OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Territoire de Belfort

Territoire de Belfort :
| Melestradurezh ||
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Franche-Comté |
| Pennlec'h (prefeti) | Belfort |
| Isprefetioù | hini ebet |
| Prezidant ar c'huzul-departamant | Florian Bouquet (UMP) |
| Prefed | Sophie Elizéon |
| Kod EBSSA | 90 |
| Kod ISO 3166-2 | FR-90 |
| Kod Eurostat NUTS-3 | FR434 |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 140 120 ann. (2020) |
| Stankter | 230 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Kenurzhiennoù | 47° 34′ 59″ Norzh 6° 55′ 01″ Reter / 47.583, 6.917 |
| Gorread | 609 km² |
| Adrannoù ||
| Arondisamantoù | 1 |
| Pastelloù-bro | 2 |
| Kantonioù | 9 |
| Etrekumuniezhioù | 3 |
| Kumunioù | 102 |
| kemmañ |
An Territoire de Belfort (distaget:), pe Tiriad Belfort, zo un departamant e reter Bro-C'hall, er rannvro Franche-Comté. Belfort eo ar pennlec'h anezhañ.

## Arondisamantoù an Territoire de Belfort

N'eus nemet unan: Arondisamant Belfort.

## Istor

Un darn e oa eus departamant an Haut-Rhin betek brezel 1870 etre Rouantelezh Prusia ha Bro-C'hall. Ne voe ket staget ouzh an Impalaeriezh alaman ha chom a reas un darn eus ar Republik c'hall. Pa voe adstaget Elzas ouzh Bro-C'hall e 1918 ne voe ket adstaget ouzh Haut-Rhin, ha pa voe savet ar rannvroioù eo ouzh ar rannvro Franche-Comté e voe staget ha neket ouzh Elzas.
Brudet eo bet an departamant gant Jean-Pierre Chevènement, a oa maer ar pennlec'h, kannad, ministr, ha bet war ar renk evit bout prezidant ar Republik c'hall e 2002 ha 2007.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar C'huzul-departamant
* Lec'hienn ar stad en departamant (prefeti)
* Touristañ en Territoire de Belfort

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ N'eo ket testeniekaet ar ger e skrid brezhonek ebet.
# Terrinches

Terrinches zo ur gumun e proviñs Ciudad Real, e Kastilha-La Mancha.
# Terroba

Terroba zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Terricciola

Terricciola zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pisa, e rannvro Toskana.
# Terrifier

Terrifier zo ur film slasher stadunanat embannet e 2016. Skrivet, sevenet ha kenbroduet eo bet gant Damien Leone. Aktourien ar film eo Jenna Kanell, Samantha Scaffidi, David Howard Thorton, ha Catherine Corcoran. Heuliet e vez obererezhioù gwadus ur c'hlown troet da sot anvet Art, a lazh tud e-kerzh nozvezh Halloween. An eil gwech eo da welet an dudenn Art, goude ur filmig gant Leone embannet e 2013 en antologiezh All Hallows' Eve.
Terrifier zo bet bannet evit ar wech kentañ en Telluride Horror Show Film Festival e miz Here 2016 a-raok bezañ skignet en un nebeud salioù sinema gant Dread Central Presents hag Epic Pictures e miz Meurzh 2018.
E miz C'hwevrer 2019, Damien Leone en doa embannet e oa ur film da-heul da vezañ filmet hag e oa bet skrivet ar senario dija. Embannet e vo an Terrifier 2 e 2020

## Produiñ

An dudenn Art the Clown a oa bet gwelet da gentañ er film berr embannet e 2008 anvet The 9th Circle, skrivet ha sevenet gant Leone. Leone en doa skrivet ha renet ur film berr all anvet Terrifier,gant distro an dudenn Art hag embannet e 2011. An daou film berr-se a oa bet ouzhpennet en antologiezh filmoù spont All Hallows' Eve e 2016.

