OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hezoù

Hezoù :
| Anv gallek (ofisiel) | Le Hézo |
| Bro istorel | Bro-Gwened |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Mor-Bihan |
| Arondisamant | Gwened |
| Kanton | Sine |
| Kod kumun | 56084 |
| Kod post | 56450 |
| Maer Amzer gefridi | Guy Derbois 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Mor Bihan - Gwened Tolpad-kêrioù |
| Bro velestradurel | Bro Gwened |
| Lec'hienn Web | (fr)www.lehezo.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 856 ann. (2020) |
| Stankter | 175 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 35′ 10″ Norzh 2° 42′ 09″ Kornôg / 47.5861111111, -2.7025 |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 6 m bihanañ -1 m — brasañ 38 m |
| Gorread | 4,89 km² |
| Hezoù ||
| kemmañ |
Hezoù a zo ur gumun eus Breizh e kanton Sine e departamant ar Mor-Bihan.

## Douaroniezh

* War aod Mor Bihan Gwened emañ Hezoù.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: krouet e voe kumun Hezoù diwar ul lodenn eus parrez Surzhur e 1790. Gant al lezenn eus an 23 a viz Eost 1790 e voe lakaet e kanton Surzhur; e Bann Gwened e oa. Diskaret e voe Kanton Surzhur gant al lezenn eus an 8 pluviôse an IX (28 a viz Genver 1801) dezhi an titl loi portant réduction du nombre de justices de paix. Lakaet e voe Hezoù en Arondisamant Gwened e 1800 hag e Kanton Gwened-Reter e 1801.

### XX$^{vet}$ kantved
#### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas triwec'h gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel, da lavaret eo 4,67 % eus he foblañs e 1911.

#### Eil brezel-bed

* Mervel a reas tri den abalamour d'ar brezel.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Visant.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudenn.
* Plakenn ar re varv ouzh kalvar ar vered, luc’hskeudenn.

## Emdroadur ar boblañs abaoe 1962

Niver a annezidi

## Liammoù diavaez

* (br) Hezoù war lec'hienn Geobreizh

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Robert Bouvier, Bernard Le Montagner, Alain Revoy ha Dominique Reynaud, Histoire de la Poste dans le Morbihan, Embannadurioù Liv'Editions, Ar Faoued, 2006, pajenn 140
* ↑ (fr)Cassini - EHESS - Hezoù - Fichenn ar gumun
* ↑ (fr)Memorialgenweb
* ↑ (fr)Memorialgenweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Heñchadurioù roman

Kartennoù ar bed, ar broioù, ar morioù, ar stêrioù, an hentoù, ar gêrioù, gwelet e-pad an Impalaeriezh roman.
* Douaroniezh Klaudios Ptolemaios
* Heñchadur Antonin : Itinerarium provinciarum, bet embannet gant G. Torin e 1512, gant Wesseling en Amsterdam e 1735 ha gant Parthey, Berlin, 1848
* (la) Ravenmatis anonymi Cosmographia et Guidonis Geographica
* Notitia Dignitatum
* Tabula Peutigeriana
# Heðin Brú

Hans Jacob Jacobsen, anavezetoc'h gant an anv-pluenn Heðin Brú (17 Eost 1901 e Skálavík - 18 Mae 1987 e Tórshavn) a oa ur skrivagner faeroek.
Unan eus ar skrivagnerien faeroek brudetañ eo, ha skrivañ a rae e rannyezh e enezenn, Sandoy. En e oberenn anavezetañ, Feðgar á ferð ("Tad ha mab o veajiñ"), e kont an troc'h etre ar sevenadur hengounel hag hini ar gevredigezh vodern en inizi Faero. Troet eo bet al levr-se e meur a yezh, ha dibabet eo bet da vezañ levr an XXvet kantved gant e genvroidi.
Troidigezhioù en deus graet Heðin Brú ivez a-hed e vuhez, diwar meur a yezh : alamaneg (Kontadennoù Grimm, Troioù-kaer ar Baron Münchausen), saozneg (pezhioù-c'hoari gant William Shakespeare), daneg (William Heinesen), norvegeg (Knut Hamsun, Henrik Ibsen), svedeg (Astrid Lindgren), rusianeg (Anton Tchec'hov, Fiodor Dostoievski).

