OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Hollrevelezh

Un termen o tennañ d'ar revelezh denel eo an hollrevelezh hag a ra dave d'an dud na blij ket dezhe termeniñ o revelezh hervez patromoù ar gevredigezh
Ur stad-den revel (pe "identelezh" revel) "queer" an hini eo kentoc'h evit un tuadur reizhel ez-resis.
Disheñvel eo an hollrevelezh diouzh an divrevelezh hag a ra dave d'unan bennak hag a gar ha/pe a glask kaout darempredoù gant paotred ha merc'hed.
En un doare ledanoc'h e talvez ivez da deskrivañ tud hag a gar tud, kizrevel, treuzrevel pe kizrevel hep ober an diforc'h kenetreze.
Gant tud zo e vez graet an diforc'h etre "hollreizhelezh" ha "hollrevelezh":

## Gwelet ivez

* Arallrevelezh
* Heñvelrevelezh
* Divrevelezh
* Revelezh
* LGBT
* Gae
* Hollreizhelezh
# Francesco Maria Sforza

Francesco Maria Sforza (1491-1512), lesanvet Il Duchetto (an Dugig) a oa mab da Gian Galeazzo Sforza, dug Milano, ha da Isabella di Napoli.
Kont Pavia e voe eus 1491 da 1499. Er bloaz diwezhañ e voe aloubet dugelezh Milano gant armeoù gall ar roue Loeiz XII, ha kaset e voe da Vro-C'hall . Mervel a eure Francesco da 21 bloaz, o kouezhañ diwar e varc'h en Angoulême e 1512.

## Pennadoù kar

* Brezelioù Italia
# Francesco Maria de' Medici

Francesco Maria de' Medici (Firenze 1660 – Villa di Lappeggi 1711) a oa ur c'hardinal italian, Dug Rovere ha Montefeltro.

## E vuhez

Eil mab Ferdinando II de' Medici, dug-meur Toskana, ha Vittoria Della Rovere, e oa. Ganet e oa 18 vloaz war-lerc'h e vreur henañ, Cosimo III de' Medici‎, a voe dug-meur war-lerc'h o zad.
E 1683 e voe anvet da c'houarnour Siena, hag e 1686 da gardinal.
Pa varvas e vamm e 1694 eo e teuas da vout dug Rovere ha Montefeltro.
O chom e veze er Villa di Lappeggi, adsavet gantañ, ha brud fall a dapas abalamour d'ar banvezioù hag orgedoù aozet eno.

## Dimeziñ

E 1709, gwall fall e yec'hed gant ar seurt buhez, tev evel ur varrikenn, diaes dezhañ bale, e rankas plegañ da c'hoant e vreur, an dug Cosimo, ha dimeziñ da Eleonora Luisa Gonzaga (1686–1741), merc'h da Vincenzo Gonzaga, Dug Guastalla, evit saveteiñ al lignez a oa o vont da get. Evit dimeziñ avat e voe torret eus e garg a gardinal gant ar pab.
Koll a reas an nebeud a yec'hed a chome dezhañ e gwele e wreg hogen aner e voe e strivoù.
Mervel a reas e Bagno a Ripoli en 1711. Cosimo III de' Medici a varvas e 1723 hag e vab paotretaer Gian Gastone de' Medici a varvas divugel e 1737. Goude marv ar re-se ne chomas nemet Anna Maria Luisa de' Medici (1667-1743) evel Medici ken war an douar.

## C'hoariva

* Ugo Chiti en deus skrivet ur pezh diwar-benn e eured, "Nero Cardinale".

## Levrlennadur

* Acton, Harold: The Last Medici, Macmillan, Londrez, 1980, ISBN 0-333-29315-0
# Francesco Maria Iañ della Rovere

Francesco Maria Iañ della Rovere (1490 en Senigallia; 1538 en Pesaro) a oa unan eus condottieri brudet deroù ar XVI$^{vet}$ kantved en Italia, ha Dug Urbino (hiziv e rannvro Marche) ha dug Sora proviñs Frosinone.

## E dud

Mab e oa da Giovanni Della Rovere, aotrou Senigallia ha Kabiten Jeneral an Iliz, ha da Giovanna da Montefeltro, merc'h da Federico Iañ II da Montefeltro. Kelennet e voe en e yaouankiz gant Ludovico Odasio.
En 1502 e voe kollet Senigallia gant an tiegezh Della Rovere, goude bet aloubet gant Cesare Borgia, mab d'ar pab Alesant VI, hag a deuas da vout mestr war ar Marche.
E eontr Guidobaldo Iañ da Montefeltro n'en doa bugel ebet ha lakaat a reas e niz da zont d'e lez da Urbino en 1504. E advabañ a reas, ha setu Francesco Maria da bennhêr. Pa varvas ar eontr en 1508, e varvas al lignez « Montefeltro », ha setu Francesco Maria dug Urbino. Ouzhpennn-se, ur eontr all, Giuliano della Rovere, a oa bet anvet da bab en 1503 evel Jul II, hag e c'hallas adkemer Senigallia hep poan.

## Dimeziñ

Dimezet e voe da Eleonora Gonzaga, (Mantova, 1493–1570 Urbino), a oa merc'h da Francesco II Gonzaga, markiz Mantova, ha da Isabella d'Este, ur verc'h da Ercole I d'Este, dug Ferrara. 14 vloaz e oa ar plac'h nevez.

## O bugale

Pemp eus o bugale$^,$ a vevas:
* Guidobaldo II della Rovere (Urbino, 1514 - Pesaro, 1574), a zimezas div wech:
** da Giulia Varano
** da Vittoria Farnese;
* Ippolita della Rovere (Urbino, 1525-1561 Napoli), a zimezas da Antonio d'Aragona, dug Montalto;
* Isabella pe Elisabetta della Rovere (Urbino, 1529 - 1561, Massa), a zimezas da Alberico I Cybo-Malaspina;
* Giuliana della Rovere pe Giulia (Casteldurante, 1531 -Ferrara, 4 a viz Ebrel 1563), dimezet da Alfonso d'Este, markiz Montecchio;
* Giulio della Rovere (Mantova, 15 a viz Ebrel 1533 - Fossombrone, 3 a viz Gwengolo 1578), kardinal.

## E varv

Mervel a reas e Pesaro e miz here 1538 hag e vab Guidobaldo II della Rovere a renas war e lerc'h.

## Poltredoù

Eñ hag e bried zo bet poltredet gant Tizian.

## Notennoù

* ↑ GeneAll.net - Eleonora Ippolita Gonzaga, Duchessa di Sora ed Arce
* ↑ Alcune date sono diverse a seconda delle fonti

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Francesco Petrarca

Francesco Petrarca (bet saoznekaet en Petrarch ha gallekaet en Pétrarque), ganet en Arezzo, d'an 20 a viz Gouhere 1304, ha marvet en Arquà d'an 19 a viz Gouhere 1374, a oa ul lenneg, lennegour, ha barzh italianek. Gant Dante Alighieri ha Boccaccio ez eo unan eus brasañ skrivagnerien al lennegezh italianek.
Brudet eo e sonedennoù evel ur skouer a varzhoniezh. Dastumet int el levr Canzoniere. Brudet eo ivez e garantez ouzh Laura de Noves.
# Francesco Primaticcio

Francesco Primaticcio (Bologna, 30 a viz Ebrel 1504 – Pariz, 1570), anavet evel Le Primatice e galleg, a oa ul livour italian eus ar XVI$^{vet}$ kantved hag a voe pedet da zont da labourat da gastell Fontainebleau (Bro-C'hall) gant ar roue gall Frañsez Iañ.

## Liammoù diavaez

* (en) Primaticcio en Art Cyclopedia.
* (en) (es) (fr) Château de Fontainebleau.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Francesco Rosi

Francesco Rosi zo ur filmaozer italian ganet e Naplez d'ar 15 a viz Du 1922, ha marvet d'an 10 a viz Genver 2015 e Roma.

## Filmoù
### Pennaozer

* Camicie rosse (1952) - tammoù hepken
* La sfida (1958)
* I magliari (1959)
* Salvatore Giuliano (1962)
* Le mani sulla città (1963)
* Il momento della verità (1964)
* C'era una volta... (1967)
* Uomini contro (1970)
* Il caso Mattei (1972)
* Lucky Luciano (1973)
* Cadaveri eccellenti (1975)
* Cristo si è fermato a Eboli (1979)
* Tre fratelli (1981)
* Carmen (1984)
* Cronaca di una morte annunciata (1987)
* Dimenticare Palermo (1990)
* La tregua (1997), diwar romant Primo Levi

### Senarioer

* Bellissima (1951)
* Processo alla città (1952)
* Racconti romani (1955)
* Il bigamo (1956)

### Rener ha senarioer
#### Diwar danvez personel

* La sfida (1958)
* I magliari (1959)
* Salvatore Giuliano (1962)
* Le mani sulla città (1963)
* Il momento della verità (1964)
* C'era una volta... (1967)
* Il caso Mattei (1971)
* Lucky Luciano (1973)
* Diario napoletano (1992)

#### Diwar danvez all

* Kean (1956, diwar oberennoù Alexandre Dumas (tad) ha Sartre)
* Uomini contro (1970,
* Cadaveri eccellenti (1976, diwar romant Leonardo Sciascia Il contesto)
* Cristo si è fermato a Eboli (1979, diwar romant Carlo Levi)
* Tre fratelli (1981,
* Carmen (1984, diwar Carmen (opera) Bizet)
* Cronaca di una morte annunciata (1987,)
* Dimenticare Palermo (1990, )
* La tregua (1996, diwar La tregua (romant) gant Primo Levi)
# Francesco Totti

Francesco Totti, ganet d’ar 27 a viz Gwengolo 1976 e Roma, en Italia, a zo ur melldroader hag a c’hoari e skipailh an AS Roma, ha brudet eo da vezañ unan eus gwellañ c'hoarierien ar bed.

## Kluboù

Abaoe miz Gouere 1992 : AS Roma (461 c'hrogad ; 195 pal). D'an 21 a viz Genver 2012, d'an oad a 35 vloaz, e voe Francesco Totti ar melldroader en deus enskrivet ar muiañ a balioù en istor ar rummad A en hevelep skipailh, p'en deus lakaet e 211vet pal ; gwelloc'h eget ar Svedad Gunnar Nordahl eo bet.

## Buhez prevez

Dimezet eo gant Ilary Blasi abaoe 2005. Ganti en deus bet ur mab, Christian, ganet d'ar 6 a viz Du 2005. D'an 13 a viz Mae 2007 eo ganet ur verc'h dezho, anvet Chanel. Krouet en deus gant e greg (Ilary Blasi) ur merk dilihadou anvet Never Without You [NWY].
E 2003, presidant kleub Chelsea, ar Rus Roman Abramovitch, en deus kiniget da Roma prenañ Totti hag Emerson evit 150 milion a euroioù (gant 120 milion evit Totti). Roma ne oa ket a du met mard em befe bet c'hoant, Totti a befe bet ar c'hoarier-mell droat ar kerañ en istor ar sport-mañ

## Liammoù diavaez

* Lec'hienn ofisiel Francesco Totti
# Francesco V Modena

Francesco V Modena (Francesco Ferdinando Geminiano d'Austria-Este, 1añ a viz Mezheven 1819, Modena - 20 a viz Du 1875, Vienna) a voe diwezhañ dug Modena ha Reggio.
Mab henañ an dug Francesco IV Modena hag e bried Maria Beatrice di Savoia (1792-1840) e oa. Dimeziñ a eure da Adelgunde Auguste Bavaria, merc'h da Ludwig Iañ Bavaria ha d'ar briñsez Therese von Sachsen-Hildburghausen.
Goude marv e dad e 1846 e renas war an dugelezh, a voe staget ouzh rouantelezh Sardigna e 1859.
# Francesco Zuccarelli

Francesco Zuccarelli (1702-1788) a oa ul livour italian.
# Francesco Sforza

Francesco Sforza a vez lavaret eus meur a zen.
* Francesco Iañ Sforza (1401-1466), kentañ dug Milano eus an Tiegezh Sforza
* Francesco Maria Sforza (1491-1512), mab da Gian Galeazzo Sforza
* Francesco II Sforza (1495-1535), mab da Ludovico il Moro, diwezhañ dug Milano eus an Tiegezh Sforza
* Francesco Sforza (kardinal), (1562-1624), kardinal
# Diwanit bugale

