OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Feur-emglev Aachen (1668)

Feur-emglev Aachen a zo ur feur-emglev sinet en Aachen en Alamagn e 1668 entre marquiz Croissy, Charles Colbert, evit ar roue gall Loeiz XIV, ha baron Bergheik, dileuriet gant markiz Castel Rodrigo, Francisco de Moura Cortereal, evit roue Spagn, Carlos II. Gantañ e voe lakaet fin da Brezel an Devolusion entre Gall ha Spagn.

## Koll ha gounit

Gantañ ivez e c'hallas Bro-C'hall teurel he c'hrabanoù war kontelezh Flandrez (ha kêrioù Lille, Armentières, Douai, Bergues). En eskemm e c'hallas Spagn kaout Franche-Comté en-dro, met ur pennad goude e voe adkemeret diganti.
En Izelvroioù ar Su e viras Bro-C'hall kreñvlec'hioù savet e-kerzh brezel Flandrez, da lavarout eo:
* e kontelezh Flandrez :
** en kastellaniezh Brugge (Franc de Bruges e galleg), Bergues ha Furnes ;
** war-dro Gand, Courtrai ha Courtraisis — ha troiad Menin — hag ivez Audenarde ;
** en Flandrez walon, Lille ha pemp toleas Lille — Mélantois, Carembault, Pévèle, Ferrain ha Weppes — hag ivez Douai gant kreñvlec'h Scarpe ;
* e kontelezh Hainaut, kêrioù Ath ha Binche ;
* entre kontelezhioù Flandrez ha Hainaut, Tournai et son bailliage ;
* e kontelezh Namur, kreñvlec'h Charleroi ;
* Armentières.
En eskemm e taskoras Bro-C'hall da Spagn:
* kontelezh Bourgogn (dre vras Franche-Comté a-vremañ), met brasoc'h talvoudegezh he devoa abalamour d'ar c'hreñvlec'hioù a oa a-bouez e rouedad-difenn an Izelvroioù spagnol ha ma oa tostae an harzoù diouzh Pariz.

## Notennoù

* ↑ (en) Bergues e www.fortified-places.com
* ↑ (en) Courtai en www.fortified-places.com
* ↑ (en) Lille e www.fortified-places.com
* ↑ (en) Douai e www.fortified-places.com
* ↑ (en) Tournai e www.fortified-places.com
* ↑ (en) Charleroi e www.fortified-places.com
# Feur-emglev Fontainebleau

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Feur-emglev Fontainebleau zo anv meur a feur-emglev e Bro-C'hall.

## Istor

* Feur-emglev Fontainebleau (1541) : emglev gant roue Danmark Christian III .
* Feur-emglev Fontainebleau (1611) : emglev dek vloaz etre Gall ha Spagn, diwar-goust Savoia.
* Feur-emglev Fontainebleau (1631) : emglev entre Gall ha Bavaria, gant Masimilian I$^{añ}$ Bavaria, e-pad ar Brezel Tregont vloaz.
* Feur-emglev Fontainebleau (1679) : etre Gall, Sveden ha Danmark.
* Feur-emglev Fontainebleau (1762) : roet an darn gornok eus Louiziana gant bro-C'hall da Spagn .
* Feur-emglev Fontainebleau (1785) : etre an impalaer aostrian Joseph II ha Republik an Izelvroioù (kendalc'het da stankañ an Escaut).
* Feur-emglev Fontainebleau (1807) : etre Gall ha Spagn evit aloubiñ Portugal.
* Feur-emglev Fontainebleau (1814) : dilez Napoleone araok mont en harlu da Elba.

## Pennadoù kar

* Edit Fontainebleau (1685) hag a torras Edit Naoned.
* Emvod Fontainebleau (1946) : etre gouarnamant Bro-C'hall hag ar Viêt-minh e 1946.
# Feur-emglev Aachen (1748)

Feur-emglev Aachen a voe sinet e 1748, goude Brezel Hêrezh Aostria (1740-1748).
# Feur-emglev Campo Formio

Feur-emglev Campo Formio, a voe sinet e Campoformido, ur gumun eus Frioul tostik da Udine, zo ur feur-emglev hag a voe sinet d'an 18 a viz Here 1797 etre Napoleone Buonaparte, pennjeneral an arme c'hall en Italia, en anv ar Republik c'hall, hag ar c'hont Johann Ludwig von Cobenzl, en anv Aostria, da-heul ar brezel etre Bro-C'hall hag Aostria.

