# Kontelezhioù Bro-Saoz
## Termenaoueg

* Kontelezh istorel (Historic county): kontelezh “hengounel” evel m’edo chomet digemm abaoe ar Grennamzer betek dibenn an XIX$^{vet}$ kantved;
* Kontelezh lidel (Ceremonial county): Tiriad fiziet en un Aotrou-Letanant (Lord-Lieutenant)
* Kêr-kontelezh (County borough, etre 1889 ha 1974 ; Unitary Authority abaoe dibenn ar bloavezhioù 1990): kêr disrannet diouzh ar gontelezh vrelestradurel m’edo stag betek-neuze, ha dezhi un aotrouniezh unvan gant galloudoù war un dro ur gontelezh hag un distrig; chom a ra a-gevret gant e gontelezh velestradurel kent en hevelep kontelezh lidel avat;
* Kontelezh velestradurel (Administrative county, etre 1889 ha 1974; Metropolitan pe Non-metropolitan county, abaoe 1974): kontelezh dezhi un aotrouniezh fetis hag oberiant; e gwirionez eo bet dilamet e 1986 digant ar Metropolitan counties o aotrouniezhioù dibar, deuet ma’z int da vezañ, er pleustr, kontelezhioù lidel hepken pa zeuas ar Metropolitan districts – a oa abaoe 1974 dindano – da vezañ-int gwir Aotrouniezhioù unvan;
* Aotrouniezh unvan (Unitary Authority): kêr pe gontelezh kent o verniañ kefridioù ur gontelezh velestradurel hag un distrig.

## Ar c’hontelezhioù istorel

* Bedfordshire
* Berkshire
* Buckinghamshire
* Cambridgeshire
* Cheshire
* Kernev-Veur
* Cumberland
* Derbyshire
* Devon
* Dorset
* Durham
* Essex
* Gloucestershire
* Hampshire
* Herefordshire
* Hertfordshire
* Huntingdonshire
* Kent
* Lancashire
* Leicestershire
* Lincolnshire
* Middlesex
* Norfolk
* Northamptonshire
* Northumberland
* Nottinghamshire
* Oxfordshire
* Rutland
* Shropshire
* Somerset
* Staffordshire
* Suffolk
* Surrey
* Sussex
* Warwickshire
* Westmorland
* Wiltshire
* Worcestershire
* Yorkshire