Kanaouenn Eurovision ar bloaz 1996 eo Diwanit bugale. Skrivet eo e brezhoneg penn-da-benn.
# Diwar-benn Efedoù Noazus ar Butun

Diwar-benn Efedoù Noazus ar Butun (О вреде табака, 1886) zo ur pezhig-c'hoari en un arvest gant Anton Tchec'hov (1860-1904). Kempennet e voe gant an oberour e 1902, daou vloaz a-raok e varv.

## An istor

Nioukhin, un hanter-kant vloaz dezhañ, a rank ober ur brezegenn, war c'houlenn e wreg, diwar-benn gwallefedoù ar butun.
Eus butun ne gomz ket nemeur, eus e vuhez dindan lasoù e wreg e ra muioc'h. Abaoe tri bloaz ha tregont e rank plegañ dezhi, ha bremañ p'en deus un tamm frankiz e klemm diwar he fenn. Pan he gwel o tont e ra van d'echuiñ gant e gaoz hag e kuita ar sal.

## Tud

* Ivan Ivanovitch Nioukhin, paotr an arc'hant en ur skol-lojañ, evit merc'hed, renet gant e wreg.

## Liamm diavaez

* Ar skrid saoznek :
# Diwezh Oadvezh an arem

Oadvezhioù ragistorel :
| Holosen | La Tène | La Tène | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Diwezh Oadvezh an arem | Diwezh Oadvezh an arem | Kentistor |
| Kentistor ||
| Kentistor ||
| Kentistor |||
| Holosen | Kalkoliteg | | Kentistor |
| Holosen | Nevezoadvezh ar maen | Nevezoadvezh ar maen | Ragistor |
| Ragistor ||
| Pleistosen | Henoadvezh diwezhañ ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh krenn ar maen | | Ragistor |
| Pleistosen | Henoadvezh koshañ ar maen | | Ragistor |
| Ragistor ||
| Ragistor |||
Diwezh Oadvezh an arem zo ur prantad zo kroget e mareoù disheñvel-kenañ hervez ar c'hevandirioù.
Oadvezh an houarn, a zeu goude Oadvezh an arem, a grog en Anatolia en IIvet milved kent JK., ha goude er Reter-kreiz hag en Henegipt, Bro-C'hres, Italia haag holl Europa war-dro 900 kent hon oadvezh, hag adalek 500 kent hon oadvezh hepken en Azia. Diwezh Oadvezh an arem a zo c'hoarvezet e mareoù disheñvel-kenañ eta.
En Europa ar reter e tiwan sevenadur an tachennoù jarloù e-pad diwezh Oadvezh an arem. Diaes eo gouzout alies penaos e oa en em ledet ar sevenadur-se dre Europa : aloubadennoù, divroadennoù, levezon ar sevenadur, eskemmoù kenwerzh ... An eil pe egile hervez ar mare hag ar c'hornad moarvat.
# Dix-Huit Montagnes

Dix-Huit Montagnes zo ur rannvro eus Aod an Olifant, e kornôg ar vro, sko ouzh Ginea ha Liberia.
g • ka • ke Rannvroioù Aod an Olifant :
| Rannvroioù | Agnéby · Bafing · Bas-Sassandra · Denguélé · Dix-Huit Montagnes · Fromager · Haut-Sassandra · Lacs · Lagunes · Marahoué · Moyen-Cavally · Moyen-Comoé · N'zi-Comoé · Savanes · Sud-Bandama · Sud-Comoé · Vallée du Bandama · Worodougou · Zanzan |
# Diwan al Lez

Diwan al Lez (Diwan of Royal Court) zo unan eus uhelañ pennadurezhioù sultaniezh Oman, anezhañ Kabined ar Sultan Qabus ibn Said. Merañ e vadoù hag aozañ e oberoù foran a ra, hag ober jubenn entre ar soveren hag e bobl.

