OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Makedonia an Norzh

Republik Makedonia an Norzh (e makedoneg: Република Северна Македонија / Republika Severna Makedonija ; en albaneg: Republika e Maqedonisë së Veriut) zo ur vro e gevred Europa, el ledenez valkanek, hag a oa unan eus republikoù Yougoslavia a-raok ma tarzhas ar c'hengevredad-se e 1991.
Republik Makedonia (Република Македонија) e oa anvet ent-ofisiel etre Gwengolo 1991 ha C'hwevrer 2019. Mont a reas e-barzh Aozadur ar Broadoù Unanet e miz Ebrel 1993 ; met dre ma nac'he Gres ma vije implijet an anv Makedonia evit ar stad nevez, e oa anavezet en aozadur gant an anv "Republik Yougoslaviat Kent Makedonia" (Former Yugoslav Republic of Macedonia, e saozneg, berraet e FYROM). Goude un emglev sinet e 2018 etre gouarnamantoù Gres ha Makedonia e voe kemeret un anv nevez : Republik Makedonia an Norzh. Degemeret eo anv-se gant Gres ha deuet eo da vezañ an anv ofisiel nevez. E miz Meurzh 2020 e teuas da vezañ ezel eus Aozadur Feur-emglev Norzh-Atlantel. War ar renk emañ evit emezelañ da Unaniezh Europa.
Skopje (makedoneg: Скопје; albaneg: Shkupi; turkeg: Üsküp) eo ar gêr-benn. En-dro da Vakedonia an Norzh emañ stadoù Gres, Bulgaria, Serbia hag Albania.

## Tud

* Anjezë Gonxha Bojaxhiu, anavezet evel Mamm Tereza, leanez katolik albanat.

## Levrlennadur

* Liubomir Ivanov et al. : (en) Bulgarian Policies on the Republic of Macedonia. Sofia: Manfred Wörner Foundation, 2008. 80 pp.
    (bg) Българската политика спрямо Република Македония
    (mk) Бугарската политика спрема Република Македониjа
# Makgeolli

Makgeolli (hangul: 막걸리 ), anvet ivez "makkoli", "makoli", "makguli", "makgoli" pe c'hoazh "makuly (takju)", a zo un evaj gant alkool eus Korea. Graet e vez gant riz pe ed mesket gant nuruk, un diazez goadur korean. Un neuz laezh gant ul liv damm-wenn en deus, dous eo gant etre 6 ha 8% alkool dre ampled. Makgeolli a vez graet gant riz dre vras met kavet e vez ivez graet gant ed, merkoù zo a ginnig blazoù ouzhpenn : maiz, kraoñ-kelvez, avaloù ha traoù all.

## Daveoù

* ↑ https://web.archive.org/web/20150609003731/http://www.harmsboone.org/homebrewers-guide-makgeolli
# Makianeg ar c'hornôg

Ur yezh papouek eus isskourr ar yezhoù norzh halmahereg eo makianeg ar c'hornôg (makian barat pe makian luar) komzet gant tro-dro da 12 000 den (1977) war inizi Makian ha Kayoa e Maluku (Indonezia).

## Gwelet ivez

* Yezhoù papouek
* Yezhoù papouek ar c'hornôg
# Makedonia (rannvro)

Makedonia zo ur rannvro istorel ha douaroniel eus Europa, er Balkanoù. Diaes eo lavarout petra eo harzoù Makedonia. Cheñch-dicheñch int bet a-hed an istor. Hiziv emañ rannet etre pemp stad : Albania, Bulgaria, Gres (Makedonia), Makedonia an Norzh (e ruz war ar gartenn) ha Serbia.
# Makemake

(136472) Makemake (arouez: ) eo an trede brasañ planedenn-gorr anavezet eus Koskoriad an Heol. Emañ lec'hiet e Gourizad Kuiper ha dizoloet eo bet d'an 31 a viz Meurzh 2005, da zevezh Pask.

## Orin an anv

2005 FY9 eo an niverenn a voe roet d'ar gorrblanedenn pa oa bet kavet.  Easter Bunny , "Lapin-Fask", eo bet badezet gant Michael E. Brown en abeg da zeiziad ar gavadenn. Tri bloaz goude, d'an 13 a viz Gouere 2008, e voe roet un anv ofisiel dezhi, Makemake, gant an IAU (International Astronomical Union, Unaniezh Steredoniel Etrebroadel). Hervez reolennoù IAU e roer anv unan eus doueed ar grouidigezh da draezoù gourizad Kuiper : an doue krouer e panteon Rapa Nui eo Makemake.

## Notennoù

* ↑ JPL/NASA (2015-04-22). What is a Dwarf Planet?.
* ↑ (en) IAU – Minor Planet Center
# Llangurig

Llangurig zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kornôg Powys. Emañ war lez ar stêr Gwy, er c'hreisteiz da Llanidloes.
Kontañ a reer ez eo Llangurig ar gêriadenn uhelañ a zo e Kembre (300 m a uhelder). Annezet e oa gant 723 a dud e 2011.
Gouestlet eo an iliz-parrez da sant Curig, a veve er V$^{vet}$ kantved marteze. Hervez ar richenn e voe savet ur peniti gantañ el lec'h-se. Roet e oa bet un tamm douar dezhañ evit se gant tri mab Maelgwn Gwynedd, Ceredig, Mael ac Arwystl, hag a oa o domanioù (Ceredigion, Maelienydd hag Arwystli) o kejañ an eil gant egile e-kichen Llangurig (daoust m'emañ Llangurig e-unan en Arwystli).
# Llangristiolus

Llangristiolus zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangristiolus, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 210.7 km eus Kerdiz.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llangoedmor

Llangoedmor (Langoad-mor e brezhoneg) zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh e kontelezh Ceredigion, e Kembre.
E 2011 e oa poblet gant 1 128 a dud ha 544 anezho (49,3%) a oa kembraegerien.

## Notennoù

* ↑ 'Statistical bulletin: 2011 Census: Key Statistics for Wales, Mawrth 2011'. Swyddfa Ystadegau Cenedlaethol (The Office For National Statistics).
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Llangofan

Llangofen (Llangovan e saozneg) zo ur gêriadenn vihan e Sir Fynwy, e gevred Kembre. Emañ er mervent da Drefynwy, e gwalarn ar gontelezh.
Kozh a-walc'h eo an iliz a gaver eno, eus ha gouestlet eo da sant Gofan (pe Gofen).

## Liamm diavaez

* St Govan's Church, Llangovan (en)
# Llangorwen

Llangorwen zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Tirymynach, e Kembre, e kontelezh Ceredigion, 122,2 km eus Kerdiz.

## Notennoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
Aberarth • Aber-banc •
Aberffrwd • Abermagwr • Abermeurig • Aberporth • Aberteifi • Aberystwyth • Adpar • Alltyblaca • Betws Bledrws • Betws Ifan • Betws Leucu • Bethania • Beulah • Blaenannerch • Blaenpennal • Blaenplwyf • Blaenporth • Y Borth • Bow Street • Bronant • Bwlch-llan • Capel Bangor • Capel Cynon • Capel Dewi (1) • Capel Dewi (2) • Capel Seion •
Caerwedros • Castellhywel • Ceinewydd • Cellan • Cilcennin •
Ciliau Aeron • Clarach • Cnwch Coch • Comins Coch • Cribyn • Cross Inn (1) • Cross Inn (2) • Cwm-cou • Cwmystwyth • Cwrtnewydd • Dihewyd • Dôl-y-bont • Eglwys Fach • Eisteddfa Gurig • Felinfach • Y Ferwig • Ffair-rhos • Ffostrasol • Ffos-y-ffin • Ffwrnais • Gartheli • Goginan • Gwbert • Henfynyw • Henllan • Horeb • Llanafan • Llanarth • Llanbadarn Fawr • Llanbedr Pont Steffan • Llandre • Llandyfriog • Llandysul • Llanddewi Brefi • Llanfair Clydogau • Llanfarian • Llanfihangel y Creuddyn • Llangeitho • Llangoedmor • Llangrannog • Llangwyryfon • Llangybi • Llangynfelyn • Llangynllo • Llanilar • Llanio • Llan-non • Llanrhystud • Llansantffraid • Llanwenog • Llanwnnen • Llechryd • Lledrod • Llundain-fach • Llwyncelyn • Llwyndafydd • Llwyn-y-groes • Morfa • Mwnt • Nanternis • Penbryn • Penparc • Penrhyn-coch • Penuwch • Pen-y-garn • Plwmp • Pontarfynach • Ponterwyd • Pontgarreg • Pontrhydfendigaid • Pontrhydygroes • Pont-Siân • Rhydlewis • Rhydowen • Rhydyfelin • Rhydypennau • Salem • Sarnau • Southgate • Swyddffynnon • Synod Inn • Talgarreg • Tal-y-bont • Temple Bar • Trefenter • Tregaron • Trefilan • Tremain • Tre-saith •
Tre Taliesin • Troedyraur • Ysbyty Ystwyth • Ystrad Aeron • Ystrad Meurig •
# Llangrallo

