OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Blythipicus pyrrhotis

Blythipicus pyrrhotis :
| Blythipicus pyrrhotis, luc'hskeudennet e Mizoram (biz India). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Blythipicus |
| Anv skiantel ||
| Blythipicus pyrrhotis (Hodgson, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Blythipicus pyrrhotis a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Picus Pyrrhotis (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an naturour breizhveuriat Brian Houghton Hodgson (1800 pe 1801-1894).

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar pemp isspesad anezhañ :
* Blythipicus pyrrhotis annamensis, e kreisteiz Viêt Nam,
* B. p. cameroni, e Malezia,
* B. p. hainanus, en enezenn Hainan (er-maez da c'hevred Sina),
* B. p. pyrrhotis, eus Nepal ha biz India da greisteiz Sina, Laos ha hanternoz Viêt Nam,
* B. p. sinensis, e gevred Sina.

## Liammoù diavaez

* (en) Blythipicus pyrrhotis war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Blythipicus pyrrhotis war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Blythipicus pyrrhotis.
# Boa Viagem

Boa Viagem zo un anv-lec'h portugalek hag a gaver e Brazil.

## Gerdarzh

Dont a ra eus unan eus anvioù ar Werc'hez Vari, Nossa Senhora da Boa Viagem, enoret en Belo Horizonte, kêr-benn Minas Gerais.

## Lec'hioù
### Brazil
#### Kumunioù

* Boa Viagem (Ceará) - e Ceará,

#### Karterioù

* Boa Viagem (Belo Horizonte) - karter e Belo Horizonte, Minas Gerais,
* Boa Viagem (Niterói) - karter e Niterói, Rio de Janeiro,
* Boa Viagem (Recife) - karter e Recife, e Pernambuco,
** Praia de Boa Viagem - traezheg e Recife
** Avenida Boa Viagem - bali-veur e Recife
* Enez Boa Viagem - enez e Baía da Guanabara, e Rio de Janeiro,
* Praia da Boa Viagem - traezheg e Salvador, Bahia,

#### Traoù all

* Boa Viagem Esporte Clube - kleub mell-droad Boa Viagem, e Ceará,
* Bateria de Nossa Senhora da Boa Viagem - kreñvlec'h en Enez Boa Viagem, e bae Guanabara,
* Iliz-veur Boa Viagem - iliz-veur da Nossa Senhora da Boa Viagem, en Belo Horizonte, en Minas Gerais.

### Portugal

* Serra da Boa Viagem - menez e parrez Quiaios
# Boa

Ur boa, pe boa mouger (boa constrictor e latin hag e meur a yezh), zo un naer vras, divinim, debrerez-kig, eus Amerika. Kavet e vez eus Mec'hiko en hanternoz betek Arc'hantina er c'hreisteiz. En em vagañ a ra gant krignerien vihan, evned, glazarded, ha kizhier gouez, pe oseloted. Ar re vrasañ a c'hall debriñ loened bras. Mojennoù zo diwar-benn boaed o devoa debret ur vuoc'h, diaes da grediñ.
Hervez ar spesad pe ar reizh e c'hall tapout 2 pe 3 metrad hed, hag e Brazil betek 4,5 m), ha pouezañ a c'hallont betek 15 k.

## Anvioù all

Anavezet eo ivez evel mantona (e Perou), mazacuata en Kreizamerika, tragavenao, jiboia ha lampalagua en Latinamerika, macaurel en Venezuela pe macajuel en Trinidad ha Tobago,.

## Notenno

* ↑ Gallegos, Rómulo. 1922. La rebelión.
* ↑ Mendes, John. 1986. Cote ce Cote la: Trinidad & Tobago Dictionary, Arima, Trinidad, p. 92.
# Boa Vista (enezenn)

Boa Vista zo un enezenn eus ar C'hab Glas, er c'hreisteiz da Sal, er Meurvor Atlantel.
Ur gumun hepken zo enni. Gant ur gorread a 620 km² eo trede enezenn vrasañ ar C'hab Glas, goude Santiago ha Santo Antão. Sal Rei eo ar gêr bennañ, war aod gwalarn an enez.
# Blythipicus rubiginosus

Blythipicus rubiginosus :
| Blythipicus rubiginosus, ur barez (tresadenn gant van Oort, 1827). Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Piciformes |
| Kerentiad : | Picidae |
| Genad : | Blythipicus |
| Anv skiantel ||
| Blythipicus rubiginosus (Swainson, 1837) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Blythipicus rubiginosus a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Picidae.
Anvet e voe Hemicircus rubiginosus (kentanv) da gentañ-penn (e 1837) gant an evnoniour saoz William Swainson (1789-1855).

