OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Carl Schlechter

Carl Schlechter a zo bet ganet d'an 2 a viz Meurzh 1874 e Vienna (Aostria) ha marvet d'ar 27 a viz Kerzu 1918 e Budapest (Hungaria).
Mestrc'hoarier echedoù aostrian, e mesk ar re gentañ eus penn kentañ an XXvet Kantved.

## Kazetennour

Adalek 1892 betek 1918 e talc'has kronikenn an echedoù er Wiener Allgemeine Sportzeitung.

## Kemm Schlechter e Digoradenn Philidor

1.e4 e5
2.Mf3 d6
3.d4 Md7
4.Fc4 c6
5.Mc3

## Partiennoù embannet

* Robert Hübner, Der Wettkampf Lasker - Schlechter (Matchoù Lasker-Schlechter), e-barzh Schach 1999;
* Michael Ehn, Lasker - Schlechter 1910, Neue Fakten aus Wiener Quellen, e-barzh SchachReport.

## Levrioù diwar e benn

* Thomas Glavinic, Carl Haffners Liebe zum Unentschieden, Verlag Volk und Welt, 1998, ISBN 3-353-01111-0 ;
* Warren H. Goldman, Carl Schlechter. Life and times of the Austrian Chess Wizard, Yorklyn: Caissa Editions, 1994, ISBN 0-939433-18-4 .

## Liammoù diavaez

* 15 lec'hiadenn o vont d'an trec'h
* Partiennoù e Chessgames
# Ferdinando III Toskana

Ferdinando III Toskana (1769–1824) a oa dug-meur Toskana (1790-1801).
Eil mab Pietro Leopoldo Iañ e oa.
Div wech e timezas :
* e 1790 da Luisa Maria an Div Sikilia (1773−1802), merc'h da Ferdinando Iañ an Div Sikilia ;
* e 1821 da Maria Anna von Sachsen (1799–1832), merc'h da Maximilian von Sachsen (1759–1838).
# Ferdinando Iañ Naplez

Ferdinando Iañ Naplez pe Ferdinando d'Aragona, anavezet ivez evel Ferrante Iañ, pe Don Ferrando (1423-1494), a oa roue Naplez (1458-1494).
Mab bastard e oa da Alfonso Iañ Naplez ha da Gueraldona Carlino.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas Ferdinando.
* E 1444 e timezas da Isabella di Chiaromonte, merc'h da d-Tristano di Chiaromonte, kont Copertino ha da g-Caterina Orsini. Mervel a reas-hi e 1465. C'hwec'h bugel o doe:
** Alfonso (1448–1495);
** Eleonora d'Aragona (1450– 1493). dimezet da Ercole Iañ d'Este, dug Ferrara,
** Federico Iañ di Napoli (1452 –1504);
** Giovanni di Napoli (1456 – 1485). Arc'heskob ha kardinal.
** Beatrice di Napoli (1457– 1508). Rouanez Hungaria evel pried Mattia Corvino ha Ladislao II Bohemiaa ha Hungaria;
** Francesco di Napoli ( 1461 –1486). Dug Sant'Angelo.
* E 1476 e timezas da Janed Aragon (1454-1517), merc'h da Yann II Aragon ha d'e eil pried Juana Enríquez. Daou vugel o doe:
** Giovanna (1478 – 1518). Rouanez Naplez evel pried da Ferdinando II Naplez;
** Carlo di Napoli (1480 – 1486).
Besterd e-leizh en doe Ferdinando ivez:
* Gant e serc'h Diana Guardato:
** Ferdinando d'Aragona, Dug Montalto, tad da Giovanna d'Aragona (1502-1575), dugez Paliano;
** Maria d'Aragona, dimezet da Antonio Todeschini Piccolomini dug Amalfi (niz d'ar pab Pi II ha breur d'ar pab Pi III);
** Giovanna d'Aragona, dimezet da Leonardo della Rovere, dug Arce ha Sora (niz d'ar pab Sist IV ha breur d'ar pab Jul II).
* Gant e serc'h Eulalia Ravignano:
** Maria d'Aragona, dimezet da Gian Giordano Orsini.
* Gant e serc'h Giovanna Caracciolo:
** Ferdinando d'Aragona, kont Arsena;
** Enrico d'Aragona, Markiz Gerace;
** Alfonso d'Aragona, Priñs Galilea, hag eskob Chieti;
** Cesare d'Aragona, Markiz Santa Agata;
** Leonora d'Aragona.
* Lucrezia d'Aragona, merc'h pe da Giovanna Caracciolo pe da Eulalia Ravignano, dimezet da Onorato III Priñs Altamura.

## Goude e varv

E vab Alfonso (1448–1495) a renas war e lerc'h.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ferdinando II an Div Sikilia

Ferdinando II an Div Sikilia (Palermo, 1810 – Caserta, 1859) a oa roue an Div Sikilia war-lerc'h e dad Francesco Iañ an Div Sikilia, adalek 1830 betek e varv.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas.
* da Maria Cristina Savoia (1812 – 1836), a varvas o c'henel o mab,
** Francesco, a renas war-lerc'h e dad,
* da Maria Theresia von Österreich (1816–1867), ha daouzek bugel he doe:
* Luigi, kont Trani (1838-1886).
** dimezet da Matilde Bavaria, c'hoar da Elisabeth Bavaria (1837-1898) a oa Impalaerez Aostria ;
* Alberto, kont Castrogiovanni (1839-1844), marvet da bemp bloaz;
* Alfonso, kont Caserta (1841-1934),
** dimezet d'e geniterv Maria Antonietta an Div Sikilia. Anezho e teu ar skourr Borbone-Due Sicilie a vremañ;
* Maria Annunziata (1843-1871),
** dimezet d'an arc'hdug Karl Ludwig von Österreich;
* Maria Immacolata (1844-1899),
** dimezet da Carlo Salvatore d'Asburgo-Toscana;
* Gaetano, kont Girgenti (1846-1871),
** dimezet da Isabella di Borbone-Spagna, merc'h kentañ Isabel II, Rouanez Spagn ;
* Giuseppe, kont Lucera (1848-1851);
* Maria Pia (1849-1882),
** dimezet da Roberto Iañ Parma;
* Vincenzo, kont Melazzo (1851-1854);
* Pasquale, kont Bari (1852-1904),
** dimezet (en vorganatek) da Blanche Marconnay;
* Maria Luisa (1855-1874),
** dimezet da Enrico Carlo di Borbone-Parma, kont Bardi;
* Gennaro, kont Caltagirone (1857-1867), marvet da zek vloaz.

## E vugale

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ferdinando IV Toskana

Ferdinando IV Toskana, ganet e Firenze e 1835 ha marvet e 1908 e Salzburg, a oa un arc'hdug aostrian, eus an Tiegezh Habsbourg (skourr Habsbourg-Loren-Toskana), ha diwezhañ dug-meur Toskana (1859-1860) pa voe staget ar vro ouzh rouantelezh Italia .

## E vuhez

Mab e oa da Leopoldo II Toskana, ha d'e bried Maria Antonia Naplez-Sikilia (1814–1898).
Mervel a reas e bried kentañ Anna Maria von Sachsen da 23 bloaz, e 1859. Ur pennadig goude e tilezas e dad e gurunenn d'he reiñ dezhañ. Ne chomas ket an intañv yaouank da zug-meur pell amzer avat. Brezel a oa etre Roue Sardigna, Vittorio Emmanuele II, hag impalaer Aostria, Franz Joseph Iañ: p'edo an impalaer e penn an Tiegezh Habsbourg-Loren ne c'halle ket Ferdinando chom hep e harpañ.
E 1860 eta e voe trec'h Vittorio Emmanuele II hag e rankas Ferdinando kuitaat e zugelezh a voe staget neuze ouzh rouantelezh nevez Italia. Mont a reas d'an harlu da Vienna tra ma voe kemeret Firenze, kêr-benn an dugelezh, da lakaat kêr-benn Italia enni.

## Dimezioù ha bugale

Div wech e timezas:
* e 1856 da Anna Maria von Sachsen ( 1836-1859), merc'h da Johann Iañ von Sachsen (1801-1873) , roue Sachsen, ha d'e bried Amalie Auguste von Bayern; div verc'h o doe:
** Maria Antonia (1858-1883), fall he yec'hed, badezet e Praha. Marvet da 25 bloaz.
** Principessa (1859-1859)
* da Alice di Borbone-Parma, ha dek bugel o doe:
** Leopoldo Ferdinando d'Asburgo-Toscana (1868-1935). Dilezel e ditloù a reas e 1929 da gemer an anv Wölfling. Teir gwech e timezas.
** Luisa d'Asburgo-Toscana (1870-1947),
*** dimezet da Friedrich August III, Roue Sachsen, ha bugale o doe, hogen torret e voe an eured ;
** Giuseppe Ferdinando d'Asburgo-Toscana, (1872-1942). dimezet div wech:
*** da Rosa Kaltenbrunner
*** goude torret e eured kentañ, addimezet daGertrud Tomanek;
** Pietro Ferdinando d'Asburgo-Toscana, (1874-1948), dimezet da Maria Cristina di Borbone-Due Sicilie;
** Enrico Ferdinando d'Asburgo-Toscana (1878-1969), dimezet div wecdh:
*** da Louise Hesse-Philippsthal-Barchfeld, hag ur mab dezho, Ferdinando Ranieri.
*** goude torret o eured, addimezet da Maria Karoline Ludescher;
** Anna Maria d'Asburgo-Lorena (1879-1961)
*** dimezet d'ar priñs Johannes di Hohenlohe-Bartenstein;
** Margherita Maria d'Asburgo-Lorena (1881);
** Germana Maria d'Asburgo-Lorena (1884-1955);
** Roberto Ferdinando d'Asburgo-Lorena (1885-1895);
** Agnese Maria d'Asburgo-Lorena (1891-1945)

## Fin e vuhez

Bevañ a reas en harlu e Salzburg hag e Lindau am Bodensee.
# Ferdinando Iañ

Ferdinando Iañ zo anv meur a roue pe zug en istor Italia.
* Ferdinando Iañ Naplez (1423-1494), roue Naplez (1458-1494).
* Ferdinando Iañ de' Medici (1549-1609), dug-meur Toskana
* Ferdinando Iañ Parma (1751-1802), dug Parma, Piacenza ha Guastalla (1765-1802)
* Ferdinando Iañ an Div Sikilia (1751-1825)

## Pennadoù kar

* Ferdinando II
* Ferdinando
* Ferdinand
# Ferdinando Iañ Parma

Ferdinando Iañ Parma, pe Ferdinando Maria Filippo Lodovico Sebastiano Francesco Giacomo, ganet d'an 18 a viz Gouhere 1751 ha marvet d'an 9 a viz Here 1802, a oa dug Parma, Piacenza ha Guastalla (1765-1802)

## E vugaleaj

Mab e oa da Filippo Iañ Parma ha da Elesbed Bro-C'hall (1727-1759), merc'h d'ar roue gall Loeiz XV. En 1757 ez eas kuit e vamm en-dro da lez Bro-C'hall war zigarez klask dimezioù mat d'he bugale: ar verc'h henañ d'an danvez impalaer, an eil merc'h da dug Bourgogn, ha klask sachañ gounidoù politikel all war ar marc'had. Daou vloaz goude e varvas eno, e 1759. Savet e voe gant e c'hoar henañ Isabella, ur goantenn speredek anezhi met kuitaat a reas an dugelezh en 1760 da zimeziñ d'an danvez-impalaer Joseph II an Impalaeriezh Santel, ha mervel a reas e Wien diwar hec'h eil gwilioud en 1763, o leuskel gwaz ha breur er brasañ glac'har.
E eil c'hoar, Luisa Maria Teresa Anna (1751–1819), ne zimezas ket da zug Bourgogn, a varvas en 1761. Met en 1765 ec'h euredas d'he c'henderv, priñs Asturiez ha danvez Roue Spagn evel Carlos IV (1748-1819). Er bloaz-se end-eeun e varvas o zad, an dug Filippo Iañ Parma, ha setu Ferdinando dug da 14 vloaz.

