# Aotrounez ar brezel

Prantad Aotrounez ar brezel zo ur prantad eus istor Sina en XX$^{vet}$ kantved pa oa rannet ar vro etre Aotrounez ar brezel disheñvel goude marv Yuan Shikai. Yuan Shikai a oa diktatour Sina abaoe diskar an Dierniezh Qing gant Dispac'h 1911. E varv e 1916 a lakaas ar gouarnamant kreiz da goll e veli war Sichuan, Shanxi, Qinghai, Ningxia, Guangdong, Guangxi, Gansu, Yunnan ha Xinjiang.
Adalek neuze e renas ur brezel diabarzh dibaouez etre tuadoù disheñvel, anvet "santieroù", renet gant Aotrounez ar brezel. An emgannoù brasañ e oa bet re Brezel ar c'hompezennoù kreiz ma kemeras perzh ouzhpenn ur milion a soudarded.
Gouarnamant broadelour ar C'huomintang, renet gant Sun Yat-sen ha diazezet e Guangzhou a oa kroget da gavout abeg e galloud gouarnamant Beiyang, renet gant Yuan Shikai ha diazezet e Beijing, ha da nac'h e oa gouarnamant reizh Sina. Paouez a reas prantad Aotrounez ar brezel e 1928, goude ergerzhadeg an Norzh, aozet gant ar C'huomintang ha deroù Dekvloaziad Nanjing. Koulskoude e chomas kalz tuadoù milourel a oa sujet mui-pe-vui, pe tamm ebet a-wezhioù zoken, ouzh ar gouarnamant kreiz, betek diazezadur Republik Pobl Sina e 1949.

## E norzh ar vro

Goude marv Yuan Shikai, arme Beiyang a oa rannet e daou duad pennañ (anvet santier) : Santier an Anhui, renet gant Duan Qirui haSantier ar Zhili renet gant Feng Guozhang. Diazezet e oa Santier ar Fengtian, renet gant Zhang Zuolin, e Mandchouria ha bodañ a rae unvezioù lec'hel koulz ha soudarded bet en arme Beiyang. Stourm a rae an tuadoù-se evit ar galloud e Beijing, a warante d'ar gouarnamant bezañ anavezet el live etrebroadel. Gouarnamant Beiyang a c'houneze lealded an tuadoù milourel, evel hini Ma Bufang e Qinghai, en ur reiñ postoù ofisiel.

## E su ar vro

Su ar vro a oa en em savet a-enep gouarnamant Beiyang. Meur a broviñs a nac'he anavezout gouarnamant nevez Duan Qirui goude ar c'hwitadenn da adsevel an impalaeriezh e 1917. Anavezout a rae ar pep brasañ eus tuadoù milourel Yunnan, Sichuan, Guizhou, Hunan, Guangxi ha Guangdong ar gouarnamant savet gant Sun Yat-sen e miz Gouere 1917 e Guangzhou.
E miz Gwengolo 1917, Sun Yat-sen a gemeras an titl a jeneralisim ar gouarnamant milourel, savet da zifenn bonreizh 1912. E 1918 avat e klaskas tuadoù milourel Guangxi rediañ Sun Yat-sen d'ober diouzh o soñj hag hemañ a rankas kuitaat Guangzhou. Sevel a reas neuze ur c'hevredad gant meur a jeneral hag e 1920-1921, ur brezel etre Guangdong ha Guangxi a ziskaras "Santier Guangxi" e-pad an daou vrezel Yue-Gui (1920-1921). Dilennet e oa Sun evel "Prezidant dreistordinal", mes treiñ a reas ar jeneral Chen Jiongming a-enep dezhañ neuze hag, e 1922, e kevredas gant "Santier ar Zhili" e penn ar galloud a Beijing da glask diskar anezhañ.
E miz Meurzh 1923 e voe roet lamm da Chen gant aduidi Sun, ha gallout a reas hemañ distreiñ er galloud. Adaozañ a reas ar C'huomintang, ha skoulmañ un emglev gant Strollad komunour Sina anvet ar C'hentañ talbenn sinaat unanet. Sevel a reas Akademiezh milourel Huangpu| da stummañ ofiserien nevez hag ur c'horf arme nevez, kuit ma tepantfe ar galloud eus kevredadoù distabil gant Aotrounez brezel. Sun Yat-sen a atropas gant santieroù Zhili ha Fengtian er galloud e Beijing, met mervel a reas gant ar c'hrign-bev e miz Meurzh 1925. C'hwec'h devezh goude marv Sun, ar jeneral Tang Jiyao, e penn "Santier Yunnan", a embann e kemer e lec'h. Kannet e oa avat gant soudarded a Guangxi renet gant Li Zongren.

## Kartennoù eus Sina

* Etre 1911 ha 1916.
* Etre 1916 ha 1920.
* Etre 1921 ha 1922.
* Etre 1923 ha 1924.
* Etre 1925 ha 1926.
* Etre 1927 ha 1928.
* Etre 1929 ha 1930.

## Notennoù

* ↑ Min, Mao (2017). The Revival of China, Volume 1. CreateSpace Independent Publishing Platform. 126 p. ISBN 9781976739583.