OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kavell (gwele)

Ur c'havell (liester : kevell) a zo ur gwele bihan ma vez lakaet da gousket ar babigoù hag ar vugale vihan, dindan 2 pe 3. Fardet e vez e meur a stumm ha meur a danvez (koad, kerdin, metal), met ur perzh a zo dezhañ : emañ tro-war-dro d'al lec'h ma vez lakaet ar bugel en e c'hourvez warnañ un diardro a-blom ken ne c'hell ket ar c'hrouadur na kouezhañ dre zegouezh na diloc'hañ hervez e youl. Alies e vez fardet an arrebeuri-mañ ken e c'heller luskellaat anezhañ ha lakaat buanoc'h ar bugel da c'housket. Luskellennoù (-babigoù) a vez graet eus ar gevell a-istribilh da vezañ roet ul lusk dezho.
Pa veze gweleoù-kloz e Breizh gwechall e veze lakaet ar babigoù e c'hevell-stign a-istribilh. Tud all o doa kevell e koad a lakae anezho war ar c'houfr a veze a-wechoù a-raok ar gwele-kloz ha lodenn anezhañ peurvuiañ. Ar bank-tossell a veze graet eus ar bank ha koufr-se.

## Gerdarzh

Kav+ell. Kav a vez graet eus un dra a zo dezhañ un donder. Al lostger -ell a zo ouzhpennet d'ar perzh pennañ a zo d'un draezenn. Sell ouzh brañsigell, gwarell, kammell, stlakell...

## Sterioù all
### Dre skeudennadur

Pa'z eo er c'havell e krog spered an Den da zihuniñ e vez graet kavell eus ul lec'h m'eo diwanet ur meiz pe un teknik. Kavell an demokratelezh eo bet Bro-C'hres, da skouer.

## Pennad kar

* kavell
# Kaveri

Ar stêr Kaveri (Cauvery eo ar stumm saoznek) zo ur stêr 950 km hed dezhi en India, e stadoù Karnataka ha Tamil Nadu. Khaberos a rae Klaudios Ptolemaios anezhi en e Γεωγραφικὴ Ὑφήγησις, Geographike Hyphegesis e latin, "Sturlevr evit tresañ an Douar".
Div vrec'h zo d'he c'henoù e Pleg-mor Bengal, ha daou anv : Kaveri bepred eo brec'h ar Su, tra m'eo Kollidam hini an Norzh.

## Notennoù

* ↑ (en) Jones, Constance A. & Ryan, James D. Encyclopedia of Hinduism. Checkmark Books, 2006 (ISBN 978-0-8160-7336-8)
# Kawaii

Kawaii (かわいい) distaget [kaw͍aiꜜi], "lovable", "cute", or "adorable" zo ur ger evit komz diwar-benn ar goantiri er sevenadur japanat$^,$$^,$. Ul lodenn heverk eus ar sevenadur poblek eo met ivez eus an dudi, an dilhad, ar boued, ar c'hoarielloù hag un doare da vezañ dre vras.

## Notennoù

* ↑ _The Japanese Self in Cultural Logic_ by Takei Sugiyama Libre, c. 2004 University of Hawaii Press, ISBN 0-8248-2840-2, p. 86.
* ↑ "kawaii", Oxford Dictionaries Online.
* ↑ かわいい - kawaii - 可愛い - cute Japanesefile.
* ↑ Kim, T. Beautiful is an Adjective.
* ↑ Diana Lee, "Inside Look at Japanese Cute Culture" (September 1, 2005).
# Kavell

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur c'havell a c'hall bezañ :
* ur seurt paner da besketa, gwelet kavell (pesketa)
* ur seurt gwele evit ar c'hrouadurioù, gwelet kavell (gwele),
# Kavell (pesketa)