Ur gêriadennig eus kreisteiz Kembre eo Llangrallo, etre Pencoed ha Pen-y-bont ar Ogwr, e kontelezh Pen-y-bont ar Ogwr; Coychurch eo an anv saoznek.
Hervez an hengoun e vije bet savet iliz Llangrallo gant Sant Crallo, er VIvet kantved. Kroazioù kozh a weler en iliz.
# Llangwm

Llangwm zo un anv-lec'h kembraek, ha hini teir c'hêriadenn.

## Orin

Savet eo diwar ar gerioù llan ha cwm.
* Llangwm, e Sir Conwy
* Llangwm, e Sir Benfro
* Llan-gwm, e Sir Fynwy.
# Llangoed

Llangoed zo ur gêriadenn vihan e kumuniezh Llangoed, e Kembre, e kontelezh Enez Môn, 211 km eus Kerdiz.

## Gerdarzh

Eus llan, ha coed, a zo koad, e brezhoneg.

## Daveoù

* ↑ Enwau Lleoedd; Canolfan Bedwyr
* Kêriadennoù Enez Von
* Aberffraw • Amlwch • Benllech • Bethel • Biwmares • Bodedern • Bodewryd • Bodffordd • Bryngwran • Brynrefail • Brynsiencyn • Brynteg • Caergeiliog • Caergybi • Capel Coch • Capel Gwyn • Carmel • Carreglefn • Cemaes • Cerrigceinwen • Dwyran • Y Fali • Gaerwen • Glyn Garth • Gwalchmai • Heneglwys • Hermon • Llanallgo • Llanbabo • Llanbedrgoch • Llandegfan • Llandyfrydog • Llanddaniel Fab • Llanddeusant • Llanddona• Llanddyfnan • Llanedwen • Llaneilian • Llanfachraeth • Llanfaelog • Llanfaethlu • Llanfairpwllgwyngyll • Llanfair-yn-Neubwll • Llanfair-yng-Nghornwy • Llan-faes • Llanfechell • Llanfihangel-yn-Nhywyn • Llanfwrog • Llangadwaladr • Llangaffo • Llangefni • Llangeinwen • Llangoed • Llangristiolus • Llangwyllog • Llaniestyn • Llannerch-y-medd • Llanrhuddlad • Llansadwrn • Llantrisant • Llanynghenedl • Maenaddwyn • Malltraeth • Marianglas • Moelfre • Nebo • Niwbwrch • Pencarnisiog • Pengorffwysfa • Penmynydd • Pentraeth • Pentre Berw • Pentrefelin • Penysarn • Pontrhydybont • Porthaethwy • Porth Llechog • Rhoscolyn • Rhosmeirch • Rhosneigr • Rhostrehwfa • Rhosybol • Rhydwyn • Talwrn • Trearddur • Trefor • Tregele
# Llangollen

