OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nyctiphrynus

Nyctiphrynus :
| Nyctiphrynus ocellatus, luc'hskeudennet e Tremembé (São Paulo, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Caprimulgiformes |
| Kerentiad : | Caprimulgidae |
| Anv skiantel ||
| Nyctiphrynus Bonaparte, 1857 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Nyctiphrynus a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ adrened, krouet e 1857 gant an evnoniour gall Charles Lucien Bonaparte (1803-1857).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Pevar spesad a ya d'ober ar genad :
* Nyctiphrynus mcleodii
** N. m. mcleodii ha N. m. rayi,
* Nyctiphrynus ocellatus
** N. o. lautus ha N. o. ocellatus,
* Nyctiphrynus rosenbergi,
* Nyctiphrynus yucatanicus.
Pevar (4) isspesad en holl ; o c'havout a reer e Kreiz ha Suamerika.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Caprimulgidae/Nyctiphrynus (lennet e-barzh d'an 22 a viz Mezheven 2016).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Noazhded en arz

En arz e reer anv eus noazhded pa vez klasket diskouez korfoù tud en o noazh. Gant ar ger noazh e vez graet abaoe ar XVIIvet kantved, goude ma vez taolennet korfoù noazh abaoe deroù istor an arz. Nemet doareoù disheñvel zo bet a-hed an istor da welout an oberennoù-se hervez kredennoù an amzerioù.

## En arz broioù Reterazia

En Azia ar Reter e kaver an noazhded alies en engravadurioù anvet shunga, dreist-holl gant al livourien Kiyonaga ha Hokusai.

## Livadurioù

* Murlivadur egiptat (etre 1500 ha 1450 kent JK)
* Kouros (war-dro 500 kent JK )
* Adam, (war-dro 1260) Delwenn eus iliz-veur Notre-Dame de Paris, (Mirdi ar Grennamzer, Paris)
* Les Très Riches Heures du duc de Berry (1412) Tud en o noazh er Purgator
* Sandro Botticelli, Ganedigezh Gwener (1485) ( Gant blev Gwener eo kuzhet he reizh hervez doare-livañ arzourien an amzer-se.
* Lucas Cranach kozh Gwener ha Kupidon, (1509)
* Persée gant Cellini (1545)
* Diego Velázquez Gwener ha Kupidon (1644-1648)
* Jacques-Louis David Cupidon et Psyché (1825)
* Jean-Dominique Ingres La Grande Odalisque, (1814)
* Au harem - Femme au bain gant Théodore Chassériau (1854)
* Édouard Manet Le Déjeuner sur l'herbe (1862)
* Georges Seurat Les Poseuses, (1887)
* Rudolf Kremlička (1886-1932) Week-end
* Anders Zorn (1860-1920) Kentañ tro (1888) (Noazhded war ar pemdez)
* Pierre-Auguste Renoir, Baigneuse endormie (Kouronkerez o kousket), 1897.
* Gustav Klimt Nuda veritas (1899)
* Gustav Klimt Die Hoffnung (1903)
* Amedeo Modigliani (1916)
* Hashiguchi Goyō, Yuami (1920)
* Augusto De Luca: Nudes, 1980
* Kishin Shinoyama luc'hskeudennerez japanat gant div vaouez yaouank noazh

## Pennad kar

* Kouronkerez
# Noazhegezh

An noazhegezh zo ur gelennadurezh hag a lavar eo gwelloc’h bevañ noazh evit bezañ yac’h a gorf hag a spered hag a ro ton, diwar-se, d'an doare da vevañ en noazh-ran e degouezhioù ’zo eus ar vuhez.
Tamallet e vez gant darn an dougoù gwelata ha diskorata a yaje da heul seurt doare ober. Dre vras, koulskoude, ne vez tamm lusk seksel ebet en emzalc’h ar re a vez o noazhegiñ. Lavaret e vez ivez ez eus muioc’h a atiz diwar gwelet tud peuznoazh pe damnoazh eget diwar gwelet tud noazh-dibitilh, ha kalz pilpousoc’h ivez.
Displeget e vez gant aduidi an noazhegezh eo un doare da asantiñ da gorf an dud ha da skarzhañ ar vezh klañvidik eus ar c’horf pe eus lodennoù anezhañ a vez desket en ur bern sevenadurioù, hini ar broioù kristen er c'hornôg, ha hini ar broioù muzulman en Azia hag Afrika dreist-holl.

