OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Grañón

Grañón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Grazalema

Grazalema zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Greanterezh

Ar greanterezh eo an darn eus an armerzh a ra war-dro oberiañ madoù. Dindan e furm a-vremañ e oa deraouet ar greanterezh er bloavezhioù 1800, harpet gant an araokadenn deknikel. Kendalc'het en deus da ziorren -betek hiziv. Kalz broioù araokaet ha broioù damaraokaet, evel Sina pe India, eo bras pouez ar greanterezh enno.
# Guadalhorce

Ar Guadalhorce (diwar wādī l-jurs, 'stêr ar re zidrouz' en arabeg​) zo ur stêr e Spagn hag a red dre Andalouzia, a-raok aberiñ er Mor Kreizdouar.
Eieniñ a ra en ode an Alazores e proviñs Granada kent redek dre broviñs Málaga a-hed 154 km. Aberiñ a ra e kêr Málaga, en distrig Churriana, m'emañ Aber ar Guadalhorce.
E adstêrioù brasañ eo ar Stêr Turón, ar Guadalteba hag ar Río Grande war e lez dehoù, hag ar stêr Campanillas war e lez kleiz.
# Guadalop

Ar Guadalop ( katalaneg hag aragoneg) pe Guadalope (e spagnoleg) zo ur stêr eus Aragon, e Spagn. Adstêr eo d'an Ebro (Ebre e katalaneg).
# Guadalupe (anv-badez)

Guadalupe zo un anv-badez spagnolek roet d'ar merc'hed peurvuiañ, diwar an anv-lec'h Guadalupe.

## Orin

Dont a ra an anv :
* pe eus Virgen de Guadalupe (Spagn)
* pe eus Nuestra Señora de Guadalupe (Mec'hiko), enoret e Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko)

## Tud

* Guadalupe Álvarez Luchia (g. 1984), kanerez arc'hantinat
* Guadalupe Larriva (1956-2007), politikourez ekwadorat
* Guadalupe Marín (1895-1983), skrivagnerez vec'hikan, patrom, hag eil pried al livour Diego Rivera
* Guadalupe Muñoz Sampedro (1896-1975), aktourez spagnol
* Guadalupe Pineda (ganet e 1955), kanerez vec'hikan
* María Guadalupe Araujo Yong, gwir anv ar ganerez vec'hikan Ana Gabriel (ganet e 1955).

### Gwazed

* Guadalupe Villa (c. 1777-c. 1868), politikour mec'hikan
* José Miguel Ramón Adaucto Fernández y Félix, anavezetoc'h evel Guadalupe Victoria (1786-1843), politikour mec'hikan
* Guadalupe Sánchez (1890-19??), ofiser mec'hikan a gemeras perzh e Dispac'h Mec'hiko
* Guadalupe Castañeda melldroader mec'hikan

## Anv-tiegezh

* Luis Guadalupe (n. 1976), lesanvet Cuto, melldroder perouat

## Pennadoù kar

* Lupe
* Lupita
* Guadalupe
# Guadalupe Marín

Guadalupe Marín, pe María Guadalupe Marín Preciado ( 1895 - 1983), a oa patrom-livourien ha skrivagnerez vec'hikan. Ganet e oa en Guadalajara, e stad Jalisco.

## Patrom

Patrom e voe evit meur a oberenn gant Rivera, Frida Kahlo ha Juan Soriano. Er murlivadur Creation, eo hi a zo Nerzh, Kan, ha Maouez. Evit murlivadur Rivera en Chapingo e voe patrom noazh ivez, evi an Douar, ha hi dougerez.
Patrom eo bet ivez gant al luc'hskeudenner Edward Weston.

## He buhez

Ganet eo e Ciudad Guzmán, e Jalisco.
E 1922 e timezas d'al livour Diego Rivera, goude marv e bried kentañ e Bro-C'hall. Div verc'h o doe: Ruth ha Guadalupe Rivera.
Torret e voe o eured hag addimeziñ a reas d'ar barzh-kimiour Jorge Cuesta.
Addimeziñ e reas Rivera da Frida Kahlo (1907-1954). En 1938 e embannas he romant La Única.