## Aktourien

* Jenna Kanell evel Tara Heyes
* Samantha Scaffidi evel Victoria Heyes
* David Howard Thornton evel Art the Clown
* Catherine Corcoran evel Dawn
* Pooya Mohseni evel Cat Lady
* Matt McAllister evel Mike the Exterminator #1
* Katie Maguire evel Monica Brown
* Gino Cafarelli evel Steve
* Cory Duval evel Coroner
* Michael Leavy evel Will the Exterminator #2
* Erick Zamora evel Ramone
* Jason Leavy evel Police Officer 1
* Steve Della Salla evel Police Officer 2
* Clifton Dong evel gwaz EMT

## Liammoù diavaez

* Terrifier war IMDb
* Terrifier war Rotten Tomatoes
# Verviers

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Verviers zo ur gumun e Belgia e Proviñs Liège.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 33,01 km²
* Poblañs (2022) : 55 102 a dud
* Stankter : 1 669 den/km²
# Vervins

Vervins :
| An ti-kêr. ||
| Bro | Thiérache |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Aisne |
| Arondisamant | Vervins (pennlec'h) |
| Kanton | Vervins (pennlec'h) |
| Kod kumun | 02789 |
| Kod post | 02140 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Marc Prince 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Thiérache du Centre |
| Lec'hienn web | Lec'hienn ofisiel Vervins |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 24 091 ann. (2020) |
| Stankter | 2 328 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 120 m — brasañ 208 m |
| Gorread | 10,35 km² |
| kemmañ |
Vervins zo ur gumun e departamant Aisne e Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Vervins eo, e rannvro Hauts-de-France.

## Istor

* Bet e oa gwechall kêr-benn ar vroig anvet Thiérache.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Eil brezel-bed
## Monumantoù ha traoù heverk
## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Vervio

Vervio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Sondrio e Lombardia.
# Verzuolo

Verzuolo (Vërzeul e piemonteg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Da 6 480 e save niver an annezidi d'ar 1añ a viz Genver 2018.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Verzée

Ar Verzée a zo ur stêr e gevred Breizh, hag en em daol en Oudon.

## Kumunioù douret

* E Breizh : Saoudan (andon)
* E Bro-C'hall : Pouancé, Armaillé, Noëllet, Le Tremblay, Le Bourg-d'Iré, Sainte-Gemmes-d'Andigné ha Segré (kember)

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎
# Veríssimo Correia Seabra

Veríssimo Correia Seabra (16 a viz C'hwevrer 1947 - 6 a viz Here 2004) a oa ur soudard eus Ginea-Bissau, bet e penn ar Stad e 2003.
Da 16 vloaz ec'h emezelas er PAIGC ha stourm ouzh Portugal evit dieubidigezh Ginea-Bissau. Kemer a reas perzh en taolioù-Stad 1980 (a-enep Luís Cabral) ha 1998 (a-enep João Bernardo Vieira). E 2000 e voe anvet da vinistr an difenn e gouarnamant Kumba Ialá. E miz Du 2000 e voe lakaet en annez-evezhiet gant Ansumane Mané met tec'hel kuit a c'hellas. D'ar 14 a viz Gwengolo 2003 e voe e penn an taol-Stad a skarzhas Ialá. Aozet e oa bet an taol-nerzh-se dre na oa ket bet paeet goproù soudarded an arme abaoe mizioù. E penn ar Stad e voe betek an 28 a viz Gwengolo ma voe lakaet Henrique Rosa da brezidant.
D'ar 6 a viz Here 2004 ec'h emsavas soudarded abalamour na oant ket bet paeet. Dalc'het e voe Correia Seabra gante ha skoet outañ betek mervel.
g • ka • kePrezidanted Ginea-Bissau :
* Cabral · Vieira · C. Pereira · Vieira · Mané · Sanhá · Ialá · Seabra · Rosa · Vieira · R. Pereira · Sanhá · R. Pereira · Kuruma · Nhamadjo · José Mário Vaz
# Vescovana

Vescovana a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Verzegnis

Verzegnis zo ur gumun eus proviñs Udine e rannvro Friuli-Venezia Giulia.
# Verzino

Verzino zo ur gumun italian e proviñs Crotone, e Calabria.
# Vescovato (Italia)

Vescovato a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Zayin

Seizhvet lizherenn meur a abjad semitek eo zayin (arm pe kleze), en o zouez al lizherennegoù fenisek aramaek, [[hebraek (ז), siriek (ܙ) hag arabek (ﺯ).
Dont a ra hec'h anv diwar ar fed ma veze heñvel he stumm ouzh hini ur c'hleze.
Distaget e vez (LFE) [z].
Diwar stumm al lizherenn fenisek-mañ e oa bet diorroet al lizherennoù gresianek zeta Ζ, estruskek , latin Z ha kirillek З.
Hervez ar sistem niverenniñ hebraek gematria e talvez al lizherenn-mañ da 7.
Unan us ar seizh kensonenn eo houmañ ma c'heller he skrivañ gant ur gurunennig anvet tagin.
# Zayseg-zergouleg