## Noazhegezh ha naturegezh

Ar braz eus an naturourien a ra ar c'hemm etre noazhegezh ha naturegezh. En naturegezh eo a bouez bout noazh, met traoù arall zo ouzhpenn: Doujañ ouzh ar re all hag ouzh an natur zo ivez. Un den o rouzañ war an traezh en e noazh a zo noazhour, ma taol sigaretennoù pe tuboù plastik pe paper pakañ boued war an traezh n'eo ket naturour.

## Gwelet ivez

* Naturegezh
* Noazhded en arz
# Noalejo

Noalejo zo ur gumun eus proviñs Jaén, en Andalouzia, e Spagn. An niver annezidi zo 1 826 (2023).
# Noazhded

An noazhded eo stad an dud en o noazh, peurziwisk o c'horf. E broioù an hanternoz, a -boan ganet e kroger da wiskañ ar vugale da virout oute a gaout anoued.
Ne vez ket kont evel-se e sevenadurioù zo eus ar broioù tomm, digristen pe divuzulman, en Amazonia, pe en Okeania da skouer.
E sevenadurioù zo$^{Pere?}$ e komzer eus noazhded adalek ma vez dizolo ul lodenn bras pe vrasoc'h eus ar c'horf.

## Bibl

Stag eo an noazhded hag ar pec'hed er Bibl hag er relijionoù yuzev ha kristen, adalek Adam hag Eva, noazh goude pec'hiñ o tebriñ ar frouezhenn difennet.

## Loened

Pa gomzer eus loened e c'haller komz eus loened noazh pa vezont divlev, evel el levr The Naked Ape gant Desmond Morris.

## Pennadoù kar

* Noazhegezh
* Noazhded en arz
# Noam Chomsky

Avram Noam Chomsky, anavezet kentoc'h dindan an anv Noam Chomsky, a zo bet ganet d'ar 7 a viz Kerzu 1928, e Philadelphia e Pennsylvania (SUA). Kelennour yezhoniezh e Massachusetts Institute of Technology, politikour ha skrivagnour eus SUA.
# Noasca

Noasca(Nuachi en arpitaneg) zo ur gumun eus Italia, e proviñs Torino, e rannvro Piemonte.
# Noaloù

Noaloù :
| Iliz katolik Santez Anna. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Noyalo |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Sine |
| Kod kumun | 56150 |
| Kod post | 56150 |
| Maer Amzer gefridi | Xavier-Pierre Boulanger 2014-2015 |
| Etrekumuniezh | Gwened Tolpad |
| Bro velestradurel | Bro Kêr-Wened |
| Lec'hienn Web | (fr)www.noyalo.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 780 ann. (2013) |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 36′ 40″ Norzh 2° 40′ 47″ Kornôg / 47.6111111111, -2.67972222222 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 15 m bihanañ 0 m — brasañ 22 m |
| Gorread | 4,93 km² |
| Noaloù ||
| kemmañ |
Noaloù a oa ur gumun eus Breizh e kanton Sine e departamant ar Mor-Bihan. Bodet e voe gant Teiz d'ar 1añ a viz Genver 2016 d'ober ur gumun nevez: Teiz-Noaloù.

## Istor
### Henamzer

* An hent roman eus Naoned da Gemper a dreuze Noaloù.

### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Noaloù e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Surzhur; e Bann Gwened e oa. Diskaret e voe Kanton Surzhur gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801) dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Noaloù en Arondisamant Gwened e 1800 hag e Kanton Gwened-Reter e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas seitek gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lâret eo 4,35 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas daou zen ag ar gumun abalamour d'ar brezel.

#### Brezelioù didrevadennañ
##### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou vilour eus ar gumun er Viêtnam.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Diabarzh an iliz katolik.
* Iliz katolik Santez Anna.
* Ar velin.
* Melin-vor Kerantrez.
* Ar feunteun.
* Ar Feunteun Nevez.
* Ar monumant.
* Monumant ar re varv e-tal an iliz katolik, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv (1914-1918) en iliz katolik, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Pennadoù kar

* Teiz,
* Teiz-Noaloù.