## Orin

Dont a ra ar feur-emglev da glozañ troiad-vrezel ar C'hallaoued en Italia. Buonaparte en devoa savet Republik Liguria e Genova, d'ar 6 a viz Mezheven 1797, hag ur Republik Sizalpin e Milano, d'ar 28 a viz Mezheven. Digoll a oa dleet da Impalaeriezh Aostria : Venezia a oa da vezañ roet dezhi. Kavet e oa an digarez : abadenn Pask Verona.
# Feur-emglev Entrammes

Feur-emglev Entrammes a voe sinet er bloaz 863 etre ar roue Salaun hag ar roue Karl Voal en Abbati Entrammes (Mayenne, Bro-C'hall).
Kadarnaet e oa da Vreizh an douaroù bet gounezet gant Erispoe ha brasaet e oa ar vro betek ur vro "etre daou zour" (moarvat etre ar stêrioù Mezven ha Sarthe).
En he bleuñv e oa rouantelezh Breizh gant ar feur-emglev-mañ pa voe brasaet hep ma vije bet ezhomm eus ur brezel zoken.

## Pennad kar

* Marz Breizh
# Feur-emglev Aachen (1816)

Feur-emglev Aachen a voe sinet d'ar 26 a viz Mezheven 1816 etre Rouantelezh an Izelvroioù ha Rouantelezh Prusia, diwar-benn an harzoù etre an div stad ha dugelezh-veur Luksembourg war lez dehou ar stêr Meuse.
Gant ar mellad 17 anezhañ e oa krouet rannvro Moresnet neptu.
# Feur-emglev Cateau-Cambrésis

Feur-emglev Cateau-Cambrésis a vez lavaret eus daou feur-emglev sinet gant Bro-C'hall e beg Ebrel 1559 e Cateau-Cambrésis, un 20 km er c'hreisteiz da gêr Cambrai. An eil a voe sinet d'an 2 a viz Ebrel 1559 etre Bro-C'hall ha Bro-Saoz, ma rene Elesbed Iañ, ha d'an 3 gant Spagn, ma rene Felipe II, ha dugelezh Savoia. Fin a voe lakaet gantañ d'ar bec'h a oa savet etre Bro-C'hall en un tu ha Spagn hag an Impalaeriezh santel en tu all, an div stad a oa bet renet gant Karl V an Impalaeriezh Santel. Lavaret e vez anezhañ eo ar feur-emglev pouezusañ bet sinet etre stadoù er XVI$^{vet}$ kantved. Padout a reas an emglev e-pad ouzhpenn kant vloaz. Goude-se e rankas Bro-C'hall paouez da lakaat he fri en aferioù Italia, ha kreskiñ a reas pouez Spagn en Europa.
# Feur-emglev Compiègne (867)

Feur-emglev Compiègne zo ur feur-emglev etre rouantelezhioù Frankia ar C'hornôg ha Breizh hag a voe sinet d'ar 1añ a viz Eost 867 e Compiègne.

## Tenor

E Compiègne, ar roue Karl Voal a zegemeras Paskwezhen, kont Gwened, mab-kaer ha kannad Salaun Breizh.
Dilezel gourc'hemenn truaj digant ar Vretoned a eure Karl Voal. Dre feur-emglev e c'houlezas ar Franked ledenez Cotentin, Jerzenez ha Gwernenez da Vreizh ; an Avranchin ha Menez Mikael ar Mor a voe lezet gant ar Vretoned ivez, ha pa ne oa ket skrivet er feur-emglev. A-gevret gant an tiriadoù-se e oa an domanioù hag an tellerezhioù roueel, koulz hag an abatioù hag o fourpezioù.
Er-maez eus ar feur-emglev e chomas an eskoptioù avat : re Avranches ha Coutances a chomas e dalc'h arc'heskoti Rouan e-lec'h bout staget ouzh eskopti Dol

## Diskar

A-c'houde aloubidigezh Breizh gant ar Vikinged er bloaz 919 ec'h eas rouantelezh Breizh war ziskar, hag an douaroù bet gounezet e 867 a yeas e 933 da Zugelezh Normandi, en em astenne war diriad arc'heskopti Rouan.