## Annez

Kavout a reer ar spesad e kreisteiz Myanmar, mervent Thailand, Malezia, Sumatera ha Borneo.

## Liammoù diavaez

* (en) Blythipicus rubiginosus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Blythipicus rubiginosus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Blythipicus rubiginosus war al lec'hienn Avibase.
# Blécourt (Norzh)

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Blécourt |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Blécourt en Arondisamant Cambrai | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Cambrai |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Ouest-Cambrésis |
| Kanton | Cambrai-Kornôg |
| Kod INSEE | 59085 |
| Kod-post | 59268 |
| Maer | Albert Leverd |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,17 km² |
| Led | 50° 13' 16" Norzh |
| Hed | 03° 12' 52" Reter |
| Uhelder kreiz | .. m |
| Uhelder bihanañ | 48 m |
| Uhelder brasañ | 72 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 360 (2007) |
| Stankter | 113 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Blécourt a zo ur gumun eus departamant an Norzh e Bro-C'hall.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| Gwengolo 1989 | Meurzh 2014 | Albert Leverd | | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Bléquin

Kumunioù Frañs :
| Anv | Bléquin |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Saint-Omer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays de Lumbres |
| Kanton | Lumbres |
| Kod INSEE | 62140 |
| Kod post | 62380 |
| Maer | Jean Gardin |
| Amzer-gefridi | 2014-2020 |
| Gorread | 8,69 km² |
| Led | 50° 39' 51" Norzh |
| Hed | 01° 59' 24" Reter |
| Uhelder kreiz | 115 m |
| Uhelder bihanañ | 98 m |
| Uhelder brasañ | 208 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 459 (2011) |
| Stankter | 53 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Bléquin e galleg, Belken e flandrezeg, a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Omer, XIX$^{vet}$ kantved.
* Dismantroù ar c'hastell, XIII$^{vet}$ kantved.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv |
| 2014 | → bremañ | Jean Gardin |
| 2001 | 2014 | Gérard Denquin |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Noms de Communes du Nord-Pas de Calais en Langue Flamande
# Boa Vista (Kab Glas)

Boa Vista zo ur gumun eus ar C'hab Glas. Klotañ a ra gant an enezenn a-anv ganti.
g • ka • ke Kumunioù ar C'hab Glas :
| Kumunioù | Boa Vista · Brava · Maio · Mosteiros · Paul · Porto Novo · Praia · Ribeira Brava · Ribeira Grande · Ribeira Grande de Santiago · Sal · Santa Catarina · Santa Catarina do Fogo · Santa Cruz · São Domingos · São Filipe · São Lourenço dos Órgãos · São Miguel · São Salvador do Mundo · São Vicente · Tarrafal · Tarrafal de São Nicolau |
# Bo Carpelan

Bo Carpelan :
| Bo Carpelan e miz Eost 2008 ||
| Ganedigezh | 25 a viz Here 1926 e Helsinki |
| Marv | 11 C'hwevrer Espoo |
| Yezh skrivañ | svedeg |
| Rumm lennegel | barzhonegoù, romantoù, danevelloù |
| Enorioù | Priz lennegezh Kuzul an Norzh |
| kemmañ |
Bo Carpelan (25 a viz Here 1926 e Helsinki - 11 a viz C'hwevrer 2011) a zo ur skrivagner hag ur barzh finlandat a skriv e svedeg$^,$. E 1946 e voe embannet e zastumad barzhonegoù kentañ. E 1960 e tapas kaout un doktorelezh war ar brederouriezh. Barzhonegoù, romantoù ha danevelloù a vez skrivet gantañ. Ar skrivagner nemetañ en deus bet Priz Finland div wech eo. E varzhoneg "Start e oa ar goañv" a zo bet savet sonerezh diwarnañ gant ar sonaozer Aulis Sallinen.