## Oberennoù pennañ

* Lognbrá, 1930
* Fastatøkur, 1935
* Feðgar á ferð, 1940
* Leikum fagurt, 1983
* ha meur a levr danevelloù ha kontadennoù
# Heñveladur (yezhoniezh)

Er yezhoniezh e vez implijet an termen heñveladur (saoz.: assimilation) war tachennoù ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fed ma c'hell kemmañ perzhioù resis ur fonem dre levezon ur fonenn all tost outañ, da skouer "amforenn" ma c'hell bezañ distaget [ɱf] e lec'h [mf] dre ma teu da vezañ distaget al lizherenn "m" gant ar gweuz izelañ o stekiñ ouzh dent krec'h kentoc'h evit gant an diweuz o stekiñ an eil ouzh eben dre levezon ar gensonenn gweuz-dent [f] a deu diouzhtu war he lerc'h.
Tennañ a ra an heñveladur kensonennoù koulz ha vogalennoù, da skouer "lavarit" > "livirit" e rannyezhoù brezhonek 'zo, pe zoken tonennoù (s.o. ivez "sandhi") ha gallout a ra bezañ skrivet pe get hervez reolennoù reizhskrivañ pep yezh ha hervez pep degouez resis.
Pevar doare heñveladur disheñvel ez eus:
    Heñveladur a-dost
       Kemmañ a ra perzh ur fonem dre levezon ur fonenn all tost outañ, da lâret eo stag outañ, d.s. "dek gwech" distaget "dek kwech"
    Heñveladur a-bell
       Kalz raloc'h. Kemmañ a ra perzh ur fonem dre levezon ur fonenn all pelloc'h dioutañ, d.s. henc'halleg: "cercher" /ser.ʧer/ > galleg a-vremañ "chercher" /ʃɛʁ.ʃe/ ("klask").
    Heñveladur war-gil (a-zehoù da gleiz)
       An doare heñveladur kavet an aliesañ e yezhoù ar bed pa vez a-dost. Kemmañ a ra perzh ur fonem dre levezon ur fonenn all dirazañ, d.s. brezhoneg "en-" + "penn" > "empenn" pe "mat eo" ma vez mouezhiet ar kensonenn dre serriñ divouezh [t] > [d] dirak ur vogalenn (mouezhiet atav e brezhoneg).
    Heñveladur war-raok (a-gleiz da zehoù)
       Kemmañ a ra perzh ur fonem dre levezon ur fonenn all war e lerc'h, d.s. merk al liester "-s" e saozneg "dogs" ("chas") distaget [gz] hentoc'h evit *[gs] dre levezon ar fonenn [g].
Ha bez' a c'hell bezañ levezonet n'eus forzh psuert perzh eus ur fonem, da lâret eo:
    Ar vouezh: mouezhiet pe divouezhiet a c'hell bezañ ur fonem dre levezon ur sonenn all, da skouer:
    Al lec'h distagañ: kemmañ a c'hell al lec'h distagañ dre levezon ur sonenn all, da skouer:
    Al lec'h distagañ: kemmañ a c'hell al lec'h distagañ dre levezon ur sonenn all, da skouer staonekaet e c'hell bezañ dre levezon ur fonenn staon tost outañ.
    Kendistagadurioù: ouzhpennet a c'hell bezañ ouzh perzhioù diazez ur fonemenn kendistagadurioù a eil reink, da skouer staonekaet e c'hell bezañ dre levezon ur fonenn staon tost outañ, d.s. /k/ > [ʧ] dirak [i] pe [e] e rannyezhoù brezhonek 'zo komzet e Bro-Wened.

