OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Saint-Claude

Saint-Claude zo un anv-lec'h gallek.

### Bro-C'hall

* Saint-Claude (Jura)
* Saint-Claude (Guadeloupe), e Guadeloupe
* Saint-Claude (Besançon), e Besançon, en Doubs
* Saint-Claude-de-Diray, e Loir-et-Cher,

#### hag ivez

* Avignon-lès-Saint-Claude, e Jura ;
* Lavans-lès-Saint-Claude, e Jura ;
* Vaux-lès-Saint-Claude, e Jura, en Franche-Comté.

### Kanada

* Saint-Claude, e Kebek e Le Val-Saint-François
* Saint-Claude, e Manitoba
# Saint-Cosme

Saint-Cosme zo un anv-lec'h gallek.

## Gerdarzh

Diwar an anv gallek Cosme, pe Côme, gallekadur anv ar sant Kosmas, merzher en IIIde kanved.

## Lec'hioù

* Saint-Cosme (Haut-Rhin)
* Saint-Cosme, kumun c'hall gwechall e Saône-et-Loire, stag hiriv ouzh Chalon-sur-Saône;
* Saint-Cosme-en-Vairais, e Sarthe
* Prioldi Saint-Cosme, prioldi eus an XIvet kanved
# Almonacid del Marquesado

Almonacid del Marquesado zo ur gumun spagnol e proviñs Cuenca, e Kumuniezh emren Castilla-La Mancha.
Da 434 den e save ar boblañs enni e 2023.

## Notennoù

* ↑ (es) 'Instituto Nacional de Estadística'. Kavet : 21 Genver 2024.
# Almonacid de Toledo

Almonacid de Toledo zo ur gumun e Spagn e proviñs Toledo.
# Almorox

Almorox zo ur gumun eus Spagn, en Kastilha-La Mancha, e proviñs Toledo.
# Almáchar

Almáchar zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga en Andalouzia .
# Almoharín

Almoharín a zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Cáceres, e Kumuniezh Emren Extremadura.
# Almonacid de Zorita

Almonacid de Zorita zo ur gumun e proviñs Guadalajara, e Kastilha-La Mancha.
# Almohaja

Almohaja zo ur gumun eus proviñs Teruel, en Aragon, e Spagn. An niver annezidi zo 17 (2023).
# Almonacid

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Almonacid zo un anv-lec'h spagnolek e Spagn ; un anv-tiegezh eo ivez.

## Lec'hioù
### Kumunioù

* Algimia de Almonacid, e proviñs Castelló
* Almonacid de la Cuba, e proviñs Zaragoza
* Almonacid de la Sierra, e proviñs Zaragoza.
* Almonacid del Marquesado, e proviñs Cuenca
* Almonacid de Toledo, e proviñs Toledo
* Almonacid de Zorita, e proviñs Guadalajara
* Vall de Almonacid, e proviñs Castelló

### Ranngumunioù

* Almonacid, kêriadenn didud e kumun Nepas, e proviñs Soria
* Almonacid de los Oteros, anv kozh Valdesaz de los Oteros, e proviñs León

## Tud

* Patricio Almonacid, marc'hhouarner chileat
* Sebastián de Almonacid, kizeller spagnol
* Vicente Almandos Almonacid, nijer arc'hantinat
# Avigliano

Avigliano a zo ur gumun en Italia e proviñs Potenza hag e rannvro Basilicata.
# Avigliano Umbro

Avigliano Umbro zo ur gumun eus Italia, e proviñs Terni, e rannvro Umbria.
# Avion

Kumunioù Frañs :
| Anv | Avion |
| Skoed | |
| Lec'hiadur Avion er Pas-de-Calais hag e Bro-C'hall | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Lens |
| Etrekumuniezh | Communaupole de Lens-Liévin |
| Kanton | Pennlec’h Kanton Avion |
| Kod INSEE | 62065 |
| Kod post | 62210 |
| Maer | Jacques Robitail (Strollad Sokialour Gall) |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 13,04 km² |
| Led | 50° 24' 36" Norzh |
| Hed | 02° 50' 01" Reter |
| Uhelder kreiz | 28 m |
| Uhelder bihanañ | 17 m |
| Uhelder brasañ | 42 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 18 298 (1999) |
| Stankter | 1 403 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.ville-avion.org |
Avion a zo ur gêr hag ur gumun eus departamant gall ar Pas-de-Calais e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

Brezel-bed kentañ:
* 1920: roet e voe ar Groaz Brezel 1914-1918 d'ar gumun

## Dave ha notennoù

* ↑ Pages 14-18
* ↑ Cassini hag EBSSA
# Avignon

Avinhon :
| Palez ar bibien en Avinhon. ||
| Anv okitanek | Avinhon |
| Anv gallek (ofisiel) | Avignon |
| Bro | Okitania Provañs |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Provence-Alpes-Côte d'Azur |
| Departamant | Vauclusa (prefeti) |
| Arondisamant | Avinhon (pennlec'h) |
| Kanton | Pennlec'h pevar c'hanton |
| Kod kumun | 84007 |
| Kod post | 84000 |
| Maer Amzer gefridi | Cécile Helle 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté d'agglomération du Grand Avignon |
| Lec'hienn web | avignon.fr |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 90 597 ann. (2020) |
| Stankter | 1 399 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 10 m — brasañ 122 m |
| Gorread | 64,78 km² |
| kemmañ |
Avinhon (okitaneg), Avignon e galleg, zo ur gêr istorel war ar stêr Ron, e Provañs, ha pennlec'h departamant gall ar Vauclusa. Brudet eo evel kêr-benn ar bibien, er Grennamzer, hag ivez abalamour d'ar pont war ar Ron, a zo meneget en ur ganaouenn c'hallek, ha d'ar sizhunvezh c'hoariva a vez eno bep bloaz.
E 2020 e oa 90 597 a annezidi enni.

## Istor

Etre 1309 ha 1418 edo ar bibien o chom e kêr Avinhon.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ INSEE 2016
# Avio

Avio zo ur gumun en Italia, e proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige.
# Avise

Avise zo ur gumun italian, e rannvro emren Traoñienn Aosta.
# Avilés

Avilés a zo ur gêr hag ur porzh a-bouez e Priñselezh Asturiez. Savet eo bet e 1085.
Poblet eo gant 81 659 a dud (e 2014).

## Kêrioù gevellet

Gevellet eo Avilés gant :
* Sant-Nazer (Breizh)
* San Agustín (SUA)
* El Aaiún (Sahara ar C'hornôg)
* Cárdenas (Kuba)

## Monumantoù ha traoù heverk

* Ar gêr istorel
* Kreizenn sevenadurel etrebroadel Oscar Niemeyer

## Gouelioù

Ur festival etrekeltiek a vez eno bep bloaz abaoe 1996.

## Liammoù diavaez

* (es) (en) Lec'hienn an ti-kêr
# Avigliana

Avigliana zo ur gumun eus Italia, e meurgêr Torino (gwechall proviñs Torino), e rannvro Piemonte.
# Avitus

Marcus Maecilius Flavius Eparchius Avitus, pe Eparchius Avitus Augustus (war-dro 395-456), a oa un den uhel eus pobl an Averned, hag zo bet impalaer roman eus an 9 a viz Gouere 455 betek fin miz Here pe deroù miz Du 456.

## E vuhez

Avitus a reas ar peoc'h gant ar Vizigoted hag a sikouras ober an unvaniezh a-enep Attila en-dro d'ar jeneral Ætius.
Mont a reas da welout ar roue Teodorig Iañ, en 425 pe 426 en e lez, ha plijout a reas dezhañ. Goude-se e pledas gant deskadurezh mab ar roue, anvet Teodorig evel e dad.
E verc'h Papianelle a zimezas da Sidoine Apollinaire.
Mab Avitus, Ecdicius, a voe prefed Galia.
# Saccolongo

Saccolongo a zo ur gumun eus Italia e proviñs Padova, e rannvro Veneto.
# Sachsen-Coburg

