OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Rannvroioù Skos

Etre 1975 ha 1996 e oa rannet Bro-Skos e rannvroioù (regions) hag e takadoù enezek (Islands area), hag ar rannvroioù-se a oa rannet e distrigoù (districts). Talvezout a ra c'hoazh an doare rannañ-se evit ar polis hag ar bomperien, met anv 'zo da zigreskiñ o niver (2011). Abaoe eo rannet ar vro e 32 “dakad-kuzul”.
* Strathclyde
* Dumfries and Galloway
* Borders
* Lothian
* Central
* Fife
* Tayside
* Grampian
* Highland
* Na h-Eileanan Siar (takad enezek)
N'int ket diskouezet war ar gartenn
* Shetland (takad enezek)
* Inizi Orc'h (takad enezek)

## Gwelet ivez

* Rannadurioù Skos
# Rannvroioù Slovakia

Abaoe 1949 (war-bouez un troc'h etre 1990–1996) eo eo rannet Slovakia e meur a graj. Meura a wech ez eus bet degaset kemmoù d'ar c'hrajoù. Abaoe ar 24 a viz Gouere 1996 ez eo rannet en eizh kraj, ha pep kraj a zo rannet e distrigoù (okresy). En holl ez eus 79 distrig.

## Roll Rannvroioù Slovakia

Etre krommelloù emañ anv kêr-benn ar Rannvro.
* Bratislavský kraj (Rannvro Bratislava) (Bratislava)
* Trnavský kraj (Rannvro Trnava) (Trnava)
* Trenčiansky kraj (Rannvro Trenčín) (Trenčín)
* Nitriansky kraj (Rannvro Nitra) (Nitra)
* Žilinský kraj (Rannvro Žilina) (Žilina)
* Banskobystrický kraj (Rannvro Banská Bystrica) (Banská Bystrica)
* Prešovský kraj (Rannvro Prešov) (Prešov)
* Košický kraj (Rannvro Košice) (Košice)
| Niv. | Rannvro | Poblañs | Gorread (km²) | Stankter |
| 1 | Bratislava | 603 699 | 2 052,6 | 294,11 |
| 2 | Trnava | 554 172 | 4 172,2 | 132,76 |
| 3 | Trenčín | 600 386 | 4 501,9 | 133,36 |
| 4 | Nitra | 708 498 | 6 343,4 | 111,69 |
| 5 | Žilina | 694 763 | 6 808,4 | 102,04 |
| 6 | Banská Bystrica | 657 119 | 9 454,8 | 69,50 |
| 7 | Prešov | 798 596 | 8 974,5 | 88,98 |
| 8 | Košice | 771 947 | 6 751,9 | 114,33 |
# Plac'h yaouank

Ur plac'h yaouank a vez lavaret eus ur plac'h ha n'eo ket dimezet. Ma vez kozhik ar plac'h, ma n'eo ket dimezet c'hoazh, pe tremenet an oad dezhi da zimeziñ e vez lavaret eo ur plac'h yaouank kozh.
Gwechall, pa veze a-bouez bras d'ur plac'h dimeziñ, e veze disprizet ar plac'hed yaouank kozh, ha graet goap anezhe a-wechoù. Alies e chome ar plac'hed yaouank e ti o zud da sevel ar vugale yaouankoc'h, pe d'ober war-dro o zud pa vezent erru kozh.

## Lennegezh

* Jane Eyre, zo ur vaouez, chomet plac'h yaouank, a-raok mont da itron, e romant saoznek Charlotte Brontë
* La Vieille Fille ur romant gallek gant Honoré de Balzac
* Doña Rosita la soltera o El lenguaje de las flores, pezh-c'hoari e 1935 gant Federico García Lorca (1898-1936), bloaz a-raok e varv.

### Tudennoù

* Sherlock Holmes a zo paotr yaouank kozh e danevelloù Arthur Conan Doyle)
* Hercule poirot ha Miss Marple zo ur paotr ha plac'h yaouank kozh, ha kozh-viret, e romantoù saoznek Agatha Christie.

## Kanaouennoù

* Eleanor Rigby, savet gant Paul McCartney e 1966.
* La tieta gant Joan Manuel Serrat.

