OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Sifern

Sifern pe Friad (e medisinerezh: Sifern foran) a vez graet eus ur c'hleñved stank, dre-vras izel, hag a dap korzennoù analiñ uhel Mab-den ( gourlañchenn, fri) gant ur viruz.
Dreist-holl e vezo ar re viruz Picornaviridae (ar re Rhinoviruz en o touez), ar re Adenoviridae hag ar re Coronaviruz hag a vezo mammenn d'ar sifern.
Arouezioù ar c'hleñved sifern: poanioù penn, terzhienn, fri o tourañ, skuizhder betek koll naon.
Bilimadur ar reizhiad analiñ liesañ d'ar vugale yaouank flamm ez eo.

## Orin ar ger

Er yezh Latin gozh: rheuma o talvezout red mor, awenet gant ar ger rheuma e Gresianeg o talvezout dour o redek. Deuet eo ar ger etrezek bed ar medisininerezh, da zigentañ gant ur ster ledanoc'h o welet drezhañ an holl kolloù dour korf.

## Orin ar c'hleñved

Bilimadur korzennoù analiñ izel o grevusted a vez dre ur Rhinoviruz peurliesañ (40%). Ar re all o vezañ dre viruzoù Adenoviridae, pe Coronaviruz.

## Grevusted

Dre vras e vezo izel grevusted ar c'hleñved sifern met evit an dud gwan (Bugale, tud war an oad, butunerien) pe ar re en arvar (tud gwan o korzennoù analiñ)e c'hell mont etrezek ur stad fall. Ouzhpenn d'ar bilimadur o tegas ar sifern e c'hell genel bilimadurioù all ha dre-se e vezo risklus evit buhez ar re klañv.

## Levrlennadur

* Ronald Eccles, Olaf Weber (2009). Common cold, embannadur Basel: Birkhäuser. ISBN 978-3-7643-9894-1 (en)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20150603061119/http://www.futura-sciences.com/magazines/sante/infos/actu/d/maladie-virus-rhume-aime-notre-nez-il-bien-froid-56684/
# Sifaka kabellek

Sifaka kabellek :
| Ur sifaka kabellek. En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus coronatus Milne-Edwards, 1871 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar sifaka kabellek a zo ur primat, Propithecus coronatus an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Brosezat eo al loen e gwalarn Madagaskar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Trelogan

Trelogan zo ur gêriadenn vihan e biz Kembre, e Sir y Fflint. E kumuniezh Llanasa emañ, hanter-hent etre Trelawnyd er c'hornôg ha Mostyn er reter. En hanternoz emañ kêriadenn Llanasa.
Ur skol kentañ derez zo hag un davarn. Betek 2005 e oa un ti-post ivez met serret eo bet.
# Tremaeg

Tremaeg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallaouek | Tréméhoec |
| Anv gallek (ofisiel) | Trémeheuc |
| Bro istorel | Bro-Zol |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Sant-Maloù |
| Kanton | Komborn |
| Kod kumun | 35342 |
| Kod post | 35270 |
| Maer Amzer gefridi | Pierre Sorais 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | KK Breizh ar Romantelourien |
| Bro velestradurel | Bro Sant-Maloù |
| Lec'hienn Web | www.tremeheuc.a3w.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 346 ann. (2020) |
| Stankter | 57 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 25′ 35″ Norzh 1° 42′ 07″ Kornôg / 48.4263888889, -1.70194444444 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 90 m bihanañ 60 m — brasañ 127 m |
| Gorread | 6,05 km² |
| Tremaeg ||
| kemmañ |
Tremaeg (Trémeheuc e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e kanton Komborn e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* 15 gwaz a gollas o buhez abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, d.l.e. 3,51% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel.
* Dieubet e voe Tremaeg d'an 2 a viz Eost 1944 gant "Combat Command A" ar 6th Armored Division eus lu SUA goude un tammig emgann ouzh ar soudarded alaman.