## Liammoù diavaez

* (br)Noaloù war lec'hienn Geobreizh
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Alain Triste ha Sébastien Daré, L'Atelier des potiers gallo-romains de Liscorno, Bulletin et mémoires de la Société polymathique du Morbihan, Gouhere-Eost 2008, pajenn 8
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 245
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Noaloù - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)memorialgenweb – Plakenn e-tal an iliz katolik
* ↑ (fr)memorialgenweb – Plakenn e-tal an iliz katolik Monumant ar re varv
* ↑ (fr)memorialgenweb – Plakenn e-tal an iliz katolik Monumant ar re varv
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Nobineg

Ur yezh nilezsaharek eus skourr yezhoù nubiek eo an nobineg (nòbíín) komzet gant tro-dro da 495.000 den en Egipt ha Soudan.
Ur yezh gant tonennoù an hini eo ha pep frazenn a rank achuiñ gant un donenn izel.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nubiek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
* Dafar diwar-benn an nobineg
# Noalhas (Corresa)

Noalhas :
| Noalhas - Kastell ar Vourc'h ||
| Anv okitanek | Noalhas |
| Anv gallek (ofisiel) | Noailles |
| Bro | Okitania |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Corresa |
| Arondisamant | Briva la Galharda |
| Kanton | Sent Pantaleon de L'Archa |
| Kod kumun | 19151 |
| Kod post | 19600 |
| Maer Amzer gefridi | Hervé Brucy 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Bassin de Brive |
| Bro velestradurel | Frañs |
| Lec'hienn web | https://www.intramuros.org/noailles |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 935 ann. (2019) |
| Stankter | 74 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 151 m — brasañ 315 m |
| Gorread | 12,57 km² |
| kemmañ |
Noalhas (galleg: Noailles) a zo ur gumun eus Okitania en departamant Corresa e rannvro Akitania-Nevez. 935 a dud a oa o chom enni e 2019.

## Geografiezh

Emañ Noalhas e tolpad kêr Briva la Galharda e diazad Briva, e Norzh Causse de Martèl. Ar gourhent A20 a liamm ar gêr end-eeun ouzh Briva

## Lec'hanvadurezh

Noalhas (comitem Novalium, e penn-kentañ ar XIVvet kantved) a zeu diwar ar ger latin novalia pe novale hag a dalv "douar nevez difraostet".

## Melestradurezh

Roll ar vaered/maerezed zo bet :
| Prantad | Anv | Strollad | Kargoù |
| 2008-2020 | Nicole Taurisson | UMP | Kuzulierez departamant kanton Sent Pantaleon de L'Archa |
| Meurzh 2001-2008 | Bernard Gauthier | | |
| Da vezañ klokaet. ||||

## Notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Oltrona di San Mamette

Oltrona di San Mamette zo ur gumun eus Italia e Proviñs Como, e Lombardia.
# Olula de Castro

Olula de Castro zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Olula del Río

Olula del Río a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Olusegun Obasanjo

Olusegun Obasanjo (ganet e miz Meurzh 1937) zo ur politikour nijerian, bet prezidant ar vro meur a wech (1976-1979 ha 1999-2007).
Enrollañ a reas en arme Nijeria e 1958 ha kaset e voe d'ar skol ofisourien e Breizh-Veur. Pa voe sevenet un taol-Stad gant Murtala Mohammed d'an 29 a viz Gouere 1975 e voe lakaet Obasanjo e penn an arme. Kemer a reas plas Mohammed, lazhet d'an 13 a viz C'hwevrer 1976, e penn ar Stad. Aozañ a reas neuze un tremen war-zu an demokratelezh ha sevel ur Vonreizh nevez. Dilezel a reas ar galloud evit Shehu Shagari, ar prezidant sivil kentañ hag a voe dilennet e Nijeria.
Kondaonet e voe d'an toull-bac'h e 1995 dindan gouarnamant ar jeneral Sani Abacha, war-zigarez bezañ kemeret perzh en un irienn. Nullet e voe e gastiz pa varvas Abacha e 1998. E 1999 e lakaas e anv e dilennadeg ar prezidant a voe gounezet gantañ gant ouzhpenn 62% eus ar mouezhioù. Addilennet e voe e 2003 a-enep Muhammadu Buhari.
En août 2021, L’Union africaine a nommé Olusegun Obasanjo, Haut représentant pour la paix dans la corne de l’Afrique.
g • ka • kePrezidanted Nigeria :
* Nnamdi Azikiwe · Johnson Aguiyi-Ironsi · Yakubu Gowon · Murtala Mohammed · Olusegun Obasanjo · Shehu Shagari · Muhammadu Buhari · Ibrahim Babangida · Ernest Shonekan · Sani Abacha · Abdulsalami Abubakar · Olusegun Obasanjo · Umaru Musa Yar'Adua · Goodluck Jonathan · Muhammadu Buhari
# Olvera