## Plac'hed yaouank kozh

* Jane Austen
* Florence Nightingale
# Place de la Liberté

Place de la Liberté zo un anv-lec'h gallek a gaver da skouer :
* e Brest hag e Naoned, gwelout Leurgêr ar Frankiz
* e Brusel
* e Toulon

## Broioù all

* Площа Свободи (Plochtcha Svobody en ukraineg) e Kharkiv en Ukraina, brasañ leurgêr Europa.
# Plac'h nevez

Ar plac'h nevez a vez graet eus ar plac'h o timeziñ da zeiz hec'h eured, hag a-wechoù un tamm a-raok (met an danvez-pried a vez laret kentoc'h) pe un tamm goude zoken. Ar paotr nevez a vez graet eus he fried, hag an dud nevez anezho o-daou.
Plac'hed a enor (unan da vihanañ) a vez war-dro ar plac'h nevez en deiz-se.

## Plac'hed nevez dre ar bed

* Plac'h nevez en Orleañs Nevez, SUA.
* Tud nevez en un eured shinto, e Japan.
* Plac'h nevez shinto, e Japan.
* Plac'h nevez muzulman en India
* Plac'h nevez e Nepal e 2012.

## Plac'hed nevez en istor

* Eured en Alamagn, un eskob war ar gwele eured.
* Eured e tiegezh ar roue gall
* Ur plac'h nevez yuzev (a-raok 1906).
* Plac'h nevez etre div vaouez, e Nepal, e 1941.
# Plac'h he zog ruz

Plac'h he zog ruz a zo un eoullivadur bet livet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e 1665-1666. War ziskouez emañ en National Gallery of Art e Washington, D.C.. Livet eo war ur banell goad (marteze a-walc'h un tamm derv).

### Istor

Soñjal a reer e oa unan eus al livadurioù bet perc'hennet gant Pieter Claesz van Ruijven (1624-1674), hag eñ madoberour Vermeer. Dre hêrezh e vefe bet roet goude-se d'e wreg Maria de Knuijt (marvet e 1681); d'e verc'h Magdalena van Ruijven (1655-1682); ha da waz Magdalena, Jacob Abrahamsz Dissius (1653-1695) e anv. Soñjal a reer ivez e voe gwerzhet en Amsterdam d'ar 16 a viz Mae 1696 (marteze a-walc'h niv. 39 pe 40). Prenet e voe e-pad ur werzh en Hôtel de Bouillon, e Pariz, d'an 10 a viz Kerzu 1822 (niv.28.) gant ar baron Louis Marie Atthalin (1784-1856). Dre hêrezh e voe perc'hennet goude-se gant e niz, Laurent Atthalin e anv. Gwerzhet e voe an daolenn gant M. Knoedler & Co., New York and London, e miz Du 1925, ha neuze e voe perc'hennet gant Andrew W. Mellon hag a roas an oberenn d'an A.W. Mellon Educational and Charitable Trust e Pittsburgh, ha goude-se e voe roet da skipailh an National Gallery of Art e 1937.

### Diskouezadegoù al livadur

* 1925 — "Loan Exhibition of Dutch Masters of the Seventeenth Century", M. Knoedler & Co., New York, 1925, niv. 1
* 1928 — "A Loan Exhibition of Twelve Masterpieces of Painting", M. Knoedler & Co., New York, 1928, niv. 12
* 1995 — "Dutch Cabinet Galleries", National Gallery of Art, Washington, D.C., 1995-1996,
* 1995 — "Johannes Vermeer", National Gallery of Art, Washington, D.C.; Royal Cabinet of Paintings Mauritshuis, Den Haag, 1995-1996, niv. 14,
* 1998 — "A Collector's Cabinet", National Gallery of Art, Washington, D.C., 1998, niv. 60
* 1999 — "Johannes Vermeer: The Art of Painting", National Gallery of Art, Washington, D.C., 1999-2000, levrig, skeudenn 11
* 2001 — "Vermeer and the Delft School", The Metropolitan Museum of Art, New York; The National Gallery, Londrez, 2001, niv. 74

## Notennoù

* ↑ Girl With the Red Hat/Provenance http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=60&detail=prov The National Gallery of Art, Washington, D.C. web site
* ↑ Girl With the Red Hat/Exhibition History http://www.nga.gov/fcgi-bin/tinfo_f?object=60&detail=exhibit The National Gallery of Art, Washington, D.C. web site

## Liamm diavaez

* An daolenn e lec'hienn National Gallery of Art, Washington
# Placanica

Placanica zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Plac'h o lenn ul lizher ouzh ur prenestr digor

Plac'h o lenn ul lizher ouzh ur prenestr digor (Brieflezend Meisje bij het Venster e nederlandeg) a zo un eoullivadur bet livet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer e-tro 1657. War ziskouez emañ er Gemäldegalerie Alte Meister e Dresden.