## Oberennoù

* La Única, 1938
* Un día patrio, 1941.

## Film

Guadalupe Marín zo c'hoariet gant Valeria Golino er film Frida (2002) .

## Notennoù

* ↑ Kettenmann, Andrea (2003). Rivera, p. 24. TASCHEN GmbH.
# Guadalupe (Cáceres)

Guadalupe a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Guadalcázar (Córdoba)

Guadalcázar zo ur gumun e proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
# Guadalix de la Sierra

Guadalix de la Sierra zo ur gumun e Spagn, hag unan eus ar 179 kumun a zo e kumuniezh Madrid.
# Guadalquivir

Ar stêr Guadalquivir zo ur stêr eus Andalouzia, e Spagn, hag emañ hec'h aber, er Meurvor Atlantel, en hanternoz da Gibraltar .
Dont a ra an anv eus an arabeg al-wādi al-kabīr (الوادي الكبير), "ar stêr vras". Roet e voe an anv-se d'ar stêr d'ar mare ma oa annezet Andalouzia gant muzulmiz arabegerien, da vare Al-Andalus. Baetis, Betis e oa anv ar stêr da vare an Impalaeriezh roman.
Tremen a ra dre Sevilla, a-raok aberiñ, 80 km pelloc'h, er Meurvor Atlantel, dirak Sanlúcar de Barrameda.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ GUADALQUIVIR - Diccionario Etimológico.
* ↑ (fr) PALLAS (collectif) : Rome et l'Occident, IIe av. J.C. - IIe ap. J.C, Presses Universitaires Mirail, Toulouse, 2009
# Guadalupe

Guadalupe zo un anv-lec'h spagnolek ha portugalek a orin arabek, deuet da vezañ anv-badez.

## Orin

Dont a ra an anv eus ar stêr Guadalupe, en Extremadura, diwar ar ger "oued", a dalv kement ha stêr en arabeg.
Brudet eo dre ar bed spagnek abalamour d'ar Werc'hez, Nuestra Señora de Guadalupe.
Anavezet eo an anv e meur a vro

## Un anv spagnat

Mar deo arabek orin an anv eo stag ouzh Bro-Spagn da gentañ.

### Spagn

* Ar stêr Guadalupe, rio Guadalupe e spagneg, en Extremadura.
* Guadalupe, kumun e proviñs Cáceres, en Extremadura.
* Real Monasterio de Nuestra Señora de Guadalupe e Cáceres.

## Er bed spagnek
### Kolombia

* Guadalupe, kumun e departamant Antioquia.
* Guadalupe, kumun e departamant Santander.

### Costa Rica

* Guadalupe, kêr a zo rann eus San José, kêrbenn ar vro.

### El Salvador

* Guadalupe, kumun eus departamant San Vicente.

### Mec'hiko

* Penniliz Itron Varia Guadalupe (Mec'hiko), un iliz dezhi e Gustavo A. Madero, en Distrito Federal.
* Enez Guadalupe, dirak aod Kalifornia.
* Guadalupe, bourk e stad Nuevo León.
* Guadalupe, bourk e stad Zacatecas.
* Guadalupe, kumun ha bourk e stad Chihuahua.
* Guadalupe, kumun e stad Puebla.

### Perou

* Guadalupe, pastell-vro eus proviñs Pacasmayo (rannvro Libertad).

## Er bed portugalek

* Guadalupe, Piauí e stad Piauí, e Brazil

## Broioù all
### Bro-C'hall

* An departamant gall ha rannvro c'hall Guadeloupe, er Mor Karib, diwar anv an enez, hag an inizi stag outi.

### Stadoù-Unanet

* div gêr
** Guadalupe (Arizona).
** Guadalupe (California).
* Menezioù Guadalupe, etre Nuevo México ha Texas.
** Guadalupe Peak, lec'h uhelañ Texas, 2 667 m uhelder.
* Iliz-veur Guadalupe, e Dallas (Texas).
* div stêr
* Guadalupe (stêr, California).
* Guadalupe (stêr, Texas).