Kavell eo an anv a vez graet eus ur seurt paner lakaet er mor eurvezhioù-pad gant ar besketaerien evit tapout kresteneged (grilhed, kevnid-mor, legistri).
Aozet eo ar c'hevell e doare ma ne c'hell ket mui al loened-mor mont er-maez anezho pa vezont aet e-barzh.
Graet e vez kevell e meur a zanvez : aozilh, plastik, lavnennoù koad hag all. Graet e vez kavell ivez eus ur baner hep dourgen evit lakaat bara da skouer.
# Kawa

Kawa pe Kaveh ar gov (کاوه آهنگر en perseg, "Kawa" en kurdeg) zo un haroz mojennel eus impalaeriezh kozh ar Veded hag ar Bersed hag a gasas un emsavadeg a-enep ur roue euzhus anvet Zahhak pe Dhaka, un istor kontet en ur varzhoneg eus an X$^{vet}$ kantved, ar Shâh Nâmeh, savet gant ar barzh Ferdowsî.
# Kunsthalle Bern

Kunsthalle Bern a zo ur mirdi arzoù e Helvetiaplatz e Berne, Suis. Savet eo bet e 1917–1918 gant Kevredigezh Kunsthalle Bern ha digoret d'ar 5 a viz Here 1918. Ennañ e kinniger diskouezadegoù arzoù a vremañ. Brudet eo er bed a-bezh peogwir e kaver ennañ oberennoù gant Paul Klee, Christo, Alberto Giacometti, Henry Moore, Jasper Johns, Sol LeWitt, Gregor Schneider, Bruce Nauman pe c'hoazh Daniel Buren.

## Mirourien ar mirdi

* 1918 - 1930 Robert Kieser
* 1931 - 1946 Max Huggler
* 1946 - 1955 Arnold Rüdlinger
* 1955 - 1961 Franz Meyer
* 1961 - 1969 Harald Szeemann
* 1970 - 1974 Carlo Huber
* 1974 - 1982 Johannes Gachnang
* 1982 - 1985 Jean-Hubert Martin
* 1985 - 1997 Ulrich Loock
* 1997 - 2005 Bernhard Fibicher
* 2005 - Philippe Pirotte

## Daveoù

* Jean Christophe Ammann / Harald Szeemann, Von Hodler zur Antiform. Geschichte der Kunsthalle Bern, Bern 1970
* Hans Rudolf Reust, Aus dem Musée éclaté an den Ort des Werks, Kunsthalle Bern 1969-1993, Bern 1993, ISBN 3857800887

## Gwelout ivez

* Kunsthalle

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
# Kunzaeg

Ur yezh direnk komzet gwechall e Chili, e Peine, Socaire (Salar de Atacama), ha Caspana, e oa ar c'hunzaeg. Aet da get eo e-pad an eil hanterenn eus an XX$^{vet}$ kantved. An holl izili eus ar meuriad a gomz spagnoleg hiziv.

## Gwelet ivez

Yezhoù Brazil
Yezhoù direnk
# Kuopio

Kuopio zo ur gêr eus Finland e rannvro Pohjois-Savo. E 2017 e oa 117 842 a dud o chom enni ; gant se ez eo an navvet kêr vrasañ e Finland.

## Kêrioù gevellet

Liammoù he deus Kuopio gant ar c'hêrioù-mañ :
| Győr (Hungaria) Minneapolis (SUA) Winnipeg (Kanada) Trabzon (Turkia) Jönköping (Sveden) Alūksne (Latvia) | Svendborg (Danmark) Pitkyaranta (Rusia) Pskov (Rusia) Castrop-Rauxel (Alamagn) Bodø (Norvegia) | Gera (Alamagn) Besançon (Bro-C'hall) Opole (Polonia) Craiova (Roumania) Pudong (Sina) |

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Kunsthalle Bremen

Kunsthalle Bremen a zo ur mirdioù arzoù-kaer e Bremen, en Alamagn. Meret eo gant Kunstverein Bremen, krouet e 1849, ha kresket e 1902 (tisavour : Eduard Gildemeister). 6000 ezel a zo ennañ. Kresket eo bet an niver a oberennoù a zo er mirdi a-drugarez da vadoberourien. Etre 1899 ha 1906 e voe kresket ar mirdi. Kempennet eo bet ar mirdi etre 1996 ha 1998, ha savet ez eus bet salioù nevez da lakaat oberennoù arzel a vremañ war ziskouez.

