OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Nerzhioù Al-Qods

Nerzhioù Al-Qods (Perseg: نیروی قدس‎‎ Nīrū-ye Qods, pe سپاه قدس Sepāh-e Qods) a vez graet eus un aozadur nerzhioù a-ratozh eus Iran, skour oberiadurioù etrebroadel Gwarded ar Reveulzi. Nerzhioù Al-Qods a vez suj da penn-bras Iran, Ali Khamenei. Pennofiser an nerzhioù Al-Qods a zo Esmail Ghaaniar abaoe lazhadenn ar Major Jeneral Qasem Soleimani e 2020. Diaes meurbet eo da gaout ur mennozh eus an niver a izili en aozadur-se. E 2007 e oa istimet un hollad 15 000 soudard. War listenn an aozadurioù sponterezh pe harp d'ar sponterezh hervez SUA eo nerzhioù ispisial Al-Qods abaoe 2007.

## Istor an nerzh

Anv an nerzhioù Al-Qods a zo awenet gant anv arabeg Jeruzalem: Al-Quds pe Al-Qods. An nerzhioù Al-Qods a oa bet krouet e-pad ar Brezel Iran-Irak evel nerzh ispisial da ziwall an harzoù evit an aozadur Lu Gwarded ar Reveulzi Islamek. E-pad ha goude ar brezel e voe roet harp ha stummadur d'ar C'hurded o stourm a-enep Saddam Hussein gant an nerzhioù ispisial Al-Qods. E 1982, unvezhioù Al-Qods a vez kavet e Liban, ar re-se a vezo mammenn d'an aozadur stourm Hezbollah.

### Aozadur

An nerzhioù Al-Qods a zo ledet war un dousennad bro hervez an ofiser spiañ amerikan David Dionisi, an nerzhioù a zo rannet hervez 8 tachenn obererezh:
* Broioù ar C'hornôg
* Irak
* Afghanistan, Pakistan, hag India
* Israel, Liban, ha Jordania
* Turkia
* Norzh Afrika
* Ledenez arabek
* Ez-republikoù an URSS

### Qasem Soleimani

Abaoe ma oa lakaet e-penn an aozadur Qasem Soleimani etre 1997 ha 1998 e oa kalz war-gresk pouezh an nerzhioù Al-Qods er stourmoù lies ha garv a gaver er reter neshañ. Deuet e oa da vezañ an nerzhioù ispisial-se gant o fennofiser ur c'hendivizer diazez evit ar brezelioù lies er c'horn-bro (Siria, Irak...). Lazhet e oa Qasem Soleimani gant un dron amerikan d'an 3 a viz Genver. Esmail Ghaani en deus kemeret e lec'h.

## Stourm a-enep ar Stad Islamek

An nerzhioù Al-Qods a zo enebourien daonet d'ar Stad Islamek. Er bloavezh 2014, unvezhioù d'an nerzhioù Al-Qods a voe kaset da Irak evit bezañ penn d'an oberiadurioù brezel kaset da benn gant Iran a-enep ar Stad Islamek. Iran en devoa kaset tri batalhion Al-Qods evit sikour gouarnamant Irak da dalañ ouzh tagadenn Norzh Irak gant ar Stad Islamek e 2014. Betek 40 ofiser Al-Qods a gemeras perzh e Eil emgann Tikrit (Meurzh 2015), gant e-penn ar strollad ar Jeneral Qasem Soleimani .
# Nerzhioù douar Rusia

Tirlu Rusia pe Arme Rusia, a vez graet eus nerzhioù douar nerzhioù lu Rusia. Kefridioù pennañ nerzhioù douar Rusia a zo difenn harzoù ar vro; stourm war an douar, trec'hiñ an Nerzhioù lu enebour. Prezidant Rusia eo penn-uhel nerzhioù armet Kevredad Rusia. Penn-uhel nerzhioù tirlu Rusia eo penn an tirlu, choazet e vez gant prezidant Rusia. Lec'h pennañ douarlu Rusia a zo e Moskov.