## Tud

Gwelout ar pennadoù:
* Río Guadalupe
* Lupe
* Guadalupe (anv-badez)
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Guadalete

Ar Guadalete zo ur stêr 172 km hed eus Andalouzia, e kreistez Spagn, hag en em daol er Meurvor Atlantel.
Eieniñ a ra en hanternoz sierra Grazalema (er peñón Grande) hag aberiñ en El Puerto de Santa María en Bae Cádiz.
# Tro Italia war varc'h-houarn 2019

Tro Italia war varc'h-houarn 2019 :
| Titouroù hollek ||
| Redadeg | 102. Tro Italia war varc'h-houarn |
| Kevezadeg | 2019 UCI World Tour 2.UWT |
| Tennadoù | 21 |
| Deiziadoù | 11 a viz Mae – 2 a viz Mezheven 2019 |
| Hed | 3 486,5 km |
| Broioù | Italia San Marino |
| Lec'h loc'hañ | Bologna |
| Lec'h degouezhout | Verona |
| Skipailhoù | 22 |
| Aet war-raok | 176 |
| Re renket | 142 |
| Tizh keitat | 38,726 km/h |
| Disoc'hoù ||
| Trec'her | Richard Carapaz (Movistar Team) |
| Eil | Vincenzo Nibali (Bahrain-Merida) |
| Trede | Primož Roglič (Team Jumbo-Visma) |
| Renkadur hervez ar poentoù | Pascal Ackermann (Bora-Hansgrohe) |
| Kraper gwellañ | Giulio Ciccone (Trek-Segafredo) |
| Sprinter gwellañ | Fausto Masnada (Androni Giocattoli-Sidermec) |
| Hini yaouank gwellañ | Miguel Ángel López (Astana) |
| Stourmer bras | Fausto Masnada (Androni Giocattoli-Sidermec) |
| Achapadenn | Damiano Cima (Nippo-Vini Fantini-Faizanè) |
| Skipailh gwellañ | Movistar Team |
| ◀2018 | 2020 ▶ |
| | Teuliadur |
Tro Italia war varc'h-houarn, e 2019, a oa loc'het eus Bologna (Emilia-Romagna) d'ar 11 a viz Mae, hag a oa degouezhet e Verona (Veneto) d'an 2 a viz Even.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Troad

    Evit implijoù all, gwelet Troad (disheñvelout).
An troad eo al lodenn eus korf an den e penn e c'har, hag a dalv dezhañ da gerzhout. Daou droad (pe treid) en deus an den, ul loen daoudroadek eo eta. Loened pevarzroadek zo ivez.

## Troad an den

Pemp biz, distag an eil diouzh egile, zo ouzh pep troad, evel ouzh ouzh pep dorn gant an dud.
An ufern, pe ibil-troad eo rann uhelañ an troad. Warnañ emañ ar chouk-troad. Dindan emañ ar seul hag ar sol.

## Treid all

* Treid ur gador, un daol, un armel, ur gwele.
* Troad ar skubellenn.
* Tri zroad an trebez.

## Pennadoù kar

* Hudellouriezh an treid

## Skeudennoù

* Treid ur gazeg
* Troad un den, koeñvet
# Troad-amzeriañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad amzeriañ (saoz.: temporal case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ an amzer/an eur ma vez graet un dra bennak, o klotaat alies gant "da (vare)" ha "da geñver" e brezhoneg.
Implijet e vez an droad-mañ en hungareg, merket gant al lostger "-kor", da skouer:
    hét órakor ("da seizh eur") "at seven o'clock"
    éjfélkor ("da hanternoz")
    karácsonykor ("da vare Nedeleg")
g • ka • keTroadoù yezhadurel :
Troadoù :
# Tro Lombardia

Tro Lombardia a zo ur redadeg war varc'h-houarn aozet bep miz Here abaoe 1905. War-dro Lenn Como e tremen ar redadeg dre grec'hiennoù evel hini Madonna del Ghisallo. D'an aliesañ e vez Tro Lombardia redadeg diwezhañ ar bloavezh aozet war ar c'hevandir europat. Aet eo ar maout gant ar Vretoned Louison Bobet e 1951 ha Bernard Hinault e 1979 ha 1984. Ur redadeg klasel a vez graet eus Tro Lombardia abalamour d'hec'h istor.

