OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kastell

En orin eo ur c'hastell (liester: kestell pe kistilli pe kastelloù) ur savadur e kerz un aotrou evit gwareziñ e c'halloud war e c'hladdalc'h ha chom en e c'houdor e-pad ar Grennamzer. Diwar al latin castellum eo bet deveret ar ger. Ur castellum (castrum bihan) a oa kreñvlec'h bihan al luoz roman. Meur a gastell roman e mein a zo bet adimplijet hag adsavet er Grennamzer (da skouer: kastell Brest), met muioc'h a zo bet freuzet evit sevel tiez.
Savet eo bet kestell kentañ ar Grennamzer e prenn, war ur savenn douar peurliesañ, da lavaret eo ur voudenn gastell pe voudenn gladdalc'h. Goude-se, war-dro an X$^{vet}$ kantved, e vezent savet e mein ha kastell-kreñv a reer anezho.
E-pad an Azginivelezh e klaskas ar roueed c'hall sevel pe gempenn o c'hestell-kreñv aozet evit an difenn evit ma teufent da vezañ ul lec'h plijus ha koñfortus. Evel-se e savjont kestell eus ar vravañ war riblennoù al Liger.

## En Europa

Hêr ar genkiz roman eo ar c'hastell europat, un atant lakaet da greñvlec'h gant mogerioù evit e wareziñ.

## Skeudennoù
### Alamagn

* Kastell Neuschwanstein, savet evit Loeiz II Bavaria, en XIX$^{vet}$ kantved.

### Breizh

* Tour Raoul e Kastell Felger
* Kastell Susinioù

### Bro-C'hall

* Kêr Carcassona a oa ur gêr mogeriet en Okitania.
* Kastell Gisors e Normandi.
* Château Gaillard
* Kastell Cheverny
* Kastell Bonaguil
* Kastell Najac

### Bro-Saoz

* Kastell Bodiam
* Kastell Windsor eo ti-annez ar rouanez Elesbed II, savet 900 vloaz zo.
* Tour Londrez. An Tour Gwenn, karc'har Gruffudd ap Llywelyn, ha nouspet all.

### Japan

* Kastell Osaka

### Kembre

* Kastell Cricieth, ma voe karc'haret Gruffudd ap Llywelyn Fawr hag e vab Owain Goch.

### Spagn

* Alcázar Segovia
* Alcazaba, savet gant ar Vaoured.

## Gwelout ivez

* Listenn kastilli Breizh
* palez
* kastell-kreñv
* kreñvlec'h
* Kastell-Nevez
* kastell (lec'hanvadurezh)
* Châteauneuf, Newcastle, Neuenburg, Neuburg, Castell Newydd

## Liammoù diavez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Jacques Botherel

Jacques Botherel, bet ganet d'ar 1añ a viz Kerzu 1946 en Drinded-Karnag zo ur marc'hhouarner breizhat a zo bet kampion ar bed e 1965.
# Jacques-Laurent Bost

Jacques-Laurent Bost, ganet d'ar 6 a viz Mae 1916 en An Havr-Nevez hag aet da Anaon d'an 21 a viz Gwengolo 1990 e Pariz, a oa ur c'hazetenner gall ha kamalad bras Jean-Paul Sartre ha kamalad ha gwaz-kleiz Simone de Beauvoir.
# Jacques Anquetil

Jacques Anquetil zo ur marc'hhouarner gall, bet ganet e Mont-Saint-Aignan e-kichenik Rouen, e Normandi, d'an 8 a viz Genver 1934 ha marvet d'an 18 a viz Du 1987 e La Neuville-Chant-d'Oisel. Gounezet en deus Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn pemp gwech.