Llangollen zo ur gêr eus biz Kembre, e Sir Ddinbych. Emañ war lez ar stêr Dyfrdwy. Brudet eo abalamour d'he font kozh ha d'he eisteddfod sonerezh etrebroadel a vez aozet bep bloaz ha ma vez sonerien ha kanerien eus ar bed a-bezh.
Savet e voe ar pont brudet dreist ar stêr Dyfrdwy e 1345 gant John Trevor, eskob Llanelwy. E-kichen Llangollen emañ rivinoù kastell Dinas Brân.
Dont a ra anv Llangollen eus hini ur manac'h kembreat eus ar VI$^{vet}$ kantved, sant Collen, un anv a gaver ivez e lec'hioù all, evel Kolan (Colan) e Kerne-Veur ha Langolen e Breizh.

## Tud brudet

* Gruffudd Hiraethog (m. 1564), barzh kembraek.
* Huw Morus (Eos Ceiriog), barzh eus ar XVII$^{vet}$ kantved, ganet e Llangollen moarvat.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Mor-bihan

Ur mor-bihan, pe ul lenn-vor, pe ur vorlenn, zo ul ledennad dour damgloz en ur pleg eus an aod.
Komz a reer evel-se eus mor-bihan Brest, mor bihan Gavr pe Mor Bihan Gwened.
# Mor-bihan Kergelenn

Mor-bihan Kergelenn (Golfe du Morbihan e galleg) a zo ur mor-bihan en Inizi Kergelenn. War-dro 20 km a hed a zo dezhañ, ha 40 km a led.
# Mor Adria

Ul lodenn eus ar Mor Kreizdouar eo Mor Adria, pe ar Mor Adriatek, lec’hiet etre ledenez Italia, er C’hornaoueg, ha ledenez ar Balkanoù, er Reter. En em astenn a ra eus pleg-mor Venezia en Norzh da ganol Otranto er Su. Drezañ eo digor war ar peurrest eus ar Mor Kreizdouar.
En-dro da Vor Adria e kaver ar broioù-mañ : Italia, Slovenia, Kroatia, Bosnia-Herzegovina, Montenegro hag Albania.
En-dro da Vor Adria e kaver porzhioù-mor pouezus, en o zouez :
* Rijeka ha Split e Kroatia,
* Koper e Slovenia,
* porzhioù italian Bari, Ancona, Venezia (Mestre) ha Trieste (a oa un nor war-zu ar Mor Kreizdouar evit Aostria-Hungaria gwechall).
Gorread : 160 000 km2 Donder brasañ : 1460 m Donder keitat : 240 m
# Mopsos (mab Manto)

Mopsos, mab Manto hag Apollon, a oa unan eus ar vrezelourien e brezel Troia. Diouganer e oa, hag en ur genstrivadeg e voe trec'h war Kalc'has, en em lazhas dre ma oa bet mezhekaet.
# Mor Alborán

Mor Alborán (Mar de Alborán e spagnoleg, al-Bahr al-Buran en arabeg) eo anv al lodenn kornôkañ eus ar Mor Kreizdouar, etre aod Andalouzia en hanternoz, aod Maroko er c'hreisteiz ha strizh-mor Jibraltar er c'hornôg.
Anvet eo evel-se diwar anv un enezennig, enez Alborán, en em gav e-kreiz al ledennad-mor-se, hanter-hent etre kêrioù Almeria, en Andalouzia, ha Melilla, kêr eus Maroko stag ouzh Spagn.
# Mor Arabia

Mor Arabia (evel ma lavarer e saozneg pe en arabeg: بحر العرب, Bahr al-'Arab), pe Mor Oman (evel ma lavarer e galleg) a zo ul lodenn eus Meurvor Indez a zo etre ledenez Arabia hag Indez.
En em astenn a ra Mor Arabia a-hed 2.400 km d’ar muiañ ha 4.652 metr eo e zonder brasañ, e-kichen ledenez Arabia. An Indus eo ar stêr vrasañ en em daol er mor-se.
Er gwalarn emañ pleg-mor Oman, un tamm astenn dezhañ, e ro digor war ar Pleg-mor Pers dre strizh-mor Ormuz.
En-dro da Vor Arabia e kaver ar stadoù-mañ : India, Iran, Oman, Pakistan, Yemen, an Emirelezhioù Arab Unanet (EAU), Somalia hag an inizi Maldivez.
E-touez ar porzhioù bras zo war an aodoù emañ Mumbai (Bombay), Surat, Kochi en India, Karachi e Pakistan, Aden e Yemen.
# Mor Arafura

Mor Arafura zo ur mor bihan n'eo ket gwall zon etre Aostralia ha Ginea Nevez.
En em astenn a ra etre Strizh-mor Torres er reter, pleg-mor Carpentaria er c'hreisteiz, Mor Timor er c'hornôg ha Mor Banda er gwalarn. Tapout a ra 1.290 km hed war 560 km led. Etre 50 ha 80 metr donder eo d'ar muiañ.
E-pad mare diwezhañ ar skorn e oa ur pont douar (pont Sahul) etre Aostralia ha Ginea Nevez el lec'h m'emañ bremañ Mor Arafura, pleg-mor Carpentaria ha Strizh-mor Torres. Dre eno moarvat e oa tremenet tud eus Azia da vont d'ober o annez da Aostralia.
Ur mor peskedus eo met gwall besketaet e vez ivez. Klask a reer gwareziñ pinvidigezhioù ar mor bihan-se bremañ.
# Mor Andaman

Mor Andaman zo ul lodenn eus Meurvor Indez etre aodoù Birmania, Thailand, Malaysia, Indonezia hag enezegoù indian Inizi Andaman ha Nikobar. Er c'hornôg d'an inizi-se emañ pleg-mor Bengal. Er gevred da Vor Andaman emañ strizh-mor Malaka, etre ledenez Malaka hag enez Sumatra.
# Keteg

Ar c'heteg (anavazet gwechall ostyakeg Yenisei), a zo ur yezh komzet gant 2.000 den a-hed oglenn Yenisei e Siberia.
Mont da get a reas an holl yezhoù kar e familh ar yezhoù yenisek ha neuze e vanas ar c'heteg evel ur yezh digenvez pa varvas ar yezh kar nemeti, ar yougeg (pe yugh).
Klasket ez eus bet liammañ ar c'heteg ouzh ar bourouchaskeg pe c'hoazh ouzh ar yezhoù sinek-tibetek met n'eo ket gwall sklaer al liammoù-familh-se.

## Liammoù diavaez:

* Keted
* Keteg
# Ketouvim

Ketouvim (כתובים,) pe Ar Skridoù, a zo trede lodenn an Tanac'h.
Enni e kaver :
* Levr ar Salmoù
* Levr Job
* Levr ar C'hrennlavarioù
* Levr Rout
* Kanenn ar C'hanennoù
* Kohelet (Ar Prezeger)
* Levr ar C'heinvanoù
* Levr Ester
* Levr Daniel
* Ezra ha Nehemia
* Levrioù an Danevelloù
* 613 Mitzvot • Halac'ha • Kabbala • Midrash • Minhag • Talmud • Tanac'h (Torah / Nevi'im / Ketouvim) • Targoum
* Strolladoù sokial-sevenadurel
* Achkenazed • Djouhouried • Mizrac'hed • Samaritaned • Sefaraded
* Istor ar Yuzevien
* Brezelioù yuzev-roman • Diaspora • Harlu Babilon • Istor ar Yuzevien er Grennamzer • Istor ar Yuzevien en Henamzer • Templ Jeruzalem
* Istor ar Yuzevien dre vro
* Alamagn • Breizh • Broioù muzulman • Frañs • Israel • Polonia • Rusia • Spagn • Stadoù-Unanet
* Kredennoù yuzevek
* Adgroueouriezh yuzev • Esened • Fariseed • Karaegezh • Kristeniezh kentidik • Ortodoksiezh yuzev • Sadukeed • Samaritanegezh • Yuzevegezh an Eil Templ • Yuzevegezh adreizhet • Yuzevegezh frankizour • Yuzevegezh kentidik • Yuzevegezh virour • Zeloted
* Lidoù
* Listenn pedennoù ha bennozhioù yuzev
* Yezhoù yuzev
* Bouc'horeg • Djidieg • Grouzineg • Hebraeg • Ladinoeg • Yideg • Yuzev-tateg
* Strolladoù politikel er yuzevegezh
* Aliyah • Brezel israelat-arab • Bund • C'hasidegezh • Dishualidigezh ar Yuzevien • Haskalah • Hasmoneed • Istor ar sionouriezh • Istor Stad Israel • Kibboutz • Sanhedrin • Sionouriezh • Trevadennoù yuzevek e Palestina
* Heskinerezh ar Yuzevien
* Enepyuzevegezh • Shoah
# Ketchikan

Ketchikan zo ur gêr lec'hiet e gevred stad Alaska e Stadoù-Unanet Amerika. Bez' e oa 8 050 a annezidi e 2010. Krouet eo bet anv Ketchikan en ur mod ofisiel e 1799.

## Kêrioù gevellet

* Palm Desert, Stadoù-Unanet

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Ketzal

Ketzaled :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hetzaled a zo evned eus ar c'herentiad Trogonidae hag a vev e Kreizamerika, e Mec'hiko dreist-holl. E Guatemala e vev Eupilotis neonexus, met hiniennoù zo bet gwelet en SUA, en Arizona ar Su, tostik-tost da harzoù Mec'hiko.

## An anv

Dont a ra an anv eus ar ger nahouatlek quetzalli, a zo kement ha « pluenn lost vras splann », hag a gaver en anv an doue aztek Quetzalcoatl, an « naer bluek » pe « naer-getzal », pa'z eo unan eus he stummoù. E nahouatleg e reer quetzaltototl anezhañ, gant an elfenn tototl hag a dalv kement ha "labous".

## Spesadoù
### Genad Pharomachrus.

* Pharomachrus antisianus.
* Pharomachrus auriceps.
* Pharomachrus fulgidus.
* Pharomachrus mocinno.
* Pharomachrus pavoninus.

### Genad Euptilotis

* Euptilotis neoxenus.

## Statud mirerezh

N'emañ ket ar c'hetzaled dre vras en arvar en natur, petra bennak ma'z eo bet lakaet ar spesadoù Pharomachrus moccino hag Euptilotis neoxenus el live NT (Near Threatened, "Tost da vezañ en arvar") gant an IUCN.

## Skeudennoù

| Pharomachrus antisianus | Pharomachrus auriceps | Pharomachrus mocinno | Pharomachrus pavoninus |
# Ketzal skedus

Ketzal skedus :
| Ur par Pharomachrus mocinno. Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Pharomachrus |
| Anv skiantel ||
| Pharomachrus mocinno La Llave, 1832 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'hetzal skedus a zo ur spesad evned, Pharomachrus mocinno an anv skiantel anezhañ.

## Boued

Bevañ a ra diwar frouezh dreist-holl hep ober fae ouzh amprevaned, glazarded, melc'hwed-krogennek ha raned bihan ivez.

## Annez hag isspesadoù

Ar spesad a gaver an daou isspesad anezhañ :
* Pharomachrus mocinno costaricensis, eus koadegi menezioù Costa Rica da gornôg Panamá,
* P. m. mocinno, eus koadegi menezioù kreisteiz Mec'hiko da hanternoz Nicaragua.

## Sevenadur

Ar c'hetzal skedus eo loen arouez Guatemala hag arouez he frankiz pa lavarer n'hall ket ar c'hetzaled skedus bevañ bac'het hag e kavjent gwelloc'h mervel eget bezañ sparlet. Ar quetzal eo ivez anv moneiz ar vro.

## Liammoù diavaez

* (en) Pharomachrus mocinno war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Pharomachrus mocinno war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (en) Pharomachrus mocinno el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Pharomachrus mocinno war al lec'hienn Avibase.
# Keto

Keto (Κητώ / Kêtố, « euzhvil-dour », eus Κῆτος / Kễtos, « mell pesk, mell loen a vev en dour », ha « balum »), a oa merc'h an doue Pontos (an doue-mor) ha Gaia (an Douar), a oa unan eus an doueed-mor kentañ.
A-unan gant he breur Forkys ec'h engehentas un toullad euzhviled-mor, hervez Theogonia ar barzh Hesiodos, hag en o zouez :
* ar Gorgoned
* ar Graied
* Ec'hidna, Ladon, Medousa, ...

## Gerioù

Diwar anv Keto e teu ar ger Cetacea, un urzhiad morviled.
# Ketzal penn aour

Ketzal penn aour :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Trogoniformes |
| Kerentiad : | Trogonidae |
| Genad : | Pharomachrus |
| Anv skiantel ||
| Pharomachrus auriceps (Gould, 1838) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar C'hetzal penn aour (liester: Ketzaled penn aour), Pharomachrus auriceps eus e anv skiantel, a zo ur c'hetzal hag a vev e koadegi an Andoù.

## Annez

Bevañ a ra al labous en Andoù.

## Rummatadur

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ TermOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
* ↑ Fichenn Birdlife
# Mauléon

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Mauléon zo anv meur a lec'h e Bro-C'hall:

## Bro-C'hall

* Mauléon, en Deux-Sèvres
* Mauléon-d'Armagnac, e Gers
* Mauléon-Barousse, e Hautes-Pyrénées

## Euskal Herria

* Mauléon anv gallek Maule, kumun gwechall, hiriv Maule-Lextarre
* Mauléon-Licharre, anv-gallek Maule-Lextarre e Zuberoa.

## Tud

* Etienne de Mauléon, 1060–1078, eskob Oloron
* Fortanier de Mauléon, 1204–1216, eskob Dax
* Savary de Mauléon (1180-1233), Baron
* Vitalis de Mauléon, eskob Saint-Pons-de-Thomières, Rodez ha penneskob 1428–1435 Alexandria
* Yann III Mauléon, 1523–1551, eskob Comenge

## Lennegezh

* Le Bâtard de Mauléon, romant gallek gant Alexandre Dumas.
# Maupertuis

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Maupertuis zo un anv-lec'h hag un anv-tiegezh, hini ur skiantour breizhat brudet dreist-holl.

## Tud
### Breizh

* René Moreau de Maupertuis, (1664-1746), paramantour ha kabiten kourser malaouat, hag e vab :
* Pierre Louis Moreau de Maupertuis (1698-1759), matematikour, steredoniour, naturour ha prederour

### Korsika

* Marie-Antoinette Maupertuis, prezidantez Bodadenn ar vro

## Skiant

* pennaenn Maupertuis zo un degouezh dibarek eus Pennreolenn an aktadur bihanañ,
* Ensavadur Maupertuis, kreizenn teknikel arbennik war ar produktik hag ar mekatronik e diazad Roazhon.

## Bannoù-treset

* Armand Raynal de Maupertuis, unan eus tudennoù pennañ ar vandenn-dreset De cape et de crocs.

## Anvioù-lec'h
### Aostralia

* Bae Maupertuis, ur bae en Enez Kangaroo en Aostralia ar Su, nepell diouzh ar C'hab du Couedic.

### Breizh

* Maupertuis zo anv un douar nobl e Sant-Gwênoù etre Dol ha Sant-Maloù, un douar hag e vaner prenet gant René Moreau e fin an XVII$^{vet}$ kantved,
* Ur gêriadennig Maupertuis zo e kumun Gwipri.

### Bro-C'hall

* Maupertuis, kumun e Manche
* Nouaillé-Maupertuis, lec'h Emgann Poitiers e 1356

### Loar

* Krater Maupertuis, diwar anv ar skiantour Pierre Louis Moreau de Maupertuis