OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Mic'hail Botvinnik

Mic'hail Moiseyevitch Botvinnik (e ruseg: Михаи́л Моисе́евич Ботви́нник) a zo bet ganet d'ar 17 a viz Eost 1911 e Kuokkala (bremañ: Repino), nepell eus Vyborg, ha marvet d'ar 5 a viz Mae 1995.
Mestrc'hoarier echedoù rusian ha soviedat, kampion Unaniezh Soviedel e 1931 , 1933, 1939, 1941, 1945 ha 1952.
14 vloaz e voe pa drec'has José Raúl Capablanca , kampion ar bed.
Chom a reas Botvinnik kampion ar bed adalek 1948 betek 1963 dre vras, gant un nebeud toulloù koulskoude. E 1963 e kollas e ditl a-enep da Tigran Petrosian.
En e skol e tegemeras Anatolij Karpov p'edo daouzek vloaz, met ne welas dazont ebet gant ar paotr yaouank war tachenn an echedoù; hemañ a zeuas buan da vout ar mestr yaouankañ eus an Unaniezh Soviedel koulskoude.

## Ar C'haradenn Botvinnik

* Garadenn Botvinnik

## Oberenn skrivet

* Botvinnik, Mikhail, One Hundred Selected Games, Dover, 1961,1981, ISBN 0-486-20620-3.

## Liammoù diavaez

* E c'hoari e Chess games
# Posom korr ar c'hornôg

Posom korr ar c'hornôg :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Burramyidae |
| Genad : | Cercartetus |
| Anv skiantel ||
| Cercartetus concinnus Gould, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Posom korr ar c'hornôg (Cercartetus concinnus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e su Aostralia.
# Posom korr hirlostek

Posom korr hirlostek :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Burramyidae |
| Genad : | Cercartetus |
| Anv skiantel ||
| Cercartetus caudatus Milne-Edwards, 1877 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar posom korr hirlostek (Cercartetus caudatus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e biz Aostralia hag e Ginea-Nevez.
# Posom korr ar reter

Posom korr ar reter :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Marsupialia |
| Urzhad : | Diprotodontia |
| Kerentiad : | Burramyidae |
| Genad : | Cercartetus |
| Anv skiantel ||
| Cercartetus nanus Desmarest, 1818 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Posom korr ar reter (Cercartetus nanus) a zo ur bronneg godellek hag a vev e Tasmania hag e gevred Aostralia.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Post-kroug

Ar groug, pe ar post-kroug, pe kroug-prenn, eo ar postoù a vez aozet da grougañ an dud. A-wechoù e vezont savet war ur chafot. E broioù zo e vez krouget c'hoazh an dud kondaonet d'ar marv.

## Ar post-kroug

Peurvuiañ e vez graet gant tri fost. Daou bost a vez lakaet en o sav, hag an trede a-blaen warne. Ouzh an treust a-blaen e vez istribilhet ar gordenn-groug. Lakaet e vez ar gordenn e kerc'henn un den hag a chom a-istribilh hag a voug dre nerzh e bouez. E broioù zo e oa ur c'hrouglec'h gant daou beulvan hag a weler c'hoazh.
Brudet eo krouglec'h Montfaucon, e-kichen Pariz, e Bro-C'hall.

## Livadurioù

* Munud eus ur murlivadur, e Verona (Italia), gant Pisanello (1395–1455) .
* Krouglec'h war un dorgenn, en daolenn Ar c'harrad foenn, gant Hieronymus Bosch (1453-1516).
* Ar big war ar c'hroug-prenn, gant Pieter Brueghel gozh (1525-1569).
* E 1640, e Bro-Saoz, e voe krouget an eskob John Atherton (1598-1640) ha John Childe (16xx-1640). Skeudenn eus pajenn-dal al levrig The shameful ende of Bishop Atherton and his Proctor Iohn Childe, embannet e 1641.
* Sklav lakaet ouzh ur c'hrog-kig.

## Pennadoù-kar

* krougañ
* linchañ
* karkan
* chafot
# Post-punk

Post-punk a vez graet eus ul luskad sonerezh deuet war wel e dibenn ar bloavezhioù 1970. Un heuliad eus ar sonerezh punk eo. E-touez ar strolladoù post-punk brudetañ ha pouezusañ emañ Public Image Ltd, Siouxsie and the Banshees, The Birthday Party, Gang of Four, Joy Division, Throbbing Gristle, The Fall ha Wire.

## Orin al luskad

Ma voe levezonet al luskad punk gant garage rock amerikan ar bloavezhioù 1960 hag ar sonerezh bet krouet e New York er bloavezhioù 1970, e voe liesseurt diazezoù al luskad post-punk : ar sonerezh krautrock (Neu!, Can, Kraftwerk), ul lodennig eus ar prog rock (Robert Wyatt,Brian Eno), ha strolladoù na c'heller ket rummata, evel (The Residents ha Captain Beefheart) ; levezon David Bowie ha hini The Velvet Underground a c’haller menegiñ ivez. Strolladoù zo a voe dedennet gant nevezinti ar sonerezh funk ha disco. Kement-se a c’haller klevout, memes ma’z eo gwall gemmet ar stumm, e tonioù savet gant Maximum Joy pe gant Rip, Rig & Panic.

## Taolennadur

Evit a sell ouzh an disfiz rak embregerezhioù bras ar sonerezh ez eo diazezet ar sonerezh post-punk war hêrezh ar sonerezh punk. Dre vras e son an tonioù post-punk luzietoc’h hag arzeloc’h evit ar sonerezh punk, hag a zo kentoc’h eeun ha feuls. An tonioù a c’hall tennañ d’ar sonerezh arnodiñ, krennoc’h ha disujoc’h evit ar sonerezh punk. Ul luskad europat da vat e voe (Londrez ha Berlin), ha sikouret e voe da greskiñ a-drugarez d’an tiez-embann pladennoù dizalc’h ha d’ur rouedad fanzinoù. Luskadoù sonerezh ar bloavezhioù 1980 zo diwanet diwar ar sonerezh post-punk. En o zouez ar sonerezhioù new wave (The Cure, Depeche Mode, New Order), cold wave (Joy Division) hag ar rock gotek (Bauhaus). Hiziv an deiz ez eus meur a strollad a sav tonioù doare post-punk : Liars, !!! pe Moving Units. Peurliesañ e vezont gwelet evel strolladoù indie rock nemetken. Diboell e c’hell an termenadur post-punk seblantout, rak unan eus diazezoù ar sonerezh a oa No Future. Ar skrivagner saoz Simon Reynolds en deus skrivet ul levr, Rip It Up and Start Again : Post-Punk 1978-84, e ditl, hag a zispleg al luskad.

## Notennoù

* ↑ Simon Reynolds, Rip It Up and Start Again : Post-Punk 1978-84, Faber & Faber, London, 2005, (ISBN 978-0-571-21569-0) (en)

## Liammoù diavaez

* Levr Simon Reynolds
* Post-Punk.com : ul lec'hienn saoznek klok diwar-benn al luskad
# Possagno

Possagno zo ur gumun e proviñs Treviso e Veneto, en Italia.
# Post-ar-vezh

Post-ar-vezh, post-an-dalc'h, post-ar-c'holier, post-an-dro-c'houzoug, bouilhouer a reer eus ur post, e koad pe e maen, savet e-kreiz ur gêr hag a veze staget outañ an dud kondaonet gant al lez-varn evit ober dezho ur vezhekadenn dirak ar bobl. Gallout a rae an den kondaonet chom stag aze pe e-pas un nebeud eurvezhioù hepken pe a-hed meur a zevezh, dindan ar seizh amzer.
Peurvuiañ e veze taolet legumaj brein, loened marv pe vein d'an dud a veze mezhekaet evel-se. A-wechoù e varvent gant an taolioù plantet gant an dremenerien, dreist-holl pa veze tamallet dezho bezañ muntrerien griz.
Hiziv c'hoazh e weler postoù-ar-vezh graet e mein e lod kêrioù en Europa.
* E Lennik, Brabant Flandrez, Belgia
* E Braine-le-Château, Brabant Wallonia, Belgia
* E Mons, Belgia, kuzhet gant ur feunteun
* E Barcelos, Portugal

## Istor

Meneget ez eus bet postoù-ar-vezh e meur a vro e-kreiz ar Grennamzer.
* E romant Victor Hugo, Notre Dame de Paris, e oa bet staget Quasimodo ouzh post-ar-vezh, hag Esmeralda an hini a zeuas da reiñ da evañ dezhañ.
* E Salvador da Bahia e Brazil, eo brudet karter ar Pelourinho ("post-ar-vezh" e portugaleg), a zeuer da weladenniñ eus pevar c'horn ar bed. Gwechall e veze diskouezet eno ar sklaved kastizet gant an drevadennerien.

## Kelc'henn-wanañ

Alies e veze graet gant un doare bihanoc'h : plenk a veze lakaet en-dro da zaouarn pe divc'har an den kondaonet, ur gelc'henn goad anvet kelc'henn-wanañ.

## Kondaonidi vrudet

* Ar beleg irienner Saoz Titus Oates (1649-1705) e 1685 e Londrez.
* Daniel Defoe (~1660-1731), oberour Robinson Crusoe, e 1703 e Charing Cross abalamour d'e flemmskrid, The shortest Way with the Dissenters ("An doare berrañ gant an disrannidi"), ma kinnige lazhañ an dud na oant ket a-du gant ar gouarnamant. Bleunioù a voe taolet dezhañ gant ar bobl.
* An iriennerez svedat Magdalena Rudenschöld (1766-1823) e 1794 e Stockholm.
* Ar Skosad Thomas Cochrane, 10vet kont Dundonald (1775-1860) e 1814, e-pad un eurvezh dirak yalc'h kenwerzh Londrez.

## Gwelet ivez

* Karkan
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Post-scriptum

Post-Scriptum pe "post scriptum" , pe PS, a zo un droienn latin a vez lakaet e dibenn ul lizher, pa c'hoantaer lakaat ul linennoù bennak ouzhpenn.
Peurvuiañ e vez skrivet PS nemetken, hag a vez lennet Pa Soñjan gant ar vrezhonegerien a venn brezhonekaat o yezh. Brezhonegerien zo a ra gant div lizherenn all, GS (goude-skrid), e-lec'h PS.

## Er broioù all

Gant yezhoù romanek Spagn, d.l.e spagnoleg, galizeg ha c'hatalaneg, e reer gant un droienn latin all "pos(t)data" (skrivet neuze PD), diwar al latin "post datum" pe "post data".
# Pontfadog

Pontfadog zo ur gêriadenn e distrig Wrecsam, e biz Kembre. E-barzh kumuniezh Glyntraean emañ. E Dyfffryn Ceiriog emañ, er c'hornôg da Y Waun, en un tolead ma veze korvoet mengleuzioù gwechall.
Betek 2013 e oa un dervenn gozh er gêriadenn, Derwen Bontfadog ("dervenn Pontfadog"), kontet da vezañ an hini goshañ e Breizh-Veur a-bezh. D'ar 17 a viz Ebrel 2013 avat e voe diskaret gant ur gorventenn.

## Notennoù

* ↑ Oak tree's royal roots honoured, BBC 04-06-2002
* ↑ Pontfadog Oak: 1,200-year-old tree toppled by winds, BBC 19-04-2013
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Pontida

Pontida zo ur gumun eus Italia, e proviñs Bergamo, e rannvro Lombardia.
# Ponthirwaun

Ponthirwaun zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Beulah, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 114,8 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Ponti sul Mincio

Ponti sul Mincio zo ur gumun en Italia, e Proviñs Mantova ha rannvro Lombardia.
# Pontfaen

    Pennadoù Pont-faen hag Y Bont-faen zo ivez.
Pontfaen zo ur gêriadenn e Kembre, e Sir Benfro. Emañ er gevred da Abergwaun.
Dont a ra anv ar gêriadenn eus ar pont maen a zo enni, dreist an Afon Gwaun.
# Pontgarreg

Pontgarreg zo ur gêriadenn eus Kembre, e kontelezh Ceredigion, e kumuniezh Llangrannog.

## Gerdarzh

Eus pont, ha carreg (karreg).
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Ponti

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ponti zo un anv-lec'h hag un anv tiegezh italianek.

## Kumunioù en Italia

* Ponti – e proviñs Alessandria
* Ponti sul Mincio – e proviñs Mantova

## Tud

* Carlo Ponti – produer filmoù italian, pried da Sophia Loren
* Claude Ponti – skrivagner ha skeudennaouer gall
* Ettore Ponti (1855-1919) – politikour italian
* Giovanni Ponti (1896-1961) – partizan ha politikour italian
* Nadia Ponti (1949) – bet sponterez italian
* Ponti – tiegezh istorel italian

## Embregerezh

* Ponti – embregerezh boued

## Pennadoù kar

* Ponte
# Pontey

Pontey zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Ponti (Italia)

Ponti (Púit e piemonteg) zo ur gumun en Italia, e Piemonte, e proviñs Alessandria.
# Pontianus

Pontianus Pab an Iliz katolik roman :
| Dilennet da bab | 21 a viz Gouhere 230 |
| Dibenn e baboni | 29 a viz Gwengolo 235 |
| En e raok | Urban Iañ |
| War e lerc'h | Anterus |
| Roll ar bibien : kronologiezh · hervez al lizherenneg ||
| kemmañ |
Pontianus (e latin: Pontianus), marvet d'an 29 a viz Gwengolo 235 e Sardinia (Impalaeriezh roman), a oa bet dilennet da bab an Iliz katolik roman d'an 21 a viz Gouhere 230.
# Pío Leyva

Pío Leyva (Morón, 5 a viz Mae 1917 - 22 a viz Meurzh 2006) a oa anv-micher ar c'haner kuban Wilfredo Leyva Pascual, lesanvet El Montunero de Cuba, brudet evel saver ar guaracha « El mentiroso » ("Ar gaouiad"). Perzh a gemeras er Buena Vista Social Club ha brudañ a reas ar Son montuno.

## E vuhez

Da c'hwec'h vloaz, e 1923, e c'hounezas ur genstrivadeg bongo. E 1932 e krogas da ganañ. Adal 1950 e reas 25 albom goude sinet e gevrat kentañ gant RCA Victor. Kanet en deus gant Benny Moré, Bebo Valdés ha Noro Morales ; kenlabouret en deus gant al lazoù Estrellas de Areito ha Compay Segundo y Sus Muchachos.
E 1995 e voe pedet gant ar soner Juan de Marcos González da gemer perzh en Afro Cuban All Stars, gant sonerien all evel Rubén González, Puntillita hag Ibrahim Ferrer. E 1997 e voe pedet adarre gantañ da gemer perzh e raktres ar gitarour stadunanat Ry Cooder da ober ur bladenn hag ur film anvet Buena Vista Social Club, ma en doe tro da ganañ gant Omara Portuondo, Eliades Ochoa, Barbarito Torres, Manuel "Guajiro" Mirabal ha Papi Oviedo, etre tud all. E 2004 e sonas en Amsterdam gant e laz anvet Hijos del Son ha perzh a gemeras er film Música cubana.

### Goude Buena Vista Social Club

Kanañ a reas ivez er bladenn Cuba le canta a Serrat e 2005.

## Filmoù

Gwelet eo bet e daou film gant Wim Wenders :
* e 1999 e Buena Vista Social Club ;
* e 2004 e Música Cubana, a zo bet gwelet evel un heuliad d'ar film kentañ.

