OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Jan Mertens Yaouank

Jan Mertens Yaouank a oa ul livour izelvroat. Ganet ha marvet (e-tro 1527) e voe en Antwerpen. Mab a c'hizeller Jan Mertens Gozh e oa. Soñjal a reer e oa e familh a orin eus Tournai. Mertens a zeskas ar vicher gant al livour Jan Gossart e 1505, ha lakaet e voe da vestr kouch Antwerpen e 1509. Tad-kaer (ha marteze kelenner) Pieter Coecke van Aelst e voe. Van Aelst a zimezas gant Anna (merc'h Mertens) a-raok 1526. Implijet eo bet oberennoù van Aelst da ziazez evit kadarnaat e vije bet Mertens Mestr 1518. Eil merc'h Mertens a zimeas gant Jan van Amstel, ha goude-se gant Gillis van Coninxloo.

## Daveoù

* Bénézit, Emmanuel, ed. Dictionnaire critique et documentaire des Peintres, Sculpteurs, Dessinateurs et Graveurs. Originally published 1911-1923. Paris: Librairie Gründ, 1976
* Engelen, Cor, Jan Mertens and M. Marx. Zoutleeuw: Jan Mertens en de laatgotiek: Confrontatie met Jan Borreman: Essay tot inzicht en overzicht van de laatgotiek. Leuven; Kessel-Lo: Van der Poorten, 1993
* Thieme, Ulrich and Felix Becker, editors. Allgemeines Lexikon der bildenden Künstler von der Antike bis zur Gegenwart. Reprint of 1907 edition. 37 vols. Leipzig: Veb E.A. Seemann Verlag, 1980-1986
# Jan Rooze

Jan Rooze a zo bet ganet e 1947.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat eo.
Mestr FIDE eo.
Ezel eo eus "Chess Club Deurne".
C'hoari a reas e skipailh broadel Belgia en Olimpiadoù Echedoù e 1968 ouzh an tablez 3 (7,5/15) hag e 1976 ouzh an tablez 1 (6/11).
Kampion Belgia en Oostende e 1967 (8/11).
2 298 edo e renk Elo d'ar 1añ a viz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg)
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg)
* E c'hoari e Chesscom (e saozneg)
# Jan Sanders van Hemessen

Jan Sanders van Hemessen (war-dro 1500– war-dro 1566) a oa ul livour eus Belgia en amzer an Azginivelezh. Ganet e oa en Hemessen pe Hemishem. Studiañ a eure en Italia, hag e 1524 e teuas da Antwerpen da chom.
Paotr mannerismo Antwerpen e oa, ha skeudenniñ a rae gwalldechoù an dud, brasoni ha gwarizi.
Evel e verc'h Catarina van Hemessen, e reas ivez kalzig a boltredoù.

## Taolennoù

* Maouez o pouezañ aour
* Ar mab foran
* Ar mab foran
* Ar mab foran
* Ar mab foran
* Ar mab foran
* Ar mab foran
# Jan Smeets

Jan Smeets a zo bet ganet d'ar 5 a viz Ebrel 1985 e Leiden (Izelvroioù).
Mestrc'hoarier echedoù izelvroat eo.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
2578 eo e renk Elo.
Kampion an echedoù eus an Izelvroioù 2008 eo.

## Liammoù diavaez

* (en) E fichenn FIDE
* (en) E c'hoari e Chess Games
* (nl) Titour
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jan Swammerdam