## Loreadeg abaoe 2000

| Bloaz | Trec'hour | Eil | Trede |
| 2000 | Raimondas Rumšas | Francesco Casagrande | Niklas Axelsson |
| 2001 | Danilo Di Luca | Giuliano Figueras | Michael Boogerd |
| 2002 | Michele Bartoli | Davide Rebellin | Oscar Camenzind |
| 2003 | Michele Bartoli | Angelo Lopeboselli | Dario Frigo |
| 2004 | Damiano Cunego | Michael Boogerd | Ivan Basso |
| 2005 | Paolo Bettini | Gilberto Simoni | Fränk Schleck |
| 2006 | Paolo Bettini | Samuel Sánchez | Fabian Wegmann |
| 2007 | Damiano Cunego | Riccardo Riccò | Samuel Sánchez |
| 2008 | Damiano Cunego | Janez Brajkovič | Rigoberto Urán |
| 2009 | Philippe Gilbert | Samuel Sánchez | Aleksandr Kolobnev |
| 2010 | Philippe Gilbert | Michele Scarponi | Pablo Lastras |
| 2011 | Oliver Zaugg | Daniel Martin | Joaquim Rodríguez |
| 2012 | Joaquim Rodríguez | Samuel Sánchez | Rigoberto Urán |
| 2013 | Joaquim Rodríguez | Alejandro Valverde | Rafał Majka |
| 2014 | Daniel Martin | Alejandro Valverde | Rui Costa |

## Liamm

* (it) Lec'hienn ofisiel
# Tro Menez Are

Tro Menez Are zo ur gerzhadeg vloaziek aozet gant skol Diwan Kommanna e Menez Are abaoe dibenn ar bloavezhioù 1980.

## Istor

Istor Tro Menez Are :
| Kumun | n° | Deiziad |
| Gwimilio | 23vet | 2 a viz Even 2011 |
| Gwerliskin | 24vet | 17 a viz Mae 2012 |
| Kommanna | 25vet | 9 a viz Mae 2013 |
| Pleiber-Krist | 26vet | 29 a viz Mae 2014 |
| Sizun | 27vet | 14 a viz Mae 2015 |
| Lopereg An Nivod | 28vet | 5 a viz Mae 2016 |
| Ar C'hloastr-Plourin | 29vet | 25 a viz Mae 2017 |
| Lokmelar | 30vet | 10 a viz Mae 2018 |
| Skrigneg | 31añ | 30 a viz Mae 2019 |
| Uhelgoad | 33vet | 26 a viz Mae 2022 |
| Plourin-Montroulez | 34vet | 18 a viz Mae 2023 |

## Fazi

Dre fazi e vez skrivet ha lavaret gant lod An Dro Menez Are.

## Daveoù

* ↑ (fr)(br) Tro Menez Are, « Archives / Dielloù ». Lennet d'an 22 a viz Mae 2023

## Liammoù diavaez

* (br) Tro Menez Are
* https://web.archive.org/web/20160304195114/http://gwagenn.wevod.tv/videos/view/146965/9ad20a2be4346b28d210e8b5cc4708f4
* https://abp.bzh/22257
# Troad-doareañ

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad-doareañ ['tro:ad] (saoz.: modal case) evit komz eus un droad a dalvez da verkañ an hevelep arc'hwelioù ha re ar verboù-doareañ.
Implijet e vez an droad-mañ gant ar yezhoù tangkek komzet e Norzh Aostralia, en o zouez ar c'hayardildeg.

## liamm diavaez

* (en) Pennad war an droad-doareañ
g • ka • keTroadoù yezhadurel :
Troadoù :
# Tro Penn-ar-Bed

Tro Penn-ar-Bed :
| Titouroù hollek ||
| Tennadoù | 39 |
| Hed | 3 414,27 km |
| Bro | Frañs |
| Teuliadur ||
Tro Penn-ar-Bed a zo ur redadeg war varc'h-houarn aozet bep miz Ebrel tro-dro da kêr Kemper. Digor eo ar redadeg d'ar varc'hhouarnerien a-vicher abaoe 2000.