## Al livadur

Ar plac'h livet gant Vermeer a denn d'an hini a livas en e daolenn Itron en glas o lenn ul lizher, bet livet gantañ e 1662. Hervez tud zo e vefe e wreg, Catharina Bolnes hec'h anv.
Dre implijout skinoù X ez eus bet dizoloet roudoù un daolenn ma weler Kupidon, staget ouzh ar voger a-dreñv ar plac'h. Heñvel ouzh an daolenn a weler el livadur Itron en he sav ouzh ur c'hlav-kerdin eo.

## Istor an oberenn

Prenet e voe an daolenn e 1724 gant August III, priñs-dilenner Saks ha roue Polonia. Da gentañ e soñje d'an dud e oa bet livet gant Rembrandt pe gant Govaert Flinck. Anv "Van der Meer de Delft" a voe meneget evit ar wech kentañ e 1806 met e 1817 e voe roet en-dro da Flinck. Etre 1826 ha 1860 e soñjas an dud e oa bet livet gant Pieter de Hooch. E 1862 e voe roet da Vermeer.
Gwerzhet e voe an daolenn da Pieter van der Lip e Amsterdam e 1712. An testeni nemetañ o vezañ : « Ur plac'h o lenn en ur gambr, gant van der Meer a Delft », neuze eo diaes gouzout hag-eñ e oa an daolenn-se pe Itron en glas o lenn ul lizher a zo war ziskouez er Rijksmuseum en Amsterdam.

## Notennoù

* ↑ http://www.essentialvermeer.com/catalogue/girl_reading_a_letter_by_an_open_window.html - Essential Vermeer.com

### Liamm diavaez

* Displegadennoù e lec'hienn Essential Vermeer
# Plac'h yaouank gant ur potev

Plac'h yaouank gant ur potev a zo ul livadur bet echuet gant al livour izelvroat Johannes Vermeer etre 1660 ha 1662. Gallout a reer gwelout an daolenn-se er Metropolitan Museum of Art e New York. Al livadur-se a c'haller renkañ gant livadurioù all savet gant Vermeer e lodenn gentañ ar bloavezhioù 1660. D'ar mare-se e pellaas diouzh reolennoù strizh ar perspektiverezh hag ar ventoniezh, hag e labouras kentoc'h war ar gouloù, ha livañ un den nemetken en e daolennoù.

## Liammoù diavaez

* Essential Vermeer: Young Woman with a Water Pitcher
* smARThistory: Young Woman with a Water Pitcher
* Vermeer's Young Woman with a Water Jug and What Men and Women Are Hoping for in Marriage gant Julie ha Robert Jensen
* Essay on this painting from the book Beauty and Terror by Brian A. Oard
# Plac'h noazh en glas

Plac'h noazh en glas (Nu bleu, souvenir de Biskra, e galleg) zo un eoullivadur diwar zorn Henri Matisse e 1907 ma weler ur vaouez en he noazh livet en glas. Anavezet eo ivez dre an anv saoznek Blue Nude (Souvenir of Biskra) peogwir emañ war ziskouez e SUA, e Baltimore, er Baltimore Museum of Art, unan eus pezhioù dastumad ar c'hoarezed Cone.
Gwelout an daolenn Plac'h noazh en glas

## Pennad kar

* Plac'h noazh en glas II.

## Liamm

* https://web.archive.org/web/20131205191753/http://xroads.virginia.edu/~MUSEUM/Armory/galleryH/matisse.blue.html
# Plac'h noazh en glas II

Plac'h noazh en glas II, pe Blue nude II e saozneg, zo un oberenn gant al livour gall Henri Matisse, e 1952, anezhi ur gouachlivadur didroc'het, ma weler trolinenn ur vaouez en he noazh hag en he c'hoazez.

