OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# M249 light machine gun

An M249 light machine gun (LMG, mindrailherez lijer), eus e anv ofisiel M249 Squad Automatic Weapon (SAW) graet ivez Light Machine Gun, 5.56 mm, M249 anezhi, zo stumm stadunanat ar vindrailherez belgiat FN Minimi savet gant an embregerezh FN Herstal.
An M249 a zo savet gant skourr stadunanat an FN anvet FN Manufacturing LLC. ha lec'hiet e South Carolina. Implijet e vez un niver bras eus ar mindrailherezioù-se gant nerzhioù lu Stadoù-Unanet Amerika, an United States Armed Forces. Ar vindrailherez a zo bet lakaet e servij e 1984, goude ma voe lakaet war-raok evel an arm efedusañ e-touez ar re lakaet war ar renk evit bezañ armoù emgefreek an unvezioù bihan ouzh stourm. An M249 a ro an tu da unvezioù bihan niver an troadegiezh da gaout ur vindrailherez gant un niver a dennoù uhel, o tennañ resis hag hezoug evit bezañ fiñvet buan hervez penaos e tro an emgann.
An M249 a implij gazoù evit bannañ ar bolodoù. Aes eo cheñch ar c'hanol pa vez ezhomm gant an tenner. Un daoubez a zo stag ouzh beg ar vindrailherez, gellet a raer staliañ an trebez M192 LGM ma vez c'hoant.
Gellout a raer kargañ bannadelloù dre ur gouriz-kartouchennoù pe gant kargerioù STANAG, evel ar re implijet war an M16 hag an M4. Dre-se e c'hell tenner ar SAW implij kargerioù ar soudarded troadegiezh tro-dro dezhañ ma vez un arvar bras hag ez eo eñ hep munisionoù.

## Skeudennoù

* Ur soudard stadunanat o tennañ evel tan-harp gant un M249
* Soudardez stadunanat eus an US Air Force gant ar vindrailherez M249
* Gourdonadenn tennañ gant an M249
* Soudarded Nerzhioù Emzifenn Japan (Jieitai) o teskiñ implij ar vindrailherez M249
# USMC War Memorial

An United States Marine Corps War Memorial (Iwo Jima Memorial) zo ul lec'h koun broadel stadunanat lec'hiet en Arlington County, Virginia. Staliet eo bet e 1954, lec'hiet eo en Arlington Ridge Park, nepell diouzh an nor Ord-Weitzel Gate eus bered vroadel Arlington hag eus an Netherlands Carillon. Ar mein lid milourel a zo en enor d'an holl izili eus an U.S. Marine Corps marvet evit difenn ar vro abaoe 1775.
Awen ar monumant eo ar poltred dreistbrudet tennet e 1945 a daolenne c'hwec'h Marines gant ar banniel stadunanat war ar Menez Suribachi e-pad Emgann Iwo Jima, e-pad Brezel ar Meurvor Habask, e-pad an Eil Brezel-bed.
# Brezhon

Ur Brezhon (e kembraeg Brython) zo un den eus Enez Vreizh (Preden gouez da lod), a vo brezhoneg (pe predeneg hervez lod) e yezh.
Darn eus ar Vrezhoned a guitaas an enezenn da vont da sevel rouantelezhioù nevez da Letavia, pe Breizh Vihan, pe da avielañ ar vro: eus ar re-se e reer sent vrezhon.

## Pennadoù kar

* Breizh
* Brezhoneg
* Brezhoned
* Rouantelezhioù brezhon
* Breton, Brito, Briton, Britton

## Levrlennadur

* Geraint Bowen (gol.), Y Gwareiddiad Celtaidd (Caerdydd, 1987). Gwelout dreist-holl
** ar pennad 4, "Y Brydain Rufeinig" gant D. Ellis Evans
** ar pennad 9, "Yr Ymfudo i Lydaw" gant Léon Fleuriot.
* Wendy Davies, Wales in the Early Middle Ages (Leicester, 1982)
* John Morris, The Age of Arthur (Llundain, 1973)
* Christopher Snyder, The Britons (Blackwell, 2003)
# Krugell sant-Mikael

Ar grugell Sant-Mikael, dorgenn vihan Sant-Mikael pe tumulus Sant-Mikael 'zo ur grugell veurvaenek er reter Karnag, e Breizh, e Bro-C'hall. Ar grugell vrasoc'h eo en Europa kevandirel.

## Stal-taolennoù c'hallus

* Tres ar grugell Sant-Mikael eus Zacharie Le Rouzic.
* Digor ar grugell.
* Kavadennoù eus ar grugell Sant-Mikael.
* Bouc'hili jadeit eus ar grugell.
* Tro-c'houzoug kallaïs.
* Mein bouc'hili torret eus ar grugell.
* ↑ Saint-Michel tumulus. www.megalithes-morbihan.com. Kavet : 6 November 2014.
# Mikhail Saakashvili

Mic'heil (Nikolozis dze) Saakachvili (e jorjianeg: მიხეილ ნიკოლოზის ძე სააკაშვილი, lakaet en e stumm rusianakaet Mic'hail (Nikolozovitch) Saakachvili), a zo bet ganet d'an 21 a viz Kerzu 1967.
Prezidant Jorjia e oa être 2008 ha 2013.

## Studioù

Saakachvili en deus bet arnodennoù er skol etrebroadel war ar gwir e skol-veur Stad Kyiv e 1992.

## Buhez politikel

D'an 12 a viz Here 2000 e oa anvet da vinistr ar justis e gouarnamant prezidant Edouard Chevardnadze.
D'ar 5 a viz Genver 2008 e oa bet addilennet, en dro gentañ an dilennadegoù prezidant, aet gantañ 52,8% eus ar mouezhioù pa oa aet 27% anezho gant Levan Gatschetschiladse aet war ar renk a-enep dezhañ.
# Robespierre

Robespierre zo anv meur a lec'h, a straed, a leurgêr, a skol, diwar anv Maximilien de Robespierre.

## Lec'hioù

* oulevard Robespierre,
** e Ouveillan, e Poissy, Reims,
* rue Robespierre,
** e Brest (adanvet e 2023), e Kerc'horr, Kemper, Lanester, An Oriant, Sant-Brieg, Sant-Nazer, Uhelgoad;
** e Bagnolet, Bobigny, Bourges, Cabestany, Houilles, La Rochelle, Malakoff, Montpellier, Montreuil, Palaiseau, Poitiers, Saint-Pierre-des-Corps, Sète, Talence, Toulouse, Vierzon;
** Fort-de-France
* allée Robespierre : Sant-Ervlan,
* leurgêrioù:
** Limay
** Marseille;
** Montreuil
** Paris
** Sin-le-noble
- Skolioù anvet école Robespierre
* en Aubervilliers,
* e Bobigny,
* e Garges,
* e Guyancourt,
* e Le Havre,
* e Morsang,
* e Nanterre,
* e Romilly,
* e Rueil,
* e Saint-Denis,
* e Saint-Étienne-du-Rouvray
* e Villejuif.
- Skolioù anvet collège Robespierre
* e Dunkerque,
* en Epinay,
* e Goussainville
* e Saint-Pol-sur-mer.
- Skolioù anvet lycée Robespierre
* en Arras (ma voe ganet Maximilien de Robespierre),
* e Lens.
# Tanguy de la Forest

Tanguy de la Forest, ganet e Roazhon d'an 21 a viz Ebrel 1978, zo un tenner para-sport breton ispisializet war an amprouennoù karabinenn. Bet eo kampion ar bed meur a wech, ha kemeret en deus perzh en holl C'hoarioù Paralimpek abaoe 2004. Ur vedalenn arc'hant en deus tapet er C'hoarioù Paralimpek Hañv 2024 e Châteauroux (Bro-C'hall).