## Dimeziñ ha bugale

Dimeziñ a reas e 1769 da Maria Amalia Aostria, c'hoar-gaer d'e c'hoar henañ, hag eizhvet bugel an impalaerez santel, Maria Theresia; seizh bugel o doe.
* Carolina Maria Teresa Giuseppa (1770 - 1804);
* Luigi Francesco Filiberto ( 1773 - 1803), Roue Etruria pa blegas da reiñ Parma da Bro-C'hall;
* Maria Antonia Giuseppa Walburga Anna Luisa Vicenza Margherita Caterina di Parma (1774 - 1841);
* Carlotta di Parma (1777 - 1813), ac'h eas da leanez e 1797;
* Filippo di Parma (22 Mae 1783 - 2 Gouhere 1786); marvet da dri bloaz
* Antonietta Luisa di Parma (21 Here 1784);
* Luisa Maria di Parma (17 Ebrel 1787 - 22 Du 1789), marvet da zaou vloaz.
# Ferdinando II Naplez

Ferdinando II d'Aragona pe Ferdinando II di Napoli, lesanvet Ferrandino, pe Ferdinant II Naplez (1469- 1496), a voe roue Naplez goude dimeziñ d'he moereb (yaouankoc'h) Giovanna d'Aragona, pe Janed Naplez (1478-1518). Mab bastard da Alfonso II Naplez, roue Naplez, ha da Ippolita Maria Sforza e oa.
Dilezel e garg a roue a reas e dad hag eñ an hini a voe lakaet da roue en e lec'h. Ken enebet e oa ar bobl ouzh e dad-kaer Ferdinando Iañ Naplez, hag ouzh e dad Alfonso II Naplez kemend-all, ma ne gare ket anezhañ ivez. Splann e voe kement-se pa deuas ar C'hallaoued er vro: prest e oa an noblañs koulz hag an arme hag ar bobl da sujañ kenkent d'ar roue gall Charlez VIII.
Aloubet e voe kêr Naplez d'an 22 a viz C'hwevrer 1495. Met buan e voe kavet kalet rogoni ar C'hallaoued ha treiñ a reas ar bobl en o enep. En em sevel a reas tud Naplez ha kaset e voe ar C'hallaoued kuit. Neuze e voe galvet ar roue yaouank en-dro, a oa repuet en enez Ischia.
Prestik goude e varvas Ferdinando en 1496, hag eñ 26 vloaz.

## Goude e varv

Digant e bried ha moereb Janed Naplez n'en doa bet bugel ebet. Hi ne addimezas ket.
E eontr Federico Iañ Naplez a renas war e lerc'h.
# Ferdinando II de' Medici

Fernando II de Medici, (Firenze 1610 - 1670) a voe dug-meur Toskana entre 1621 ha 1670.
Mab e oa da Cosimo II de' Medici ha da Maria Magdalena Aostria, merc'h da Garl II Aostria, arc'hdug, ha da Varia Anna Bavaria.

## E vuhez

E dad a varvas pa oa 11 vloaz, hag e vamm a voe rejantez Toskana ha war e chouk, evel e vamm-gozh, Christine de Lorraine, e-pad 7 vloaz da c'hortoz ken na voe en oad da ren, en 1628. Paour-du e oa Toskana en amzer-se, ha klask a reas an dug-meur yaouank brokus ha desket, goude ma ne veze ket fin atav, pinvidikaat e vro gant skoazell e vreudeur, ha skañvaat gwask an Iliz katolik: Giovan Carlo de' Medici ( 1611 - 1663), kardinal, Mattias de' Medici ( 1613- 1667), gouarnour kêr Siena, Leopoldo de' Medici (1617 - 1675), kardinal, a zastumas a vernioù taolennoù hag a zo teñzor Firenze hag a weler hiziv en Ufizzi har er Palez Pitti, ar speredekañ eus an tiegezh, gwarezer meur an arzoù . .

### Dimeziñ

Dimeziñ a reas Ferdinando II da Vittoria della Rovere. Ur gwall zimeziñ e voe rak disheñvel e oa o zemz-spered ha ne oant ket troet gant ar memes traoù. Ferdinando a oa un den laouen anezhañ, troet gant ar skiantoù, ha tommoc'h ouzh ar baotred eget ouzh ar merc'hed; Vittoria a oa douget d'ar relijion. Bec'h a voe etreze goude ganet ar mab pennhêr Cosimo e 1642: an tad a felle dezhañ reiñ un deskadurezh skiantel d'e vab, hag ar vamm e fiziout en dud a Iliz, ma rankas an tad plegañ.

## Bugale

Daou vab o doe Ferdinando ha Vittoria della Rovere:
* Cosimo III de' Medici (1642 – 1723), dug-meur war-lerc'h e dad;
* Francesco Maria de' Medici (1660 – 1711), kardinal.
Triwec'h vloaz zo etre an daou vab. Dispartiet e oa an dug-meur hag e wreg, abaoe an deiz ma kouezhas Vittoria war he fried pa oa a-zevri o c'hoari-daou gant ur floc'h.
# Ferdinando IV

Ferdinando IV zo anv daou briñs eus Italia :
* Ferdinando IV Naplez, roue Naplez (1759-1806 ha 1815-1816), anvet ivez Ferdinando Iañ an Div Sikilia,
* Ferdinando IV Toskana, dug-meur Toskana (1859-1861).

## Pennadoù kar

* Ferdinando III
* Ferdinando V, roue an Div Sikilia, anavezetoc'h evel Fernando II Aragon
* Ferdinando
# Ferdinando Iañ an Div Sikilia

Ferdinando Iañ di Borbone (Ferdinando Antonio Pasquale Giovanni Nepomuceno Serafino Gennaro Benedetto; Napoli, 12 a viz Genver 1751 – idem, 4 a viz Genver 1825) a voe roue Naplez adal 1759 betek 1799, adal 1799 betek 1806 hag adal 1815 betek 1816 evel Ferdinando IV Naplez, hag ivez roue Sikilia adal 1759 betek 1816, evel Ferdinando III Sikilia. Goude-se, gant kendalc'h Vienna hag unvaniezh an div rouantelezh d'ober Rouantelezh an Div Sikilia, e voe roue ar rouantelezh unanet-se adal 1816 betek e varv e 1825, gant an anv a Ferdinando I$^{añ}$ an Div Sikilia.

## Eured

Dimezet e oa da Varia Karolina Aostria (1752-1814).
Triwec'h bugel o doe. Seizh a vevas betek goude o bugaleaj.
* Maria Teresa (1772-1807), dimezet da Franz II an Impalaeriezh Santel.
* Luisa Maria an Div Sikilia (1773-1802), dimezet da Ferdinando III Toskana; goude he marv da 29 bloaz ec'h addimezas an intañv.
* Carlo Francesco (1775-1778), dug Calabria, marvet en bugel (da dri bloaz).
* Maria Ana (1775-1780), marvet en bugel (da bemp bloaz).
* Francesco Genaro, dug Calabria (1777-1830), deuet da vout ar roue Francesco Iañ.
* Maria Cristina (1779-1849), dimezet da Carlo Felice Savoia.
* María Cristina Amelia (1779-1783), c'hoar gevell d'an hini raganvet, marvet en bugel.
* Carlos Genaro (1780-1789), marvet en bugel.
* Giuseppe Carlo (1781-1783), marvet en bugel.
* Maria Amelia (1782-1866), dimezet da Louis-Philippe Iañ, roue Bro-C'hall.
* Ur verc'h marv-ganet (1783).
* Maria Antonia (1784-1806), dimezet da Fernando VII, roue Spagn.
* María Clotilde (1786-1792), marvet en bugel (da c'hwec'h vloaz).
* María Enriqueta (1787-1792), marvet en bugel.
* Carlos Genaro (1788-1789), marvet en bugel.
* Leopoldo Giovanni (1790-1851), priñs Salerno, dimezet d'an arc'hidugez María Clementina Aostria, merc'h d'e c'hoar, an arc'hdugez Maria Teresa.
* Alberto Luis (1792-1798), marvet en bugel (da c'hwec'h vloaz).
* María Isabel (1793-1801), marvet en bugel (da eizh vloaz).

## Pennadoù kar

* Rouaned Naplez ha Sikilia
* Brezel Naplez (1815)
# Fritz Todt

Fritz Todt, bet ganet d'ar 4 a viz Gwengolo 1891 e Pforzheim (Impalaeriezh alaman d'ar mare-se) hag aet da Anaon d'an 8 a viz C'hwevrer 1942 en ur gwallzarvoud karr-nij e-kichen Rastenburg (Prusia ar Reter d'ar mare-se), a oa un ijinour alaman war al labourioù foran.

## Berr-ha-berr

Evel holl wazed e vloavezhiad e kemeras perzh er Brezel-bed kentañ ; goude bezañ bet gloazet en emgann e tapas an Eisernes Kreuz (Kroaz houarn). Gant ar peoc'h o tistreiñ en Europa e teuas a-benn eus e studi en devoa boulc'het en Technische Universität München (Skol-veur Deknikel München).
Kerkent hag ar 5 a viz Genver 1922 en devoa lakaet e anv e Strollad Broadel Sokialour al Labourerien Alaman a-raok mont da ofiser (Oberführer) er Sturmabteilung (Kevrenn Arsailh) e 1931. Gantañ an hini eo e voe savet an Aozadur Todt e 1938 a voe fiziet ijinerezh-kaer (milourel ha trevourel) an Trede Reich ennañ, bet kaset da benn Moger an Atlantel. gantañ peurgetket. Anvet e penn ar Reichsministerium für Bewaffnung und Munition (Ministrerezh ar Reich evit an Armerezh hag an Tennoù) d'ar 17 a viz Meurzh 1940 e teuas da vezañ unan e-touez pennoù-bras ar renad nazi.
Koll e vuhez a reas pa darzhas e garr-nij en oabl goude bezañ kuitaet penngarter Adolf Hitler. Lakaet e voe Albert Speer en e lec'h.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ur rouedad kreñvlec'hioù savet a-hed aodoù kornôg Europa eus hanternoz Norvegia da harz Bro-C'hall-Spagn.
# Friz

    Evit implijoù all, gwelet Friz (disheñvelout).
    Diwallit, ne denn ar pennad-mañ nemet da broviñs Fryslân en Izelvroioù. Evit Bro-Friz en he fezh, gwelit Frizia.
Friz, pe Bro-Friz, (Fryslân e frizeg hag ent-ofisiel, Friesland e nederlandeg) a zo unan eus an 12 proviñs a zo en Izelvroioù. Frizeg eo yezh ar vro. 643 000 a dud a oa o vevañ enni e 2005. Leeuwarden (Ljouwert), 91,000 a dud enni, eo kêr-benn ar vro.
Harzoù he deus proviñs Friz gant proviñsoù Groningen, Drenthe, Overijssel ha Flevoland. Er c’hornôg dezhi emañ an IJsselmeer hag en hanternoz Mor Wadden, bevennet gant un heuliad inizi. Gallout a reer mont war-eeun eus Friz da broviñs Norzh Holland dre ur chaoser anvet an Afsluitdijk.

## Anv

E 1994 en doa divizet Kuzul Proviñs Friz e teuje ar skrivadur frizek Fryslân da vezañ ar skrivadur nemetañ evit anv ar broviñs. Er bloaz 2004 e voe asantet gant Gouarnamant an Izelvroioù, ha lakaet war-sav gantañ ur steuñvenn tri bloaz evit lakaat ar c'hemm-se da dalvezout. Bremañ e vez graet gant ar stumm Frizia (Bro-Friz) evit ober anv eus Friz Vras, gant lodennoù en Alamagn betek Danmark, e-lec'h ma vez pe ma veze komzet frizeg.

## Yezh

Frizeg (pe Frizeg ar c’hornôg) a gaozeer e proviñs Friz, unan eus ar yezhoù frizek, zo kar da frizeg ar reter ha da frizeg an hanternoz, komzet en Alamagn.
Diwar ar 660 000 a annezidi zo e proviñs Friz, ez eus 450 000 anezho a gomz frizeg, ha war-dro 360 000 anezho o deus ar frizeg evel yezh-vamm. En inizi eo gwanoc’h stad ar yezh. Er c’hêrioù e klever alies ur rannyezh anvet Stadtfriesisch (frizeg ar c’hêrioù), zo kalz a c'herioù nederlandek enni. En ul lodenn eus Friz, e korn-bro Stellingwerven, n’eo ket frizeg a vez kaozeet, met rannyezhoù izelsaksek. En ul lodennig eus kornôg proviñs Groningen e vez komzet frizeg ivez.

## Kêrioù bras

* Leeuwarden (Ljouwert)
* Sneek (Snits)
* IJlst (Drylts)
* Sloten (Sleat)
* Stavoren (Starum)
* Hindeloopen (Hylpen)
* Workum (Warkum)
* Bolsward (Boalsert)
* Harlingen (Harns)
* Franeker (Frjentsjer)
* Dokkum (Dokkum)

## Kêrioù

* Heerenveen (It Hearrenfean)
* Drachten (mun. Smallingerland)

## Gwelout ivez

* De âlde Friezen kan broadel Friz.
* Inizi Friz

## Levrlennadur

* Niverenn 27 eus ar gelaouenn Al Liamm a oa diwar-benn Friz hag ar frizeg.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Lec'hienn ar broviñs Fryslân.nl
* Dielloù filmoù Friz
# Frizeg (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* evit hollad ar yezhoù frizek, sellit amañ
* evit frizeg ar c'hornôg, komzet en Izelvroioù bremañ, sellit amañ
* evit frizeg ar reter, komzet e Saterland, e Saks Izel, sellit amañ
* evit frizeg an norzh, komzet e Schleswig-Holstein, sellit amañ
# Friuli-Venezia Giulia

Friuli-Venezia Giulia (Friûl-Vignesie Julie e friouleg ; Friaul-Julisch Venetien en alamaneg ; Furlanija-Julijska krajina e sloveneg ; Friułi-Venezsia Julia e veneteg) zo unan eus rannvroioù hanternoz Italia, 7 924 km2 anezhi, ha Trieste eo he c'hêr-benn. Ur milion 200 000 a dud zo enni o chom.

## Proviñsoù

Peder froviñs a oa er rannvro, betek o diskar gant lezenn rannvroel 2016, lakaet da dalvezout en 2017-2018. Sed a oa o anvioù, a gornôg da reter :
* Proviñs Pordenone
* Proviñs Udine
* Proviñs Gorizia
* Proviñs Trieste
Hiriv, en o lec'h, ez eus 18 Unioni Territoriali Intercomunali (UTI), ha 215 kumun er rannvro. Hervez « Statuto speciale » ar rannvro e vo krouet ur Metropol e Trieste.
# Friz ar Reter

Friz ar Reter (Oostfriesland) zo ur rannvro istorel en aod da Mor Wadden, etre ar stêrioù Ems ha Weser, e land Saks-Izel e gwalarn Alamagn, a-stok ouzh an Izelvroioù. Setu ar c'hêrioù pennañ: Emden, Aurich, Leer, Norden ha Wittmund.

