# Parmigiano Reggiano

Ar Parmigiano Reggiano DOP, a vez anvet parmezan e brezhoneg ivez (diwar an anv gallek parmesan), a zo ur fourmaj hengounel gant laezh saout reggiana, gant un toaz gwasket poazhet, produet dreist-holl e rannvro Emilia-Romagna.
Abaoe 1996 ez eo gwarezet an anvadur Parmigiano Reggiano gant al label europat a-feson DOP (Denominazione di Origine Protetta).

## Istor

Orin ar parmigiano reggiano a zo testeniekaet gant un toullad mammennoù istoriografek hag a ro an tadelezh da abatioù benediktin. E-kerzh ar c'hantvedoù, an hengounioù kreñvaet a zo en em ledet da dachennoù all eget an daou anvadur diazezet war al lec'hanvioù orin Parmigiano (Parma) ha Reggiano (Reggio nell'Emilia).

## Tachenn douaroniel

Frammet eo gant tiriad Proviñsoù Parma, Reggio nell'Emilia, Modena hag an tiriadoù lec'hiet e proviñsoù Mantova ha Bologna.

## Anvadur "parmezan"

E lec'hiadur orin, e deiziad dont war-wel (tro 1200) hag e anvadur a zo divizoù warno. Émile Littré ha Pierre Larousse a laka evel lec'h orin kêr Lodi, lec'hiet e Lombardia. Re all a laka kêr Reggio nell'Emilia pe c'hoazh Bibbiano, e-kichen Parma, e proviñs Reggio nell'Emilia}}. Littré evel Larousse a lavar emañ o tont an anvadur gall "parmesan" eus ar fed ez eo brudet gant Dukez Parma e Pariz; re all a lavar emañ o tont an anv-se en un doare eeun eus anv rannvro Parma. Ha dont a ra an anvadur brezhonek "parmezan" eus ar gêr gall "parmesan".

## Fardañ

Fardet eo gant embregerezhioù arbennikaet, ar caseifici, strollet en ur consortium hag a zo lusket gant ar prezidant Giuseppe Alai; 437 a zo o strollañ 4 291 magerezh-loened. Ar c'honsortium eo hag a aotre e vefe skritellet an destenn parmigiano reggiano war bord ar fourmaj.
Evit mont a-enep d'ar gwerzhañ fourmajoù faos oc'h implijout an anv parmezan war ar marc'had alaman en deus divizet ar c'honsortium mont dirak lez-varn Unvaniezh Europa. Homañ ziwezhañ he deus kadarnaet e miz C'hwevrer 2008 ne c'heller envel "parmezan" nemet ar Parmigiano Reggia­no, o toujañ d'an anvadur orin; nac'het he deus al Lez kondaoniñ Alamagn dre «n'eus redi ebet evit ur Stad ezel da gemer war-eeun an divizoù ret evit kastizañ, war he ziriad, an tagadennoù d'an anvadurioù o tont eus ur Stad ezel all"

## Spisverkoù

Ur brud bedel a zo gant ar fourmaj mir-mañ.
Prientet eo diwar laezh saout, ur fourmaj toaz gwasket poazhet eo, ront ha plad. Ur pouez keidennek a 32 kg a zo gant ar rodoù.
E doaz a zo goloet gant ur groc'henn rouz hag eoulek. Bruzhunek eo, hag ur blaz frouezh hag ur pistigus dibar. Troc'het e c'hell bezañ gant ur gontell ispisial evit reiñ bruzhunoù.
Ar prantad gwellañ evit debriñ ar fourmaj-mañ a zo etre miz Ebrel ha miz Here goude ur finadur a 12 miz da nebeutañ (ar re goshañ a zo finaet 48 miz), met debret e c'hell bezañ ar bloavezh-pad, evel fourmaj da zebriñ ouzh taol, pe rasklet, hag implijet e vez en un toullad rekipeoù.
Ar Grana Padano a zo tost-tre eus ar "Parmezan" dre ar mod da fardañ anezhañ hag e vlaz.
Gant ar parmezan ez eus ur c'hementad e kalsiom a 1,16 g evit 100 g.

## Tennadoù disheñvel ar fardañ

* An ostilhoù.
* An taolioù ma chom laezh ar saout bet dastumet en deiz a-raok, al lodenn druz a vez neuze dispartiet diouzh ar rest.
* Al laezh digoavenet en deiz a-raok a zo mesket gant laezh goroerezh ar mintin en ur chaodouron gant stumm ur c'hloc'h troet. Lakaet e vez gwrez al laezh da bignat betek 40° war skeuliad Reaumur.
* Eztennadur ar fourmaj, pehini en deus ur pouez a 80 kg.
* An dasparzh eus ar fourmaj etre kalite ar fourmaj, ezhomm 'zo 600 litrad laezh evit sevel ur rod.
* Goude bezañ bet lakaet war ur serviedenn lin, e vez lakaet en ur moull evit reiñ d'ar fourmaj e stumm hag evit lakaat ar pikerezh parmigiano reggiano.
* Lakaet e vez ar fourmajoù en ur gibellad dour holenet e-pad 23 devezh.
* Ar finadur, tennad hag a bad etre 12 ha muioc'h eget 30 miz.
* Bemdez e vez broustet ha troet ar rodoù gant ur robot.
* Treuziad ar rodoù.
* Ur minaoued evit merkañ ar parmezan bio.
* Kontell da droc'hañ parmezan.

## Levrlennadur

* Louis Bourdeau, Histoire de l'alimentation, Alcan, 1894.
* Adolphe Chéruel, Dictionnaire historique des institutions, mœurs et coutumes de la France, 2e partie, Hachette, Pariz, 1855.
* Prosper Montagné, Larousse gastronomique, Larousse, Pariz, 1938.
* Dictionnaire de l'académie des gastronomes, Pariz, Prisma, 1962.
* Christian Plume, Le livre des fromages avec le dictionnaires des fromages du monde, Emb. des deux coqs d'or, Pariz, 1968.
* Robert J. Courtine, Dictionnaire des fromages, Larousse, Pariz, 1972.
* Léone Bérard, Guide des fromages et de leurs à-côtés, Emb. de la Courtille, 1978.
* Glachant, Élizabeth et Paule Meunier, Le guide des fromages de France et d'Europe, Sélection du Reader's Digest, Pariz, 1995.

## Mammenn

Lec'hienn Kengor Europa

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Dictionnaire de la Langue Française par E. Littré de l’Académie française, 1873.
* ↑ Grand Dictionnaire universel du XIX siècle
* 1 2 Gazzetta di Parma du 27 février 2008, p. 39
* ↑ Journal Le Monde, 26 février 2008
* ↑ Parmigiano Reggiano, Le caratteristiche alimentari

## Gwelet ivez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

### Liamm diabarzh

* Race bovine Reggiana

### Liammoù diavaez

* (en)(it) Parmigiano Reggiano non si fabbrica, si fa.
* (it) Diforc'h etre Parmezan ha Grana Padano
* (fr) Pennad fonnus eus ar Bibliothèque et musée de la Gourmandise