## Mirourien ar mirdi

* Gustav Pauli (1899-1914)
* Emil Waldmann (1914-1945)
* Günter Busch (1945-1984)
* Siegfried Salzmann (1985 - 1993)
* Wulf Herzogenrath (1993 - bremañ)

## Gwelout ivez

* Kunsthalle

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel
# Kuomintang

Kuomintang Sina (skrivet Guomindang a-wezhioù), ha troet alies evel Strollad Broadelour Sina, pe Ar strollad broadelour sinaat (KMT pe GMD), eo ar strollad politikel koshañ eus Sina. Kroueet e oa e 1912 gant Sun Yat-sen ha chom a reas e penn gouarnamant kreiz Sina eus 1928 betek trec'h ar Gomunisted e 1949. Adalek neuze e voe e penn Taiwan ma oa ar strollad nemetañ aotreet betek 1986.
Chom a reas ar strollad politikel galloudusañ betek 2016. Gantañ e veze ar muiañ-niver er parlamant hag ar brezidantelezh, nemet etre 2000 ha 2008. Koll a reas an dilennadegoù e 2016 ha gounezet e oa neuze ar brezidantelezh hag an niver brasañ a sezoù er parlamant gant ar strollad demokratour. Emañ hiziv er gostezenn enebet ouzh ar gouarnamant e parlamant Taiwan.
# Kunsthaus Zürich

Kunsthaus Zürich a zo ur mirdi lec'hiet e Zürich e Suis. Unan eus mirdioù pouezusañ Suis hag Europa eo. Ennañ e kaver oberennoù eus ar Grennamzer betek an amzer vremañ, ha kalz oberennoù suis. Christoph Becker eo ar rener. Kunstverein Zürich (Zürcher Kunstgesellschaft) eo a ra war-dro.
Anv an arsav-tramway e-kichen ar mirdi eo ivez Kunsthaus. E Pfauenplatz emañ an arsav-se, etre ar mirdi ha Schauspielhaus Zürich.
Treset eo bet steuñv ar mirdi gant Karl Moser ha Robert Curjel, savet e voe e 1910 ha digoret e 1917. Ennañ e kaver livadurioù gant Edvard Munch hag Alberto Giacometti. Hag ivez re gant arzourien suis evel Johann Heinrich Füssli, Ferdinand Hodler, Pipilotti Rist ha Peter Fischli.

### Livadurioù a c'haller gwelout er mirdi

* Berner Nelkenmeister: Johannes der Täufer in der Wüste
* J. M. William Turner: Die Teufelsbrücke St. Gotthard
* Johann Heinrich Wüest: Der Rhonegletscher
* Arnold Böcklin: Der Krieg
* Edouard Manet: Die Flucht des Rochefort
* Henri Rousseau : Am Waldrand
* August Macke: Landschaft mit Kühen und Kamel
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Chomlec'h

Kunsthaus Zürich Heimplatz 1 CH 8001 Zürich

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Kunsthaus Zürich
# Kunstmuseum Basel

