (en)
* Omniglot (en)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lambaol-Blouarzhel

Lambaol-Blouarzhel :
| Ar maerdi. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Lampaul-Plouarzel |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Lokournan |
| Kod kumun | 29098 |
| Kod post | 29810 |
| Maer Amzer gefridi | Michel Jourden 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Bro an Hirwazh |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 148 ann. (2020) |
| Stankter | 532 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 26′ 59″ Norzh 4° 45′ 55″ Kornôg / 48.449722, -4.765278 |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 58 m |
| Gorread | 4,04 km² |
| Lambaol-Blouarzhel ||
| kemmañ |
Lambaol-Blouarzhel a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Lokournan, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Dekred eus ar 26 a viz Du 1790 war al le ret: e penn-kentañ 1791 e voe nac'het al le ouzh ar Roue, ar vro hag al lezennoù gant ar person Mathieu Toullec.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 37 gwaz eus ar gumun,eleze 3,32% eus he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas 22 zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Un nijerez Me 109 E-7 (marilhet WNr 7693 ) « 4 ruz » eus an aerlu alaman (Luftwaffe) a gouezhas er gumun d'ar 24 a viz Gouhere 1941, mervel ar reas an nijour, douaret eo e Plouzeniel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Lazhet e voe ur milour

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Paol-Aorelian.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn .

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Melestradur

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Gwengolo 2017 | → bremañ | Michel Jourden | | |
| 2001 | 2017 | Didier Le Gac | PS | Kuzulier kanton |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
* (br) Lambaol-Blouarzhel war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Kristof Jezegoù, Hor Bro e-pad ar Revolusion, Ti-moullañ Ar Bobl, Karaez, 1915, pajenn 42
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Pertes Luftwaffe Finistère
* ↑ Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb