OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Roll an dastumadoù barzhoniezh e brezhoneg

Amañ e vo renablet an dastumadoù barzhoniezh e brezhoneg. Resisaet e vo ar re a zo divyezhek.
Darn eus an dastumadoù zo bet embannet goude marv an oberour.

## XIXvet kantved
### 1838

* Prosper Proux, Kanaouennou eur C'Hernevad

### 1839

* Kervarker, Barzaz Breiz. Divyezhek.

### 1865

* Fañch an Uhel. Bepred Breizad, Montroulez, Haslé. Divyezhek.

### 1866

* Prosper Proux, Bombard Kerné : Jabadao ha Kaniri

### 1867

* Yann-Vari ar Skourr, Telenn Remengol.

### 1868

* Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel, an Oriant, levrenn gentañ. Divyezhek.

### 1874

* Fañch an Uhel, Gwerziou Breiz-Izel, an Oriant, eil levrenn. Divyezhek.

### 1890

* Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel, Pariz, levrenn gentañ. Divyezhek.

### 1891

** Fañch an Uhel, Soniou Breiz-Izel, Pariz, eil levrenn. Divyezhek.

## XXvet kantved
### 1940

* Maodez Glanndour, Imram, e-barzh Sterenn, n° 1, 1940.

### 1943

* Fañch an Uhel, Ma c'horn bro, ar Gwaziou, 1943. Ar memes barzhonegoù evel e Bepred Breizad e 1865, hep ar galleg.
* Roparz Hemon, Barzhonegoù. Adembannet e 1967 gant Al Liamm.
* Roperzh ar Mason, Chal ha dichal, Dihunamb, 1943.

### 1946

* Maodez Glanndour, Milc'hwid ar serr-noz. Kaieroù kristen.

### 1949

* Maodez Glanndour, Komzoù bev, Skridoù Breizh, 1949

### 1957

* Christmas Hymns In the Vannes dialect of Breton, kantikoù gwenedek embannet gant
* Loeiz Herrieu, Dasson ur galon. Adembannet gant Brud Nevez, e 1983. 144 p.
* Roparz Hemon. Barzhonegoù. Al Liamm

### 1972

* Youenn Gwernig, An toull en nor. Divyezhek.

### 1973

* Anjela Duval. Kan an Douar. Al Liamm, Brest.

### 1978

* Maodez Glanndour, Vijelezh an deiz diwezhañ, Al Liamm

### 1982

* Anjela Duval. Traoñ an Dour (embannet goude he marv), Al Liamm

### 1983

* Maodez Glanndour, Va levrig skeudennoù. Al Liamm

### 1985

* Maodez Glanndour, Telennganoù, Al Liamm

### 1987

* Bernez Tangi, Fulennoù an tantad , Skrid.
* Per ar Bihan
* Yann-Bêr Kalloc'h. Ar en deulin.
* Kenan Kongar
* Zavier Langleiz
* Youenn Olier
* Pêr-Jakez Helias
* Yann-Bêr Piriou. Ar mallozhioù ruz.
* Naig Rozmor
* Youenn Gwernig

## XXIañ kantved
### 2001

* Yann-Bêr Piriou. Kestell traezh evit kezeg ar mor. Skol Vreizh, 2001.
* Bernez Tangi, Rod an Avelioù, Lesneven : Hor Yezh (2001)

### 2005

* Bernez Tangi, Chien de feu, Tarv Ruz, 2005. Barzhonegoù troet e galleg. Ul levr hag ur bladenn arc'hant a zo, an oberour o tibuniñ e varzhonegoù e brezhoneg.

### 2010

* Bernez Tangi, Ar Saouzanenn, barzhonegoù, 2010, Skrid. Priz Langleiz 2011.

### 2013

* Yann Bijer. Kan ma bro. Al Liamm, 2013.
# Robert Recorde

Robert Recorde, ganet e 1510 ha aet d'an anaon e 1558, a oa ur fizikour ha matematikour kembreat. An arouez kevatalder (=) a ijinas. D'ar saoznegerien e prezantas an arouez sammadenn (+) hag an arouez lamadenn (-) e 1557.
# Robert Scheidt

Robert Scheidt ,ganet e São Paulo ar 15 a viz Ebrel 1973, a zo ur merdeer a vicher a orin eus Brazil. Div wech ez eo bet kampion Olimpek ha 8 gwech kampion ar bed war Laser. E touez merdeerien titletañ ar bed war Laser eo Robert Scheidt.

## Loreadeg

* C'hoarioù Olimpek
** 2004 (Aten): Medalenn aour war Laser ;
** 2000 (Sydney): Medalenn arc'hant war Laser ;
** 1996 (Atlanta): Medalenn aour war Laser ;
* kampionad ar bed bageal
** 2007 (Portugal): Medalenn aour war Star ;
** 2005 (Brazil): Medalenn aour war Laser ;
** 2004 (Turkia): Medalenn aour war Laser ;
** 2002 (Stadoù Unanet): Medalenn aour war Laser ;
** 2001 (Iwerzhon): Medalenn aour war Laser ;
** 2000 (Mec'hiko): Medalenn aour war Laser ;
** 1997 (Chile): Medalenn aour war Laser ;
** 1996 (Suafrika): Medalenn aour war Laser ;
** 1995 (Spagn): Medalenn aour war Laser ;
* C'hoarioù Panamerikan
** 2003 (Santo Domingo): Medalenn aour war Laser ;
** 1999 (Winnipeg): Medalenn aour war Laser ;
** 1995 (Mar del Plata): Medalenn aour war Laser ;
# Robert Rossen

Robert Rossen, bet ganet d'ar 16 a viz Meurzh 1908 e New York hag aet da Anaon d'an 18 a viz C'hwevrer 1966 er memes kêr, a oa ur filmaozour ha produour stadunanat.
Ezel e oa bet eus ar Strollad Komunour er Stadoù-Unanet etre 1937 ha war-dro 1947, ar pezh a reas d'e anv bezañ skrivet e kaier ruz ar sinema a veze dalc'het gant studioioù meur Hollywood d'ar mare-se.
# Robert Schuermans

Robert Schuermans a zo bet ganet e 1950 e Belgia.
Mestrc'hoarier echedoù belgiat.
Kampion Echedoù Belgia e voe en Oostende e 1987.
E miz Here 2007 edo 2217 e renk Elo.

## Partiennoù

* Robert Schuermans a-enep da A. Capitaine ;
* Robert Schuermans a-enep da Etienne Goossens ;
* Robert Schuermans a-enep da Stefan Docx :
1. e4 c5
2. Mf3 e6
3. Mc3 a6
4. d4 cxd4
5. Mxd4 b5
6. Fd3 Db6
7. Mb3 Dc7
8. O-O Mf6
9. Fe3 Fb7
10. a3 d6
11. f4 Mbd7
12. De2 Tc8
13. Fd4 e5
14. Fe3 Fe7
15. Tad1 Db8
16. Rh1 O-O
17. Fg1 Tfe8
18. f5 Ff8
19. De3 d5
20. Mxd5 Mxd5
21. exd5 e4
22. Fe2 Mf6
23. Td2 Mxd5
24. Dg5 e3
25. Td4 Txc2
26. Ff3 Mf6
27. Fxe3 Txb2
28. Md2 h6
29. Df4 Fxf3
30. Dxf3 De5
31. Td3 Ta2
32. Mb1 Fc5
33. Mc3 Txa3
34. Fd2 b4
35. Md5 Mxd5
36. Dxd5 De2
37. Tdf3 Txf3
38. Dxf3 Dxd2
39. Dc6 Re1 0-1

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE (e saozneg);
* E c'hoari e Chessgames (e saozneg).
# Robert Schumann

    Arabat droukveskañ gant Robert Schuman, politiker hag unan eus "Tadoù Europa"
Robert Schumann ( 8 a viz Even 1810 - 29 a viz Gouere 1856) a oa ur sonaozour ha pianoour alaman, ha gwaz Clara Schumann. Barnet e vez evel unan eus sonaozourien romantel brudetañ an XIX$^{vet}$ kantved.

## Liammoù diavaez

* Robert Schumann
# Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder

Setu ur roll eus ar stêrioù hirañ e Breizh

## Ouzhpenn 1 000 km

* Liger, 1 012 km

## Ouzhpenn 200 km

* Gwilun, 230 km (218 e Breizh)

## Ouzhpenn 100 km

* Sevr 159 km
* Blavezh 151 km
* Oud 146 km
* Stêr Aon 139 km
* Liger 106 km e Breizh, 1 012 km en holl
* Renk 105 km
* Kouenon 102 km

## Etre 50 km ha 100 km

| Sec'h 100 km Erzh 97,4 km Don 92,1 km Mozon 85 km Bolon 81,6 km Skorf 80 km Ele (+ Laeta) 77 km Sevnon 73,3 km Trev (stêr) 73 km | Erzh e Breizh 70 km ; en holl 95 km Izar 69 km Aer (Oud) 69 km Mewan 68 km Ker 67 km Av 65 km Eler 64 km Leñv 64 km Oded64 km | Klez 63 km Ninian 62 km Ivel 61 km Leger 60 km Stêr an Alre 57 km Elorn 56,4 km Evel 55,7 km Argenon 53,4 km Falleron 52 km |

## Etre 30 ha 50 km

| Iêr 48,4 km Izol 48 km Yeodi 48 km Goued 47 km Il 47 km Gindi 44 km Acheno 40 km | Stêr Aven 37 km Brived 35 km Stêr an Intel 35 km Aber-Ac'h 33 km Vertonne (Breizh) 32,6 km Aber Benniged 31,10 km Stêr Gwaien 31,7 km |

## Etre 20 ha 30 km

| Horn (stêr) 29,9 km Stêr Deir 29 km Jed 28,5 km Diwazh 28 km Valière (stêr) 27,8 km Aer (Ele) 27,7 km Gwig 27,4 km Elez 27,3 km Douron 27 km Yegn 27 km Gevr 26,7 km | Bêlon 26,3 km Dourdu (Doufine) 26 km Gilheg 25,3 km Bruz (stêr) 24,5 km Aber-Ildud 24 km Goulen 23,9 Ardana 22,9 km Froudveur 21 km Dourdu (Plouezoc'h) 20,7 km Yar 20,11 km Jarlo 20,6 km |

## Etre 10 hag 20 km

* Daoulaz (Blavezh) 19 km
* Urn 19 km
* Richer Zaoulaz 18 km
* Stêr Arc'hant 18 km
* Ig 17,3 km
* Penfell 16 km
* Bizien 11,5 km
* Froud (Kemper) 11,4 km
* Flora (stêr) 10,2 km
* Eon (stêr) 10 km

## Dindan 10 km

* Aber-Ac'h 3,6 km
* Saezh
* Richer ar Faou
* Gouedig

## Pennadoù kar

* Roll stêrioù pennañ Breizh
# Roll skrivagnerien aostrian

Sed amañ ul roll skrivagnerien ha barzhed eus Aostria. :
* Hans Carl Artmann
* Ingeborg Bachmann
* Thomas Bernhard
* Heimito von Doderer
* Albert Drach
* Barbara Frischmuth
* Peter Handke
* Elfriede Jelinek
* Daniel Kehlmann
* Michael Köhlmeier
* Gustav Meyrink
* Johann Nestroy
* Adalbert Stifter
* Friedrich Torberg
* Stefan Zweig
# Roll sonerien, kanerien ha strolladoù Breizh
### A

* Denez Abernot
* Alambig Elektrik
* Ampouailh
* Anchfol
* Archetype
* Arvest
* Faustine Audebert
* Anne Auffret

### B

* Les Baragouineurs
* Florian Baron
* Jean Baron
* Sylvain Barou
* Barzaz
* Bayati
* Eric Beaumin
* Fabrice Beaumin
* Olivier Beaumin
* Trio Beaumin
* Roland Becker
* Gwendal Berthou
* BF15
* Youenn Bihan
* Guillaume Blain
* Blain/Leyzour
* Youen Bodros
* Jorg Bothua
* Timothée Le Bour
* Breizh Brothers
* Nolùen Le Buhé
* Bleizi Ruz
* Jakez ar Borgn
* Dan Ar Braz
* Hélène Brunet

### C

* Youenn Le Cam
* Carré Manchot
* Youenn Chap
* Cocktail Diatonique
* Roland Conq

### D

* Darhaou
* Dazont ha New Dazont
* Den
* Mikaël Derrien
* Diaouled ar Menez
* Dibenn
* Ronan Le Dissez
* Dir ha Tan
* Diwall
* Pierre Droual
* Dom Duff

### E

* Annie Ebrel
* Louise Ebrel
* L'Effet Défée
* egin
* eien
* Emsaverien
* EV
* Patrik Ewen

### F

* Daniel Le Féon
* Ifig Flatrès

### G

* Galenn
* Ar c'hoarezed Goadeg
* La Godinette
* Frédéric Guichen
* Jean-Charles Guichen
* Gwendal
* Gwenva
* Youenn Gwernig
* Gwerz
* Marsel Gwilhou

### H

* Erwan Hamon
* Hamon Martin Quintet
* Mathieu Hamon
* Hastañ
* HiKS Drum N Breizh
* Régis Huiban

### J

* Georges Jouin

### K

* Kadwaladyr
* Sabine Kergoed
* Kafe Koefet
* Kan ha Biskoul
* Karma
* Yann-Fañch Kemener
* Keris
* Nolwenn Korbell
* Kornog

### L

* Lors Landat
* Manu Lann Huel
* Cédric Le Bozec
* Jil Léhart
* Claire Leyzour
* Mael Lhopiteau
* Lik Ha Lik
* Loened Fall
* Loeroù Ruz
* Joseph Lotout
* Simon Lotout
* Thibault Lotout
* Thomas Lotout

### M

* Arnaud Maisonneuve
* Erik Marchand
* Erwan Menguy
* Kristof Ar Menn
* MerciBraz Gwengamp
* Nicolas Le Millier
* Patrick Molard
* Yvon Molard
* Cédric Monjour
* Malo Morvan
* Ar vreudeur Morvan

### N

* New Dazont

### O

* Obis
* Les Ours du Scorff

### P

* Pennoù Skoulm
* Pellgomz
* Yann-Fañch Perroches
* Pevar Den
* Odran Plantec
* Yannick Plantec
* Plantec
* Denez Prigent

### R

* Hilaire Rama
* Les Ramoneurs de Menhirs
* Ar Re Yaouank
* Arnaud Royer
* Gael Runigo

### S

* Jean-Luc Roudaut
* Gilles Servat
* Soig Siberil
* Skarn
* Skilda
* Skolvan
* Sonerien Du
* Didier Squiban
* Startijenn
* Sterenn et Alwena
* Alan Stivell
* Stone Age
* Storlok
* Storvan
* Strobinell
* Louis-Jacques Suignard

### T

* Talar
* Tammles
* Tan ba'n ty
* Termajik
* Trenk
* Tri Bleiz Die
* Tri Yann
* Le Trio Virtuel
* Ifig Troadeg
* Ifig ha Nanda Troadeg
* Nanda Troadeg
* Loig Troel
* Tud

### V

* Marthe Vassallo
* Jean-Michel Veillon
* Jean-Marie Vincent

### Y

* Ys
# Ruffré-Mendola

Ruffré-Mendola zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Rufus McCain

Rufus Roy McCain, ganet d'ar 7 a viz Gouhere 1903 ha marvet d'an 3 a viz Kerzu 1940, a oa ur prizoniad e toull-bac'h Alcatraz. Klasket en doa tec'hout diouzh an toull-bac'h gant Henri Young hag Arthur Barker e 1939.

## Tec'hadenn

Da noz an 13 a viz Genver 1939, McCain, gant Young ha Barker, o devoa klasket tec'hout diouzh an enezenn lesanvet "the Rock". Ar warded o devoa tennet war Arthur Barker. Barker a vefe marvet ha McCain ha Young a oa bet adpaket. McCain ha Young a voe kondaonet da 22 viz toull evit pep hini da chom e-unan.
Goude ma vefe distroet Young ha McCain gant ar peurrest eus ar brizonidi, McCain a oa bet lakaet da labourat er stal kemener ha Young er stal arrebeuri dres dindan. D'an 3 a viz Kerzu 1940, Young en devoa gortozet dres goude 10 eur noz evit redek betek McCain ha toullgofañ anezhañ gant ul loa kemmet e kontell.

## Marv

McCain a zo marvet pemp eurvezh goude-se. Biken ne voe displeget perak e oa bet Young o lazhañ McCain. Beziet eo bet er Philadelphia Cemetery, McCurtain County, Oklahoma, SUA.

## Liammoù diavaez

* Rufus Roy McCain war Find a grave
* ↑ https://www.alcatrazhistory.com/hyoung.htm
* ↑ https://www.findagrave.com/memorial/14191629/rufus-roy-mccain
# Rugbi Klub Trinieg

Rugbi Klub Trinieg zo ur c'hlub rugbi bet krouet e 1912 e Trinieg.
Ur c'hlub dibar eo : e-pad pell eo bet ar gêr vihanañ e hanternoz Bro-C'hall o c'hoari e eil rummad ar c'hampionad rugbi. Start-kenañ e veze gounit e stad Lesvières, rak kalet e c'hoarie paotred Trinieg war o zachenn. Evel-just e veze liammet ar spered stourm-se ouzh tro spered tud ar vro, micherourien ha Briveriz anezho.
Brudet eo ar Rugby Club Trignacais er Briver a-bezh. Anat, un houad o deus dibabet da arouez, hag an houidi briverat a vez graet eus ar c'hoarierien.
Stag eo ivez ouzh ar chanterioù e Sant-Nazer. An embregerezh sevel bigi a sikouras ar c'hlub pa voe krouet, hag a-viskoazh eo bet an darn vrasañ eus ar c'hoarierien micherourien diouzh o micher. Splann eo diskouezet al liamm-se war ar rochedoù : gwad ar vicherourien eo al liv ruz, moged al labouradegoù eo al liv du.
# Ruffia

Ruffia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte.
# Rufina

Rufina a zo ur gumun eus Italia e Toskana gant 7 461 annezad (2010).
# Rufirallus

Rufirallus :
| Rufirallus viridis, treset etre 1700 ha 1880. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Anv skiantel ||
| Rufirallus Bonaparte, 1856 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Rufirallus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1856 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
* Rufirallus castaneiceps
** R. c. castaneiceps ha coccineipes,
* Rufirallus viridis
** R. v. brunnescens ha viridis.
O c'havout a reer e Suamerika, pevar (4) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rallidae/Rufirallus (lennet e-barzh d'ar 17 a viz Meurzh 2022).
# Rugby

Evit ar sport, kit da wellet ar pennad Rugbi
Rugby zo ur gêriadenn e Warwickshire e-kreiz Bro-Saoz, war lez ar stêr Avon. 62.790 annezer a oa e 2002, 89.240 gant ar banlev.

## Brud

Brudet eo Rugby gant krouidigezh ar sport rugbi gant ar skolajer William Webb Ellis.

## Liammoù diavaez

* Ober un dro e Rugby
* Touristelezh e Rugby
* Pajenn liammoù
# Sol de Mayo

Sol de Mayo ("Heol Mae"") eo anv an arouez a weler war bannieloù Arc'hantina hag Uruguay.
Arouez an doue-heol inka Inti eo, hag unan eus arouezioù broadel an div vro-se.
Ar gerioù de Mayo a ra dave d'ar pezh a anver Revolución de Mayo ("Dispac'h miz Mae"), a c'hoarvezas e-pad sizhun adalekan 18 d'ar 25 a viz Mae 1810, hag a voe deroù an argerzh didrevadenniñ a voe lakaet fin gantañ da stagidigezh Besrouantelezh Río de la Plata ouzh Spagn.
* War banniel Arc'hantina, 1818
* War banniel Uruguay, 1828
* Pezh-moneiz kentañ Arc'hantina
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Sokotreg

