OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Urduliz

Urduliz zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Urduña

Urduña zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Urbino

Urbino (Urvinum Mataurense en amzer Henroma), zo ur gumun hag ur gêr en Italia, e Proviñs Pesaro e Urbino er rannvro Marche ; 13 944 a dud a oa o chom eno d'an 31 a viz Genver 2022.

## Istor

Kêr-benn un dugelezh e oa hag ur greizenn arzel a bouez da vare an Azginivelezh. Brudet eo an daolenn Gwener Urbino.

## Gwelit ivez

* Dugelezh Urbino.

## Notennoù

* ↑ (it) ISTAT
# Urbisaglia

Urbisaglia zo ur gumun eus Italia e proviñs Macerata, e rannvro Marche.
# 382

Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sadorn

## Darvoudoù
### Europa

* Impalaerien roman
** Reter : Theodosius Iañ.
** Kornôg : Gratianus
** Kornôg (Italia, Illiria) : Valentinianus II
* Koñsuled ː Flavius Claudius Antonius & Flavius Afranius Syagrius
* 3 Here : stanket eo ar Wizigoted gant Theodosius, ha harzet int war an Danav
* Alarig Iañ a ya da roue ar Wizigoted

### Afrika
## Relijionoù

* Pab ː Damasus Iañ
* Sul-Fask ː 17 Ebrel

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Zosimus ː Levr IV, p. 410
# 385

1138 Ab Urbe Condita = 385 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Merc'her

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius
* Impalaer war Italia, Illirica, lodenn eus Afrika : Valentinian II
* Impalaer war Galia, Germania romana, Spagn, Britannia romana, lodenn eus Afrika : Magnus Clemens Maximus

#### Galia

Adurzhiadur ar proviñsoù :
* Lugdunensis Prima, Lugdunum (Lyon), zo rannet etre :
** Lugdunensis Prima, Lugdunum (Lyon)
** Lugdunensis Quarta, pe Maxima Senonia / Agendincum (Sens)
* Lugdunensis Secunda, Rotomagus (Rouen), zo rannet etre :
** Lugdunensis Secunda, Rotomagus (Rouan)
** Lugdunensis Tertia, Caesarodunum (Teurgn)

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sul Fask ː 13 Ebrel
* Pab : sant Siricius
* En em dreiñ a ra sant Aogustin ouzh ar relijion gristen
# 386

1139 Ab Urbe Condita = 386 goude J.-K.
Bloavezh boutin ho kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius hag Arcadius
* Impalaer war Italia, Illirica, lodenn eus Afrika : Valentinian II
* Impalaer war Galia, Germania romania, Spagn, Britannia romania, lodenn eus Afrika : Maximus
* Koñsuled ː Honorius Nob. puer I & Flavius Eodius

### Reter nesañ

* Apamea (Siria) ː distruj templ bras Zeus, gant an eskop Marcellus, skoazellet gant Kynegios, prefed ar Pretordi.

### Azia
#### Sina

* T'o-pa Kouei, penn an Durked Tabghatch, deuet eus al lenn Baikal, a ya da vezañ roue Sina an Hanternoz. Diazez rummad Wei

## Arzoù, skridoù, ha skiantoù

* Diazez an iliz-veur Sant-Paol-war-ar-Maez, e Roma

## Relijionoù

* Sul Fask ː 05 Ebrel
* Pab : sant Siricius

## Marvioù 386

* Priscillianus hag e vignoned, laket d'ar marv war urzh Maximus.
* diskar-amzer : Aelia Flaccilla Augusta, impalaerez, gwreg an impalaer Theodosius Iañ.

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Pierre Chuvin : Chronique des derniers païens. La disparition du paganisme dans l'Empire romain, du règne de Constantin à celui de Justinien. Belles Lettres / Fayard. 1991. p. 65
# 383

1136 Ab Urbe Condita = 383 goude J.-K.

## Darvoudoù
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien ar C'hornôg : Flavius Gratianus & Arcadius
* Impalaer ar Reter : Caesar Flavius Theodosius Augustus
* Koñsuled : Flavius Merobaudes II & Flavius Saturnius

#### Galia

* Dilestrañ a ra Maksen (Magnus Clemens Maximus)war aodoù Mor Breizh Goude bet paket gantañ ar vro-se, ha distrujet meur a gêr, Maksen zo trec'h war Gratianus e Pariz. War dec'h etrezek Italia, Gratianus zo tapet gant Andragathius, magister equitum Maksen, ha lazhet e Lyon, d'ar 25 Eost 383. Maksen a gemer ar galloud evit ar C'hornôg. Evit ar poent, n'eo Maksen nemet un alouber, staliet e Trier, kêr-benn brezel an Hanternoz.