## Tro Bro-C'hall

* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1957
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1961
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1962
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1963
* Tro Bro-C'hall war varc'h-houarn 1964
# Jacques Blanchard

Jacques Blanchard (1600-1638) a oa ul livour gall.
* Oberennoù Jacques Blanchard
* Danae (1630-1633), Mirdi Arzoù Kaer Lyon.
* Vénus et les trois Grâces surprises par un mortel (1631-1633), Pariz, Mirdi al Louvre.
* La Descente du Saint-Esprit (1634), Iliz-veur Notre-Dame de Paris.
* La Madeleine pénitente (1637), Montpellier, Mirdi Fabre.
* Sainte Cécile, Saint-Pétersbourg, Mirdi ar Peniti.
* Saint Sebastien soigné par Irène et ses servantes (1630-1638), Amsterdam, Rijksmuseum.
# Jacques-Yves Le Toumelin

Jacques-Yves Le Toumelin a oa ur merdeer breizhat emzesket, ganet e 1919 ha marvet e 2009. Mab ha mab-bihan da vartoloded e oa : e dad oa komandant un teirgwern.
Lakaat a reas da sevel er Groazig ur vag-dre-lien evit redek tro-dro d'ar bed, ur bok norvegiat a 10 metrad a hed anvet "Kurun". Loc'hañ a reas d'an 19 a viz Gwengolo 1949, gant Gaston Dufour ha Paul Farge. E-pad ar veaj en em gannas gant an eil anezho, egile a reas e soñj da chom e Tahiti, dre-se e tibunas e-unan evit al lodenn vrasañ eus e veaj a badas 29 400 mil-mor pe 54 450 kilometr. Porzhiañ a reas er Groazig d'ar 7 a viz Gouere 1952. Degemeret e voe gant ur mor a dud.
Lezet en doa Kurun da di-kêr ar Groazig met kaset en doa an afer d'al lez-varn peogwir ne felle ket dezhañ e vefe merdeet gant e vag, koll e oa e 2006 ha Kurun a ya c'hoazh war vor. Rummet eo bet evel monumant istorel.
Gwelet eo Jacques-Yves Le Toumelin, war-lerc'h Joshua Slocum hag Alain Gerbault, evel unan eus ar verdeerien hengounel diwezhañ eus lodenn gentañ an XX$^{vet}$ kantved. Eontr ar manac'h boudaat Mathieu Ricard eo.
Edo o chom e Penn-Bronn, er Groazig, e-lec'h ma varvas d'an 10 a viz Du 2009. Interret eo bet e Treskalan en Turball.

## Levrioù

* KURUN autour du monde, 1949-1952, Éditions Tchou, Pariz 1953, adembannet gant Flammarion 1973, ha goude e "levr-chakot" gant J'ai lu.
* KURUN aux Antilles Flammarion, dastumad L'Aventure vécue, Pariz 1957

## Liammoù diavaez

* Kevredigezh mignoned Kurun
# Jacques-Marie Glezen

Jacques-Marie Glezen a oa bet ganet e Roazhon d'an 10 a viz Mae 1737.
Alvokad e Breujoù Breizh en devoa sinet divizadenn kevrennoù ar gwir war-lerc'h Devezh ar brikoloù (26 a viz Genver 1789) a-gevret gant Jean-Denis Lanjuinais, Isaac Le Chapelier ha Pierre-Vincent Varin de la Brunelière. E penn an dileuridi roazhonat kaset da Versailles gant Urzh an Alvokaded en devoa difennet an Trede-Urzh ouzh an Noblañs. Dilennet e oa bet e Breujoù Bro-C'hall e 1789 evel kentañ kannad senesaliezh Roazhon. Unan eus tadoù diazezourien ar C'hleub breton (30 a viz Ebrel 1789) e oa bet, a-gevret gant an alvokaded roazhonat Isaac Le Chapelier ha Jean-Denis Lanjuinais peurgetket. Kemer a reas perzh er strollad a oa bet anvet da gas Loeiz XVI (Bro-C'hall) da Bariz. Dilezet e oa bet ar politikerezh gantañ goude ma oa bet divodet ar Vodadenn vonreizhañ vroadel d'ar 1añ a viz Here 1791.
Aet e oa bet da Anaon d'ar 6 a viz Du 1801 e Roazhon e-lec'h ma oa bet roet e anv d'un alez.
# Jacques-Nicolas Bellin

Jacques-Nicolas Bellin (Pariz, 1703 – Versailhez, 21 Meurzh 1772) a oa ur c'hartennour gall.
E 1721, da 18 vloaz, e voe anvet e Servij hidrografek ar verdeadurezh, nevez-krouet. E miz Eost 1741 e teuas da vezañ "Ijinour ar verdeadurezh" e Dalc’had kartennoù ar verdeadurezh. Diwezhatoc’h e teuas da vezañ ezel eus Akademiezh ar mor, e Pariz, hag eus ar Royal Society e Londrez.

## E labour

A-hed e vuhez e tresas kartennoù a-leizh, eus kement lec’h a zo dre ar bed. Dindan e renerezh e voe graet un eil embannadur eus « Le Neptune françois », un dastumad kartennoù eus aodoù Bro-C’hall. Talvoudus-bras eo e gartennoù eus Kanada ha douaroù gall ar Bed Nevez, ha koulskoude n’eo ket bet eno gwech ebet. Reiñ a rae kartennoù da voraerien a yae du-hont ha goulenn diganto reizhañ anezho gant an dorn, diouzh an ezhomm. Pa zistroent da Vro-C’hall e laboure Bellin gant o notennoù da sevel kartennoù resisoc’h. Brud a dapas e labour buan a-walc’h en Europa : adembannet e voe e gartennoù meur a wech en XVIII$^{vet}$ kantved hag eilskrivet e voent gant kartennourien all.
Kenlabourat a reas ivez gant an Encyclopédie, un holloueziadur e 35 levrenn embannet gant Diderot ha d’Alembert, pa savas evito ur mil pennad bennak, diwar-benn ar verdeadurezh dreist-holl.

### Kartennoù embannet gantañ

* Hydrographie française (1753)
* Carte de l'Amérique septentrionale (Kartenn eus hanternoz Amerika) (1755)
* Le petit Atlas François. Recueil de Cartes et Plans des quatre parties du Monde (1758)
* Petit Atlas Maritime (1764)
* Nouvelle méthode pour apprendre la géographie (1769)
* Description géographique du golfe de Venise et de la Morée (1771)

## Levrlennadur

* Jean-Marc Garant. Jacques-Nicolas Bellin (1703–1722), cartographe, hydrographe, ingénieur du ministère de la Marine: sa vie, son oeuvre, sa valeur historique. Tezenn, Montréal: 1973

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Karte von der Erdenge Panama und den Provinzen Veragua, Terra Firma und Darien, 1754.
* Map of the Coast of Arabia, the Red Sea and the Persian Gulf, 1740
# Jacques-René Hébert

Jacques-René Hébert, ganet en Alençon d'ar 15 a viz Du 1757 ha dibennet e Pariz d'ar 24 a viz Meurzh 1794, a oa ur politikour ha kazetenner gall e-pad an Dispac'h gall, savet gantañ ar Père Duchesne.
# Haematortyx

Haematortyx :
| Haematortyx sanguiniceps, tresadenn (1894) gant Keulemans. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Anv skiantel ||
| Haematortyx Sharpe, 1879 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Haematortyx a zo ur genad e rummatadur an evned, bet krouet e 1879 gant al loenoniour saoz Richard Bowdler Sharpe (1847-1909).

## Spesadoù

N'eus nemet ur spesad er genad-mañ : Haematortyx sanguiniceps.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Phasianidae/Haematortyx (lennet e-barzh d'ar 5 a viz Mae 2022).
# Haemorhous

Haemorhous :
| Haemorhous cassinii, ur par luc'hskeudennet en Oregon (SUA). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Anv skiantel ||
| Haemorhous Swainson, 1837 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Haemorhous a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1837 gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Tri spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Haemorhous cassinii,
* Haemorhous mexicanus
** H. m. amplus, centralis, coccineus, frontalis, griscomi, mcgregori (†), mexicanus, potosinus, roseipectus, ruberrimus ha sonoriensis,
* Haemorhous purpureus
** H. p. californicus ha purpureus.
O c'havout a reer e Mec'hiko ha Norzhamerika, daouzek (12) isspesad (bev c'hoazh) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Fringillidae/Haemorhous (lennet e-barzh d'an 23 a viz Eost 2017).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Haerme

Haerme eo anv gwernenezek ur enezennig e Mor Breizh er sa-heol da Wernenez, anvet Herm e galleg ha saozneg.
Etre an holl Inizi angl-ha-norman a c'hell bezañ gweladennet gant an dud ec'h eo homañ an hini vihanañ. Difennet eo bleniañ war an enezenn dres evel war Sark, met e Haerme eo difennet ar marc'hoù-houarn ivez.
Da diwezh an Eil Brezel Bed e oa bet penet Haerme digant ar Gurunenn Saoz gant Stadoù Gwernenez ha bremañ e vez feurmet an enezenn, feurmet hiziv gant Adrian ha Pennie Wood Heyworth abaoe 1998.
Aet eo da get hep lezel roud ebet war he lerc'h ar yezh normanek bet komzet en enezenn gwezhall.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel an enezenn
# Haestingas

An Haestingas a oa ur bobl pe ur rouantelezh angl-ha-saoz vihan lec'hiet e rannvro Hastings. Abred-tre e oa bet kollet o frankiz ganto ha teuziet e oant bet gant Sussex. Ur bersonelezh dezho o-unan o doa miret, war a seblant, betek 711 pa voe aloubet ar vro gant Offa Mercia.
# Hafada

Un doare toullgorfañ war-c'horre eo an hafada, ha gantañ e vez toullet kroc'hen ar gousac'h.
Ne vez ket toullet gwall don er goursac'h hag a-drugarez d'an ouesk ma'z eo ar c'hroc'hen ne vez ket distaolet gant ar c'horf ken alies ha gant an doareoù toullgorferezh war-c'horre all.
Disheñvel eo diouzh an toullgorfadur kar pa vez toullet ar gousac'h a du da du.
Alies a-walc'h e vez implijet meur a hafada renk-ouzh-renk evit klotaat ur skalier.

## Gwelit ivez :

* Toullañ ar gousac'h
# Haematoderus militaris

Haematoderus militaris :
| Haematoderus militaris, tresadenn (1813). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Cotingidae |
| Genad : | Haematoderus |
| Anv skiantel ||
| Haematoderus Bonaparte, 1854 ||
| Anv skiantel daouanvel ||
| Haematoderus militaris (Shaw, 1792) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Haematoderus militaris a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Cotingidae
Anvet e voe Coracias ? Militaris (kentanv) da gentañ-penn (e 1792) gant ar skiantour saoz George Shaw (1751-1813). Ar spesad nemetañ eo er genad Haematoderus.

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned bras ha kemer frouezh ivez.

## Annez

Kavout a reer ar spesad e Suamerika, e biz Amazonia.

## Liammoù diavaez

* (en) Haematoderus militaris war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Haematoderus militaris war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Haematoderus militaris el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Haematoderus militaris.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Haematortyx sanguiniceps

Haematortyx sanguiniceps :
| Haematortyx sanguiniceps. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Haematortyx |
| Anv skiantel ||
| Haematortyx sanguiniceps Sharpe, 1879 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
a vo kavet e Wikimedia Commons.
Haematortyx sanguiniceps a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Phasianidae. Ar spesad nemetañ eo er genad Haematortyx.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e Borneo.

## Liammoù diavaez

* (en) Haematortyx sanguiniceps el lec'hienn BirdLife International.
* (en) Haematortyx sanguiniceps e lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Sharpe, 1879.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Haematortyx sanguiniceps.
# Haemorhous mexicanus

Haemorhous mexicanus :
| Ur par Haemorhous mexicanus, luc'hskeudennet e Carolina an Norzh (Stadoù-Unanet Amerika (SUA)). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Haemorhous |
| Anv skiantel ||
| Haemorhous mexicanus (Müller, 1776) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Haemorhous mexicanus (Carpodacus mexicanus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Fringilla mexicana (kentanv) da gentañ-penn (e 1776) gant al loenoniour alaman Philipp Ludwig Statius Müller (1725-1776).

## Boued

Bevañ a ra diwar c'hreun, had ha hugennoù peurvuiañ ; degouezhout a ra dezhañ debriñ amprevaned bihan eus an uskerentiad Aphidoidea.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an unnek isspesad anezhañ :
* Haemorhous mexicanus amplus, en Enez Guadalupe (er-maez da walarn Mec'hiko),
* H. m. centralis, e kreiz Mec'hiko,
* H. m. clementis, en inizi San Clemente (er-maez da vervent Kalifornia) ha Los Coronados (er-maez da walarn-pellañ Mec'hiko),
* H. m. coccineus, e mervent Mec'hiko,
* H. m. frontalis, e mervent ha gevred Kanada, Stadoù-Unanet Amerika ha gwalarn Mec'hiko,
* H. m. griscomi, e Guerrero (mervent Mec'hiko),
* (†) H. m. mcgregori, en Enez San Benito (er-maez da walarn Mec'hiko),
* H. m. mexicanus, e kreisteiz-kreiz Mec'hiko,
* H. m. potosinus, e hanternoz-kreiz Mec'hiko,
* H. m. roseipectus, e traoñienn Oaxaca (kreisteiz Mec'hiko),
* H. m. ruberrimus, e kreisteiz Kalifornia-Izel (gwalarn Mec'hiko),
* H. m. sonoriensis, e kreisteiz Sonora, mervent Chihuahua, hanternoz Sinaloa (kornôg-kreiz Mec'hiko).

## Liammoù diavaez

* (en) Carpodacus mexicanus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Carpodacus mexicanus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Haemorhous mexicanus.
# Haemorhous purpureus

Haemorhous purpureus :
| Haemorhous purpureus (ur par), luc'hskeudennet e Kebek (Kanada). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Haemorhous |
| Anv skiantel ||
| Haemorhous purpureus (Gmelin, 1789) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Haemorhous purpureus (Carpodacus purpureus kent) a zo ur spesad golvaneged eus ar c'herentiad Fringillidae.
Anvet e voe Fringilla purpurea (kentanv) da gentañ-penn (e 1789) gant an naturour alaman Johann Friedrich Gmelin (1748-1804).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun, had ha hugennoù dreist-holl.

## Annez

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Haemorhous purpureus californicus, eus mervent British Columbia da vervent Stadoù-Unanet Amerika (SUA) ha hanternoz Baja California,
* Haemorhous purpureus purpureus, o neizhañ eus kreiz-reter Kanada da viz SUA ; o nijal da Florida ha Texas da c'hoañviñ.

## Liammoù diavaez

* (en) Carpodacus purpureus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Carpodacus purpureus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ AnimalBase.
* ↑ Haemorhous purpureus war al lec'hienn Avibase.
# Haemorhous cassinii

Haemorhous cassinii :
| Haemorhous cassinii, luc'hskeudennet e kreiz Oregon (SUA). Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Fringillidae |
| Genad : | Haemorhous |
| Anv skiantel ||
| Haemorhous cassinii (Baird, 1854) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Haemorhous cassinii (Carpodacus cassinii kent) a zo ur spesad golvaneged eus kerentiad ar Fringillidae.
Anvet e voe Carpodacus cassinii (kentanv) da gentañ-penn (e 1854) gant ar skiantour stadunanat Spencer Fullerton Baird (1823-1887) : dougen a ra anv an evnoniour stadunanat John Cassin (1813-1869).

## Annez

Kavout a reer ar spesad eus menezioù mervent Kanada da greiz Mec'hiko ha kreisteiz Kalifornia-Izel.

## Liammoù diavaez

* Carpodacus cassinii war al lec'hienn BirdLife International.
* Carpodacus cassinii war al lec'hienn IUCN.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Haemorhous cassinii war al lec'hienn Avibase.
# Kazh-banal roueel

Kazh-banal roueel :
| Diouer a roadoù (DD) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta poensis Waterhouse, 1838 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh-banal roueel (Genetta poensis) a zo ur bronneg hag a vev e Republik Kongo, Ginea ar C'heheder, Liberia, Ghana hag Aod an Olifant.
# Kazh-banal kuch

Kazh-banal kuch :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta cristata Hayman, 1940 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh-banal kuch (Genetta cristata) a zo ur bronneg hag a vev e Nigeria ha, marteze, e Kameroun, Republik Kongo ha Gabon.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Kazh-banal Thierry

Kazh-banal Thierry :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta thierryi Matschie, 1902 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh-banal Thierry (Genetta thierryi) a zo ur bronneg hag a vev e kornôg Afrika.
# Kazh-banal boutin

Kazh-banal boutin :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta genetta Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh-banal boutin (Genetta genetta) a zo ur bronneg hag a vev en Europa, Afrika hag er Reter-Nesañ.

## Isspesadoù

Un tregont isspesad bennak a zo, met breud a zo war lod anezho. E-touez an isspesadoù-se emañ :
* Genetta genetta afra (Afrika an Norzh) ;
* Genetta genetta balearica (Mallorca, Inizi Balearez) ;
* Genetta genetta felina (Afrika) ;
* Genetta genetta genetta ;
* Genetta genetta granti (mervent Arabia) ;
* Genetta genetta hintoni ;
* Genetta genetta isabelae (Spagn, Eivissa) ;
* Genetta genetta pulchra;
* Genetta genetta pyrenaica (Pireneoù) ;
* Genetta genetta rhodanica ;
* Genetta genetta terraesanctae (Israel) ;
* Genetta genetta senegalensis (Spagn) .

## Annez

En Europa n'eo ket ul loen a-orin met degaset e oa bet gant ar Romaned pe gant ar Vaoured evit difenn an trevadoù, met en em c'hraet eo diouzh ar vro, ha kavet e vez e mervent ar c'hevandir betek Bro-Naoned en norzh.
# Kazh-banal Bourlon

Kazh-banal Bourlon :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta bourloni Gaubert, 2003 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh-banal Bourlon (Genetta bourloni) a zo ur bronneg hag a vev e Ginea, Sierra Leone, Liberia hag Aod an Olifant.
# Kazh-banal ar C'hab

Kazh-banal ar C'hab :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta tigrina Schreber, 1776 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh-banal ar C'hab (Genetta tigrina) a zo ur bronneg hag a vev e su Afrika.
# Kazh-banal brizh

Kazh-banal brizh :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta maculata Gray, 1830 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh-banal brizh (Genetta maculata) a zo ur bronneg hag a vev en Afrika issahara.
# Kazh-banal brizh Kornôgafrika

Kazh-banal brizh Kornôgafrika :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta pardina Saint-Hilaire, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh-banal brizh Kornôgafrika (Genetta pardina) a zo ur bronneg hag a vev e Mali, Senegal, Gambia, Ginea, Ginea Bissau, Sierra Leone, Liberia, Burkina Faso, Ghana hag Aod an Olifant.
# Kazh-banal meur

Kazh-banal meur :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta victoriae Thomas, 1901 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hazh-banal meur (Genetta victoriae) a zo ur bronneg hag a vev e Republik Demokratel Kongo ha, marteze, en Ouganda.
# Kazh-banal Johnston

Kazh-banal Johnston :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Carnivora |
| Kerentiad : | Viverridae |
| Genad : | Genetta |
| Anv skiantel ||
| Genetta johnstoni Pocock, 1908 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Kazh-banal Johnston (Genetta johnstoni) a zo ur bronneg hag a vev e kornôg Afrika.
# Kagateg

Ur yezh sinek-tibetek eus is-skourr yezhoù tibetek ar c'hreiz eo ar c'hagateg (kagate pe shuba) komzet gant tro-dro da 800-1.000 den (1998) e Nepal.

## Gwelet ivez

* Yezhoù sinek-tibetek
* Yezhoù tibetek rik