Jan Swammerdam (12 C'hwevrer 1637 en Amsterdam – 17 C'hwevrer 1680 en Amsterdam) a oa un naturour, mezeg, bevoniour hag amprevanoniour eus Proviñsoù-Unanet an Izelvroioù, hag a voe unan eus an dud kentañ oc'h implijout ar mikroskop evit studiadennoù bevoniezh.
Apotiker e oa e dad ha dastum a rae kement tra a veze degaset d'an Izelvroioù gant al listri deuet eus Indez. Evel-se e krogas ar paotrig da vezañ sot gant an amprevaned. Adalek 1661 e voe studier e skol-veur Leiden, asambles gant Frederik Ruysch, Reinier de Graaf ha Niels Stensen, ha gant Franciscus Sylvius da gelenner.
Tremen a reas ur bloavezh e Bro-C'hall, e Saumur hag e Pariz hag eno e reas anaoudegezh gant Melchisédech Thévenot. Ur wech distro da Holland e kenlabouras gant skiantourien all evel Gerardus Leonardus Blasius ha Johannes de Raey.
Gant ur mikroskop (savet moarvat gant e vignon optikour Johan Hudde) e studias hag e tiskrivas treuzfurmadurioù an amprevaned ha diskouez evel-se e oa ar vioù, al larvennoù, ar poupennoù... prantadoù disheñvel e buhez an amprevaned. E 1658 e voe an hini kentañ o tiskrivañ ar c'helloùigoù ruz. Bez' e voe unan eus ar re gentañ oc'h implijout ar mikroskop evit diskejañ korfoù loened, ha dalc'het e voe d'ober gant e deknikoù e-pad meur a gantved.
Hag eñ mezeg, Swammerdam ne reas ket ar vicher-se ha bevañ a reas diwar al leveoù lezet gantañ war-lerc'h e dad.
Troet-kenañ e oa Swammerdam gant ar relijion gristen. Evitañ e talveze studiañ al loened da ziskouez meurded Doue. E dibenn e vuhez, dindan levezon ar C'hallez Antoinette Bourignon, moarvat, e klaskas deviñ e skridoù, pa gave dezhañ ne dalvezent ket da c'hloar Doue. Mervel a reas e-unan, paour ha klañv, e 1680. Lod eus e studiadennoù a chomas war e lerc'h memes tra ha kendalc'het e voe e labour gant Antoni van Leeuwenhoek.
# Jan Theuninck

Jan Theuninck zo ul livour hag ur barzh belgiat bet ganet d'an 7 a viz Mezheven 1954 e Zonnebeke.
Izelvroeger eo, hogen e galleg e skriv, hag e saozneg a-wechoù.

## Barzhoneg

Mauthausen 186 A vaen da vaen e rejomp ur bazenn Pazenn-ha-pazenn ez ejomp d'an neñv.

## Liammoù diavaez

* (fr) (nl) (en) Ar varzhoneg Shoa
* (fr) (nl) (en) An daolen Holocaust hag ar varzhoneg Stalag Zehn B
* (en) Barzhonegoù a-zivout ar brezelioù-bed
* (en) Taolennoù J. Theuninck e Saatchi Art
# Jan Moeyersons

Jan Moeyersons a zo ur mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Belgia ha Kampion Kevre Echedoù Belgia e 1974 e Hasselt (7,5/9) eo bet.
# Jan Palach

