OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Wulverdinge

Wulverdinge , Wulverdinghe he anv ofisiel, zo ur gumun er Westhoek e Flandrez Frañs, e departamant Norzh, en Hanternoz Bro-C'hall.

## Emdroadur ar boblañs 1793-2007

* Andonioù : Cassini hag EBSSA
# Wu ar Reter

Wu ar Reter (Sinaeg 東吳, pinyin: Dōng Wú) anvet ivez Sun Wu pe Rouantelezh Wu a oa ur riez dizalc'h lec'hiet e Jiangnan e Sina. E-pad e vezañs edo e gêrbenn e Jianye (建業, hiziv Nanjing) ar peurliesañ met wechoù'zo edo e Wuchang (武昌, hiziv Ezhou, Hubei). Etre 222 ha 280 e oa Wu unan eus an Teir Rouantelezh o stourm evit kontrol Sina.

## Istor

E-âd diskarr an diernezh Han e oa rannvro Wu - ur rannvro war-du ar su eus ar ster Yangtze dindan kontrol an tiern a vrezel Sun Quan. Heulian a rae Sun Quan e vreur Sun Ce a oa bet aotrou Wu a-raok. Daoust ma oa ur gwaz eus an impalaer Xian war baper e oa dizalc'h de facto. Er c'hontrol d'e gevezerien ne felle ket dezhañ da vont da impalaer. Goude m'o doa en embannet da impalaerien Cao Pi e Wei ha Liu Bei e Shu Han e tivizas Sun Quan d'ober evelto e 229.
Aloubet e voe Wu ar Reter gant Sima Yan, an impalaer Jin kentañ e 280.

## Tud dibar

* Cheng Pu
* Chen Wu
* Ding Feng
* Dong Xi
* Impalaerez Pan
* Impalaerez Teng
* Impalaerez Quan
* Impalaerez Zhu
* Gan Ning
* Han Dang
* Huang Gai
* Jiang Qin
* Lady Wu
* Ling Cao
* Ling Tong
* Lu Kai
* Lu Kang
* Lu Su
* Lu Xun
* Lü Dai
* Lü Fan
* Lü Meng
* Pan Zhang
* Sun Ce
* Sun Deng
* Sun Hao
* Sun He
* Sun Jian
* Sun Jing
* Sun Jun
* Sun Kuang
* Sun Lang
* Sun Liang
* Sun Lin
* Sun Quan
* Sun Shao
* Sun Xiu
* Sun Yi
* Taishi Ci
* Wu Jing
* Xu Sheng
* Yu Fan
* Zhang Hong
* Zhang Zhao
* Zhou Tai
* Zhou Yu
* Zhuge Jin
* Zhuge Ke
* Zhu Ran
* Zhu Zhi
* Zu Mao

## Roll an unpennoù

Wu ar Reter 222-280 :
| Anv dalif ( Shi Hao 諡號) | Anv personel | Amzeriad(où) ar ren | Anv marevezh (Nian Hao 年號) hag o amzeriadoù% |
| Implijout a ra an anv personel ||||
| Da Di (大帝 dà dì) | Sun Quan (孫權 sūn quán) | 222-252 | Huangwu (黃武 huáng wǔ) 222-229 Huanglong (黃龍 huáng lóng) 229-231 Jiahe (嘉禾 jiā hé) 232-238 Chiwu (赤烏 chì wū) 238-251 Taiyuan (太元 taì yuán) 251-252 Shenfeng (神鳳 shén2 fèng) 252 |
| Kuaiji Wang (會稽王 kuaì jī wáng) | Sun Liang (孫亮 sūn liàng) | 252-258 | Jianxing (建興 jiàn xīng) 252-253 Wufeng (五鳳 wǔ fèng) 254-256 Taiping (太平 taì píng) 256-258 |
| Jing Di (景帝 jǐng dì) | Sun Xiu (孫休 sūn xiū) | 258-264 | Yong'an (永安 yǒng ān) 258-264 |
| Wucheng Hou (烏程侯 wū chéng hóu) pe Guiming Hou (歸命侯; gūi mìng hóu) | Sun Hao (孫皓 sūn haò) | 264-280 | Yuanxing (元興 yuán xīng) 264-265 Ganlu (甘露 gān lù) 265-266 Baoding (寶鼎 baǒ dǐng) 266-269 Jianheng (建衡 jiàn héng) 269-271 Fenghuang (鳳凰 fèng huáng) 272-274 Tiance (天冊 tiān cè) 275-276 Tianxi (天璽 tiān xǐ) 276 Tianji (天紀 tiān jì) 277-280 |
# Wuffa East-Anglia

Wuffa East-Anglia a voe roue East-Anglia eus 571 betek e varv e 578. Tad Tytilla East-Anglia ha tad-kozh Rædwald East-Anglia a oa bet interet e Sutton Hoo. Eu e anv, a dalvez bleizig e teu hini familh roueel East-Anglia : ar [[Wuffinged.
| En e raok: Wehha East-Anglia | Roue East-Anglia ) | War e lerc'h: Tytila East-Anglia |
# Wróbel

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Wrobel pe Wróbel (hag a dalvez kement ha golvan ) zo un anv-tiegezh polonek.

## Tud

* Agata Wróbel
* Brian Wrobel
* Magdalena Wróbel, dougerez dilhad
* Marzena Wróbel, politikourez
* Tomasz Wróbel

## Lec'hioù

* Wróbel (Polonia), en Ermland-Mazuria
# Wulpen (Belgia)

Wulpen :
| Lec'hiadur e Koksijde | |
| Riez | Belgia |
| Rannvro | Rannvro Flandrez |
| Proviñs | Kornôg-Flandrez |
| Arondisamant | Veurne |
| Kumun | Koksijde |
| Kod post | 8670 |
| Kod pellgomz | |
| Gorread | 12,29 km2 |
| Hed | 02° 42' 00 Reter |
| Led | 51° 06' 02 Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs | 520 |
| Stankter | 42 a./km² |
Wulpen en izelvroeg ha Wulpn e flandrezeg kornôgel a zo ur rann-gumun e Flandrez Belgia e rannvro Westhoek hag e proviñs Kornôg-Flandrez. Ur gumun e oa gwechall; gant lezenn 1977 eo bet lakaet e kumun Koksijde.
* Ar vourc'h

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sint-Willibrordus

### Bezioù ar C'hommonwealth e bered ar gumun

| Bro | Niver a soudarded |
| Rouantelezh-Unanet | 20 |
| Dianv | 6 diwar 20 |
| Hollad | 20 |
Implijet e voe bered ar gumun e dibenn miz Mae 1940, e-pad an Eil Brezel-bed. Ar soudarded douaret enni a varvas en emgannoù eus dibenn miz Mae 1940 p'edont o wareziñ kiladenn Lu ar Rouantelezh-Unanet war-zu Dukark.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Commonwealth War Graves Commission
# Tanichthys

Tanichtys :
| Tanichtys albonubes ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cypriniformes |
| Kerentiad : | Cyprinidae |
| Genad : | Tanichthys |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tanichtys a zo ur genad eus kerentiad ar Cyprinidae. Betek n'eus ket pell ne oa nemet ur spesad er genad Tanichthys albonubes met e 2001 e voe livet ur spesad arall gant Freyhof hag Herder : Tanichthys micagemmae a gaver er stêr Ben Hai e Vietnam

## Liammoù diavaez

* Patrom:FishBase genus
* Tanichthys (TSN 163763). Integrated Taxonomic Information System. Accessed on 12 December 2004.
# Tanichthys albonubes

Tanichthys albonubes :
| Tanichthys albonubes Aet da get en natur (EW) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cypriniformes |
| Kerentiad : | Cyprinidae |
| Genad : | Tanichthys |
| Anv skiantel ||
| Tanichtys Albonubes Lin, 1932, 1932 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Pesk akwariom
Tanichthys albonubes :
| [[|250px]] | |
| Livadur ||
| Anvioù latin arall | {{{synonyme latin}}} |
| Anvioù boutin | Tanichtys albonubes |
| Orin | Sina |
| Ment | 5 cm |
| Disheñvelder etre ar reizhoù | Rontoc'h e vez ar barrezd |
| Buhez | 3 bloavezh |
| Mirerezh en Akwariom ||
| Gwrez an dour | 15-24C |
| pH | 6 - 7 |
| Kaleter an dour | 12-17 |
| Boued | holl |
| Lec'h bevañ en akwariom | uhel |
| Darempredoù | peoc'hek |
| Akwariom bihanañ | 60 cm |
| Diaester | 1 |
Tanichtys albonubes a zo ur spesad a besk eus kerentiad ar Cyprinidae a oa kavet gwechall e Sina. Aet da get eo en e endro naturel met da voutin ez eo aet en akwariom.
Dizoloet e voe e-kichen Menenz ar Goumoulenn Wenn (白雲山) er bloavezhioù 30 gant ur scout Tan e anv. Anezhañ e tenn e anv. E sinaeg e vez anvet 唐魚 (táng yu), 廣東細鯽 (Guǎngdōng xìjì), pe 潘氏細鯽 (pānshì xìjì)

## Liammoù diavaez

* Aquatic Hobbyist Page
* How to Breed White Clouds, from the March 2004 issue of Practical Fishkeeping
* Robyn's White Cloud Mountain Minnow Page
# Tanichthys micagemmae

Tanichthys micagemmae :
| Tanichthys micagemmae Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Cypriniformes |
| Kerentiad : | Cyprinidae |
| Genad : | Tanichthys |
| Anv skiantel ||
| Tanichthys micagemmae Freyof & Herder, 2001 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Tanichthys micagemmae a zo ur spesad pesked dour dous eus kerentiad ar cyprinidae. Dizoloet e oa bet e 2001 e Ster Be Hai e Viêt-nam.
Gant Tanichthys albonubes eo an ezel nemetañ eus genad Tanichthys.

## Daveoù

* http://www.fishbase.org/Summary/SpeciesSummary.cfm?genusname=Tanichthys&speciesname=micagemmae "Tanichthys micagemmae"]. FishBase. Ed. Ranier Froese and Daniel Pauly. October 2004 version. N.p.: FishBase, 2004.
# Tanita Tikaram

Tanita Tikaram, ganet d'an 12 a viz Eost 1969 e Münster (Alamagn ar C'hornôg d'an ampoent), zo ur ganerez-sonaozerez vreizhveuriat.
Brudet e oa bet gant div ganaouenn : Twist in My Sobriety ha Good Tradition, eus hec'h albom kentañ, Ancient Heart (embannet e miz Gwengolo 1988).
# Tania Mallet

Tania Mallet, ganet d'an 19 a viz Mae 1941 hag aet da Anaon d'an 30 a viz Meurzh 2019, a oa un top model hag aktourez saoz. Brudet-bras he voe evel James Bond girl gant he roll evel Tilly Masterson er film James Bond eus 1964, Goldfinger.

## Filmlennadur

| Bloavezh | Titl | Roll | Notenn(où) |
| 1964 | Goldfinger | Tilly Masterson | |
| 1976 | The New Avengers | Sara | Lodenn: "The Midas Touch" |

## Liammoù diavaez

* Tania Mallet war IMDb
# Tanis

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Tanis zo anv meur a lec'h
* Tanis (Manche), kumun c'hall eus Normandi
* Tanis, pe Djanet, pe Djâni, en Egipt

## Anv-badez

* Tanis, adstumm d'an anv Tanith.
# Tanijenn skevent

Tanijenn skevent pe skeventfo a vez graet eus ur c'hleñved a dag ar skevent. Gellout a ra tagañ tud a-bep oad met ar riskloù brasañ a vez gant ar vugale yaouank hag an dud war an oad pe klañvidik.
Evit talañ ouzh an tanijenn skevent e vez implijet danvezioù enep mikrobek.

## Tud brudet aet da anaon gant an tanijenn skevent

* Karl Veur
* Major jeneral Israel B. Richardson eus lu an unaniezh
* George G. Meade eus lu an unaniezh
* Robert Bontine Cunninghame Graham
* Albert Cohen
* John McCrae
* Ingvar Kamprad krouer an embregerezh IKEA
# Tanio

An Tanio zo un eoullestr hag a zo aet d'ar strad ar 7 a viz Meurzh 1980 e-tal aod Penn-ar-Bed, e-kichen Enez-Vaz. Eizh martolod a zo aet diwar wel e-pad ar gwallzarvoud, ha 10 000 tonenn a eoul-mein d'an nebeutañ a zo bet skuilhet ouzh aodoù Breizh-Izel. Ul lanv du spontus eo bet peñse an Tanio.
# Tanith

Tanith zo un anv-badez saoznek.

## Orin

Dont a ra eus an anv Tanit, un doueez e Kartada gozh.

## Tud

* Tanith Lee (ganet e 1947), skrivagnerez SF saoz
* Tanith Carey (ganet e 1967), skrivagnerez ha kazetennerez saoz
# Wierre-au-Bois

Kumunioù Frañs :
| Anv | Wierre-au-Bois |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Boulogne-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de Samer et environs |
| Kanton | Samer |
| Kod INSEE | 62888 |
| Kod post | 62830 |
| Maer | Bertrand Flahaut |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,83 km² |
| Led | 50° 38' 42" Norzh |
| Hed | 01° 45' 47" Reter |
| Uhelder kreiz | 91 m |
| Uhelder bihanañ | 28 m |
| Uhelder brasañ | 170 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 211 (2007) |
| Stankter | 55 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Wierre-au-Bois a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Wijnegem

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Wijnegem zo ur gumun e Flandrez Belgia, e proviñs Antwerpen.
* Lec'hiadur
* Banniel
* Skoed

## Douaroniezh

* Gorread : 7,88 km²
* Poblañs (2022) : 10 244 a dud
* Stankter : 1 300 den/km²
# Wiesbaden

Hed ha treuz: 50°5′N 8°15′E
Wiesbaden :
| Bro | Alamagn |
| Stad kevredet | Hessen |
| Rannvro velestradurel | Darmstadt |
| Poblañs | 274,318 Andon (2005) |
| Gorread | 204.1 km² |
| Stankter | 1,345 /km² |
| Uhelder | 115 m |
| hed ha led | 50°5′ N 8°15′ E |
| Kod-post | 65001-65207, 55240-55252 |
| Kod-kelc'hiad | 0611, 06122, 06127, 06134 |
| Kod plakenn-varilh | WI |
| Maer | Sven Gerich (SPD) |
| Lec'hienn | wiesbaden.de |
Wiesbaden a zo ur gêr ag Alamagn. Kêr-benn stad Hessen eo. War ribl ar Roen emañ, e-tal Mainz, ha tost a-walc'h ouzh Frankfurt am Main.

## Demografiezh

| Bloaz | Poblañs |
| 1521 | 192 (kêriadenn) |
| 1629 | 915 |
| 1699 | 730 |
| 1722 | 1,329 |
| 1800 | 2,239 |
| 1840 | 11,648 |
| 1870 | 33,339 |
| 1900 | 86,086 |
| 1910 | 109,002 |
| 16 Even, 1925 | 102,737 |
| 16 Even, 1933 | 159,755 |
| Mae 1939 ¹ | 191,955 |
| Gwengolo 1950 ¹ | 220,741 |
| Even 1961 ¹ | 253,300 |
| Mae 1970 ¹ | 250,122 |
| Even 1975 | 251,400 |
| Even 1980 | 273,700 |
| Even 1985 | 267,000 |
| Mae 1987 ¹ | 251,871 |
| Even 1997 | 267,700 |
| Genver 2002 | 271,076 |
# Wignehies

Kumunioù Frañs :
| Anv | Wignehies |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Wignehies en Arondisamant Avesnes-sur-Helpe | |
| Riez | Frañs |
| Departamant | Norzh |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Avesnes-sur-Helpe |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes Action Fourmies et environs |
| Kanton | Trélon |
| Kod INSEE | 59659 |
| Kod-post | 59212 |
| Maer | Dominique César |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 13,86 km² |
| Led | 50° 01' 03" Norzh |
| Hed | 04° 00' 33" Reter |
| Uhelder kreiz | 172 m |
| Uhelder bihanañ | 166 m |
| Uhelder brasañ | 238 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 3 153 (2007) |
| Stankter | 227 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Wignehies a zo ur gumun eus departamant Norzh e Bro-C'hall.

## Douaroniezh

* War lez ar stêr Helpe Mineure emañ Wignehies.

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Wig A Wag

Wig A Wag (Wig-ha-wag e brezhoneg mat) zo ur strollad sonerien eus Teurgn, e Bro-C'hall, hag a gan e brezhoneg.

## Sonerien

* Loïc Chavigny: kan
* Morgane Ji: kan
* Cyrille Bonneau: bombard, whistles, saksofon, fleütoù, levriad, binioù-bras Tunizia,...
* Philippe Collas: klavieroù
* Mikaël Cozien: binioù-kozh, gaita, binioù-bras,...
* Karl Lairet: taboulinoù
* Patrick Raffault: akordeoñs kromatek
* Jérôme Séguin: gitar-boud, gourviolin

## Pladennoù ar strollad

* An naer o nijal (Patch B/Sony, 1999)
* Sarah ha safar (Patch B/Sony, 2001)
* Douar iskis (Sterne/Sony, 2003)
* Wig A Wag (album) ( Wig A Wag/Coop Breizh, 2006)
* Ni Zo (autoprod/Faunebox.com), 2009)
# Wigan

Wigan zo ur gêr e Bro-Saoz, hanter-hent etre Manchester ha Liverpool, hag e-barzh ar Greater Manchester.

## Douaroniezh

War lez ar stêr Douglas emañ, 24 km er c'hreisteiz da gêr Preston, 26.6 km er gwalarn da v- Manchester, ha 28 km er biz da Liverpool.
Brasañ kêr ha pennlec'h distrig Wigan eo Wigan. 81,203 den a oa o chom e Wigan e 2001 pa oa 305,600 den en distrig.

## Istor

E bro ar Brigantes e oa Wigan en amzer Brezhoned Enez Vreizh.
Gant ar Romaned e voe savet ur gêr anvet Coccium eno er Iañ kantved. I.A 482$_1$ (Iter X) : COCCIO. Diwar *Coccion, kembraeg coch = liv ruz.
E 1246, a greder, e teuas da vout ur vourc'h, e kontelezh Lancashire. E dibenn ar Grennamzer e oa unan eus peder bourc'h ar gontelezh, an teir all a oa: Lancaster, Liverpool, Preston.
Da vare ar Reverzhi C'hreantel e tiorroas an armerzh hag e kreskas ar boblañs kenañ. Brudet e oa ar glaouegi, a oa bet kroget eno e 1450. E dibenn an XIXvet kantved e oa 1000 toull-mengleuz war-hed 8 km esu kreiz-kêr? ma c'haller ur c'huzulier embann e oa ur vengleuz a-drek pep ti e Wigan". Paouezet e voe an tennañ glaou war-dro eil hanterenn an XXvet kantved. E 1974 eo e teuas Wigan da vout ur rann eus ar Greater Manchester.

## Glaou

Wigan Pier, ur porzh war ar Leeds and Liverpool Canal, a voe brudet gant George Orwell. En e levr The Road to Wigan Pier e teskriv Orwell buhez ar beorien er bloavezhioù and 1930. Goude fin an obererezh greantel-se en ardremez eo deuet Wigan Pier da vezañ un dachenn gouestlet d'an obererezh sevenadurel.

## Breutadenn

Evit Rivet & Smith, Coccium a zo Edgeworth, Lancashire : "where the waters of the streams, especially when in spate, run red with iron" = e-lec'h an dourioù, e-kerzh dourioù-beuz, a zo ruz gant houarn.
Evit Ordnance Survey : Wigan

## Liammoù

http://roman-britain.co.uk/names/coccium.htm
# Wihtgar

Wihtgar a oa ur penn-brezel sakson pe jut meneget. C'hronik Angl-ha-Saoz. Erruet e vefe bet gant ar Westseaxe e 514 ha sujet e vefe bet da Gerdic goude 519. Digantañ en-defe degmeret enez Wight e 534. Enni en-defe krouet ur rouantelezh a bado betek 688.
N'eo ket sur e oa un den reolek, avat, rak anv tud Wight a oa Wihtwara ha Wihtwarasburgh. An daou anv-se a denn eus anv kozh an enez ha gwirheñvel eo e oa bet ijinet istor Wihtgar da zisplegañ orin anv an enez.
# Valgreghentino

Valgreghentino zo ur gumun en Italia e Proviñs Lecco, e rannvro Lombardia.
# Valgrisenche

Valgrisenche zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Valguarnera Caropepe

Valguarnera Caropepe zo ur gumun e-kreiz Sikilia, eProviñs Enna e
# Valgañón

Valgañón zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Valgrana

Valgrana zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cuneo, e rannvro Piemonte. Niver an annezidi zo 809 (1 Genver 2023)

## Notennoù

* ↑ https://demo.istat.it/?l=it.
# Valhalla

    Evit implijoù all, gwelet Valhalla (disheñvelout).
Er vitologiezh c'herman, ar Walhalla (a-wezhioù Valhöll pe Valhalla, pe Valhalle) eo al lec'h ma vez kaset ar vrezelourien galonek gant ar Valkiriezed. Ar baradoz Viking eo, e kalon rouantelezh an doueed, « palez Asgard » ma ren Odin.
Ar Walhalla zo 640 dor outañ, treustoù graet gant goafioù ha skoedoù e-lec'h teolioù. Eno, ar vrezelourien zilennet, anvet Einherjar, zo laouen : diouzh an deiz en em gannont hag e lazhont an eil re ar re all, hag e tasorc'hont da gregiñ en-dro. Diouzh an noz e evont laezh ar c'havr Heidrun hag e tebront kig ar pemoc'h-gouez Saehrimnir hag e c'hoariont. Servijet e vezont gant ar Valkiriezed hag an hini yaouankañ eus an Norned. Odin na ra ken evañ, hag a ro ar boued d'e vleizi, ha Loki a gemer perzh er banvez ivez. Gortoz a ra an holl an deiz ma sortiint eus c'hwec'h kant ha daou-ugent dor ar Wahlalla e steudadoù eizh kant evit stourm er brezel diwezhañ a-enep Loki, ar bleiz Fenrir, hag enebourien niverus : deiz ar Ragnarök.

## Notennoù

* ↑ Edda e komz-plaen, 1991, notennoù gant François-Xavier Dillmann, notenn 2 rannbennnad 40 : Le nombre des portes du Valhöl est donc de six cent quarante, puisqu'il est certainement question ici de la "grande centaine germanique".
# Valhalla (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Valhalla, er vitologiezh c'herman, eo anv al lec'h ma vez kaset ar vrezelourien galonek da skoazell Odin da stourm da vare diwezh ar bed, Ragnarök.
* Valhalla eo anv brasañ krater Kallisto.
* Valhalla zo ur blanedenn er c'hoari Warhammer 40 000.
* Valhalla zo ur gartenn liesc'hoarier eus ar c'hoari Halo 3
* Valhalla zo ur ganaouenn gant ar strollad Grave Digger
* Valhalla zo ur ganaouenn "kuzh" eus ar strollad 30 Seconds To Mars
# Valgioie

Valgioie zo ur gumun italian, e meurgêr Torino ha rannvro Piemonte.
# Valgoglio

Valgoglio zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Valhalla (krater)

Valhalla a zo anezhañ ar c'hrater brasañ eus gorread Kallisto, unan eus loarennoù Yaou. Ur c'helc'hiad-kreiz sklaer a 600 km eo gant ur reizhiad a-bezh a walennoù kengreizek, ledet war 3 000 km, en e dreuzkiz brasañ. Krediñ a reer e voe furmet goude ur stokadenn gant ur meteorit ramz.
Tennañ e an anv eus ar Valhalla, palez Odin er vitologiezh c'herman.
# Y Waun

Y Waun (Chirk e saozneg) zo ur gêr hag ur gumuniezh e kontelezh Wrecsam, e biz Kembre. Emañ war hazoù Bro-Saoz ha brudet eo Kastell Y Waun.
Etre 1282 hag ar bloavezhioù 1540, e oa pennlec'h un aotrouniezh anvet Swydd y Waun e kembraeg ha Chirkland e saozneg, enni kombodoù kozh Cynllaith, Mochnant Is Rhaeadr ha Nanheudwy. Er bloavezhioù 1540 e teuas Y Waun da vezañ ur rann eus kontelezh Dinbych ha chom a reas er gontelezh-se betek 1974. E Kontelezh Clwyd e oa etre 1974 ha 1996, hag abaoe emañ e distrig Wrecsam.
E 2011 e oa poblet gant 4 468 a dud, ha 461 anezho (10,7%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics. Kavet : 2014-04-09.
# Yabîn

Hervez Levr ar Varnerien an Tanac'h e oa Yabîn roue Kenaan pe un darn eus Kenaan. Trec'het e voe gant Barak ha Debora war-dro 1125 KJK. (Bn 4, 23).
# Y Tymbl

Y Tymbl zo ur gêriadennig eus Sir Gaerfyrddin e mervent Kembre.
# Ya

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ya a zo ur ger brezhonek a gaver e meur a anv pe droienn.
* Ya, ur ger lakaet da adverb e geriadurioù zo (Geriadur an Here), da estlammadell gant tud all, hag a servij, n'eus forzh penaos e vije klenket, da respont d'ar goulennoù a lavarer int digor, hag a vez distaget en ur silabenn pe e div;
** Ya !, ur sizhunieg brezhonek, embannet gant Keit Vimp Bev ha renet gant Yann-Fañch Jacq;
** Ya d'ar brezhoneg, ur ger-stur gant Ofis ar Brezhoneg.
* ya, ur stumm eus ar verb mont, e-lec'h a, evel e-barzh Ni a ya, a vez lavaret ivez Ni ac'h a, pe Ni az a.
# Yaacov Bleiman

Yaacov (Yacov) Bleiman a zo bet ganet d’an 8 a viz Gwenholon 1947 e Vilnius (Lituania) ha marvet e miz Even 2004.
Mestrc’hoarier echedoù lituanian-israelian.
Mestr Etrebroadel (FIDE) e oa abaoe 1971. 2405 e oa e renk Elo e miz Gouere 2000.

## Ur bartienn

* Bruno Parma a-enep da Yaacov Bleiman.

## Liammoù diavaez

* E c'hoari e Chess Games
* Dave e Chess Ref
* E stadegoù e Chessmetrics
# Yabaraneg

Ur yezh karibek eo ar yabaraneg (yabarana, yauarana, awarana) eus isskourr yezhoù kornôg Gwiana.
Komzet e vez gant 20-50 den e norzh-kreiz Venezuela (1977).
Ur yezh damvarv an hini eo dre ma ne vez komzet nemet gant un 3 den bennak e Venezuela (2000).
Div rannyezh a zo:
* Kourasikaneg (curasicana)
* Wokiareg (wokiare, uaiquiare, guayqueri)
Ur yezh ergativel an hini eo, tost a-walc'h d'ar mapoyoeg.

## Gwelet ivez

* Yezhoù karibek an norzh
# Ya !

