OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Maureen O'Hara

Maureen FitzSimons, anavezet evel Maureen O'Hara (17 a viz Eost 1920 e Raghnallach, kontelezh Dulenn en Iwerzhon - 24 a viz Here 2015 e Boise, Idaho en SUA), a oa un aktourez ha kanerez iwerzhonat.
Labourat a reas alies gant ar sevener John Ford hag an aktour John Wayne.
* The Black Swan (1942)
* Rio Grande (1950)
* McLintock (1963)

## Filmoù

* 1938: Kicking the Moon Around, Sekretourez
* 1938: My Irish Molly, Eileen O'Shea
* 1939: Jamaica Inn, Mary Yellen
* 1939: The Hunchback of Notre Dame, Esmeralda
* 1940: A Bill of Divorcement, Sydney Fairfield
* 1940: Dance, Girl, Dance, Judy O'Brien
* 1941: They Met in Argentina, Lolita O'Shea
* 1941: How Green Was My Valley, Angharad
* 1942: To the Shores of Tripoli, Mary Carter
* 1942: Ten Gentlemen from West Point, Carolyn Bainbridge
* 1942: The Black Swan, Lady Margaret Denby
* 1943: Immortal Sergeant, Valentine Lee
* 1943: This Land Is Mine, Louise Martin
* 1943: The Fallen Sparrow, Toni Donne
* 1944: Buffalo Bill, Louisa Frederici Cody
* 1945: The Spanish Man, Kontez Francesca
* 1946: Sentimental Journey, Julie Beck/Weatherly
* 1946: Do You Love Me, Katherine "Kitten" Hilliard
* 1947: Sinbad the Sailor, Shireen
* 1947: The Homestretch, Leslie Hale
* 1947: Miracle on 34th Street, Doris Walker
* 1947: The Foxes of Harrow, Odalie "Lilli" D'Arceneaux
* 1948: Sitting Pretty, Tacey King
* 1949: A Woman's Secret, Marian Washburn
* 1949: The Forbidden Street, Adelaide "Addie" Culver
* 1949: Father was a Fullback, Elizabeth Cooper
* 1949: Bagdad, Priñsez Marjan
* 1950: Comanche Territory, Katie Howard
* 1950: Tripoli, Kontez D'Arneau
* 1950: Rio Grande, an itron Kathleen Yorke
* 1951: Flame of Araby, Priñsez Tanya
* 1952: At Sword's Point, Claire
* 1952: Kangaroo, Dell McGuire
* 1952: The Quiet Man, Mary Kate Danaher
* 1952: Against All Flags, Prudence "Spitfire" Stevens
* 1953: The Redhead from Wyoming, Kate Maxwell
* 1953: War Arrow, Elaine Corwin
* 1954: Malaga, Joanna Dana
* 1955: The Long Gray Line, Mary O'Donnell
* 1955: The Magnificent Matador, Karen Harrison
* 1955: Lady Godiva of Coventry, Lady Godiva
* 1956: Lisbon, Sylvia Merrill
* 1956: Everything But the Truth, Joan Madison
* 1957: The Wings of Eagles, Min Wead
* 1959: Our Man in Havana, Beatrice Severn
* 1961: The Deadly Companions, Kit Tilden
* 1961: The Parent Trap, Margaret "Maggie" McKendrick
* 1962: Mr. Hobbs Takes a Vacation, Peggy Hobbs
* 1963: Spencer's Mountain, Olivia Spencer
* 1963: McLintock, Katherine Gilhooley McLintock
* 1965: The Battle of the Villa Fiorita, Moira
* 1966: The Rare Breed, Martha Price
* 1970: How Do I Love Thee?, Elsie Waltz
* 1971: Big Jake, Martha McCandles
* 1991: Only the Lonely, Rose Muldoon
* 1994: A Century of Cinema, Maureen O'Hara hec'h-unan

## Levrlennadur

* (en) 'Tis Herself, emvuhezskrid, Maureen O'Hara ha John Nicoletti, Simon & Schuster, 2005 (ISBN 978-0-7434-9535-6)
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mauretania

    Evit implijoù all, gwelet Mauretania (disheñvelout).
Ur rouantelezh verber war aod Norzhafrika e oa Mauretania (anvet diwar anv ar meuriadoù Mauri a roas o anv d'ar Vaoured diwezhatoc'h). En em ledañ a rae war kornôg Aljeria, ar Plaza de soberanía spagnol hag hanternoz Maroko. Ne oa ket diazezet rouantelezh Mauretania e-lec'h m'emañ Maouritania hiziv war aod ar Meurvor Atlantel e su Sahara ar C'hornôg.
Gant emled an Impalaeriezh roman e teuas Mauretania da vezañ ur rouantelezh suj. Roma a anvas enni ar roue suj Juba II eus Numidia. Pa varvas Juba e 23 e savas e vab Ptolemaios Mauretania war an tron en e lec'h. Desavet e oa bet Ptolemaios e doare ar Romaned. E 40 e voe lazhet gant Caligula a zivizas stagañ Mauretania da vat ouzh an Impalaeriezh evel ur broviñs roman e 42 dindan ur gouarnour impalaerel (ha neket unan a-berzh ar Sened).
Er I$^{añ}$ kantved e tivizas an Impalaer roman Glaoda Iañ rannañ Mauretania e div lodenn etre Mauretania Caesariensis ha Mauretania Tingitana a-hed linenn ar stêr Mulucha (Muluya) e-tro 60 km er c'hornôg da kêr Oran hiziv :
* Mauretania Tingitana, anvet da-heul anv he c'hêr-benn Tingis (Tanjah hiziv)
* Mauretania Caesariensis, enni kornôg ha kreiz Aljeria betek Kabilia (kêr-benn Cherchell hiziv, diwar an anv Caesaria.
Un Impalaer eus Roma zo bet genidik eus Mauretania : ar marc'heg Macrinus, a dapas krog er galloud goude muntr Caracalla e 217, nemet trec'het e voe d'e dro ha lakaet d'ar marv war urzh an impalaer Elegabalus er bloaz war-lerc'h.
A-c'houde Tetrarkiezh an Impalaer Diokletian (293), e voe rannet ar vro e teir froviñs pa voe tennet ar vro reterañ vihan Sitifensis diouzh Mauretania Caesariensis.

## Gwelet ivez

* Roll rouaned Mauretania
* Bocchus Iañ Mauretania
* Jugurtha

## Mammennoù ha daveennoù

(da glokaat)
* (de) Westermann, Großer Atlas zur Weltgeschichte
# Mauretania (disheñvelout)

Mauretania a c'hall ober dave da :
* Fazi evit Maouritania, ur vro en Afrika.
* Mauretania, ur rouantelezh Verber kozh.
* An RMS Mauretania a oa anv ur vorlinenn vreizhveuriat.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Mauretania Caesariensis

Mauretania Caesariensis a oa ur broviñs roman krouet er I$^{añ}$ kantved pa zivizas an Impalaer roman Glaoda Iañ (10-54) rannañ Mauretania e div lodenn, etre Mauretania Caesariensis ha Mauretania Tingitana a-hed linenn ar stêr Moulouya e-tro 60 km er c'hornôg da gêr Oran hiziv.

## Pennad kar

* Mauretania
# Maurepas (Somme)

Maurepas :
| Savadur ar maerdi hag ar skol. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Somme |
| Arondisamant | Péronne |
| Kanton | Péronne |
| Kod kumun | 80521 |
| Kod post | 80360 |
| Maer Amzer gefridi | Bruno Fossé 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Haute-Somme |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 215 ann. (2020) |
| Stankter | 20 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 50 m — brasañ 138 m |
| Gorread | 10,88 km² |
| kemmañ |
Maurepas a zo ur gumun eus departamant Somme (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Eost 1916 e Maurepas.
* Ar gumun a zo unan eus lec'hioù Emgann ar Somme.
* Fuzuilhet e voe ur soudard breizhat eno gant al lu gall d'an 10 a viz Gwenholon 1916.
* Roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Bered vilourel gall, bet krouet e 1916, e-pad ar Brezel-bed kentañ.
* Monumant ar re varv.
* Monumant ar re varv.
* Kloc'hdi.
* Penn,
* Iliz katolik Sant Varzhin.
* Chapel ar Familh-Santel, e Campenard, e Leforest.

## Tud
### Tud marvet eno

* Jean Mathurin Thomazo, ganet d'ar 26 a viz Even 1892 e Meriadeg e Pluvergad (Breizh), soudardaet e Gwened, bet fuzuilhet d'an 10 a viz Gwenholon 1916 gant al lu gall e-pad ar Brezel-bed kentañ.

## Dave ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Clochers de France
* ↑ Clochers de France
* ↑ Mémoire des Hommes - Fichenn hiniennel
# Perfedd (Ceredigion)

Perfedd a oa ur c'hombod gwechall e Kembre, e hanternoz Rouantelezh Ceredigion. Un tamm eus kantrev Penweddig e oa, asambles gant kombodoù Genau'r Glyn ha Creuddyn.
En em astenn a rae etre Genau'r Glyn, en hanternoz d'an Afon Clarach, ha Creuddyn er c'hreisteiz, o stummañ "kreiz" (perfedd) kantrev Penweddig. Er reter edo kantrevoù Cyfeiliog hag Arwystli e Rouantelezh Powys, en tu all da venezioù Elenydd.
Kêr greiz ar c'hombod e oa Aberystwyth, kresket e-kichen ar greizenn relijiel a oa eus Llanbadarn Fawr. E-kreiz ar vro ivez edo kreñvlec'h Pen Dinas, tost d'an aod.
# Perfidia (bolero)

« Perfidia » zo ur bolero spagnolek savet e 1939 gant ar sonaozer mec'hikan Alberto Domínguez (1907-1975) a oa eus San Cristóbal de las Casas, Chiapas.
Brudet e voe Perfidia e saozneg ivez (komzoù gant Milton Leeds) hag en ur stumm divouezh, kement hag e hini all « Frenesí » e 1939. Sonet e veze gant e laz, anvet Conjunto Frenesí, ha kanet e veze alies gant e verc'h, Alma Cecilia Dominguez.
Klevet e vez ar ganaouenn er film Casablanca, p'emañ Humphrey Bogart hag Ingrid Bergman o tañsal an eil gant egile.

## Kanerien

| Laurel Aitken Andrea Bocelli Rodrigo Bueno Café Tacvba Max Capote Nat King Cole Ray Conniff Xavier Cugat | Plácido Domingo Arielle Dombasle Tommy Dorsey Ibrahim Ferrer Filippa Giordano Benny Goodman La Portuaria Julie London | Trini Lopez Los Indios Tabajaras Los Iracundos Los Panchos Los Rabanes Los Sabandeños Paco de Lucía Gian Marco | Luis Mariano Armando Manzanero Luis Miguel Glenn Miller Sara Montiel Darío Moreno Nana Mouskouri Juana La Loca | Regina Orozco Charlie Parker Isabel Pantoja María Dolores Pradera Perez Prado Cliff Richard Romantica Milonguera Linda Ronstadt | Alfredo Sadel Javier Solís The Shadows The Ventures Pedro Vargas Rolando Villazón |

## Liammoù diavaez

* Komzoù Perfidia : en cancioneros.com

## Notennoù

* ↑ Kanet gant Ibrahim Ferrer : YouTube
# Perfeddwlad

Y Berfeddwlad, pe Gwynedd Is Conwy, a oa ur vro etre ar stêrioù Conwy ha Dyfrdwy e Kembre ar Grennamzer. Dre vras e klot gant kontelezh Clwyd kozh.
Dont a ra anv Y Berfeddwlad (perfedd, "kreiz") n'eo ket eus bezañ e-kreiz-tre Gwynedd Uwch Conwy, douar pennañ Rouantelezh Gwynedd, ha Marz an Normaned, met dre ma veze kemm-digemm ar vistri, gwech Gwynedd gwech Rouantelezh Powys, pe gentoc'h Powys Fadog.

## Kantrevoù ha kombodoù

Rannet e oa Perfeddwlad etre pevar c'hantrev ha daouzek kombod,
* Cantref Rhos
** Y Creuddyn
** Uwch Dulas
** Is Dulas
* Cantref Rhufoniog
** Uwch Aled
** Is Aled
** Ceinmeirch
* Cantref Dyffryn Clwyd
** Dogfeiling
** Colion
** Llannerch
* Cantref Tegeingl
** Rhuddlan
** Prestatyn
** Cwnsyllt
# Perfil

Perfil zo ur sizhunieg arc'hantinat.

## Liamm diavaez

* https://www.perfil.com/noticias/sociedad/corte-suprema-confirmo-contaminacion-agua-pergamino-tiene-18-agroquimicos-riesgo-salud-humana.phtml
# Pereg-Kantieg

Pereg-Kantieg :
| Iliz Sant-Pêr-ha-Sant-Paol. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Piré-Chancé |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Kastell-Geron |
| Kod kumun | 35220 |
| Kod post | 35150 |
| Maer Amzer gefridi | Dominique Denieul 2019-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh-kumunioù bro Kastell-Geron |
| Bro velestradurel | Bro Roazhon |
| Lec'hienn Web | https://www.pire-sur-seiche.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 3 096 ann. (2020) |
| Stankter | 74 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 00′ 33″ Norzh 1° 25′ 51″ Kornôg / 48.0092, -1.4307 |
| Uhelderioù | bihanañ 31 m — brasañ 89 m |
| Gorread | 41,56 km² |
| Pereg-Kantieg ||
| kemmañ |
Pereg-Kantieg (Piré-Chancé e galleg) a zo ur gumun eus Breizh e departamant Il-ha-Gwilen.

## Istor

Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2019, o vodañ kumunioù Pereg ha Kantieg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Kastell Pereg.
* Iliz Kantieg.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 11 Genver 2019 | → bremañ | Dominique Denieul | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n° 2018-24062 du 11 décembre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Piré-Chancé" à compter du 1$^{er}$ janvier 2019.
* ↑ (fr) « Dominique Denieul élu maire de la commune », Ouest-France, 12 Genver 2019.
# Perenn Elena gaer

Ur berenn Elena gaer a zo ur berenn Williams boazh er siros, gant chokolad tomm warni ha dienn skorn vanilhez. Ur meuz tomm ha yen eo war un dro eta. Alamandez krazet a c'hall bezañ ouzhpennet.
Dont a ra he anv eus an opera-bouf La Belle-Hélène gant Jacques Offenbach krouet e Pariz e 1864.
# Pereto

Pereto zo ur gumun eus Italia, e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Pereg (kumun)

Pereg :
| An ti-kêr. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Piré-sur-Seiche |
| Bro istorel | Bro-Roazhon |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Il-ha-Gwilen |
| Arondisamant | Roazhon |
| Kanton | Kastell-Geron |
| Kod kumun | 35220 |
| Kod post | 35150 |
| Maer Amzer gefridi | Dominique Denieul 2014-2018 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù bro Kastell-Geron |
| Bro velestradurel | Bro Roazhon |
| Lec'hienn Web | http://www.pire-sur-seiche.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 2 553 ann. (2016) |
| Stankter | 85 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 00′ 37″ Norzh 1° 25′ 45″ Kornôg / 48.0102777778, -1.42916666667 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 52 m bihanañ 31 m — brasañ 86 m |
| Gorread | 36,34 km² |
| Pereg ||
| kemmañ |
Pereg (Pirae e gallaoueg, Piré-sur-Seiche an anv gallek ofisiel) a oa ur gumun e Breizh e kanton Kastell-Geron e departamant Il-ha-Gwilen.

## Douaroniezh

* Ar Sec'h a ra ar vevenn etre Gentieg ha Pereg.

## Anv

* Jean-Yves Le Moing (1990), heuliet gant Erwan Vallerie (1995) : Piriacus, 1030 ; Plebe Pire, 1052.
Ul lec'h plantet gant gwez-per.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 97 gwaz abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv, da lavaret eo 4,02% ag ar boblañs hervez an niveradeg bet graet e 1911.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas 6 den ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas 1 soudard d'ar 7 a viz C'hwevrer 1948 en Hải Phòng en Tonkin e Viêt Nam.

### XXI$^{vet}$ kantved

* Kendeuzet e oa bet gant Kantieg d'ar 1añ a viz Genver 2019 d'ober ur gumun nevez : Pereg-Kantieg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Cimetière des Pères du Saint-Esprit
* Château des Pères
* Château des Pères façade arrière
* Château des Pères oeuvre
* Château des Pères oeuvre
* Château des Pères oeuvre
* Kastell Tadoù ar Spered Santel.
* Iliz katolik Sant Pêr ha Sant Paol.
* Chapel Intron-Varia e La Croix-Bouessée.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudennoù.
* Plakennoù ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudennoù

## Emdroadur ar boblañs 1962-2012

Niver a annezidi

## Tud
### Tud bet ganet eno

* 1942 : Pierre Duclos, kelaouenner hag emsaver

### Tud beziet eno

* Pierre Duclos, kelaouenner hag emsaver

### Ardamezeg ar familhoù

* Le Bel
* Aotrounez Petitbois
* En argant e deir flourdilizenn en gul.

## Pennadoù kar

* Kantieg,
* Pereg-Kantieg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (fr) Lec'hienn web ar gumun

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* 1 2 (fr) [http://www.memorialgenweb.org/memorial3/html/fr/resultcommune.php?idsource=743 Monumant ar re varv - Memorial Genweb
* ↑ (fr) Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral n° 2018-24062 du 11 décembre 2018 portant création de la commune nouvelle de "Piré-Chancé" à compter du 1$^{er}$ janvier 2019.
* ↑ (fr) Memorial Genweb
* ↑ (fr) Memorial Genweb
# Perenezeg

Perenezeg :
| Gwerc'hez he bugel (Kerien) ||
| Anv gallek (ofisiel) | La Prénessaye |
| Bro istorel | Bro-Sant-Brieg |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Arondisamant | Sant-Brieg |
| Kanton | Kez (betek 2015) Loudieg (abaoe 2015) |
| Kod kumun | 22255 |
| Kod post | 22210 |
| Maer Amzer gefridi | Isabelle Corouge 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Loudieg Kumuniezh - Kreiz Breizh |
| Bro velestradurel | Bro Kreiz-Breizh |
| Lec'hienn Web | (fr)Ti-kêr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 876 ann. (2020) |
| Stankter | 52 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 11′ 02″ Norzh 2° 37′ 58″ Kornôg / 48.1838888889, -2.63277777778 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 109 m bihanañ 76 m — brasañ 203 m |
| Gorread | 16,97 km² |
| Perenezeg ||
| kemmañ |
Perenezeg (La Prénessaye e galleg ofisiel) a zo ur gumun eus kreiz Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor, e kanton Loudieg.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* E miz Mae 1918 e voe degemeret trizek repuad eus departamantoù gall Norzh ha Pas-de-Calais pe eus Belgia e Perenezeg abalamour d'an tagadennoù alaman boulc'het e miz Meurzh.
* Mervel a reas 89 gwaz hervez monumant ar re varv er gumun hag hervez monumant Santez-Anna-Wened ivez abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 6,62% eus ar boblañs e 1911; lazhet e voe unan anezhe e Maissin e Belgia d’an 22 a viz Eost 1914, soudard e oa er 1añ Rujumant Troadegiezh Trevadennel ha mont a reas diwar wel e Mogimont e Belgia ivez ur soudard eus an 225vet Rujumant Troadegiezh.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar chapel.
* Ar feunteun.
* Chapel Itron-Varia Gerien hag he feunteun.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour.
* Monumant ar re varv e Leurgêr ar Stourmerion Gozh, luc’hskeudenn.
* Plakennoù ar re varv ha taolenn-enor (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Poblañs
### Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* (br)Perenezeg war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ "Perenezeg" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ (fr)Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918, Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 23
* ↑ (fr)Le Pays de Loudéac et la Grande Guerre 1914-1918, Mémoire du Pays de Loudéac, Eil c'hwec'hmiziad 1995, pajenn 49
* ↑ (fr)7178115 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)7179638 Fichenn hiniennel - Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Perfidia

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Perfidia zo un anv spagnolek ha hini meur a oberenn.
* Perfidia (bolero)
* Perfidia, romant saoznek gant Judith Rossner e 1997, meneget ennañ komzoù ar bolero meur a wech.
* Perfidia, romant saoznek gant James Ellroy e 2014.
# Peieg

Ur yezh sepikek-ramouek eus isskourr ar yezhoù waliek eo ar peieg (pei) komzet gant tro-dro da 208 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sepikek-ramouek
* Yezhoù Leonard Schultze
# Peio

Peio zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento ha rannvro emren Trentino-Alto Adige.
# Pekari

Pekaried :
| Pecari tajacu ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Tayassuidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar pekaried eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Tayassuidae.
Bevañ a reont en Amerika.

## Spesadoù

* genad Tayassu
** pekari gweuzek, Tayassu pecari
* genad Catagonus
** pekari Chaco, Catagonus wagneri
* genad Pecari
** pekari meur, Pecari maximus
** pekari kolierek, Pecari tajacu
# Peider Lansel

Peider Lansel (15 a viz Eost 1863 e Pisa - 8 a viz Kerzu 1943 e Geneva) a oa ur skrivagner hag ur stourmer evit ar romañcheg. Ganet e voe en Italia, en ur familh deuet eus Sent (Grischun) ha divroet da Italia d’ober o micher kenwerzhourien.
Bez’ e voe unan eus krouerien al Lia Rumantscha, ur gevredigezh savet e 1919 evit difenn ar romañcheg e Suis. Treiñ a reas e romañcheg e-leizh a varzhonegoù e yezhoù all, skridoù gant Nietzsche, Heinrich Heine, Goethe, Nikolaus Lenau pe Mikhail Lermontov. Meur a deskad barzhonegoù a voe embannet gantañ, koulz ha dastumadoù kanaouennoù pobl ha torkadoù pennadoù kazetennerezh, evel Ni Italians, ni Tudais-chs, Rumantschs vulains restar (1913 ha 1917) pe Ils Retorumantschs (1936).
Garedonet e voe e obererezh gant an titl a « zoktor honoris causa » roet dezhañ gant skol-veur Zürich e 1933 ha gant ar Priz Schiller (Grosser Schillerpreis), priz lennegel koshañ Suis, e 1943.

## Liammoù diavaez

* Buhez hag oberennoù P. Lansel (rm) (de)
* Oberennoù Peider Lansel e Wikimammenn (rm)
* Peider Lansel en Historisches Lexikon der Schweiz (de) (fr) (it)
# Pekahia

Hervez an Tanac'h e voe Pekahia (hebraeg: פקחיה‎ Pəqaḥyāh; "YHWH en deus digoret an daoulagad"; latin: Phaceia), mab Menahem, roue Israel etre 738 KJK ha 737 KJK.
Setu ar pezh anlenner diwar e benn en Eil Levr ar Rouaned :
   « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù ; ne zistroas ket diouzh pec'hedoù Yarovam, mab Nevat, en devoa lakaet Israel da bec'hiñ. Hag ez iriennas enep dezhañ Pekah, mab Remalia, e skouedour, a skoas warnañ e Shomron, e tour-ged ti ar roue, gant Argov hag Arie ; ha gantañ e oa hanter-kant den, paotred eus Gilead. Goude e lakaat d'ar marv, e renas en e lec'h. » (2R 15, 24-25)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvet eo "Pekakia" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 339
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 185
# Pekah

Hervez an Tanac'h e voe Pekah (hebraeg: פֶּקַח‎, Pẹqaḥ; "e zaoulagad digor"; latin: Phacee), mab Remalia, roue Israel etre 737 KJK ha 732 KJK, goude bezañ lazhet Pekahia, mab Menahem.
Setu ar pezh a lenner diwar e benn en Eil Levr ar Rouaned : « Hag e reas ar fall ouzh daoulagad an Aotroù ; ne zistroas ket diouzh pec'hedoù Yarovam, mab Nevat, en devoa laket Israel da bec'hiñ. E deizioù Pekah, roue Israel, e teuas Tiglat-Pileser, roue Ashour, hag e tapas Iyon, Avel-Bet-Maac'ha, Yanoah, Kedesh, Hasor ha Gilead, ar Galil hag holl vro Naftali, hag o harluas da Ashour. Hag ez iriennas Hoshea, mab Ela, enep Pekah, mab Remalia, hag e roas dezhañ taol ar marv ; hag e renas en e lec'h, er bloaz ugent eus Yotam, mab Ouzia. » (2R 15, 28- 30)

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Anvet eo "Pekak" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 339
* ↑ lenn a reer en destenn e renas ugent vloaz met n'hellas ket ren ouzhpenn pemp bloaz hervez an istorourien (La Bible de Jerusalem, embannadur 1998, p. 522)
* ↑ Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 185
# Pekari Chaco

Pekari Chaco :
| En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Kerentiad : | Tayassuidae |
| Genad : | Catagonus |
| Anv skiantel ||
| Catagonus wagneri Rusconi, 1930 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pekari Chaco (Catagonus wagneri) a zo ur bronneg karnek hag a vev e kreiz Suamerika (Arc'hantina, Bolivia ha Paraguay). Ar spesad nemetañ eo er genad Catagonus.

## Doareoù pennañ

Tennañ a ra d'ar pemoc'h, gant ur moj kalet ha reun gell-gris. Etre 30 ha 50 kg eo e bouez. Hiroc'h eo e zivskouarn, e lost hag e voj eget re ar pekaried all.
Azas eo e gorf ouzh an endro : sinusoù diorroet mat evit talañ ouzh ar sec'hor hag ar poultrennoù, treid bihan evit fiñval aezet e-touez plant dreinek.

## Gouennañ

Ganet e vez ar re vihan etre miz Gwengolo ha miz Kerzu dreist-holl. Gouest int da redek un nebeud eurvezhioù goude o ganedigezh.

## Emzalc'h

Bevañ a ra e tropadoù betek 10 pekari enno. Oberiant eo diouzh an deiz ha dreist-holl diouzh ar beure. Kouronkañ a ra er fank hag er poultr.
Un dourenn laezhheñvel ha c'hwezh ganti a vez ezveret gant gwagrennoù war kein ar pekari. Strewet e vez en ur frotañ ouzh plant evit merkañ an tiriad.

## Boued

En em vagañ a ra diwar kaktuz dreist-holl : Diskar a ra ar plant gant e voj ha frotañ anezho ouzh an douar evit tennañ an drein diwarno. Gallout a ra ivez dizreinañ ar c'haktuz gant e zent ha tufañ anezho goude.

## Annez

Bevañ a ra ar pekari-mañ en endroioù diziraezus pe diaes mont enno, e takadoù sec'h ha tomm ar Gran Chaco.
# Oudieg

Ur yezh kaokazek ar biz eus skourr ar yezhoù lezgiek eo an oudieg (udi) komzet gant tro-dro da 5.000 den e kêriadenn Vartashen en Azerbaidjan. Krediñ a reer e oa yezh pennañ Albania Kaokazek ha hec'h anavezout a reer adalek an dekvet kantved.
Tost a-walc'h eo an oudieg d'al lezgieg ha d'an tabasareg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù kaokazek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Oudiheg

Ur yezh altaek eus ar skourr ar yezhoù oudihek eo an oudiheg (udihe, udekhe pe udegeis), komzet gant tro-dro da 100 den (diwar 1.600 a dud) e reter pellañ Siberia e Rusia (Azia) (1991).
Eizh rannyezh ez eus, tost-tre an eil d'eben:
* C'houngarieg (khungari)
* C'horeg (khor)
* Anjouskeg (anjuski)
* Samargineg (samargin)
* Bikineg (bikin)
* Imaneg (iman)
* Sic'hoteg (sikhota)
* Alineg (alin)
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù toungousek ar gevred
* Yezhoù altaek
# Oudergem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Oudergem (brabanteg : Avergom ; galleg : Auderghem) zo ur gumun e Rannvro Brusel-Kêr-benn e Belgia.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 8,97 km²
* Poblañs (2022) : 34 986 a dud
* Stankter : 3 900 den/km²

## Monumantoù ha traoù heverk

* Chapel Sainte-Anne (XII$^{vet}$ kantved)