Kunstmuseum Basel (alamaneg a dalvez Mirdi arzoù Basel) eo ar mirdi suis ma kaver ar muiañ a oberennoù, hag emañ war roll suis ar madoù sevenadurel a dalvouedegezh rannvro ha broadel. Ken abred hag e 1661 e voe krouet ga voe prenet gant ti-kêr Basel un hollad oberennoù anvet Cabinet Amerbach diwar anv ur familh madoberourien ha dastumerien oberennoù arzel. Evel-se e teuas da vezañ ar mirdi kentañ perc'hennet gant un ti-kêr. Ennañ e kavet oberennoù eus ar 15vet kantved betek an amzer vremañ : eus oberennoù savet etre 1400 ha 1600 e rannvro ar Roen uhel betek oberennoù savet er 21añ kantved.
E Kunstmuseum Basel emañ datsumad brasañ ar re Holbein hag ivez oberennoù gant Konrad Witz, Hans Baldung, Martin Schongauer, Lucas Cranach gozh ha Mathias Grünewald. Evit a sell ouzh ar 17vet hag an 18vet kantved e kaver livadurioù gant Peter Paul Rubens, Rembrandt ha Jan Brueghel gozh. E-keñver an 19vet kantved ez eus oberennoù gant Édouard Manet, Claude Monet, Paul Gauguin, Paul Cézanne, Vincent van Gogh, Arnold Böcklin ha Ferdinand Hodler. Evit a sell ouz an 20vet kantved ez eus oberennoù kubour gant Pablo Picasso, Georges Braque ha Juan Gris hag oberenoù eztaolour gant Edvard Munch, Franz Marc, Oskar Kokoschka hag Emil Nolde. Oberennoù sevelour dada, dreistgwirvoudel hag arz amerikan abaoe ar bloavezhioù 1950 a zo ivez. Menegomp ivez oberennoù gant Fernand Léger, Paul Klee, Alberto Giacometti ha Marc Chagall.
Evit a sell ouzh an arz a vremañ e kaver oberennoù gant arzourien stadunanat, alaman, italian ha suis evel Joseph Beuys, Andy Warhol, Jasper Johns, Georg Baselitz, A.R. Penck, Brice Marden, Bruce Nauman, Jonathan Borofsky, Roni Horn, Francesco Clemente, Mimmo Paladino, Enzo Cucchi, Walter Dahn, Martin Disler, Siegfried Anzinger, Leiko Ikemura, Markus Raetz, Robert Therrien, Rosemarie Trockel ha Robert Gober.

## Notenn

* ↑ Renabl suis ar madoù sevenadurel a dalvouedegezh rannvroel ha broadel (1995), p. 53.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn Kunstmuseum Basel
* Lec'hienn mirdioù Basel
# Laterza

Laterza zo ur gumun italian e proviñs Taranto, e rannvro Puglia.
# Lathrotriccus

Lathrotriccus :
| Lathrotriccus euleri, luc'hskeudennet e Parque Estadual Intervales (stad São Paulo, Brazil). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Lathrotriccus Lanyon & Lanyon, 1986 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Lathrotriccus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1986 gant an evnoniour stadunanat Wesley E. Lanyon (1926-2017) hag e vab Scott (1956-).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Lathrotriccus euleri
** L. e. argentinus, bolivianus, euleri, flaviventris ha lawrencei,
* Lathrotriccus griseipectus.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Lathrotriccus (lennet e-barzh d'an 2 a viz Gouere 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Laticilla

Laticilla :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Pellorneidae |
| Anv skiantel ||
| Laticilla Blyth, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Laticilla a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1845 gant al loenoniour saoz Edward Blyth (1810-1873).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Daou spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Laticilla burnesii
** L. b. burnesii ha nepalicola,
* Laticilla cinerascens.
Daou (2) isspesad en holl.

## Rummatadur

Renket e veze ar spesadoù er genad Prinia kent.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Pellorneidae/Laticilla (lennet e-barzh d'an 3 a viz Genver 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Latina

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Latina zo anv meur a dra.

## Italia

* Latina (Italia), kumun;
* proviñs Latina, proviñs.
# Laterculus Veronensis

Al Laterculus Veronensis (pe Roll Verona zo ur roll proviñsoù roman eus mare an impalaerien roman Diocletianus ha Constantinus Iañ.
# Latin ala Lee!

Latin ala Lee! zo ur bladenn gant Peggy Lee e 1960.

