OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Kanariez

Inizi Kanariez (Islas Canarias e spagnoleg) zo inizi e-maez da aod Afrika, e-tal Maroko, er Meurvor Atlantel, e-dalc'h rouantelezh Spagn abaoe ar XV$^{vet}$ kantved.
Div broviñs zo anezho, Las Palmas de Gran Canaria ha Santa Cruz de Tenerife.
Unan eus rannvroioù pellañ Unaniezh Europa int ("rannvroioù dreisttrobarzh").

## Gerdarzh

An anv Islas Canarias a zeu eus al latin Canariae Insulae, "inizi ar chas" ; da gentañ ne oa nemet anv an enez vrasañ, Gran Canaria, Canaria Insula. Dont a ra eus ar chas gouez bras (canes) betvkavet gant ar veajourien gentañ deuet d'an enez.

## Douaroniezh

Ar seizh enez vrasañ a zo tri stroll anezho.

### Er reter

* Lanzarote, Arrecife he c'hêr-benn
* Fuerteventura, Puerto del Rosario he c'hêr-benn

### Er c'hreiz

* Gran Canaria, Las Palmas de Gran Canaria he c'hêr-benn
* Tenerife, Santa Cruz de Tenerife he c'hêr-benn
* La Gomera, San Sebastián de La Gomera he c'hêr-benn

### Er c'hornôg

* La Palma, Santa Cruz de La Palma he c'hêr-benn
* El Hierro, Valverde he c'hêr-benn.
Inizi bihanoc'h zo : La Graciosa (annezet), Alegranza, Los Lobos, Montaña Clara, Roque del Este ha Roque del Oeste.
Enezennoùigoù ha kerreg zo ivez : Anaga, Garachico, Salmor, ha reoù all dizanv.

## Istor

* 31 a viz Mae 1494 : en inizi Kanariez : lazhadeget ar Gastilhaned gant ar Gwanched en Tenerife e La Matanza de Acentejo.
a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù

* ↑ Chrysti the Wordsmith : Verbivore's Feast – A Banquet of Word & Phrase Origins, Farcountry Press, 2004 (ISBN 978-1-56037-265-3)
# Kanañ

Kanañ, evel komz, a dalv implij ar vouezh, unan eus perzhioù gouenn an dud eo eta.
Nemet ne vez ket implijet heñvel en daou zegouezh. An hini a gomz a glask lavarout traoù ha bezañ komprenet gant an hini a selaou; an hini a gan a glask kanañ brav ha plijout d'an hini a selaou.
Un arz eo ar c'han, evel al livañ, pa'z eus ennañ ampartiz hag ijin war un dro.

## Kan al loened

Loened zo a gan ivez: laboused dreist-holl, hag ivez skrilhed, balumed. Met ne dalv ket ar c'han-se nemet da ziskouez ezhommoù, ha n'eo ket da grouiñ.
Koulskoude n'eus ket par d'an dud da lakaat en o c'han traoù disheñvel a bep seurt, evel sonioù pinvidik ha gwevn, ijin, santimantoù.

## Binvioù ar c'haner

Ar genoù ha kerdin ar vouezh eo binvioù ar c'haner. ganto eo gouest eo da ober sonioù kemmus hervez e ijin hag e faltazi.

## Mennad ar c'han

A-bouez eo ar c'han en istor kevredigezhioù an dud. Kanañ a ra an dud evit o flijadur, evit ankounac'haat ar boan pa vezont o labourat (o labourat a-gevret alies) evit seveniñ lidoù o relijion a-wechoù, met ober gant ar c'han a zo bet ivez un arz priziet-tre a-hed ar c'hantvedoù.

## Brud ar ganerien

N'eo ket heñvel brud ar ganerien hiziv ouzh hini dec'h.
A-raok ar skingomz ne vezent anavezet nemet gant ar re a selaoue anezho e tier tud pinvidik, pe e tier arbennik: c'hoariva, opera, pe ilizoù ha chapelioù a-wechoù.
Brud o deus ar ganerien a vicher hiziv dre ar skingomz, ar skinwel, ar pladennoù a werzhont, hag ar c'helaouennoù a bep seurt a ziskuilh gant piv e kouskont pe petra a soñjont eus ar politikerezh.

## Deskiñ

Treuzkaset e vez arz ar c'han dre an drevezerezh peurliesañ, met desket e vez ivez e skolioù-sonerezh.

## Kan ha barzhoniezh

Implijet e vez alies ar ger kanañ evit ober anv eus dibunañ barzhonegoù, hag ar ger kan e-lec'h barzhoniezh. Kanerien zo o deus kemeret barzhonegoù tud all da ganañ ( Alan Stivell e brezhoneg Paco Ibáñez e spagnoleg, Brassens, ha Ferré e galleg)

## Gwelout ivez

* Gwerz
# Kandy

Kandy a zo unan eus kêrioù bras Sri Lanka, e Proviñs ar C'hreiz e distrig Kandy.

## Poblañs

War-dro 125400 a dud a zo o chom eno e 2011.
# Ingeborg

Ingeborg zo un anv-badez alamanek ha danek, hag a gaver e mojennoù Lec'hlenn koulz hag en istor.

## Priñsezed ha rouanezed

* Ingeborg Danmark, anv meur a briñsez
** Ingeborg Danmark (rouanez Bro-C'hall) (1175-1238), pried Fulup II an Aogust‎, bac'het gantañ;
** Ingeborg Danmark, rouanez Norvegia, merc'h Erik IV, pried Magnus VI
** Ingeborg Danmark, merc'h henañ ar roue Valdemar IV Danmark, pried da Herri III Mecklenburg-Schwerin,
** Priñsez Ingeborg Danmark, pempet bugel hag eil merc'h ar roue Frederick VIII Danmark ha Lovisa Sveden; dimeziñ a reas da Charlez Sveden, dug Västergötland,
* Ingeborg Norvegia (Ingeborg, Ingibjörg Hákonardóttir, Ingeborg Håkansdotter)
* Ingeborg Eriksdottir Norvegia, dugez ha rouanez Norvegia ha Sveden
* Ingeborg Magnusdotter Sveden, priñsez a Sveden, ha rouanez Danmark
* Ingeborg Eriksdotter Sveden, merc'h da Erik X Sveden, c'hoar henañ ar roue Erik XI a Sveden, ha pried kentañ Birger Jarl, ha mamm Valdemar Iañ Sveden
* Ingeborg Tryggvasdotter, merc'h da Tryggve Olafsson, mab-bihan da Harald Fairhair, ha c'hoar da Olaf Iañ Norvegia.
* Merc'h ar roue norvegiat Beli, en Friðþjófs saga ins frœkna.
* Merc'h ar roue svedat Östen Beli, dimezet da Ragnar Lodbrok.
* Ingeborg Kiev (marvet war-dro 1137), priñsez rus, dimezet d'ar priñs danat Canute Lavard, eus Jutland, mamm Valdemar Iañ Danmark

### Tud ordinal

* Ingeborg Akeleye, uheladez norvegiat
* Ingeborg Algotsdotter, abadez
* Ingeborg Bachmann (1926–1973), barzhez ha skrivagnerez aostrian
* Ingeborg de Beausacq
* Inge Deutschkron (* 1922), skrivagnerez israelat
* Ingeborg Drewitz (1923–1986)
* Ingeborg Fülepp, arzourez kroat
* Ingeborg Gjærum
* Ingeborg Grässle
* Ingeborg Hallstein, c'hoariganerez alaman
* Ingeborg Hunzinger, kizellerez alaman
* Ingeborg Maus (* 1937)
* Ingeborg Mello, atletourez arc'hantinat
* Ingeborg i Mjärhult
* Inge Merkel (* 1922), skrivagnerez aostrian
* Inge Meysel (1910–2004), skrivagnerez alaman
* Ingeborg Refling Hagen, skrivagnerez norvegat
* Ingeborg Sergeant (* 1966), kanerez velgiat, anavezet evel Ingeborg
* Ingeborg Sorensen, dougerez dilhad norvegiat
* Ingeborg Tott
* Ingeborg Sergeant

### Inger

* Inger Christensen (* 1935)
* Inger Karén (1908–1972), c'hoariganerez alaman
* Inger Nilsson (* 1959), aktorez svedat, brudet evel Pippi Långstrump.

#### Inka

* Inka Bause (* 1968), kanerez alaman
* Inka Grings (* 1978), melldroaderez alaman
* Inka Parei (* 1967), skrivagnerez alaman

### Insa

* Insa Bauer (* 1948)
* Insa Peters-Rehwinkel (* 1968), politikourez alaman

## Priz lennegel

* Priz Ingeborg Bachmann, diwar anv ar varzhez aostrian Ingeborg Bachmann (1926–1973).

## Listri

* Ingeborg, ul lestr e Göteborg, Sveden er bloavezhioù 1972-74

## Steredoniezh

* 391 Ingeborg, asteroidenn
# Ingelger

Ingelger a oa ur beskont frank, perc'henn war-dro Orleañs hag Anje war-dro diwezh an IXvet kantved.
Anavet eo e anv dre ur garta eus 929 hag a ra meneg anezhañ evel tad Foulk Iañ, pe Foulk ar Rouz, kont Anje. Ger ebet anezhañ ouzhpenn e kronikoù an amzer. Pezh a ouzer diwar e benn a deu eus ar Gesta Consulum Andegavorum, un istor eus konted Anjev, savet en XIIvet kantved, da lavarout eo 300 vloaz war-lerc'h e amzer. Gouzout a reer e oa bet skrivet "la Chronique des exploits des Comtes d'Anjou" eus 1100 da 1140 gant ur manac'h anjevat war c'houlenn Foulk IV, lesanvet Foulk Rekin.
Mab e vije bet da un den anvet Tertullus (pe Torquatus), ha d'ur Pétronille hag a oa kar da Huon an Abad, mab da Gonrad, ha keneil e oa da Roperzh ar C'hreñv. Pa voe marvet Roperzh, lazhet en un emgann ouzh ar Vikinged, e vije bet roet douaroù dezhañ en-dro da Orleañs. Neuze e vije bet karget gant ar roue gall Loeiz II ar Gag da aozañ difenn kêr Teurgn, ha roet dezhañ un darn eus Anjev da c'houde.
Dimezet e vije da Aelendis, merc'h d'ur c'hont Foulk, ha nizez, a-berzh he mamm, da Regino, eskob Anje, ha da Adalard, eskob Teurgn.
Ur mab en doe, Foulk Iañ, pe Foulk ar Rouz, († 942), kentañ kont Anjev.

## Liammoù diavaez

* FranceBalade
* Foulques I "le Reux"
* "la Chronique des exploits des Comtes d'Anjou"
# Infection (manga)

Infection (japaneg:インフェクション) zo ur manga doare dreistbevañ, spont hag ecchi. Er rummad Seinen e vez renket. Skrivet ha treset gant Oikawa Tôru hag embannet e Japan abaoe 2015. Embannet eo gant Kodansha e Japan (rakembannet en Shuukan Shounen Magazine ha goude-se en Magazine Pocket)

## Istor

Komañs a ra an heuliad en ul lise e Sendai, Haruki Amamiya, krennard en eilvet klas, zo o komz eus e istorioù kalon gant e gamaladed. Yuzuru Takagi, Chika Kisaragi (lesanvet Ragi pe "c'hoar henañ"), Kasumi Masuda kannadez klas, ha Tsuyoshi Kojima. Abaoe pell zo eo troet Haruki gant Satsuki Samidare, met gwelet a ra anezhi evel ur c'hoar vihan hervezañ. E gamaladed o deus ur mennozh, bac'hañ an daou grennard en ur mirlec'h eus ar pleustrva. Ar gudenn a sav eo prennet Haruki er sal gant ur plac'h all, Kirara Isonami. N'en em glev ket an daou grennard tamm ebet. Tremen a ra an amzer hag e-serr dek munut e chomont stanket daou zevezh. Ur wech deuet a-benn da dec'hout diouzh ar sal e welont eo bet lazhadeget darn eus al liseidi ha troet reoù all da zombied. Ar re binimet zo goloet gant preñved hag a glask debriñ an dud manet bev pe binimañ anezho. Ret eo dezho chom bev bremañ en ur gêr leuniet gant dañjerioù liesseurt.

## Liammoù diavaez

* Infection war lec'hienn Tonkam-Delcourt
* Lec'hienn ofisiel Infection
* Twitter ofisiel ar mangaka

## Pennadoù kar

* Highschool of the Dead
# Infernal Devices (Reeve)

Infernal Devices eo eil romant an heuliad lennegel Mortal Engines Quartet krouet gant Philip Reeve.

## Tudennoù

* Tom Natsworthy
* Hester Shaw
* Anna Fang

## Notennoù

* Keazor, Henry (2010). "'Mortal Engines' und 'Infernal Devices': Architektur- und Technologie-Nostalgie bei Philip Reeve", Techniknostalgie und Retrotechnologie. 129 - 147 p.

## Liammoù

* Predator Cities
* Philip Reeve
# Ingeborg Danmark

Ingeborg Danmark zo un anv a vez graet eus meur a briñsez pe rouanez, e Danmark, pe deuet eus Danmark.

## Pennad kar

* Ingeborg
# Ingelheim am Rhein

Ingelheim am Rhein berraet e Ingelheim a zo ur gêr e distrig Mainz-Bingen e Rheinland-Pfalz, en Alamagn er gornôg d'ar Roen. Abaoe 1996 ez eo ar gêr vrasañ a gaver e distrig Mainz-Bingen. Ar gêr a zo sez an embregerezh louzoù Boehringer-Ingelheim, gant 5 000 implijad.

## Tud brudet

* Sebastian Münster 1488-1552 a zo ganet e Ingelheim
# Ingaleg

Ur yezh nijerek-kongoek eus is-skourr ar yezhoù yoroubek eo an ingaleg (ingala pe igala) komzet gant tro-dro da 800.000 (1989) den Kogi hag e Edo e Nijeria.
Setu ar rannyezhoù pennañ:
* Eboueg (ebu)
* Idaeg (idah)
* Ankpaeg (ankpa)
* Ogougoueg (ogugu)
* Ibadjieg (ibaji)
* Ifeg (ife)
* Anyougbeg (anyugba)

## Gwelet ivez

* Yezhoù nijerek-kongoek
# Inge an Henañ

Inge Stenkilson, pe Inge an Henañ a oa roue Sveden.
Pried e oa da Helena Sveden. Teir merc'h o doe : Kristina Ingesdotter, Margrete Fredkulla, ha Katarina Ingesdotter.
# Ingeborg Hunzinger

Ingeborg Hunzinger (3 a viz C'hwevrer 1915 e Berlin – 19 a viz Gouere 2009 e Berlin) a oa ur gizellerez alaman.
Ganet e voe Ingeborg Franck ha yuzev e oa he mamm. E 1932 ec'h emezelas e Strollad komunour Alamagn. E 1935 e stagas gant studiañ an arzoù hag e 1938-1939 e teskas gant Ludwig Kasper. E 1939 e voe difennet outi studiañ pelloc'h gant an nazied, hag e tivroas da Italia ma kejas ouzh al livour alaman Helmut Ruhmer. E 1942 e rankjont distreiñ da Alamagn, daou vugel a voe ganet. Dre ma oa Ingeborg Franck a orin yuzev e voe difennet outo dimeziñ.
Ruhmer a voe lazhet e dibenn an Eil Brezel-bed. Ingeborg Franck a zimezas gant Adolf Hunzinger e-kreiz ar bloavezhioù 1950 hag un terde bugel a voe ganet. Dispartiañ a rejont hag e timezas gant ar c'hizeller Robert Riehl e-kreiz ar bloavezhioù 1960.
E penn-kentañ ar bloavezhioù 1950 e stagas Hunzinger gant he studioù en-dro, e Berlin ar Reter, hag e teskas gant Fritz Cremer ha Gustav Seitz. Kelenn a reas e skol-arzoù Weißensee ha diwar 1953 e voe arzourez war he c'hont. Ezel e voe eus Strollad ar sokialouriezh demokratel.
Hunzinger a oa mamm-gozh ar skrivagnerez Julia Franck.

## Un nebeud oberennoù

* Die Erde (1974)
* Block der Frauen (savet e 1995) — gwelout: Dibunadegoù Rosenstraße
* Karl Liebknecht (1998)
* Mathilde Jacob (1998)
* Vater und Kind, 1958
* Die Sinnende, 1980,
* Tugenden und Laster des Sozialismus, 1966
* Tugenden und Laster des Sozialismus, 1966
* Tugenden und Laster des Sozialismus, 1966
* Sich Befreiender, 1991
* Die Geschlagene, 1985
* Paar-Alter, 1987
* Der Jüngling, 1987
* Der Knabe, 1986
* Werden, 1987

## Da lenn

* Christel Wollmann-Fiedler: Ingeborg Hunzinger. Die Bildhauerin. Wuppertal: HP Nacke Verlag, 2005. ISBN 3-9808059-6-4
* Rengha Rodewill: Einblicke – Künstlerische - Literarische - Politische. Die Bildhauerin Ingeborg Hunzinger. Mit Briefen von Rosa Luxemburg. Karin Kramer Verlag, Berlin 2012, ISBN 978-3-87956-368-3

## Daveoù

* "Ingeborg Hunzinger gestorben", Junge Welt (20 a viz Gouere 2009)
* ↑ "'Made to look silly and laughable'—the PDS in Germany reacts to the erection of a statue of Rosa Luxemburg" gant Stefan Steinberg, World Socialist Web Site (27 a viz Genver 1999)

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* He buhez ha roll ha skeudennoù hec'h oberennoù e Berlin
* "93-Jährige formt Denkmal für Rosa Luxemburg" gant Kathrin Hedtke, Der Tagesspiegel (15 a viz Ebrel 2008)
# Karv sambar

Karv sambar :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Rusa |
| Anv skiantel ||
| Rusa unicolor (Kerr, 1792) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harv sambar (Rusa unicolor) a zo ur bronneg daskirier eus gevred ha su Azia.
# Karvan (askorn)

Ar garvan (lat. maxilla), pe karvan-grec'h pe javed-krec'h, zo un askorn eus ar c'hlopenn, graet gant daou askorn kenstag, hag a ya d'ober lodenn grec'h ar genoù. Ennañ emañ logigoù an dent krec'h. A-us d'ar c'haved emañ.
Ar garvan a ya d'ober :
* toenn kavenn ar genoù
* leur ha kostez kavenn ar fri
* kostez ar poulloù-lagad

## Evezhiadenn

Gallout a reer ober karvan-grec'h pe javed-krec'h eus ar garvan, dre enebiezh ouzh ar c'haved a vez graet karvan-draoñ pe javed-traoñ anezhi ivez.
g • ka • keEskern korf an den :
| Klopenn | askorn tal · askorn kitern · askorn ividig · askorn kilpenn · genneg · sileg |
| Dremm | gaved · karvan · askorn staoñ · askorn boc'h · askorn fri · askorn an daeroù · soc'heg · krogen draoñ ar fri |
| Skouarn grenn | morzhol · annev · stleug |
| Gourlañchenn | askorn uheñvel |
| Skoaz & Bruched | plankenn-skoaz · ibil-skoaz · klerenn · kostezenn |
| Livenn-gein | melloù ar gouzoug · melloù ar c'hein · melloù an dargreiz |
| Brec'h & Dorn | paler · gwerzhid · helmo · skafeg · loareg · trizueg · pizenneg · tristurieg · eiltristurieg · pennog · bac'heg · eskern ar palv · oeñs |
| Lestr | askorn kroazell · askorn belost · askorn klun |
| Gar & Troad | askorn morzhed · padelleg · skin · spilhenn · askorn seul · askorn fer · bulzuneg · eskern gennheñvel · diñseg · eskern ar c'hreiztroad · oeñs |
# Karv rusa

Karv rusa :
| Chalus (VU) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Rusa |
| Anv skiantel ||
| Rusa timorensis (de Blainville, 1832) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harv rusa (Rusa timorensis) a zo ur bronneg daskirier hag a vev en Indonezia (enez Java hag Inizi Maluku dreist-holl).
# Kas

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
* Kas (verb) a zo ur verb lies e sterioù evit an ober lakaat un dra pe un den da vont pelloc'h pe da vont en-dro.
* Kas (lañs) a zo un anv-kadarn evit ar pezh a c'hoarvez p'eo bet kaset un dra pe un den.
* Meur a ster evit traou fetis pe difetis a vez kavet, da skouer an trivliadoù a ya gant ar joa pe ar spered-ober.
* Evit nerzh red dour ur stêr, sellet ouzh : Kas (dour)
* Kas (fizik) a eztaol ur c'hementad danvez a zilec'h en un unanenn amzer (kas an liñwenn en ur gorzenn)
* Kas (yezhoniezh) a zo kavet er yezhadur evit deskrivañ gerioù pe gengerioù a ya da resisaat un anv-kadarn.

## Pennad kar

* Kaş, kêr en arvor mervent Turki.
# Kasandra

Kasandra (henc'hresianeg: Κασάνδρα, Kasandra, pe Κασσάνδρα, Kassandra, Κεσάνδρα, ha Κατάνδρα, anvet ivez Aleksandra a-wezhioù) a oa merc'h ar roue Priam hag ar rouanez Hekabe, eus Troia e gwengelouriezh Hellaz.

## Yezhoù all

* Cassandra e meur a yezh
* Cassandre e galleg

## Mojennoù

Apollon a roas dezhi an donezon da ziouganañ an amzer da zont abalamour d'he c'hened. En ur vojenn all e tremenas un nozvezh e templ Apollon, ha naeron an templ a lipas he divskouarn kement ha ken bihan ma oa gouest da glevet an amzer da zont adal neuze.. Koulskoude, p'he doa nac'het karout an doue, e voe strobinellet gant Apollon evit ma ne vije ket kredet gant den ebet, na kar ebet. Hervez skridoù zo e vije bet gevelez an diouganer Helenos.

## Brezel Troia

He zud a soñje e oa foll. E doareoù zo eus ar vojenn e oa karc'haret, e doareoù all ne veze ket selaouet. Rakgwelout a eure distruj Troia ha degemenn a eure en aner petra edo marc'h Troia o vont da zegas.
Goude disoc'h Brezel Troia ha diskar ar geoded e oa kemeret da sklavez ha serc'h gant Agamemnon, hag o-daou e voent lazhet gant Klitemnestra.

## Mammennoù

* Homeros. Ilias XXIV, 697-706; Odysseia XI, 405-434;
* Aesc'hulos. Agamemnon
* Euripides. Maouezed Troia; Elektra
* Apollodoros. Biblioteke III, XII, 5; Epitome V, 17-22; VI, 23
* Virgilius. Aeneis II, 246ff
* Likofron. Aleksandra

## Levrlennadur

* Clarke, Lindsay. The Return from Troy. HarperCollins (2005). ISBN 0-00-715027-X.
* Marion Zimmer Bradley. The Firebrand. ISBN 0-451-45924-5
* Patacsil, Par. Cassandra. In The Likhaan Book of Plays 1997-2003. Villanueva and Nadera, eds. University of the Philippines Press (2006). ISBN 971-542-507-0
* Schapira, Laurie L. The Cassandra Complex: Living with Disbelief: A Modern Perspective on Hysteria. Toronto: Inner City Books (1988). ISBN 0-919123-35-X.

## Mammennoù

a vo kavet e Wikimedia Commons.
* Virgilius, An Aeneis II.246-247, 341-346, 403-408
* Theoi Project: Cassandra, mammennoù klasel troet e saozneg

## Notennoù

* ↑ Hjalmar Frisk (1970) a skriv "etimologiezh dizispleg", hag a veneg martezeadennoù disheñvel kavet e levr Schulze, Kleine Schriften (1966), 698, Hoffmann Glotta 28, 52, Sturtevant Class. Phil. 21, 248f., J. Davreux La légende de la prophétesse Cassandre (Paris 1942) 90ff., Carnoy Les ét. class. 22, 344.
* ↑ E barzhoniezh Likofron, Alexandra, zo gouestlet da Gasandra.
* ↑ Dont a ra an dodenn-se en-dro e mitologiezh Henc'hres, daoust ma tegas a-wezhioù ar varregezh da gompren yezhoù al loened kentoc'h evit gwelet an amzer da zont. Keñveriañ gant Melampos; Athena he dije gwalc'het divskouarn Tiresias.
# Karv kuch

Karv kuch :
| Tost en arvar (NT) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Elaphodus |
| Anv skiantel ||
| Elaphodus cephalophus Milne-Edwards, 1872 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harv kuch (Elaphodus cephalophus) a zo ur c'harv bihan hag a vev e Sina ha Myanmar. Ar spesad nemetañ eo er genad Elaphodus.

## Doareoù pennañ

Tennañ a ra ar c'harv kuch d'ar muntjak. Etre 17 ha 50 kg eo e bouez, 110 ha 160 cm e hirder (gant ul lost etre 7 ha 16 cm), ha war-dro 60 cm e vent (live e skoaz).
Gris-teñval pe gell eo e vlevenn ha gwenn e gof, e lapennoù, beg e zivskouarn ha dindan e lost. Dont a ra e anv eus ar guchenn vlev war e dal hag a c'hell kuzhat kerniel bihan ar par.
N'eus rakdant ebet en e veg met dent-lagad hir heñvel ouzh stilhonoù.
Pa vez ganet ar menn-karv ez eus div renkennad pikoù war e gein a bep tu d'e livenn-gein. Steuziañ a reont kuit gant an amzer.

## Gouennañ

Gouennañ a ra e fin an diskar-amzer ha penn kentañ ar goañv ha ganet e vez ur menn pe zaou en hañv goude un dougen 180 deiz.
Dont a ra d'e oad gour etre 1.5 ha 2 vloaz.

## Emzalc'h

An aliesañ e vev ar c'harv-kuch en e-unan hag a-wechoù a-goubladoù. Harzhal a ra pa vez nec'het a-benn kelaouiñ ar c'hirvi all.
Oberiant eo dreist-holl e fin an deiz ha diouzh an noz.

## Boued

En em vagañ a ra diwar delioù, briñsennoù, frouezh ha geot.

## Annez

Bevañ a ra e rannvroioù koadek, etre 300 ha 4600 metr a-us live ar mor.
# Karv ruz

Karv ruz :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| Genad : | Cervus |
| Anv skiantel ||
| Cervus elaphus Linnaeus, 1758 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harv ruz (Cervus elaphus) a zo ur bronneg daskirier a-orin eus Europa ha kornôg Azia.
# Karvan

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ar garvan, pe javed, a c'hell ober anv eus daou dra :
* an askorn e krec'h ar genoù : sellet ouzh karvan (askorn)
* ar framm a-bezh, er genoù, a servij d'al loened da dapout krog en o boued : sellet ouzh karvan (genoù)
# Karveged

Karveged :
| Capreolus capreolus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Artiodactyla |
| Isurzhad : | Ruminantia |
| Kerentiad : | Cervidae |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c'harveged eo ar bronneged daskirier a ya d'ober ar c'herentiad Cervidae, en o zouez ar c'hirvi, an elaned pe ar yourc'hed.

## Genadoù

* Iskerentiad Muntiacinae
** Muntiacus
** Elaphodus
* Iskerentiad Cervinae
** Cervus
** Axis
** Elaphurus
** Dama
** Megaloceros, aet da get
* Iskerentiad Hydropotinae
** Hydropotes
* Iskerentiad Capreolinae
** Odocoileus
** Blastocerus
** Ozotoceros
** Mazama
** Pudu
** Hippocamelus
** Capreolus
** Rangifer
** Alces
** Cervalces, aet da get
# Kasangeg

Ur is-skourr eus ar yezhoù atlantel eus is-skourr ar yezhoù nounek eo ar c'hasangeg (kadsanga).

## Gwelet ivez

* Yezhoù atlantel
* Yezhoù nijerek-kongoek
# Krampouezh-mouezig

Krampouezh-mouezig :
| Krampouezh-mouezig ||
| Rummatadur Cronquist ||
| Riezad : | Plantae |
| Skourrad : | Magnoliophyta |
| Kevrennad : | Magnoliopsida |
| Urzhad : | Rosales |
| Kerentiad : | Crassulaceae |
| Genad : | Umbilicus |
| Anv skiantel ||
| Umbilicus rupestris (Salisb.) Dandy, 1948 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar c’hrampouezh-mouzig, pe krampouezh-mouezig, pe tule, pe tulev, zo plant a ra o annez e kement faout a gaver er reier, en disterañ meudad douar etre mein ar mogerioù. Bokedoù delioù ront ha chugonus an hini ac’h a d’ober anezhe, delioù kleuz o c’hreiz, lec’h m’int stag ouzh o c’horz – diwar se o anvioù latin (Umbilicus rupestris) ha gallek (nombril de Vénus)
Diwezhatoc’h, tra ma sec’h an delioù, e sav buan ur gorzenn bleuñv peuzwenn dister warni. An delioù an hini a vez implijet : goude bezañ gwalc’het anezhe, tennit o c’hroc’hen dindan ha lakait anezhe war ar goulioù. Mar geo bras ar gouli, lakaat ur balastrenn gant delioù tule bervet. N’eus ket par dezhe da soagnañ ar goañvennoù, an devadennoù, an troc’hoù, ar burbu bulumet. Evit an holl draoù-se hag a sell ouzh ar c’hroc’hen e c’haller prientiñ un ongant pe un traet: gwalc’hiñ an delioù, frikañ ha neuze poazhat anezhe gant kemend-all a amann dous, ha silañ.
Er C'hastell-Nevez ez eus ur gwenaner, Laou Kefeleg, hag a ra "kroc'hen revr flour" anezhe, en e "droidigezh" diwar an anv gallek.
Un anv poblek allevit ar blantenn-se eo krampouezh mamm-gozh
# Kranell

a vo kavet e Wikimedia Commons.
Ar c'hranelloù zo digorioù graet e laez ur voger-greñv, un tour, hag a dalveze d'en em zifenn, da dennañ war an enebourien e-keit ma chomed er goudor.