## Kefridioù

Kefridioù pennañ nerzhioù douar Rusia a zo difenn harzoù ar vro, ar stourm war zouar, surentez an tiriadoù e-dalc'h, talañ ouzh unvezioù enebour. Nerzhioù an douarlu a rank bezañ kap da dizhañ ar palioù-se en ur brezel nukleel pe reoliek, dreist-holl en ur c'henaroud hep implij armoù distruj ramzel. ouzhpenn-se e rankont, bezañ galloudus a-walc'h evit gwareziñ interestoù broadel Rusia er vro pe en estren-vro hag hervez ar redioù etrebroadel.
Kefridioù diazez douarlu Rusia a zo:
* Gourdonadur an unvezioù stourm, hervez urzhioù pennoù lu Kevredad Rusia.
* Gwellaat urzhiadur an unvezioù, implij eus ar gwellañ an niver a soudarded hag a zo ezel, memes ar re arbennikaet (ru:Специальные войска, un termenadur implijet ledan evit ober eus servijoù stourm hag harpañ lies evel an ijinourien; unvezioù aroueziñ Rusia; servijoù kimiek; kefluskañ ha dezougen; unvezioù tren Rusia, hag unvezioù ar sevel hentoù)
* Diorroadur kadoniezoù hag o lakaat da dalvezout
* Diorroadur levrioù deskadurezh brezel, kadoniezhoù, ha metodologiezh brezel pe gourdoniñ ha teknikel
* Diorroadur gourdoniñ brezel evit an nerzhioù douar
* An unvezioù Spetsnaz GRU, ha darn an nerzhioù ispisial, a zo dindan urzhioù Renadur Penn ar sklêrijennañ (GRU), deuet da vezañ Renadur penn uhel al lu.

## Istor

Gant ma oa an Unvaniezh Soviedel o vont da get, e oa bet strivet evit derc'hel nerzhioù lu URSS unvan a-benn servij Kenglad ar Stadoù Dizalc'h. Ministr an Difenn ziwezhañ eus an URSS, ar Marichal Yevgeny Shaposhnikov, a oa bet lakaet evel penn uhelañ nerzhioù difenn ar KSD e miz Kerzu 1991. E-touezh un toullad emglevioù sinet gant ar republikoù, evit degas an treuzkemm, e oa un emglev berrbad o sellet a-fed palioù an nerzhioù lu, sinet e Minsk d'ar 14 a viz C'hwevrer 1992. En desped da-se, pa oa deuet anat war-wel e oa Ukraina (ha marteze lod republikoù all) ar c'hoant da droc'hañ o nerzhioù lu evit sevel unan broadel, ar gouarnamant rusian en doa choazet sevel e nerzhio lu emren ivez.

## Gwelet ivez

* roll armoù implijet gant armeoù Rusia
# Mirva natur bae Sant-Brieg

Mirva bae Sant-Brieg :
| Aod Bae Sant-Brieg. ||
| Anv(ioù) all | Mirva natur broadel bae Sant-Brieg |
| Anv gallek | Réserve naturelle nationale de la baie de Saint-Brieuc |
| Geografiezh ||
| Stad | Frañs |
| Bro | Breizh |
| Broioù hengounel | Bro-Sant-Brieg |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 31′ 15″ N, 2° 40′ 59″ O |
| Kêrioù pennañ | Sant-Brieg |
| Gorread | 11,4 km² |
| Melestradurezh ||
| Seurt | Mirva natur broadel |
| Krouidigezh | 28 a viz Ebrel 1998 |
| WDPA | 178260 |
| Melestradurezh | Tolpad-kêrioù Sant-Brieg VivArmorNature - GEPN |
| Lec'hienn ofisiel | reservebaiedesaintbrieuc.com |
| kemmañ |
Mirva natur broadel bae Sant-Brieg zo ur mirva natur broadel en Aodoù-an-Arvor e Breizh. Krouet e oa bet d'an 28 a viz Ebrel 1998 hag en em astenn a ra war 1 140 hektar e su bae Sant-Brieg.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ INPN (renabl broadel ar glad naturel): FR3600140 - Baie De Saint-Brieuc
# Mirza Ghalib

Mirza Ghalib, pe Mirza Asadullah Baig Khan (1797-1869), a oa ur barzh a skrive en ourdoueg hag e perseg. Eus un tiegezh nobl e oa hag en em lakaat a reas da sevel barzhonegoù d'an oad a 10 vloaz.
Bevañ ha skrivañ a reas da vare dibenn an Impalaeriezh Voghol. Barzh e voe e lez Bahadur Shah Zafar (1775-1862), betek 1857, pa voe diskaret an impalaer gant ar Saozon a lakaas o c'hrabanoù war Indez.
Ghalib a seller outañ evel unan eus ar skrivagnerien ourdouek pouezusañ hag unan eus diazezerien al lennegezh vodern er yezh-se. Hiziv eo brudet c'hoazh, koulz e Pakistan, en India hag e-touez an dud divroet eus ar broioù-se er bed a-bezh.
# Mis Tesoros

Mis Tesoros zo anv un albom kanaouennoù spagnolek (daou CD anezhañ) gant Chavela Vargas e 2013.

## Ar c'hanaouennoù
### Kentañ CD

* Volver, volver (kanaouenn brudet ar sonaozer mec'hikan F. Z. Maldonado).
* Juan Charrasqueado
* Adoro
* Ella
* Noche de ronda
* Nosotros
* Corazón, corazón
* No soy de aquí ni soy de allá (kanaouenn brudet ar c'haner arc'hantinat Facundo Cabral )
* Donde estas corazón
* Llegando a ti
* La noche del mal
* Lamento boriciano (anavezetoc'h evel Lamento borincano )
* Arrieros somos
* Toda una vida

### Eil CD

* Piensa en mí
* El andariego
* Los dos hermanos
* Golondrinas de ojos negros
* Vámonos
* Luz de luna
* Con mis propias manos
* Angelitos negros
* Aquel amor
* Te amaré vida míáa
* La enorme distancia
* Obsesión
* Hace un año
* Se me hizo facil
# Misbaha

Ur misbaha pe masbaha (arabeg : مِسْبَحَة misbaḥah), anvet ivez سُبْحَة‎ subḥa pe تَسْبِيح‎ tasbīḥ pe tespih hervez ar broioù pe rannvroioù muzulman, zo ur chapeled islamek implijet da lavarout an dhikr, ennañ 99 anv Allah.
Bez' eo ur gordennig warni meur a voulennig implijet gant muzulmaned evit delc'her koun eus Allah. Graet e vezont gant koad, maen pe plastik. Dre ma vezont implijet evit derc'hel soñj eus 99 anv Allah e vezont kavet gant 33 pe 99 boulennig peurliesañ.
E Turkia, hag e broioù all ivez, e vez implijet an tespih evel ar c'homboloi e Gres evit c'hoari gant ar bizied hepmuiken.

## Gwelet ivez

* Komboloi
* Chapeled
* Japa mala
* Tasbih
# Mirva biosferenn an inizi ha mor an Hirwazh

Mirva biosferenn an inizi ha mor an Hirwazh pe Mirva biosfer an enezeier ha mor an Hirwazh zo ur mirva biosferenn en Hirwazh e Penn-ar-Bed, e kornôg Breizh. Rummet$^?$ eo bet e 1988 gant an UNESCO da-geñver raktres Mab-den hag ar viosferenn.
Brasaet e oa bet e 2012 evit degemer Enez Sun er gwarezva.

## Pennadoù kar

* Park an Hirwazh
* Park an Arvorig

## Notennoù

* ↑ Troidigezh biosphère e brezhoneg hervez geriadur ar skiantoù hag an teknikoù
* ↑ Hervez bank roadennoù TermOfis
* ↑ (fr) Lec'hien MAB France (an den hag ar biosfer)
* ↑ (en) Lec'hienn an UNESCO
# Mirva natur an Hirwazh

Mirva an Hirwazh :
| Enez Trielen ha Molenez en drekleur. ||
| Anv(ioù) all | Mirva natur broadel an Hirwazh |
| Anv gallek | Réserve naturelle nationale d'Iroise |
| Geografiezh ||
| Stad | Frañs |
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Leon |
| Departamant | Penn-ar-Bed |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 24′ 18″ N, 4° 58′ 28″ K |
| Kêrioù pennañ | Konk-Leon |
| Gorread | 11,29 km² |
| Melestradurezh ||
| Seurt | Mirva natur broadel |
| Krouidigezh | 12 a viz Here 1992 |
| WDPA | 62713 |
| Melestradurezh | Park an Hirwazh |
| Lec'hienn ofisiel | Lec'hienn Park naturel an Hirwazh |
| kemmañ |
Mirva natur broadel an Hirwazh zo ur mirva natur broadel en Hanternoz mor an Hirwazh en enezeg Molenez e kornôg Bro-Leon. Krouet e oa bet d'an 12 a viz Here 1992, en em astenn a rae gwechall war 39,4 hektar e teir enezenn (Balaneg, Banneg ha Trielen). Brasaet e voe ar mirva betek 1 129 hektar e 2021.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ INPN (renabl broadel ar glad naturel): FR3600108 - Iroise
# Misano di Gera d'Adda

Misano di Gera d'Adda zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Mirva natur Paludoù Sine

Mirva Paludoù Sine :
| Paludoù kozh Sine. ||
| Anv(ioù) all | Mirva natur broadel Paludoù Sine |
| Anv gallek | Réserve naturelle nationale des marais de Séné |
| Geografiezh ||
| Stad | Frañs |
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 37′ 01″ N, 2° 42′ 46″ K |
| Kêrioù pennañ | Sine |
| Gorread | 5,3 km² |
| Melestradurezh ||
| Seurt | Mirva natur broadel |
| Krouidigezh | 21 a viz Eost 1996 |
| WDPA | 147289 |
| Melestradurezh | Kevredigezh Breizh Vev Kumun Sine Amicale de chasse de Séné Mirva an arvor |
| Lec'hienn ofisiel | reservedesene.bzh |
| kemmañ |
Mirva natur broadel Paludoù Sine zo ur mirva natur broadel e Sine e Bro-Gwened. Emañ e goueled Mor Bihan Gwened ha gwareziñ a ra 530 hektar a baludoù, lec'hidegoù, kanolioù ha geunioù brasañ ar c'horn-bro; en o zouez un takad gwareziñ 120 hektar e c'horread a ra an dro d'ar gwarezva.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Hervez bank roadennoù TermOfis
* ↑ INPN (renabl broadel ar glad naturel): FR3600131 - Marais De Séné
# Misano Adriatico

Misano Adriatico zo ur gumun eus Italia, e proviñs Rimini, en Emilia-Romagna.
# Mirva natur François Le Bail

Mirva François Le Bail :
| Aodoù Enez Groe er Penn Maen e-kostez semafor ar Beg Melen. ||
| Anv(ioù) all | Mirva / Gwarezva natur broadel François Le Bail |
| Anv gallek | Réserve naturelle nationale François Le Bail |
| Geografiezh ||
| Stad | Frañs |
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Gwened |
| Departamant | Mor-Bihan |
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 37′ 29″ N, 3° 26′ 03″ K |
| Kêrioù pennañ | Groe |
| Gorread | 98,20 ha |
| Melestradurezh ||
| Seurt | Mirva natur broadel |
| Krouidigezh | 23 a viz Kerzu 1982 |
| WDPA | 6270 |
| Melestradurezh | Kevredigezh Breizh Vev |
| kemmañ |
Ar Mirva natur broadel François Le Bail (RNN63) zo ur mirva natur broadel e Groe, e departamant ar Mor-bihan hag e Bro-Gwened, e Breizh. Krouet eo bet e 1982 hag en em astenn a ra war 98 hektar. Gwareziñ a ra mineralioù ha reier dibar an enez hag an trevadennoù evned-mor.
Anvet eo bet ar mirva diwar ar geologour breton François Le Bail (1903-1979) hag en deus studiet geologiezh an enez.

## Geografiezh

En em astenn a ra war 98,2 hektar e Groe: 47,5 hektar war zouar ha 50,7 hektar war vor. Daou dakad disheñvel zo: un takad e gwalarn an enezenn en-dro d'ar Penn Maen ha d'ar Beg Melen hag a warez al lanneier Ericaceae hag an trevadennoù evned-mor hag un takad er gevred en-dro da Veg ar Chat, Porzh ar Roed ha Porzh Morvil hag a warez an aod vev.

## Liammoù diavaez

* (fr) "Réserve naturelle François Le Bail (Île de Groix)" war lec'hienn mirvaoù naturel Frañs.
* (fr) "Réserve naturelle nationale François Le Bail - Île de Groix" war lec'hienn ar gevredigezh Breizh Vev.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ INPN (renabl broadel ar glad naturel): FR3600063 - François Le Bail (Île de Groix)
* ↑ (fr) "La Réserve Naturelle Nationale François Le Bail à Groix", lec'hienn touristelezh An Oriant - Su Breizh.
# Noirmoutier-en-l'Île

Noirmoutier-en-l'Île :
| Ar maerdi. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Broioù al Liger |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | Les Sables-d'Olonne |
| Kanton | Saint-Jean-de-Monts |
| Kod kumun | 85163 |
| Kod post | 85330 |
| Maer Amzer gefridi | Yan Balat 2021-2026 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de l'Île-de-Noirmoutier |
| Lec'hienn web | http://www.ville-noirmoutier.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 4 486 ann. (2020) |
| Stankter | 225 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 4 m bihanañ 0 m — brasañ 20 m |
| Gorread | 19,97 km² |
| kemmañ |
Noirmoutier-en-l'Île (Nervouster e brezhoneg) a zo ur gumun e departamant Vande e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War vord ar Meurvor Atlantel hag en enez Nervouster emañ Noirmoutier-en-l'Île.

### Kumunioù amezek
## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790; lakaet e voe da benn Kanton Noirmoutier; e Bann Challans e oa. Lakaet e voe ar gumun en Arondisamant Les Sables-d'Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 126 gwaz eus ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Naontek den ag ar gumun a varvas abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Brezel Indez-Sina

* Mervel a reas daou zen eus ar gumun abalamour d'ar brezel, unan d’ar 6 a viz Ebrel 1948 en Hue er Viêt Nam ; kaporal e oa er Détachement sud de COAC d’Indochine, egile d’ar 26 a viz Kerzu 1950 e Binh-Lieu er Viêt Nam; milour e oa er BFC/1añ RE.

#### Brezel Aljeria

* Mervel a reas un den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Monumant ar re varv eus an enezenn en he fezh, Brezel 1870-1871.
* Monumant ar re varv, brezelioù an XX$^{vet}$ kantved.
* Monumant ar re varv (brezelioù an XXvet kantved), luc’hskeudennoù$^,$. D’an 3 a viz Kerzu 1922 e voe dioueliet.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ "Nervouster" hervez KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ (fr) Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Université de Lille
# Noguera de Albarracín

Noguera de Albarracín zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Teruel.
# Nogueras

Nogueras zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 32 (2023).
# Nogueruelas

Nogueruelas zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 192 (2023).
# Noicàttaro

Noicàttaro zo ur gumun en Italia, e proviñs Bari, e Puglia.
# Noir Désir

Noir Désir a oa ur strollad sonerezh rock gall krouet e Bourdel e 1980. Izili Noir Désir a oa Denis Barthe, Bertrand Cantat, Jean-Paul Roy ha Serge Teyssot-Gay pa voe kemennet fin ar strollad e miz Du 2010.

## Izili ar strollad

* Denis Barthe; taboulinoù (1980-1982; 1985-2010)
* Bertrand Cantat; kan ha gitar (1980-1983; 1983-2010)
* Vincent Leriche; gitar boud (1980-1982)
* Emmanuel Ory-Weil, kan ha gitar (1983-1983)
* Jean Paul Roy; gitar boud (1996-2010)
* Serge Teyssot-Gay; gitar (1980-2010)
* Frédéric Vidalenc; gitar boud (1982-1996)

## Pladennoù

* Où veux tu qu'je r'garde? (1987)
* Veuillez rendre l'âme (à qui elle appartient) (1989)
* Du ciment sous les plaines (1991)
* Tostaky (1992)
* 666.667 Club (1996)
* Des visages Des Figures (2001)