## Ar c'hanaouennoù

* "Heart" (Richard Adler, Jerry Ross) - 1:57
* "On the Street Where You Live" (Alan Jay Lerner, Frederick Loewe) - 2:12
* "Till There Was You" (Meredith Willson) - 2:30
* "I Am in Love" (Cole Porter) - 2:17
* "Hey There" (Adler, Ross) - 2:10
* "I Could Have Danced All Night" (Lerner, Loewe) - 2:10
* "The Surrey With the Fringe on Top" (Oscar Hammerstein II, Richard Rodgers) - 1:59
* "The Party's Over" (Betty Comden, Adolph Green, Jule Styne) - 3:19
* "Dance Only with Me" (Comden, Green, Styne) - 2:29
* "Wish You Were Here" (Harold Rome) - 2:48
* "C'est Magnifique" (Porter) - 2:07
* "I Enjoy Being a Girl" (Hammerstein, Rodgers) - 2:17
* "Senza Fine" (Gene Paoli, Alec Wilder) - 2:30
* "Olé" (Peggy Lee) - 2:27
* "Mañana (Is Soon Enough for Me)" (Dave Barbour, Lee) - 2:59
# Latiano

Latiano zo ur gumun e proviñs Brindisi, e Puglia.
# Laterina Pergine Valdarno

Laterina Pergine Valdarno zo ur gumun italian e proviñs Arezzo e Toskana.
# Latina (Italia)

Latina a zo ur gumun ag Italia ha kêr-benn proviñs Latina el Lazio.

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ar gumun .
# Johann Karl Wilhelm Illiger

Johann Karl Wilhelm Illiger, bet ganet d'an 19 a viz Du 1775 e Braunschweig (Impalaeriezh santel roman german d'an ampoent) hag aet da Anaon d'an 10 a viz Mae 1813 e Berlin (Rouantelezh Prusia d'an ampoent), a oa un amprevanoniour hag ul loenoniour alaman.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* A : Actitis,
* B : Burhinus,
* C : Cathartes, Centropus, Chauna,
* E : Eurypiga,
* M : Myiothera, Myothera,
* N : Nectarinia,
* O : Opisthocomus,
* P : Pachyptila, Pezoporus, Procnias, Pteroglossus,
* S : Syrrhaptes,
* T : Tichodroma,
* X : Xenops.

### Spesadoù

* T : Tersina viridis.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Illiger e metoù al loenoniezh.
# Johann Natterer

Johann Natterer, bet ganet d'an 9 a viz Du 1787 e Laxenburg (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'ar 17 a viz Mezheven 1843 e Vienna (Impalaeriezh Aostria d'an ampoent), a oa un dastumer, ul loenoniour hag un naturour aostrian.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Spesadoù

* C : Celeus grammicus,
* P : Piculus leucolaemus,
* S : Selenidera gouldii.

### Isspesadoù

* C
    Celeus grammicus grammicus, Celeus undatus multifasciatus,
* P : Pteroglossus bitorquatus sturmii,
* V : Veniliornis passerinus olivinus.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Natterer e metoù al loenoniezh.
* 1 2 3 4 5 A-gevret gant Alfred Malherbe.
# Johann Löwenthal

Johann Jacob Löwenthal, bet ganet d'ar 15 a viz Gouere 1810 e Budapest, (Hungaria), marvet d'ar 20 a viz Gouere 1876.
Mestrc'hoarier echedoù hungarat.
Unan eus c'hoarierion vras an XIXvet Kantved.
Brudet e voe gant e veaj da New Orleans (SUA). C'hoari a reas daou match a-enep da Baul Charles Morphy eno. E Breizh-Veur e c'hoarias adarre a-enep da Baul Charles Morphy; koll a reas: 3-9, gant 2 bartienn nul.

## Oberennoù skrivet

* Johann Löwenthal, The Era Problem Tournament, 1857 ;
* Johann Löwenthal, Morphy's Games of Chess, 1860 ;
* Johann Löwenthal, The Chess Congress of 1862 London .

## Liamm diavaez

* E c'hoari e Chessgames:
# Johann Kaspar

Johann Kaspar zo un anv-badez kevrennek alamanek, avet diwar an daou anv-badez Johann ha Kaspar.