    Ma klasker sterioù all ar ger Ya n'eus nemet sellout ouzh ar pennad Ya.
Ya ! zo ur gazetenn divyezhek sizhuniek.

## He neuz

Ar gazetenn vrezhonek sizhuniek nemeti war baper eo. Krouet e voe e miz Mae 2005 gant an ti-embann brezhonek Keit Vimp Bev, staliet e Laz (Bro-Gerne - Penn-ar-Bed). A-vent eo gant Le Télégramme, met 12 pajennad hepken zo enni. Ur bajenn a-bezh a zo e gallaoueg e pep niverenn abaoe miz Gwengolo 2022.

## Ar rener

Rener an embann eo Gégé Gwenn, a zo kenbrezidant an ti-embann ivez (gant Ludsine Briand).
Skrivagner eo Gégé Gwenn.

## An danvez

En daouzek pajenn e kaver pennadoù a bep seurt : politikerezh, diorren ar brezhoneg, diduamant, skiantoù, kronikennoù, sportoù, deiziataer (gouelioù, programmoù skinwel, darvoudoù sevenadurel).
Er bajenn ziwezhañ e vez kavet an talbenn "Un emgav gant..." a-us d'ur pennad-kaoz gant un den, brezhoneger·ez.
Renevezet eo bet ar vaketenn e-barzh an niverenn 900 e miz Gwengolo 2022.

## Skipailh

* Rener an embann : Gégé Gwenn
* Kenurzhier / Maketenner : Nikolaz Gourvenneg
Bouetet e vez ar gazetenn gant kenlabourerien a-youl vat a gas pennadoù ingal (Yann Yeun ar Gov, Maguy Kerisit, Fabien Lécuyer, Fanny Chauffin, Yann Gerven, Paol Mingant, Gégé Gwenn).

## Titouroù teknikel

* Niver ar goumananterien (Meurzh 2022) : 1 100 + 150 koumanantet d'ar stumm niverel
* Priz ar c'houmanant (Meurzh 2022) : 6 euro/miz pe chekenn 80 euro/bloaz pe 2,5 euro/miz evit ar stumm niverel
* Ti-moullañ : Le Telegramme e Montroulez

## Chomlec'h

Ya !
Keit vimp bev F29520 Laz
Pellgomz : 02 98 26 87 12
Postel : darempred@ya.bzh
Lec'hienn : www.ya.bzh
# Yacef Saadi

Yacef Saadi (en arabeg: ياسف سعدي)a oa bet ganet d'an 20 a viz Genver 1928 - 11 Gwe 2021) hag unan eus pennoù TDB eo bet e-pad Brezel Aljeria. Senedour eo c'hoazh.
En Aljer eo bet ganet. Darbarer e ti ur c'higer e oa. E 1945 ez ezelas ouzh Strollad Pobl Aljeria, anezhañ ur strollad broadelour berzet gant ar C'hallaoueded, ha neuze e voe savet Luskad evit Trec'h ar Frankizoù Demokratel (LTFD). Etre 1947 ha 1949 e voe Yacef e skourr lu an LFTD.
Yacef a yeas gant TDB adalek deroù brezel Aljeria e 1954. E miz Mae 1956 e oa e penn skourr Aljer, ha neuze e voe unan eus pennoù Emgann Aljer. Paket e voe gant al lu gall d'ar 24 a viz Gwengolo 1957. Ar Jeneral Paul Aussaresses a lavaras neuze en doa lavaret (goude gwanañ) d'al lu pelec'h e oa kuzhet e geneil Ali La Pointe. Pa'z eas Charles de Gaulle da benn Frañs e 1958 e voe didamallet.
En ur chom en toull-bac'h e skrivas e eñvorennoù diwar-benn ar brezel (embannet e voent e 1962 : Souvenirs de la Bataille d'Alger). Goude ar brezel e produas film Gillo Pontecorvo ''The Battle of Algiers (1966), diazezet fiwar e eñvorennoù hag e c'hoarias e dudenn e-unan.