Ur yezh omotek eus is-skourr yezhoù ometoek ar reter eo ar zayseg-zergouleg (zayse-zergulla pe zaysse) komzet gant 17.797 den evel yezh kentañ ha gant 2.815 den all evel eil yezh en Omo en Etiopia (1998).
Div rannyezh ez eus:
* Zayseg' (zayse)
* Zergouleg' (zergulla)

## Gwelet ivez

* Yezhoù ometoek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Zaz

Isabelle Geffroy, pe Zaz hervez hec'h anv-micher, zo ur ganerez c'hall, ganet d'ar 1añ a viz Mae 1980 e Teurgn. Kanañ a ra en doareoù jazz pe soul. Brudet eo bet gant ar ganaouenn "Je veux", en he c'hentañ albom e 2010, ha diwar neuze eo deuet da vezañ ur ganerez etrebroadel e galleg dreist-holl, a-wechoù e spagnoleg. Pa c'houlenner dezhi gant piv eo levezonet e lavar gant "Ar Pevar Amzer" Vivaldi, kanerezed jazz evel Ella Fitzgerald, kanaouennoù gall Enrico Macias, Bobby McFerrin ha Richard Bona, hag ar sonerezh afro, latino-amerikan ha kuban.
He zud-kozh a-berzh tad a oa labourerien-douar eus Logivi-Plougraz. E 1994 e ya da vevañ e Libourne gant he mamm, he breur hag e c'hoar. Kregiñ a ra da studiañ ar sonerezh hag ar c'han e Bourdel. Kanañ a ra goude e meur a strollad eus rannvro Bourdel. Treiñ a ra e Rusia, Ejipt pe c'hoazh Japan gant kanaouennoù gallek brudet (Edith Piaf, Jacques Brel, Charles Aznavour, Joe Dassin hag all). D'an 10 a viz Mae 2010 e ya er-maez he albom kentañ "Zaz" hag ar single "Je veux" hag a zismegañs ar gevredigezh veveziñ, ar pezh a blij da TF1 hag a skign ar c'hlip e-pad an hañv. Ober a ra Zaz un droiad eta, e Frañs a-bezh, Suis, Belgia, Kanada ha Berlin, ha kregiñ a ra d'ober berzh e marc'had ar ganaouenn c'hallek. Roet eo dezhi prizioù evel hini akademiezh Charles Cros, ar Victoire de la Musique gall, titloù a bep seurt gant ar mediaioù gall. Kemer a ra perzh e arvestoù Les Enfoirés. Pladenn diamant a ya ganti e Frañs.
E Mae 2013 eo pladenn diamant he eil albom Recto Verso. Roet eo priz ar SACEM dezhi. Ober a ra un droiad etrebroadel e kalz broioù en Europa, Amerika hag Azia. E 2014 e kan en he zrede albom ur skeudenn beurvat eus Pariz, ar pezh a blij d'he selaouerien etrebroadel. E 2018 e embann he pevare albom Effet Miroir hag ar single e spagnolek Qué vendrá. En he albom Isa e 2021 e kan en eil single Le jardin des larmes gant Till Lindemann, kaner Rammstein.

## Albomoù

* Zaz, 2010
* San tsu tsou (live), 2011
* Recto Verso, 2013
* Paris, 2014
* Sur la route (live), 2015
* Effet miroir, 2018
* Isa, 2021
# Zayeg

Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù harariek-gouragek eo ar zayeg (zay) komzet gant tro-dro da 4.880 den tro-dro da lennoù ar Stêr Zway en Etiopia.
Tost a-walc'h eo da c'hourageg ar reter.

