OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Berlin (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Berlin eo kêr-benn Republik Kevreadel Alamagn. Meur a dra all zo anvet evel-se.

## Istor

* Kuzuliadeg Berlin e 1884
* Emgann Berlin e 1945
* Berlin ar Reter ha Berlin ar C'hornôg, e-pad ar Brezel yen, dispartiet an eil diouzh eben gant Moger Berlin etre 1961 ha 1989
* Bonreizh Berlin e 1995

## Douaroniezh
### Antarktika

* Menez Berlin, e Douar Marie Byrd

### El Salvador

* Berlín, e departamant Usulután

### Rusia

* Berlin, e Oblast Tchelyabinsk

### Suafrika

* Berlin, e Kab ar Reter

### Stadoù-Unanet

* Berlin (Connecticut)
* Berlin (Georgia)
* Berlin (Maryland)
* Berlin, Massachusetts
* Berlin, New York
* Berlin, Vermont
* Berlin (Wisconsin)

## Anv-tiegezh

* Irving Berlin (1888-1989), kanaozer stadunanat
* Isaiah Berlin (1909-1987), prederour saoz
* Lucia Berlin (1936-2004), aktorez stadunanat

## Lennegezh

* triologiezh The Berlin Noir, tri romant gant Philip Kerr
* The Berlin Stories, daou romant berr gant Christopher Isherwood

## Sonerezh

* Berlin, strollad new wave stadunanat
# Berles-au-Bois

Kumunioù Frañs :
| Anv | Berles-au-Bois |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Vertes vallées |
| Kanton | Beaumetz-lès-Loges |
| Kod INSEE | 62112 |
| Kod post | 62123 |
| Maer | Michel Petit Unvaniezh evit ul Luskad Poblel |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8,9 km² |
| Led | 50° 11' 51" Norzh |
| Hed | 02° 37' 48" Reter |
| Uhelder kreiz | 105 m |
| Uhelder bihanañ | 102 m |
| Uhelder brasañ | 159 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 485 (1999) |
| Stankter | 54 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Berles-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Pêr.

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Clochers de France
# Berligou

Ar Berligou zo ur gwin breizhat, eus Bro-Naoned. Gounezet e oa da vare Duged Breizh, a-raok bezañ ankouet. Addizoloet eo bet en XXI$^{vet}$ kantved, pa ne chome nemet un nebeut gwiniennoù tu-mañ-tu-se. Savet eo bet ur gevredigezh evit sikour ar winierien ha da gaout an aotre melestradurel da werzhañ ar gwin. Bremañ ez eus 4 gwinien hag a ra Berligou.

## Liamm diavaez

* Le berligou (fr)
# Berlin-Mitte

Mitte (alamaneg a dalvez kreiz) a zo ur c’harter (Ortsteil) eus Berlin. Heñvelstumm eo anv an arondisamant. 10,7 km² eo gorread Mitte. E 2009 e oa ennañ 79 582 annezad.
E- kreiz karterioù istorel Berlin emañ Mitte. Pa oa rannet Alamagn e oa Mitte eus tu ar reter. E 2001 eo bet kendeuzet gant daou garter all, Tiergarten ha Wedding (an daou anezho a oa eus tu ar c’hornôg). E Mitte e c’haller gwelout savadurioù arouezius eus DDR (Alexanderplatz, Fernsehturm, Palast der Republik). Hag ivez bali Unter den Linden, hag a gas betek Brandenburger Tor hag ar c’hañsellerdi. Brudet eo ivez Mitte peogwir e kaver ennañ ar Museumsinsel (Enezenn ar mirdioù), enni lod brasañ mirdioù pouezusañ Berlin, evel ar Bode Museum, hag ar Berliner Dom (iliz-veur). E Mitte emañ ivez skwat brudetañ Berlin, anvet Tacheles. Ur savadur 5 estaj eo, ul lodenn a zo bet nevesaet. Ur stal vras a oa, bet savet e 1920. Tro-dro d’ar savadur ez eus ul liorzh, enni delwennoù. Stank eo an douristed a ya da weladenniñ Tacheles hag ar stalioù arzourien a gaver ennañ.

## Isrannoù

Rannet eo Mitte e 13 "Stadtviertel" (karterioù bihanoc’h) :
* Altkölln (Spreeinsel)
* Altberlin (gant Nikolaiviertel)
* Friedrichswerder
* Neukölln am Wasser
* Dorotheenstadt
* Friedrichstadt
* Luisenstadt
* Stralauer Vorstadt (gant Königsstadt)
* Alexanderplatz
* Spandauer Vorstadt (gant Scheunenviertel)
* Friedrich-Wilhelm-Stadt
* Oranienburger Vorstadt
* Rosenthaler Vorstadt
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Berliner (ment)

Berliner (ger alamanek a dalvez "berlinat") a reer eus ur vent implijet pa vouller kazetennoù. Talvezout a ra ar vent-se 470 milimetr hirder ha 320 milimetr ledander. Kalz kazetennoù digoust a zo dezho ur vent a seurt-se. Dont a ra anv ar vent eus hini ar pemdezieg alaman Berliner Zeitung peogwir e voe ar gazetenn gentañ a voe moullet gant ar vent-se.

## Un nebeud kazetennoùm dezho ment berliner
### Alamagn

* Die Tageszeitung

### Belgia

* Het Nieuwsblad
* De Morgen
* Le Soir

### Breizh-Veur ha SUA

* The Guardian
* Journal & Courier
* The Observer
* Today's Zaman

### C'hwec'hkorn

* L'Alsace
* Corse-Matin
* La Corse Votre Hebdo
* Le Courrier de l'Ouest
* Courrier international
* Les Échos
* Le Figaro
* France Soir
* L'Indépendant
* Le Maine Libre
* Le Monde
* Le Monde diplomatique
* Ouest-France
* Le Progrès saint-affricain
* la Provence
* Le Tigre
* La Tribune
* Zaman France
* La Montagne
* La Dépêche du Midi

### Italia

* La Repubblica
* La Stampa

### Broioù all

* El Mercurio de Valparaíso (Chile)
* Haaretz (Israel)
* Jornal do Brasil (Brazil)
* Le Temps (Suis)
* La Tercera (Chile)
* Večernji list (Kroatia)
* Zaman (Turkia)
# Berliner Dom

Berliner Dom eo anv iliz-veur istorel Berlin. War enezenn ar mirdioù emañ.

## Istor ar savadur

Fellout a reas d’an impalaer Wilhelm II Alamagn lakaat sevel un iliz-veur gouestelet d’al Luterianed. Lakaat a reas sevel an iliz-veur e-lec’h ma oa bet unan all en XVIII$^{vet}$ kantved. Kaset e voe ar chanter gant ar savour Julius Raschdorff. Padout a reas ar chanter eus 1894 betek 1905. 114 metrad eo hirder an iliz-veur, 73 metrad hirder ha 85 metrad uhelder. Un ilzi-veur doare azginivelezh italian uhel eo.
A-us da lodenn greiz ar savadur ez eus ur goupolenn gouestelet d’ar prezegenniñ. Diouzh tu ar su emañ chapel ar badezant hag an euredoù, diouzh tu an norzh emañ ar chapel-gañv. Er c’hev-iliz ez eus war-dro 95 laour, enno izili rummad-roue Hohenzollern.
Er Berliner Dom ez eus ivez daou ograoù unan anezho o vezañ un ograoù a bevar c’hlaouier hag a 113 stumm-seniñ, bet savet e 1904.

## Liammoù diavaez

* Fichen e lec’hienn Structurae.de
* Sell dre loarell Berliner Dom e WikiMapia
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Aísa

Aísa zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
* Banniel Aísa
* Iliz Nuestra Señora de la Asunción
# Añ

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
añ a zo :
* doare-skrivañ ar son /ã/ e brezhoneg
* un af (e krennvrezhoneg) pe ur pok
** en dro-lavar ober añ, pe añ-añ, e yezh ar vugale
* ul lostger, pe dibenn-ger distaget [a] e-maez Treger
** un dibenn anv-verb,
*** evel e-barzh toullgofañ,
** un dibenn derez-uhelañ
*** evel e-barzh koshañ
*** evel e-barzh 1añ distaget evel kentañ.
# Azúcar Moreno

Azúcar Moreno (sukr rous) zo div ganerez spagnol, ar c'hoarezed Antonia (Toñi) hag Encarnación (Encarna) Salazar, ganet o-div en Extremadura.
En 1984 o devoa graet o fladenn gentañ, Con la miel en los labios. En 1990 o devoa kanet en Eurovision gant ar ganaouenn "Bandido" a voe lakaet da 5vet.

## Albomoù

* 1984 : Con la miel en los labios (EMI)
* 1986 : Estimúlame (EMI)
* 1988 : Carne de melocotón (CBS/EPIC)
* 1990 : Bandido (CBS/EPIC)
* 1991 : Mambo (SONY/EPIC)
* 1992 : Ojos negros (SONY/EPIC)
* 1994 : El amor (SONY/EPIC)
* 1996 : Esclava de tu piel (SONY/EPIC)
* 1997 : Mucho Azúcar, Grandes éxitos (SONY/EPIC)
* 1998 : Olé (SONY/EPIC)
* 2000 : Amén (SONY/EPIC)
* 2002 : Únicas (SONY/EPIC)
* 2003 : Desde el principio (SONY)
* 2006 : Bailando con Lola (EMI/CAPITOL)
# Aínsa-Sobrarbe

Aínsa-Sobrarbe zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Añje

Añje :
| An iliz-veur hag ar c'hreiz-kêr istorel gwelet eus ar c'hastell. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Angers |
| Bro | Anjev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Maine-et-Loire (prefeti) |
| Arondisamant | Añje (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h eizh kanton |
| Kod kumun | 49007 |
| Kod post | 49000, 49100 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Marc Verchère (MoDem) 2022-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération Angers Loire Métropole |
| Bro velestradurel | Pôle métropolitain Loire Angers |
| Lec'hienn web | angers.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 155 876 ann. (2020) |
| Stankter | 3 650 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 12 m — brasañ 64 m |
| Gorread | 42,70 km² |
| kemmañ |
Añje (stumm brezhonek, Angers stumm ofisiel gallek) eo kêr vrasañ kornôg Bro-C'hall, war ribl ar Maine, nepell eus he c'hember gant al Liger. Kêr-benn bro Anjev e oa en Istor, ha kavell an Tiegezh Plantagenet. Bremañ eo prefeti an departamant Maine-et-Loire, hag e-barzh ar rannvro velestradurel Broioù al Liger emañ. Ar gêr zo ur greizenn ekonomikel war dachennoù ar greanterezh, an touristerezh hag ar plant. E 2020 e oa 155 876 a annezidi enni.

## Istor

Eus ar Gelted Andes pe Andecaves e teu hec'h anv. Er IV$^e$ kantved-V$^{vet}$ kantved e oa anvet kêr civitas Andecavorum, pe Andecavis.
Kavell an tiegezh Plantagenet a voe Añje. Savet e voe he c'hastell gant Loeiz IX, roue Bro-C'hall, etre 1230 ha 1240. Brudet e voe René Anjev er XV$^{vet}$ kantved, ganet e Añje, dug Anjev, kont Provañs, roue Sikilia, roue Naplez hag all.
Angers eo kêr-benn Anjev c'hoazh hiziv hon deiz e pennoù he annezidi, daoust da vezañ e-barzh ar rannvro Broioù al Liger war an dachenn velestradurel.

## Douaroniezh

Añje zo war ribl ar Maine, ur stêr hag en em daol el Liger un tamm pelloc'h er Su. Kemberiñ a ra teir stêr e norzh ar gêr hag a ya d'ober ar Maine : ar Mezven, ar Sarthe hag al Lez.
War bevenn Traoñ al Liger emañ Añje, ul lec'h rummet Glad bedel gant an UNESCO.

## Touristerezh

Roet eo bet al label Kêrioù ha Broioù Arz hag Istor dezhi. Er c'hreiz-kêr istorel emañ tiez kozh dibar hag an Iliz-veur. Er C'hastell e c'haller gwelout Pallenn-moger an Apokalips.

## Gevelliñ

* Haarlem ( Izelvroioù)
* Osnabrück ( Alamagn)
* Bamako ( Mali)
* Pisa ( Italia)
* Wigan ( Bro-Saoz)
* Yantai ( Sina)
* Austin ( Stadoù-Unanet)
Liammoù keneilded :
* Sôdertälje ( Sveden)
* Sevilla ( Spagn)

## Tud

Tud bet ganet e Añje :
* Janed Bro-Saoz (1165-1199), rouanez Sikilia ha kontez Toloza
* René Anjev (1409-1480), dug Anjev, kont Provañs, roue Naplez ha roue Sikilia
* René Bazin (1853-1932), skrivagner
* Hervé Bazin(1911-1996), skrivagner
* Henri Dutilleux (1916-2013), sonaozour

## Skeudennoù

* Añje

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel an ti-kêr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ KerOfis Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ INSEE 2016
# Azzone Visconti

Azzone Visconti (1302 - 1339) a oa aotrou kêr Milano adalek 1327.
Mab e oa da Galeazzo Iañ Visconti (1277 - 1328) ha da Beatrice d'Este (1268-1334), merc'h da Obizzo II d'Este, aotrou Ferrara ha Modena.
E miz Mae 1322, e voe roet, dezhañ ha d'e vamm Beatrice, gant e dad, gouarnamant Piacenza ; e miz Here e rankas Azzone ha Beatrice tec'hel eus kêr a oa emsavet ha klask repu da gêr Cremona. E miz Gwengolo 1325 e kemeras perzh en emgann Altopascio, pa voe trec'h e dad Galeazzo Iañ Visconti war armeoù Firenze, e tu ar Welfed (guelfi ), kaset gant ar jeneral aragonat Raymond Ier de Cardone. Azzone a voe gwelet neuze evel ur brezelour kadarn ha haroz ar c'hibelined .
Torret e voe e dad a garg e Milano d'ar 5 a viz Gouhere 1327. Azzone a reas neuze e seizh gwellañ da adkemer Milano .
D'ar 7 a viz Genver 1328, e oa deuet da gurunidigezh an impalaer Ludwig Bavaria ha bloaz goude, d'ar 15 a viz Genver 1329, e voe anvet gantañ da vikel impalaerel e Milano gant paeañ ur bern arc'hant (pe 60 000 pe 125 000 florin) ha ne baeas ket penn-da-benn.

## Notennoù

* ↑ Arabat droukveskañ gant Beatrice d'Este (1475-1497), merc'h da Ercole Iañ d'Este, a vevas 200 vloaz diwezhatoc'h, hag a zimezas da Ludovico Sforza.
# Añana

Añana zo ur gumun eus proviñs Araba‎, en Euskal Herria.

## Poblañs

Emdroadur poblañs Añana :
| 1897 | 1900 | 1910 | 1920 | 1930 | 1940 | 1950 | 1960 | 1970 | 1981 | 1991 | 2001 | 2006 |
| 775 | 798 | 770 | 678 | 602 | 644 | 670 | 568 | 399 | 200 | 190 | 192 | 185 |
# Aécio Neves

E 1960, e Belo Horizonte (Brazil) e oa bet ganet Aécio Neves.
E 1982 ez eas da sekretour ar gouarnour Tancredo Neves, e dad-kozh.
E 1986 ez eas da gannad evit ar wezh kentañ.
E 2001 e voe dilennet e vel Prezidant Kambr ar gannaded, e Brazilia.
E 2003 ez eas da c'houarnour Minas Gerais hag e voe dilennet en-dro e 2007 pa oa aet 73 eus ar mouezhioù gantañ.
E 2013 eo bet anvet da brezidant ar PSD, war-lerc'h Sérgio Guerra.
# Aín

Aín zo ur gumun e Spagn, e komark Plana Baixa e proviñs Castelló, kumuniezh Valencia.
# Ben