#### Breizh-Veur

* Maksen (Magnus Clemens Maximus) a ya da vrezeliñ e Galia. Trec'h eo war Gratianus, an impalaer.

### Azia
## Relijionoù

* Sul-Fask ː 16 Ebrel
* Pab : Damasus Iañ

## Marvioù 383

* an impalaer Gratianus, 25 Eost 383.

## Notennoù

* ↑ Tabut zo etre ar re hag a ya a-du gant Zosimus, da lavarout etre genoù ar Roen, (da skouer Léon Fleuriot), hag ar re hag a ya a-du gant Jafrez Menoe, da lavarout eo etrezek Armorica. Gwelout liammoù diavez.
# 379

Diwar-benn ar bloavezh 379 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh ordinal o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaerien ar C'hornôg ː Valentinian II ha Flavius Gratianus
* Impalaer ar Reter ː Flavius Julius Valens, savet gant Gratianus adalek an 19 Genver 379 e Sirmium.
* Koñsuled : Decimius Magnus Ausonius & Quintus Clodius Hermogenianus Olybrius
* Roueed ar Wizigoted : Athanaric ha Fritigern.

### Azia
## Relijionoù

* Sul Fask ː 31 Meurzh
* Pab ː Damasus Iañ
# 384

1137 Ab Urbe Condita = 384 goude J.-K.
Bloavezh bizeost, o kregiñ gant ul Lun, hag hoc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien ar C'hornôg : Arcadius + Magnus Clemens Maximus, an alouber.
* Goude emglev Beroae (hirie Veria), Magnus Clemens Maximus zo anvet da impalaer (augustus), d'an 31 Eost 384, gant Theodosius, heuliet gant ar Sened.
* Impalaer ar Reter : Theodosius Iañ
* Koñsuled : Flavius Richomeres & Clearchus

#### Galia

* Magnus Clemens Maximus, da gentañ alouber, anvet da impalaer, zo staliet e Trier, kêr-benn brezel an Hanternoz, gant armeoù Britannia staliet a-hed Mor Breizh, eus Cruc Ochidient (Menez C'homm), da gCentovic (genoù ar stêr Canche)

#### Breizh-Veur

* Magnus Clemens Maximus (Maxen Wledig) zo impalaer ar C'hornôg. Elen eus Caernarfon, e wreg, zo impalaerez.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha Skiantoù
## Relijionoù

* Sul Fask ː 24 Meurzh
* Pab : Damasus II, ha war e lerc'h Siricius
* Afer Pricillianus

## Ganedigezhioù 384

* Flavius Honorius, e Kergustentin, d'an 9 Gwengolo 384

## Marvioù 384

* 11 Kerzu 384 ː ar pab Damasus II

## Levrlennadur

* John Morris : Nennius. British History and The Welsh Annals. Phillimore & Co. Ltd. 1980.
* Léon Fleuriot : Origines de la Bretagne. Payot. 1982
* François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994

## Daveoù ha notennoù

* ↑ cf Nennius, Historia Brittonum, 27 ː "... multas regiones a stagno quod est super verticem Montis Jovis usque ad civitatem quae vocatur Cant Guic, et usque ad Cumulum occidentalem, id est Cruc Ochidient"
# 38

Diwar-benn bloaz 38 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -38, gwelet ar bajenn : | -38 |
| Evit an niver 38, gwelet ar bajenn : | 38 (niver) |
791 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0038 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Kaligula (Caius Julius Caesar Germanicus), adalek ar 16 Meurzh 37 (>24.01.41)
* Koñsuled : M(arcus) Aquila Iulianus & P(ublis) Nonius Asprenas
* Emsavadeg enep-yuzev en Aleksandria da-geñver donedigezh roue ar Yuzevien Herod Agrippa Iañ : fellout a ra d'an engroez lakaat delwennoù an impalaer Kaligula er sinagogennoù. Pollio a zo anavezet prefed Aleksandria, war lec'h Flaccus
** Mont a ra Apion, e penn un dileurierezh, da glemm ouzh Kaligula diwar-benn ar Yuzevien en Aleksandria.
* Eured Kloada gant Mesalina (deiziad diasur, met an hini gwirheñvelañ).

### Breizh (-Veur)

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/+40)

## Relijionoù ha mitologiezhioù

* Dont a ra Stachys an Abostol da vezañ eil penneskob Kergustantin.

## Arzoù ha sevenadur

* Dastumad fablennoù pobl gant Phaedrus.

## Teknikoù ha skiantoù da dalvezout

* un dour-bont a zo lakaet war ar stern e Roma

## Ganedigezhioù 38

* Martial, barzh latin.

## Marvioù 38

* Poncius Pilatus, prokulator roman.
* Antonia ar Yaouank, gwreg Drusus Decimus Nero, ha mamm Klaod (impalaer da zont).

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 38
# 380

Diwar-benn ar bloavezh 380 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.
Bloavezh bizeost o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Meurzh

## Darvoudoù
### Impalaeriezh roman

* Impalaerien ar C'hornôg ː Valentinian II ha Flavius Gratianus
* Impalaer ar Reter ː Flavius Julius Valens.
* Koñsuled : Gratianus Aug. V & Theodosius Aug. I.
* Anvet eo Afranius Syagrius da brefed pretordi Galia.
* Roueed ar Wizigoted : Athanaric ha Fritigern.

### Azia
## Relijionoù

* Sul Fask ː 12 Ebrel
* Pab ː Damasus Iañ
* Theodosius, kouezhet klañv, zo badezet gant un eskob katolik
* 27 a viz C'hwevrer : Embann Theodosius : ar gristeniezh zo lakaet da relijion ofisiel en impalaeriezh roman.
# 381

1134 Ab Urbe Condita = 381 goude J.-K.
Bloavez boutin, o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaerien
** Reter : Theodosius Iañ.
** Kornog : an impalaer Gratianus a gas e gêr-benn da Mediolanum (Milano).
** Kornog (Italia, Illiria) : Valentinianus II
* Koñsuled ː Flavius Syagrius & Flavius Eucherius
* d'ar sul 30 Mae 381 ː Lezenn Theodosius Iañ : difennet eo d'an intañvezed addimeziñ kent ur bloaz.

### Europa

* Atanarig, roue ar Wizigoted, a ya da Gergustentin ha sinañ a ra un emglev peoc'h gant an impalaer Theodosius.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha teknikoù
## Relijionoù

* Pab ː Damasus Iañ
* Sul-Fask ː 28 Meurzh
* Kentañ sened-iliz Kergustentin.

## Marvioù 381

* Atanarig, roue ar Wizigoted.

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
* ↑ René Metz : Histoire des Conciles. Presses Universitaires de France. PUF 1149. 2è édit 1968
# 387

1140 Ab Urbe Condita = 387 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius
* Impalaer war Italia, Illirica, lodenn eus Afrika : Valentinian II
* Impalaer war Galia, Germania romania, Spagn, Britannia romania, lodenn eus Afrika : Magnus Clemens Maximus
* Terriñ a ra Maximus emglev Beroae. Goude bet savet e vab Flavius Victor da augustus (impalaer), e Trier, treuziñ a ra an Alpoù hag e lak e grabanoù war Italia, lodenn Valentinian II. Hemañ a dec'h gant e vamm Justina hag e c'hoar Galla da Thessaloniki, da c'houlenn sikour Theodosius Iañ. Hemañ, intañv abaoe ur bloaz, a gemer Galla da wreg, da-heul kinnig Justina.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sul Fask ː 25 Ebrel
* Pab : sant Siricius
# 29er

29er :
| 29er e avel lark ||
| Fardaj : | bermudian |
| Savour : | Julian Bethwaite |
| Penn-kentañ : | 1998 |
| Hirder : | 4,40 m |
| Ledander : | 1,70 m |
| Diblasadur : | 90 kg |
| Goueliadur : | Gouel vras ha fok 13,19m², Spi 16,83m² |
| Bourzhiad(où) : | 2 |
An 29er a zo ur skiff bet treset gant Julian Bethwaite. Treset eo bet evit tud yaouank, dezho da c'hourdoniñ ha da vageal war e geneil ar 49er (treset gant an hevelep ijinour). Ne 'z eus nemet un trapez (pa zo daou war ar 49er), hag ur spi asimetrek. Gwelet eo ar vag poblek-se 'vel un hent all primoc'h d'ar 420 ha d'al laser. Ur c'hlas etrevroadel a zo evit redadegiñ war ar skiff-mañ.
Nevez zo en deus Bethwaite labouret e San Francisco gant Jen Glass evit tresañ an 29erXX, gant ur goueliadur vrasoc'h hag un eil trapez (tostaat a ra ouzh ar 49er).

## Liammoù diavaez

* (en) Aozadur Klasad 29er ar Rouantelezh Unanet
# 2S22 Bohdana

An 2S22 Bohdana zo un obuzer emluskek gant rodoù hag a implij ur c'halibr 155 mm AFNA diazez, savet en Ukraina. Ar pimpatrom a zo dafaret gant un diazez kamion ukrainian c'hwech rod KrAZ-6322. Al logell hag ar mirlec'h evit an obuzennoù (20 anezho) a zo hobregonet. An howitzer a c'hell tennañ d'an tostañ da 780 metr, ha d'ar pellañ da 42 km, pe 50 km gant roketennoù damsturiet. Gallout a ra tennañ obuzennoù M982 Excalibur ha gant 5 tenn dre vunutenn.

## Produerezh

Dek Bohdana a vez produet bep miz ha sañset eo an niver-se da greskiñ e miz Mae 2024.
D'an 10 a viz Gouere 2024, Danmark en doa sinet un emglev gant Ukraina evit arc'hantaouiñ produerezh 18 2S22 Bohdana en Ukraina er mizioù da zont.

## Daveennoù

* ↑ https://www.lemonde.fr/international/article/2022/06/30/guerre-en-ukraine-les-russes-se-retirent-de-l-ile-des-serpents-territoire-strategique-en-mer-noire_6132802_3210.html
* ↑ (en) Denmark to purchase a division of Bohdana self-propelled howitzers for Ukraine, Militarnyi, 11/07/2024
# 2 C'hwevrer

← C'hwevrer → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | | | | | | |

## Darvoudoù

* 1905 : embannet eo kentañ niverenn ar gelaouenn La Semaine de Suzette o tiskouez...Bécassine.
* 1936 : krouidigezh Kevre volley-ball Bro-C'hall gant Félix Castellan.
* 1943 : trec'het lu Alamagn en emgann Stalingrad.
* 1969 :
** da-geñver ur brezegenn ofisiel dalc'het e Kemper e rann Charles de Gaulle un nebeud gerioù e brezhoneg.
** torret o nask gant Yoko Ono ha Tony Cox.

## Ganedigezhioù

* 1599 : Mari-Amis Picard, kevrinourez vreizhat.
* 1791 : William Elford Leach, loenoniour saoz.
* 1806 : Yann-Vari ar Joubiouz, barzh brezhonek.
* 1882 : James Joyce, skrivagner iwerzhonat.
* 1885 : Karel Treybal, mestrc'hoarier echedoù tchek.
* 1890 : Jules Gros, skrivagner ha yezhour brezhonek.
* 1921 : Pêr Denez, yezhour, skrivagner hag emsaver breizhat.
* 1923 : Svetozar Gligorić, mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat.
* 1926 : Valéry Giscard d'Estaing, prezidant Republik Frañs eus 1974 betek 1981.
* 1931 : Michel Denis, kelenner istor e Skol-veur Breizh-Uhel.
* 1942 : Graham Nash, kaner-sonaozer ha soner saoz.
* 1952 : Christiane Taubira, politikerez c'hall.
* 1947 :
** Bill Deraime, kaner ha soner blues gall.
** Farrah Fawcett.
* 1970 : Martina Sproten, mestrc'hoarierez echedoù belgiat.
* 1974 : Qin Kanying , mestrc'hoarierez echedoù sinaat.
* 1977 : Shakira.
* 1989 : Yana Mesha, sonaozourez ukrainat.

## Marvioù

* Dmitri Mendeleev
* 1860 : Thomas Ignatius Maria Forster, naturour ha steredoniour saoz.
* 1887 : Luigi Sprega, mestrc'hoarier kudennoù echedoù italian.
* 1907 : Dmitri Mendeleev, (Дми́трий Ива́нович Менделе́ев) kimiour rusian.
* 1970 : Bertrand Russell, prederour ha matematikour saoz.
* 1997 : Erich Eliskases, mestrc'hoarier echedoù aostrian, alaman hag arc'hantinat.
* 1998 : Haroun Tazieff, douarour, volkanegour

## Lidoù

* Deiziadur henroman : IV ante nonas Februarias / Amburbalia = IV$^{vet}$ deiz kent nonae C'hwevrer. Gouel Amburbalia;
* Katoligiezh
** Gouel ar Gouloù, pe Gouel Maria ar Gouloù,
** sant Krevan,
** sant Gwal, diazezer Lokoal (VII$^{vet}$ kantved).
# 29 Mae

← Mae → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1453 : gant an armeoù otoman renet gant ar Sultan Mehmed II Fatih eo kemeret Kergustentin a oa bet lakaet seziz warni ; dibenn Impalaeriezh Bizantion eo.
* 1660 : gant Charlez II eo adsavet ar rouantelezh e Bro-Saoz goude un nebeud bloavezhioù republik.
* 1867 : diazezet eo Aostria-Hungaria war dachenn Impalaeriezh Aostria, diwar un emglev anvet Ausgleich ; d’an 8 a viz Mezheven e teuas an Impalaer Franz Joseph Iañ da vezañ Roue Hungaria.
* 1949 : tan-gwall e skolaj Sant-Frañsez-Zavier e Gwened.
* 1953 : gant Edmund Hillary ha Tenzing Norgay eo tizhet beg uhelañ Menez Everest.
* 2005 : trec’h an ‘’nann’’, e Frañs, er referendom diwar-benn Bonreizh Europa.

## Ganedigezhioù

* 1439 : Pi III, pab.
* 1630 : ar roue Charlez II a Vro-Saoz.
* 1830 : Louise Michel, anarkourez c'hall.
* 1835 : Michele Gordigiani, livour italian.
* 1860 : Isaac Albéniz, pianoour ha sonaozer katalan.
* 1917 : John Fitzgerald Kennedy, 35vet Prezidant Stadoù-Unanet Amerika.
* 1923 : Bernard Clavel, skrivagner gall.
* 1933 : Lester Leroy Short, evnoniour stadunanat.
* 1926 : Abdoulaye Wade, trivet prezidant Senegal.
* 1945 : Gary Brooker, kaner-sonaozer ha pianoour saoz, unan eus pemp krouer ar strollad Procol Harum.

## Marvioù

* 1453 : Kustentin XI Palaeologus, impalaer diwezhañ Impalaeriezh Bizantion (lazhet en emgann).
* 1500 : Bartolomeu Dias, ergerzher portugalat.
* 1593 : John Penry, merzher protestant kembreat.
* 1814 : Joséphine de Beauharnais, impalaerez Bro-C'hall.
* 1982 : Romy Schneider, aktourez alaman c'hall.
* 1994 : Erich Honecker, penn Republik Demokratel Alamagn.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Yoran
* Devezh etrebroadel an tokarnioù glas.
# 29 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

| Tour kozh Kastell Duged Breizh | Abdullah Öcalan |
* 65 : an daou abostol Pêr ha Paol a zo lakaet d’ar marv e Roma gant an impalaer Neron.
* 1194 : dont a ra Sverre Sigurdsson da vezañ roue Norvegia.
* 1880 : Tahiti staget ouzh Frañs.
* 1948 : troc'het an darempredoù etre Tito hag ar C'hominform.
* 1976 : enezeg ar Sechelez dizalc’h diouzh ar Rouantelezh Unanet.
* 1999 : Abdullah Öcalan, saver ha penn Strollad Labourerien Kurdistan, a zo kondaonet d’ar marv gant ul lez-varn e Turkia.
* 2009 : kinniget an opera-rock Anna Vreizh e Kastell Duged Breizh evit ar wech kentañ.

## Sportoù

* 1922 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Cherbourg (Manche) ha Brest ; trec'h eo Robert Jacquinot.
* 1959 : 5vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Rouan (Seine-Maritime) ha Roazhon ; trec'h eo Jean Graczyk.
* 1962 : 6vet tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Dinarzh ha Brest ; trec'h eo Robert Cazala.
* 1970 : 3$^{de}$ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Añje (Maine-et-Loire) ha Roazhon ; trec'h eo Marino Basso (Italia).
* 1985 : 1añ tennad-hent Tro Bro-C'hall etre Gwened ha Lannarstêr ; trec'h eo Rudy Matthijs (Belgia).

## Ganedigezhioù

* 1517 : Rembert Dodoens, louzawour ha mezeg flandrezat.
* 1886 : Robert Schuman, politikour ha den-stad gall.
* 1900 : Antoine de Saint-Exupéry, nijer ha skrivagner gall.
* 1905 : Manuel Altolaguirre, skrivagner spagnol.
* 1912 : Ralph Habib, filmaozer gall a orin libanat.
* 1926 : Jaber Al-Ahmad Al-Jaber Al-Sabah, emir Koweit.
* 1948 : Ian Paice, saver kanaouennoù ha soner taboulin saoz, unan eus pemp krouer ar strollad Deep Purple.
* 1950 : Ekrem Cekro, mestrc'hoarier echedoù belgiat.
* 1963 : Pierre Ménès, kazetenner sport gall.
* 1980 : Zhang Pengxiang, mestrc'hoarier echedoù sinaat.

## Marvioù

* 69 : Sant Pêr, apostol ha Pab kentañ.
* 1315 : Ramon Llull, prederour katalanek.
* 1853 : Adrien de Jussieu, bevoniour gall.
* 1940 : Paul Klee, livour genidik eus Suis.
* 1972 : Boby Lapointe, kaner gall.
* 1975 : Timothy Buckley, sonaozer ha kaner amerikan.
* 1978 : Roparz Hemon, yezhoniour ha skrivagner brezhonek.
* 2003 : Katharine Hepburn, aktourez amerikan.
* 2020 : Carl Reiner.

## Lidoù

* er Relijion gatolik :
** Sant Pêr ha Sant Paol
* devezh an dizalc’hiezh er Sechelez
# 2 Ebrel

← Ebrel → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1513 : erruout a ra ar moraer spagnol Juan Ponce de León dirak aodoù Florida.
* 1700 : berzet eo ar c'hatalaneg e Katalonia an Norzh dre un dekred gant Loeiz XIV.
* 1917 : diskleriet ar brezel gant ar Stadoù-Unanet da Vro-Alamagn, tri bloaz goude deroù ar brezel bed kentañ.
* 1972 : kregiñ a ra Raidió na Gaeltachta da skignañ abadennoù skingomz iwerzhonek.
* 1982 : deroù Brezel an Inizi Maloù ; aloubet eo eo an enezeg gant arme Arc'hantina.

## Ganedigezhioù

* Anatol ar Braz e 1915
* 1725 : Giacomo Casanova, skrivagner italian.
* 1805 : Hans Christian Andersen, skrivagner danek.
* 1840 : Émile Zola, kazetenner ha romantour gall.
* 1843 : Jean-Mathurin Cadic, beleg ha barzh brezhonek.
* 1859 : Anatol ar Braz, skrivagner ha gwerinoniour.
* 1905 : Edmond Jouhaud, jeneral en aerlu gall hag unan eus pennoù putsch ar jeneraled en Aljer.
* 1927 : Ferenc Puskás, melldroader ha gourdoner hungarat.
* 1928 : Serge Gainsbourg, pianoour, kaner-sonaozer, skrivagner saver filmoù gall.
* 1939 : Marvin Gaye, kaner amerikan.

## Marvioù

* 1829 : Sébastien Amelot, eskob Gwened, didou.
* 1910 : Boyd Alexander, ofiser saoz er British Army, ergerzher hag evnoniour.
* 1928 : Theodore William Richards, kimiour stadunanat, tapet Priz Nobel ar Gimiezh gantañ e 1914.
* 1974 : Georges Pompidou, politikour ha den-Stad gall, Prezidant ar Republik C'hall (1969-1974).
* 2005 : Yann-Baol II, 264vet pab an Iliz katolik roman.
# 2 Du

← Du → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* 1389 : dilennet eo Pietro Tomacelli da bab evel Bonifas IX.
* 1410 : sinet eo Peoc'h Bicêtre.
* 1439 : divizet eo gant Charlez VII (Bro-C'hall) e vo lakaet an dailh e pleustr.
* 1790 : ingalet eo gant Augustin-René-Louis Le Mintier de Saint-André, eskob diwezhañ Landreger, un Instruction pastorale aux fidèles de son diocèse.
* 1889 : North ha South Dakota a ya d'ober 39vet ha 40vet stadoù eus SUA.
* 1917 : Disklêriadur Balfour.
* 1919 : krouidigezh Kengevread Gall al Labourerien Gristen (KGLK).
* 1930 : kurunet eo Haile Selassie Iañ impalaer Etiopia en Addis Abeba.
* 1940 : anvet eo François Ripert da brefed rannvroel Roazhon.
* 2013 : manifestadeg gant ar Bonedoù Ruz e Kemper.
* 2017 : gant Lez uhel Madrid ez eus divizet lakaat eizh ezel eus gouarnamant Katalonia en toull-bac'h, kent o barn, tra m'emañ Carles Puigdemont ha pevar eus e vinistred en harlu e Brusel.

## Ganedigezhioù

* 1470 : Edouarzh V, roue Bro-Saoz.
* 1699 : Jean Siméon Chardin, livour gall.
* 1734 : Daniel Boone, ergerzher stadunanat.
* 1755 : Marie-Antoinette Bro-C'hall, gwreg Loeiz XVI, roue Bro-C'hall.
* 1795 : James Knox Polk, 11vet prezidant SUA.
* 1804 : Adolphe Le Flô, jeneral, ministr gall ar Brezel e 1870.
* 1815 : George Boole, jedoniour ha prederour saoz.
* 1844 : Mehmet V, sultan otoman.
* 1848 : Carlo Salvioli, mestrc'hoarier ha skrivagnour echedoù ha teoriennour an dibennoù-partiennoù italian.
* 1854 : Isidor Gunsberg, mestrc'hoarier echedoù hungarian.
* 1865 : Warren G. Harding, 29vet prezidant SUA.
* 1867 : Loeiz Mari ar Floc'h, lesanvet “Paotr ar Plakoù” pe “Plakoù”, skrivagner brezhonek.
* 1882 : Leo Perutz, skrivagner alamanek eus Aostria.
* 1902 : Victoriano Santos Iriarte, melldroader etrebroadel uruguayat.
* 1906 : Luchino Visconti, filmaozer italian.
* 1909 : Sante Pietro Arcari, melldroader etrebroadel ha gourdoner italian.
* 1911 : Odisseus Elitis, skrivagner gresianek, Priz Nobel al Lennegezh e 1979.
* 1912 : Robert Ballanger, politikour gall, kannad komunour adalek 1945 betek 1981.
* 1913 : Burt Lancaster, aktour ha filmaozer stadunanat.
* 1950 : Ljubomir Ljubojević, mestrc'hoarier echedoù yougoslaviat.
* 1965 : Shahrukh Khan, aktor eus India.
* 1965 : Samuel Le Bihan, aktor (c'hoariva, sinema ha skinwel) gall.
* 1985 : Davor Palo, mestrc'hoarier echedoù dan.

## Marvioù

* 1083 : Matilda Flandrez, pried Gwilherm an Alouber, dugez Normandi ha rouanez Bro-Saoz.
* 1904 : Isaac Foulkes, kazetenner, skrivagner hag embanner kembreat.
* 1934 : Edmond de Rothschild, dastumer ha dengarour gall.
* 1950 : George Bernard Shaw, skrivagner iwerzhonat.
* 1975 : Pier Paolo Pasolini, skrivagner ha filmaozer italian.
* 1979 : Jacques Mesrine, torfedour gall
* 1889 : Aurélien de Courson, istorour breizhat.
* 2004 : Theo van Gogh, filmaozer izelvroat.
* 2012 : Han Suyin, skrivagnerez sinaat.

## Lidoù

* Gouel an Anaon, hervez an Iliz katolik roman.
* Sant Karterios, merzher e Bro-Armenia (IVvet kantved).
# Akourieg

Ur yezh karibek eo ar akourieg (akurio, akoerio, akuri, akurijo, akuriyo, akuliyo, wama, wayaricuri, oyaricoulet, triometesem, triometesen) eus is-skourr ar yezhoù wamaek.
Komzet e vez gant un 10 den bennak nemetken e Surinam (2000).
Ur yezh damvarv an hini eo.

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
* Yezhoù ar reter-kornôg