## Tud

* Johann Kaspar von Stadion, mestr-meur an Urzh Teutonek
* Johann Kaspar von Ampringen, mestr-meur an Urzh Teutonek
* Johann Kaspar Basselet von La Rosée, jeneral
* Johann Kaspar Zeuss, keltiegour
# Johann Nepomuk Geiger

Peter Johann Nepomuk Geiger (11 a viz Genver 1805 - 29 a viz Here 1880 e Wien) a oa un engravour hag ul livour aostrian.
E Wien e voe ganet Geiger hag er penn-kentañ e felle dezhañ dont da vezañ kizeller evel ma veze graet en e familh, met barrekoc'h e oa war an tresañ hag al livañ. E 1841 e savas skeudennoù da skeudennaouiñ Vaterländischen Immortellen (""), savet gant Anton Ziegler. Betek 1848 e savas meur a skeudenn da skeudennaouiñ barzhonegoù ha darvoudoù istorel, hag eoullivadurioù a savas ivez evit ar familh Habsburg.
Goude ur veaj d'ar reter gant Masimilian Iañ e 1850 e voe dreistawenet. E 1853 e voe anvet da gelenner en Akademiezh arzoù Vienna. Meur a oberenn diazezet war oberennoù Goethe, Friedrich Schiller ha William Shakespeare a livas evit familh ar roue. Oberennoù diwar-benn ar vuhez er reter a savas ivez.
* Dourlivadur, 1840
* Dourlivadur, 1840
* Emgann Pressburg, engravadur, 1850
* An Huned o stourm ouzh an Alaned, engravadur livet, ~1873
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Johann Kaspar Zeuss

Johann Kaspar Zeuß (pe Zeuss), ganet e Kronach e 1806 ha marvet e 1856 e Kronach, a oa un istorour ha yezhour alaman, arbennigour war ar yezhoù keltiek. Savet en deus ur Grammatica celtica ma kadarnae e oa indezeuropek ar yezhoù keltiek, da-heul Franz Bopp. Goude e varv e voe adembannet e labourioù gant Hermann Wilhelm Ebel (Berlin, 1871).

## Oberennoù

* Die Deutschen und die Nachbarstämme, München 1837 (Google Books)
* Die Herkunft der Bajuwaren von den Markomannen gegen die bisherigen Muthmassungen bewiesen, München 1839
* Traditiones possessionesque Wizenburgenses, Speyer 1842
* Die freie Reichsstadt Speier vor ihrer Zerstörung nach urkundlichen Quellen örtlich geschildert, Speyer 1843
* Grammatica Celtica e monumentis vetustis tam Hibernicae linguae quam Britannicae dialecti cambricae cornicae armoricae nec non e gallicae priscae reliquiis construxit, J. C. Zeuss, Lipsiae (Leipzig) 1853

## Levrlennadur

* Hans Hablitzel: Johann Kaspar Zeuß. Akademie aktuell – Zeitschrift der Bayerischen Akademie der Wissenschaften 04/2006, S. 24–28, ISSN 1436-753X
* Hans Hablitzel und David Stifter (Hsgg.), Johann Kaspar Zeuß im kultur- und sprachwissenschaftlichen Kontext (19. bis 21. Jahrhundert), Kronach 21.7.–23.7.2006 [= Keltische Forschungen 2], Wien: Praesens Verlag 2007
# Johann Matthäus Bechstein

Johann Matthäus Bechstein, bet ganet d'an 11 a viz Gouere 1757 e Waltershausen (Impalaeriezh santel roman german d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 23 a viz C'hwevrer 1822 e Meiningen (Rouantelezh Bavaria d'ar mare-se), a oa ul loenoniour hag un naturour alaman.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* A : Anthus,
* C : Calcarius, Crex, Curruca,
* L : Linaria,
* S : Saxicola,
* T : Totanus.

### Spesadoù

* A
    Acrocephalus palustris (rouzegan-geun), Ara ambiguus (ara Buffon) ha tricolor,
* B
    Bartramia longicauda (strelleg-Bartram), Branta leucopsis (garreli dremm wenn),
* C : Coragyps atratus,
* D
    Dendrocopos leucotos (speg kein gwenn), Dicrurus adsimilis,
* F : Ficedula parva (flouperig jave ruz),
* G : Geoffroyus geoffroyi,
* N : Numenius americanus (kefeleg beg hir),
* P
    Phylidonyris niger, Phylloscopus sibilatrix (puig sut),
* S
    Sialia currucoides, Spizella passerina, Sylvia nisoria (devedig lagad aour),
* T : Tringa stagnatilis (strelleg-stank),
* U : Upupa africana.
# Johann Moritz Rugendas

Johann Moritz Rugendas, bet ganet d'an 29 a viz Meurzh 1802 en Augsburg hag aet da Anaon d'an 29 a viz Mae 1858 e Weilheim an der Teck, a oa ul livour alaman hag a veajas e Brazil en XIX$^{vet}$ kantved, ma savas taolennoù diwar-benn buhez ar bobl.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Lastras de Cuéllar

Lastras de Cuéllar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Lastez nukleel

Al lastez nukleel pe lastez skinoberiant eo ar pezh a chom goude implij an uraniom er c'hreizennoù nukleel, pe implij binvioù pe traoù a bep seurt a zo danvez skinoberiant enno.
Dekmilbloazioù a soñjer e c'hall bezañ buhez ar re dañjerusañ, ha n'ouzer ket petra ober ganto.
En Alamagn e kreded e oa bet diskoulmet kudenn al lastez nukleel gant ar mengleuzioù holen, betek miz Mezheven 2008 ma'z eus c'hoarvezet ur gwallzarvoud en unan ha gwelet e oa toulloù ha fuerezh en irc'hier enderc'hel.
# Lateg

Ur yezh karenek eus is-skourr ar yezhoù bgaiek ar reter eo al lateg (lahta, taru, tarulakhi, khahta pe peu) komzet e Myanmar.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tibetek-burmek
# Laterallus

Laterallus :
| Laterallus exilis, tresadenn (1822) gant Swainson. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Gruiformes |
| Kerentiad : | Rallidae |
| Anv skiantel ||
| Laterallus G.R.Gray, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Laterallus zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Trizek spesad rakiged a ya d'ober ar genad :
* Laterallus albigularis
** L. a. albigularis, cerdaleus ha cinereiceps,
* Laterallus exilis,
* Laterallus fasciatus,
* Laterallus flaviventer,
** L. f. bangsi, flaviventer, gossii, hendersoni ha woodi,
* Laterallus jamaicensis
** L. j. coturniculus, jamaicensis, murivagans, salinasi ha tuerosi,
* Laterallus leucopyrrhus,
* Laterallus levraudi,
* Laterallus melanophaius
** L. m. melanophaius hag oenops,
* Laterallus rogersi
* Laterallus ruber,
* Laterallus spilonota,
* Laterallus spiloptera,
* Laterallus xenopterus.
O c'havout a reer e Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, pemzek (15) isspesad dezhe en holl

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Rallidae/Laterallus (lennet e-barzh d'an 20 a viz Meurzh 2022).
# Lastovo

Lastovo (Lagosta en italianeg, Augusta en alamaneg, diwar ar stumm latin Augusta Insula, Ladestanos e gresianeg) zo un enezenn hag ur gumun e kontelezh Dubrovnik-Neretva e Kroatia. Er gumun e kaver 46 enezenn, annezet gant 835 a dud. Lastovo eo anv an enezenn vrasañ (46 km$^2$) ha Lastovo eo anvet ivez ar gêr vrasañ en enezenn-se.

## Notennoù

* ↑ Niveradeg poblañs Kroatia (2001)
# Lastra a Signa

Lastra a Signa a zo ur gumun eus Italia e proviñs Firenze, e Toskana.
# Lastras del Pozo

Lastras de Cuéllar zo ur gumun e Spagn e proviñs Segovia.
# Latera

Latera zo ur gumun e proviñs Viterbo, e Lazio.