## Notennoù

* ↑ (fr) (Strollad). Histoire de la Bretagne et des pays celtiques – Tome 1 : Des mégalithes aux cathédrales. Montroulez : Skol Vreizh, 1983, p. 146 (ISBN 978-2-903313-06-7).
* ↑ (fr) Guillotel, Hubert. Actes des ducs de Bretagne (944-1148). Roazhon : Presses Universitaires de Rennes, p. 47 (ISBN 978-2-7535-3498-8).
* ↑ (fr) Skol Vreizh, 1983, p. 154.
# Gizigeg ar su

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo gizigeg ar su (giziga) komzet gant tro-dro da 60.000 den e norzh Kameroun (1991).
Teir rannyezh ez eus:
* Moutourameg (muturami', muturwa pe loulou)
* Midjivineg (mi mijivin)
* Roumeg (rum)

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Giya Kancheli

Giya Kancheli (გია ყანჩელი; 1935 e Tbilisi, Jorjia – 2.10.2019) a zo ur muzikour hag ur sonaozour.

## Liammoù diavaez

* Roca akvavda Nushi
* (video)
# Giz

Ar c'hiz eo an doare da zibab an dilhad nevez kemenet, ha dre astenn-ster, an doare d'en em gempenn, blev hag all.
# Gizaburuaga

Gizaburuaga zo ur gumun eus Bizkaia en Euskal Herria.
# Givrand

Givrand a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe e Kanton Landevieille da gentañ hag e Kanton Saint-Gilles-sur-Vie e 1801. E Bann Les Sables-d'Olonne e oa. Lakaet e voe kumun Givrand en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 34 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 7,49% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas ur gwaz ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Beredeg eus prantad ar Veroveed.
* Iliz katolik Sant Yann-Vadezour, XIX$^{vet}$ kantved.
* Ur feunteun er vourc’h.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Gizigeg an norzh

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo gizigeg an norzh (giziga, tchere, mi marva pe dogba) komzet gant tro-dro da 20.000 den e norzh Kameroun (1982).

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Gizem

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Gizem zo un anv-plac'h turkek a dalv « kevrin ».
* Gizem Bozkurt (1993-), neuierez
* Gizem Çam (1991-), neuierez
* Gizem Giraygil (1986-), c’hoarierez volleyball
* Gizem Girişmen (1981-), gwaregerez
* Gizem Güreşen (1987-), c’hoarierez volleyball
* Gizem Karaca (1992-), aktourez
* Gizem Memiç (1990-), Miss Turkey
# Giwoeg

Ur yezh tchadek eus isskourr ar bolek rik eo ar giwoeg ((bu) giiwo, kir(i)fi pe kirifawa) komzet gant tro-dro da 14 000 den e Bauchi e Nigeria (1998).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Gixune

Gixune :
| Ar c'hastell. ||
| Anv okitaneg | Guishe |
| Anv gallek (ofisiel) | Guiche |
| Bro | Lapurdi |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Akitania-Nevez |
| Departamant | Pireneoù-Atlantel |
| Arondisamant | Baiona |
| Kanton | Bidaxune |
| Kod kumun | 64250 |
| Kod post | 64520 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Yves Bussiron 2008-2014 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du pays de Bidache |
| Lec'hienn web | www.mairie-guiche.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 006 ann. (2020) |
| Stankter | 40 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 177 m |
| Gorread | 24,84 km² |
| kemmañ |
Gixune (en euskareg), Guiche e galleg, Guishe en okitaneg, zo ur gumun waskonek eus Lapurdi en Iparralde Euskal Herria, e kanton Bidaxune.

## Kontelezh

Ur gontelezh e oa gwechall, kontelezh Gixune.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ofisiel ar gumun
* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
# Gizah

Gizah, en arabeg الجيزة (al-Gizah en Egipt, al-Jizah e lec'h all), a reer eus ur gêr eus Egipt lec'hiet war glann gleiz an Nil adal da gêr gozh Kaero. Brudet eo Gizah er bed a-bezh en abeg da biramidennoù bras — C'houfou, C'hefren ha Mikerinos an anv anezhe — ha d'ar Sfiñs. Lec'hiet war un uhelgompezenn, un nebeud kilometradoù diouzh kêr, e chom ar savadurioù-mañ evel testenioù gwirion eus sevenadurezh an Henegipt.

## Gizah hiziv

Hiziv ez eo Gizah pennlec'h ur broviñs, enni war-dro 2 500 000 annezad. Deuet eo bremañ da vezañ ul lodenn eus meurgêr Kaero.

## Nekropol Gizah

Sellet ouzh ar pennad Nekropol Gizah

## Daveoù ha notennoù

* ↑ 1 883 189 annezad e niveradeg 1986, 2 221 868 annezad e niveradeg 1996, 2 491 991 annezad a vefe e niveradeg 2007.
# Guamaggiore

Guamaggiore zo ur gumun italian, e proviñs Sud Sardegna ha rannvro emren Sardigna.
# Guanabara

Guanabara zo un anv-lec'h eus Brazil :
* hini bae Guanabara, ma emañ kêrioù Rio de Janeiro ha Niterói‎ .
* hini stad Guanabara, unan eus stadoù Brazil etre 1960 ha 1975.
Hag ivez :
* Guanabara (Joinville), karter e kêr Joinville (Santa Catarina), e Santa Catarina,
* Jardim Guanabara, e stad Rio de Janeiro.
# Guanaja

Guanaja zo un enezenn eus Honduras, er Mor Karib, en enezeg Islas de la Bahía, 12 km er reter da enez Roatán ha 70 km a-vaez da aod Honduras, er c'hreisteiz. 70 km² zo dindani, 17 km hed ha 4 km led d'ar muiañ.
An darn vrasañ eus ar 4 535 a enezidi zo o chom e Bonacca, ar pennlec'h, er gevred d'an enez. Div gumun all zo : Mangrove Bight ha Savannah Bight, en hanternoz.

## Istor

Adal 1742 e voe dalc'het gant ar Saozon ; e 1856 e tegouezhas gant Honduras.

## Liamm diavaez

* Guanaja e WikiMapia
# Guama

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Guama zo anv meur a dra:

## Tud

* Guamá, penn taino, e Kuba, emsavet ouzh ar Spagnoled er XVIvet kantved, marvet e 1532.

## Lec'hioù

Brazil
* Guamá karter e Belém do Pará,
* ar rio Guamá, adstêr d'ar rio Pará e Belém.
Kuba
* Guamá (Kuba), kêr
Venezuela
* Guama (Venezuela)
# Guanajuato (kêr)

Kêr Guanajuato eo kêrbenn stad Guanajuato, e Republik Mec'hiko, met León eo kêr vrasañ ar stad. Meur a lesanv zo da gêr, met peurliesañ e vez lavaret "Guanajuato Capital".

## Personnalités

* Miguel Hidalgo y Costilla.
* Diego Rivera
# Guam

Guam (e saozneg) pe Guåhån (e chamorro) zo un enezenn e kornôg ar Meurvor Habask, er su da Inizi Mariana an Hanternoz, dalc'het gant Stadoù-Unanet Amerika abaoe 1898. Hagåtña (a oa Agaña en amzer an drevadennerien spagnol) eo ar gêr-benn. Ar vrasañ eus Inizi Mariana eo Guam.
Ar bobl chamorro eo pobl orin Guam, degouezhet eno war-dro 4 000 bloaz zo. Dizoloet e voe er XVI$^{vet}$ kantved gant Fernão de Magalhães oc'h ober tro ar bed d'ar 6 a viz Meurzh 1521. E 1668 e voe savet an drevadenn gentañ gant Spagnoled hag en o zouez ar misioner katolik Padre San Vitores. E-pad ouzhpenn daou c'hant vloaz e voe un ehanlec'h e Guam evit Galionoù spagnol Manila a-raok dezho treuziñ ar Meurvor Habask bep bloaz. Betek 1898 e chomas etre daouarn ar Spagnoled, ha kemeret e voe gant ar Stadoù-Unanet e-kerzh ar Brezel 1898, etre Spagn ha SUA. Gant feur-emglev Pariz e voe roet da vat da SUA.
# Guamá

