OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# YHWH

יהוה eo an Tetragramm (diwar ar gresianeg τετραγράμματον Tetragrámmaton "[ur ger] peder lizherenn ennañ") a zo anv Doue Israel. Ar peder lizherenn, da lenn eus an tu dehoù d'an tu kleiz, zo yodh, he, waw ha he. Bogalennet e vez Yahweh peurvuiañ hiziv an deiz goude un hir a ziviz war etimologiezh ha furm ar ger.
Er yuzevegezh e c'heller lenn an anv-se en Torah hag er peurrest eus an Tanac'h war-bouez un nebeud levrioù evel Levr Esther ha Kanenn ar C'hanennoù. Ar Yuzevien oberiant a heul an hengoun talmudel zo boaz da chom hep distagañ יהוה pa vez lennet, erlec'hiañ a reont an anv gant un anv all evel Adonay ('va Aotrou'), HaChem ('an Anv') pe hadakoch baruc'h hu ('an Hini santel, ra vezo benniget). Ober a reont kement-all pa gaozeont ouzh Doue pe pa reont anv anezhañ. Ouzhpenn-se e klaskont ober gant kement anv Doue a zo gant doujañs dre skrid ivez. An dielloù ma vezont skrivet warno ne vezont ket kaset d'ar boubellenn, lakaet e vezont e lec'hioù-mir pe e vezont douaret e beredoù yuzev. Ma vez ezhomm skrivañ an anv e c'heller erlec'hiañ ul lizherenn da skouer : יקוק) pe lakaat ur sin diakritek. Goude ma ne vez ket kavet ret gant ar brasañ eus an aotrouniezhoù yuzev eur boas d'ober kemend-all gant ar ger 'Doue' e saozneg (ma vez skrivet 'G-d') pe e galleg (D'ieu).
# Y (Somme)

Y :
| Anv pikardek | Y |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Hauts-de-France |
| Departamant | Somme |
| Arondisamant | Péronne |
| Kanton | Ham |
| Kod kumun | 80829 |
| Kod post | 80190 |
| Maer Amzer gefridi | Vincent Joly 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Communauté de communes du Pays Hamois |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 90 ann. (2020) |
| Stankter | 33 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 56 m — brasañ 82 m |
| Gorread | 2,73 km² |
| kemmañ |
Y zo ur gumun en departamant Somme hag er rannvro Hauts-de-France, e norzh Bro-C'hall. Lec'hiet eo ar gumun en arondisamant Péronne hag e kanton Ham.
Er bloavezh 2020 e oa 90 a annezidi hag a reer Upsiloniens anezho e galleg.

## Monumantoù ha traoù heverk

* An iliz.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Y Betws

Y Betws zo ur gêriadenn hag ur gumuniezh eus Kembre, e kreisteiz Sir Gaerfyrddin, war harzoù Sir Abertawe. War lez ar stêr Amman emañ, un ugent kilometr bennak diouzh Abertawe. Ur menez, Mynydd y Betws, zo e-kichen, e penn kornaoueg aradennad ar Mynydd Du.

## Poblañs

E 2011 e oa 2 175 a dud o chom e kumuniezh Y Betws ha 1 109 anezho a oa kembraegerien (53,4%).

## Notennoù

* ↑ Ystadegau Allweddol ar gyfer Cymru. Swyddfa Ystadegau Gwladol..
# Y Bont-faen

Y Bont-faen (Cowbridge e saozneg) zo ur gêr e Bro Morgannwg, e kreisteiz Kembre, 19 km eus kreiz-kêr Kerdiz, 11 eus ar rakkêrioù.

## Anv
### Anv keltiek kozh

* Itinerarium Antonini 4843 (Iter VII) : BOMIO
* Enskrivadur : JRS, LVI (1966), 220 : war brikennoù bet dizoloet e Whitton Cros-Road, Saint Lythans : BOV
Dont a rafe eus anv an doue Bormio / Borvo.

### Anv saoznek

Komprenet eo bet an anv keltiek kozh evel evel Bou (= "saout"), hag aet goude-se, e saozneg, da cow. Saoznekaet eo bet an anv e "Cowbridge" (= Pont ar Saout). Stummoù kozh : Coubrugge 1263. Hensaozneg cu (saout) + brycg (pont)

### Anv kembraek

Bontvaen c. 1500.

## Gevelliñ

Gevellet eo Y Bont-faen gant :
* Klison (Breizh) abaoe 1991
Llangan • Llansanwyr • Llanilltud Fawr • Llwyneliddon • Llyswyrny • Marcroes • Ogwr • Penarth • Pendeulwyn • Pen-llin • Pennon • Pen-marc •
* ↑ A.L.F. Rivet & Colin Smith : The Place-Names of Roman Britain. B.T. Batsford Ltd. London. 1979 - 1982
* 1 2 A.D. Mills : Oxford Dictionary of British Place Names. Oxford University Press. 1991 - 2003
# YZ Ceti

Ur c'horrez ruz eo YZ Ceti. Daouet ma'z emañ tost a-walc'h ouzh an Heol (war-dro 12 bloavezh-goulou) eo re wan da vezañ gwelet hep ur pellseller. Ur steredenn-darzh eo ha buan tre e c'hell kemm he sked. Pouezañ a ra 8.5% eus mas an Heol hag ar peurliesañ eo he sked nebeutoc'h eget 1/5000 eus hec'h hini.
Tost tre ouzh Tau Ceti eo YZ Ceti (0.72 bloavezh-goulou hepken).