## Notennoù

* ↑ Bo Carpelan
* ↑ Axel, Bo Carpelan

## Liamm diavaez

* Atersadenn Bo Carpelan (1998)
# Boa Vista

Boa Vista a c'hall bezañ meur a lec'h:

## Brazil

* Boa Vista, kêr-benn stad Roraima
* Boa Vista, kumun e Paraíba
* Boa Vista, karter e kêr Anápolis
* Boa Vista, karter e kêr Curitiba
* Boa Vista, karter e kêr Ilhéus
* Boa Vista, karter e kêr Joinville
* Boa Vista, karter e kêr Juiz de Fora
* Boa Vista, karter e kêr Ponta Grossa
* Boa Vista, karter e kêr Porto Alegre
* Boa Vista, karter e kêr Recife
* Boa Vista, karter e kêr São Mateus
* Boa Vista, karter e kêr Santos Dumont
* Boa Vista (Sapucaia do Sul), karter e kêr Sapucaia do Sul
* Boa Vista, karter e kêr Umuarama
* Boa Vista (São José do Rio Preto), karter e kêr São José do Rio Preto
* Alto Boa Vista, kumun e Mato Grosso
* Alto da Boa Vista, karter e kêr Rio de Janeiro
* Boa Vista da Aparecida, kumun e Paraná
* Boa Vista do Buricá, kumun e Rio Grande do Sul
* Boa Vista do Gurupi, kumun e Maranhão
* Boa Vista das Missões, kumun e Rio Grande do Sul
* Boa Vista do Ramos, kumun e Amazonas
* Boa Vista do Sul, kumun e Rio Grande do Sul
* Boa Vista do Tupim, kumun e Bahia
* Clube de Futebol Boa Vista Ltda
* Nova Boa Vista, kumun e Rio Grande do Sul
* Santa Maria da Boa Vista, kumun e Pernambuco
* Santana da Boa Vista, kumun e Rio Grande do Sul
* São João da Boa Vista, kumun e São Paulo
* São José da Boa Vista, kumun e Paraná
* São Miguel da Boa Vista, kumun e Santa Catarina
* São Sebastião da Boa Vista, kumun e Pará

## Kab Glas

* Enez Boa Vista
* Kumun Boa Vista war an enez

## Portugal

* Boa Vista

## Pennadoù kar

* Bellevue
* Boavista
* Buena Vista
# Carlo Emanuele II

Carlo Emanuele II (Torino, 20 a viz Mezheven 1634 – Torino, 12 a viz Mezheven 1675) a voe dug Savoia, priñs Piemonte, markiz Saluzzo, kont Aosta, kont Moriana ha kont Nizza adalek 1638 betek 1675.
Mab e oa d'an dug Vittorio Amedeo Iañ ha d'e bried Christine de France, (1606 -1663), ur verc'h dar roue gall Herri IV, ha d'e bried Mariria di Medici.

## Dimezioù ha bugale

Dimeziñ a reas div wech:
* d'e geniterv Françoise-Madeleine d'Orléans (1648-1664), marvet divugel da 16 vloaz.
* d'an 20 a viz Mae 1665 da Maria Giovanna Battista Savoia-Nemourshag ur mab o doe:
** Vittorio Amedeo (1666–1732), a voe Dug Savoia adal 1675, anvet Vittorio Amedeo II, Roue Sikilia, adal 1713 betek 1720, Roue Sardigna adal 1720.