## Loreadeg

| Bloaz | Trec'hour | Eil | Trede |
| 2000 | Sébastien Hinault | Jean-Cyril Robin | Anthony Langella |
| 2001 | Franck Renier | Jean-Cyril Robin | Xavier Jan |
| 2002 | David Bernabéu | Johan Coenen | Eddy Lembo |
| 2003 | Nicolas Fritsch | Yoann Le Boulanger | Julien Laidoun |
| 2004 | Daniele Balestri | Mickaël Buffaz | Bert Scheirlinckx |
| 2005 | Simon Gerrans | David Moncoutié | Yuri Trofimov |
| 2006 | Sergey Kolesnikov | Pierrick Fédrigo | Mikel Gaztañaga |
| 2007 | Niels Brouzes | Yann Huguet | Konstantin Klyuev |
| 2008 | David Le Lay | Aleksejs Saramotins | Rémi Pauriol |
| 2009 | Dimitri Champion | Pierrick Fédrigo | Anthony Geslin |
| 2010 | Florian Vachon | Leonardo Duque | Cédric Pineau |
| 2011 | Romain Feillu | Armindo Fonseca | Sandy Casar |
| 2012 | Julien Simon | Samuel Dumoulin | Jonathan McEvoy |
| 2013 | Cyril Gautier | Frederik Veuchelen | Anthony Geslin |
| 2014 | Antoine Demoitié | Julien Simon | Armindo Fonseca |
| 2015 | Tim De Troyer | Jérôme Baugnies | Julien Simon |

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Troad-pal

Er yezhoniezh e vez implijet an termen troad-pal pe troad palel(saoz.: final case) evit komz eus un droad-lec'hianñ a dalvez da verkañ pal un ober, o klotaat mui-pe-vui gant an araogenn "a-benn" e brezhoneg.
Gwezhall e veze implijet an droad-mañ gant ar yezhoù semitek$^,$.

## Mammennoù:

* ↑ Egon K. Keck, Frede Løkkegaard, Svend Søndergaard, Ellen Wulff, (1990: 160) Living Waters: Scandinavian orientalistic studies presented to Frede Løkkegaard on his seventy Google book search
* ↑ Karin C Ryding (2005: 1669) A Reference Grammar of Modern Standard Arabic Google book search

## Gwelit ivez:

* Troad arbennel-pal
g • ka • keTroadoù yezhadurel :
Troadoù :
# Timbroù Stadoù-Unanet Kolombia

Stadoù-Unanet Kolombia (e spagnoleg : Estados Unidos de Colombia) zo bet anv ofisiel, hervez Bonreizh Rionegro (1863), ar vro bet anavezet a-raok dindan anv Stadoù-Unanet Grenada-Nevez en Amerika ar Su.
Krouet eo bet ar c’henkevredad gant nav Stad a oa anezho (e spagnoleg) : Antioquia, Bolivar, Boyaca, Cauca, Cundinamarca, Magdalena, Panama, Santander ha Tolima, mui tiriadoù Caquetá, San Martin, Nevada ha Motilones. Pep hini a oa emren ha mestr war e aferioù. An timbroù moulet gant pep a Stad a veze implijet war he ziriad nemetken. Timbroù “broadel” Stad Kolombia a oa e gwerzh a-hend-all.
Goude ur brezel diabarzh etre daou strollad politikel pennañ ar vro (frankizourien ha mirourien) ez eo embannet ar vonreizh nevez e 1886 : kreizennet e vo ar Stad diwar-vremañ, anvet Republik Kolombia betek an amzer a vremañ.
Departamant Panama a ziviz disrannañ diouzh Kolombia e 1903 ha bezañ ur Stad dizalc’h. Gwelout Timbroù Panama.

## Antiokiha (sp. Antioquia)

Etre 1868 ha 1904 ez eus bet embannet war dro 150 timbr-post gant Departamant Antiokiha. Warno e lenner « E.S. de Antioquia » ha « EE. UU. de Colombia », dindan poltred ur vaouez (arouez ar Frankiz), ardamez ar vro (ar c’hondor hag ar banniel) ha penn ar jeneral Cordova. Adalek 1889 e teu ar meneg da vezañ « Republica de Colombia » e-kichen « Departamento de Antioquia ». Timbroù dibadus ha lec’hel a vo embannet e Medellin e 1890. Unan anezho zo un timbr kolombiat soulgarget “HABILITADO-MEDELLIN A.R.”.

## Bolivar

E anv Stad emren Bolívar ez eus bet embannet 81 timbr etre 1863 ha 1904. An darn vrasañ diouto a ziskouez poltred Simón Bolívar dispac’hour meur Amerika ar Su. An tri timbr kentañ (skoed-ardamez gant priz 10 kentim ruz, 10 kentim gwer ha 1 peso ruz e liv) a vefe ar re vihanañ bet embannet a viskoazh : 1,20 sm² an tamm.

## Boyaka (sp. Boyacá)

Betek ar bloaz 1900 ez eus bet implijet timbroù Kolombia. Hevlene e teu er-maez un timbr 5 kentim gwer evit enoriñ Diego Mendoza Pérez. Un nebeud timbroù (13) a vo moulet da heul, an hini diwezhañ e 1904.

## Kaoka (sp. Cauca)

Un timbr hepken zo bet embannet e 1903, dindan anv ar “Republica de Colombia”.

## Koundinamarka (sp. Cundinamarca)

Dav eo gortoz 1870 evit gwelet timbroù ar Stad-se. Betek 1904 e teuy er-maez timbroù gant skeudenn ur c’hondor pe sifroù bras.

## Panama

Etre 1879 ha 1903 e vez embannet timbroù o tiskouez ardamez ha kartenn ar vro, soulgarget a-wechoù (“A.R. COLON COLOMBIA”). Dizalc’h eo Panama goude 1903.

## Santander

Ar velestradurezh emren a embann timbroù etre 1884 ha 1905, hag un timbr dibadus e 1907. Tresadenn ardamez Stad Santander zo war bep hini, war-bouez un timbr a 50 kentim skeudenn ur marc’h-tan warnañ. E 1900, 1905 ha 1907 e vez embannet e kêr Cucuta tri rummad timbroù lec’hel.

## Tolima

War-dro 70 timbr embannet etre 1870 ha 1904, an holl anezho o skeudennaouiñ ur c’hondor, labous-arouez ar vro. War ar rummad kentañ ez eo skrivet “EE UU DE c.” ha “E. S. DEL T. Correos de l’Estado”

## Liammoù

* Timbroù Kolombia
* Timbroù Panama
# Timbroù Swaziland

Emañ Rouantelezh Swaziland (Eswatini hiziv) en Afrika ar Su, bevennet gant Republik Suafrika hag Mozambik.
Deuet eo da vezañ un drevadenn d'ar Rouantelezh-Unanet goude Brezel ar Voeren, e penn-kentañ an XX$^{vet}$ kantved.
Timbroù dreistmoullet an Transvaal a voe implijet eno etre 1899 ha 1992, timbroù gant ar meneg Swaziland adal 1933. Emren eo ar vro e 1967, dizalc’h abaoe ar 6 a viz Gwengolo 1968.
Liesseurt eo an timbroù : skeudennoù a denn d’an natur, savadurioù ar vro, pezhioù artizanel, hep disoñjal familh Elizabeth II.
E miz Ebrel 2018 e voe dilezet anv an drevadenn, a zeuas da vezañ Rouantelezh Eswatini.
# Timbroù Surinam