## Gwelit ivez:

* Kenteuzadur
* Fonologiezh
* Sandhi
* Disheñveladur
* Krasis
* Blotadur
# Heñvelsilabennek

Er yezhoniezh e vez implijet an termen heñvelsilabennek (saoz.: tautosyllabic) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ar fonemoù en hevelep silabenn. Aralsilabennek a vez graet eus fomemoù e silabennoù disheñvel.
Da skouer, heñvelsilabennek eo ar fonemoù /k/, /a/ ha /z/ er ger unsilabennek brezhonek "kazh" . Er ger divsilabennek gallek "être" ("bezañ") ez eo heñvelsilabennek ar fonemoù /t/, /r/ hag (/ə/) e diwezh ar ger hag arallsilenennek int o-zri e-keñver ar vogalenn /ɛ/ e penn ar ger.
Heñvelsilabennek eo pep elfenn eus un diftongenn ivez.

## Gwelit ivez

* Silabenn
* Pennaenn urzh ar fonennoù
# Hiadezed

An Hyadezed (henc'hresianeg : ‘Υάδες Huádes, « ar Glavegezed », eus ὑειν, « ober glav ») e oa nimfezed ar glav e mojennoù Hellaz kozh. Merc'hed e oant d'an Titan Atlas ha d'an Okeanidenn Aithra, pe Pleione, ha c'hoarezed da Hyas. En un doare all eus ar vojenn int merc'hed da Hyas ha Boiotia.
Kemmañ a ra o niver hervez ar skrivagnerien (div int, pe deir, pe bemp, pe seizh, pe kalz muioc'h). Meneget e vez an anvioù-mañ:
* Ambrosia
* Eudore
* Faisyle
* Koronis,
* Dione,
* Polikso
* Faio (pe Faiote)
* Pedile
* Kleeia

## Mojennoù

Magerezed Zeus e voent e Dodone. Pa voe ganet Dionysos e voe kaset gante betek ar menez Nysa, ha roet da Ino da ziwall. Zeus o c'hasas neuze d'an Oabl d'ho mirout diouzh kounnar Hera.
En ur vojenn all e oa bet lazhet o breur Hyas gant ul leonez (pe un hoc'h-gouez), ha glac'haret e voent kement ken na baouezent ket a ouelañ. Ma voe fromet an doueed gant o gouelvanoù. Lakaet e voent e-touez gronnad stered an Hiadezed e-barzh steredeg an Tarv.

## Skridoù

* Diodoros Sikilia, Bibliotheke historie (V, 52).
* Nonnos Panopolis, Dyonisiaka (XIV, 143).
* Hesiodos,
** Astronomiezh (Tamm 2),
** Al Labourioù hag an Deizioù (gwz. 609).
* Seneca, Medea, (gwz. 311, 767).
* Ovidius, Fasti (V, 164).
* Valerius Flaccus, Argonautica (V, 408).
* Vergilius,
** Aeneis (v. 748);
** Georgica (I, 138)
# Hiarbas

Hiarbas a oa mab da Jupiter ha roue Libia, hervez Aeneis ar barzh roman Vergilius.

## Mojenn

Fae a oa bet graet warnañ gant Didon, rouanez Kartada, a gavas gwelloc'h Aeneas.
Hervez istor Justinius, e rene war bobl ar Vaksitaned, pe ar Vazied, hervez Herodotos.

## Istor

Hiarbas a oa roue Numidia etre -84 ha -82.
# Kevredad (gwir gall)

E Bro-C'hall, meizad ar c'hevredad a zo termenet gant mellad 1832 ar C'hod keodedel :
       « Ensavet eo ar c'hevredad gant daou pe meur a hinienn a ziviz dre gevrat dereiñ d'un embregadenn boutin madoù pe o oberiantiz e sell da rannañ ar gounid pe da dennañ splet eus an arboelladenn a c'hello disoc'hiñ diwar se. Gallout a ra bezañ ensavet, e degouezhioù termenet gant al lezenn, dre akta bolontez un hinienn hepken. Ar re gevredet a n' em ouestl da gemer perzh er c'holloù. »
En destenn-mañ e taolenna an embregerezh an obererezh boutin hag ar c'hevredad a zo an enkorfadur gwirel a gaso an embregerezh-se da wir.
E kemm gant seurtoù all a dudelezh – pergen ar c'hevredigezhioù –, ur c'hevredad en deus atav ur c'halvidigezh armerzhel (pourchas madoù ha servijoù da baeañ, genel spletoù pe arboelladennoù, hag o rannañ), gwezh a vez (ral a wezh) a-gevret gant ur c'halvidigezh sokial.