### Bugale all

Un toullad besterd en doe:
* digant Maria Giovanna di Trecesson, pried ar markiz Pompilio Benso di Cavour:
** Cristina Ippolita (1655-1730), a oa da vezañ kaset da leanez (gant ar Visitandine, da Aosta ha da Chambéry),
*** hag a zimezas da priñs Masserano Carlo Besso Ferrero-Fieschi, teir merc'h o doe, hag a voe kaset da leanezed ar Visitazione;
** Luisa Adelaide (1662-1701), a oa ivez da vont da leanez (da leandi ar Visitazione en Aosta) adal 1665;
** Giuseppe di Trecesson (†1736), abad i Sesto e Lucedio.
* digant Gabriella di Mesmes de Marolles, kontez Lanze::
** Francesco Agostino, konte Lanze ha Vinovo, dimezet da Barbara Piossasco di Piobesi;
** Carlo, lesanvet Cavalier Carlino.
* ↑ Maria Sole Bionaz, Un monastero intramontano: la Visitazione Santa Maria di Aosta(1631-1720), Aosta, 2003, BAA, XXIX; Stefania Vignali, Correspondance d'Albert Bailly, 1664-1672
* ↑ Gabriella di Mesmes de Marolles kontez Lanze, dimezet d'an 2 a viz Kerzu 1668 da Carlo delle Lanze, kont Sales
* ↑ Dalla coppia nascerà il futuro cardinale Carlo Vittorio Amedeo Ignazio delle Lanze (1712–1784) con il quale si estinse la famiglia delle Lanze
# Carlo Emanuele Iañ Savoia

Carlo Emanuele Iañ Savoia (1562-1630) a oa dug Savoia war-lerc'h e dad . Mab e oa da Emanuele Filiberto Savoia (1528-1580) ha d'e bried Marc'harid Bro-C'hall (1523-1574) .
E diskar-amzer 1588, e-keit ma oa brezel-diabarzh e rouantelezh e genderv Herri III, ec'h aloubas Markizelezh Saluzzo, a oa gwarezet gant Bro-C'hall. Roue Navarra, deuet da vezañ roue Bro-C'hall e 1589, a choulennas groñs ma taskorfe an douar laeret, nac'h a reas Carlo Emanuele, ha brezel etre an div vro.

## Dimezioù ha bugale

Dimezet e oa da Catalina Micaela Aostria (1567–1597), ur verc'h da Felipe II, roue Spagn, ha d'e drede pried, Isabel de Valois.

### Bugale

Dek bugel he doe Catalina Micaela Aostria (1567-1597):
* Filippo Emanuele (1586 - 1605), marvet da 19 vloaz;
* Vittorio Amedeo (1587 - 1637), dug Savoia
* Emanuele Filiberto (16 Ebrel 1588 - 4 Eost 1624), besroue Sikilia
* Margherita (28 Ebrel 1589 - 26 Mezheven 1655)
* Isabella (11 Meurzh 1591 - 22 Eost 1626)
* Maurizio (10 Genver 1593 - 4 Here 1657), kardinal
* Maria Apollonia (8 C'hwevrer 1594 - 13 Gouere 1656)
* Francesca Caterina (6 Here 1595 - 20 Here 1640)
* Tommaso Francesco (21 Kerzu 1596 - 22 Genver 1656), priñs Carignano
* Giovanna (6 Here1597)
# Carlo Felice Savoia

Carlo Felice Savoia (Carlo Felice di Savoia en italianeg) (Torino, 1765 – Torino, 1831) a oa Roue Sardigna ha dug Savoia adal 1821 betek e varv.
Mab e oa da Vittorio Amedeo III Savoia, ha d'e bried María Antonia Fernanda de Borbón, ur verc'h da Felipe V, roue Spagn ha da Elisabetta Farnese.

## Dimeziñ

Dimezet e voe da Maria Cristina an Div Sikilia (1779-1849), met n'o devoe ket a vugale.
# Carlo Ferdinando an Div Sikilia

Carlo Ferdinando an Div Sikilia, pe Carlo Ferdinando di Borbone-Due Sicilie (Palermo, 10 Du 1811 – Torino, 22 Ebrel 1862) a oa ur priñs italian, ha priñs Capua e Rouantelezh an Div Sikilia.
Eil mab ar roue Francesco Iañ an Div Sikilia e oa ; María Isabel Spagn e oa e vamm. E 1836 e reas un dimeziñ morganatek, ma rankas bevañ en harlu goude.