Olvera zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Cádiz en Andalouzia.
# Oltza zendea

Oltza ( Olza e spagnoleg) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Olula

Olula zo anv div gumun e proviñs Almería, en Andalouzia, e Spagn :
* Olula de Castro
* Olula del Río

## Pennad kar

* Uleila del Campo
# Prometheüs

Prometheüs (henc'hresianeg : Προμηθεύς Promêtheús "ar rakweler") a oa un Titan, mab da Iapetos ha da d-Themis (pe Klymene hervez oberourien 'zo), ha breur da Atlas, Menoitios hag Epimetheüs.
Tad e oa da z-Deukalion, en doa bet gant Pronoia (pe Klymene).
Hervez un doare all eus ar vojenn e vije bet mab d'an doueez Hera ha d'he serc'h, ar Ramz Eurymedon.

## Ar vojenn

Hervez Theogonia Hesiodos eo Prometheüs a grouas an dud diwar un dornad pri hag a gelennas dezho ar goveliañ hag arzoù all. Laerezh a reas tan digant an doueed d'e reiñ d'an dud.

## Dave

* ↑ Hervez Pausanias (X, 4, 4) e oa e Panope e Fokis.
# Propaganda

Propaganda a vez graet eus un doare kelaouiñ tuet hag a zo e bal levezoniñ ur boblañs etrezek un doare soñjal pe un abeg.
Ma'z eo deuet da vezañ ur ger gant ur meneg fall hiziv-an-deiz n'eo ket bet atav ar memestra dre ar ster orin hag a oa neptu betek kaout ur meneg pozitivel, implij brudadegoù propaganda evit ar yec'hed pe c'hoazh brudadegoù evit reiñ c'hoant d'ar geodedourien da vont da votiñ.

## Orin ar ger

Propaganda a zo ur ger modern latin o tont eus propagare. Deuet eo war wel ar ger propaganda adal krouidigezh ur gevrenn nevez d'an Iliz gatolik (kenvreuriezh) e 1622 anvet Congregatio de Propaganda Fide (Kenvreuriezh evit emled ar gredenn) hag a oa krennet e Propaganda. Pal an aozadur-se a oa ledañ ar feiz gatolik etrezek ar broioù na oant ket c'hoazh eus ar gredenn-se.
Adalek 1790 e krog implij ar ger propaganda gant oberiadurioù laik. Kregiñ a raio ar ger propaganda da gaout ur meneg fall adal kreiz an 19vet kantved dres pa vezo adimplijet e bed ar politikerezh.

## Doareoù

Diaes ez eo da sevel harzoù sklaer etre propaganda ha doareoù all da gelaouiñ pe da gendrec'hiñ an dud. E pelec'h e vez kavet an tu da ziforc'hañ sklaer hag anat en ur chom gant ur sell skiantel? "Ar pezh a reomp-ni a zo disheñvel, int-i a ra propaganda".
Gant Garth Jowett ha Victoria O'Donnell ez eus bet roet un displegadenn skiantel d'ar ger propaganda.

## Propaganda brezel

Ar propaganda a zo anavezet hag implijet alies a-raok pe e-pad ur brezel evit broudañ an dud da gemer perzh enni pe da vroudañ ar brasañ niver ez eo ur brezel evit ar mat.
# Propagandakompanie