Dugelezh Sachsen-Coburg zo un dugelezh alaman krouet e Saks, e tolead Coburg, e dibenn ar XVI$^{vet}$ kantved, da varv an Dug Johann Friedrich II.
# Sacher evezh

Ur sacher evezh a zo un den, ur strollad pe un ensavadur hag a ziskul ur c'heloù pe un obererezh dilezenn, direizh pe dañjerus evit ar gevredigezh. Sachañ a ra evezh ar re a-us e-barzh framm un embregerezh pe un amaezhiadurezh, pe c'hoazh ar gouarnamant, ar justis, ar mediaioù. E taras eo da dalañ ouzh gourdrouz pe dialgerzh an dud tamallet . Klask zo da vinellañ anezhañ.
Diemzamant eo ar sacher evezh. Fellout a ra dezhañ difenn un niver bras a dud pe ar gevredigezh dre-vras ouzh un dañjer a c'hall tennañ d'an armerzh, d'an endro, d'ar yec'hed, d'ar frankiz pe da gwirioù mab-den. Abegoù divezel en deus.
Ar re taolet ar bec'h warno a c'hall bezañ implijerien publik pe brevez, un embregerezh pe ur melestradurezh, an ensavadurioù politikel.
Gwarezet eo ar sacherien evezh gant lezennoù stadoù zo, en o zouez re ar Stadoù-Unanet, Kanada ha Unaniezh Europa.

## Tro-lavar

Ar saoznegerien a ra gant ar ger whistleblowing, da lavaret eo "c'hwezañ en ur c'hwitell", ur benveg graet gantañ gant ar polis pe an dredeoged.

## Sacherien evezh brudet

* Henry Dunant, krouet gantañ ar Groaz Ruz,
* Aleksandr Soljenitsyn, skrivagner rusian,
* Václav Havel, bet prezidant Tchekoslovakia ha goude Tchekia,
* W. Mark Felt, ar gwazour FBI en doa diskuliet gwarzh ar Watergate er Stadoù-Unanet,
* Chelsea Manning, un dezrannourez en arme amerikan,
* Edward Snowden, bet o labourat er CIA hag er NSA, kavet repu gantañ e Bro-Rusia,
* Julian Assange, stlennegour aostralian, krouer WikiLeaks,
* Li Wenliang, lagadour sinat, sacher evezh war Coronavirus Wuhan.

### Sacherien evezh breizhat

* Georges Méar, diwar-benn saotradur diabarzh an tiez,
* Anne-Marie Casteret, kazetennerezh afer ar gwad kontammet,
* Irène Frachon, mezegez e POS Brest, bet diskuliet ganti afer ar Mediator.

## Pennadoù kar

* Disenterezh keodedel
* WikiLeaks
* OpenLeaks
# Sachsen-Altenburg

Sachsen-Altenburg zo un dugelezh kozh eus Alamagn. Daou brantad zo bet en he buhez: ar c'hentañ er XVIIvet kantved (1603-1672), an eil en XIXvet kantved (1825-1918).

## Istor
### Kentañ marevezh 1603-1672

E 1602 e varvas an dug Friedrich Wilhelm Iañ von Sachsen-Weimar ha pevar mab dezhañ, yaouankik c'hoazh: Johann Philipp von Sachsen-Altenburg (ganet en 1597), Friedrich von Sachsen-Altenburg (ganet en 1599), Johann Wilhelm von Sachsen-Altenburg (ganet en 1600) ha Friedrich Wilhelm II von Sachsen-Altenburg (ganet dalif en 1603). Breur an dug, Johann II von Sachsen-Weimar a voelakaet da ren e penn dugelezh Sachsen-Weimar, hag evel digoll e voe roet un dugelezh nevez da vugale Friedrich Wilhelm Iañ von Sachsen-Weimar, hini Sachsen-Altenburg.
En ur gevred e renas ar pevar breur e Sachsen-Altenburg, hogen da gentañ dindan rejantelezh an Dilennour Christian II von Sachsen, ha goude hini e vreur Johann Georg Iañ von Sachsen. En 1618 e voe embannet e oa Johann Friedrich en oad da ren ha lakaet e voe an dugelezh etre e zaouarn. Pa varvas ne chome nemet ur breur dezhañ, Friedrich Wilhelm, ha hennezh a renas war e lerc'h.
E 1672 e varvas an trede dug, Friedrich Wilhelm III von Sachsen-Altenburg, gant ar vrec'h. Mont a reas an dugelezh neuze gant an dug Ernst Iañ von Sachsen-Gotha, eus Dugelezh Sachsen-Gotha, a oa dimezet en 1636 da Elisabeth Sophia von Sachsen-Altenburg, merc'h nemeti Johann-Friedrich. Betek 1825 e chomas unanet Sachsen-Gotha ha Sachsen-Altenburg e-barzh Dugelezh Sachsen-Gotha-Altenburg.