Un drevadenn nederlandat eo bet ar vro amerikan anvet Surinam, bet anavezet gwechall dindan anv Gwiana an Izelvroioù. Deuet e oa da vout un tiriad emren e miz Kerzu 1954 hag ur republik dizalc’h e miz Du 1975. E 1873 e voe embannet an timbroù kentañ. Kinnig a raent poltred Willem III an Izelvroioù, gant prizioù-talvoud ha livioù disheñvel. Nebeut-tre a dimbroù a voe embannet goude : penn ar rouanez Wilhelmina yaouank (rummad 1893) pe en en oad gour (rummadoù 1904-08 ha 1913-15) a ya d’ober an darn vrasañ eus oute.
Dav eo gortoz ar bloavezh 1927 ha da heul evit gwelet timbroù liesseurt, timbroù madelezhus alies : evit mad ar Groaz Wer (a sikoure reuzidi an drastadennoù naturel en Izelvroioù), evit ar re yaouank, evit lidañ deiz-ha-bloaz misionoù Breudeur Moravia…
E 1945 e teuas er-maez ur rummad timbroù levezonet gant ar rummadoù a gaver en trevadennoù saoz ha gall en amzer-se : gweledvaoù sioul ha hoalus, tud ar vro dizanv, pinvidigezh ar vro (mengleuzioù, korzioù sukr…) ha poltred ar rouanez er c’horn.
E 1953 e voe dreistmoullet an timbroù savet e 1948 war patrom re an Izelvroioù (dremm ar rouanez Juliana) gant ar gerioù STORMRAMP NEDERLAND 1953 (Barrad-avel dismantrus) hag ur priz uhelaet.
E 1954 e tapas Surinam ur statud “Dominion” e-ser Rouantelezh an Izelvroioù. Tro 320 timbr a voe embannet etre ar bloaz-se ha 1975, pa zeuas Surinam da vezañ ur stad dizalc’h.
Merket e voe an taol-dispac’h a c’hoarvezas e 1980 hag a voe heuliet gant diktatouriezh ar soudarded gant un timbr a enoras deiz-ha-bloaz an Nevezerezh Broadel. E 1984 e voe lakaet e gwerzh un timbr evit brudañ Kampionad soudardel etrebroadel ar basket-ball…
Liesseurt e oa danvez an timbroù avat : gizioù ar vro, an natur, tudennoù brudet ar bed (Nicéphore Niépce, Martin Luther, timbroù madelezus evit ar re yaouank… 15 timbr warno panelloù-hent a voe lakaet e gwerzh evit brudañ an tremenerezh-hent !
Adal ar bloazioù 2000 e krog ar velestradurezh da embann un niver bras-spontus a dimbroù evit o lakaat war marc’had etrebroadel an dastumerien. 80 timbr a voe embannet e 2007 da skwer, gouestlet d’ar marmouzed, balafenned, pesked, evned, raneged…

## Liamm diavaez

* (en) Melestradurezh ar Postoù e Surinam

## Pennadoù kar

* Timbroù Gwiana c'hall
* Timbroù Gwiana Breizh-Veur
# Timbroù Tanganyika

Ur vro e gevred Afrika e oa Tanganyika, bevennet gant Afrika ar Reter saoz (« British Eastern Africa »), deuet da vezañ Kenya, Nyassaland (Malawi bremañ), Kongo Velgia ("Republik Demokratel ar C'hongo" ) ha Mozambik, (suj d’ar Portugal betek 1974).
Trevadenn Alamagn eo bet etre 1888 ha 1916, a-raok bezañ ac’hubet gant ar Vreizhveuriz. Pa ‘z eus kaoz eus dismantr an Impalaeriezh alaman eo fiziet Tanganyika er Rouantelezh Unanet gant Feur-Emglev Versailhez.
Da vare an impalaeriezh alaman ec’h embann Berlin 40 timbr adalek 1893. Timbroù ar vammvro eo ar re gentañ, soulgarget « Deutsch-Ostafrika » dezho prizioù e « Pesa ».
E 1900 e teu er-maez ur rummad boutin anavezet en holl drevadennoù alaman hag a ziskouez ar yacht « Hohenzollern », gant ar meneg « Deutsch-Ostafrika » ha prizioù e Pesa c’hoazh. Un eil rummad gant prizioù e « Heller » a vo moulet evit 1905.
Aloubet eo Tanganyika gant an armeoù saoz e 1916. Ingalet e vez e 1921 timbroù trevadenn saoz « Ouganda hag Afrika ar Reter » (e saozneg : "East Africa and Uganda Protectorates") gant "G.E.A.", pezh a dalv « German East Africa ».
E 1921 e laka e gwerzh ar gouarnamant ur rummad timbroù gant skeudenn ur penn-jirafenn gant ar meneg "TANGANYIKA", dezho un dalvoudegezh e kentimoù (« cents »), shilling ha lurioù saoz (100 kentim evit ur shilling, 20 shilling par d'ul lur). E 1925 e reer un eil rummad heñvel, nemet gant livioù all.
Aet ar penn-jirafenn kuit eo poltred ar Roue George V hag ar gerioù MANDATED TERRITORY OF TANGANYIKA" a deu war-wel war an timbroù e 1927.
Etre 1935 and 1961 eo unvanet melestradurezhioù-post trevadennoù saoz ar rannvro dindan anv « East African Posts and Telecommunications Administration » hag implijet an hevelep timbroù evit an holl vroioù gant ar meneg « Kenya Uganda Tanganyika". Ar framm-se a bado betek 1976.
Gwelet : Timbroù Kenya Ouganda Tanganyika
Dizalc’h eo Tanganyika e 1961. War-bouez ur rummad pevar zimbr embannet e 1962 gant ar meneg "JAMHURI YA TANGANYIKA" e koun deroù ar Republik, e vez impljet anv nevez ar Stad, da lavaret eo Tanzania. Sultanelezh kozh Zanzibar zo aet da get pa 'z eo bet staget an enezenn ouzh Tanzania.
# Timbroù Stadoù emren Suafrika