Ur yezh semitek eus is-skourr ar yezhoù suarabek eo ar sokotreg (soqotri, saqatri pe suqutri) komzet gant war-dro da 70.000 den war inzi Soqotra, Abd al-Kuri ha Samha e Yemen (1990).
Difennet eo d'ar maouezed kuitaat an inizi hag abalamour da se ne vez kavet kumuniezh ebet ma rafe gant ar yezh-mañ en tu all d'an inizi genidik.
Pemp rannyezh ez eus:
* Sokotreg Abd al-Kuri
* Sokotreg ar su
* Sokotreg an norzh
* Sokotreg ar c'hreiz
* Sokotreg ar c'hornôg

## Gwelet ivez

* Yezhoù semitek ar su]
* Yezhoù afrez-aziatek
# Soks

Kumunioù Frañs :
| Anv izelvroek ha flandrezek kornôgel | Soks |
| Anv ofisiel | Socx |
| Lec'hiadur | |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Dukark |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du canton de Bergues |
| Kanton | Sint-Winoksbergen |
| Kod INSEE | 59570 |
| Kod post | 59380 |
| Maer | Christian Ley |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 8 km² |
| Led | 50° 56' 10" Norzh |
| Hed | 02° 25' 32" Reter |
| Uhelder kreiz | 13 m |
| Uhelder bihanañ | 0 m |
| Uhelder brasañ | 31 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 987 (2007) |
| Stankter | 123 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.mairie-socx.com |
Soks en izelvroeg, anv ofisiel e galleg: Socx, a zo ur gumun eus Flandrez Frañs (departamant Norzh), er Westhoek.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Léger

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Solana

Solana zo un anv-lec'h spagnolek.

## Euskal Herria

* Oteiza de la Solana, e Nafarroa

### Ranngumun

* Muniáin de la Solana, en Aberin, e Nafarroa

## Galiza
### Ranngumunioù

* La Solana (A Coruña), e Narón, e proviñs A Coruña
* Solana (A Coruña), en Ares, e proviñs A Coruña

## Katalonia
### Ranngumunioù

| La Solana (Cubellas), e Cubellas, e proviñs Barcelona La Solana (Vallirana), e Vallirana, e proviñs Barcelona La Solana Amunt, e Vallfogona del Ripollés, e proviñs Gerona | La Solana Avall, e Vallfogona del Ripollés, e proviñs Gerona Mata-Solana, e Gavet de la Conca, e proviñs Lérida |

## Spagn
### Kumunioù

| Cubo de la Solana, e proviñs Soria La Solana (Ciudad Real), e proviñs Ciudad Real Solana de Rioalmar, e proviñs Ávila | Solana de los Barros, e proviñs Badajoz Solana de Ávila, e proviñs Ávila Solana del Pino, e proviñs Ciudad Real |

### Ranngumunioù

| Finca la Solana, e Trillo, e proviñs Guadalajara La Solana (Albacete), e Peñas de San Pedro, e proviñs Albacete La Solana (Alcalalí), en Alcalalí, e proviñs Alicante La Solana (Algueña), en Algueña, e proviñs Alicante La Solana (Arucas), en Arucas, e proviñs Las Palmas La Solana (Asturiez), e Bimenes, en Asturiez La Solana (Granada), en Almegíjar, e proviñs Granada La Solana (Madrid), e San Lorenzo de El Escorial, e proviñs Madrid La Solana (Tejeda), e Tejeda, e proviñs Las Palmas La Solana (Telde), e Telde, e proviñs Las Palmas La Solana (Vega de San Mateo), e Vega de San Mateo, e proviñs Las Palmas Masía la Solana, e Salsadella, e proviñs Castellón Purroy de la Solana, e Benabarre, e proviñs Huesca | San Martín de Solana, e Fiscal, e proviñs Huesca Solana (Almería), e Vélez-Blanco, e proviñs Almería Solana (Cantabria), e Miera, e proviñs Cantabria Solana (Cáceres), e Cabañas del Castillo, e proviñs Cáceres Solana (Granada), e Castril, e proviñs Granada Solana (Murcia), e Lorca, e Rannvro Murcia Solana (Teruel), e Cantavieja, e proviñs Teruel Solana Matorral, e Pájara, e proviñs Las Palmas Solana de Fenar, e La Robla, e proviñs León Solana de Torralba, en Úbeda, e proviñs Jaén Solana de la Parra, e Frailes, e proviñs Jaén Solana del Peñón, e Villaharta, e proviñs Córdoba Villaescusa la Solana, e Villaescusa la Sombría, e proviñs Burgos |
# Sokrates

