OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Tiruchirappalli

Tiruchirappalli (tamileg: திருச்சிராப்பள்ளி , bet Trichinopoly e saozneg, ha lesanvet Trichy) zo ur gêr vras e Tamil Nadu en India. Poblet e oa gant 916 857a dud e 2011.
Brudet e oa he segalennoù, meneget e skridoù Conan Doyle. Hiriv eo brudet da vezañ kêr naetañ Tamil Nadu, hag ar pempvet diogelañ en India d'ar maouezed.

## Douaroniezh

E-kreiz Tamil Nadu emañ Tiruchirappalli. 16 km anezhi er c'hornôg emañ delta ar stêr Kaveri, hag etre he div vrec'h emañ enez Srirangam .

## Istor

E-pad Eil brezel ar Voeren (1889-1902) e oa bet staliet ur c'hamp-bac'h eno gant ar Saozon.

## Notennoù

* ↑ (en) Census of India
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Tisens

Tisens zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige. 2 847 a dud zo enni o chom.
# Tissi

Tissi zo ur gumun italian e proviñs Sassari en enez Sardigna.
# Tirol (Sutirol)

Tirol zo ur gumun italian e proviñs Sutirol (anvet ivez proviñs emren Bolzano-Bozen), e Trentino-Alto Adige. 2 847 a dud zo enni o chom.
# Tirymynach

Tirymynach zo ur gêriadenn vihan hag ur gumuniezh e Kembre, e kontelezh Ceredigion. 122,9 km zo ac'hano da Gerdiz.

## Notennoù

Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Tisifone

Tisifone (Τισιφονη Tisiphone "an Dial" e henc'hresianeg) a oa unan eus an Erinied, pe Merc'hed ar Gounnar, gant he c'hoarezed Megaira hag Alekto.
Kastizañ an dorfedourien hag ar vuntrerien e oa he c'harg.

## Lennegezh

* En Aeneis ar barzh Vergilius (levrenn VI), eo diwallerez dor an Tartaros, gwisket en ur sae leun a wad.
* E Metamorfozoù Ovidius (levrenn IV)
* Meneget eo gant Geoffrey Chaucer e Troilus and Criseyde (war-dro 1385).

## Daveoù

* ↑ (en) The Online Classical & Medieval Library
# Tirsa

Tirsa a voe kêr-benn rouantelezh Israel (rouantelezh an Norzh) adalek marv Salaun betek ma voe savet kêr Shomron gant Omri , roue Israel (885-874) hervez Kentañ Levr ar Rouaned (1R 16, 23-24). . Meneget eo ar gêr evit ar wech kentañ e Ys 12 24 evel unan eus kêrioù Kenaan. Ster hec'h anv a vefe "plijus".

#### Notennoù ha daveennoù

* ↑ Thirtsa e troidigezh Gwilh ar C'hoad, 1897, p 310 ha goude
* ↑ (br) Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 155
# Teurgoule

An Teurgoule (pe c'hoazh bourgoule, torgoule) a zo ur meuz dibar eus Normandi.
Un dibenn-pred eo, damheñvel ouzh riz diwar laezh. Lakaet e vez kanell ivez, ha poazhet e rank bezañ e-pad pemp eurvezh, a-benn ma vo koulz lavarout dibosupl merzout ar greun riz. Debret e vez an teurgoule pa vez tomm (peurliesañ), asambles gant un tamm fallue (ur seurt briochenn eus Normandi) hag ur banne sistr.

## Istor

Aozennoù (riz ha kanell) ar meuz-mañ, hag a zo arouezius eus Normandi, n'o deus tamm liamm ebet gant Normandi. Implijet e vezont dre ma vezent kaset da Normandi gant ar gourserien normant hag a dage bagoù spagnol pa zeuent en-dro eus Amerika, da vare ar XVII$^{vet}$ kantved. Hiziv an deiz e c'hoarvez e vefe implijet ur glorenn vanilha, karamel, tammoù-plusk aouravaloù pe zoken un delienn lore e-lec'h implijout kanell. Breuriezh an teurgoule a zo diazezet e Houlgate, ur genstrivadeg fardañ teurgoule a vez aozet bep bloaz gant hec'h izili.

## Gerdarzh

Dont a raje an anv eus an dro-lavar «se tordre la goule» (goule o talvezout ar genoù), implijet pa vije an dud o tebriñ o zeurgoule. Hervez lod e talvez e oa tomm-tre pa groge an dud da zebriñ neuze e oa diaes da zebriñ, hervez lod all e talvez ne zeuas ket a-benn ar re gentañ a fardas teurgoule da fardañ un dra plijus da zebriñ.