### Rummoù kevredadoù (er gwir gall)
#### Kevredadoù kenwerzhel

Emañ ar c'hevredadoù-se dindan gwir ar c'henwerzh/an aferioù.
* Kevredad dizanv, pe Kevredad dre gevrannoù (KDG), a c'hell bezañ dezhañ stumm ur c'hevredad kevelouri broduiñ (KKP)
* Kevredad kevelourel
* Kevredad dre gevrannoù eeunaet, pe KDGE ;
* Kevredad dre gevrannoù eeunaet unperc'henn, pe KDGEU ;
* Kevredad Bevennet e Atebegezh, pe KEBAT, a c'hell ivez bezañ dezhañ stumm ur c'hevredad kevelouri broduiñ (KKP) ;
* Embregerezh unperc'henn bevennet e atebegezh, pe EUBAT (argemm ar C'HEBAT ennañ ur c'hevredat hepken) ;
* Kevredad gougemennet eeun (KGE) ;
* Kevredad gougemennet dre gevrannoù (KGDG) ;
* Kevredad dre anv boutin (KDAB).
* Kevredad dizanv sportour micherel ou KDSM
* Kevredad Europat (KE)

#### Kevredadoù keodedel

An holl gevredadoù nann kenwerzhel a zo keodedel. Dindan ar gwir keodedel emañ ar c'hevredadoù-se.
* Kevredad keodedel (ar C'hevredad keodedel diloc'hvadoù (KKD) eo an hini anavezetañ),
* Kevredad Keodedel Micherel (KKM)),
* Kevredad Keodedel Araezioù (KKA),
* Kevredad embregvezh frank (KEF).
An tri diwezhañ-mañ a vod izili ar micherioù frank reolennet (kontourien-prizachourien, mezeien, breutaerien, ha c'hoazh) evit reiñ dezho an tu da embreger a-stroll ha da rannañ ar frejoù lojeiz ha framm (rannañ ur sekretourva, da skouer).
# Kevread Hungariz Voivodina

Kevread Hungariz Voivodina (Hungareg Vajdasági Magyar Szövetség (VMSZ)) a zo ur strollad politikel o tifenn gwirioù ar vinorelezh hungarat e Voivodina. Pásztor István eo e brezidant.
E dilennadegoù lezennel 2007 en deus gounezet 3 c'hannad.

## Liammoù diavaez

(en)Lec'hienn ofisiel
# Kevread Mali

Kevread Mali a oa ur stad eus Afrika.
Savet e oa bet ar c'hevread-se e Genver 1959, gant bodañ Senegal, Soudan c'hall, Dahomey ha Volta Uhel, a oa holl trevadennoù gall betek neuze, en Afrique Occidentale Française. Buan-tre avat ez eas Dahomey ha Volta Uhel kuit diouzh ar c'hevread. Savet e voe ur vonreizh hag ur gouarnamant kevreadel e miz Ebrel 1959. Anvet e voe Léopold Sédar Senghor e penn ar parlamant ha Modibo Keïta e penn ar gouarnamant. Pep a bevar ministr a oa gant Soudan ha gant Senegal. E Dakar e oa diazezet ar gouarnamant. Anavezet e voe dizalc'hiezh Kevread Mali gant Bro-C'hall d'an 20 a viz Mezheven 1960.
Buan avat e voe dizemglev etre an dileuridi eus an div vro. D'an 20 a viz Eost 1960 e voe embannet dizalc'hiezh Senegal diouzh ar C'hevread, gant Senghor ha Mamadou Dia. Modibo Keïta a yeas kuit diouzh Dakar an deiz war-lerc'h. D'an 22 a viz Gwengolo 1960 e voe embannet dizalc'hiezh Mali, evel ur stad distag.