Guamá (marvet e 1532) a oa ur roue Taíno e Kuba, emsavet ouzh ar Spagnoled.
Pa varvas ar gouarnour spagnolDiego Velázquez de Cuéllar (1460-1524) ez eas ar gwaskerezh war washaat. En 1530 e oa hanter-kant brezelour dindanañ, ha tuta a rae. C'hoarvezout a reas e emsavadeg e koadoù bras Çagua, nepell diouzh Baracoa, e reter an enez, hag ivez er reter d'ar Sierra Maestra.
Treitouret ha lazhet e voe gant e vreur Oliguama en 1532.
# Guanahani

Guanahaní pe Guanahani eo anv an enezenn eus ar Bahamas ma oa dilestret Kristol Goulm d'an 12 a viz Here 1492, pa gavas un douar nevez, goude treuziñ ar Meurvor Atlantel.

## Lec'h

Lec'hiet eo bet resis al lec'h dilestradeg evel ma oa bet. Guanahani e oa anv orin al lec'h gant ar meuriad Taíno; adanvet e voe San Salvador gant Kristol Goulm.

### Kartenn Juan de la Cosa

Juan de la Cosa a oa perc'henn ha mestr ar vag Santa María, kemer a reas perzh e kentañ beaj Kristol Goulm a welas dizoloadenn ar Bed Nevez . Bez e oa ivez un treser kartennoù : e 1500, Juan de la Cosa a savas ur gartenn eus ar bed hag a chom anavezet evel unan eus kartennoù koshañ Europa o tizkouez ar bed a-bezh. Al lodenn eus ar gartenn war Karibe a ziskouez sklaer Cuba hag Hispaniola, met evit enezeg Bahamas n'eo ket ken spis. Guanahani a oa treset er Bahamas gant ur stumm a lak war-wel ur strollad enezeier muioc'h evit n'eo a-wir, un enezenn vras.
# Guanajuato

    Evit implijoù all, gwelet Guanajuato (disheñvelout).
Guanajuato zo unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Stadoù-Unanet Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
Guanajuato eo ar gêrbenn. León eo ar gêr vrasañ.
# Guanajuato (disheñvelout)

Guanajuato zo un anv-lec'h eus Mec'hiko.
* Guanajuato, unan eus an 31 stad kevredet a ya d'ober Republik Mec'hiko, e-kreiz ar vro.
* Guanajuato, kêrbenn ar stad-se.
* Ar stêr Guanajuato.
# François Morel

François Morel, bet ganet e Flers (Orne) d'an 10 a viz Mezheven 1959, zo un aktour, ur skrivagner hag ur c'haner gall.
Brudet eo bet gant e labour er strollad Les Deschiens, renet gant Jérôme Deschamps ha Macha Makeïeff, ma oa ar roll pennañ gantañ.
# François Maspero

François Maspero, ganet d'an 19 a viz Genver 1932 e Pariz, ha marvet d'an 11 a viz Ebrel 2015, e Pariz ivez, zo ur skrivagner ha troour gallek. Bet eo embanner, levrdiour, ha rener kelaouennoù gallek.
Mab eo da Henri Maspero (1883-1945), sinaegour. Troet en deus diwar ar spagnoleg (Arturo Pérez-Reverte), ar saozneg (Joseph Conrad, John Reed), hag an italianeg.

## Oberennoù

* Le Sourire du chat, romant, 1984.
* Le Figuier, romant, 1988.
* Les Passagers du Roissy-Express, 1990, luc'hskeudennoù gant Anaïk Frantz. Prix Novembre.
* Paris bout du monde, 1992, luc'hskeudennoù gant Anaïk Frantz.
* L'Honneur de Saint-Arnaud, buhezskrid, 1993.
* Le Temps des Italiens, danevell, 1994.
* La Plage noire, danevell, 1995.
* Balkans-Transit, luc'hskeudennoù gant Klavdij Sluban, danevell-veaj, 1997. Prix Radio France internationale, « Témoins du monde ».
* Che Guevara, rakskrid da albom luc'hskeudennoù René Burri, 1997.
* Les Abeilles et la Guêpe, 2003.
* Transit & Cie, 2004.
* Le Vol de la mésange, danevelloù, 2006.
* L'Ombre d'une photographe, Gerda Taro, 2006.
* Des Saisons au bord de la mer, romant, Seuil, 2009
# François Marie Daudin