    Evit sterioù an anv Socrates gwelet Socrates (disheñvelout)
Ur prederour gresian eo Sokrates (diwar an henc'hresianeg: Σωκράτης) (tro-dro 470–399 kent JK). Krouet eo bet gantañ diazez ar brederouriezh kornôgat, hag eñ da vezañ degemeret evel an oberer meur war an danvez. Lakaet e oa ul lodenn eus e vennozhioù hag eus e vuhez dre skrid gant Platon.

## Prosez Sokrates

Un nebeud brientinien a zisklêrias gwelet ennañ ur spered hag a vreine talvoudegezhioù buhezegezh hengounel Ateniz. Hervezo e oa un dañjer evit ar geoded hag an urzh sokial. E 399 kent J.-K., Sokrates a oa tamallet gant Anitos, un ezel a-bouez eus ar strollad demokratour, ha gant daou eus e vignoned, eus an daou dorfed da-heul:
* Nac'h anavezout doueed ar geoded ha degas doueed nevez;
* Breinañ ar yaouankiz.
Div lodenn a oa bet en e brosez. Da gentañ e oa bodet 501 barner an Helie evit barn anezhañ. Sokrates a nac'has lenn ur brezegenn difenn a oa bet skrivet dezhañ gant Lisias. Lavaret en dije da Lisias a-zivout an dra-se: "Heñvel eo ouzh ur rummad botoù kaer n'eo ket diouzhin". Sokrates a gavas gwell neuze kontañ e vuhez d'ar varnerien. Abalamour d'e emzalc'h skañv e oa kondaonet gant 281 mouezh a-enep dezhañ.
En eil lodenn ar prosez e oa ret choaz ar c'hastiz a ve roet da Sokrates : Da choaz e oa etre ar marv (ar pezh a c'houlenne an damallerien), pe un dell-gastiz pounner. Evit broudañ an div gostezenn da gaout muioc'h a habaskter ne choaze ket ar varnerien ar c'hastiz o-unan met mouezhiañ a raent evit an hini, kinniget gant unan eus an div gostezenn, a seblante dezhe bezañ an hini poellekañ. Gallout a rae eta Sokrates kinnig ur c'hastiz a c'hallfe bezañ degemeret gant ar varnerien. Disklêriañ a reas neuze e oa a-du evit paeañ un dell-gastiz 25 drakm, da lâret eo hogos netra. Sokrates a rae an dra-se e-ser godisal en e brosez dezhañ e-unan! Krediñ a reas zoken goulenn muioc'h evit an dell-gastiz dister-se: gant ar pezh en doa graet evit ar geoded, emezañ, e telleze bezañ herberc'hiet ha maget er Pritaneia betek fin e vuhez (s.o. Platon, Meulidigezh Sokrates, 36d-37b), ar pezh a oa ur merk a enor bras roet d'ar geodediz o doa rentet servijoù bras d'ar geoded. An emzalc'h-se a lakaas droug da vont er varnerien, ha Sokrates a voe kondaonet d'ar marv gant 80 mouezh ouzhpenn.
Kondaonet e oa da evañ ur c'hontamm marvus, ar c'hegid. Tro a voe roet dezhañ gant e vignoned da dec'hout pa oa toullbac'het. Nac'hañ a reas avat abalamour ma oa pouezusoc'h doujañ da lezennoù ar geoded hervezañ evit mirout e vuhez (s.o. Platon, Kriton).

## Notennoù

* ↑ Platon, Meulidigezh Sokrates, 24b c ; Eutifron, 2d 3b ; Ksenofon, Memorabilia, I, 1.
# Sol

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Sol a dalv meur a dra, e meur a yezh.