Propagandakompanie berraet e PK anvet a-wechoù Propagandatruppe a oa unvezioù arbenikaet war dachenn ar propaganda evit an Trede Reich. Kavet e vezent kement er Wehrmacht pe er Waffen-SS. An nerzhioù-se a oa adkavet en Amtsgruppe für Wehrmachtpropaganda (WPr), ur skourr eus an Oberkommando der Wehrmacht.
Joseph Goebbels maodiern propaganda an Trede Reich en doa implijet kalz ar propaganda evit lakaat er galloud an nazied. Ur wech er galloud en devoa savet ur ministrerezh ar propaganda kreñv, da geñver ar brezel o tont e savas ivez unvezhioù soudarded staget d'al luioù gant ar pal heuliañ ha degas poltriji pe filmoù pe pennadoù kazetenniñ adal an talbennoù lies. Ar propaganda-se a oa da vezañ kaset etrezek an trevourien pe ar soudarded all, kement hag evit poblañsoù an tiriadoù e-dalc'h an Alamanted.
A-hed an Eil Brezel-bed an unvezhioù-se a broduas 80 000 pennad kazetenniñ ha muioc'h evit 2 milion poltred.

## Tuadur teknikel

Ar propagandakompanie a oa unvezioù savet gant tud mailh war micherioù disheñvel (poltrijerien, filmourien, tresourien skritelloù, livourien, kazetennerien...) ha dafaret gant ar gwellañ binviji a oa tu kavout dezho. Kalz nerzh hag arc'hant a oa bet postet gant an nazied evit kaout danvez a voe implijet e-leizh er sinemaioù, kazetennoù, abadennoù radio. Ar pal a oa eus un tu bammañ pe badaouiñ an dud gant skeudennoù estonus ha modern.
* Ur PK-Soldat pe Propagandakompanie soldat (soudard propaganda) o poziñ evit ur poltred gant ur plac'h yaouank gall
* Soudarded propaganda ar Propagandakompanie o pegañ skritelloù
* Trevourien soviediz o lenn ur skritell propaganda lakaet e oa skritelloù a-seurt se a feur ma fiñve al lu Alaman
* Ur skritell enep yuzev ha komunour skritellet en Ukraina e 1943 savet adal lazhadegoù Vynnytsia

## Obererezhioù

Meur a obererezhioù propaganda a oa bet a-fed haroañ ar brezel gant ar Wehrmacht ar Waffen-SS evel:
* Die Deutsche Wochenschau – Heuliad keleier brezel
* Der Adler – Kazetenn al Luftwaffe, an nijlu
* Unsere Jagdflieger – heuliad romantoù pulp gant Heftroman, o kontañ istorioù stourmerien al Luftwaffe
* Adler-Bücherei – heuliad levrioù propaganda embannet dre urhzioù Hermann Göring, penn uhel al Luftwaffe

### Tuadur enep-yuzev

E-pad ar brezel war talbenn ar Reter e voe implijet kalz labour ar Propagandakompanie evit lakaat poblañsoù an douaroù nevez aloubet da sevel a-enep ar yuzevien. Ur wech tapet ul lec'h e errue an unvezioù-se da begañ skritelloù pe reiñ paperioù-nij e-leizh enep yuzev hag enep komunour.
# Propata

Propata zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Propithecus candidus

Propithecus candidus :
| Propithecus candidus. En arvar bras (CR) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Primates |
| Kerentiad : | Indriidae |
| Genad : | Propithecus |
| Anv skiantel ||
| Propithecus candidus A. Grandidier, 1871 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Propithecus edwardsi a zo ur spesad lemureged eus kerentiad an Indriidae.
Hervez loenoniourien 'zo e vez sellet outañ evel un isspesad eus ar sifaka talgenet (Propithecus diadema candidus).

## Annez

Kavout al loen a c'haller e tri gwarezva lec'hiet e biz Madagaskar.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ D'an deiziad (13 a viz Here 2015) m'eo bet boulc'het ar pennad-mañ n'en deus kavet e grouer anv boutin ebet d'al loen hag a vije testeniekaet e brezhoneg.
# Propoetidezed

Ar Propoetidezed (henc'hresianeg : Προποιτίδες / Propoitides), e mojennoù Hellaz kozh, eo merc'hed Kiprenez, lakaet da c'histi a-wechoù, da wrac'hed a-wechoù all, pe d'an eil seurt ha d'egile war un dro, hag a aberzhe tud.
Merc'hed e oant da bPropoitos, roue Amathoüs (Ἀμαθοῦς), e kreisteiz Kiprenez. Meneget int e Metamorfozoù Ovidius.
Heuget e oa Pygmalion, roue an enez, gant o emzalc'h. Se zo kaoz, hervez Ovidius, e tivizas Pygmalion ne oa ket troet gant ar merc'hed hag e savas un delwenn ha magañ karantez outi.
Kastizet e voe ar Propoetidezed hek avat gant an doueez Afrodite : dre na felle ket dezho hec'h enoriñ evel a oa dleet e voent troet e mein.
Lod a wel er vojenn-mañ, evel en hini Galateia, un doare da gondaoniñ dizalc'hted ar maouezed, droukvesket evit-se gant gastaouerezh ha sorserezh.