## Pennad kar

* Plac'h noazh en glas

## Liamm diavaez

* Plac'h noazh en glas I – IV
# Monreal de Ariza

Monreal de Ariza zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# Monrovia

Monrovia eo kêr-benn ha kêr vrasañ Liberia. Emañ war ribl ar Mor Atlantel, e kontelezh Montserrado. E 2003 e oa poblet gant 572 000 a dud.
Savet e oa bet kêr gant an American Colonization Society, e 1822, evit bezañ ur repu evit tud du bet sklaved er Stadoù Unanet, evel ma oa bet graet gant ar Saozon e Freetown e dibenn an XVIII$^{vet}$ kantved. Anvet eo bet en enor da brezidant ar Stadoù Unanet James Monroe, a oa o ren d’ar mare-se (1758-1831).

## Notennoù

* ↑ Map of Liberia, West Africa (1830). Kavet : 2013-06-02.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Monokini

Ar monokini (a-wechoù unikini) zo ur pezh dilhad-kouronkañ, anezhañ un hanter bikini, gwisket gant merc'hed ha ne c'holoont ket o bruched. A-benn ar fin n'eo nemet lodenn izel ar bikini.

## Istor

Krouet eo bet e SUA e 1964, gant Rudi Gernreich, ur gizour a orin aostrian hag a ijinas an anv war un dro, ha douget e voe gant Peggy Moffitt da gentañ. Er bloavezh-se e oa ur pezh dilhad a dape betek dindan ar bruched. Ne reas ket berzh avat, aesoc'h e kave ar merc'hed tremen hep lodenn uhelañ o bikini.
* Original design of Monokini by Rudi Gernreich in 1964.
* Monokini Gernreich.

## Paotred

Ijinet ez eus bet monokinioù evit ar baotred ivez da zougen o strobelloù.
* Monokini eus dirak
* Monokini eus a-drek

### Pubikini

E 1985 e voe embannet gant Rudi Gernreich ar pubikini, ur breur divrud a-walc'h d'ar bikini, ur gwisk bihanik, e stumm ur V, da ziskouez ar blev-gaol$^,$. E grouidigezh diwezhañ e oa, un nebeud deizioù a-raok dezhañ mervel e Los Angeles$^,$.

## Notennoù

* ↑ The Concise Oxford Dictionary (2004 ed.)
* ↑ Gernreich Bio
* ↑ Elizabeth Gunther Stewart, Paula Spencer and Dawn Danby, The V Book, page 104, Bantam Books, 2002, ISBN 0553381148
* ↑ Metroland
* ↑ Klaus Honnef, Helmut Newton and Carol Squiers, Portraits: Photographs from Europe and America, pajenn 21, Schirmer, 2004, ISBN 382960131X
* ↑ Cathy Horn, "Rudi Revisited", The Washington Post, 1991-11-17, pajenn 03

## Levrlennadur

* Peggy Moffitt, William Claxton: The Rudy Gernreich Book, Rizzoli International Publications (1991)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Monomotapa

Monomotapa pe Mutapa (shona : Wene we Mutapa ; portugaleg : Monomotapa) a oa ur rouantelezh eus Afrika, etre ar stêrioù Zambeze ha Limpopo, el lec'h m'emañ bremañ broioù Zimbabwe ha Mozambik. Tudet e oa gant ar bobl Shona.
Savet e voe ar rouantelezh-se gant ar roue (Mwene) Nyatsimba Mutota eus Rouantelezh Zimbabwe. Gant e vab Nyanhewe Matope (1450-1480) e voe aloubet douaroù nevez ha kresket ar rouantelezh a c'holoe neuze Zimbabwe a-bezh hag ul lodenn eus Mozambik. Lesanvet e voent o-daou Mwene Mutapa, da lavaret eo "roue ar vro" e choneg, ar pezh a yeas da v-Monomotapa e portugaleg. E 1629 ez eas ar vro dindan gwarez Portugaliz o doa diazezet kontouerioù war an aod, adalek ar bloavezhioù 1560. Ur vro damemren e chomas "Mutapa", daoust ma oa suj da Bortugal. E dibenn ar XVII$^{vet}$ hag en XVIII$^{vet}$ kantved e voe brezelioù diabarzh da c'houzout piv a yafe e penn ar vro. Ne c'hallas ket ar rouantelezh adsevel he c'hein da vat da c'houde. Ar re a voe trec'h er brezel a chomas e penn ur vro vihanoc'h hag a badas betek 1917, ar bloavezh ma voe lazhet ar roue diwezhañ, Mambo Chioko, en un emgann gant Portugaliz.