### Eil marevezh : 1825-1918

E 1825 e varvas divugel dug Sachsen-Gotha-Altenburg, Friedrich IV von Sachsen-Gotha-Altenburg, hag adlodennet e voe o douaroù gant an duged sakson. Dug Sachsen-Hildburghausen a laoskas e vro gant Bernard IV von Sachsen-Meiningen evit bezañ kentañ dug Sachsen-Altenburg adsavet.

## Pennadoù kar

* Marie von Sachsen-Altenburg‎
* Sachsen-Gotha-Altenburg
* Sachsen‎
# Sachsen-Coburg-Gotha

Dugelezh Sachsen-Coburg-Gotha zo un dugelezh alaman krouet e 1826 hag a badas betek 1918 pa voe embannet ar Republik en Alamagn. hiriv emaén an douaroù anezhi e Bavaria ha Thuringia
Pa vez komzet eus an tiegezh Sachsen-Coburg-Gotha e komzer eus an tiegezh a renas er rouantelezh Unanet, e Belgia, Portugal, Bulgaria, Sachsen-Coburg-Gotha. E 1910, e voe diskaret Roue Portugal, ha kemend-all a c'hoarvezas e Sachsen-Coburg-Gotha en 1918 hag en Bulgaria en 1946.

## Pennad kar

* Sachsen
# Saceruela

Saceruela zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Ciudad Real, e kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# Sach-fun

Sach-fun pe c’hoari sachañ war ar fun, zo ur sport ma kevez daou skipailh war un dro an eil ouzh egile, war-bouez nerzh o divrec’h.
Evit c’hoari e tap krog daou skipailh eizh den pep hini e penn ur fun (e-tro 10 cm a drohed dezhi). N'hall ket pouez hollek ar skipailhoù bezañ uheloc’h eget ur pouez bennak lakaet en a-raok evit termeniñ rummad ar skipailhoù. Merket eo ar fun gant ul linenn greiz ha daou verk all da bevar metr a bep tu d'al linenn greiz. Kregiñ a ra ar skipailhoù gant linenn greiz ar fun dres a-us d'ul linenn merket war al leur. Ur wech lañset ar c’hrogad e sach pep skipailh eus e du evit lakaat merk pevar metr ar skipailh all da dreuziñ al linenn war al leur. Gounenet e vez an dro pa vez bet treuzet al linenn pe pa vez bet graet ur fazi gant unan eus an daou skipailh (da skouer pa azez pe pa gouezh ezel ur skipailh bennak).
Kluboù sach-fun zo e kalz broioù. Merc’hed ha paotred a c’hall kemer perzh.
Er C'hoarioù Olimpek eo bet ar sport-mañ eus 1900 betek 1920, met dilezet eo bet abaoe. C’hoariet e vez sach-fun e-pad ar C'hoarioù Etrebroadel. Aozañ a ra Kevread Etrebroadel ar Sach-fun (KES) pe an Tug of War International Federation (TWIF) Kampionad ar Bed dre vroadoù bep daou vloaz. C’hoariet e vez er-maez met ivez e salioù. Ur genstrivadeg all zo dre skipailhoù klub ivez.
Sach-fun zo bet implijet en un doare skeudennek evit aroueziñ ar brezel etre daou gamp dre ziskouez e nerzh hag e youl hep kaout ezhomm d'en em gannañ. Alies e lakaer un trede skipailh ouzh al linenn greiz da c’hoari an tredeog.

## Mat da c’houzout

* Ar gordenn implijet evit c’hoari sach-fun e Uiryeong Keunjulttaenggigi (15 a viz Genver en deiziataer sinaat) zo 251 metr hir ha 4,5 metr a drohed dezhi. 54,5 tonenn pouez zo enni.
* Ar gordenn implijet evit c’hoari sach-fun e Naha Oōtsunahiki (10 a viz Gwengolo) zo 200 metr hir hag enni ez eus ouzhpenn 40 tonenn pouez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* TWIF (pe amañ kuit da gaout ur bevadur flash hir)
* Sach-fun evit ar vugale
# Sache que je

Sache que je a zo ur ganaouenn c'hallek skrivet ha kanet gant Jean-Jacques Goldman.
# Alfred Malherbe

Alfred Malherbe, bet ganet d'ar 14 a viz Gouere 1804 e Port Nord-Ouest (kêr-benn Moris) hag aet da Anaon d'ar 14 a viz Eost 1865 e Metz (Moselle, Bro-C'hall), a oa un naturour hag ur reizhaouer gall. An darn vrasañ eus e amzer vak a gasas da studiañ al louzawouriezh hag al loenoniezh (an evnoniezh dreist-holl).
Savet gantañ peder levrenn Monographie des picidées ou Histoire naturelle des Picidés, Pigumminés, Yuncinés ou Torcols e voent embannet gant un ti-embann eus Metz etre 1859 ha 1862.
Roet e voe e anv d'un nebeud spesadoù evned — Columba malherbii ha Cyanoramphus malherbi — da zougen bri dezhañ.

## Listenn al laboused studiet gantañ
### Genadoù

* C : Chloropicus,
* D : Dendropicos,
* G : Geopicos,
* L : Leuconotopicus.

### Spesadoù

* C
    Campethera cailliautii ha caroli, Celeus grammicus ha lugubris, Chloropicus pyrrhogaster, Colaptes aeruginosus, atricollis ha chrysoides,
* L : Leuconotopicus stricklandi,
* M : Melanerpes pucherani,
* P
    Piculus leucolaemus, Picumnus castelnau ha lafresnayi, Picus vaillantii,
* V
    Veniliornis cassini ha kirkii,
* Y : Yungipicus temminckii.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Ober a reer gant ar berradur Malherbe e metoù al loenoniezh.
* 1 2 A-gevret gant Johann Natterer.
# Alfred Raoul

Alfred Raoul (war-dro 1930 - 16 a viz Gouere 1999) a oa ur politikour eus Republik Kongo.
Ministr kentañ republik Kongo e voe betek dilez Alphonse Massamba-Débat e miz Gwengolo 1968. Lakaet e voe neuze e penn ar Stad betek an 31 a viz Kerzu.
g • ka • kePrezidanted Republik Kongo :
* Fulbert Youlou · Alphonse Massamba-Débat · Alfred Raoul · Marien Ngouabi · Joachim Yhombi-Opango · Denis Sassou Nguesso · Pascal Lissouba · Denis Sassou Nguesso
# Alfredito Valdés

Alfredito Valdés (1908-1988) a oa ur c'haner ha pianoour kuban, breur d'ar c'haner Vicentico Valdés. Kanet ha sonet en deus gant ar Septeto Nacional, laz Ignacio Piñeiro. Breur e oa d'ar c'haner Vicentico Valdés.
E vab Alfredo Valdés Jr, ganet en La Habana en 1941, zo ivez soner brudet.

## Liammoù diavaez

* Montunocubano (fr)
* Alfredito Valdés - Guanajo Rellenno - YouTube

## Notennoù

* ↑ Ganet e 1908 hervez montunocubano.com ; e 1910 hervez ar BNF
# Alfred Sisley

Alfred Sisley, bet ganet d'an 30 a viz Here 1839 e Pariz hag aet d'an Anaon e Moret-sur-Loing (Seine-et-Marne) d'an 29 a viz Genver 1899, a oa ul livour saoz, o chom e Bro-C'hall, hag unan eus re wellañ skol an impresonourien, gant Claude Monet ha Camille Pissaro.