## Eus ar c’hontelezhioù istorel d'ar c’hontelezhioù hag aotrouniezhoù unvan a-vremañ

(Degouezhioù 1, 2 ha 3: miret eo e doare pe zoare ar gontelezh istorel)
* Degouezh 1: Chomet eo bet digemm ar gontelezh istorel betek hiziv an deiz, o vezañ war un dro ur gontelezh velestradurel hag ur gontelezh lidel :
** Oxfordshire
** Surrey
** Hertfordshire
** Norfolk
** Suffolk
** Herefordshire*
** Warwickshire
** Worcestershire*
** Rutland*
** Northamptonshire
** Northumberland
* Degouezh 2: Lodennoù eus ar gontelezh istorel zo deuet da vezañ dizalc’h diouzh ar gontelezh velestradurel en ur zont da vezañ Aotrouniezhioù unvan; miret eo ar gontelezh velestradurel hag an Aotrouniezhioù unvan dispartiet diouti en ur gontelezh lidel kumun a zegas koun eus ar gontelezh istorel:
** Kontelezh lidel Kernev-Veur, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Inizi Sillan;
** Kontelezh lidel Devon, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Plymouth
*** Torbay
** Kontelezh lidel Dorset, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Poole
*** Bournemouth
** Kontelezh lidel Wiltshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Swindon
** Kontelezh lidel Gloucestershire*, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Su Gloucestershire
** Kontelezh lidel Somerset*, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Bath ha Biz Somerset
*** Norzh Somerset
** Kontelezh lidel Buckinghamshire, disrannet diouzh ar gontelezhvelestradurel:
*** Milton Keynes
** Kontelezh lidel Hampshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Southampton
*** Portsmouth
** Kontelezh lidel Kent, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Medway
** Kontelezh lidel Essex, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Thurrock
*** Southend-on-Sea
** Kontelezh lidel Bedfordshire, disrannet diouzh ar gontezh velestradurel:
*** Luton
** Kontelezh lidel Cambridgeshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Peterborough
** Kontelezh lidel Shropshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Telford ha Wrekin
** Kontelezh lidel Staffordshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Stoke-on-Trent
** Kontelezh lidel Derbyshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Derby
** Kontelezh lidel Nottinghamshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Nottingham
** Kontelezh lidel Leicestershire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Leicester
** Kontelezh lidel Cheshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Warrington
*** Halton
** Kontelezh lidel Lancashire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Blackpool
*** Blackburn ha Darwen
** Kontelezh lidel Lincolnshire, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Norzh Lincolnshire
*** Biz Lincolnshire
** Kontelezh lidel Durham, disrannet diouzh ar gontelezh velestradurel:
*** Hartpool
*** Darlington
*** Stockton-on-Tees
* Degouezh 3: Freuzet eo bet penn-da-benn ar gontelezh velestradurel; miret eo bet al lodennoù diwanet diouzh ar gontelezh istorel en ur gontelezh lidel kumun avat:
** Berkshire, disrannet dioutañ an Aotrouniezhioù unvan :
*** Distrig Kornog Berkshire
*** Reading
*** Wokingham
*** Bracknell Forest
*** Windsor ha Maidenhead
*** Slough
(Degouezhioù 4, 5, 6, 7, 8 ha 9: Freuzet e oa bet ar gontelezh istorel penn-da-benn ha krouet e oa bet aotrouniezhioù unvan nevez penn-da-benn, pep hini o vezañ war un dro ur gontelezh lidel)
* Degouezh 4: Krouet eo ar gontelezh – melestradurel ha lidel – nevez diwar-goust unan goshoc’h miret:
** Enez Wight*, krouet diwar-goust Hampshire
** Bristol*, krouet diwar Gloucestershire
* Degouezh 5: Krouet ez eus ur gontelezh – melestradurel ha lidel – nevez dre gendeuziñ div gontelezh kozh en o fezh (ha dre stagañ ouzhpenn lodennoù eus kontelezhioù amezek); freuzet eo penn-da-benn ar gontelezh istorel kent, na zreistvev e kontelezh lidel ebet:
** Cumbria, krouet e 1974 dre gendeuziñ kontelezhioù istorel Cumberland ha Westmorland (ha dre stagañ lodennoù eus Lancashire ha [[Riding Kornog|Riding Kornôg] Yorkshire)
* Degouezh 6: Krouet e oa bet ur gontelezh nevez dre gendeuziñ lodennoù eus kontelezhioù all hag a zo miret a-hend-all):
** Tyne ha Wear, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Northumberland ha kontelezh Durham;
** Merseyside, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Lancashire ha Cheshire;
** Manchester Veur, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Lancashire ha Cheshire;
** Kontelezh Kornôg Midlands, krouet e 1974 diwar lodennoù eus Warwickshire, Staffordshire ha Worcestershire
* Degouezh 7: Kontelezhioù nevez a zo krouet diwar ur gontelezh istorel kent rannet; kontelezhioù lidel e teu da vezañ an holl gontelezhioù nevez-se:
** Kornôg Sussex, Reter Sussex, krouet o-daou e 1888 diwar Sussex
** Riding Kornôg Yorkshire (deuet da vezañ e 1974 Kornôg Yorkshire), Riding Norzh Yorkshire (deuet da vezañ e 1974 Norzh Yorkshire), Riding Reter Yorkshire (freuzet etre 1974 ha 1996 hag adsavet da c’houde), krouet o-zri e 1889 diwar Yorkshire; e 1974 e voe krouet ouzhpenn Su Yorkshire diwar-goust Riding Kornôg Yorkshire.
* Degouezh 8: Da get eo aet ar gontelezh istorel, staget ma oa bet ouzh ur gontelezh all:
** Huntingdonshire, staget ouzh Cambridgeshire
* Degouezh 9: Amsavet e oa bet ur gontelezh gant ur gontelezh all, disrannet bloavezhioù a-raok diouti:
** Middlesex, staget ouzh Londrez-Veur, kontelezh Londrez (he deus kendalc’het adalek 1965) o vezañ ganet dioutañ e 1889

## Kontelezhioù hag Aotrouniezhioù unvan hiziv an deiz

* Northumberland
* Tyne ha Wear
* Durham
* Cumbria
* Lancashire
* Blackpool
* Blackburn gant Darwen
* Kornôg Yorkshire
* Norzh Yorkshire
* Darlington
* Stockton-on-Tees
* Middlesbrough
* Hartlepool
* Redcar ha Cleveland
* York
* Riding Reter Yorkshire
* Hull
* Norzh Lincolnshire
* Biz Lincolnshire
* Lincolnshire
* Nottinghamshire
* Nottingham
* Su Yorkshire
* Derbyshire
* Derby
* Manchester Veur
* Merseyside
* Halton
* Warrington
* Cheshire
* Shropshire
* Telford ha Wrekin
* Staffordshire
* Stoke-on-Trent
* Kornôg Midlands
* Warwickshire
* Leicestershire
* Leicester
* Rutland
* Northamptonshire
* Peterborough
* Cambridgeshire
* Norfolk
* Suffolk
* Essex
* Southend-on-Sea
* Thurrock
* Hertfordshire
* Bedfordshire
* Luton
* Milton Keynes
* Buckinghamshire
* Oxfordshire
* Gloucestershire
* Worcestershire
* Herefordshire
* Su Gloucestershire
* Bristol
* Norzh Somerset
* Bath ha Biz Somerset
* Wiltshire
* Swindon
* Berkshire
* Londrez
* Medway
* Kent
* Reter Sussex
* Brighton & Hove
* Kornôg Sussex
* Surrey
* Hampshire
* Southampton
* Portsmouth
* Enez Wight
* Dorset
* Poole
* Bournemouth
* Somerset
* Devon
* Torbay
* Plymouth
* Kernev-Veur