## Pladennoù dirak arvesterien

* Diaes irae (1994)
* Nous n'avons fait que fuir (2002)
* Noir Désir en public (2005)

## Pladennoù dastumad

* Compilation (1994)
* One Trip/One Noise (1998)
* En route pour la joie (2000)

## DVD dirak arvesterien

* Noir Désir en images (2005)

## Liamm

* (fr) Lec'hienn ofisiel
# Nogent-sur-Marne

Nogent-sur-Marne :
| Ar Marne e Nogent. ||
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Enez-Frañs |
| Departamant | Val-de-Marne |
| Arondisamant | Nogent-sur-Marne (pennlec'h) |
| Kanton | Nogent-sur-Marne (pennlec'h) |
| Kod kumun | 94052 |
| Kod post | 94130 |
| Maer Amzer gefridi | Jacques J. P. Martin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de la Vallée de la Marne |
| Lec'hienn web | https://ville-nogentsurmarne.com |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 33 578 ann. (2020) |
| Stankter | 11 992 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 36 m — brasañ 99 m |
| Gorread | 2,8 km² |
| kemmañ |
Nogent-sur-Marne zo ur gumun en departamant Val-de-Marne hag er rannvro Enez-Frañs, e kreiz Bro-C'hall. Pennlec'h arondisamant Nogent-sur-Marne eo.
Er bloavezh 2020 e oa 33 578 a annezidi hag a reer Nogentais anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar c'harrbont dreist ar Marne.
* Pavilhon Baltard.
* Iliz Saint-Saturnin.

## Kêrioù gevellet

* Siegburg (Alamagn) abaoe 1964
* Yverdon-les-Bains (Suis) abaoe 1965
* Val Nure (Italia) abaoe 1983
* Nazaré (Portugal) abaoe 1989
* Bolesławiec (Polonia) abaoe 2004

## Tud brudet
### Tud bet ganet eno

* Jean Giraud, treser ha senarier bannoù-treset gall, d'an 8 a viz Mae 1938.

### Tud bet marvet eno

* Antoine Watteau, livour gall, d'an 18 a viz Gouere 1721.
* Nicolas Genka, skrivagner gall, d'an 12 a viz Genver 2009.

### Tud liammet gant istor kêr
## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar gumun
# Noia

Noia zo ur gumun eus kornôg Galiza, e proviñs A Coruña.

## Parrezioù

Sede parrezioù ar gumun:

## Pennad kar

* Roll kumunioù proviñs A Coruña
# Montebello

Montebello zo un anv italianek ha hini meur a lec'h.

## Italia

* Montebello della Battaglia, kumun e proviñs Pavia
* Montebello di Bertona, kumun e proviñs Pescara
* Montebello Jonico, kumun e proviñs Reggio Calabria
* Montebello sul Sangro, kumun e proviñs Chieti
* Montebello Vicentino, kumun e proviñs Vicenza
* Montebello, frazione en Orciano di Pesaro, kumun e proviñs Pesaro
* Montebello, frazione e Perugia
* Montebello, frazione e Poggio Torriana, kumun e proviñs Rimini
* Montebello – frazione e Camaiore kumun e proviñs Lucca

## SUA

* Montebello, e Kalifornia
* Montebello, e kontelezh Rockland, New York

## Pennadoù kar

* emgann Montebello
* Mombello
* Monte
# Montealegre de Campos

Montealegre de Campos zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Valladolid, en Kastilha ha León.
# Montebello della Battaglia

Montebello della Battaglia zo ur gumun eus Italia, e proviñs Pavia, e rannvro Lombardia.
# Montebello di Bertona

Montebello di Bertona zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
# Montebello sul Sangro

Montebello sul Sangro a zo ur gumun eus proviñs Chieti en Abruzzo, en Italia.
# Montebello Jonico

Montebello Jonico zo ur gumun eus Italia, e Meurgêr Reggio Calabria, e Calabria.
# Montealegre del Castillo

Montealegre del Castillo zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Montebello Vicentino

Montebello Vicentino a zo ur gumun eus Italia, e Proviñs Vicenza, e rannvro Veneto.
# Montebruno

Montebruno zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Genova, e rannvro Liguria.
# Morskoul masklet

Morskoul masklet :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Sulidae |
| Genad : | Sula |
| Anv skiantel ||
| Sula dactylatra Lesson, 1831 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morskoul masklet (Sula dactylatra) a zo un evn-mor.