## Levrlennadur

* Histoire de la Fédération du Mali et de son éclatement RFI Afrique (fr)
* L'éclatement de la fédération du Mali (fr)
# Kevredad Komunour Dispac'helour

Al Ligue communiste révolutionnaire (LCR) a zo ur strollad politikel gall eus an tu kleiz pellañ, oberiant eus 1969 da 1973 dindan an anv Ligue communiste, hag adstummet dindan an anv LCR eus 1974 da 2009, er bloavezh-se en em zivodont o unan evit mont en Nouveau Parti anticapitaliste (NPA).

## Daveoù

* ↑ « La LCR s'autodissout au profit du Nouveau Parti anticapitaliste », L'Express, ar 5 a viz C'wevrer 2009. (fr)
Strolladoù politikel e Breizh :
| Dileuridi e Parlamant Europa (3 diwar 732): | Strollad Sokialour (PS) (SSE, 2) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (SPE, 1) |
| Dileuridi e Kambr ar gannaded (36 diwar 577) : | Strollad Sokialour (PS) (19) · Ar Re C'hlas (1) · MoDem (1) · Kreiz Nevez (NC) (1) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (14) |
| Dileuridi er Sened (18 diwar 331): | Strollad Komunour Gall (PCF) (1) · Luskad Republikan ha Keodedour (MRC) (1) · Strollad Sokialour (PS) (6) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (3) | Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (7) |
| Dileuridi e Kuzul Rannvroel Breizh (83): | Strollad Komunour Gall (PCF) (4) · Rannvroelourien (3) · Strollad Sokialour (PS) ha tud nes (33 + 10) · PRG (3) · Les Républicains (LR) (12) · Kreiz (UDI, MoDem) (6) · Rassemblement National (12) |
| Dileuridi breizhat e Kuzul Rannvroel Broioù al Liger (35 diwar 93) | Europe Écologie (Ar Re C'hlas (4) · Strollad Sokialour (PS) (6+2) · Les Républicains (LR) (10+2) · Kreiz (UDI, MoDem) (7) · Rassemblement National (4) |
| Dileuridi er c'huzulioù meur breizhat (258): | Strollad Komunour Gall (PCF) (8) · Strollad Sokialour (PS) (121) · Strollad Radikal an Tu-kleiz (PRG) (3) · A-bep seurt, tu-kleiz (21) · Unvaniezh evit an Demokratelezh C'hall (UDF) (21) · Unvaniezh evit ul Luskad Poblel (UMP) (37) · A-bep seurt, tu-dehou (43) · Hep liv politikel (5) |
| Strolladoù broadelour breizhat: | CBIL · Emgann · Unvaniezh Demokratel Breizh (UDB) · Frankiz Breizh (steuziet) · Breizh Europa · Strollad Breizh · POBL · Adsav |
| Strolladoù bihan all a vez kavet e Breizh: | Anarkour : Kevredad Anarkour (FA) · Alternativenn diveliour (AL) · Tu-kleiz pellañ : Kevredad Komunour Dispac'helour (LCR) · Stourm Micherour (LO) · Strollad al Labourerien (PT) · Ekologour : Cap 21 · Luskad ekologour dizalc'h (MEI) · Remziad ekologiezh · An Alternatived · Tu-dehou pellañ : Luskad Evit Frañs (MPF) · A bep seurt : Le Mouvement de la ruralité |
# Kevread ar Broioù Unanet