## Eured ha bugale

D'ar 5 a viz Ebrel 1836 ec'h euredas da Benelope Smyth, merc'h Grice Smyth eus Ballynatray, Kontelezh Port Láirge, en Iwerzhon e Gretna Green, Bro-Skos.
Daoust da se e c'houlennas aotre digant arc'heskob Canterbury da zimeziñ (pe addimeziñ) d'an dimezell Smyth en iliz St. George, e Hanover Square.
D'an 12 a viz Mae 1836, gant e vreur Ferdinando II an Div Sikilia, e voe embannet un dekred da gadarnaat diviz o zad Francesco Iañ an Div Sikilia, graet e 1829, a embanne e ranke an holl dud a ouenn roueel goulenn asant ar roue a-raok dimeziñ, ha ne vije anavezet an dimezioù diasanti.
Harluet eus ar rouantelezh ez eas ar c'houblad da chom da Enez Malta.
Daou vugel o doe :
* Francesco Ferdinando Carlo di Borbone, kont Mascali (1837–1862) ;
* Vittoria Augusta Ludovica Isabella Amelia Filomena Elena Penelope di Borbone, kontez Mascali (1838–1895).
# Carlo Emanuele

Carlo Emanuele zo un anv-badez kevrennek italianek.

## Tud
### Rouaned ha priñsed

* Carlo Emanuele Iañ Savoia (1562-1630)
* Carlo Emanuele II Savoia (1634-1675)
* Carlo Emanuele III Savoia (1701-1773)
* Carlo Emanuele IV Savoia (1751-1819)
* Carlo Emanuele di Savoia-Carignano (1770-1800)
* Carlo Emanuele di Savoia-Nemours, pe Charles-Emmanuel de Savoie-Nemours (1567-1595)

### Tud all

* Carlo Emmanuele dal Pozzo (1787 -1864 ), priñs ha politikour eus Sardigna.
* Carlo Emanuele Basile (1885 – 1972), politikour ha skrivagner.

## Pennadoù kar

* Carlo
* Emanuele
# Carlo Emanuele III Savoia

Carlo Emanuele III ganet e Torino e 1701, ha marvet eno e 1773, a voe roue Sardigna, dug Savoia ha priñs Piemonte adal 1730 betek 1773. Mab e oa da Vittorio Amadeo II hag Anne-Marie d'Orléans.

## E vuhez

Eil mab e dud e oa. Pennhêr e dad e teuas da vout goude marv e vreur henañ e 1715 (bloavezh marv ar roue gall Loeiz XIV). Ret e voe dezhañ gortoz e 29 bloaz avat evit mont da roue en 1730, pa zilezas e dad ar galloud. Klask a reas e dad adkemer ar galloud ha Carlo Emanuele d'e gas en harlu da gastell Moncalieri. Bec'h en doe gant an Iliz katolik rak berzet en devoa belegiñ gwazed hep e aotre, ha teurel a reas e grabanoù war madoù ar pab en e rouantelezh.
En 1733 da vare brezel Hêrezh pologn ez eas a-du gant Bro-C'hall ha Spagn a oa o klask gwanaat Aostria. Hag eñ da gas ar gevredidi da aloubiñ dugelezh Milano, da gemer Pavia, ha da drec'hiñ an arme aostrian e Guastalla. Pa voe sinet feur-emglev Vienna (1738) e tapas un toullad douaroù diwar-goust an Impalaeriezh Santel, en o zouez Tortone ha Novare. Ouzhpenn-se -se e oa bet roet dezhañ ur briñsez da zimeziñ : Élisabeth-Thérèse de Lorraine, c'hoar-gaer da Maria Teresia, an hini a oa pennhêrez an impalaer santel Karl VI an Impalaeriezh Santel.