## Un nebeud oberennoù

* Neige sur la route de Louveciennes ("Erc'h war an hent da Louveciennes"), 1874
* La Seine à Bougival ("Ar Seine e Bougival"), 1876
* L'église de Moret ("Iliz Moret"), 1893

## Levrlennadur

* Alfred Sisley, Musée des Beaux-Arts de Lyon du 9 octobre 2002 au 6 janvier 2003, Réunion des Musées Nationaux, 2002, 400 p., ISBN 978-2711843695
# Alfred Veur

Alfred Veur (Ælfrēd en hensaozneg, Alfred e saozneg bremañ), ganet war-dro 849 ha marvet d'ar 26 a viz Here 899, a voe roue Wessex etre 871 ha 899, ha roue an holl Angled-ha-Saozon adalek 878, ha pa ne vefe ket deuet a-benn da ren war Bro-Saoz a-bezh. Pevare mab ar roue Æthelwulf e oa, ha pignat a reas war tron Wessex goude e vreur Æthelred e 871.
Brudet eo ar roue Alfred dre ma tifennas e rouantelezh diouzh an Daned annezet en Danelaw ha diwar-se e voe lesanvet Alfred "Veur". Trec'h e voe war ar Vikinged e 878 en Emgann Ethandun ha sinañ a reas un emglev ganto evit rannañ Bro-Saoz etre an div gostezenn. Gouzout a reer un nebeud traoù diwar-benn e vuhez dre skridoù ur manac'h kembreat anvet Asser. Gant Alfred e voe gwellaet an deskadurezh hag ar justis en e rouantelezh.
Ur sant eo evit an Iliz katolik roman ha lidet e vez e ouel d'an 12 a viz Kerzu.

## Notennoù

* ↑ Nominis : Saint Alfred le Grand
| En e raok : Æthelberht | Roue Wessex | War e lerc'h : Edward an Henañ |
| En e raok : (roue ebet) | Roue Bro-Saoz 878 - 899 | War e lerc'h : Æthelstan |
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Alfredo

Alfredo zo un anv-badez italianek ha spagnolek a orin germanek.

## Yezhoù all

* Alfred, en galleg
* Aofred, e brezhoneg, deuet da vout anv-tiegezh, skrivet Auffret, Auffray

## Tud

* Alfredo Di Stéfano (1926-2014), melldroader etrebroadel spagnol, a orin arc'hantinat.
# Alfred Lajat

Alfred Lajat, ganet d'an 10 a viz Eost 1872 e Kintin ha marvet d'ar 26 a viz Here 1958 e Naoned, a oa mouller ha rener kazetennoù. Ezel e voe eus Gorsez Barzhed Breizh, gant an anv barzh Mab An Argoat.

## E vuhez

Mab d'un apotiker e oa Alfred Lajat. E-pad ur pennad en doa bet c'hoant da vont da veleg met dilezel a reas ar soñj ha dont da vezañ komis noter.
War ali Frañsez Vallée e prenas ar gazetenn sizhuniek La Résistance, e 1898. Ober a reas anaoudegezh gant Frañsez Jaffrennou, a oa kenderv d'e wreg, Marie-Angèle Jaffrennou. Asambles gant Jaffrennou e savas Ti Kaniri Breiz ha mont a reas e-barzh Gorsez Barzhed Breizh asambles gantañ ivez, e 1910, gant an anv Mab an Argoat.
E 1905 e oa deuet da vezañ eil-prezidant an Union Régionaliste Bretonne, met e zilez a roas e 1909.
Pa voe krouet ar gazetenn divyezhek Ar Vro gant Jaffrennou e 1904, e kutaas Lajat renerezh La Résistance ha kemer a reas penn Ar Vro. E 1906 e prenas un ti-moullañ e Montroulez hag ennañ e voullas meur a gazetenn vreizhek ha meur a levr brezhonek :
* ar sizhunieg L'Écho du Finistère, savet gantañ e 1905, ur gazetenn "rannvroelour" hag a zeuas er-maez betek 1912 ;
* Buhez Breiz, ar gelaouenn viziek krouet gant Pêr Mokaer ;
* ar gazetenn sizhuniek Mouez ar Vro, krouet gant e vignon Francis Gourvil ;
* ha meur a levr, evel an Notennou diwar-benn ar Gelted koz, o istor hag o sevenadur, Bleuniou Yaouankiz gant Aogust Bôcher, An Divroet gant Maoris Nikolaz...
E 1927 ez eas war e leve hag e kuitaas Montroulez da vont da Naoned. Eno e savas ur c'helc'h keltiek, gant un nebeud tud all evel Paul Ladmirault, e 1929. E Naoned e varvas d'an oad a 86 vloaz.