## Mammennoù

* Metamorfozoù Ovidius.
# Prosauropoda

Ar prosauropoda zo ur dreistkerentiad dinosaored, a vod kerentiadoù kentidik eus urzhiad ar sauropodomorphe :
   * Kerentiad an Anchisaurida : dinosaored daoudroadek pe pevarzroadek kentidik (Norzhamerika), dehz war-dro 2,50 m.
   * Kerentiad an Thecodontosaurida : dinosaored daoudroadek kentidik (Europa)
   * Kerentiad ar Plateosaurida : sellet ouzh plateosaurus
   * Kerentiad ar Melanorosaurida : kentañ dinosaored ramz, dezhe betek 12 hirder. Kavet en holl ar c'hevandirioù.
   * Kerentiad ar Yunnanosaurida : Ar yunnanosaurus (Sina), a dizhe 7 metr.
Ar Prosauropoda a oa geotdebrer. Bevet o deus etre an Triaseg ha deroù ar Juraseg, ha kemeret e oa o lec'h goude se gant ar Sauropoda, geotdebrerien pevarzroadek ramz.
Hiziv an deiz, karrekaennoù eus Prosauropoda kavet e Madagaskar eo ar c'hoshañ karrekaennoù dinosaored anavezet.

## Liammoù diavaez

* Tree of Life Web Project : Prosauropoda (saozneg)
* The Paleobiology database : Prosauropoda Huene 1920
# Omieg

Ur yezh nilez-saharek eus skourr yezhoù soudanek ar c'hreiz eo an omieg (omi) komzet gant tro-dro da 40.000 den e Republik Demokratel Kongo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù soudanek ar c'hreiz
# Ome (Lombardia)

Ome zo ur gumun en Italia, e proviñs Brescia e Lombardia.
# Omega (lizherenn)

Pevare lizherenn warn-ugent al lizherenneg c’hresianek eo omega (Ω, ω) hag a dalvez 800 hervez ar sistem niverenniñ gresianek. Al lizherenn diwezhañ an hini eo.
Graet e vez ωμέγα “o mega” (“o bras”) diouzh al lizherenn-mañ evit ober an diforc’h etrezi hag al lizherenn O pe ομικρόν “omikron” (“o bihan”).
Distaget e vez LFE [ɔː] pe [ɔ] e gresianek klasel hag [o] e gresianeg a-vremañ.
Diorroet e oa bet diwar daou omikron skrivet renk-ouzh-renk da gentañ hag an eil war-lerc'h egile da c'houde. War-lerc'h e oa bet diorroet ivez al lizherennoù kirillek a-gozh Ѡ ha ѡ).

## Implijoù all

Implijet e vez alies, dreist-holl gant ar gristeniezh evit ober dave d’an diwezh, o keñveriañ gant alpha hag a ra dave d’ar penn-kentañ.

## Gwelet ivez

* Lizherenneg ar gresianeg
* Treuzlizherennadur gresianek
# Omegna

Omegna zo ur gumun eus Italia e proviñs Verbano-Cusio-Ossola e Piemonte, war lez lenn Orta. 14 438 a dud zo enni o chom.
# Omfale

Omfale (Ὀμφάλη e henc'hresianeg) a oa rouanez Lydia en Azia Vihanañ. Merc'h e oa d'ar stêr Iardanos, ha gwreg Tmolos, roue Lydia. Pa voe lazhet he gwaz gant un tarv e chomas intañvez ar rouanez. Diodoros an hini a ra kentañ meneg anezhi el lennegezh, met anavezet e oa ivez gant Aisc'hyllos. Brudet eo dre ma kemeras Herakles da sklav en he falez.