E fin ar bloavezhioù 1970 e tivizas gouarnamant gouennelour Republik Suafrika reiñ an emrenerezh da bevar ziriad poblet gant morianed, evit mont pelloc’h gant ar politikerezh diforc’hañ etre an annezidi hervez liv o c’hroc’hen. Ur Bantoustan a veze graet eus ar seurt bro, dizalc’h hervez Suafrika, dindan beli Pretoria hervez Aozadur ar Broadoù Unanet.
E 1994 e voe echuet ar politikerezh-se dre ma voe dilennet Nelson Mandela e penn Suafrika. Divodet e voe eta an Transkei, ar Bophuthatswana, ar Venda hag ar Ciskei ha lakaet an dud da vout keodedourien Suafrika evel ar re all. Timbroù Republik Suafrika a vez implijet enno abaoe 1994.

## Transkei

318 timbr zo bet embannet gant Transkei etre 1976 ha 1994. Liesliv peurvuiañ, troet eo an danvez anezho war ar vuhez er vro : greanterezh, artizanelezh (gwiaderezh, gwiskamantoù hengounel an dud), an natur (evned, plant…). Harozed ar medisinerezh zo enoret gant eizh rummad etre 1982 ha 1993.

## Bophuthatswana

E 1977 e oa krog melestradurezh ar Bantoustan da embann timbroù, gant ur rummad 17 tamm a ginnig deomp loened ar vro. Sevenadur ar vro hag an natur eo danvez an timbroù. Daouzek rummad zo gouestlet da Bask ha Pasion Jezuz, da lavaret eo 48 timbr diwar 309 tamm moullet, ha 16 hini da Istor ar pellgomz.

## Venda

Edo ar Republik-se e Transvaal an hanternoz. 276 timbr a voe embannet gant ar Venda, gouestlet ivez da loened Suafrika (loened-stlej), sevenadur hengounel ar vro, ar gwez… Pevar rummad a ro deomp da anavezout « istor ar skritur » er bed.

## Ciskei

Dizalc’h e voe ez-ofisiel adalek ar 4 a viz Kerzu 1981. An degouezh-mañ a voe degaset da soñj gant timbroù e 1981 ha 1986 (5vet deiz ha bloaz). Ar planedennoù hag ar loarelloù a voe da zizoleiñ war daou rummad e 1991 ha 1992.
E Ciskei evel en tiriadoù all ez eo diaes divinout e peseurt plegenn fall e oa an darn vrasañ eus an dud e Suafrika, abalamour d'an apartheid, pa weler skeudenn an timbroù embannet. N'eus ket kaoz warno eus ar stourmoù evit dieubiñ ar bobl zu, na netra a c'hellfe displijout da c'houarnamant Suafrika. Un nemedennig e vefe neuze ar rummad lakaet e gwerzh e 1982 a ro deomp da c'houzout buhez Cecilia Makiwane, kentañ klañvdiourez a ouenn zu e Suafrika.

## Liammoù diavaez

* Timbroù Transkei
* Timbroù Bophutatswana
* Timbroù Venda
* Timbroù Ciskei