## Heol

E latin, spagnoleg ha portugaleg e dalv sol kement hag heol. Kavout a reer a ger e :
* Sol, anv un doue ha personnadur an heol e Henroma
* Sol de Mayo, un arouez broadel en Arc'hantina hag Uruguay

## Skiantoù ha teknikoù

* e kimiezh, ar sol zo un dileizhenn godoidel lec'h m'emañ ar sistem ken berus hag ul liñvenn
* en tisaverezh hag er munuzerezh, ar sol eo al lodenn eus ur pezh lec'h m'emañ o pouezañ ur pezh all
* e planedoniezh eo ar sol pad un deiz an heol war ar blanedenn Meurzh
* Speed of Light : tizh ar gouloù e saozneg

## Boued

* harink sol zo harink bet solet, da lavaret eo moget ha sec'het
* er geginerezh, ur sol hilienn a zo ur bouilhoñs aozet evit prientiñ un hilienn

## A bep seurt

* sol, unan eus an notennoù sonerezh
* ar sol pe solenn, lodenn draoñ ar boteier
* ar sol eo unanenn voneiz Perou

## Anv-tud

* Sol de Grisolles, (1761-1836), penn chouan breizhat
* Armando Calderón Sol (1948-2017), prezidant El Salvador eus 1994 betek 1999
* Sol Campbell (1974-), c'hoarier mell-droad saoz
# Solamente una vez

Solamente una vez zo ur ganaouenn spagnolek hag ur bolero savet gant ar c'haner-sonaozer mec'hikan Agustín Lara (1900-1970); deuet eo da vout ur ganaouenn glasel kanet gant kalz kanerien.
Dediet e voe gant Lara da José Mojica, ur c'haner tenor hag aktour hag a oa o vont da lean fransiskan : hennezh an hini a ganas anezhi da gentañ e 1941 er film Melodías de América (sevenet gant Eduardo Morera).

## Kanerien spagnolek

"Solamente una vez" zo bet kanet gant Sara Montiel, Daniel Rodríguez, Quartetto Gelato, Arielle Dombasle, Benny Moré, Ignacio Piñeiro, Pedro Vargas, Julio Iglesias, Roberto Carlos, Andrea Bocelli, Chucho Valdés, Plácido Domingo, Nat King Cole, Marty Robbins, Lucho Gatica, Guadalupe Pineda, Roland Shaw & His Orchestra, Luis Miguel, Connie Francis (e spagnoleg ha saozneg penn-ouzh-penn), Ely Guerra y Alondra de la Parra.

## Saozneg

Daou zoare saoznek zo.
* unan anvet You Belong to My Heart, gant Ray Gilbert.
* unan all anvet "Only Once in My Life", skrivet gant Janis ha Rick Carnes, embannet en 1998.
"You Belong to My Heart" zo bet kanet er film "The Three Caballeros", graet gant ar gompagnunezh Disney, komzoù saoznek gant Ray Gilbert, kanet gant Dora Luz. Pell a-walc'h eo komzoù saoznek Gilbert eur re spagnolek Lara.
Enrollet eo bet en albom Classic Disney: 60 Years of Musical Magic
Klevet e vez ivez er bladenn Million Dollar Quartet, hag Elvis Presley, o kanañ anezhi.

## Brezhoneg

Un doare brezhonek zo ivez.

## Notennoù

* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=96NzAzGIWoI Gant Agustín Lara.
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=lkKrNNjW9o8 Gant Arielle Dombasle
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=kEFfQhHjLrM
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=1iCHNCtoqqQ
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=mGMnJ2JdJZY
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=L7AX3jAMbOE
* ↑ https://www.youtube.com/watch?v=Fh1ozpKrD_I
# Solagna

Solagna zo ur gumun ag Italia e proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Pica (genad)

Pica :
| Pica nuttalli ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Corvidae |
| Genad : | Pica (genad) |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pica a zo ur genad e rummatadur an evned.

## Spesadoù

* pig beg melen, Pica nuttalli
* pig-klakenn, Pica pica