#### Trevadennoù

* Brezel Indez-Sina: ur marichal a lojeiz a varvas d’an 1 a viz Meurzh 1948 etre Saigon ha Dalat.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Sant Varzhin, XVII$^{vet}$-XIX$^{vet}$ kantvedoù.
* Monumant ar re varv.

## Emdroadurarboblañs

Niveraannezidi

## Liammoù diavaez

Patrom:Comonscat
* (br) Tremaeg war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Eric Rondel, Les Américains en Bretagne, p.140, Éditions Astoure, 2008
* ↑ (fr)Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Tremaen

Tremaen :
| Anv gallaouek | Tramaen |
| Anv gallek (ofisiel) | Tramain |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Dinan |
| Kanton | Lanyugon (betek 2015) Plened (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22341 |
| Kod post | 22640 |
| Maer Amzer gefridi | Benoit Després 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Lambal Douar ha Mor |
| Bro velestradurel | Bro Dinan |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 695 ann. (2020) |
| Stankter | 75 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 24′ 06″ Norzh 2° 24′ 03″ Kornôg / 48.4016666667, -2.40083333333 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 110 m bihanañ 37 m — brasañ 134 m |
| Gorread | 9,25 km² |
| Tremaen ||
| kemmañ |
Tremaen a zo ur gumun e kanton Plened e departamant Aodoù-an-Arvor, e norzh Breizh.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 47 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 7,53 % ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* D'ar 7 a viz Du 1943 e kouezhas ur c'harr-nij Focke-Wulf Fw 190A-5 eus an aerlu alaman e Tremaen; mervel a reas e nijour, douaret e voe e Marigny, departamant Manche (Bro-C'hall).
* Mervel a reas seizh den eus ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Ar groaz.
* Iliz katolik Intron-Varia ha Sant Stevan gant ur groaz e-tal dezhi.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Tremaen war lec'hienn Geobreizh
* (fr) Glad kumun Tremaen

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr)Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Pertes Luftwaffe
# Tremain

Tremain zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Ceredigion.
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Trem das Onze

Trem das Onze ("Tren Unnek Eur") zo ur ganaouenn bortugalek hag ur samba brazilian gant Adoniran Barbosa. Brudet eo bet gant al laz Demônios da Garoa. Loreet e voe an ton e Carnaval Rio de Janeiro e 1964 gant ar priz Prêmio de Músicas Carnavalescas do IV Centenário do Rio de Janeiro, goude bout dibabet e São Paulo en ur genstrivadeg aozet gant ar chadenn skinwel Rede Globo, ha bet lakaet e-touez an 10 gwellañ kanaouenn-bobl a viskoazh.
Da bemzekvet gwellañ hepken gant ar gelaouenn Rolling Stone Brazil avat.

## Ar ganaouenn

Kaoz zo eus ur paotr eus karter Jaçanã, en hanternoz kêr vras São Paulo (20 milion a dud), ha ne c'hall ket chom e kreiz kêr gant e zousig ken abalamour ma rank kemer tren unnek eur da zistreiñ d'ar gêr, rak emañ e vamm ouzh e c'hortoz ha hi ne gousko ket keit ma ne vo ket distro he mab.

## Kanerien

* Demônios da Garoa - 1964
* Adoniran Barbosa - 1974
* Caetano Veloso, Maria Gadú - 2010
* Zeca Pagodinho - 2013

## Komzoù

* Ar son, da lenn ha da selaou kanet gant ar strollad Demônios da Garoa.

## Notennoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20160304111222/http://rollingstone.uol.com.br/listas/100-maiores-musicas-brasileiras/trem-das-onze/

## Pennadoù kar

* Samba Italiano
# Tremadog

Tremadog zo ur gêriadenn e kontelezh Gwynedd, en hanternoz Kembre, e-kichen Porthmadog. Eno e voe ganet Thomas Edward Lawrence d'ar 16 a viz Eost 1888.
# Tremaouezan

Tremaouezan :
| An iliz katolik. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Trémaouézan |
| Bro istorel | Bro-Leon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Arondisamant | Brest |
| Kanton | Landerne |
| Kod kumun | 29295 |
| Kod post | 29800 |
| Maer Amzer gefridi | Hervé Liegeois 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | KK Bro Landerne-Daoulaz |
| Bro velestradurel | Bro Brest |
| Lec'hienn Web | Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 511 ann. (2020) |
| Stankter | 62 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 30′ Norzh 4° 15′ Kornôg / 48.5, -4.25 |
| Uhelderioù | bihanañ 77 m — brasañ 102 m |
| Gorread | 8,30 km² |
| Tremaouezan ||
| kemmañ |
Tremaouezan a zo ur gumun eus Bro-Leon e kanton Landerne, e departamant Penn-ar-Bed, e gwalarn Breizh.

## Brezhoneg
### Ar Brezoneg er Skol

* 1934-1936: ar c'huzul-kêr a savas a-du gant ar mennad skignet gant al luskad Ar Brezoneg er Skol (ABES) evit kelennadurezh ar brezhoneg er skol.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas naontek gwaz ag ar gumun, eleze 3,64% ag he foblañs e 1911, abalamour d'ar brezel.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas seizh den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz katolik.
* Iliz katolik Intron-Varia.
* Monumant ar re varv.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br) Tremaouezan war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Marsel Guieysse, La langue bretonne : ce qu'elle fut, ce qu'elle est, ce qui se fait pour elle et contre elle, pajenn 265, Kemper, Nouvelles Éditions Bretonnes, 1936
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
* ↑ Memorial Genweb
# Rulosteg-Moussier

Rulosteg-Moussier :
| Ur rulosteg-Moussier. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Phoenicurus |
| Anv skiantel ||
| Phoenicurus moussieri (Olphe-Galliard, 1852) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar rulosteg-Moussier (liester : rulosteged-Moussier) a zo ur spesad golvaneged, Phoenicurus moussieri an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Erythacus Moussieri da gentañ-penn (e 1852) gant an evnoniour gall Léon Olphe-Galliard (1825-1893) : dougen a ra anv ar mezeg (hag eñ naturour amatour ivez) gall Jean Moussier (1795-1850).

## Doareoù pennañ

* Vioù Phoenicurus moussieri
* Cuculus canorus bangsi ha Phoenicurus moussieri

## Annez

Emañ brosezat ar spesad en uhelgompezennoù digenvez kreisteiz Maroko, hanternoz Aljeria ha hanternoz Tunizia.

## Liammoù diavaez

* Phoenicurus moussieri war al lec'hienn BirdLife International.
* Phoenicurus moussieri war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ Bo Beolens,Michael Watkins & Michael Grayson, The Eponym Dictionary of Birds, Bloomsbury Publishing, 2014.
* ↑ Phoenicurus moussieri war al lec'hienn Avibase.
# Ruiselede

Ruiselede (flandrezeg kornôgel :Ruuslee) zo ur gumun e Flandrez Belgia e proviñs Kornôg-Flandrez.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ruisscheure

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek | Ruisscheure |
| Anv ofisiel | Renescure |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Houtland |
| Kanton | Hazebroek-Norzh |
| Kod INSEE | 59497 |
| Kod post | 59173 |
| Maer | Jacques Hermant |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 18,93 km² |
| Led | 50° 43' 38" Norzh |
| Hed | 02° 22' 10" Reter |
| Uhelder kreiz | 30 m |
| Uhelder bihanañ | 17 m |
| Uhelder brasañ | 74 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 031 (2007) |
| Stankter | 107 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ruisscheure en izelvroeg (anv ofisiel e galleg:Renescure) a zo ur gumun eus ar Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh , e Hanternoz Bro-C'hall.
* An ti-kêr

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-Bed: bombezet e voe ar gumun gant an USAAF (Aerlu SUA) d'ar 16 a viz Even) 1944, abalamour d'al lec'h-berniañ fuc'helloù V1 a oa bet savet eno d'an Alamaned; echuet e oa bet e miz Du 1943 Savet e oa bet un diazlec'h bannañ fuc'helloù V1 ivez e kêriadenn Nieppe.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Assomption Notre-Dame, adsavet e 1929
* Iliz katolik Assomption Notre-Dame
* Iliz katolik Coeur sacré de Jésus.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave ha notennoù

* ↑ Jack McKillop, "Combat Chronology of the USAAF"
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Rulosteg

Rulosteged :
| Ur rulosteg bailh ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Phoenicurus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar rulosteged zo evned eus ar genad Phoenicurus.

## Spesadoù

E-touez ar spesadoù rulosteged emañ :
* ar rulosteg du (Phoenicurus ochruros)
* ar rulosteg bailh (Phoenicurus phoenicurus)
* ar rulosteg-Güldenstädt (Phoenicurus erythrogastrus)
* ar rulosteg-Moussier (Phoenicurus moussieri)
# Ruisseauville

Kumunioù Frañs :
| Anv | Ruisseauville |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Fruges et environs |
| Kanton | Fruges |
| Kod INSEE | 62726 |
| Kod post | 62310 |
| Maer | Serge Pouthé |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,89 km² |
| Led | 50° 28' 51" Norzh |
| Hed | 02° 07' 30" Reter |
| Uhelder kreiz | 139 m |
| Uhelder bihanañ | 122 m |
| Uhelder brasañ | 142 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 145 (2006) |
| Stankter | 37 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Ruisseauville a zo ur gumun eus departamant ar Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ Kantved

* Eil Brezel-bed:
** bombezet e voe ar gumun d'an 3 a viz C'hwevrer 1944 gant ar 387th Bomb Group eus Aerlu SUA, abalamour d'an diazlec'h fuc'helloù V1 a oa bet savet eno d'an Alamaned;
** dieubet e voe ar gumun gant ar 1añ Rann Hobregonet Polonat e miz Gwengolo 1944.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Nicaise, XVI$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Dave ha notennoù

* ↑ B-26 Marauder list
# Rule Britannia

Rule, Britannia! ("Ren, Breizh-Veur !") zo ur varzhoneg skrivet gant James Thomson ha lakaet war un ton savet gant Thomas Arne e 1740. Ur c'han brogarour breizhveurat eo. Lakaet e vez Rule, Britannia! da gan brodel ar Rouantelezh Unanet a-wezhioù.
| 1 When Britain first, at Heaven's command Arose from out the azure main; This was the charter of the land, And guardian angels sung this strain: "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." 4 Thee haughty tyrants ne'er shall tame: All their attempts to bend thee down, Will but arouse thy generous flame; But work their woe, and thy renown. "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." | 2 The nations, not so blest as thee, Must, in their turns, to tyrants fall; While thou shalt flourish great and free, The dread and envy of them all. "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." 5 To thee belongs the rural reign; Thy cities shall with commerce shine: All thine shall be the subject main, And every shore it circles thine. "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." | 3 Still more majestic shalt thou rise, More dreadful, from each foreign stroke; As the loud blast that tears the skies, Serves but to root thy native oak. "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." 6 The Muses, still with freedom found, Shall to thy happy coast repair; Blest Isle! With matchless beauty crown'd, And manly hearts to guard the fair. "Rule, Britannia! rule the waves: "Britons never will be slaves." |

## Limmoù diavaez

* Sonet gant ar piano
* Sonet gant ul laz-seniñ
* BBC Symphony Orchestra, Bryn Terfel (pevar foz, an trede zo kanet e kembraeg)
* Gant Beethoven Haus Bonn, Variationen über das englische Volkslied "Rule Britannia" für Klavier (D-Dur) WoO 79
# Rully (Calvados)

Rully :
| An iliz. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Vire |
| Kanton | Condé-sur-Noireau |
| Kod kumun | 14549 |
| Kod post | 14410 |
| Maer Amzer gefridi | Caroline Chanu 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du canton de Vassy |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | ann. (2020) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 152 m — brasañ 242 m |
| Gorread | 9,97 km² |
| kemmañ |
Rully a oa ur gêriadenn hag ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.
Bodet e oa gant 13 kumun all d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Valdallière.

## Gerdarzh

Rully, Reully e 1419 a seblant bout savet diwar an anv-den romanek Rullius hag an dibenn acum-acus.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Fuzuilhet e voe ar person didou, J. Vallée e anv, dirak an iliz gant an dispac'hourion d'ar 4 a viz Gwenholon 1795

### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, Emgann Normandi, 1944: mervel a reas ul leviour eus 414 Squadron ar Royal Canadian Air Force d'an 18 a viz Even pa gouezhas e nijerez Mustang P 51; douaret e voe gant an Alamaned en o bered e Rully ha beziet en-dro e Bretteville-sur-Laize.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Varzhin, XVIII$^{vet}$ kantved; merket eo 1782 ouzh ar porched, outañ un izel-vos o tiskouez Sant Varzhin o lodenniñ e vantell.
* Maner La Sonnardière (dismantroù).
* Chapel Notre-Dame de Consolation, e koun re varv ar Brezel-bed kentañ, gant daou vez soudard enni ha plakennoù ar re varv eus ar c'horn-bro.

### Eil brezel-bed

* Peulvanig al Letanant James A. Mackelvie, RCAF, er vered.

## Armerzh

* Ur rod-avel e Rully

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 2014 | 2015 | Caroline Chanu | | |
| 1996 | 2014 | Lucien Quillard | digostezenn | Labourer-douar war e leve |
| ? | 1996 | Escaffre | | |
| 1944 | 1953 | Armand Chanu | | |
| Penn-kentañ an XIX$^{vet}$ kantved | 1820? | Guillaume Boivin de la Martinière | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Tud

* Guillaume Boivin de la Martinière (1745-1820 e Rully), milour ha jeneral gall, bet maer ar gumun.

## Notennoù ha dave

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Albert Dauzat ha Charles Rostaing, Dictionnaire étymologique des noms de lieux en France, Embannadurioù Larousse, Pariz, Bro-C'hall, 1963
* ↑ René Lepelley, Dictionnaire étymologique des noms de communes de Normandie, Embannadurioù Charles Corlet, Condé-sur-Noireau, Bro-C'hall, 1996, ISBN 2-95480-455-4, pajenn 213
* ↑ Histoire de Rully
* 1 2 Histoire de Rully
* ↑ Clochers de France
* ↑ Arcisse de Caumont, Statistique monumentale du Calvados, Arrondissements de Vire et de Bayeux, Embannadurioù Hardel, Caen, 1857, Levrenn 3, pajenn 79
* ↑ Clochers de France
* ↑ EBSSA
# Rulosteg-Güldenstädt

Rulosteg-Güldenstädt :
| Ur rulosteg-Güldenstädt. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Muscicapidae |
| Genad : | Phoenicurus |
| Anv skiantel ||
| Phoenicurus erythrogastrus (Güldenstädt, 1775) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar rulosteg-Güldenstädt (liester : rulosteged-Güldenstädt) a zo ur spesad golvaneged, Phoenicurus erythrogastrus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Motacilla erythrogastra da gentañ-penn (e 1775) gant an naturour alaman-balt Johann Anton Güldenstädt (1745-1781).

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh ha divellkeineged a bep seurt.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Phoenicurus erythrogastrus erythrogastrus, eus menezioù Kaokaz d'an takad eus Iran er c'hreisteiz da vMor Kaspia,
* Phoenicurus erythrogastrus grandis, eus Azia ar C'hreiz da c'hevred Tibet, kreisteiz Sina, Pakistan ha hanternoz India.

## Liammoù diavaez

* Phoenicurus erythrogastrus war al lec'hienn BirdLife International.
* Phoenicurus erythrogastrus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Studiet gant TermOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Phoenicurus erythrogastrus war al lec'hienn Avibase
# Tornadizos de Ávila

Tornadizos de Ávila zo ur gumun e Spagn, e proviñs Ávila, e Kastilha ha León.
# Torllwyn

Torllwyn zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llanbadrig, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 231.9 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Tormellas

Tormellas zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ávila, en Kastilha ha León.
# Torlino Vimercati

Torlino Vimercati a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.