## Liammoù diavaez

- (en)
* Featured Buena Vista Social Club Artists
* Pennad diwar e benn e bbc news

## Notennoù

* ↑ YouTube
* ↑ YouTube
* ↑ (en) IMDb
* ↑ (en) IMDb
# Pêr V

Pêr V pe Pedro de Alcântara Maria Fernando Miguel Rafael Gonzaga Xavier João António Leopoldo Victor Francisco de Assis Júlio Amélio de Bragança, Bourbon e Saxe Coburgo Gotha hervez e wir anv, ganet e Lisboa e 1837 ha marvet e Lisboa e 1861, a voe roue Portugal e-pad 8 vloaz, eus 1853 betek 1861.
Mab e oa d'ar rouanez Maria II Portugal ha d'he fried Ferdinant II .

## Dimeziñ

Dimeziñ a reas da Stephanie von Hohenzollern e 1858. Mervel a reas ar wreg yaouank er bloaz goude, da 22 vloaz, ha divugel. Ar roue intañv a varvas daou vloaz goude.

## Pennad kar

* Pêr Portugal
# Pêr Yann Nedeleg

Pierre-Jean Nédélec :
| Obererezh | Beleg Kelenner, Diellour Dastumer, Troer |
| Ganedigezh | D'an 28 a viz Meurzh 1911 e Ploneour-Lanwern, Breizh |
| Marv | D'an 1añ a viz Mezheven 1971 Kemper, Breizh |
| Yezh skrivañ | Brezhoneg |
| kemmañ |
Pêr Yann Nedeleg, ganet e Ploneour-Lanwern d'an 28 a viz Meurzh 1911, marvet e Kemper d'ar 1añ a viz Mezheven 1971, a oa ur beleg en deus bet skrivet brezhoneg ha kelennet ar yezh-se e kloerdi Kemper,

## Buhez

Bloaz goude bezañ beleget e voe anvet da gelenner e kloerdi bras Kemper hag eno e kelennas istor ha brezhoneg d'ar gloareged yaouank. Mignon e voe Pêr Yann Nedeleg gant Maodez Glanndour, en doa anavezet e Roma, ha ganto o-daou e voe krouet ar gelaouenn vrezhonek kristen Studi hag Ober. War urzh an eskob e rankas an aotrou Nedeleg paouez da vezañ rener ar gelaouenn e 1941.
Gant an aotrou Nedeleg e voe lakaet embann e 1942 Leor nevez kantikou brezoneg an eskopti, ennañ kantikoù kempennet gantañ. Gant danvez e gentelioù brezhoneg er c'hloerdi e savas ur Yezadur ar brezoneg a voe echuet gantañ e 1943, met na voe ket embannet e stumm ul levr.
Etre 1969 ha 1971 ez embannas meur a gaier eus Kenvreuriez ar Brezoneg evit reiñ skridoù brezhonek da veleien eskopti Kemper. Troet e oa an aotrou Nedeleg gant an istor ivez hag e penn ar Société Archéologique du Finistère e voe etre 1965 ha 1969.

## Oberennoù

* Kantikou Brezonek Eskopti Kemper ha Leon, Brest, Moulerez ru ar C’hastel, 1942, 207 p. hep tonioù.
* Yezadur ar Brezoneg, Lesneven, 1943, 108 p.
* Kantikou Brezonek Eskopti Kemper ha Leon. 1946, Kemper, Guivarc’h–Le Goaziou, 1946, 232 p. gant tonioù.
* gant Joseph Le Marrec, Kantikou Brezonek Eskopti Kemper ha Leon, Kemper, Guivarc’h–Le Goaziou, 1946, 202 p. gant tonioù.
Levr oferenn e brezhoneg :
* Leor-overenn evid an aoter, Kenvreuriez ar Brezoneg Eskopti Kemper ha Leon, 1970, 52 p. ment bras,
* Komz Doue en overenn, levr T, Kenvreuriez ar Brezoneg Eskopti Kemper ha Leon, 1972, 159 p. (al levrennoù da heul eus levr-oferenn-mañ a vo embannet gant ar chaloni Fañch Elard etre 1972 ha 1974).

## Notennoù

* ↑ Semaine Religieuse de Quimper et de Léon, 1936, p. 806 ; 1937, p. 268 ; « Rak-Skrid » eus Kantikou Brezonek 1946, p. 5-6 (lenn enlinenn). Gwelit Hervé Queinnec, « Le Kantikou Brezonek de 1942 et 1946 » war lec'hien eskopti Kemper ha Leon.
* ↑ Bulletin de la Société Archéologique du Finistère, 1972, p. 495-496.
# Pêr ar Gall

Pêr ar Gall, ganet e Gras-Gwengamp d'an 28 a viz Kerzu 1915, hag aet da Anaon d'an 11 a viz Mae 1988 e Sant-Brieg, a oa ur beleg breizhat, troet ar Bibl e brezhoneg gantañ.
Goude e studi e Skolaj Sant-Jozef Lannuon ez eas da gloerdi bras Sant-Brieg. Gant ar brezel e voe torret e studi-beleg. Galvet e voe da soudard ha kaset war an talbenn. Buan e voe paket ha kaset da brizoniad da Alamagn. Kas a reas e amzer o teskiñ yezhoù estren evel rusianeg, poloneg hag alamaneg. Kerkent ha dieubet ec'h adstagas gant e studi er c'hloerdi.
Beleget e voe d'an 21 a viz Kerzu 1946 ha lakaet da skolaer e Plouha. E miz Gwengolo 1950 ez eas da Bleuveur-Bodoù da ren ar skol, e-pad unnek vloaz. Goude ez eas da Vur da gure e-pad bloaz e 1961. Bez e voe rener-skol er C'houerc'had eus 1962 da 1964.
Anvet e voe da berson Eviaz d'ar 15 a viz Gwengolo 1964. Eno e krogas da dreiñ ar Bibl e Brezhoneg, ger ouzh ger, diwar an hebraeg ha hep kemm urzh ar gerioù. Embannet e voe al labour-se e stumm levrioùigoù liesskrivet etre 1966 ha 1973.
E 1975 e kuitaas Eviaz evit mont da studiañ e-pad bloaz da Jeruzalem. Eno e studias pizh an Tanac'h evit gwellaat e droidigezh.
Distreiñ a reas e 1976 hag anvet e voe da berson e Lokarn. Kenlabourat a reas gant Job Lec'hvien, person Kergrist-Moeloù, a oa o paouez echuiñ e vrevial brezhonek.
Labourat a rejont o-daou da reiñ d'ar vrezhonegerien ur Bibl tost d'ar skrid-orin. Embannet e voe etre 1981$^,$$^,$$^,$ ha 1986 gant An Tour-Tan. Moullet e voe an holl levrioù e "Copie 22" e Pederneg.
Ehanañ a rankas Pêr ar Gall war-dro 1983 en abeg d'ur barr seizi. Mont a reas da chom da Garmez kozh Sant-Brieg goude. Mervel a reas eno e 1988.

#### Daveoù ha notennoù

* Geriadur ar skrivagnerien ha yezhourien gant Lukian Raoul, Al Liamm, 1992,ISBN 2-7368-0034-6 p 228
* ↑ Levrioù ar Bibl e brezhoneg troet pizh diwar an hebraeg
* ↑ Ar Bibl 1 Al Lezenn , 214 p
* ↑ Eil levrenn, Ar Brofeded kentañ, 1982, 200p
* ↑ Levrenn 3, Ar Brofeded vras hag an daouzek, 1983, 268 p
* ↑ Levrenn Ar Salmoù hag ar Skridoù all, 1985, 438 p
* ↑ Levrenn 5 Al Levrioù eilkanonel, 1986,250 p
# Pêr Padelleg

Pêr Padelleg zo ur stourmer breizhat hag ekologour ganet e miz Meurzh 1932 e Bubri ha marvet d'an 13 a viz Here 2018.

## Buhez

* Skolaj Saints-Anges e Pondi.
* Lise Joliverie e Naoned.
* ESTP (École Spéciale des Travaux Publics, du Bâtiment et de l'Industrie) e Pariz.
War-lerc'h e servij soudard en doa dibabet mont da vezañ gweladenner mezegel evit chom da vevañ e Breizh. Dimeziñ a reas e 1967 gant Nicole Tanguy.
Bet en doa Kolier an Erminig e miz Gwengolo 2005 gant Skol-Uhel ar Vro.

## Un emsaver breizhat

Dibaoe e yaouankiz eo bet o stourm evit e vro. N'he ankoua ket pa zigouezh e Pariz, e lec'h ma tarempred Ker-Vreizh hag ar Mission bretonne. Dastum a ra kanaouennoù ha kontadennoù pobl (o kregiñ gant ar re a ouie e vamm) o vont dre Breizh gant e son-enroller. A-hed e vuhez ez eo bet o stourm e meur a gevredigezh sevenadurel vreizhek. Prezidant Kan ar bobl eo dibaoe 1998. Krouet en deus ivez ar gelaouenn Mil Bouton du pays Pourlet. Ezel eo ivez eus Dastum Bro Ereg.
Ur stourmer politikel eo ivez. Ezel eo bet eus ar MOB, a-raok kemer perzh e krouidigezh an UDB.

## Ur stourmer ekologour

Ur stourmer ekologour ez eo ivez. Bet eo prezidant Dour ha stêrioù Breizh e 1985-1986. Krouet en deus ivez ar Comité Uranium Information Bubry (CUIB) evit stourm a-enep da raktresoù ar Cogéma da zigeriñ maengleuzioù uraniom e Breizh. Ezel eo bet ivez eus an SEPNB, an UMIVEM, h.a.
# Roll ar Pennoù Stad e 7

Pennoù Stad ar bloaz 6 - Darvoudoù ar bloaz 7 - Pennoù Stad ar bloaz 8 - Pennoù Stad dre vloaz

## Afrika

* Kush - Natakamani, Roue Kush (-1 20)
* Mauretania - Juba II, Roue Mauretania (-25 23)

## Azia

* Sina (Tierniezh Han ar C'hornôg) -
** Impalaer Ruzi Ying, Impalaer Sina (6 - 9)
* Impalaeriezh Kushan - Heraios (e-tro 1 - 30)
* Korea (Teir rouantelezh Korea) -
** King Onjo eus Baekje (-18–29)
** Roue Yurimyeong eus Goguryeo (-19-18)
** Roue Daeso ues Buyeo ar reter (-7–22)

## Europa

* Enez Vreizh - Tasciovanus, roue ar Gatuvellauned (e-tro -20 - 9); Tincomarus, roue an Atrebated (e-tro -20 - 7)
* Iwerzhon - Crimthann Nia Náir, Pennroue Iwerzhonb (-7 - 9)
* Impalaeriezh roman (Tierniezh Julio-Klaodia)
** Caesar Augustus, Impalaer roman ha Koñsul, (-43 - 14)
** Marcus Aemilius Lepidus, Lucius Arruntius, Koñsuled (6-7)
** Q. Caecilius Metellus Creticus Silanus, A. Licinius Nerva Silianus, Koñsuled (7-8)

## Reter-kreiz

* Armenia - Artavazde V, Roue Armenia (2 - 11)
* Kappadokia - Archelaus, Roue Kappadokia (-36- 17)
* Iberia -
** Pharasmanes I$^{añ}$, Roue Iberia (1 - 58)
** Aderk, Roue Iberia (e-tro -2 - 30)
* Kommagene - Antiochus III, Roue Kommagene (-12 - 17)
* Nabatea - Aretas Philopatris, Roue Nabatea (-9- 40)
* Osroene - Abgar V Ukkama bar Ma'nu, Roue Edesa (-4- 7)
* Partia - etrerenad (6 - 8))
* Pontus - Pythodorida, Roue Pontus (-8 - 23)