## Dimezioù ha bugale

Teir gwech e timezas Carlo Emanuele III ha teir gwech ec'h intañvas.
* E 1722 e timezas da Anna Christine Luise von Pfalz-Sulzbach (1704 - 1723), a varvas d'an 18 a viz Meurzh, da 21 bloaz, goude genel ur mab :
** Vittorio Amedeo (1723 - 1725).
* E 1724 ec'h addimezas da Polyxena von Hessen-Rotenburg-Rheinfels (1706 - 1735), keniterv d'e bried kentañ, ha c'hwec'h bugel o doe:
** Vittorio Amedeo III (1726 - 1796), dug Savoia, adal 1773 roue Sardigna;
** Eleonora di Savoia, (1728 - 1781);
** Maria Luisa di Savoia, (1729 - 1767);
** Maria Felicita di Savoia, (1730 - 1801);
** Emanuele Filiberto di Savoia, dug Aosta (1731 - 1735);
** Carlo Francesco Romualdo di Savoia, (1733 - 1733).
Mervel a reas Polyxena da 29 bloaz.
* E 1737, da drede pried e kemeras [[Elisabeth-Thérèse de Lorraine (1711 - 1741), c'hoar d'an Impalaer santel Frañsez Iañ, ha tri mab o doe:
** Carlo Francesco di Savoia (1 Kerzu 1738 - 25 Meurzh 1745), dug Aosta;
** Maria Vittoria Margherita di Savoia ( 1740 - 1742);
** Benedetto Maria Maurizio di Savoia (21 Mezheven 1741 - 4 Genver 1808), dug Chiablese (1741-1796) ha markiz Ivrea (1796 - 1808), a zimezas d'e nizez Maria Anna di Savoia (1757-1824), merc'h da Vittorio Amedeo III, divugel.
# Carlo Emanuele IV Savoia

Carlo Emanuele IV di Savoia (Carl Emanuel ëd Savòja, en piemonteg)(Torino, 24 a viz Mae 1751 – Roma, 6 a viz Here 1819), lesanvet l'Esiliato (an Harluad) a voe dug Savoia ha roue Sardigna adal 1796 betek 1802 pa voe diskaret gant aloubadeg an armeoù gall Napoleone Buonaparte.
Mab henañ dug Savoia, Vittorio Amedeo, e oa. E dad a voe anvet da roue Sardigna, evel Vittorio Amedeo III, hag e vamm Maria Antonia a oa infantez Spagn evel merc'h da Felipe V, Roue Spagn.

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas da Clotilde Bro-C'hall, c'hoar d'ar roue gall Loeiz XVI ha da Gonted Provañs hag Artez. Div c'hoar Carlo Emanuele a zimezas d'ar Gonted ivez: Maria Giuseppina da Gont Provañs ha Maria Teresa da Gont Artez.
Bugel ebet n'o doe Carlo Emanuele ha Clotilde. Deol e oa, evel e wreg, ha harpañ a rae Urzh ar Jezuisted, ha mont a reas da Jezuist e-unan goude marv e wreg.
# Carlo Gesualdo

Carlo Gesualdo, pe Don Carlo Gesualdo di Venosa, ganet e 1566 e Venosa ha marvet e 1613 e Gesualdo, zo ur priñs italian, ha sonaozour eus dibenn an Azginivelezh italian. Brudet eo ar muntroù a reas e 1590 pa lazhas e wreg Maria d'Avalos (1562- 1590) hag he serc'heg e kêr Naplez .

## E vuhez
### Ganedigezh

N'ouzer ket re vat e pe vloaz e oa ganet: 1557 pe 1560, pe 1562 pe 1564, a zo bet kinniget gant an istorourien, ken na voe kavet daou lizher er Biblioteca Ambrosiana e Milano. An hini kentañ, eus an 21 a viz C'hwevrer 1566, a oa bet kaset gant Geronima Borromeo d'he breur Carlo, arc'heskob Milano, a rae meneg eus ganedigezh da zont « ur bugel hag a vo anvet Carlo ma'z eo ur paotr dre garantez ouzh hoc'h aotrouniezh ».
El lizher all, eus an 30 a viz Meurzh 1566, kaset ivez d'ar c'hardinal Borromeo, e lenner e oa « ganet ur paotrig d'an 8 a viz Meurzh 1566 eus an itron Borromeo, anvet Carlo ». Hervez Denis Morrier, « gant an daou lizher-mañ n'hall bezañ arvar ebet ». Hervez Glenn Watkins, istorour stadunanat hag arbennigour diwar-benn Gesualdo, n'eo bet peurziskoulmet kudenn bloavezh ganedigezh ar priñs sonaozour nemet en 2009.

### Bugaleaj

Kreskiñ a reas Carlo Gesualdo en un tiegezh uhel, stag ouzh an Iliz : e-touez e eontred e oa daou gardinal, Alfonso Gesualdo ha sant Carlo Borromeo hag ar pab Pi IV e-touez e eontred-kozh. Ar bugel diwezhañ a bevar e oa Carlo e ti ar priñs Fabrizio Gesualdo ha Geronima Borromeo, war-lerc'h e vreur henañ Luigi, ganet en 1563, e c'hoarezed Isabella, ganet en 1564, ha Vittoria ganet en 1565, ha se zo kaoz ne oa ket a priori da vezañ priñs Venosa. Hervez giz ar mare e ranke ar mab yaouañ mont da veleg, hogen lavarout a ra Denis Morrier « n'eo ket ket evel-se e voe kont. Diouzh a ouzer e tremenas Carlo e yaouankiz o studiañ.»
E Naplez, e lez e dad, e oa sonerien evel Scipione Dentice, Pomponio Nenna, ha Giovanni de Macque, ha kelennerien evel Mutio Effrem11. Adalek e denerañ yaouankiz e studias Carlo Gesualdo ar sonerezh, seniñ lud hag aozañ sonioù.
En 1585, son frère Luigi fit une chute de cheval et mourut des suites de cet accident13. Âgé de vingt et un ans, il n'était pas encore marié, et ne laissait aucun héritier mâle14. Cet événement fit de Carlo, âgé de dix-huit ans, l'unique héritier des titres et domaines de son père, qui le pressa de se marier. Le choix se porta sur Maria d'Avalos, merc'h da zug Pescara ha keniterv kompez d'ar sonaozour, choix motivé par le fait Maria, « ayant eu deux maris auparavant, avait donné des signes suffisants de fécondité ».

## Lennegezh

* Meneget eo ar muntr er romant gallek Le Puits de Sainte-Claire (1875) gant Anatole France .
* Buhez ar sonaozour a zo kontet
** er romant hungarek Madrigál gant László Passuth (1968,
** er romant gallek Le Témoin de poussière gant Michel Breitman (prix des Deux Magots 1986).

## Film

* Mort à cinq voix (anv gallek) ur film alamanek gant Werner Herzog en 1995, evit ZDF.

## Notennoù

* ↑ Patrom:Harvsp en notes.

## Pennad kar

* Il Perdono di Gesualdo
# Carlo Gozzi

Ar c'hont Carlo Gozzi, ganet e 1720 e Venezia ha marvet e 1806 e Padova, zo ur skrivagner italian hag a savas un toullad pezhioù-c'hoari.
Ganet e oa en un tiegezh a ouenn uhel, met dle a oa kouezhet war chouk e dad, ma rankas ar mab klask fred. Da c'hwezek vloaz ez eas da soudard, ha tri bloaz e chomas e Dalmatia. Distro da Venezia e krogas da embann pezhioù-c'hoari flemmus.
War an diskar e oa giz ar c'homediennoù italian mod kozh, ar c'h-commedia dell'arte a veze c'hoariet e-pad ouzhpenn tri c'hantved, ha bleuniañ a rae dramaoù Pietro Chiari hag oberennoù Carlo Goldoni, war batrom ar c'hoariva gall.

## Oberennoù pennañ

| La tartana degli influssi invisibili per l'anno bisestile 1756 (1757) Le Fiabbe (c'hoariva): L'amore delle tre melarance (1761) Il corvo (1762) Re cervo (1762) Turandot (1762) La donna serpente (1763) Zobeide (1763) I pitocchi fortunati (1764) Il mostro turchino (1764) L'augellino bel verde (1765) Zeim, re de' geni (1765) Marfisa bizzarra (1766) Le droghe d'amore (1775/1776) Memorie inutili (1777, ne voent ket embannet a-raok 1797) | Le Fiabe, 1 | Le Fiabe, 2 |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Donald Rumsfeld

Donald Henry Rumsfeld a oa bet ganet d'an 9 Gouere 1932 e Chicago, Illinois, SUA - 2021.
21añ sekretour Difenn SUA e oa bet etre 2001 ha d'an 8 Du 2006. Etre 1975 ha 1977 e oa bet war ar post-se c'hoazh e gouarnamant Gerald Ford. An den yaouankañ bet war ar post eo bet.

## Liammoù diavaez

* (en)
* (en)