## Herakles hag Omfale

Orakl Apollon an hini a alias Herakles da vont da sklav gant Omfale, rouanez Lydia, evit en em walc'hiñ eus muntr e vignon Ifitos. Ganti e chomas an haroz e-pad bloaz. Goap a veze graet eus Herakles, ret dezhañ ober labour ur gogez, dougen dilhad plac'h, derc'hel paner ar gloan e-keit ma veze Omfale hag he dimezelled o nezañ.

## Goap ouzh an haroz

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Hervez Ovidius e veze Omfale o wiskañ kroc'hen leon Nemea hag o tougen penn-bazh Herakles er c'heit-se. «E-keit ma veze Omfale, gwisket gant kroc'hen leon Nemea, o terc'hel ar penn-bazh, edo Herakles, gwisket e maouez, gant ur sae vouk, o labourat gant gloan, hag e lez Omfale d'e skouarnata a-wechoù gant he fantouflenn.» (Loukianos Samosata, Penaos eo ret skrivañ an istor, X) Goude e vloavezh sklavelezh e timezas Omfale d'an haroz, petra bennak ma oa bet oc'h ober al lez da veur a hini eus he dimezelled, da unan anvet Malis peurgetket. Abalamour da se eo bet poltredet Omfale meur a wech gant penn-bazh Herakles en he dorn war al listri.
Eus ar goapaerezh-se avat n'eo ket gwall gozh ar roudoù...

## Mibien Herakles e Lydia

Hervez doareoù zo eus ar vojenn e timezas Omfale d'an haroz goude e zieubiñ. Diodoros (4.31.8) hag Ovidius en e Heroides (9.54) a ra anv eus ur mab anvet Lamos. Met Apollodoros (2.7.8) an hini a ro an anv Agelaos. Lavarout a rae rouaned Lydia ha Kroisos, diskenn anezhañ.

## Skeudennoù

* Herakles hag Omfale, livet gant François Boucher
* Herakles hag Omfale, livet gant François Lemoine.
* Omfale, kizellet gant Constantin Dausch.
* Delwenn Omfale e Park Schlosses Schönbrunn e Wien, ha ganti penn-bazh Herakles.

## Levrlennadur

* Kerenyi, Karl, 1959. The Heroes of the Greeks, pp 192-97.

## Notennoù

* ↑ Aesc'hulos, Agamemnon 1024-25.
* ↑ Sofokles, Trachiniae 69ff.
* ↑ Fasti 2.305.
# Ombrée d'Anjou

Ombrée d'Anjou :
| Bro | Anjev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Maine-et-Loire |
| Arondisamant | Segré |
| Kanton | Segré |
| Kod kumun | 49248 |
| Kod post | 49420 |
| Maer Amzer gefridi | Marie-Jo Hamard 2016-2020 |
| Etrekumuniezh | Anjou Bleu Communauté |
| Lec'hienn web | http://www.ombreedanjou.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 8 908 ann. (2020) |
| Stankter | 301 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 12 m — brasañ 104 m |
| Gorread | 29,63 km² |
| kemmañ |
Ombrée d'Anjou a zo ur gumun eus departamant Maine-et-Loire e Bro-C'hall, krouet e 2016.

## Istor

Krouet eo bet d'an 15 a viz Kerzu 2016, o vodañ kumunioù La Chapelle-Hullin, Chazé-Henry, Combrée, Grugé-l'Hôpital, Noëllet, Pouancé, La Prévière, Saint-Michel-et-Chanveaux, Le Tremblay ha Vergonnes.

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Kerzu 2016 | → bremañ | Marie-Jo Hamard | | |

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr) Préfecture de Maine-et-Loire, Recueil des actes administratifs du Maine-et-Loire du 28 octobre 2016.
# Omeiaded

An Omeiaded, pe Omeyaded, (en arabeg: الأمويون (al-ʾUmawiyyūn), pe بنو أمية (Banū ʾUmayyah)) a oa un dierniezh kalifed arab etre 661 ha 750. Dont a ra o anv eus ʾUmayyah ibn ʿAbd Šams, goureontr d'ar profed Mahomet, eus ar meuriad Qurayš, a rene e Mekka en amzer Mahomet. Kalifiezh an Omeiaded a voe unan eus ar Stadoù brasañ er bed.
[[Rummad:Gwezennoù-lignez