## Liamm diavaez

* Breuriezh Teurgoule ha Fallue Normandi
# Teutates

Teutates zo un anv doue galian ha n'anavezer nemet dre ur meneg er varzhoneg Farsal, gant Lucanus skrivet diwar-benn ar brezel etre an daou jeneral roman Julius Caesar hag e gevezer Pompeius ; meneget eo gant Esus ha Taranis. Ur stumm all a zo dezhañ, Toutatis, nevesoc'h marteze.
Anavezet eo ivez gant an enskrivadurioù « Totatus » e santual Beauclair e bro an Arverned.

## Gerdarzh

Krediñ a reer e teu eus teutã aet da touta ha totã, tost da "tud" e brezhoneg. « Tad an dud » (ar meuriad, ar vroad) eo, ha difenner ar boblad er brezel.
Ur ger heñvelik a gaver en iwerzhoneg en anv Tuatha Dé Danann, tuath eo ar meuriad
Tud zo a gav gante eo kar-tost d'an Dagda iwerzhonat, ha d'ar Meurzh roman zoken, met diwar nebeud e varnont. Koulskoude, e proviñs Britannia ez eus bet kavet enskrivadurioù en enor da Mars Toutatis .
Hervez ar c'heltiegour Joseph Vendryes e c'hallfe an anv Teutates bezañ un anv-gwan implijet evit chom hep menegiñ anv an doue, dre zoujañs ouzh un tabou, ha ne vije ket bet ar memes doue eus an eil meuriad d'egile. Met martezeadennoù n'int ken.

## Astérix

Hervez al levrioù treset Astérix, gant René Goscinny hag Albert Uderzo e veze touet gant ar C'halianed "dre Doutatis", met n'int ket testenioù istorel a fiziañs.

## Levr

* Joseph Vendryes, La Religion des Celtes, Coop Breizh, Spezet, 1997, (ISBN 2-909924-91-2)
# Tev

Tev zo ur ger hag a gaver
* el lesanv Paotr Tev, graet eus ur paotr tev,
* e meur a gunujenn
** penn tev,
** kof tev.
* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Tev ar gwad, tanav an dour

No Great Mischief a zo ur romant brudet bet skrivet gant Alistair MacLeod, ur skrivagner kanadian a orin skosat, hag embannet e 1999 gant McLelland & Stewart. Bet eo lakaet e brezhoneg gant Kristian Braz hag embannet e 2015 gant Al Liamm dindan an titl « Tev ar gwad, tanav an dour ».

## Danvez

Alexander MacDonald, anezhañ un ortodontour e Kanada, a gont istor e familh. En XVIII$^{vet}$ kantved, izili klann Chalum Ruaidh, un darn eus klann MacDonald, a zivroas da Enez ar C'hab Breton goude emgann Culloden. Kas a ra an istor betek ar bloavezhioù 1960.
Lourennek ha fromus-kenañ eo No Great Mischief, gant daveoù niverus d'ar gouezeleg ha d'an doare ma chom stag tud Nova Scotia ouzh o gwriziennoù skosat.

## Levrlennadur

* (en) Alistair MacLeod, No Great Mischief, Vintage Books, 2001 (ISBN 978-0-09-928392-8)

## Notennoù

* ↑ ISBN 978-2-7368-0109-0
# Tevenn

Un tevenn a zo ur seurt run traezh savet gant an avelioù war ribl ar mor pe en dezerzhioù. "Erin" a vez graet eus an dra-se ivez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teurel Blaz war ar Yezh

Teurel Blaz war ar Yezh zo ur c'heriaoueg divyezhek a droioù-lavar brezhonek, savet gant Mark Kerrain e 2005, hag embannet neuze dre luc'heilañ, gant Sav-Heol. Ar c'hentañ mouladur avat a voe graet e 2012. Adembannet e voe e 2020.
# Tevenn Pilat

Tevenn Pilat pe Tevenn Pialat (Duna deu Pilat pe Duna deu Pialat en okitaneg, Dune de Pilat ha dre gammober Dune de Pyla e galleg) eo an tevenn brasañ a zo en Europa. Emañ e Gwaskogn en Okitania, e kumun La Tèsta de Bug. Lec'hiet eo e mulgul Loc'h Arcaishon. Sevel a ra 110 m a-us da live ar mor a zo en e harz, 2,7 km eo e hed ha 0,5 km e led.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Teureug

    Evit implijoù all, gwelet Teureug (disheñvelout).
Teureuged :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Echinodermata |
| Kevrennad : | Echinoidea |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
An teureuged, pe kistin-mor ha korriged e lec'hioù zo, zo loened mor eus ar gevrennad Echinoidea, dezhe ur c'horf boulheñvel ha goloet a zrein lemm-pe-lemmoc'h. Bevañ a reont en holl vorioù ar bed. Pa vezont deuet d'o ment e vezont etre 3 ha 14 cm.
Divellkeineged mor int hag ezel int eus ar skourrad Echinodermata, anvet diwar ar gresianeg ekhinos, « draen » ha derma « kroc'hen ». Kar-tost int d'an anduilh-mor ha d'ar stered-mor.

## Keureug

E levrioù Jules Gros e kaver ur ger tost-kar:
* ui-keureug, uioù keureug
* keureka a vez graet eus an dastum anezho.
# Teureug (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
An teureug zo
* loened-mor, anvet ivez teureuged pe kistin-mor
* loened anvet ivez tarlask, megeled, pe tilhed.
# Vieux-Bourg

    Evit implijoù all, gwelet Vieux-Bourg (disheñvelout).
Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Vieux-Bourg |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vieux-Bourg en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Blangy Pont-l'Évêque Intercom |
| Kanton | Pont-l'Évêque |
| Kod INSEE | 14748 |
| Kod post | 14130 |
| Maer | Gérard Poulain |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 1,3 km² |
| Led | 49° 18' 43" Norzh |
| Hed | 00° 15' 01" Reter |
| Uhelder kreiz | 65 m |
| Uhelder bihanañ | 44 m |
| Uhelder brasañ | 135 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 83 (2009) |
| Stankter | 64 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vieux-Bourg a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Intron-Varia, XVI$^{vet}$ kantved.
* Feunteun Saint Elme; Elme pe Hermès a zo sañset yac'haat daoulagad an dud.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Clochers de France
* ↑ Hippolyte Gancel, Les Saints qui guérissent en Normandie, Embannadurioù Ouest-France, miz Genver 2006, Roazhon, ISBN978-2-7373-4726-9, p. 137
# Vieux-Pont-en-Auge

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Vieux-Pont-en-Auge |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vieux-Pont-en-Auge en Arondisamant Lisieux | |
| Riez | Bro-C'hall |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Bro hengounel | Auge |
| Arondisamant | Lisieux |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes des Trois Rivières |
| Kanton | Saint-Pierre-sur-Dives |
| Kod INSEE | 14750 |
| Kod post | 14140 |
| Maer | Pierre Radé |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 12,49 km² |
| Led | 49° 02' 14" Norzh |
| Hed | 00° 03' 11" Reter |
| Uhelder kreiz | 70 m |
| Uhelder bihanañ | 27 m |
| Uhelder brasañ | 130 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 300 (2008) |
| Stankter | 24 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vieux-Pont-en-Auge a oa ur gumun eus Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e oa d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant daouzek kumun all d'ober ur gumun nevez: Saint-Pierre-en-Auge.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas pemp den nann-soudard e Vieux-Pont abalamour d'ar brezel, tri e miz Eost e-pad Aloubadeg Normandi, unan gant ur ur vombezadeg, unan gant tennoù kanol hag unan gant an Alamaned p'edo o klask tec'het; daou baotrig a voe lazhet e miz Here gant ur vinenn.
* 1999: Vieux-Pont a gemm anv, anvet eo Vieux-Pont-en-Auge.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Albin, XI$^{vet}$ pe XII$^{vet}$ kantved.
* Maner Lieu-Rocher, XVII$^{vet}$ kantved.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2009

Niver a annezidi

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 1989 | → bremañ | Pierre Radé | digostezenn | Labourer-douar |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Vieux (Calvados)

Vieux zo ur gumun e Normandi, e departamant Calvados, e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

E kanton Évrecy emañ, nepell diouzh kêr Caen.