## Liamm diavaez

* BlackPast - Monomutapa
# Monotremata

Monotremata :
| Un ornitorink ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Monotremata |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Monotremata zo un urzhiad e rummatadur ar bronneged.
Loened an urzhiad-mañ eo ar bronneged nemeto a zozv vioù : vic'haner int.

## Doareoù pennañ

Berr eo o favioù, bihan o fenn hag o daoulagad. Un toull hepken zo ganto evit ar forzhioù genel hag ermaeziañ fank ha troazh. Ur pigos o deus : plat eo hini an ornitorinked, stumm un duellenn gant hini an ekidneed.
Bevañ a reont en Aostralia pe Ginea Nevez.

## Spesadoù

Daou gerentiad ha 5 spesad a ya d'ober an urzhiad Monotremata :
* Kerentiad Ornithorhynchidae
** Genad Ornithorhynchus
*** O. anatinus : an ornitorink
* Kerentiad Tachyglossidae : an ekidneed
** Genad Zaglossus
*** Z. bruijni
*** Z. attenboroughi
*** Z. bartoni
** Genad Tachyglossus
*** T. aculeatus
# Monreal del Campo

Monreal del Campo zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Teruel, e kumuniezh emren Aragon.
# Mononoke Hime

Mononoke Hime (japaneg : もののけ姫, lenn. "priñsez ar speredoù veñjer") a zo un dresadenn-vev japanat aozet gant Hayao Miyazaki, embannet d'an 12 a viz Gouere 1997 gant ar studio Ghibli. Anavezet eo ivez ar film gant an anv Princess Mononoke e saozneg.

## Istor

Lodennoù pouezus eus an istor a zo meneget aze.
Ashitaka, priñs eus ur meuriad bet diskaret gant an impalaer, a rank mont kuit eus e geriadenn abalamour d'un droukspered en deus miliget anezhañ. Kejañ a raio gant Lady Eboshi, mestrez war ur govel, hag he enebourez, ar priñsez Mononoke, bet desavet gant bleizi. En em gavout a ra neuze ar prins en un emgann didruez etre an industriezh ha doueed an natur, padal eo ret dezhañ, hervez komzoù ar shaman, sellet ouzh ar bed gant ur sell hep kasoni. Klask a raio neuze lakaat ar peoc'h etre ar c'hoadeier hag an dud.
# Monopoli

Monopoli (Menòpele er rannyezh vonopolitanek) zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Bari, en Puglia.

## Istor

* Ar porzh kozh
* Kastell Charlez V a-drek kanolioù ar bastion Santa Maria
* Kanolioù ar c'hastell
* Kartenn mogerioù-kreñv Monopoli er XVIvet kantved
* Abati San Stefano.
# Monreale

Monreale zo ur gumun italian e Meurgêr Palermo e Sikilia.
# Ray Johnson

Raymond Edward "Ray" Johnson, bet ganet d’ar 16 a viz Here 1927 e Detroit hag aet d’an Anaon d’an 13 a viz Genver 1995 e New York, a oa un arzour stadunanat.
# Ray Charles

Ray Charles, Raymond Charles Robinson e anv klok, a oa ganet d'an 23 a viz Gwengolo 1930 e Albany (Georgia) ha marvet d'an 10 a viz Even 2004 e Beverly Hills (Kalifornia). Unan eus sonerien stadunanat brasañ an XX$^{vet}$ kantved eo bet, kenkoulz hag ur c'haner, soanozer, kempenner ha pianoour jazz, gospel, blues, country ha rythm and blues. Digoret en deus an hent d'ar soul boutin gant Sam Cooke ha Solomon Burke.
Ur soner liesdoare, dall ha du e oa. Dont a reas da vezañ brudet spontus e-touez an dud du koulz hag ar re wenn. Brudañ hag implijañ a reas doareoù ar gospel (kemmañ kendoniadennoù, framm ar c'hanaouennoù, teknikoù kan ha diskan, yudadennoù, garmadennoù ha klemmichadennoù) o lakaat komzoù blues war an tonioù-se e krouas ur seurt sonerezh nevez.