## Buhez

Eil-henañ ur familh tri bugel eo Tanguy de la Forest. D'an oad a dri vloaz e voe diagnostiket ur c'hleñved tost d'ar viopatiezh dezhañ. Pa oa 7 seizh vloaz e voe plijet gant un abadenn dennañ en ur c'hermes hag e krogas gant ar sportoù tennañ. Paouezet eo da vale etre nav ha dek vloaz. Bet eo e skipailh Frañs e 1997. Dibaoe en deus kemeret perzh e meur a gampionad-bed pe C'hoarioù Olimpek. E ditl kentañ a-bouez a voe ur vedalenn arem e kampionad ar bed 2014 (amprouenn 10 metr karabinenn war-sav). E 2022 ha 2023 en em gavas kentañ e kampionadoù ar bed e meur a amprouenn karabinenn.
Er-maez eus ar sport e labour er c'habined en deus savet evit sikour ar re nammet da gavout labour.

## Loreadeg

* Kampionad ar bed 2014 (Suhi) : 3de plas, karabinenn aer wasket war-sav SH2
* Kampionad Europa 2022 (Hamar, Norvegia) : 3de plas, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2022 (Al Ain, Emirelezhioù Arab Unanet) : plas 1añ, karabinenn 50 metr gourvezet R9
* Kampionad ar bed 2022 (Al Ain, Emirelezhioù Arab Unanet) : plas 1añ, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, Perou) : plas 1añ, karabinenn 50 metr gourvezet R9
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, Perou) : plas 1añ, karabinenn 10 metr war-sav R4
* Kampionad ar bed 2023 (Lima, Perou) : 3de plas, karabinenn 10 metr gourvezet R5
* C'hoarioù Paralimpek Hañv 2024 (Châteauroux, Frañs) : plas 1añ, karabinenn 10 metr war-sav R4

## Notennoù ha daveennoù

* 1 2 (fr) Tanguy de la Forest, fichenn war france-paralympique (lennet d'ar 25/08/2024)
* 1 2 (fr) Jeux paralympiques. Le Breton Tanguy De La Forest médaillé d’argent en para-tir sportif, Ouest-France, 30/08/2024 (lennet d'an 30/08/2024)
* ↑ Amyotrophie spinale infantile / Spinal muscular atrophy (brezhoneg ?)
* 1 2 3 (fr) Tanguy de la Forest, war Déclic & Audace, 01/03/2020 (lennet d'an 28/2024)
# An arz el lennegezh vrezhonek

N’eus ket kalz a skridoù brezhonek a bled gant an arz, ken lies eo-eñ, pa vez ur bochad a seurtoù, pe en Arzoù Kaer pe en arzoù pleustrek.
Sellit ouzh An dodennoù paotañ el lennegezh vrezhonek ivez.
Amañ emañ renablet an oberennoù brezhonek lennegel-rik pe get dre vloavezhioù

## 2000

. 2001

## 2007

* Yann Fulub Dupuy, Ar gariadez vaen, An Alarc’h Embannadurioù, 267 p. (ISBN 9782916835020). Romant kreizennet war iliz-veur Kemper.
* Georges Boulestreau, Ar benvegoù sonerezh, Sant-Brieg, TES. + 1 CD. Levr deskiñ evit ar yaouankiz
# Alcaracejos

Alcaracejos zo ur gumun e proviñs Córdoba, en Andalouzia, e Spagn.
# Alcaucín

Alcaucín zo ur gumun eus Spagn, e proviñs Málaga.
# Alcanadre

Alcanadre zo ur gumun e kumuniezh emren La Rioja e Spagn.
# Alcantarilla

Alcantarilla zo ur gumun eus Spagn e Rannvro Murcia.
# Alcantud

Alcantud zo ur gumun eus proviñs Cuenca e Spagn.
# Alcaraz

Alcaraz zo un anv-lec'h spagnolek.
Arc'hantina
Spagn
* Alcaraz e proviñs Albacete
* Alcaracejos, e proviñs Córdoba (Spagn)
* Ar Sierra de Alcaraz, menezioù
# Alcaraz (Albacete)

Alcaraz zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.

### Poblañs

1324 a dud a oa enni o chom e 2020.
# Alcara Li Fusi

Alcara Li Fusi zo ur gumun italian e meurgêr Messina e Sikilia.
# Alcaudete

Alcaudete zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Jaén.
# 1912 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1911 e Breizh • 1912 e Breizh • 1913 e Breizh
# 1914

Diwar-benn bloavezh 1914 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Afrika

Angola
* 18 Kerzu : Emgann Naulila e Su ar vro.
Tanzania
* 3 Du : deroù Emgann Tanga etre an Impalaeriezh alaman hag ar Rouantelezh-Unanet.

## Europa

* 28 Mezheven : an arc'hdug Franz Ferdinand Aostria-Este zo muntret e Sarajevo gant ar Bosniad Gavrilo Princip
* 28 Gouere : deroù ar Brezel-bed kentañ.

## Okeania

* 11 Gwengolo : aloubet eo Preden-Nevez gant Aostralia.

## Relijionoù

* 3 Gwengolo : dilennet eo ar c'hardinal italian Giacomo Paolo Giovanni Battista della Chiesa da bab an Iliz katolik roman dindan an anv Benead XV.

## Marvioù

* 9 Genver : Louise Michel, e Marselha.
# 1910

Diwar-benn bloavezh 1910 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* 7 a viz C'hwevrer: ne vo den ebet ken o chom e-barzh tour-tan Tevenneg, a-vaez da Veg ar Vann, adalek an deiziad-mañ, ken fall m'eo e vrud (tasmantet a-hervez).

#### Spagn

* 1 a viz Genver: krouidigezh ar sindikad anarko-sindikalour CNT (Confederacion Nacional de Trabajo) e Barselona.

#### Portugal

* 5 a viz Here : embann a reer ar republik e Portugal.

### Sport

* 1añ a viz Genver: kentañ Tournamant ar pemp broad (Rugbi XV).

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù 1910

* 31 Gouere : Yann Kerlann, e Montroulez, skolaer, krouer ar skol vrezhonek kentañ e Plistin.
* 29 Genver : Maurice Joyeux, diveliour brudet a Vro-C'hall
* 6 Kerzu : Jakez Konan, skrivagner brezhonek.
# 1911

Diwar-benn bloavezh 1911 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù

* 8 a viz Meurzh: lidet eo Devezh etrebroadel ar merc'hed evit ar wech kentañ.

### Europa
#### Breizh

* 22 a viz C'hwevrer: distro Jarl Priel da Briel goude ma voe achu e amzer martolod er morlu gall.
* Fiziet eo penn ar gelaouenn Feiz ha Breiz en abad Yann-Vari Perrot.
* Krouidigezh Strollad Broadel Breiz (Parti National Breton) gant Camille Le Mercier d'Erm en e benn.
* Diskrog-labour bras paotred an Douar-Nevez e Kankaven. Ar genwerzherien hag an armatourien hag a oa o chom er vourc'h a za kuit da vezañ o chom e Sant-Maloù.
* 4 a viz Gwengolo: tapet rekord ar bed an uhelder (3 950 m) gant ar nijer gall Roland Garros goude dibradañ diouzh traezhenn Kankaven.
* 15 a viz Here: enaouet evit ar wech kentañ tour-tan ar Gazeg, er mervent da Enez-Eusa.
* 26 a viz Here:
** lid staliañ monumant Unanidigezh Breizh ha Bro-C'hall kizellet gant Jean Boucher (e Roazhon);
** krouet eo Unvaniez Arvor (Fédération Régionaliste de Bretagne e galleg) gant Jos Parker e Roazhon goude un disrann e diabarzh an URB.

#### Frañs
### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

Annezañ a ra ar studioioù sinema kentañ, an Nestor Studios, e Hollywood.

#### Suamerika
##### Mec'hiko

* 7 a viz Meurzh: dispac'h er vro.

### Arzoù ha lizhiri
#### Livañ

* 25 a viz Kerzu : ganedigezh Louise Bourgeois, arzourez c'hall bet broadet amerikan da c'houde

#### Sinema
### Skiantoù ha politikerezh

* 14 a viz Kerzu: tizhet eo Pennahel ar Su (pe Pol Su) evit ar wech kentañ, ergerzhadenn renet gant Roald Amundsen.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1911

## Marvioù

* 26 Du : Paul Lafargue
Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1911
# 1911 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1910 e Breizh • 1911 e Breizh • 1912 e Breizh
# 1913

Diwar-benn bloavezh 1913 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Breizh

* Difennet eo ouzh ar skolioù publik kemer perzh er genstrivadeg vrezhonek aozet gant an Association Bretonne.
* Krouidigezh ar gelaouenn Brug gant Emil Masson

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ
##### Sina

* 20 a viz Meurzh: Sung Chiao-jen, unan eus krouerien Strollad Broadelour China (KMT), a zo gloazet pa glasker e lazhañ. Mervel a ra daou zevezh diwezhatoc'h.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1913

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1913
# 1910 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1909 e Breizh • 1910 e Breizh • 1911 e Breizh

## Ganedigezhioù 1910

* Joseph Chardronnet, beleg ha istorour
* Fañch Elard, beleg ha troour brezhonek
* Biel Elies, beleg ha skrivagner brezhonek
* Yann Fouéré, emsaver
* Jarl-Vari Guillois, rezistant
* Théophile Jeusset, broadelour breizhat
* Armand Keravel, skolaer ha stourmer evit ar brezhoneg
* Yann Kerlann
* François Kerveadou
* Yann-Vari Kerwerc'hez
* Jakez Konan
* Henri Queffélec
* Maryvonne Quéméré-Jaouen

## Marvioù 1910

* Jak an Arbouled
* Loeiz-Alberzh Bourgault-Ducoudray
* Emmanuel Dolivet
* Adolphe Julien Fouéré
* Yann ar Fusteg
# 1912

Diwar-benn bloavezh 1912 an deiziadur gregorian eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa
#### Albania

* 28 a viz Du: Albania dizalc’h diouzh an Impalaeriezh Otoman.

#### Breizh

* Votiñ a ra Kuzul-departamant ar Mor-Bihan ur mennad evit ma vo kelennet ar brezhoneg er skol ha ma vo kelennet ar galleg dre ar brezhoneg : ouzhpenn kelenn ar galleg dre ar brezhoneg ma vo gouestlet div eurvezh bep sizhun evit ma vo arroutet bugale Breizh-Izel war al lenn hag ar skrivañ brezhoneg evel m'eo dleet, hag ivez ma vo kelennet hon istor eus Breizh, ken brav, ken glorius, met ivez argaset gant ar brasañ evezh eus hor skolioù (qu'en outre de l'enseignement du français par le breton, deux heures soient consacrées chaque semaine à exercer les enfants de Basse-Bretagne à lire couramment et à écrire correctement la langue bretonne, et aussi à apprendre notre histoire de Bretagne, si belle, si glorieuse, et cependant proscrite de nos écoles avec le plus grand soin).
* Gouhere: krouet ar gelaouennig Breiz Dishual.
* 15 a viz Gwenholon: kentañ krogad mell-droad e Stad Hent an Oriant e Roazhon.

#### Frañs
### Afrika
#### Maroko

* 30 a viz Meurzh: Emglev Fas, sinet etre roue Maroko ha Frañs, a ra ur vro-warezet eus Maroko.

#### Suafrika

* 8 a viz Genver : savet eo an African National Congress e Suafrika.

### Amerikaoù
#### Norzhamerika
##### Stadoù-Unanet

* Erru al lestr Carpathia e New York, ennañ ar 703 den na oant ket marv goude ma oa aet an Titanik d’ar strad.
* 5 a viz Du: dilennet eo Thomas Woodrow Wilson da Brezidant Stadoù-Unanet Amerika.

#### Suamerika
### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

* 19 Genver : Armand Robin
Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 1912

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 1912
# 1913 e Breizh

* Kronologiezh vloaziek evit Breizh
* 1912 e Breizh • 1913 e Breizh • 1914 e Breizh

## Ganedigezhioù 1913

* Alan-Gwenog Berr
* Saik Falc'hun
* Jean-Marie Goasmat
* Goulven Jacq
* Herri Kaouisin
* Manu Kerjean
* Frañsez Kervella
* Frañsez Marker
* Kaourintin Riou
* Pêr Trepos

## Marvioù 1913

* Louis Hémon, skrivagner gallek
* Anna Roparzh, barzhez vrezhonek
# 191

944 Ab Urbe Condita = 191 goude J.-K.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Commodus (Lucius Aelius Aurelius Commodus) (01.01.177 / 17.03.180 / 31.12.192)
* Koñsuled ː Opilius Pedo Apronianus & Marcus Valerius Bradua Mauricus.
* Pesciennus Niger, gouarner Siria.
* Tangwall e Roma.

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Victorius (189 - 198)

## Ganedigezhioù 191

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 191

## Marvioù 191

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 191

## Daveoù

* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. 1988
# 437

1190 Ab Urbe Condita = 437 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Gwener

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus).
* Koñsuled ː Flavius Aetius II (Kornôg) & Flavius Sigisvultus (Reter)
* E-kerzh miz Gwengolo 437, e Kergustentin, dimeziñ a ra Valentinian III da Licinia Eudoxia, merc'h Theodoz II

#### Enez Vreizh

* Emgann Wallop : Ambrosius Aurelianus, e penn ar Vrezhoned hag ar Romaned, zo trec'h war an Angled hag ar Saksoned, renet gant Vortigern. Mestr eo war an holl rouantelezhioù e kornôg Enez Vreizh Historia Brittonum).

#### Bro Skos

* Eujen II

#### Galia

* Franked salian ː C'hlodio ar Bleveg
* Wizigoted Akitania ː Teodorig Iañ
* Seizet eo Narbona gant ar Wizigoted. Distanket eo ar gêr gant Huned kaset gant Litorius evit kont Roma. Redek a ra Litorius war-lerc'h ar Wizigoted betek Tolosa, mes tapet eo d'e dro.

#### Hispania
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sul-Fask ː 11 Ebrel
* Sikstus III

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ François Zosso & Christian Zingg. p. 188
* ↑ André Piganiol : La chute de l'empire romain. Le Mémorial des siècles. Albin Michel, 1964 : Marabout, 1982
* ↑ Peter Salway : Roman Britain. Oxford University Press. 1984
# 43

Diwar-benn bloaz 43 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -43, gwelet ar bajenn : | -43 |
| Evit an niver 43, gwelet ar bajenn : | 43 (niver) |
796 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0043 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Klaod (Tiberius Claudius Nero Drusus), adalek ar 25 Genver 41 (>12.10.54).
* Koñsuled : Tiberius Claudius III & Vitellius II.
* Enez Vreizh
** Karatacos & Togodumus, roueed an Drinovanted hag ar Gatuvellauned.
** Deroù kentañ brezel Enez Vreizh. >50, aloubet eo su an enez gant Romaned Aulus Plautius e penn pevar lejion.
** Emgannoù Medway, stêr Tavoez, Kamulodunm (Colchester), trec'het eo Karadeg (Caratacos) ha Togodumnos, pennoù ar Vrezhoned, gant ar Romaned. Lazhet eo Togodumnos. Karadeg en em derc'h e ti ar Silured.
** Krouet kreñlec'h Londrez (Londinium) gant an alouber.
** Kregiñ a ra ar Romaned da sevel un hent a zeuio da vezañ Ermine Street gant an amzer.
** Preizhet eo kastell Maiden ha meur a oppidum (= kreñlec'h keltiek) all gant ar jeneral Vespazian.
** Mestr eo ar Romaned war aod ar mor Kreizdouar penn da benn. Aulus Plautius a zo savet kentañ gouarnour roman evit Britannia romania
* Skrivañ a ra Pomponius Mela, douaroniour roman, De situ orbis libri (deiziad gwirheñvel).

### Afrika

* Er gristeniezh koptek e teu an abostol Mark da vezañ pennbeleg Iliz reizhkredennek Aleksandria.Ka

### Azia

* Aloubet Lykia en Azia Vihan gant ar Romaned dindan ren an impalaer Klaoda.
* Deroù ur brezel etre Huned ar su hag an norzh.
* En em lazhañ a ra ar C'hoarezed Trung goude ma voe freuzet emsavadeg Vietnamiz gant Sinaiz e Nam Viet.

## Ganegezhioù 43

* Martial (bloaz ganedigezh gwirheñvel), barzh latin eus Hispania (pe 41).

## Marvioù 43

* Togodumnus, Roue ar Gatuvellauned.
* Julia, merc'h da Drusus ar Yaouankañ, merc'h-vihan Tiber, nizez Klaoda, rediet d'en em lazhañ diwar atiz Mesalina.

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 43
# 434

1187 Ab Urbe Condita = 434 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ul Lun.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus) dindan adrenerezh e vamm Galla Placidia.
* Koñsuled ː Flavius Arbadur Aspar (Kornôg) & Flavius Ariobindus (Reter)

#### Enez Vreizh

* Vortigern

#### Bro-Skos

* Eujen II

#### Galia

* Franked salian ː
* Wizigoted Akitania ː

#### Hispania
### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sul-Fask ː 15 Ebrel
* Sikstus III

## Marvioù 434

* Rua, roue an Huned. E nizien Attila ha Bleda a zeuas war e lerc'h

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ M.N. Bouillet : Dictionnaire Universel d'Histoire et de Géographie. Librairie L. Hachette et Cie. Paris 1863
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
* ↑ André Piganiol : La chute de l'empire romain. Le Mémorial des siècles. Albin Michel, 1964 : Marabout, 1982
# 433

1186 Ab Urbe Condita = 433 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Sul.

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus) dindan adrenerezh e vamm Galla Placidia.
* Koñsuled ː Theodosius II Aug. XIV (Reter) & Petronius Maximus (Kornôg)

#### Enez Vreizh

* Vortigern ?

#### Bro-Skos

* Eujen II

#### Galia

* Franked salian ː C'hlodio ar Blevek
* Wizigoted Akitania ː Teodorig Iañ

### Azia
## Arzoù, skridoù, ha skiantoù
## Relijionoù

* Sul-Fask ː 26 Meurzh
* Pab ː Sixtius III

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
# 431

1184 Ab Urbe Condita = 431 goude J.-K.
Bloavezh boutin o kregiñ hag hoc'h echuiñ gant ur Yaou

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer ar Reter : Flavius Theodosius II
* Impalaer ar C'hornôg ː Valentinianus III (Placidius Valentianus) dindan adrenerezh e vamm Galla Placidia.
* Koñsuled ː Flavius Anicius Auchenius Bassus (Kornog) & Flavius Antiochus (Reter)

#### Enez Vreizh

* Vortigern ?

#### Bro Skos

* Eujen II

#### Galia

* Franked salianed ː C'hlodio ar Blevek
* Wizigoted Akitania ː Teodorig Iañ

#### Hispania

* Freuzet eo Galisia gant ar Sueved. Sikour zo goulennet gant an eskob spagnol Hydatius da Aetius. Mes hemañ ne c'hall ket respont d'ar goulenn.

### Afrika

* Aloubet eo Hippo Regius (Annaba) gant ar Vandaled

### Azia
## Arzoù, Skridoù, ha Skiantoù
## Relijionoù

* Sul-Fask ː 19 Ebrel
* Celestinus
* Sened-Iliz Efesos, digoret d'an 22 Mezheven, gant 15 deiz dale, gant Cyrillus, patriark Aleksandria, en anv ar pab; echu d'an 31 Gouere.
* Palladius, kentañ eskob Iwerzhon (mervel a ra un nebeud mizioù goude)
* Padrig, ezel sant Jermen, zo anvet da ziagon gant Amator

## Daveoù

* ↑ François Zosso & Christian Zingg : Les empereurs romains. 27 av. J.-C. - 476 ap. J.-C. Embannadurioù Errance. 1994
* ↑ André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
* ↑ André Piganiol : La chute de l'empire romain. Le Mémorial des siècles. Albin Michel, 1964 : Marabout, 1982
* ↑ André Piganiol
* ↑ Jean Mathieu-Rosay : Chronologie des papes. Marabout. MU 469. 1988
* 1 2 Joseph Chardronnet : Le Livre d'or des saints de Bretagne. Armor-Editeur. Rennes. 1977