Jan Palach (11 Eost 1948 – 19 Genver 1969) a oa ur studier tchek hag en em zistrujas dre an tan e Prag e miz Genver 1969 evit sevel a-enep aloubadeg Tchekoslovakia gant armeoù URSS ha broioù all Emglev Varsovia da-heul Nevez-amzer Prag. C'hwezhañ a reas an tan ennañ e-unan d'ar 16 a viz C'hwevrer war ur blasenn e kreiz kêr ha mervel a reas tri devezh goude, d'an 19 a viz Genver.
Treiñ a reas obidoù Palach en ur vanifestadeg vras a-enep an alouberien rusian. Miz war-lerc'h (d'ar 25 a viz C'hwevrer) en em zistrujas ur studier all, Jan Zajíc, er memes doare hag er memes lec'h. E miz Ebrel er bloavezh-se ivez en em lazhas un den all, Evžen Plocek, e Jihlava.
Douaret e voe Jan Palach e bered Olšany e Prag. Dre ma teue ur bern tud da lakaat bleunioù war e vez, e voe tennet e gorf dioutañ e-pad an noz gant ar polis kuzh (Státní Bezpečnost, "Surentez ar Stad"), e miz Here 1973 ; devet e voe e gorf ha kaset e ludu d'e vamm, e Všetaty. D'ar 25 a viz Here 1990 e voe ul lid bras da zigas ludu Jan Palach d'e vez kentañ, e Prag.
# Gwrizienn (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen gwrizienn (saoz: root) evit komz eus elfenn bennañ ur ger. N'hall ket ur wrizienn bezañ isrannet e tammoù bihanoc'h hag enni e kaver an darn vrasañ eus an danvez semantikel, da skouer :
    "ti"
    "den"
    "kador"
E hogozik holl yezhoù ar bed ez eus e pep ger goullo (saoz. funtion word) d'an nebeutañ ur wrizienn ha pe c'hoazh ur wrizienn da vorfem nemeti hepmuiken zoken.
Talvezout a ra ar wrizienn da benn ur ger kevrennek.
A-wezhoù e vez implijet an termen "gwrizienn" en un doare ledanoc'h evit komz ivez eus kelfoù (saoz. stem) ar gerioù, da lâret eo stumm diazez ur ger bennak hep al lostgerioù kevreadurezhel (deveradurezh, d.s. displegadur ur verb pe troadoù un anv) met gant an holl kengerioù semantikel, da skouer :
    Gwrizienn unanvorfemek: Gwrizienn rik
       adwelomp
    Gwrizienn liesvorfemek: Kelf
       adwelomp
Ur wrizienn c'hell bezañ koulz ur morfem stag hag ur morfem distag, da skouer :
    Gwrizienn: morfem stag
       "kon", d.s "dourgon"
       (el lec'hioù ma ne vez ket implijet ar ger-se evel liester boas ar ger "ki")
    Gwrizienn: morfem distag
       "penn", d.s. "di'bennañ
Kealoù difestis eo ar gwrizienn ha ne rankont ket klotaat dre ret gant gerioù implijet er yezh a-hendall.
A-bouez-tre eo ar gwriziennoù evel elfenn-frammañ diazez yezhoù zo evel ar yezhoù semitek ma vez savet ar gerioù diwar gwriziennoù teirc'hensonennel peurliesañ, da skouer en hebraeg:
    Gwrizienn teirc'hensonennel: G-D-L
       Keal semantikel: "bras"
          gadol (anv-gwan "bras", gourel)
          gdola (anv-gwan "bras", benel)
          gadal (verb, "kreskiñ a reas")"
          higdil (verb, "brasaat a reas(-eñ)")
          magdelet ("kreskwerenn")
          godel (anv, "ment; brasder")

## Gwelit ivez

* Kenger
* Enger
* Morfologiezh
* Kelf (yezhoniezh)
* Lemma (yezhoniezh)
# Gwrizienn bederc'hensonennel

Implijet e vez an termen gwrizienn bederc'hensonennel war dachenn yezhadur an arabeg hag yezhoù semitek evit komz eus gwriziennoù diazez enne peder c'hensonenn kentoc'h evit ar gwriziennoù teirc'hensonennel implijet an aliesañ gant ar yezhoù-se.
Da skouer:
Diwar ar gwrizienn bederc'hensonennel t-r-g-m / t-r-j-m e tiorroer ar stummoù verbel תרגם tirgem en hebraeg ha ترجم tarjama en arabeg; "treiñ a reas".
A-wezhoù ec'h e e gwirionez ur gwrizienn bedergensonennek div wrizienn divsilabennek div wezh renk-ouzh-renk, da skouer en hebraeg דגדג digdeg "he hilligañ a reas" hag en arabaeg زلزال zalzāl "krenndouar".
Dre vras n'haller ket sevel an holl stummoù verbel deveret diwar gwriziennoù pederc'hensonennel, da skouer en arabeg n'haller sevel diar gwriziennoù pederc'hensonennel stummoù deveret heñvel ouzh kelfoù II ha V ar gwriziennoù teirc'hensonennel (d.s. faʿʿala -> yufaʿʿilu ha tafaʿʿala -> yatafaʿʿalu, s.o. yezhadur an arabeg).
Daosut ha ma veze kavet a-wezhoùigoù er yezhoù semitek anvioù enne muioc'h evit peder c'hensonenn diazez, dreist-holl amprestoù digant yezhoù all ne vez implijet morese gant ar yezhoù semitek verboù enne ouzhpenn peder c'hensonenn.
En hebraeg a-vremañ (evrit) komzet e Stad Israel, neoazh, e c'hell ur silabenn kregiñ gant ul lieskensonennad ennañ div gensonenn renk-ouzh-renk, ha diwar-se eo savet gwriziennoù nevez enne pemp kensonenn, da skouer טלגרף tilgref "kas a reas un telegraf". E gwrionez, avat, en degouezh-mañ e talvez amañ ar wrizienn teirc'hensonennel -lgr- da unanenn amrannus na ne heul ket seurt damwriziennoù pempkensonennel patromoù resis disheñvel diouzh patromoù morfologel ar gwriziennoù teirc'hensonennl a dalvez da diazez dezhe.

## Gwelit ivez:

* Gwrizienn deirc'hensonennel
# Gwrizienn deirc'hensonennel

Implijet e vez an termen gwrizienn deirc'hensonennel (arabeg: جذر ثلاثي, ǧaḏr ṯalāṯī) war dachenn yezhadur an arabeg hag yezhoù semitek hag ivez ur re yezhoù afrez-aziatek evit komz eus gwriziennoù diazez enne teir c'hensonenn.
Teirc'hensonennel eo ar gwirziennoù implijet an aliesañ gant ar yezhoù-mañ daosut ha ma vez kavet stank pe stankoc'h gwriziennoù pederc'hensonennel ha gwriziennoù digensonennel.
Talvezout a ra ar gwiziennoù difetis evit sevel gerioù fetis o ster hag/pe o rumm yezhadurel dre ouzhpennañ kengerioù (engerioù, lostgerioù, rakgerioù...) hervez patromoù resis.
Da skouer, diwar ar wrizienn deirc'hensonennel K-T-B a denn d'ar skritur ha d'ar skrivañ dre vars e c'heller deverañ ar stummoù-mañ da heul en arabeg hag en hebraeg:
| Diverradur semitolourel | Anv hebraek | Anv arabek | Rummad morfologel | Stumm hebraek | Stummarabek | Ster |
| kelf verbel G | Qal | fa‘ala فَعَلَ (Kelf I) | 3de gour gourel unander strizh | katabh כתב | kataba كتب | "skrivas" |
| kelf verbel G | Qal | fa‘ala فَعَلَ (Kelf I) | 1añ gour liester strizh | katabhnu כתבנו | katabnā كتبنا | "skrivjomp" |
| kelf verbel G | Qal | fa‘ala فَعَلَ (Kelf I) | 3de gour gourel unander amstrizh | yikhtobh יכתוב | yaktubu يكتب | "skriv; skrivo" |
| kelf verbel G | Qal | fa‘ala فَعَلَ (Kelf I) | 1añ gour liester amstrizh | nikhtobh נכתוב | naktubu نكتب | "skrivomp; skrivimp" |
| kelf verbel G | Qal | fa‘ala فَعَلَ (Kelf I) | gourel unander rannig tu-ober | kotebh כותב | kātib كاتب | "skrivour" |
| kelf verbel Š | Hiph‘il | af‘ala أَفْعَلَ (Kelf IV) | 3de gour gourel unander strizh | hikhtibh הכתיב | ’aktaba أكتب | "diktañ a reas" |
| kelf verbel Š | Hiph‘il | af‘ala أَفْعَلَ (Kelf IV) | 3de gour gourel unander amstrizh | yakhtibh יכתיב | yuktibu يكتب | "diktañ a ra; a raio" |
| kelf verbel Št(D) | Hitpa‘‘el | istaf‘ala أسْتَفْعَلَ (Kelf X) | 3de gour gourel unander strizh | hitkattebh התכתב | istaktaba استكتب | "he corresponded" (Hebrew), "he asked (someone) to write (something), had a copy made" (Arabic) |
| kelf verbel Št(D) | Hitpa‘‘el | istaf‘ala أسْتَفْعَلَ (Kelf X) | 3de gour gourel unander amstrizh | yitkattebh יתכתב | yastaktibu يستكتب | (strumm amstrizh ar skouer gent) |
| Noun with m- prefix and original short vowels: | Noun with m- prefix and original short vowels: | maf‘al مَفْعَل | singular | mikhtabh מכתב | maktab مكتب | "letter" (Hebrew), "office" (Arabic) |

## Termenadur

En hebraeg ec'h implijer an termen binyan (בנין, liester בינינים binyanim) evit komz eus ur c'helf verbel pe eus patrom hollek deveradur ar verboù hag implijet e vez an termen mishqal (pe mishkal) evit komz eus patrom deveradur ar verboù. Implijet e vez an termenoù hebraek-mañ a-wezhoù pa gomzer diwar-benn yezhadur an hebraeg.
En e reer وزن wazn, (liester أوزان, ’awzān; 'patrom; furm') eus ar patrom ha جذر ǧaḏr (liester جذور, ǧuḏūr; 'gwrizienn') evit komz eus ar gwriziennoù ha diwar an termenoù arabek-se an hini eo ma oa bet diorroet an termenoù "patrom" ha "gwrizienn" implijet an aliesañ pa vez komz eus yezhadur an arabeg.

## Gwelit ivez:

* Gwrizienn bederc'hensonennel
# Gwrizienn-ruz

Ar wrizienn-ruz (Rubia tinctorum e latin) a zo ur blantenn hag a servije da livañ an dilhadoù, betek dilhad an arme c'hall e deroù ar Brezel-bed kentañ.
# Gwrizienn garrez

Gwrizienn garrez pe daouvonad (pe bon daou) un niver gwerc'hel muiel x zo un niver muiel ma vez ar c'hehed anezhañ par da x. E notañ a reer ${\sqrt {x}}$ pe $x^{1/2}$x$^½$.
Ur paliked pri eus ar 48vet kantved kent J.K. a ziskouez e anaveze ar Vabilonian daouvonad daou hag un treol a jedadur.
Pep niver gwerc'hel x muiel en deus un daouvonad a zo un niver gwerc'hel. Daouvonad un niver kevan n zo pe ur c'hevan, pe un niver anfeurek, eleze ne c'hell ket bout dezgeriet dre ur rann. Seblantout a ra e va √2 an niver anfeurek kentañ anavezet.
En azginivelezh, jedoniourion zo bet kaset da zespizañ daouvonad un niver leiel, ar pezh a gasas da savidigezh an niveroù kemplezh. An daouvonadur a oa ar pempet bonadur, desellet eo ivez evel ur rann.

## Pennadoù liammet

* Daouvonad daou
* Daouvonad tri
* Daouvonad pemp
* Trivonad
* Gwrizienn un niver kemplezh
* Niver anfeurek
** Niver aljebrek
* Niver gwerc'hel
** Niver kemplezh
* Argemmvac'hañ
# Gwrgant Gwron

Gwrgant Gwron a voe gant e vreur Gwrgi ap Eliffer roue diwezhañ Ebrauc. Kollet en-doa e gêrbenn war-dro 580 hag ouzh Deira e voe staget e rouantelezh.
| En e raok: Peredyr Arueu Dur | Roue Ebrauc ) 580 | War e lerc'h: Den ebet |
Ceneu ap Coel · Mor ap Ceneu · Einion ap Mor · Eliffer Gosgorddfawrc · Peredyr Arueu Dur · Gwrgi ap Eliffer ·
# Gwy

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gwy zo un anv-lec'h kembraek:
* anv ar stêr Gwy
* a gaver e meur a anv-lec'h arall
** Rhwng Gwy a Hafren ('Etre ar stêrioù Gwy ha Hafren'), anv all rouantelezh kozh Ffereg.
** Rhaeadr Gwy, kêr vihan
# Gwrin Farfdrwch

Gwrin Farfdrwch a oa mab d'ar priñs Cadwaladr ap Meirchion ha roue Meirionydd. N'anavezer netra a-zivout e vuhez estreget e oa dimezet gant Marchell, merc'h da Brychan Brycheiniog. Ur gwaz da roue Gwynedd e oa moarvat.

## Liammoù diavaez

(en)Gwrin Farfdrwch war Early British kingdoms
| En e raok: Cadwaladr ap Meirchion | Roue Meirionydd ) 500 | War e lerc'h: Gwyddno Garanhir |
Cadwaladr ap Meirchion · Gwrin Farfdrwch · Gwyddno Garahnhir · Idris Gawr · Swalda · Brochfael · Einudd Bach · Ednyfed · Brochfael ·
# Gwreskanv

Ur gwreskanv a zo un teskanv a c'haller distagañ evel ur ger boas. Reoù zo zo deuet da vezañ gwir anvioù, evel radar pe laser.

## Skouerioù

* ABU, evit Aozadur ar Broadoù Unanet,
* AFA, evit Asociación del Fútbol Argentino,
* BALB evit Breuriezh Al Levrioù Brezhonek,
* GRAPO evit Grupos de Resistencia Antifascista Primero de Octubre,
* FIFA evit Fédération Internationale de Football Association ("KEFA" = Kevread Etrebroadel Football Association)
* NASA, evit National Aeronautics and Space Administration,
* Stumdi, evit STUMmadur DIbaouez,
* TES evit Ti-Embann ar Skolioù,
* UNESCO, evit United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization.

### Anvioù divoutin

* Benelux evit Be[lgia], Ne[derland], Lux[embourg]

#### Damgwreskanioù

* Tanzania evit TANganyka ha ZANzibar + an dibenn -IA evit ur vro
* Pakistan evit Pundjab, Afghanistan, Kashmir, Sindh + an dibenn -(S)TAN evit ur vro

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Hervez anvadur Ofis Publik ar Brezhoneg.
# Kontelezh An Iarmhí

Kontelezh An Iarmhí pe Kontelezh Iarmhí (Contae na Iarmhí en iwerzhoneg ha County Westmeath e saozneg) zo ur gontelezh e-kreiz Iwerzhon. Ul lodenn eus proviñs kozh Mí e oa ar gontelezh-se, krouet e 1543, diwar rannañ Kontelezh An Mhí. An Muillean na gCearr (Mullingar) eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh. E-touez ar c’hêrioù bras all e c’heller menegiñ Áth Luain (Athlone). 79 403 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da 88 396 (2016).
# Kontelezh An Longfort

Kontelezh An Longfort (Contae an Longfoirt en iwerzhoneg ha County Longford e saozneg) zo ur gontelezh e-kreiz Iwerzhon. An Longfort (Longford) eo kêr-benn ha kêr vrasañ ar gontelezh. 34 361 a dud a oa o chom enni e 2006 hag unan eus kontelezhioù bihanañ Iwerzhon eo. Niver an annezidi a sav bremañ da 40 873 (2016).
# Kontelezh An Mhí

Kontelezh An Mhí pe Kontelezh Mí (Contae na Mí en iwerzhoneg ha County Meath e saozneg) zo ur gontelezh e reter Iwerzhon, er c’hornôg da Zulenn. An Uaimh (Navan) eo kêr-benn ar gontelezh. Ur gêr vras all eo Baile Átha Troim (Trim), ar gêr-benn gozh. Ul lodenn eus proviñs kozh Mí e oa ar gontelezh-se gwechall, ha rannet e voe diouti Kontelezh Iarmhí (Kornôg Mí) e 1543. 162 831 a dud a oa o chom enni e 2006. Niver an annezidi a sav bremañ da 194 942 (2016).
# Kontelezh Blois

Konted Blois, pe Bleaz, zo bet adalek dibenn an Xvet kantved betek dibenn ar XIVvet kantved.

### Tiegezh Blois-Châtillon

1241-1280 : Jean Ier de Blois-Châtillon († 1280), a zimezas en 1254 da Alix Breizh (1243-1288).
# Kontelezh Ard Mhacha

Kontelezh Ard Mhacha (Contae Ard Mhacha en iwerzhoneg ha County Armagh e saozneg) zo ur gontelezh e biz Iwerzhon. Ard Mhacha eo kêr-benn ar gontelezh. 141 000 a dud a oa o chom enni e Genver 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da 174 792 (2011).
# Kontelezh Berrien

Div gontelezh zo anvet kontelezh Berrien (Berrien County) e SUA:
* Kontelezh Berrien, e Georgia ;
* Kontelezh Berrien, e Michigan.

## Pennad kar

* Berrien
# Kontelezh Bute

Kontelezh Bute (pe County of Bute e saozneg, pe Siorrachd Bhòid e gouezeleg), a oa ur gontelezh e Bro-Skos e kornôg ar vro. Enni e oa un toullad inizi eus ar Firth of Clyde, etre kontelezh Argyll hag Ayrshire, ha dreist-holl Enez Bute (Eilean Bhòid), Enez Arran, Great Cumbrae ha Little Cumbrae. Kêrbenn ar gontelezh a oa Rothesay (Baile Bhòid), en Enez Bute. E 2001 e oa 13,720 a dud enni.

## Kemm

E 1975 e voe echuet gant ar c'hontelezhioù kozh, ha rannet e voe Kontelezh Bute etre distrigoù nevez Argyll ha Cunninghame, e-barzh ar rannvro Strathclyde .
Mont a reas Enez Bute gant kontelezh Argyll kozh, d'ober distrig Argyll ha Bute, pan eas inizi Arran hag an inizi Cumbrae gant Cunninghame.
Pa voe kemm adarre e 1996 e chomas Enez Bute en Argyll ha Bute, met mont a reas an inizi all gant North Ayrshire.
# Kontelezh Aontroim

Kontelezh Aontroim (Contae Aontroma en iwerzhoneg ha County Antrim e saozneg) zo ur gontelezh e biz Iwerzhon. Aontroim eo kêr-benn ar gontelezh. 566 000 a dud a oa o chom enni e Genver 2007. Niver an annezidi a sav bremañ da 618 108 (2011).
# Kontelezh Aragon

Kontelezh Aragón zo ur stad vihan, e deroù an IXvet kantved, ouzh tor kreisteiz ar Pireneoù, e-kreiz an aradennad, hag enni traoniennoù Ansó, Hecho hag Aragón.
Krouet e voe gant Franked evit diwall harzoù o impalaeriezh er c'hreisteiz diouzh argadennoù ar Vuzulmaned.
Da gentañ e oa dindan ar rouaned frank, met dre ma tiskenne a-hed ar stêr Ebro
War-dro 922 e oa ar gontez Andregoto Galíndez o ren goude he zad Galindo II Aznárez. Hennezh en doa dimezet e verc'h da roue Pamplona, García Sánchez Iañ, hag o mab Sancho Garcés II a voe roue Pamplona ha kont Aragón adal 925.
Da varv Sancho Veur e 1035 avat e voe rannet e zouaroù etre e vibien en e destamant.
# Kontelezh Boulogne

Kontelezh Boulogne a oa ur gontelezh e hanternoz Bro-C'hall etre an IX$^{vet}$ kantved hag ar XV$^{vet}$ kantved, en-dro da gêr Boulogne-sur-Mer.
Ur pagus e oa, e rouantelezh ar Franked (pagus Bononiensis). War a seblant e oa bet dindan konted Flandrez war dreuzoù an X$^{vet}$ kantved. Aloubet e voe gant Fulup II an Aogust e 1212 ha roet gantañ d'e vab. Goude-se e voe sellet ouzh ar vroig-se evel ul lodenn eus kontelezh Artez ha staget e voe da vat ouzh ar rouantelezh c'hall e 1550.

## Pennadoù kar

* Boulonnais
* Artez
# Izabel Portugal (Itron Viseu)

Isabel de Portugal (e portugaleg ha spagnoleg), pe Izabel Portugal (1364 –1435), itron Viseu, a oa merc'h vastard da Fernando Iañ Portugal.
Ganet e oa a-raok dimeziñ he zad da Leonor Téllez de Meneses.
Pa oa yaouanki e voe prometet da Alfonso Téllez de Meneses, 5vet kont Barcelos, ha kenderv d'ar rouanez Leonor Téllez de Meneses. Marvet abred e oa Alfonso, ma rankas he zad klask ur pried all dezhi.
Marc'had a reas ar roue neuze gant Alfonso Enríquez de Castilla, mab bastard da Herri II Kastilha, Roue Kastilha. Alfonso a oa Iañ kont Noreña, ha war un dro Iañ kont Gijón, Iañ aotrou Paredes de Nava. Gant se e rae he mad eus Feur-emglev Santarém sinet er gêr-se, e Portugal, d'an 19 a viz Meurzh 1373, hag a lakaas fin d'ar brezelioù fernandin (Guerras fernandinas)