François Marie Daudin, bet ganet d'an 29 a viz Eost 1776 e Pariz (Bro-C'hall) hag aet da Anaon d'an 30 a viz Du 1803 er memes kêr, a oa ul loenoniour gall.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Spesadoù

* A : Anhinga rufa (evn-naer Afrika),
* C : Coracias naevia,
* F : Falco chicquera (falc'hun penn ruz),
* L : Lophaetus occipitalis (erer kuch),
* H : Haliaeetus vocifer,
* M
    Melanerpes portoricensis, Micronisus gabar.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Daudin e metoù al loenoniezh.
# François Marie Falquerho

François Falquerho, pe François Marie Falquerho, bet ganet e 1854 e Kervignag hag aet da Anaon e Pleren e 1917, a oa ur beleg katolik hag ur skrivagnour.
Ober a reas gant anvioù-pluenn ivez, Ataù ha Fañch Bobelan peurgetket.
Beleget e voe e 1878. Person e voe e Ploveren e lec'h ma'z eas da anaon.

## Oberennoù skrivet

* Buhé Sant Fransez a Assis, 1921, e ti Bayon, Gwened.
* Rak-kemenn e-barzh Histoér en intron varia a Lourd aveit lén de Viz Mari, 1906.
* Cantique de Quelven, e galleg.

## Notennoù ha dave

* 1 2 BNF catalogue général

## Liammoù diavaez

* http://www.orgue-de-quelven.org/cantique.htm
# François Michel Le Tellier de Louvois

François Michel Le Tellier de Louvois (1641 e Pariz - 1691 e Versailhez) a oa ministr ar brezel e gouarnamant ar roue gall Loeiz XIV.
En 1689, en doa c'hoariet war ar roue evit kas da benn arigrap Pfalz en Alamagn.
# François Nedelec

François Nedelec (3 a viz Kerzu 1954 e Suresnes - 15 a viz Even 2009 e Pariz) zo un aozer c'hoarioù gall.
Adalek 1988 en doa aozet un 40 c'hoari, stategiezh, pe video, ha kaset meur a CD Rom da benn: ESS Mega, Marco Polo (skeudennaouet gant Florence Magnin), les Guignols de l'Info... le jeu ! gant J.N. Portugal, Tarot d'Ambre (Jeux Descartes).
Mervel a reas gant ar c'hrign-bev e 2009 e 5vet arondisamant Pariz.

## E oberennoù

* Avant Charlemagne, 1986, Éditions Robert Laffont
* Mai 68 (La folie Douce, 1980)
* Empire galactique, 1984, Éditions Robert Laffont
* Colonisator, 1989, Eurogames, Duccio Vitale
* L'Univers d'Ambre, (gant Florence Magnin, 1996)

## Liamm diavaez

* (en) C'hoarioù François Nedelec e-barzh Luding
* Fichenn
# François Ngeze

François Ngeze zo ur politikour eus Burundi, bet lakaet e penn ar Stad eus an 21 a viz Here d'ar 27 a viz Here 1993 gant ar strollad soudarded en doa distroadet ha lazhet Melchior Ndadaye, prezidant kentañ dilennet ent-demokratel er vro.
D'ar mare-se e oa Ngeze ezel eus an UPRONA, daoust dezhañ bezañ Hutu, ar genel ha ne oa ket gwall stank hec'h izili er strollad politikel-se. Ministr an Diabarzh e oa bet e gouarnamant Pierre Buyoya, trec'het e dilennadeg miz Even 1993.
Divodet e voe ar c'homite soudardel ha lakaet Sylvie Kinigi da brezidantez en etrekarg d'ar 27 a viz Here 1993.
g • ka • kePrezidanted Burundi :
* Michel Micombero · Jean-Baptiste Bagaza · Pierre Buyoya · Melchior Ndadaye · François Ngeze · Sylvie Kinigi · Cyprien Ntaryamira · Sylvestre Ntibantunganya · Pierre Buyoya · Domitien Ndayizeye · Pierre Nkurunziza  · Évariste Ndayishimiye ·
# Giuliano di Roma

Giuliano di Roma zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
# Giuliano de' Medici (1453-1478)

Giuliano de' Medici, ganet e 1453 ha marvet d'ar 26 a viz Ebrel 1478, a oa ur penn-stad italian er XVvet kantved, kenlevier Republik Firenze e deroù an Azginivelezh italian.