## Pennad kar

* Diwan al madhalim
# Diwanet

Diwanet eo anv ar gevredigezh hag a vod ar skolidi bet e Diwan.

## Krouidigezh

D'an 19 a viz Meurzh 2004 e oa en em vodet ur vandenn skolidi gozh Diwan a-benn krouiñ ur gevredigezh evit sevel ur rouedad skolidi gozh. En devezh-se, ne oa bet roet anv ebet c'hoazh d'ar gevredigezh. E-doug an eil emvod, d'an 28 a viz Mae 2004, ez eo bet choazet an anv Diwanet, padal un anv all e stumm ur c'hoari-gerioù a oa bet soñjet ennañ ivez : BED pa vez troet skolidi gozh Diwan war-zu ar bed a-bezh hag a zo Bet E Diwan ivez). An emvod-meur kentañ a oa bet aozet e Kerampuilh e Karaez d'an 18 a viz Gwengolo 2004 hag an 60 den bennak a oa deuet di o deus krouet ar gevredigezh Diwanet da vat.

## Palioù ar gevredigezh

Daou bal a zo bet roet d'ar gevredigezh : lakaat skolidi gozh Diwan da gaout liammoù kenetrezo ha lakaat ar brezhoneg hag ar sevenadur breizhat da vont war-raok. Al liammoù krouet a c'hello servijout da bep ezel, da skouer evit kavout sikour er bed micherel. A-benn tizhout ar palioù-se ez eus bet savet ul lec'hienn Internet e-lec'h ma vez renablet, da skouer, poltriji ar skolidi pa oant er 6vet klas.
Ar gevredigezh a sikour ivez da aozañ ur fest, bep bloaz, e Karaez, anvet an Taol-Lañs.
Morgousket eo abaoe 2009.

## Liammoù diavaez

* Diell lec'hienn ar gevredigezh Diwanet

## Daveoù

* ↑ Diell lec'hienn ar gevredigezh Diwanet
# Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan

Diwar Dorgenn Karreg-an-Tan zo titl ul levr embannet gant Mouladurioù Hor Yezh e miz Gouere 1999. Ul levr a 179 pajenn eo, ennañ pevarzek danevell a oa bet savet gant ar skrivagner Yeun ar Gow (1897-1966). Darn eus ar c'hontadennoù a oa diembann, ha re all a oa bet embannet etre 1937 ha 1965 e kelaouennoù brezhonek. Savet e oa bet ar c'hentskrid anezhañ gant Pêr Denez.

## An danevelloù

Sed amañ ar 14 danevell:
* Al Laer Dienn, Gwalarn, niverenn 98, miz Genver 1937
* Matu, Gwalarn, niverenn 98, miz Genver 1937
* Sinadoù, War-du ar pal, Goañv 1938
* An hini en devoa lazhet pemp mil ha kant, SAV, niverenn 11, Hañv 1938
* Ur galedenn a zen, Gwalarn, niverenn 126, miz Mae 1939
* Ar Sourded, SAV, niverenn 17, Nevez-Amzer ha Hañv 1940
* Gras Doue, SAV, niverenn 18, Diskar-Amzer 1940 ha Goañv 1941
* Ar Marc'heg Graelent, SAV, niverenn 30, Goañv 1944
* Pennhêrez Rozalgon, 15 a viz Gwengolo 1964, diembann
* Yann hag an Aotrou, 7 a viz Gouere 1964, diembann
* Bizoù an Den beuzet, 21 a viz Kerzu 1965, diembann
* Ar Breizhad amerikan, diembann
* Hurlink an Itron Tifena, 1añ a viz C'hwevrer 1966, diembann
* Ar Person div wech gall, Ar Vro-Gwirionez, niverenn 32, miz Eost 1965

## Pennadoù kar

* Karreg an Tan
# Diwazh

An Diwazh (Divatte e galleg) a zo ur stêr eus gevred Bro-Naoned, adstêr d'al Liger war e lez kleiz. War un darn vat eus e red e ra an Diwazh ar vevenn etre Breizh ha Bro-C'hall. 28 km eo hed ar stêr. Eieniñ a ra e Le Puisey-Doré e Bro-C'hall, a-raok antren buan e Breizh ha dispartiañ kumunioù Beuzid-an-Doured (La Boissière) ha Kerravaot (La Remaudière), goude e ra ar vevenn etre Breizh ha Bro-C'hall (hag etre departamant al Liger-Atlantel ha hini ar Maine-et-Loire) betek he c'hember gant al Liger, etre Chapel-Baz-Meur ha La Varenne.

## Pennadoù kar

* Kumuniezh kumunioù Liger-Diwazh
* Brasserie de la Divatte
* Roll stêrioù pennañ Breizh
* Roll stêrioù Breizh renket hervez o hirder‎

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveoù

* ↑ KerOfis (Ofis Publik ar Brezhoneg)
# Diwazh-Liger

Diwazh-Liger :
| Al Liger e Diwazh-Liger. ||
| Anv gallek (ofisiel) | Divatte-sur-Loire |
| Bro istorel | Bro-Naoned |
| Melestradurezh ||
| Departamant | Liger-Atlantel |
| Arondisamant | Naoned |
| Kanton | Gwaled |
| Kod kumun | 44029 |
| Kod post | 44450 |
| Maer Amzer gefridi | Christelle Braud 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Kumuniezh kumunioù Sevr ha Liger (sez) |
| Bro velestradurel | Bro Gwiniegi Naoned |
| Lec'hienn Web | http://www.divattesurloire.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 7 042 ann. (2020) |
| Stankter | 208 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | 47° 17′ 05″ Norzh 1° 19′ 39″ Kornôg / 47.2845859, -1.3276291 |
| Uhelderioù | bihanañ 1 m — brasañ 84 m |
| Gorread | 33,9 km² |
| Diwazh-Liger ||
| kemmañ |
Diwazh-Liger a zo ur gumun eus Breizh e kanton Gwaled e departamant Liger-Atlantel. Krouet eo bet d'ar 1añ a viz Genver 2016, o vodañ kumunioù Bargazh ha Chapel-Baz-Meur.

## Douaroniezh

E Biz Bro Gwiniegi Naoned emañ ar gumun, war ribl Su al Liger. Mont a ra betek an stêr Diwazh hag a ra an harzoù etre Breizh hag Anjev, e Bro-C'hall. E 18 km e Reter Naoned emañ.

### Kumunioù amezek
## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz Chapel-Baz-Meur.
* Kastell Berrière.

## Emdroadur ar boblañs

Emdroadur ar boblañs :
| 2014 | 2015 | 2016 | 2017 | 2018 |
| 6 664 | 6 701 | 6 713 | 6 844 | 6 909 |
(Mammenn : Insee adalek 2014.)

## Melestradurezh

Roll ar vaered :
| Mare | Mare | Anv | Strollad | Karg |
| 5 Genver 2016 | → bremañ | Christelle Braud | Tu-dehoù diseurt | |

## Tud

Gwelout Chapel-Baz-Meur ha Bargazh.

## Liammoù diavaez

* (fr) Lec'hienn an ti-kêr

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Diaz-titouroù KerOfis gant Ofis Publik ar Brezhoneg.
* ↑ (fr) Arrêté préfectoral du 20 octobre 2015 portant création de la commune nouvelle de Divatte-sur-Loire.
* ↑ (fr) « Christelle Braud, première maire de Divatte-sur-Loire », Ouest-France, 8 Genver 2016.
# Galaksienn ar Sombrero

M104, anvet ivez NGC 4594 ha lesanvet Galaksienn ar Sombrero , zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 29,3 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar Werc'hez.
# Galaksioù Logod

Galaksioù al Logod, pe NGC 4676, zo div c'halaksienn droellennek lec'hiet war-dro 290 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg Blev Berenis.
# Galaksioù ar Mourrennoù

Galaksioù ar Mourrennoù, anavezet ivez evel NGC 4038/NGC 4039, zo ur re c'halaksioù hag a vez kavet war-dro 45 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar, e steredeg ar Vran.