## E vugaleaj

Ganet eo Ray Charles Robinson en Albany, e Georgia, met savet e voe e Greenville, e Florida.
# Raymond Centène

Raymond Centène, bet ganet d'an 20 a viz Meurzh 1958 e Banyuls de la Marenda (Bro-Gatalonia), zo eskob Gwened abaoe 2005, war-lerc'h François-Mathurin Gourves.
Beleget e voe e 1993 en eskopti Perpinyà. E miz Mezheven 2005 e voe anvet da eskob en eskopti Gwened gant ar pab Benead XVI.
Harpet en deus kevredigezhioù katolik hag emsavel. Souten a ra Ar Gedour, renet gant Eflamm Caouissin. E 2015 en doa savet rakger ar vandenn-dreset Santez Tereza vihan, troet gant Fabrice Coupechoux hag embannet gant Imbourc'h. E miz meurzh 2018 en deus anavezet Tiegezh Santez Anna en un doare ofisiel, evel "kumuniezh prevez a feizidi" stag ouzh eskopti Gwened.
# Rawson

Rawson (pe Trerawson e kembraeg) eo kêrbenn proviñs Chubut en Arc'hantina, ha pennlec'h departamant Rawson . 1128 km emañ eus kêr Buenos Aires, ha 7 km eus ar mor, e Playa Union.

## Tud

E 2001 e oa 26.183 annezer.
Hervez ar gouarnour Mario Das Neves e 2008, e oa bet 36% a gresk e poblañs Rawson etre 2001 ha 2008.

## Istor

Diazezet e voe kêr d'ar 15 a viz Gwengolo 1865 gant trevadennerien eus Kembre. Anvet e voe Trerawson, diwar anv Guillermo Rawson, ministr a roas skoazell d'an enbroidi.

## Hin

Sec'h eo ar vro, etre 0° ha 15° er goañv, 10° ha 20° en nevezamzer hag en diskar-amzer, betek 38° en hañv.

### Liammoù diavaez

* (es) Gouarnamant Chubut
* (es) Interpatagonia.com — Rawson
* (es) Interpatagonia.com — Rawson

## Notennoù

* ↑ Comodoro creció en población un 36 por ciento en los últimos 7 años
# Raye-sur-Authie

Kumunioù Frañs :
| Anv | Raye-sur-Authie |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Hesdinois |
| Kanton | Hesdin |
| Kod INSEE | 62690 |
| Kod post | 62140 |
| Maer | Claude Boyez |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,89 km² |
| Led | 50° 17' 55" Norzh |
| Hed | 01° 56' 57" Reter |
| Uhelder kreiz | 16 m |
| Uhelder bihanañ | 12 m |
| Uhelder brasañ | 101 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 213 (2006) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Raye-sur-Authie a zo ur gumun eus departamant gall Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil Brezel-Bed: bombezet e voe ar gumun d'ar 24 a viz Gwengolo 1943: lazhet e voe nav micherour-ret o labourat da sevel un diazlec'h-bannañ fuc'helloù V1 evit an Alamaned e koad Labroye; bombezet e voe ar gumun en-dro d'an 13 a viz C'hwevrer 1944 gant ar 44th Bomb Group ha d'ar 24 ha d'ar 28 a viz C'hwevrer 1944 gant ar 387th Bomb Group eus Aerlu SUA e voe bombezet ar gumun en-dro, abalamour d'an diazlec'h a oa bet savet

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint-Liéphard, XVIII$^{vet}$ kantved.
* Ur velin-avel.

## Emdroadur ar boblañs

Niver a annezidi

## Dave ha notennoù

* ↑ B-26 Marauder list
* ↑ La Voix du Nord
# Rawoeg

Ur yezh papouek eus skourr ar yezhoù skoek eo ar rawoeg (rawo) komzet gant tro-dro da 506 den (1981) e Papoua-Ginea Nevez.

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù skoek
# Ray

Ray a c'hall bezañ meur a dra : berradur saoznek an anv-badez Raymond, un anv-tiegezh, ul lesanv, un anv-lec'h.

## Ray evel anv-badez pe berranv Raymond

* Ray Bradbury (1920-2012), skrivagner moliac'h ha skiant-faltazi
* Ray Charles (1930-2004), soner, sonaozer, kaner ha pianoour blues, jazz ha soul
* Ray Barretto (1929-2006), soner jazz
* Ray Johnson (1927-1995), arzour penn a-raok

## Ray evel anv-tiegezh

* Satyajit Ray (1921-1992), saver-filmoù, skrivagner ha sonaozour indian

## Ray evel lesanv pe anv arzour

* Man Ray, anv arzour Emmanuel Rudzitsky (1890-1976), livour, luc’hskeudenner ha filmaozer
* Jean Ray, anv-pluenn Jean-Raymond De Cremer (1887–1964), skrivagner belgiat divyezhek

## Gwelout ivez

* Leray, anv-tiegezh eus Breizh-Uhel
* Rai
* Rey
* Roy
# Ode

Al lec'h izelañ etre daou gern ul linenn gribenn eo an ode. An hent etre div draoñienn e vez alies, hag hentoù kirri-tan, a-wechoù hentoù-houarn, a c'hall bezañ savet evit mont ha dont aesoc'h etrezo. Ul lec'h tremen e vez ivez alies evit loened zo, al laboused tremeniat dreist-holl met ivez eskell-kroc'hen ha balafenned tremeniat.