Kevread ar Broioù Unanet pe Broioù Unanet (e galleg "Fédération des Pays Unis") zo ur c'hevread hag a vod strolladoù politikel rannvroelour ha broadelour eus broioù zo e Frañs. Krouet e voe e miz Genver 2021 ha difenn a ra ar gevreadelezh, an dengarouriezh hag ar vroadelouriezh demokratel evit pobloù ar C'hwec'hkorn. Nac'hañ a ra an tu-dehoù pellañ hag an tu-kleiz pellañ.
Savet e voe gant Mathieu Guihard, prezidant Strollad Breizh, Joannic Martin, mouezh-aotret SB, Alain Guarino, prezidant Provènço Nacioun, Jean-Luc Davezac ha Claire Daugé, kenbrezidanted Bastir Occitanie, Thomas Riboulet, prezidant Parti Lorrain, ha Jean Tellechea, sekretour EAJ-PNB. Izili all zo deuet e-barzh an aozadur abaoe : Partit de la Nacion Occitana, Alternative Alsacienne - 's Linke Elsàss ha Força Catalana.
Kemeret en deus perzh e dilennadegoù kannaded 2022 e Frañs gant kalz tud war ar renk. Disklêriet o deus e kemerint perzh e dilennadegoù Parlamant Europa e 2024.

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ar Broioù Unanet
# Kevread spartakour

Ar C'hevread spartakour (alamaneg : Spartakusbund) a oa ul luskad marksour ha dispac'hour da vare ar bloavezhioù distabilded a voe en Alamagn goude ar Brezel Bed Kentañ. Anvet e voe diwar anv Spartakus. E-touez ar re a savas ar c'hevread e oa Karl Liebknecht ha Rosa Luxemburg. E miz Kerzu 1918 e teuas da vezañ Strollad Komunour Alamagn (KPD : Kommunistische Partei Deutschlands).

## Istor

Luxemburg ha Liebknecht (mab Wilhelm Liebknecht, hag eñ krouer SPD) a oa daou ezel a-bouez eus tu-kleiz Strollad sokial-demokrat Alamagn (SPD). Pa savas a-du SPD gant diskleriadur brezel ar gouarnamant a-enep Rusia e 1914 e savjont un aozadur enep. Ouzhpenn stourm a-enep ur brezel a oa impalaerour hervezo, e felle da Luxemburg ha da Liebknecht ma vefe aozet un dispac'h, padal o doa dibabet pennoù-bras SPD ar mont en-dro parlamantel. E miz Ebrel 1915 e lakajont embann ar gelaounn Die Internationale, hag a voe berzet kerkent hag embannet an niverenn gentañ. Goude-se e skignjont kazetennoù anvet Sparkatusbriefen (lizheroù Spartakus) dre guzh. Ar Spartakourien a felle dezho ma paouezfe ar brezel ha ma vefe roet ar galloud da guzulioù micherourien. Liebknecht et Luxemburg a voe bac'het eus 1916 da 1918 evit bezañ aozet ur vanifestadeg a-enep ar brezel e Berlin. E miz Du 1918 ec'h embannas Liebknecht, hag a oa ouzh pondalez kastell Berlin, e oa bet savet ur republik sokialour en Alamagn. Er memes nozvezh ec'h embannas Philipp Scheidemann (SPD) er Reichstag e oa bet krouet Republik Weimar.
E miz Kerzu 1918 e voe savet KPD gant izili ar C'hevread spartakour hag izili strolladoù bihanoc'h. E miz Genver 1919 e voe aozet manifestadegoù gant KPD hag ar sokialourien dizalc'h a-enep gouarnamant Weimar, hag a oa kaset gant kreizourien SPD ha renet gant ar c'hañseller Friedrich Ebert. Ar gouarnamant a embannas e oa ar vanifesterien o prientiñ un harz-labour hollek hag un dispac'h komunour e Berlin. Buan e voe mouget an emsavadeg, gant an arme ha gant izili ar Freikorps. Luxemburg ha Liebknecht a voe drouklazhet e-keit ma oant bac'het.

## Izili vrudet

* Heinrich Brandler
* Hugo Eberlein
* Leo Jogiches
* Paul Levi
* Karl Liebknecht
* Rosa Luxemburg
* Julian Marchlewski
* Franz Mehring
* Franz Pfemfert
* Wilhelm Pieck
* August Thalheimer
* Clara Zetkin
* Timbroù Republik Demokratel Alamagn, 50 vloaz ar C'hevread Spartakour.