## Gwelet ivez

* Yezhoù etiopek
* Yezhoù semitek
# Zayeineg

Ur yezh karenek direnk eo ar zayeineg (zayein, khaungtou pe gauntou) komzet gant tro-dro da 9.300 den (1983) e Myanmar hag e Tailand

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
# Zaydanided

Ar Sadien (en arabeg : السعديون, as-Saʿdiyyūn ; en berbereg : ⵉⵙⵄⴷⵉⵢⵏ, Iseʿdiyen) pe Zaydanided (en arabeg : بنو زيدان, Banū Zaydān ; en berbereg : ⴰⵢⵜ ⵣⵉⴷⴰⵏ, Aït Zidān) zo unan eus ar 6 tierniezh (Idrissided, Almoravided, Almohaded, Merinided, Alaouited) a renas e Maroko etre 1554 ha 1636 hag a voe o c'hêr-benn e Fes hag e Marrakech adal 1603.
# Zaza (stêr Kuba)

Ar Zaza eo eil stêr hirañ Kuba, gant he 145 km. Eieniñ a ra e Placetas en proviñs Villa Clara ma red war-du ar su da en em deurel el lenn Zaza, brasañ lenn artifisiel Kuba.

## Liammoù diavaez

* https://www.ecured.cu/Río_Zaza
# Zaza

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Zaza zo anv meur a dra:

## C'hoariva

* Zaza, pezh gant Pierre Berton ha Charles Simon, en 1898
* Zaza, pezh gant David Belasco, en 1899, diwar pezh Pierre Berton ha Charles Simon

## Filmoù

* e 1913 : Zaza, ur film gall gant Adrien Caillard
* e 1915 : Zaza, ur film stadunanat gant Edwin S. Porter ha Hugh Ford
* e 1923 : Zaza, ur film stadunanat gant Allan Dwan
* e 1939 : Zaza, ur film stadunanat gant George Cukor
* e 1944 : Zazà, ur film italian gant Renato Castellani
* e 1956 : Zaza, ur film gall gant René Gaveau

## Kanaouennoù

* Caminito de Zaza, gant Ramón Pavón Cabrera.

## Pobl

* Ar bobl zaza, e reter Turki

### Yezhoù iranek

* Zaza-Gorani, skourr yezhoù iranek
* ar zazaki, yezh ar bobl zaza

## Stêrioù

* Zaza e Rusia
* Zaza (Kuba)

## Tud

* Zsa Zsa Gábor, aktourez stadunanat, ganet en 1917.
* Michele Zaza, mafioso italian

### En oberennoù

Zaza zo anv meur a dudenn a faltazi:
* Joey Zaza, er film The Godfather 3.
# Zavier Grall

Zavier Grall :
| Ganedigezh | 22 a viz Mezheven 1930 e Landivizio |
| Marv | 11 a viz Kerzu 1981 e Kemperle Kerne-Izel |
| kemmañ |
Zavier Grall evel a zaveer outañ e brezhoneg, Xavier Grall diouzh e sinadur gallek, bet ganet e Landivizio (Bro-Leon) d'an 22 a viz Mezheven 1930 hag aet da Anaon d'an 11 a viz Kerzu 1981 e Kemperle (Kerne-Izel), a oa ur c'hazetenner, barzh ha skrivagner breizhat.
E galleg en deus savet e oberenn.

## E brezhoneg

* Ar Fest-noz (romant), troet gant Koulizh Kedez, Mouladurioù Hor Yezh, 1988.
* "Klemmgan barbarek", troet gant Jef Philippe, Skrid niv. 39, 1984.
* Ur barzhoneg troet gant Erwan Vallerie diwar Nous te ferons Bretagne.

## Oberennoù

* James Dean et notre jeunesse, Le Bateau-Livre 1958
* Mauriac journaliste, Le Bateau-Livre 1960
* La génération du Djebel, Le Bateau-Livre 1962
* Africa blues, Calmann Levy 1962
* Cantiques à Mélilla, Calmann Levy 1964
* Le rituel breton, Le Ponant 1965
* Barde imaginé, Kelenn, 1968
* Keltia Blues, Kelenn, 1971
* Glenmor, Barde, pélerin et contrefait, Seghers 1972
* La fête de nuit, Kelenn, 1972
* Rires et pleurs de l'Aven, Kelenn, 1978
* La Sône des pluies et des tombes, Calligrammes 1976
* Le Cheval couché. Réponse au Cheval d'Orgueil, Hachette 1977
* Lamennais, Libres Hallier 1978
* Entendras-tu le vent chanter dans le grand chêne ?, 1979
* Si loin de toi, Tristan…, 1979
* Arthur Rimbaud, la marche au soleil, Mazarine 1980
* Solo et autres poèmes, Calligrammes 1981
* Genèse et derniers poèmes, 1982
* La marche des calvaires, Les vents d'Ouest 1982
* Les vents m'ont dit, Calligrammes 1982
* Et parlez-moi de la terre..., Calligrammes 1983
* L'Inconnu me dévore, Calligrammes 1984
* Les billets d'Olivier, Calligrammes, 1985
* Chroniques de l'Indien I et II, Calligrammes 1995 ha 1996
* Mémoires de ronces et de galets, 2002. Testennoù roet d'ar gelaouenn Sav Breizh. An Here. 2002
* Au nom du père. Teskad testennoù embannet en La Vie, An Here. 2003, 486 p.
* Kan ha diskan Correspondances Grall-Glenmor, Coop Breizh (2007)