Ben zo ur berranv saoznek ha gallek evit Benjamin, Benoît pe c'hoazh Benedict.
* Ben Barbaud, embreger breizhat, krouer an Hellfest
* Ben, anv Ben Vautier, arzour gall-ha-suis
* Ben Ainslie, sir Ben, merdeour saoz
* Ben Kingsley, aktour saoz
* Ben Stiller (g. e 1965), aktour stadunanat
* Ben Barnes (g. e 1981), aktour saoz
* Ben Affleck, aktour stadunanat
* Ben Harper, (g. e 1969), kaner-sonaozer ha soner stadunanat
* Big Ben, tour horolaj Palez Westminster e Londrez

## Gwelet ivez

* Ben Johnson, anv meur a zen

## En hebreeg hag arabeg

* Ben ( בֶּן‎, mab en hebreeg) a gaver en anvioù-tud, evel Abraham ben Abraham ( אברהם בן אברהם‎, en hebreeg). Kevatal eo da Bar-, en arameeg, evel Simon bar Kokhba ( שמעון בר כוכבא‎ en hebreeg).
* "Bin" (بن) pe "Ibn" (ابن) zo ivez (mab en arabeg).
# Ben-Ami Koller

Ben-Ami Koller zo ul livour gall, a orin eus Roumania, ganet d'an 14 a viz Mae 1948 en Oradea (Roumania) ha marvet d'an 15 a viz Kerzu 2008 e Montreuil (Bro-C'hall). Kelenner war al liverezh e oa .

## Buhez

Entanet-bras gant al liverezh hag an treserezh e oa bet abaoe e youankiz. Studioù war an arzoù-kaer e Bukarest en doa graet. Un nebeud bloavezhioù war-lerc'h ec'h eas da vevañ da Israel. Arruout a reas e Bro-C'hall e 1981. Awenet e oa bet, a-hed e vuhez, gant korf an dud. E fin e vuhez e savas taolennoù difetis kentoc'h.

## Oberenn

E Bro C'hall hag e meura vro all e kaver e oberennoù.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (fr) Jean-Noël Cuénod, « Un peintre majeur n’est plus: Ben-Ami Koller », La Tribune de Genève, 18 Kerzu 2008.
# Ben Johnson

Ben Johnson zo anv meur a zen :
* Ben Jonson (skrivagner) (1572-1637), skrivagner saoz en amzer Shakespeare
* Ben Johnson (aktour) (1918-1996), aktour stadunanat
* Ben Johnson (atletour) (ganet en 1961), sprinter kanadian
# Ben Barbaud

Benjamin Barbaud, muioc'h anavezet evel Ben Barbaud, zo un embreger breizhat ganet e Naoned d'an 19 a viz Kerzu 1981. Krouet en deus ar Furyfest hag an Hellfest.

## Buhezskrid

E Klison emañ e familh o chom, e dad kelenner ar skolioù, e vamm mezegez hag e dri breur ha c'hoar$^,$. Graet en deus ur Breved Teknikour Uhel er gwin ha traoù kreñv.
Krouiñ a ra ar Hardcore Furyfest e 2002, ur festival sonerezh "direizh". Paouezat a ra e 2005 abalamour da pennluskerien alaman dizonest$^,$.
Krouiñ a ra an Hellfest gant Yoann Le Nevé e 2006$^,$ e Klison. Dont a ra da vezañ e 2014 an trede festival e Frañs dre niver a festivalourien.