## Anv

Dont a ra an anv Vieux (Vieux-la-Romaine a-wechoù) eus hini ar bobl c'halian Viducasses.
Dont a rafe anv Vieux eus hec'h anv galianek Aregenua, miret e latin : eus ar gerioù galianek are- ("war"), a gaver ivez en Aremorica, ha gen-ava ("genoù ur stêr"), p'emañ Vieux a-us kember ar stêrioù Guigne hag Orne.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Eil brezel-bed, 1944: mervel a reas 47 den nann-soudard e Vieux abalamour d'ar brezel, an darn vrasañ anezhe a voe lazhet gant ur vombezadeg d'an 13 a viz Even e-pad Aloubadeg Normandi; dieubet e voe Vieux gant ar 43rd Wessex Infantry Division (Rouantelezh-Unanet) d'ar 4 a viz Eost.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Furchadennoù henoniel e Vieux
* C'hoariva galian-ha-roman
* Tammoù eus an delwenn Tutela Aregenua.
* Dismantoù roman
* Domus (annez roman)
* Kouronklec'h
* Chapel Saint Jean Baptiste du Clos, XIII$^{vet}$ kantved, dismantret.
* Iliz katolik Saint Laurent.

## Melestradurezh

Roll maered ar gumun :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| ? | Meurzh 2001 | Jacques Saint-James | - | - |
| Meurzh 2001 | Meurzh 2014 | Mireille Beuve | digostezenn | |
| N'eo ket anavezet c'hoazh an holl fedoù. |||||

## Notennoù ha daveoù

* ↑ INSEE
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Normandie 44 - la Mémoire
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Vieux-Fumé

Vieux-Fumé a oa ur gumun e Bro-C'hall e departamant Calvados e Normandi.
Bodet e voe d'ar 1añ a viz Genver 2017 gant trizek kumun all d'ober ur gumun nevez : Mézidon-Vallée-d'Auge.

## Istor
### XIX$^{vet}$ kantved

* E 1831 e voe staget kumun Quatre-Puits (68 annezad) ouzh Vieux-Fumé (226 annezad).

### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed, 1944 : mervel a reas un den nann-soudard e Vieux-Fumé en ur vindrailhadeg e miz Even e-kerzh Aloubadeg Normandi.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Saint Germain, XII$^{vet}$ kantved.
* Kastell Mesnil d'O, XVIII$^{vet}$ kantved

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini-Ehess, Notice communale - Vieux-Fumé
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Skeudennoù - Clochers de France
# Vieux-Mesnil

Kumunioù Frañs :
| Anv | Vieux-Mesnil |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vieux-Mesnil en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Maubeuge Val de Sambre |
| Kanton | Berlaimont |
| Kod INSEE | 59617 |
| Kod-post | 59138 |
| Maer | Michel Wasse |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 5,95 km² |
| Led | 50° 15' 18" Norzh |
| Hed | 03° 51' 55" Reter |
| Uhelder kreiz | 156 m |
| Uhelder bihanañ | 131 m |
| Uhelder brasañ | 162 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 556 (2007) |
| Stankter | 93 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vieux-Mesnil a zo ur gumun eus departamant gall Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun e 1920 .

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
# Vieux-Bourg (disheñvelout)

Vieux-Bourg a zo un anv-lec'h gallek. Gallout a ra bezañ:
* Vieux-Bourg, ur gumun eus ar C'halvados, e Bro-C'hall
* "Le Vieux-Bourg", anv gallek Bourc'h-Kintin, e Breizh, e departamant Aodoù-an-Arvor
* "Le Vieux Bourg", anv gallek «Bourk kozh Pleherel», greizenn gozh kumun Frehel e Breizh
# Vieux-Condé

Vieux-Condé zo ur gumun e departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed:
* Touribell hobregonet ar soudard Beaulieu
* 24 a viz Mae 1940: ar soudard gall Jules Beaulieu a stourmas e-unan ouzh an Alamaned o klask treuziñ an Escaut e Pont ar Sartiau a-raok bout lazhet gante. Distrujet e voe meur a dank hag a garbed gantañ.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sainte Thérèse, XX$^{vet}$ kantved.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Escaut ha war an harzoù gant Belgia emañ Vieux-Condé, stok ouzh kêr Péruwelz.

## Emdroadur ar boblañs 1800-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA

## Dave ha notennoù

* ↑ Canons 14-18 Guns
# Vieux Objets

Vieux Objets zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet e 1882.

## Istor

Kentañ ma voe embannet Vieux Objets a oa e Gil Blas d'an 29 a viz Meurzh 1882, sinet « Maufrigneuse ». Ne voe adembannet nemet goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif Le Père Milon e 1899.

## An danevell

Adélaïde, ur vaouez kozh o chom hec'h-unan en he zi, a skriv d'he mignonez Colette, anavet a gozh. E Pariz emañ he mab, he merc'h pelloc'h c'hoazh, ha hi digenvez hogozik atav. Petra eo ddezhi an evurusted?