## Levrlennadur

* Lukian Raoul, Un siècle de journalisme en Bretagne, Ar Gelveneg, Le Signor, 1981, pp. 473–474.

## Notennoù

* ↑ Philippe Le Stum, Le Néo-druidisme en Bretagne, Ouest-France, 1998, (ISBN 2-7373-2281-2), p. 45
# Samieg Pite

Ur yezh samiek eo samieg Pite (samieg an norzh: biđonsámegiella) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant 20 den evel yezh kentañ nemetken e Sveden ha Norvegia.
En arvar da vont da get emañ ar yezh-mañ abalamour d'an diouer a dud a ra ganti.

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek
# Samieg Skolt

Ur yezh samiek eo samieg Skolt (sääʹmǩiõll) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant war-dro 400 den e Finland hag ivez el lec'hioù stok e Rusia.
Ur politikerezh yezh ofisiel a zo e Finland hag eno e vez gwarezet ar yezh-se hag ur yezh ofisiel eo zoken e kêr Inari ma vez kelennet er skolioù. Finneg eo yezh an darn vrasañ eus an dud yaouank avat, hag yezh en arvar da vont da get emañ dre an diouer a dud yaouank a ra ganti.
Skrivet e vez gant ar lizherenneg latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn.
| А а | Â â | B b | C c | Č č | Ʒ ʒ | Ǯ ǯ | D d |
| Đ đ | E e | F f | G g | Ǧ ǧ | Ǥ ǥ | H h | I i |
| J j | K k | Ǩ ǩ | L l | M m | N n | Ŋ ŋ | O o |
| Õ õ | P p | R r | S s | Š š | T t | U u | V v |
| Z z | Ž ž | Å å | Ä ä | ʹ | ʼ | | |

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Neahttadigisánit : sääʹmǩiõll
# Samhain

Samhain distaget [ˈsawənʲ] a dalvez Miz Du en iwerzhoneg hag e gouezeleg Skos.
Ar ger-se, pe unan tost-kar, a oa implijet evit kentañ miz ar bloaz e deiziadur kozh ar Gelted. Implijet e veze ivez evit tri deiz kentañ ar miz pa veze lidet ur gouel evit derou ar goañv. Kavet e vez roudoù eus ar gouel-mañ e Gouel an Hollsent hag e Halloween. Implijet e vez ivez ar ger gant ar nevez-paganed en o rod ar bloaz.
# Samieg Kemi

Ur yezh samiek eo samieg Kemi eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gwechall e su Laponia e Finland.
Disheñvel a-walc'h e oa an doare-yezh samiek-mañ diouzh ar yezhoù samiek all, nemet gant samieg Inari ha samieg Sami hag a oa tost a-walc'h dezhañ.
Ur yezh varv an hini eo, aet da get ur c'hant vloaz bennaket zo ha ne van nemet un nebeud roudoù skrivet eus ar yezh-se, en o zouez div varzhoneg gant Olof (Mattsson) Sirma hag ur c'heriaoueg verr.

