# Belz (Ukraina)

Belz (Белз en ukraineg ha ruseg, Bełz pe Bełsk e poloneg, בעלז e yideg ) zo ur gêr vihan e oblast Lviv, en Ukraina. 2 267 annezad a oa e 2019.

## Douaroniezh

Emañ Belz nepell eus an harzoù gant Polonia, en ur C'HM ha tri-ugent en Norzh da Lviv.

## Istor

Kêr Belz zo anezhi abaoe an X$^{vet}$ kantved da nebeutañ, evel unan eus kreñvlec'hioù ar C'hêrioù Ruz (bro-Rutenia), e-pad ar renadoù tchek ha polonat, da lavaret eo etre an XI$^{vet}$ hag ar XIV$^{vet}$ kantved.
Abaoe 981 e oa Belz e-barzh Rous Kyiv (dukelezh Kyiv, ha goude hini Halych), nemet etre 1018 ha 1031 ma oa e Polonia. E 1366 e voe staget ouzh rouantelezh Polonia gant dinastiezh ar Piast ha gounit a reas brientoù-kêr e 1377 (gwir Magdebourg). Chom a reas polonat betek rannadur kentañ Polonia e 1772.
Etre 1462 ha 1793 e voe ur penn-lec'h voivodiezh, o tremen eus krabanoù Polonia e 1772 da re Impalaeriezh Aostria e 1793. Dindan beli Impalaeriezh Aostria-Hungaria edo e-barzh rannvro Galitsia ha Lodomeria. D'ar mare-se eo e teuas da vezañ kreizenn unan eus an dinastiezhoù hasidek, anvet diwar anv ar gêr. Shalom Rokea'h eus Belz (1779 - 1855), anvet ivez Sar Shalom (Ministr ar Peoc'h) a voe ar Belzer Rebbe kentañ, etre 1817 ha 1855.
Etre 1919 ha 1939 e voe staget Belz en-dro ouzh Polonia. Pa darzhas an eil Brezel-bed e oa e Belz 6100 annezad, en o zouez 3600 Yuzev, 1600 Ukrainad ha 900 Polonad.
Ac'hubet e voe ar gêr gant an Alamagn nazi eus 1939 betek 1944, ha staget ouzh Gouarnamant hollek Polonia. Emañ Belz war ribl kleiz ar stêr Solokiya (adstêr d'ar Boug) hag a oa an harzoù etre Alamagn hag an URSS e 1939-1941.
Al lodenn vrasañ eus ar Yuzevien a deuas a-benn da dec'hel kuit er Reter a-raok an ac'huberezh alaman. Staliañ a reas an Alamanted ur c'hamp labourioù ret lec'h ma oa bac'het Yuzevien ar c'hêrioù amezek. D'an 2 a viz Even 1942 e voe deportet e-tro 1000 den eus Belz da Hrubieszów ha goude deportet da Gamp-diouennañ Sobibor. Kement-all a c'hoarvezas e miz Gwengolo 1942 gant ar 504 Yuzev a oa chomet e kêr.
Goude ar brezel e voe dalc'het an tiriad gant Polonia betek 1951. Goude bezañ graet un cheñchamant bihan d'an harzoù e tremenas d'an Unvaniezh Soviedel ha lakaet e voe e-barzh Republik Sokialour Soviedel Ukraina. Abaoe 1991 emañ e-barzh Ukraina dizalc'h.

## Poblañs

Niveradegoù (*) pe priziadennoù ar boblañs :

## Relijionoù

Ur gêr a bouez e voe Belz evit Yuzevien Galitsia, ha sez kozh unan eus an dinastiezhoù hasedek.
Belz zo ivez ul lec'h pouezhus evit ar Gatoliked ukrainat ha polonat peogwir e oa lec'h annez Gwerc'hez zu Częstochowa sañset e-pad meur a gantved betek 1382, ar bloaz ma voe kemeret an ikonenn gant Władysław Opolczyk, priñs Opplen.

## Skeudennaoueg

* Chapel Sant-Valentinus rummet.
* Lec'hienn greñvaet rummet.
* Sinagogenn Iszre Lew rummet.
* Sinogegenn veur Belz.
* Trede "rebe" (rabin) Belz, Yissakhar Dov Rokeakh.

## Tud

* Vsevolod Mstislavich eus Volhynie (1170-1196) : knyaz Belz
* Lev I$^{añ}$ Galitsia (1245-1264) : priñs Belz
* Jurij Narymuntowicz (ca.1326-ca.1377) : lituaniad, priñs Belz
* Jaśko Mazowita (dibenn an XIV$^{vet}$ - deroù ar XV$^{vet}$ kantved) : prefed Belz
* Jan Kamieniecki (1463-1513) : starosta polonat eus Belz
* Jan Zamoyski (1542-1605) : starosta polonat eus Belz
* Yoel Sirkis (1561-1640) : rabin hag unan eus ar Ac'hharonim-ed
* Rafał Leszczyński (1579-1636) : voivoda polonat eus Belz
* Jakub Sobieski (1580-1646) : voivoda polonat eus Belz
* Stanisław Szczęsny Potocki (1753-1805) : starosta polonat eus Belz
* Rebbe Shalom Rokea'h (1779-1855)
* Rebbe Yehoshua Rokea'h (1825-1894)
* Rebbe Yissachar Dov Rokea'h (1854-1926)
* Rebbe Aharon Rokeach (1877-1957)
* Nissan Spivak (1824-1906), kiniad
* Benzion Witler (1907-1961), kaner yidish

## Notennoù ha daveoù

* ↑ (en).
* ↑ [https://eleven.co.il/article/10481
* ↑ Niveradegoù ha priziadennoù ar boblañs abaoe 1897, ha {uk}} Ofis ar statistikoù Ukraina : poblañs d'an 1añ a viz Genver 2010, 2011 ha 2012, ha Ofis ar Statistikoù Ukraina : poblañs d'ar 1añ a viz Genver 2011, 2012 ha 2013.
* ↑ [https://web.archive.org/web/20080126124229/http://www.ukraine-observer.com/articles/217/814.
* ↑ niverenn : 46-248-0063.
* ↑ niverenn : 46-248-9001.
* ↑ niverenn : 99-462-4803.

## Pennadoù kar

* Belz (dinastiezh hasitek) (fr)
* Galitsia

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn Belz
* (en) Ardamezerezh ukrainat