## Notennoù

* ↑ Volume Maupassant, Contes et Nouvelles, pajenn 1417, Bibliothèque de la Pléiade.
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Vieux

Vieux zo un anv-lec'h gallek.

## Lec'hioù

* Vieux, kumun gwechall en Ardennes, hiriv e kumun Marvaux-Vieux ;
* Vieux, e Normandi e Calvados ;
* Vieux, en Okitania, e Tarn.
# Vieux-Reng

Kumunioù Frañs :
| Anv | Vieux-Reng |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Vieux-Reng en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Nord Maubeuge |
| Kanton | Maubeuge-Norzh |
| Kod INSEE | 59618 |
| Kod-post | 59600 |
| Maer | Philippe Brasselet |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 11,64 km² |
| Led | 50° 19' 48" Norzh |
| Hed | 04° 02' 52" Reter |
| Uhelder kreiz | 123 m |
| Uhelder bihanañ | 113 m |
| Uhelder brasañ | 148 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 798 (2007) |
| Stankter | 68 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vieux-Reng a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# The Wild Rover

The Wild Rover ("Ar C'hantreer Gouez", pe "Ar Reder-Bro Diroll") zo ur ganaouenn saoznek eus ar XVII$^{vet}$ kantved.
Brudet eo e Bro-Skos hag en Iwerzhon, koulz hag e Bro-Saoz, ha kanet e vez ivez gant harperien ar skipailh mell-droad Celtic Football Club eus Glasgow.
E 2015 e skrive Brian Peters er "Folk Music Journal" (vol 10 No 5) e oa bet savet ar ganaouenn er XVIIvet kantved gant Thomas Lanfiere. Da-heul e c'hoarvezas kemmoù a bep seurt hervez ar broioù, rak doareoù disheñvel zo bet kavet e SUA, Kanada, Bro-Saoz, Skos hag Iwerzhon. Hag ivez en Aostralia.
Kaoz zo er c'han eus ur paotr yaouank o tistreiñ da di e dud goude bet en estrenvro e-pad bloavezhioù. Mont a ra en un davarn met ar berc'hennez a nac'h servij ur banne dezhañ war zle, ma rank diskouez e aour en deus gounezet. Neuze e lavar eo echu dezhañ riboulat ha mennet eo da chom fur er gêr.

## Skrid

Ar skrid a gaver er Wikisource saoznek.. Alies ne vez ket kanet en e hed.

## Kanerien

Enrollet eo bet gant un toullad mat a ganerien, en o zouez :
* Clancy Brothers
* The Corries
* Allison Crowe
* The Dubliners
* The Pogues
* André Rieu
* The Seekers
* Soldat Louis
* The Wolfe Tones
Un doare reggae zo bet kanet ivez gant New Celeste.

## Brezhoneg

Un doare brezhonek a vo kinniget e Kan ar Bobl e miz Ebrel 2023.
# The Witcher

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
The Witcher a c'hall bezañ evit :
* Un heuliad romantoù The Witcher gant Andrzej Sapkowski
* Un heuliad c'hoarioù video, The Witcher
# The squeaky wheel gets the grease

The squeaky wheel gets the grease zo ur c'hrennlavar amerikan hag a droer evel-hen: ar rod a wigour eo an hini a vo lardet. Ret eo kompren eo an hini a glemm a vez roet dezhañ, hag e ranker klemm evit kaout.

## Istor

N'ouzer ket a belec'h e teu metaforenn ar rod a wigour met lakaet e vez war gont ar fentigeller Josh Billings en divije savet ar pezhig "The Kicker" (war-dro 1870).
    I hate to be a kicker,
    I always long for peace,
    But the wheel that does the squeaking,
    Is the one that gets the grease.

## Disheñvelded sevenadurel

Enebet eo ouzh ar c'hrennlavar brezhonek: Fallañ ibil a zo er c'harr a wigour da gentañ, a denn da lavarout eo ar re fall a glemm. Ken enebet all eo ouzh ar c'hrennlavar japanat An tach uhelañ eo an hini a vez skoet warnañ.

## Notennoù

* ↑ Winch, Guy (2011), The Squeaky Wheel: Complaining the Right Way to Get Results, Improve Your Relationships, and Enhance Self-Esteem, Bloomsbury Publishing, pp. 13-15.
* ↑ Miller 2001, p. 398.