## Levrlennadur

* Xavier Grall, Une sacrée gueule de Breton gant Mikaela Kerdraon (An Here).
* Xavier Grall - 1930-1981 Biographie gant Yves Loisel (Le Télégramme).
* Xavier Grall. Regard sur un écrivain gant Annie Kerhervé, Skol Vreizh
* Philippe Mouazan, Xavier Grall, la rage et la tendresse, Nature et Bretagne, Kemper, 1983.
# Torresandino

Torresandino zo ur gumun e Spagn, e proviñs Burgos.
# Torresina

Torresina zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. An annezidi zo 49 (1 Genver 2023) anezho.

## Istor

En Henamzer e oa bro ar Statielli, ur bobl ligur.

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Torresmenudas

Torresmenudas zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Salamanca, e kumuniezh emren Kastilha ha León.
# Torrevelilla

Torrevelilla zo ur gumun e Spagn, e proviñs Teruel.
# Torretta (Italia)

Torretta zo ur gumun eus Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Torrevecchia Pia

Torrevecchia Pia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rann vro Lombardia.
# Torrevecchia Teatina

Torrevecchia Teatina zo ur gumun en Italia, e proviñs Chieti, e rannvro Abruzzo.
# Torrescárcela

Torrescárcela zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Torretta

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Torretta zo un anv-lec'h italianek.

## Bro-C'hall

Div gumun zo:
* Torretta, pe Torreta d'en Castèu en arondisamant Nisa
* Torretta Levenzo, pe Torreta de Levens, en arondisamant Nisa.

## Italia

* Torretta, kumun e Meurgêr Palermo
* Torretta frazione en Arese e Meurgêr Milano
* Torretta, frazione e L'Aquila
* Torretta, frazione e Legnago e proviñs Verona
* Torretta, frazione e Crucoli e proviñs Crotone.

## Pennadoù kar

* Torre
* Torres
* Torri
# Torrevieja

Torrevieja (tour kozh e brezhoneg) zo ur gumun e Spagn e proviñs Alacant, e kumuniezh València .
# Timur

Timur (تیمور, Temür, "houarn" e tchagataieg), lesanvet alies Tīmur-e Lang pe Timur Lenk (یمور لنگ, Timur kamm), anavezet e yezhoù Europa evel Tamerlan (8 a viz Ebrel 1336 - 19 a viz C'hwevrer 1405), a voe unan eus pennoù meur Kreiz Azia e dibenn ar XIV$^{vet}$ kantved. Gantañ e voe savet tierniezh an Dimourided hag un hendad d'an impalaer moghol Babur e oa ivez.
Moarvat e voe ganet e Shahrisabz (en Ouzbekistan bremañ), en ur familh uhelidi, diskennet eus Mongoled Jengis Khan o doa degemeret boazioù ha yezhoù turkek ha persek. Muzulmad e oa Timur.

## Aloubadegoù

War-dro 1360 e teuas Timur da vezañ e penn un armead tud eus kreiz Azia. Kemer a reas perzh e brezelioù e Transoxiana hag aloubiñ a reas Khorasan, gant ur miliad a varc'heien. Tamm-ha-tamm e kreskas e c'halloud ha sevel a reas un impalaeriezh, gant he c'hêr-benn e Tachkent.
Etre 1370 ha 1372 e renas argadoù en hanternoz d'ar menezioù Tian Shan. E 1383 e stagas da aloubiñ Persia. Kemer a reas Herat, Khorasan ha reter Persia, hag a-benn 1387 e oa bet peuraloubet Persia gantañ. Yud ha rust e voe an aloubadegoù-se, hervez a gonter : pa glaskas annezidi Isfahan sevel a-enep e yev e lakaas lazhañ an holl anezho, 70 000 a dud. Etre 1382 ha 1405 e voe tizhet gant e armeoù kêrioù ken pell ha Delhi ha Moskov, hag aloubet e voe gantañ douaroù e-leizh en em astenne etre ar menezioù Tian Shan e-kreiz Azia hag ar menezioù Taurus en Anatolia. Kouezhañ a reas Baghdad etre e zaouran e 1401. E 1402 e tigoras brezel a-enep an Impalaeriezh Otoman, en un emgann e-kichenAnkara, hag e skrapas ar sultan Bayezid Iañ. Mervel a reas hennezh en toull-bac'h
E miz Kerzu 1404 e stagas da vrezeliañ a-enep an dierniezh Ming, kevredet gant ar Vongoled. Hogen klañv e chomas ha falc'het e voe gant an derzhienn en Otrar (e Kazakstan hiziv), d'ar 17 a viz C'hwevrer 1405, a-raok bezañ tizhet harzoù Sina.