## Istor

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Frizeg an norzh

Frizeg an norzh zo ur yezh c’hermanek eus skourr ar yezhoù frizek, komzet gant war-dro 10 000 den e hanternoz Alamagn. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo dre ma ne vez ket komzet gant kalz bugale ken.
Daou strollad rannyezhoù zo, disheñvel-mat, rannyezhoù an inizi ha re an douar-bras. N’eus ket a yezh unvan.

## Gwelit ivez

Yezhoù frizek

## Levrlennadur

* Al Liamm, niv. 201, p. 276, Friza an Hanternoz a-rez ar mor diroll, Jorj Gwegen

## Liammoù diavaez

* Ethnologue on North Frisian (e saozneg)
* Nordfriisk Instituut (en alamaneg)
* Friisk Foriining (Frisian Society) (e saozneg)
# Friz (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Friz a c'hall bezañ meur a dra:

## Lec'hioù

* Friz, ur vro a-hed arvor Mor an Hanternoz en Izelvroioù hag en Alamagn, rannet e meur a damm:
** Friz ar C'hornaoueg
*** enni proviñs Friz pe Fryslân, anv ofisiel ur broviñs eus an Izelvroioù ma vez komzet frizeg,
** Friz ar Reter,
** Friz an Norzh.

## Traoù all

* friz, un danvez
* friz, an ober frizañ

## Gwelet ivez

* Yezhoù frizek
# Frizeg ar reter

Ur yezh c'hermanek eus skourr ar yezhoù frizek eo ar saterfrizeg (frizeg: Seeltersk) pe frizeg ar reter komzet gant nebeutoc'h evit 2 250 den e teir c'humun e Saks Izel, Alamagn. Ur yezh en arvar da vont da get an hini eo.
Teir rannyezh a zo:
* hini kumun Roomelse (almg.: Ramsloh)
* hini kumun Schäddel (almg.: Scharrel)
* hini kumun Strukelje (almg.: Strücklingen)
Yezher diwezhañ ar bedervet rannyezh, hini enez Wangerooge, a varvas e 1953.

## Levrlennadur

* Kramer, Pyt: Kute Seelter Sproakleere : yezhadur ar saterfrizeg. Rhauderfehn : Ostendorp, 1982. ISBN 3-921516-35-8
* Frise septentrionale et Saterland – le frison entre mer et marais, Bureau européen pour les langues moins répandues, Brusel, 1996
* Saterfrisian wikipedia
# Frankolin du

Frankolin du :
| Francolinus francolinus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Galliformes |
| Kerentiad : | Phasianidae |
| Genad : | Francolinus |
| Anv skiantel ||
| Francolinus francolinus (Linnaeus, 1766) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar frankolin du a zo ur spesad evned, Francolinus francolinus an anv skiantel anezhañ.
Anvet e voe Tetrao Francolinus (kentanv) da gentañ-penn (e 1766) gant an naturour svedat Carl von Linné (1707-1778).

## Boued

Bevañ a ra diwar amprevaned, greun ha had.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver ar c'hwec'h isspesad anezhañ :
* Francolinus francolinus arabistanicus, e kreiz ha kreisteiz Irak, mervent Iran,
* F. f. asiae, e kornôg ha kreiz India, Nepal, Bhoutan,
* F. f. bogdanovi, e kreisteiz Iran, kreisteiz Afghanistan, mervent Pakistan,
* F. f. francolinus, eus Kiprenez hag Azia Vihanañ da Israel (war-du ar c'hreisteiz) ha da Iran ha Turkmenistan (war-du ar reter),
* F. f. henrici, e kreisteiz Pakistan, kornôg India,
* F. f. melanonotus, Hume, 1888, e reter India, Bangladesh.

## Liammoù diavaez

* (en) Francolinus francolinus war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Francolinus francolinus war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) AnimalBase.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Francolinus francolinus.
a vo kavet e Wikimedia Commons.