## Dimeziñ ha bugale

Pa voe en oad da zimeziñ e voe graet an eured en Burgos en miz Du 1375. Evel argouroù e teue ganti Viseu, Celorico, Linhares hag Algodres. C'hwec'h bugel he doe :
* Pedro de Noroña, arc'heskob Lisboa (1424 - 1452), dezhañ un toullad bugale vastard, en o zouez Juan, Pedro ha Fernando de Noroña, darn bugale d'e serc'h Branca Dias Perestrelo;
* Sancho de Noroña, kentañ conde de Odemira.
* Fernando de Noroña, eil kont Vila Real.
* Enrique de Noroña, kabiten a vrezelias en Ceuta.
* Constanza de Noroña, dimezet da Alfonso I de Braganza, VIIvet kont Barcelos ha kentañ Dug Bragança.
* Juan de Noroña , marvet divugel
# Izabel Stuart

Izabel Stuart, pe Izabel Bro-Skos, ganet entre 1425 ha 1427 ha marvet en 1494, a oa priñsez eus Bro-Skos ha dugez Breizh.
Merc'h e oa da Jakez Iañ Skos ha da Jeanne Beaufort, dugez e voe entre 1442 ha 1450 dre ma oa dimezet da Frañsez ar C'hentañ, dug Breizh. Mamm e oa da Mari Breizh

## He buhez

Brudet e oa kened he c'hoar henañ, Marc'harid Bro-Skos, dimezet da 11 vloaz d'an daofin gall, a voe roue diwezhatoc'h, hogen kaeroc'h c'hoazh e veze kavet Izabel ha setu an dug Yann V da c'houlenn he dorn evit e vab Frañsez Iañ. Hag eñ da gas kannaded da Skos evit ma teufent goude da zegas keloù dezhañ eus gwir goantiz ar plac'h. Deuet en-dro setu ar gannaded da gontañ e oa ur plac'h kaer, serzh (unan dort a vije bet dizereat), grasius, nemet berr a spered. Ma respontas an dug:
    Ma mignoned, kit da Skos en-dro ha degasit-hi, bez ez eo kement tra a c'hoantaan, n'em bo hini all, ho maouezed zo speredek ha muioc'h a zroug eget a vad a reont.
Ha dimezet e voe Izabel da Frañsez e kastell an Alre d'an 30 a viz Here 1442, goude ez eas al lez da Roazhon, ha fest a voe e-pad eizhtez. Tri bloaz goude, e 1445, pa varvas he c'hoar Marc'harid Bro-Skos e Bro-C'hall, e skrivas Izabel ul levr pedennoù aourlivet.
Pa varvas he fried Frañsez ar C'hentañ en 1450, ha hi 25 bloaz, en em dennas Izabel da Wened en un ti savet gant ar c'hañseller Jean de la Rivière. Ti an teir dugez a lavarer eus an ti.
Mervel a reas en 1494 ; beziet e voe en Iliz-veur Gwened.

### Bugale

Daou vugel o doe Izabel ha Frañsez:
* Marc'harid Breizh (1443-1469), dimezet da Frañsez II, dug Breizh;
* Mari Breizh (1446-1511), dimezet da Yann II, beskont Rohan ha kont Pourc'hoad.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* The Peerage.com
# Izabela Czartoryska

Izabela Czartoryska zo anv meur a briñsez polonat.
* Izabela Elżbieta Czartoryska(1671–1756)
* Izabela Czartoryska (1746-1835), skrivagnerez
* Izabella Elżbieta Czartoryska (1832–1899)

## Pennad kar

* Izabela