## An anv

Anvet int evel-se dre ma tennont da vourrennoù hir un amprevan.
# Galaksienn ar Rod Karrigenn

Galaksienn ar Rod Karrigenn a zo ur c'halaksienn anellek ferennek lec'hiet war-dro 500 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar C'hizeller.
# Galaksienn ar Segalenn

Galaksienn ar Segalenn, anvet ivez M82 pe NGC 3034, a zo ur c'hgalaksienn lec'hiet war-dro 11,5 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar, e steredeg ar C'harr-kamm bras.
# Galaksienn ar Vilinig

Galaksienn ar Vilinig a zo ur c'halaksienn droellennek lec'hiet 22 milion a vloavezhioù-gouloù diouzh an Douar e steredeg ar c'hKarr-kamm Bras.
# Galaktofaged

Galaktofaged eo anv ar bobl souezhus ha ne veve nemet diwar laezh. Meneget int en Ilias, gant Hesiodos, hag e Douaroniezh Strabon, gant an istorour Ammianus Marcellinus.
Hervez ar Journal asiatique e 1855 e klotfe an anv gant Kalmouked ar stepoù etre ar stêrioù Don ha Volga.

## Mammennoù

* Ilias XIII, 5 ha 6.
* Darnskrid XX Hesiodos
* Douaroniezh Strabon : Chap. 3, § 3 ha 6,7, 9

## Notennoù

* ↑ (fr) Géographie de Strabon - VII, 3 - La Germanie méridionale.
# Galamboueg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar bolek rik eo ar galamboueg (galambu pe galambi) komzet gant tro-dro da 20.000 den e Bauchi e Nigeria (1993).
Ne vez ket komzet ar galamboueg gant an darn vrasañ eus a dud.

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Galametz

Kumunioù Frañs :
| Anv | Galametz |
| Skoed | |
| Riez | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Pas-de-Calais |
| Bro hengounel | |
| Arondisamant | Montreuil-sur-Mer |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes de la Canche Ternoise |
| Kanton | Le Parcq |
| Kod INSEE | 62365 |
| Kod post | 62770 |
| Maer | René Bienaimé |
| Amzer-gefridi | 2008-2014 |
| Gorread | 4,27 km² |
| Led | 50° 19' 45" Norzh |
| Hed | 02° 08' 22" Reter |
| Uhelder kreiz | 43 m |
| Uhelder bihanañ | 37 m |
| Uhelder brasañ | 131 m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 172 (2007) |
| Stankter | 40 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | |
Galametz a zo ur gumun eus departamant Pas-de-Calais (Bro-C'hall).

## Dave ha notennoù

* ↑ Cassini hag EBSSA
# Galar Zendea

Galar Zendea ( Galar hervez ar stumm spagnolek ofisiel) zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# Enez ar Yar

Enez ar Yar :
| Anv(ioù) all | Enez Yar, Enez ar Poull |
| Anv gallek | Enez Yar (pe Hyar), Île à Poule |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Aber ar Yeodi (Mor Breizh) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48.84427 N, -3.18316 K |
| Gorread | 0,49 ha |
| Geologiezh | Enez kevandirel |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Bro-Dreger |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Kerborzh |
| Poblañs ||
| Poblañs | ? ann. |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enez ar Yar, pe Enez ar Poull, zo un enezenn e penn aber ar Yeodi, e Kerborzh, e Treger hag an Aodoù-an-Arvor. Un ti zo warni.
Liammet eo ouzh an douar-bras gant un tombolo mein, war-dro hanter-kant metr an hed anezhañ, ha neuze moaien zo da vont di war droad pa n'eo ket re uhel ar mor.

## Liamm diavaez

* Skeudenn
* Skeudenn: (fr) "Écart de Enez Yar et site archéologique (Kerbors)", war patrimoine.bzh
* (fr) "Écart de Enez Yar et site archéologique (Kerbors)", war bretania.bzh

## Notennoù

* ↑ Eostad, gerioù ha troioù-lavar tro-dro da Berroz, dastumet gant Gireg Konan, p. 85
# Enezeg Briad

Enezeg Briad :
| Kartenn Enezeg Briad. ||
| Anv gallek | Archipel de Bréhat |
| Geografiezh ||
| Lec'hiadur | Mor Breizh (Meurvor Atlantel) |
| Daveennoù lec'hiañ | 48° 50′ 58″ N, 3° 00′ 17″ O |
| Niver a inizi | 10 enez pennañ hag ur bern enezennoù all |
| Inizi pennañ | Enez-Vriad |
| Geologiezh | Krec'h Simon (35 m, war Enez-Vriad) |
| Melestradurezh ||
| Bro | Breizh |
| Bro hengounel | Treger, Sant-Brieg |
| Departamant | Aodoù-an-Arvor |
| Kumunioù | Enez-Vriad |
| Poblañs ||
| Poblañs | 444 ann. (2018) |
| Titouroù all ||
| Gwerzhid-eur | UTC+01:00 |
| kemmañ |
Enezeg Briad, en hanternoz Breizh, e Goueloù, er reter da aber an Treñv, nepell diouzh Pempoull. Darn vuiañ an inizi zo e kumun Enez-Vriad, estreget Enez Vaodez a zo er c'hornôg d'an aber, e tu Treger ha stag ouzh kumun Lanvaodez. Enni emañ an inizi-mañ:
* Briad
* Morbig
* Benniged
* Lavred
* Logodeg
* Ragenez
* Enez C'hlas
* Enez Vaodez.
Ha bez' ez eus un toullad enezennoù all tro-war-dro.

## Pennadoù kar

* Enez-Vriad
* Kumun Enez-Vriad
* Inizi Breizh
# Enezeg Calbuco

Enezeg Calbuco zo un enezeg e Chile, stag ouzh kumun Calbuco, e Proviñs Llanquihue e Rannvro Los Lagos, 56 km eus kêr Puerto Montt.

## Inizi

14 enezenn zo : Huar, Puluqui, Calbuco, Chidhuapi, Tabón, Mayelhue, Lín, Quenu, Quihua, Huapi Abtao, Chaullín, Caicué o lagartija, Tautil ha Queullín.
32.000 a dud zo o chom en enezeg
Brav eo an natur, ar c'hanolioù, ar menezioù-tan, hag an ilizoù ha chapelioù, pardonioù, mojennoù ar vro, a ro d'ar vro un doare da vevañ a zo dezhi hec'h-unan.

## Pennad kar

* Inizi Chile
# Enezeg Bismarck

Enezeg Bismarck zo un enezeg e Papoua Ginea-Nevez.

## An Inizi

Rannet eo an enezeg etre meur a broviñs
* Proviñs Manus ( niverenn 9 war ar gartenn )
** Inizi an Amiraliezh, anezho 18 enezenn:
*** Enez Manus, an hini vrasañ
*** Enez Los Negros
*** Enez Lou
*** Enez Ndrova
*** Enez Tong
*** Enez Baluan
*** Enez Pak
*** Inizi Purdy
*** Enez Rambutyo
*** Inizi St Andrews
** Western Islands, enne:
*** Enez Aua
*** Inizi Hermit
*** Inizi Kaniet (Anchorite)
**** Enez Sae
*** Inizi Ninigo
*** Enez Wuvulu
* Proviñs Iwerzhon Nevez (12)
** Iwerzhon-Nevez pe Niu Ailan, an enez vrasañ
** New Hanover Island pe Lavongai
** Saint Matthias Group
** Tabar Group
** Lihir Group
** Tanga Group
** Inizi Feni
** Inizi Dyaul
* Proviñs East New Britain (4)
** [Breizh-Nevez]] pe Niu Briten, an enez vrasañ
** Inizi Duke of York
* Proviñs Breizh-Nevez ar C'hornôg (18)
** Breizh-Nevez pe Niu Briten, an enez vrasañ
** Inizi Vitu
* Proviñs Morobe (11)
** Enez Umboi
** Enez Tolokiwa
** Enez Sakar
** Enez Ritter
** Enez Malai
** Enez Tuam
* Proviñs Madang (8)
** Long Island
** Enez Crown
** Enez Karkar
** Enez Bagabag
** Manam
* Proviñs East Sepik (5)
** Inizi Schouten
Ar vrec'h-vor etre inizi Breizh Nevez hag Iwerzhon Nevez zo anvet St. George's Channel diwar anv Kanol Sant Jord (St. George's Channel) etre Kembre hag Iwerzhon.