## Hêrezh

E meur a lec'h ha meur a vro e seller ouzh Timur evel un torfedour daonet, dre ma voe preizhet ha dismantret Baghdad, Damask, Delhi ha kêrioù all c'hoazh gant e armeoù. E kreiz Azia avat e virer anezhañ eñvor ur rener meur a lakaas an arzoù da vleuñviñ en e lez. Lakaat a reas e-leizh a arzourien eus ar broioù aloubet gantañ da zont da Samarkand ha lezel a reas frankiz dezho da sevel o oberennoù eno. Gantañ e voe lakaet sevel savadurioù kaer en e gêr-benn.
Hiziv an deiz e seller outañ evel un haroz broadel en Ouzbekistan.
Mojennoù a gonter diwar e benn. E 1941 e voe tennet e gorf eus ar bez gant ur skiantour rusian, Mikhail M. Gerasimov. Daou zevezh war-lerc'h e voe aloubet an Unvaniezh Soviedel gant an armeoù alaman. Adveziet e voe Timur, gant enorioù bras, e miz Du 1942. Ha diouzhtu war-lerc'h e voe trec'h ar Soviediz en Emgann Stalingrad.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Biographie de Tamerlan
* (en) Encyclopaedia Britannica
* (en) The life of Timur
# Tin Ujević

Augustin Josip Ujević, anavezetoc'h evel Tin Ujević (5 a viz Gouere 1891 - 12 a viz Du 1955) a oa ur barzh kroat brudet, hag a seller outañ evel an hini pouezusañ e kroateg en XX$^{vet}$ kantved hag unan eus ar re bouezusañ en Europa er c'hantved-se.
Ouzhpenn sevel barzhonegoù en deus skrivet ivez danevelloù, arnodskridoù ha skridoù a skridvarnouriezh. Troet en deus e-leizh a varzhonegoù, a romantoù hag a zanevelloù diwar yezhoù all (Edgar Allan Poe, Walt Whitman, Marcel Proust, Joseph Conrad, Benvenuto Cellini, George Meredith, Émile Verhaeren, Arthur Rimbaud, André Gide ha re all c'hoazh).

## Oberennoù

* Lelek sebra (1920)
* Kolajna (1926)
* Auto na korzu (1932)
* Ojađeno zvono (1933)
* Skalpel kaosa (1938)
* Ljudi za vratima gostionice (1938)
* Žedan kamen na studencu (1955)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tina

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tina zo ur berranv roet d'ar merc'hed en italianeg, saozneg, brezhoneg...

## Orin

Stumm berraet meur a anv eo: Bettina, Constantina, Cristina (ha Christina, Christine), Martina, Valentina, ha re all c'hoazh en italianeg. Hag e brezhoneg diwar Kaourantina, Aogustina, Kristina, Martina...

## Eilstummoù

* Tino eo ar stumm italianek evit ar baotred
* E finneg hag estoneg e vez skrivet Tiina.
* Tinaig, furm-vihanaat e brezhoneg.

## Tud
### XIX$^{vet}$ kantved

* Tina Blau (1845-1916) livourez aostrian.

### XX$^{vet}$ kantved

* Tina, anv-micher Clementina de Jesus da Silva (1901 -1987), kanerez vrazilian.
* Tina Anselmi, stourmerez enepfaskour, politikourez italian
* Tina Arena, kanerez aostralian
* Tina Aumont (1946-2006), aktourez stadunanat
* Tina Dico (1977-), kanerez danat
* Tina Karol, anv-micher Tatyana Grigoryevna Liberman, kanerez ukrainat
* Tina Louise, aktourez ha pin-up stadunanat
* Tinaig Perche, kanerez tregeriat
* Tina Ruland, aktourez alaman
* Tina Turner, kanerez stadunanat
* Tina Weymouth (bet ganet e 1950), sonerez stadunanat

## Film

* Tina, film renet gant Brian Gibson diwar-benn Tina Turner

## Lec'h

* Menez Tina, menez e Kongo-Kinshasa

## Asteroidenn

* (1222) Tina

## Drogach

* Tina pe Crystal, lesanv an drogach metamfetamin.

## Teskanv

* TINA, There is no alternative, lugan Margaret Thatcher o kanañ meuleudi d'ar gevalaouriezh.
# Timour Gareev

Timour Gareev a zo bet ganet d'an 3 a viz Meurzh 1988.
Mestrc'hoarier echedoù ouzbek.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
# Timpetill - Die Stadt ohne Eltern

Timpetill - Die Stadt ohne Eltern (Timpetill - Ar gêr hep kerent e brezhoneg) zo ur romant alamanek evit ar yaouankiz, savet e 1933 gant ar skrivagner Henry Winterfeld dindan e anv-pluenn Manfred Michael.
Skoet e oa bet e vab Thomas gant an derzhienn-ruz ha graet e vennozh gant Henry Winterfeld sevel un istor evitañ, ouzh e astenn a zeiz da zeiz, war e bouezig. Embannet e oa bet al levr e Zürich (Suis) gant an ti-embann Dr. R. Corrodi e 1937 a-benn ar fin. Troet eo bet e meur a yezh all.

## An danvez

Re zo re ! Aet poazh gant sotonioù ha drougiezh ar vugale ez eo aet kuit o holl dud eus kêr dTampetill...
Daoust hag gallout a ray ar vugale dont a-benn eus ar saviad nevez-se ? Ober d'ar greizenn dredan ha d'ar rouedad pellgomz mont en-dro, ober war-dro ar bitailhoù en ur stourm ouzh bandennad ar vorlaeron renet gant ar c'hañfard Oskar ?
Ha, dreist-holl, gallout a ray an oadourien kas o finijenn da benn vat da reiñ d'o bugale ur gentel a-zoare ?

## Film

Ur film, Les Enfants de Timpelbach, zo bet graet gant ar sevener gall Nicolas Bary, deuet er-maez e 2008 (Carole Bouquet ha Gérard Depardieu e-touez an aktourien).

## Liammoù diavaez

* Golo orin
# Tin-lann

Tin-lann, pe munudig (Thymus serpyllum), zo ur seurt tin a blij d'ar c'honifled.
Tin-lann a vez graet gantañ d'ober aezhenn da bareañ ar sifernioù.
# Tina Aumont

Maria Christina Aumont, anavezetoc'h evel Tina Aumont, ganet d'ar 14 a viz C'hwevrer 1946 hag aet da Anaon d'an 28 a viz Here 2006, a oa un aktourez stadunanat. Ganet e oa bet en Hollywood, e Kalifornia. An tad e oa an aktour gall Jean-Pierre Aumont, hag ar vamm an aktourez dominikan Maria Montez.

## Buhez

Dimezet e oa bet gant an aktour ha sevener filmoù Christian Marquand e 1963, pa oa hi 17 vloaz. Marvet eo e 2006 gant un emboliezh skevent e Port-Vendres, Pyrénées-Orientales, Bro-C'hall. Oadet e oa a 60 vloaz.

## Liammoù diavaez

* Tina Aumont war IMDb

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (fr) 'Le Monde, 31/10/2006. Kavet : 21/09/2020.
* ↑ (fr) 'CinéArtistes'. Kavet : 21/09/2020.
# Tin

An tin, pe munud-bras, zo ur plant koadek, berr hag izel, a gresk e lec'hioù sec'h ha heoliet, dezho bleuñv bihan a deu da vezañ roz war-dro dibenn an hañv. Implijet e vez da deurel blaz war ar boued.

## Spesadoù tin

Anaout a reer
* Thymus vulgaris, pe tin ordinal
* Thymus serpyllum, tin-lann

## Tin all

* Tin du, pe tin gouez, zo ur spesad bezhin, anvet ivez Gigartina stellata.
* Tin-lann

## Troiennoù

* Ur blantenn din
* ur bod tin

## Gwelet ivez

* Spis (temz)