### Liammoù diavaez

* Programm ar Spartakourien gant Rosa Luxemburg
* Titouroù war lec'hienn BAM-Portal
* Dielloù war lec'hienn Bibliotheken Archiven Museen
# Kevreadurezh

Er yezhoniezh e vez implijet an termen kevreadurezh (saoz : syntax) pe ereadurezh evit komz eus studi ar reolennoù hag a dalvez er yezh-mañ-yezh da sevel frazennoù reizh e-keñver ar yezhadur. E berr e tenn ar gevreadurezh da urzh an elfennoù en ur frazenn ha d'al liammoù kenetreze.
Kregiñ a reas ar gevreadurezh gant studioù yezhadurel Panini anvet Ashtadhyayi ha kregiñ a reas ar skiant a-vremañ gant al levr Grammaire générale et raisonnée gant Antoine Arnauld. Mont war ziorren a reas studi ar gevreadurezh en XX$^{vet}$ kantved a-drugarez da dud brudet all evel Noam Chomsky.
Klask a ra ar gevreadurezh kompren reolennoù mont-en-dro yezhoù resis hag ivez dre o c'heñveriañ klask goût pe reolennoù a zo boutin d'an holl yezhoù, da lâret eo perzhioù kevreadurezhel ar yezhadur hollek. Ur skiant eo ar gevreadurezh ha klask a ra deskrivañ mont-en-dro ar yezhoù evel ma vezont komzet ha skrivet kentoc'h evit sevel reolennoù evit o implijout en un doare "reizh".
Pal studioù ar gevreadurezh a c'hell kemmañ. Keit ha ma klask ar "gevreadurezh furmel" kompren ha sevel displegadennoù a denn da mont-en-dro ar yezh en empenn (ar "mont-en-dro diabarzh") e klask ar "gevreadurezh kantouezel" displegañ reolennoù mont-en-dro ar yezh evel ma vez implijet e gwirionez (ar mont-en-dro diavaez), dreist-holl dre zielfennañ skridoù.

## Gwelit ivez :

* Yezhadur
* gevreadurezh furmel
* gevreadurezh kantouezel
# Kevredad Komunour Japan (Kuzul Broadel)

KESAML (KE) (Maoour)
Izili hag ez-izili
Aozadur Komunour Luksembourg
Hent Proleter (Frañs)
Tarzh-an-Deiz Ruz (Izelvroioù)
Ray O. Light (SUA)
Kevredad Komunour Japan (KB)
Evita ar Gumunouriezh (Italia)
Luskad Dispac'hel Pobl Paraguay Pyahura
Strollad Bolchevikour (N. Kurd.-Turkia)
Strollad Kumunour (ML) Panama
Strollad Komunour Dispac'hel (Arc'hantina)
Strollad Komunour Dispac'hel (Uruguay)
SKI (ML) Banniel Ruz (India)
SKI (ML) Demokratelezh Nevez (India)
SKI (ML) Janashakti
SKN Kreizenn Unaniezh-Masal (Nepal)
SKN Mashal (Nepal)
SK Perou (ML)
SK Turkia/ML
SK al Labourerion (Norvegia)
SK (ML) Republik Dominikan
SK (ML) Bolivia
SK Kolombia - Maoour
Strollad Labourerion Bangladesh
SK (ML) Alamagn
Strollad al Labour (Serbia)
Aozadur ML Afghanistan
Ensavadur Amaru (Perou)
SK Filipinez
SK Suafrika (ML)
Revindo (Gevred Azia)
SKI (ML) Kuzul Kreiz Da c'hortoz :
Kevredad Komunour Japan (Kuzul Broadel) (en japaneg: 共産主義者同盟全国委員会; Kyōsanshugisha Dōmei (Zenkoku Iinkai)) a zo anv ur strollad komunour marksour-leninour maoour bet krouet e Japan e 1970 da heul un disrann e diabarzh Eil Bund (bunto: "Kevredad").
Sevel a ra ar Strollad a-du gant linenn bolitikel Mao Zedong hag ezel eo eus Kuzuliadeg Etrebroadel ar Strolladoù hag Aozadurioù Marksour-Leninour (Kelc'hlizher Etrebroadel) (kemeret perzh er 6vet hag er 7vet Kuzuliadegoù).
Embannet e vez gant ar Strollad ar gelaouenn Noroshi.
# Kensonenn ankoue dre stlakat