## Annez

Bevañ a ra al labous tost d'ar c'heheder.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
# Morskoul treid glas

Morskoul treid glas :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Sulidae |
| Genad : | Sula |
| Anv skiantel ||
| Sula nebouxii Milne-Edwards, 1882 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morskoul treid glas (Sula nebouxii) a zo un evn-mor eus kerentiad ar Sulidae.

## Annez

Bevañ a ra al labous e reter Meurvor Habask hag aodoù kornôg Amerika eus ledenez Baja California da Berou$^,$.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Morskoul treid glas war al lec'hienn Avibase.
* ↑ Fichenn eus Birdlife
# Mortal Engines

Mortal Engines eo ar romant kentañ en heuliad lennegel skiant-faltazi Mortal Engines Quartet krouet gant Philip Reeve.

## Tudennoù

* Tom Natsworthy
* Hester Shaw
* Anna Fang

## Notennoù

* Keazor, Henry (2010). "'Mortal Engines' und 'Infernal Devices': Architektur- und Technologie-Nostalgie bei Philip Reeve", Techniknostalgie und Retrotechnologie. 129 - 147 p.

## Liammoù

* Predator Cities
* Philip Reeve
# Morskoul gell

Morskoul gell :
| Ur morskoul gell. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Sulidae |
| Genad : | Sula |
| Anv skiantel ||
| Sula leucogaster (Boddaert, 1783) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morskoul gell a zo un evn-mor, Sula leucogaster an anv skiantel anezhañ.

## Annez

Al labous a gaver ar pevar isspesad anezhañ :
* Sula leucogaster leucogaster (Boddaert, 1783), en inizi Pleg-mor Mec'hiko, Mor Karib ha Meurvor Atlantel trovanel ;
* Sula leucogaster plotus (Forster, 1844), en inizi Mor Ruz, Meurvor Indez trovanel, ha kreiz-kornôg Meurvor Habask trovanel ;
* Sula leucogaster brewsteri (Stickney Goss, 1888), en inizi Pleg-mor Kalifornia hag er-maez kornôg Mec'hiko ;
* Sula leucogaster etesiaca (Yhayer & Bangs, 1905), en inizi Meurvor Habask er-maez Kreizamerika ha Kolombia.

## Liammoù diavaez

* (en) Sula leucogaster war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Sula leucogaster war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Sula leucogaster war lec'hienn Avibase.
# Morskoul treid ruz

Morskoul treid ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Pelecaniformes |
| Kerentiad : | Sulidae |
| Genad : | Sula |
| Anv skiantel ||
| Sula sula Linnaeus, 1766 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar morskoul treid ruz (Sula sula) a zo un evn-mor.

## Annez

Bevañ a ra al labous tost d'ar c'heheder.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Dave

* ↑ Fichenn Birdlife
# Mortagne-du-Nord

Kumunioù Bro-C'hall :
| Anv | Mortagne-du-Nord |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Mortagne-du-Nord en Arondisamant Valenciennes | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Valenciennes |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération de la Porte du Hainaut |
| Kanton | Saint-Amand-les-Eaux-Ribl dehou |
| Kod INSEE | 59418 |
| Kod-post | 59158 |
| Maer | Michel Quiévy |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 33,31 km² |
| Led | 50° 30' 18" Norzh |
| Hed | 03° 27' 19" Reter |
| Uhelder kreiz | 17 m |
| Uhelder bihanañ | 14 m |
| Uhelder brasañ | 65 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 1 650 (2007) |
| Stankter | ... a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Mortagne-du-Nord a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Brezel-bed kentañ : roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun.

## Douaroniezh

* Kemberiñ a ra ar Scarpe hag an Escaut e Mortagne-du-Nord.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA