OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Raymond de Peñafort

Raymond de Peñafort (e katalaneg: Ramon de Penyafort),zo bet ganet e Vilafranca del Penedès e-kichen Barselona etre 1175 ha 1180. Aet eo da Anaon d'an 7 a viz Genver 1275. Ezel oa eus urzh ar vreudeur prezegerien.
Brudet eo evit bezañ bodet a renket diwar c'houlenn ar Pab Gregor IX lezennoù ha dekredoù niverus an Iliz.
Al lezennaoueg iliz kentañ eo o vezañ bet embannet ent-ofisiel gant ur Pab e 1234. Anavezet eo didan an anv a Decretales Gregorii.
Dilennet ee voe mestr urzh an dominikaned e 1238. Embann a reas reolennoù an urzh a dalvezas betek 1924.
Reiñ a reas e zilez e 1240. Embann dornlevr kentañ an Inkizision e 1242.
Laket eo bet war roll Sent an Iliz Katolik e 1601 gant ar Pab Klemañs VIII. Lidet e vez d'a 7 a viz Genver.
| En e raok Jordan von Sachsen 1222-1237 | Mistri Urzh ar Brezegerien | War e lerc'h Johannes von Wildeshausen 1238-1240 |
# Razh-Indez Brazil

Razh-Indez Brazil :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Caviidae |
| Genad : | Cavia |
| Anv skiantel ||
| Cavia aperea Erxleben, 1777 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Razh-Indez Brazil (Cavia aperea) zo ur bronneg krigner a vev e Suamerika.
# Razh-bambouz atlantel

Razh-bambouz atlantel :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Echimyidae |
| Genad : | Kannabateomys |
| Anv skiantel ||
| Kannabateomys amblyonyx Wagner, 1845 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar razh-bambouz atlantel (Kannabateomys amblyonyx) zo ur bronneg krigner a vev e Suamerika (Arc'hantina, Paraguay, Brazil). Ar spesad nemetañ eo er genad Kannabateomys.
# Raymond Souplex

Raymond Souplex (Raymond Guillermain diouzh e anv gwir), bet ganet d'ar 1añ a viz Mezheven 1901 e Pariz hag aet da Anaon er memes kêr d'an 22 a viz Du 1972, a oa un aktour, ur saver divizoù ha senarioioù koulz hag ur fentour gall.
E 1937 e teuas brud dezhañ a-drugarez d'an dudenn a grouas-eñ – hini La Hurlette, klasker-bara ha prederour anezhañ – da-geñver an abadenn dalc'het war gwagennoù Radio Luksembourg : Sur le banc (War ar bank e brezhoneg). Berrarvestoù a veze c'hoariet a-gevret gant e geneilez Carmen (an aktourez c'hall Jeanne Sourza).
E 1957 e oa bet dibabet gant ar filmaozer Claude Loursais da gemer roll an enseller (ha komiser da c'houde) Antoine Bourrel en heuliad skinwel Les Cinq Dernières Minutes. Adalek 1958 betek 1972, a-hed c'hwec'h pennad ha hanter-kant, e voe-eñ klevet o tistagañ ar frazenn mil vrudet a gloze pep enklask : « Bon Dieu ! Mais c'est bien sûr ! ».
Kemeret en devoa perzh en un toullad mat a filmoù ivez, Sur le banc peurgetket, sevenet gant Robert Vernay e 1954.

## Liamm diavaez

* Un abadenn
# Razh-Indez

Razh-Indez :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Caviidae |
| Genad : | Cavia |
| Anv skiantel ||
| Cavia porcellus ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar razh-Indez (Cavia porcellus) a zo ur bronneg krigner a-orin eus Suamerika.
# Razh-chinchilla

Razhed-chinchilla :
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Abrocomidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar razhed-chinchilla eo ar bronneged a ya d'ober ar c'herentiad Abrocomidae.
Bevañ a reont e Suamerika.

## Genadoù

* Abrocoma, 8 spesad
* Cuscomys, 1 spesad bev
* Protabrocoma, aet da get
# Razh-bambouz bihan

Razh-bambouz bihan :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Spalacidae |
| Genad : | Cannomys |
| Anv skiantel ||
| Cannomys badius Hodgson, 1841 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar razh-bambouz bihan (Cannomys badius) zo ur c'hrigner a vev e gevred Azia (India, Nepal, Myanmar, Thailand, Laos, Kambodia, Viet-Nam). Ar spesad nemetañ eo er genad Cannomys.
# Tornavacas

Tornavacas zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura, e Spagn.
# Tornimparte

Tornimparte zo ur gumun eus Italia e proviñs L'Aquila, en Abruzzo.
# Tornos

Tornos zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 191 (2023).
# Tornareccio

Tornareccio zo ur gumun en Italia, en Abruzzo, e proviñs Chieti.
# Torne

An Torne (Torne älv e svedeg, Tornionjoki e finneg ; älv ha joki a dalv kement ha "stêr") zo ur stêr en Europa, 521 km hed dezhi, hag a zisparti Finland diouzh Sveden.
# Tornata

Tornata a zo ur gumun eus Italia, e proviñs Cremona, e rannvro Lombardia.
# Torno (Lombardia)

Torno zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Tornolo

Tornolo zo ur gumun eus Proviñs Parma e rannvro Emilia-Romagna.
# Toro

Toro zo ur ger kastilhanek, katalanek, hag italianek, hag a dalv kement ha tarv. Un anv-lec'h eo ivez.

## Lec'hioù
### Italia

* Toro, kumun e proviñs Campobasso, e rannvro Molise.
* Isola il Toro, enez an tarv, e kreisteiz Sardigna.

### Japan

* Toro, ul lec'hienn arkeologel e Japan

### Broioù Katalanek

* Platja El Toro, un draezhenn e Mallorca, e kumun Calvià
* El Toro, menez uhelañ Enez Menorca (Balearez). Dont a rafe an anv eus ar ger katalanek turó, tuchenn.
* El Toro, kumun er País Valencià, e Proviñs Castelló
* Serra del Toro, menezioù entre div broviñs Terol ha Castelló

### Kolombia

* Toro, e departamant Valle del Cauca

### Ouganda

* Toro, unan eus rouantelezhioù Ouganda

### Panamá

* Bocas del Toro, anv un enezeg hag ur broviñs
* Proviñs Bocas del Toro, ur broviñs e biz ar vro

### Perou

* Distrig Toro, unan eus an unnek distrig eus Proviñs La Unión, e Departamant Arequipa, e Rannvro Arequipa.

### Rusia

* Tōro anv japanek orin betek 1947 kêr Chac'htyorsk en Enez-Sac'halin.

### Spagn

* Proviñs Toro, proviñs istorel eus kurunenn Kastilha, etre 1528 ha 1804, en-dro da gêr Toro,
* Segura de Toro, kumun e proviñs Cáceres, en Extremadura,
* Museo Revello de Toro, mirdi

### Kumunioù e proviñs Zamora

-kumunioù
* Toro,
* La Bóveda de Toro
* Morales de Toro
* Pinilla de Toro
-komark:
* Alfoz de Toro

## Tud

* Félix Revello de Toro, livour spagnol
* Manuel Murillo Toro (1816 - 1880), prezidant Kolombia
* Suso de Toro, (Santiago de Compostella, 1956) skrivagner galizek
* Xelís de Toro, (Santiago de Compostella, 1962), skrivagner galizek, breur da Suso de Toro.
* Mateo de Toro Zambrano (1727–1811)

## Gwin

* Denominación de Origen Toro, gwinieg e proviñsoù Zamora ha Valladolid.

## Traoù all

* 1685 Toro, un asteroidenn
* Toros de Plounévézel, anv skipailh mell-droad Plonevell
* Scuderia Toro Rosso, ur skipailh Formulenn 1

## Pennadoù kar

* Torello
* Torella
* El Toro
# Toro (Italia)

Toro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Campobasso, e rannvro Molise. 1450 a dud e 2011.

## Kumunioù amezek

Campodipietra, Jelsi, Monacilioni, Pietracatella, San Giovanni in Galdo
# Vélez-Málaga

Vélez-Málaga zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga.

## Monumant

* Kastell Vélez-Málaga
# Vícar

Vícar a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Víctor Jara

Víctor Jara a zo bet ganet e Chillán (Chile) d'an 28 a viz Gwengolo 1932 ha marvet d'ar 16 a viz Gwengolo 1973 e Santiago.
Bugel labourerien douar, n'en doa ket Victor Jara desket ar sonerezh en ur skol sonerezh. E vamm an hini eo he deus kelennet rustennoù kentañ ar gitar dezhañ. Yaouank e teskas kanañ kanaouennoù gregorian e kloerdi Redentorista de San Bernardo. Da heul e tarempredas gant laz kanañ Skol-Veur Chile hag e kemeras perzh da sevel an abadenn Carmina Burana. War un dro e krogas gant e labour dastum hag enklask war ar folklor.
Un nebeud bloavezhioù war-lerc'h e kenstagas ar gompagnunezh eus Enrique Noisvander hag e studias al leurennañ e skol teatr Skol-veur Chile.
Da 27 vloaz e voe rener ha merour ar pezh-c'hoari Parecido a la Felicidad skrivet gant Alejandro Sieveking. C'hoari a reas anezhañ en Arc'hantina, Uruguay, Venezuela ha Kuba. D'ar memes mare e enrollas div ganaouenn skrivet gant Violeta Parra asambles gant ar strollad Cuncumén
Kemer a reas perzh en Nueva Canción Chilena (Kanaouenn Nevez Chili), a zo bet a-bouez evit an treuzfurmadurioù sokial pennañ ar vro er bloavezhioù 60 ha 70. Goude bezañ kanet er strollad Quilapayún, e stagas gant ar vicher kanañ diouzh e du. Troet vo da ganañ kanaouennoù stourm, politikel-tre, asambles gant kanaouennoù karantez, ha buan a-walc'h e teuas da vezañ un den klevet ha doujet e-touez ar labourerien-douar, ar micherourien, hag an dispac'hourien. Victor Jara a stourmas ivez er Partido Comunista de Chile (Strollad komunour Chili) betek deiz e varv. A-drugarez da-se ha d'e bouez er bed sevenadurel e kemeras perzh bras ivez e-barzh gouarnamant an Unidad Popular (Unvaniezh ar Bobl) a oa Salvador Allende Gossens en e benn.
D'an 11 a viz Gwengolo 1973 (deiz taol stad an diktatour Augusto Pinochet a ziskaras gouarnamant ar prezidant Salvador Allende) ez eas Victor Jara da brezegenniñ en Universidad Técnica del Estado (Skol-Veur Stad an Teknikoù) evit lañsañ un emsav enep d'ar renad soudard nevez. Tapet gant an arme e voe kaset e sportva Chili, lec'h ma voe jahinet didruez a-raok bezañ lazhet.

## Pladennoù

* 1967 Víctor Jara
* 1969 Pongo en tus manos abiertas
* 1970 Canto libre
* 1971 El derecho de vivir en paz
* 1972 La población
* 1973 Canto por travesura
* 1975 Presente (posthum veröffentlicht)

## Oberennoù troet e brezhoneg

* Al Liamm, niverenn 359, Kerzu 2006, seizh kanenn troet gant Iwan Couée :
** "Al loar 'zo brav bepred"
** "An arar"
** "Ne c'hellez ket mont war da c'hiz"
** "Lez ar vuhez da vont war-nij"
** "Pe vern din-me pediñ an neñv?"
** "Ar c'harrener"
** "Dit-te koulmig e fell din lavarout"
# Vélez-Blanco

Vélez-Blanco a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Vélez de Benaudalla

Vélez de Benaudalla zo ur gumun e Spagn e proviñs Granada.
# Vélez-Rubio

Vélez-Rubio a zo ur gumun e proviñs Almería en Andalouzia, e Spagn.
# Vézéronce

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Vézéronce zo anv gallek meur a dra e Bro-C'hall.
* Ar stêr Vézéronce, en departamant Ain, adstêr d'ar Ron.
* Vézeronce-Curtin, kumun en departamant Isère.
* Emgann Vézeronce, etre ar Franked hag ar Vurgonded e 524.
# Vélodrome d'Hiver

Ar Vélodrome d'Hiver zo anv ur velodrom bet savet e Pariz e 1909 ha diskaret e 1959. Anvet e vez ar Vel' d'Hiv, e galleg ar pemdez. Er straed Nélaton, er XVvet arondisamant, e oa.
Aozet e veze un toullad abadennoù-sport ennañ, evel « C'hwec'h-devezh-Pariz », krouet e 1913. 17 000 a dud a c'helle azezañ ennañ, war diri, ha sellet ouzh ar sportourien war varc'h-houarn, o redek war ur roudenn 250 m e koad-sapin.
Krogadoù boks a veze dalc'het ennañ ivez. E 1931 e voe kempennet evit reiñ bod da grogadoù tennis, basket-ball, hockey hag abadennoù-ruzikat war skorn.
Goude an Eil Brezel-bed e veze dalc'het tournamantoù boks brudet-tre eno (gant Marcel Cerdan pe Sugar Ray Robinson da skouer), kenstrivadegoù war varc'h ha dibunadegoù-kinnig dilhadoù nevez zoken.
Daoust da se eo anavezetoc'h ar velodrom-se bremañ abalamour da Skrapadeg ar Vélodrome d'Hiver, a d'ar 16 ha d'ar 17 a viz Gouere 1942, pa voe bac'het un 13 000 bennak a Yuzevien a-raok bezañ kaset da gampoù-bac'h gall, hag alese da Gampoù ar marv da Alamagn.
E 1959 e voe kaset ar velodrom d'an traoñ.

## Gwelet ivez

* Skrapadeg ar Vélodrome d'Hiver
* Marc'hhouarnerezh

## Mammennoù

* Savouriezh ha sport e Frañs, 1918-1945 : un istor politikel ha sevenadurel
# Vélu

Kumunioù Frañs :
| Anv | Vélu |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Arras |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Canton de Bertincourt |
| Kanton | Bertincourt |
| Kod INSEE | 62840 |
| Kod post | 62124 |
| Maer | Lucien Rzepkowski |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 3,14 km² |
| Led | 50° 06' 25" Norzh |
| Hed | 02° 58' 23" Reter |
| Uhelder kreiz | 112 m |
| Uhelder bihanañ | 96 m |
| Uhelder brasañ | 124 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 128 (2007) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Vélu a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Víllora

Víllora zo ur gumun eus proviñs Cuenca e Spagn.
# Richard Schiff

Richard Schiff a oa un aktor amerikan bet ganet d'ar 27 a viz May 1955 en Bethesda, e Maryland.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Richard Wagner

Wilhelm Richard Wagner, ganet d'an 22 a viz Mae 1813, e Leipzig (e Rouantelezh Saks d'an ampoent) ha marvet d'an 13 a viz C'hwevrer 1883, e Venezia, a oa ur sonaozour, renner c'hoariva ha penn laz-seniñ alaman brudet evit e c'hoariganoù penn-kentañ. Skivet en deus an aozadur hag al libretto evit pep oberenn krouet gantañ.
Da gentañ en deus savet e vrud evel sonaozour oberennoù levezonet gant ar luskad romantelouriel ha tud evel Carl Maria von Weber ha Giacomo Meyerbeer, Wagner en deus reveulziet ar c'hoariganoù dre meiziad Gesamtkunstwerk ("arz hollek"), e-giz-se e c'hallas kenlakaat ar varzhoniezh, ar sonerezh hag al leurennezh asambles en e oberenn. Taolet en deus e sell gant ur rummad arnodadennoù embannet etre 1849 ha 1852. Ar mennozhioù-se a oa efedet gantañ dre e zaou c'hoarigennoù kentañ eus ar c'helc'hiad Der Ring des Nibelungen (Gwalenn Nibelung).
E sonaozurioù (ar re diwezhañ dreist-holl), a zo anavet evit o sonnioù liestra, hesonoù ha lazoù-seniñ pinvidik, hag implij leitmotivoù (frazennoù sonnerezhel liammet gant tudennoù, lerc'hioù, pe vennozhioù). E lañs gant e zoare sonnerel en doa ur pikol levezon war sonnerezh klassel. An Tristan und Isolde graet gantañ a zo barnet evel deroù sonnerezh arnevez a-wechoù.
Wagner en deus savet ur c'hoarigandi anvet Bayreuth Festspielhaus e lec'h ma veze c'hoariet e c'hoarigennoù da gentañ. Hiriv e vez sonet e oberennoù pennañ e-touesk pezhioù all.
E vuhez a veze merchet gant an harlu politikel, gobidelloù karantez turmudus, paourentez ha tec'hel digant e gretaer. E skridoù sulfurus a-zivout ar sonerezh hag ar politikerezh o deus ersavet meur a dudoù, peurgetket gant e lavared enepyuzev. E levezon a doucha en tu-hont metoù eus ar sonerezh met gant metoù al laz-sonerezh, ar filozofiezh, al lennegezh, an arzoù-kaer hag ar c'hoariva ivez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* C'hoariganoù Wagner
# Richard Walther Darré

Richard Walther Darré (14 Gouere 1895 – 5 Gwengolo 1953) a oa ur politikour nazi, unan eus saverienn an ideologiezh "Gwad ha Glad" (Blut und Boden). Evel rener (Reichsleiter) politikerezh al labour-douar e oa ur c'hannad a bouez en NSDAP. Evel Obergruppenführer en SS e oa ar seizhvet penn uhelañ en aozadur.

## Remzad politikel

Pa oa yaouank, hag eñ o chom en Alamagn, daoust ha ma genidik eus Arc'hantina, ez eas e-barzh an Artamanen-Gesellschaft, ur strollad Völkisch stag ouzh luskad an "distro d'ar maezioù". E-se e krogas da ziorren un damkaniezh a vefe un ere etre ar ouenn norzhat hag ar glad, ur mennozh a vo anvet "Blut und Boden" pe "Gwad ha Glad", e lec'h ma talveze "Gwad" kement hag ar ouenn hag ar genel, tra ma talveze "Glad" kmenet hag an tir, ar vro.
Pennad kentañ Darré (1926) a save a-enep ar raktres da adtapout trevadennoù Afrika, kinniget gant Republik Weimar. Ar braz ag e skridoù d'ar mare-se a oa a-zivout gouennadur al loened. Hogen skrivañ a reas Das Bauerntum als Lebensquell der nordischen Rasse ('"Koueriadelezh evel andon buhez ar bobl") e 1928. Ennañ e skrivas e veze roet an atantoù alaman d'ar mab kreñvañ gwechall, en ur ziogeliñ an dazont gwellañ evit an hini a zalc'h ar glad, met cheñchet e voe an doare da lakaat an holl vibien da vout aotreet da reseviñ ul lodenn ag an atant. Darré a c'houlenne distreiñ d'an hengoun kozh, ha strivañ evit adsevel ar ouenn norzhat glann gant harp an hegenoniezh.
En he levr a gont buhez Darré e skriv Anna Bramwell e oa e skridoù evel ur brederouriezh "glas" ha mirourel. Kalonekaat a reas hentennoù naturel en ardoerezh an tir, o lakaat ar pouez war mirour ar c'hoadoù hag ec'h alias dereiñ muioc'h a ec'honder hag aer evit desevel al loened. Gouizieion all o deus burutellet ar sell-se. Lod anezho o deus menneget fazioù hag arnesadurioù en he labourioù.
E touez ar re o deus selaouet ha darbennet arguzennoù Darré e kaver Heinrich Himmler, ezel eus Artaman.
Darré a glodekae "vertuzioù ar goueriadelezh" ha dismegañsiñ buhez ar c'hêrioù.

## Daveoù

* ↑ Uekötter, Frank (2006). The green and the brown: a history of conservation in Nazi Germany. Cambridge University Press. 202 p. ISBN 9780521612777.
* ↑ Peter Staudenmaier (2011). "Fascist Ecology: The "Green Wing" of the Nazi Party and its Historical Antecedents", in Janet Biehl: Ecofascism Revisited: Lessons from the German Experience, 2nd, New Compass Press. ISBN 978-8293064121. Online edition by AK Press.
# Richard du Perrier

Richard du Perrier a voe eskob Treger eus 1338 da 1353$^,$.
Sakret eo bet gant arc'heskob Teurgn er bloaz 1338, war-lerc'h Alain Helory.
Adalek ar bloaz 1339 e lakaas ledanaat e iliz-veur. Mes stanket eo bet abalamour da vrezel diabarzh, anvet Brezel Herez Breizh, pa oa bet aloubet kêr Landreger gant ar Saozon, hag e zispenne an ilizoù.
Kastell ha kêr ar Roc'h-Derrien a oa bet aloubet ivez gant ar Saozon, bet trec'h eno war Charlez Bleaz e 1347.
Aotre a voe roet gant ar pab d'an eskob da ziveziañ korf sant Erwan evit e saveteiñ.
D'an 19 a viz Mae 1347, ar pab Klemañs VI, en Avignon, a lakaas Erwan Helouri war roll sent an iliz katolik.
Robert Paynel e bignas war e lerc'h war gador eskopti Treger.

### Notennoù

* ↑ Pierre Barbier : Le Trégor historique et monumental. Les Presses bretonnes. Saint-Brieuc. 1960
* ↑ E familh a oa genidik eus Kervoroc'h, hag aotrou ivez e Skiñvieg, Berc'hed, Muzilheg, Kintin, Plourac'h, hag all. (Pol Potier de Courcy)
# Richard Rowland Kirkland

Richard Rowland Kirkland, brudet evel "The Angel of Marye's Heights", ganet e miz Eost 1843 hag aet da Anaon d'an 20 a viz Gwengolo 1863 a oa ur soudard eus Lu Stadoù Kengevreet Amerika e-pad Brezel diabarzh Stadoù-Unanet Amerika. Brudet eo abalamour d'e galonegezh ha d'e obererezh dengar e-pad Emgann Fredericksburg.

## Buhez

Kirkland a oa bet ganet e Flat Rock, en Kershaw County e South Carolina. Pemvet bugel Mary ha John Kirkland e oa. Nebeut a zeskamant en doa bet pa oa yaouank, pezh a oa boas d'ar mare-se.
# Richard Stallman

Richard Matthew Stallman (ganet d'ar 16 a viz Meurzh 1953) a zo un emsaver amerikan evit ar poelladoù frank, un hacker hag ur saver poelladoù. E miz Gwengolo 1983 en-deus roet lañs d'ar Raktres GNU da grouiñ ur Reizhiad korvoiñ frank heñvel ouzh Unix ha pennaozer ar raktres e oa bet adalek-se. Gantañ en deus lañset luskad ar poelladoù frank hag e 1985 en deus savet ar Free Software Foundation.
Unan eus ar re gentañ da ginnig mennoz ar C'hopyleft e oa hag aozet en-deus meur a lañvaz copyleft, ar GNU General Public License en-o-zouez. Adalek kreiz ar bloavezhioù 1990 en-deus Richard Stallman tremenet darn vrasañ e amzer o stourm evit ar poelladoù frank hag a-enep d'an aotreoù gwerzh evit ar poelladoù. Savet en-deus meur a boellad ivez : an Emacs orin, ar GNU Compiler Collection hag ar GNU Debugger. E 1989 en-deus kenziazezet al League for Programming Freedom

## Notennoù

* ↑ On Hacking.
* ↑ Initial GNU announcement.
# Richard Pottier

Richard Pottier, bet ganet Ernst Deutsch e Graz (Aostria-Hungaria d'ar mare-se) d'ar 6 a viz Mezheven 1906 hag aet da Anaon e Le Plessis-Bouchard (Val-d'Oise) d'an 2 a viz Du 1994, a oa un den a sinema gall.
Evitañ da vezañ labouret evel azasaer, gourseller ar seveniñ, rener ar skeudenniñ ha saver senarioioù ez eo muioc'h anavezet evel filmaozour. En Alamagn an hini eo en devoa kroget gant e vicher, hag eñ skoazeller ar sevener alaman Josef von Sternberg (da-geñver Der blaue Engel peurgetket).
En e film Destins (1946) eo e voe klevet Tino Rossi o kanañ e ganaouenn Petit Papa Noël evit ar wech kentañ.

## E filmoù
### Filmoù berr
#### evel rener ar skeudenniñ

* 1941 : Le Tonnelier gant Georges Rouquier.

### Filmoù hir
#### evel azasaer

* 1945 : Le Roi des resquilleurs gant Jean Devaivre.

#### evel filmaozour

* 1934 : Si j'étais le patron,
* 1935 : Fanfare d'amour,
* 1935 : Un oiseau rare,
* 1936 : Le Disque 413,
* 1936 : Guilty melody,
* 1936 : 27, rue de la Paix,
* 1937 : Les Secrets de la Mer Rouge,
* 1938 : Lumières de Paris,
* 1939 : Le Monde tremblera,
* 1941 : Mademoiselle Swing,
* 1942 : Défense d'aimer,
* 1942 : Huit hommes dans un château,
* 1942 : Picpus,
* 1943 : La Ferme aux loups,
* 1943 : Mon amour est près de toi,
* 1944 : Les Caves du Majestic,
* 1945 : L'Insaisissable Frédéric,
* 1946 : Destins,
* 1946 : Vertiges,
* 1947 : L'Aventure commence demain,
* 1948 : Barry,
* 1948 : Deux amours,
* 1948 : Nuit blanche,
* 1950 : Caroline chérie,
* 1950 : Casimir,
* 1950 : Meurtres,
* 1951 : Rendez-vous à Grenade,
* 1952 : Ouvert contre X,
* 1952 : Violettes impériales,
* 1953 : Il Prigioniero del re gant Richard Pottier ha Giorgio Rivalta,
* 1953 : Les Révoltés de Lomanach,
* 1954 : La Belle Otero,
* 1956 : Le Chanteur de Mexico,
* 1956 : La Châtelaine du Liban,
* 1957 : Tabarin,
* 1958 : Sérénade au Texas,
* 1959 : David e Golia gant Richard Pottier ha Ferdinando Baldi,
* 1961 : L'Enlèvement des Sabines,
* 1964 : Dernier tiercé.

#### evel gourseller ar seveniñ

* 1949 : Interdit au public gant Alfred Pasquali.

#### evel saver senario

* 1941 : Mademoiselle Swing,
* 1945 : Sérénade aux nuages gant André Cayatte,
* 1958 : Sérénade au Texas.
# Richard Ratsimandrava

Richard Ratsimandrava (21 a viz Meurzh 1931 - 11 a viz C'hwevrer 1975 en Antananarivo) a oa ur soudard hag ur politikour eus Madagaskar.
Lakaet e voe Ratsimandrava da vinistr an diabarzh e gouarnamant soudardel Gabriel Ramanantsoa e 1972. D'ar 5 a viz C'hwevrer 1975 e roas Ramanantsoa e zilez hag ec'h eas Ratsimandrava da brezidant ar vro. C'hwec'h deiz goude e voe lazhet en e garr gant ur strollad armet.
g • ka • kePrezidanted Madagaskar :
* Philibert Tsiranana · Gabriel Ramanantsoa · Richard Ratsimandrava · Gilles Andriamahazo · Didier Ratsiraka · Albert Zafy · Norbert Ratsirahonana · Didier Ratsiraka · Marc Ravalomanana · Andry Rajoelina · Hery Rajaonarimampianina
# Richard Simmons

Milton Teagle "Richard" Simmons bet ganet e New Orleans (Louiziana, Stadoù-Unanet Amerika) d'an 12 Gouere 1948, zo un aktour hag ur fentigellour stadunanat.
# Yehouda

Yehouda , pe Juda, a oa hervez ar Bibl pevare mab Jakob ha Lea. Gwelet e vez evel an hini a glask renkañ an traoù etre izili ar familh (Jozef hag e vreudeur) (s.o. Gn 37,25-27 ha Gn 44,18-34).
Brasañ meuriad Israel e oa meuriad Yehouda. Ober a reas e Su Palestina gant Sion evel kêr-benn pa oa meuriad Efraim (pe "tiad Josef") hini an pouezusañ en Norzh. Jezuz "Mab David" a zo eus lignez Yehouda (He 7,14). Div lodenn a voe e Palestina, unanet da vareoù zo, disrannet alies. Goude marv Salomon e voe div rouantelezh Rouantelezh Israel en norzh, aloubet gant an Asirianed e 721 kent JK ha Rouantelezh Yehouda er su.

## Daveoù

* ↑ Dictionnaire culturel de la Bible, cerf/Nathan, 1990, p. 138 (ISBN 978-2-09-188100-3)
# Yehoshoua (beleg)

Yehoshoua mab Yehosadak (pe Yeshoua mab Yosadak) a oa eus levierien ar strollad kentañ a Yuzevien a zistroas eus Babilon e penn kentañ ren Koresh gant Zeroubavel (war-dro 536-522 KJK). Beleg-meur oa.
Skoazellet e voent gant an daou brofed Hagai ha Zec'haria. Deskrivañ a ra Zec'haria Zeroubavel ha Yehoshoua evel "an daou olevad en em zalc'h e-kichen Aotrou an douar a-bezh" (Ze 4, 11-14).
Kregiñ a reas ar gouarnour hag ar beleg-meur da adsevel an Templ. Ma kreder Zec'haria (Ze 6,11) e voe soñjet gant lod adsevel rouantelezh Yehouda pe gant ar priñs Zeroubavel pe gant Yehoshoua met hep ober berzh.
Lenn a reer diwar e benn e Levr Ezra, e Levr Hagai hag e Levr Zec'haria.