Unan eus ar c'hensonennoù e taolennoù ofisiel al lizherenneg fonetikel etrebroadel eo ar gensonenn ankoue dre stlakat.
Ne dalvez ar fonenn-mañ da fonem e yezh ebet, met kavet e vez ral a-wezh evel alofonenn ar gensonenn ankoue dre serriñ ʡ pa c'hoarvez etre vogalennoù e dahaloeg.
N'eus arouezenn ofisiel ebet hervez reolennoù al LFE evit treuzskrivañ ar sonioù-se ha ma bez ezhomm e c'heller ober gant an arouezenn ʡ mui ur sin diakritek ispisial evel-hen: ʡ̯.

## Gwelit ivez:

* Kensonenn
* Kensonenn ankoue
* Kensonenn dre stlakat
* Doare fonadur
# Kensonenn darzh

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn darzh (saoz.: glottal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn ganti an tarzh da lec'h distagañ pennañ.
Setu ar c'hensonennoù tarzh pennañ gant bep a arouezenn hervez reolennoù treuzskrivañ al lizherenneg fonetikel etrebroadel:
| LFE | Deskrivadur | Skouer | Skouer | Skouer | Skouer |
| LFE | Deskrivadur | Yezh | Stumm skrivet | LFE | Ster |
| | stankenn darzh (divouezh) ("taol troc'h-avel") | hawaieg | ‘ele‘ele | [ˡʔɛ.lɛˡʔɛ.lɛ] | "du" |
| | ruzenn darzh mouezhiet | tchekeg | Praha | [pra.ɦa] | "Praga" |
| | ruzenn darzh divouezh | saozneg | hat | [hæt] | "tog" |

## Gwelit ivez:

* Taol tarzh
* Lec'h distagañ
* Kensonenn
# Kensonenn ankoue-gargadenn

* Lec'hioù distagañ
* Gweuz
* Diweuz
* Gweuz-gouel
* Gweuz-drek-logigoù
* Gweuz-logigoù
* Gweuz-dent
* Kurunenn an teod
* Teod-gweuz
* Etredent
* Dent
* Logigoù
* Beg an teod
* Lavnenn an teod
* Logigoù-staon
* Drek-logigoù
* Rak-staon
* Kilbleg
* Kein an teod
* Staon
* Gweuz-staon
* Gouel
* Hugenn
* Hugenn-ankoue
* Gwrizienn an teod
* Gargadenn
* Ankoue-gargadenn
* Ankoue
* Tarzh
Er yezhoniezh e vez implijet an termen kensonenn ankoue-gargadenn (saoz.: epiglotto-pharyngeal consonant) war dachenn ar fonetik hag ar fonologiezh evit komz eus ur gensonenn kendistaget ganti an ankoue hag ar c'hargadenn da lec'hioù distagañ pennañ war un dro, da lâret eo gant an ankoue stok ouzh speurenn a-drek ar c'hargadenn.
Enebiet e vez ar c'hensonennoù-mañ diouzh ar c'hensonennoù gargadenn ma stok gwrizienn an teod gant speurenn a-drek ar c'hargadenn hag ivez gant ar c'hensonennoù ankoue ma stok ar c'hrizennoù aritenenn-ankoue (saoz. aryepiglottic fold) ouzh an ankoue.
Un doare kensonenn nevez-dizoloet an hini eo, implijet war a seblant gant an amiseg komzet e Taiwan hag ivez gant an tsezeg komzet e mervent Dagestan.
N'eus arouezenn ispisial ebet gant al lizherenneg fonetikel etrebroadel evit treuzskrivañ ar sonennoù-mañ hag ober a reer peurliesañ gant an arouezennoù ad hoc [ʕ͡ʡ] ha [ʜ͡ħ].

## Gwelit ivez

* Lec'h distagañ
* Kensonenn