## Notennoù ha daveoù

* 1 2 Ben Barbaud, enfer forgé e liberation.fr, 15 a viz Even 2016
* ↑ Hellfest. Benjamin Barbaud entrepreneur en mode metal e business.lesechos.fr, 15 a viz Even 2016
* 1 2 Hellfest. Ben Barbaud, enfant du vignoble et patron du festival e ouest-france.fr, 22 a viz Even 2013
* 1 2 Cinq choses à savoir sur le festival Hellfest e lexpress.fr, 18 a viz Even 2010
* ↑ Ben Barbaud, un patron d'enfer e leparisien.fr, 20 a viz Even 2014
# Ben More

Ben More, pe Beinn Mòr pe Beinn Mhòr (Menez Meur) a zo anv meur a venez e Bro-Skos.
* Beinn Mhòr (Muile), en Enez Muile
* Beinn Mhòr, South Uist
* Beinn Mhòr, North Uist
* Ben More (Crianlarich)
* Ben More Assynt
* Ben More Coigach
# Ben Side

Ur Ben Side (Bean sí en iwerzhoneg a-vremañ, hag a dalv "gwreg ar c'hrugelloù-bez") a zo ur spered benel e gwengelouriezh Iwerzhon ereet ouzh un tiegezh evel kannadez etre ar re vev hag ar re varv, o kehentiñ en ur c'harmiñ pe hirvoudiñ. Tro-dro ar beredvaoù hag an tumulioù (síde, pe ur síd en unander) e c'haller he c'havout.
# Ben Ainslie

Sir Ben Ainslie CBE a zo ur bageer-dre-lien saoz.
# Ben Gardan

Ben Gardan (arabeg : بنقردان ; berbereg : Bin Guirdan) a zo ur gêr eus Tunizia lec'hiet war ribl ar Mor Kreizdouar. Poblet e oa gant war-dro 79 912 a dud e 2014.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ben Johnson (atletour)

Benjamin Johnson pe Ben Johnson a zo ur reder, evit ar 100 m dreist-holl, ganet e Falmouth (Jamaika) d'an 20 a viz Kerzu 1961. Kanadian eo bremañ.

## E vuhez

Erruout a ra d'an oad a 15 vloaz e Kanada, e Scarborough en Ontario, gant e vamm hag e bemp breur. E dad o chom e Falmouth. Ober a ra anaoudegezh gant gourdoner skol-veur York, Charlie Francis, ur c'hampion eus ar 100 m.
Mont a ra da glub Scarborough Optimists hag e 1980 ec'h eas da skipailh Kanada. Gonnit a ra e vedalenn etrevroadel gentañ e c'hoarioù Commonwealth 1982 ma erruas eil eus ar 100m e 10s05 etre an daou skosad Allan Wells ha Cameron Sharp.

## Stadegoùː

Gounezet en deus ur vedalenn arem war ar 100 m ha war ur redadeg a-bep eil (4 × 100 m) e c'hoarioù olimpek an hañv 1984 e Los Angeles.
Gounezet en deus ivez Kampionnad ar bed e Paris e 1985 war 60 m nemetken.
E 1988 e c'honne e 9,79s gourfenn ar C'hoarioù Olimpek e Seoul dirak e enebour gwashañ, Carl Lewis, met kavet e vez nebeut war-lec'h ez eo dopet Ben Johnson, ar pezh a ro dezañ an difenn d'ober sport e-pad daou vloaz hag ar pezh a roas fin d'e red micherel.
# Back to Bataan

Back to Bataan zo ur film brezel stadunanat embannet e 1945 e gwenn-ha-du. Mare istorel ar film eo an Eil Brezel-bed. Ar film zo bet savet gant RKO Radio Pictures, produet gant Robert Fellows, ha sevenet gant Edward Dmytryk. An aktourien eo John Wayne hag Anthony Quinn. Er film e vez taolennet darvoudoù (lod gwirion, lod ijinet) e-kerzh Emgann Bataan (1941–42) war enezenn Luzon er Filipinez. Titl orin ar film a oa The Invisible Army.

## Istor

E 1945 e voe saveteet prizonidi kamp japanat Cabanatuan gant soudarded US Army Ranger. Er film e taoler ur sell war miz Meurzh 1942 ha gourenez Bataan e Filipinez.

## Liammoù diavaez

* Back to Bataan war IMDb

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Crowther, Bosley. "Back to Bataan", NY Times. Retrieved on May 5, 2011.
* ↑ Back to Bataan (1945): Notes. Turner Classic Movies.
# Bachy

Bachy :
| An ti-kêr. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Arondisamant | Lille |
| Kanton | Cysoing |
| Kod kumun | 59042 |
| Kod post | 59830 |
| Maer Amzer gefridi | Philippe Delcourt 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Pévèle-Carembault |
| Lec'hienn web | www.mairie-bachy.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 836 ann. (2020) |
| Stankter | 286 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 73 m bihanañ 31 m — brasañ 74 m |
| Gorread | 6,41 km² |
| kemmañ |
Bachy a zo ur gumun hag ur gêr eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Eloi, 1845
* Delwennoù-led e chapel iliz katolik Saint Eloi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ ar pennad gallek fr:Bachy, Cassini hag EBSSA
# Bachau

Bachau zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llannerch-y-medd, e Kembre, e kontelezh Ynys Môn, 220,5 km eus Kerdiz$^,$.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* ↑ Google Maps; 2014
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Bachqortostan

Republik Bachqortostan (bachkireg: Башҡортостан Республикаһы, Başqortostan Respoublikahı) pe Republik Bachkortostan (rusianeg; Респу́блика Башкортоста́н, Respoublika Bachkortostan, IPA: [rʲɪsˈpublʲɪkə bəʂkərtɐˈstan]) a zo ur republik eus Kevread Rusia, lec'hiet etre ar stêr Volga ha Menez-Oural. E 2010 e oa 4 072 292 a dud o vevañ enni. Oufa eo ar gêr-benn.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Bach (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Bach zo ur ger alamanek, kembraek, okitanek.

## Anv-tud

Un anv boutin alamanek eo Bach, gwazh e brezhoneg. Un anv-tiegezh alamanek eo ivez, brudet gant ur sonaozour:
* Johann Sebastian Bach (1685-1750), sonaozour alaman, bet 20 bugel dezhañ, ha darn sonaozourien evel o zad:
** Wilhelm Friedemann Bach (1710-1784), e vab henañ
** Carl Philipp Emanuel Bach (1714-1788), e eil mab, sonaozour alaman
** Johann Gottfried Bernhard Bach (1715-1739) – ograour
** Johann Christoph Friedrich Bach (1732-1795), mab henañ an eil pried
** Johann Christian Bach (1735-1782), unnekvet mab Johann Sebastian Bach, sonaozour alaman
*** Wilhelm Friedrich Ernst Bach (1759 -1845) a oa mab da Johann Christoph Friedrich Bach.

### Tud all

* Ifor Bach, aotrou kembread en XIIvet kantved.
* Emmanuelle Bach (1968-) aktourez c'hall, merc'h d'ar c'helaouenner skinwel ha skingomz Jean-Pierre Elkabbach.
* Richard Bach (1936-), skrivagner stadunanat

## Anv-lec'h

* Bach, kumun c'hall e Lot;
* Bach, kumun e Tirol, en Aostria
* Bach an der Donau, kumun e Bavaria, en Alamagn
* Ar Weesener Bach, pe Lutterbach, adstêr d'an Örtze, en hanternoz Alamagn.

## Kembraeg

Bach zo un anv-gwan kembraek, a dalv kement ha bihan e brezhoneg, kar d'ar ger bac'h e brezhoneg. Hervez ar vojenn, e krede Kembreiz ar XVIIvet kantved e oa kembreat ar Johann Sebastian Bach.
Kavet e vez en anvioù evel:
* Cwm Bach
* Dre-Fach
* Eglwys Fach
* Pentre Bach

## Pennadoù kar

* bac'h
* bazh
# Bachant

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bachant |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Bachant en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Sambre - Avesnois |
| Kanton | Berlaimont |
| Kod INSEE | 59041 |
| Kod-post | 59138 |
| Maer | Jean Gandibleux (Strollad Komunour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 9,37 km² |
| Led | 50° 12' 55" Norzh |
| Hed | 03° 51' 55" Reter |
| Uhelder kreiz | 141 m |
| Uhelder bihanañ | 127 m |
| Uhelder brasañ | 169 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 2 400 (2006) |
| Stankter | 256 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bachant a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Géry, savet en XVI$^{vet}$ kantved hag adkempennet en XVIII$^{vet}$ kantved.