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek
# Samieg Kildin

Ur yezh samiek eo samieg Kildin (са̄мь кӣлл saaḿ kiill) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 500 den e Ledenez Kola e gwalarn Rusia.
Skrivet e vez gant al lizherenneg kirillek gant un nebeud lizherennoù ouzhpenn:
А/а, Ӓ/ӓ, Б/б, В/в, Г/г, Д/д, Е/е, Ё/ё, Ж/ж, З/з, И/и, Й/й, Ҋ/ҋ, К/к, Л/л, Ӆ/ӆ, М/м, Ӎ/ӎ, Н/н, Ӊ/ӊ, Ӈ/ӈ, О/о, П/п, Р/р, Ҏ/ҏ, С/с, Т/т, У/у, Ф/ф, Х/х, Ц/ц, Ч/ч, Ш/ш, Щ/щ, Ъ/ъ, Ы/ы, Ь/ь, Ҍ/ҍ, Э/э, Ӭ/ӭ, Ю/ю, Я/я, Ј/ј, Ѣ/ѣ, ʼ

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek
# Samieg Akkala

Ur yezh samiek eo samieg Akkala (samieg an norzh: áhkkilsámegiellais) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant 1 den nemetken e 2002 (Marja Sergina, a zo marvet d'an 23 a viz Kerzu 2003) e Ledenez Kola e Rusia.
Ur yezh varv an hini eo hiziv.

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek
# Samieg Inari

Ur yezh samiek eo samieg Inari (anarâškiellâ) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant tro-dro da 300-400 den e norzh Finland, dreist-holl e Inari.
N'emañ ket ar yezh-mañ en arvar da vont da get doaust d'an niver izel-tre a dud a ra ganti dre ma'z eus ur politikerezh yezh hag a dalvez d'he gwareziñ hag implijet e vez ingal gant 10% eus an dud o labourat evit melestradurezh ar Stad.
Skrivet e vez gant al lizherennek latin gant un nebeud lizherennoù ispisial ouzhpenn: A/a, (Â/â), B/b, C/c, Č/č, D/d, Đ/đ, E/e, F/f, G/g, H/h, I/i, J/j, K/k, L/l, M/m, N/n, O/o, P/p, R/r, S/s, Š/š, T/t, U/u, V/v, Y/y, Z/z, Ž/ž, Ä/ä, (Á/á).

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek
# Samieg Lule

Ur yezh samiek eo samieg Lule (samieg an norzh: julevsámegiella) eus familh ar yezhoù finnek-ougrek komzet gant 1 500-2 000 den en-dro d'ar stêr Lule, nepell eus Luleå, e Lappland (Sveden) hag e Nordland (Norvegia).
An eil yezh samiek komzet ar muiañ an hini eo war-lerc'h samieg an norzh daoust m'emañ an niver a dud a ra ganti o vont war goazhañ. Diouzh an tu all, avat, e oa bet unvanet ar yezh e 1983 ha strivoù a zo bet graet abaoe evit reiñ lusk dezhi.

## Gwelet ivez

* Samieg
* Yezhoù finnek-ougrek

## Liammoù diavaez

* Sámásta Kentelioù ha dafar all (e svedeg)
# Alain Delon

Alain Delon a oa un aktour gall ganet d'an 8 a viz Du 1935 e Sceaux (Hauts-de-Seine, Bro-C'hall) ha marvet d'an 18 a viz Eost 2024 e Douchy-Montcorbon (Loiret). Tad d'an aktourien Alain-Fabien, Anthony hag Anouchka Delon eo.

## Filmoù

Unan eus an aktourien c'hall brudetañ e oa. E-touez ar film brudetañ en deus kemeret perzh enne e kaver La Piscine, Rocco e i suio fratelli, Plein soleil, Le Guépard, Notre Histoire pe Un flic. Tapet en doa César an aktour gwellañ evit Notre Histoire (1985) hag ur balmezenn a-enor e Gouel Filmoù Canas e 2019 evit enoriñ e red-micher a-bezh.
* Alain Delon e Rocco e i suoi fratelli gant Luchino Visconti (1960).
* Alain Delon war al leurenn e 2013.

## Daveennoù

* ↑ (fr) Alain Delon s'est éteint dans le Loiret, war La République du Centre, 18/08/2024 (lennet d'an 18/08/2024)