## E vuhez

Eil mab Piero il Gottoso ha Lucrezia Tornabuoni e oa, ha Lorenzo il Magnifico a oa e vreur henañ.
O-daou e oant e penn kêr Firenze pa voe lazhet en irienn anvet Congiura dei Pazzi, diwar anv un tiegezh galloudus all e Firenze a glaske kaout an dizober eus an daou vreur evit lakaat o c'hrabanoù war aferioù kêr-benn Toskana.

## Gwreg ha bugale

Gant e serc'h Fioretta Gorini en devoa bet ur mab bastard, Giulio de' Medici, hag a zeuas da vout pab en 1523, hag anvet Klemañs VII adalek neuze.
Brudet eo e garantez ouzh Simonetta Vespucci, lesanvet ar « San par » (an hini hep he farez). Poltredet int bet evel an doued Meurzh ha Gwener gant Botticelli en un daolenn brudet Venere e Marte .

## E varv

Kann a oa bet en Santa Maria del Fiore iliz-veur Firenze, e-pad an oferenn. Kement-se a oa bet ragaozet gant an tiegezh Pazzi, gant asant ar pab Sistus IV ha skoazell Francesco Salviati arc'heskob Pisa, hag abalamour ma oa konnaret ar re Pazzi o vezañ chomet o fri war ar gloued pa oa bet roet kargoù d'ar re all. Lazhet e oa bet Giuliano, met dic'hloaz ha divac'hagn e oa e vreur henañ. Lorenzo a oa a roas urzh da grougañ an iriennerien ouzh prenester e balez.
Droug a savas neuze er pab o welout kastiz e vignoned, hag eskumunugañ a reas Lorenzo, ar breur chomet bev.

## Arz

Meur a boltred zo anezhañ. Pevar a zo brudet:
* unan gant Agnolo Bronzino,
* tri gant Botticelli
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Bergamo)
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Berlin)
* Poltred Giuliano de' Medici (Botticelli Washington)

## Pennad kar

* Giuliano de' Medici

## Levrlennadur

* Marcello Vannucci, I Medici. Una famiglia al potere, Roma, Newton Compton Editori, 1994
* Medici, Associazioni alberghi del libro d'oro, Nike edizioni 2001
* J. R. Hale, Firenze e i Medici, Mursia, Milano 1980
* Lauro Martines, Le sang d'avril - Florence et le complot contre les Médicis - Albin Michel - Histoire - Paris - 2006
# Giuliano di Pierfrancesco de' Medici

Giuliano di Pierfrancesco de' Medici, ganet e Firenze war-dro 1520, marvet e kastell Auriol e 1588, a oa un den a iliz italian, eskob e Bro-C'hall (eskob Besièrs, eskob Albi hag arc'heskob Ais de Provença).
Mab e oa da Pierfrancesco de' Medici ha da Maria Soderini. Breur e oa da Lorenzino de' Medici. Goude marv e dad e voe savet gant e vamm ha kerent all er villa del Trebbio. E 1526, p'edo goprsoudarded alaman o tostaat ouzh Firenze e tec'has gant e vreur da Venezia.
E vreur Lorenzo an hini a lazhas Alessandro de' Medici (1510-1537), dug Firenze, e 1537, ha Giuliano a dec'has neuze da gêr Bologna da gentañ, da Venezia goude.
Goude emgann Marciana, e tec'has adarre, gant e genderv Pierre Strozzi, da Vro-C'hall, pa oa kar d'ar rouanez Caterina de' Medici, .
En 1561 ez eas da Roma da vout beleget, ha pa zistroas da Vro-C'hall e voe anvet, e miz Ebrel, da eskob Besièrs, war-lerc'h e genderv Laurent Strozzi.
E 1562 e voe kemeret kêr Besièrs gant ar Brotestanted, lakaet an iliz-veur en arigrap gante, distrujet bezioù an eskibien ha hini Jeanne de France.
Bepred war-lerc'h e genderv Laurent Strozzi e teuas da vout abad Saint-Victor de Marseille hag arc'heskob Aix.
# Giulianova

Giulianova zo ur gumun italian e proviñs Teramo en Abruzzo.