## An odeoù en Istor

N'eus ket kalz odeoù er Pireneoù. Brudet eo Boulc'henn Roland avat, graet gant ar marc'heg o skeiñ ouzh ar menez gant e gleze Durandal hervez ar vojenn. Merkout a ra an harzoù etre Bro-C'hall ha Spagn.
En Alpoù e tremenas Napoleone Buonaparte hag e arme e ode ar Sant-Bernez Bras e 1800 evit mont da vrezeliñ en Italia.

## Un nebeud skouerioù ode

* en Himalaya e vez graet "La" eus an ode, Marsimik La eo anv an hini uhelañ (5 582 m) e Ladakh (Kachmir), e Norzh lenn Pangong.
* ode Uspallata (3 832 m) etre Arc'hantina ha Chile, en Andoù.
* ode uhelañ Aostria eo an Obere Glocknerscharte (3 766 m), etre ar C'hleinglockner (3 783 m) hag ar Großglockner (3 798 m, menez uhelañ Alpoù Aostria).
* er Menezioù Roc'hellek emañ ode Rollins, e Kolorado (3 500 m).
* er Pireneoù, ode Envalira (2 409 m) en Andorra, gant ur riboul dindan treizhaj da 2 000 m.
* Pas de Peyrol (1 589 m), e menezioù Cantal.
* ode Kancamagus (870 m) en Appalachoù e Hampshire-Nevez e Bro-Saoz Nevez.
Er aradennadoù menezioù izel ez eus odeoù ivez, da skouer e Menez Are, ode Roc'h Tredudon (361 m), ode Roc'h Trevezel, pe ode ar Teir Fagodenn (282 m) hag a zo an harzoù etre Birmania ha Thailand.
# Ode (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ode a c'hall bezañ meur a dra :
* un ode zo un hent evit tremen etre daou gern un aradennad menezioù,
* Ode zo un anv-badez merc'hed ral, stumm gallek Oda,
** alese kumun Sainte-Ode e Belgia,
* un anv-familh alaman eo,
* "ode" a dalv kement ha kanenn e meur a yezh, da skouer Ode an die Freude (Kanenn d'al Levenez), ur varzhoneg skrivet gant Friedrich Schiller ha savet un ton diwarni gant Beethoven.
# Ode Tenda

Ode Tenda (Colle di Tenda en italianeg, Col de Tende e galleg) zo un ode 1870 m uhelder, etre Tenda (hiriv e Bro-C'hall) ha Piemonte.
# Odameg

Ur yezh outoek-aztekek eus skourr ar yezhoù tepimek eo an odameg (o'odham ñiok) komzet gant tro-dro da 30.000-45.000 den en holl er Stadoù-Unanet (12.000) hag e Mec'hiko.
An eil yezh muiañ-komzet gant ur bobl-orin er Stadoù-Unanet an hini eo.
Tost-kenañ eo d'ar pimeg ha d'an tohoneg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù outoek-aztekek
* Yezhoù tepimek

## Liammoù diavaez

* Ethnologue
# Odawaeg

Ur yezh aljek eus isskourr eus ar yezhoù ojibwek eo an odawaeg (odawa, ottawa), komzet gant dro-dro da 35 000 a dud en holl war an inizi tro-dro da Lenn Huron e Kanada (25 885 den e 1998) hag er Stadoù-Unanet (5 395 den).
Daoust ha ma'z a war goll e meur a lec'h, ez eo bev-bividik ar yezh c'hoazh e lec'hioù all evel en Enez Manitoulin ha lakaet bec'h a-benn klask reiñ lusk dezhi adarre dre hec'h implijout evit kelenn er skolioù, da skouer.

## Gwelet ivez

* Ojibweg
* Yezhoù aljek
* Yezhoù algonkek ar c'hreiz