## Gwelet ivez

* Roll ar steredennoù tostañ

## Liammoù diavaez

* ARICNS
# Zabaltza

Zabaltza zo ur gumun e Nafarroa en Euskal Herria.
# ZAD

ZAD, Zone À Défendre e galleg, "Takad Da Virout", zo ur gwreskanv nevez evit envel un doare stourm politikel ma 'z alouber en dachenn, er-maez peurliesañ, evit he difenn enep ur raktres terkadur evel hini aerborzh Kernitron-al-Lann e Liger-Atlantel. Diwar ar gwreskanv gallek nevez ez eus bet deveret ar ger zadistes evit komz eus ar stourmerien ; kalz anezhe a zeu eus an emsav emren.

## Gerdarzh

Diwar ZAD, Zone d'Aménagement Différé, "Takad da Derkaderañ Ampellet" e teu Zone À Défendre : ur ZAD a oa bet krouet e 1974 evit raktres an aerborzh e Kernitron-al-Lann, a zo deuet da vezañ ar Zone À Défendre kentañ e Bro-C'hall.

## Istor

Deuet eo an teskanv nevez war wel e Bro-C'hall e deroù ar bloavezhioù 2010. Abaoe ez eo deuet da vezañ anavezet gant an enebiezhioù keodedel ouzh raktres an aerborzh e Kernitron-al-Lann, e gwalarn Naoned. Emsav ar ZADoù a grogas gant enebiezh ouzh ar raktresoù lakaet da dalvoudegezh publik, met astennet e voe ivez en anv an doujañs d'an endro, gwir ar pobloù lec'hel da zibab petra ober gant o glennoù (zoken pa vez ret en em gannañ gant ar pennadurezhoù) ha distaol en ekonomiezh kendec'helour. E Bro-C'hall, emsavoù un tamm heñvel ouzh ar ZAD zo c'hoarvezet a-raok dija : ar stourm e Larzac (1971-1981), ar manifestadegoù a-enep raktres ar greizenn nukleel e Creys-Malville en Isère, hag e Plougoñ (1978-1981).
# Zaanstad

Zaanstad (distagañ : ) a zo ur gumun e proviñs Noord-Holland en Izelvroioù. Zaandam eo ar gêr vrasañ. 144 282 annezad a oa enni d'an 31 a viz Mae 2009, ha 83,04 km² eo gorread Zaanstad (douar : 83,04 km², dour : 8,82 km²). Ul lodenn eus tachenn meurgêr Amsterdam eo. E kêr Zaanstad e kaver ar c'hêrioù, kêriadennoù ha distrigoù da-heul : Assendelft, Koog aan de Zaan, Krommenie, Westzaan, Wormerveer, Zaandam, Zaandijk, 't Kalf, Kogerveld.

## Kuzul-kêr

E kuzul-kêr Zaanstad ez eus 39 dileuriad:
* VVD - 5 dileuriad
* PvdA - 12 dileuriad
* CDA - 4 dileuriad
* Democratisch Zaanstad - 1 dileuriad
* GroenLinks - 3 dileuriad
* SP - 5 dileuriad
* ROSA - 2 zileuriad
* ZOG - 4 dileuriad
* ChristenUnie - 1 dileuriad
* Dizalc'h - 1 dileuriad

## gevellerezh

* Marino, Italia
* Pančevo, Serbia

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel Zaanstad
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Yélamos de Arriba

Yélamos de Arriba zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara ; 130 a dud a oa enni o chom e 2022.
# Yésero

Yésero zo ur gumun e proviñs Huesca, en Aragon.
# Zabel

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Zabel zo un anv-tiegezh alamanek.

## Tud

* Ades Zabel (* 1963), aktour alaman
* Albert Zabel (1834–1910), sonaozour alaman
* Erik Zabel (* 1970), marc'hhouarner alaman
* Günter Zabel (* 1926), politikour (Hessen, SPD)
* Hermann Zabel (1832–1912), louzawour alaman

## Lec'hanvadurezh

* Zabel, kêriadenn e Tran, Bulgaria

## Pennadoù kar

* Schachzabel
* Wurfzabel
# Yémeda

Yémeda zo ur gumun eus proviñs Cuenca e Spagn.
# Yılmaz

Yılmaz zo un anv-den hag un anv-tiegezh turkek a dalv kement ha Dispouron pe Kalonek.

## Tud

* Yılmaz Argüden, akademiad
* Yılmaz Aslantürk, treser
* Yılmaz Büyükerşen, politikour
* Yılmaz Erdoğan, aktour
* Yılmaz Güney, aktour
* Yılmaz Karakoyunlu, politikour
* Yılmaz Köksal, aktour
* Yılmaz Öztuna, skrivagner
* Yılmaz Tatlıses, soner
* Yılmaz Onay, skrivagner

## Anv-tiegezh

* Ahmethan Yılmaz, barzh
* Alper Yılmaz, basketballer
* Atıf Yılmaz, produer, sevener, senarioer
* Atilla Yılmaz, kaner
* Aydın Yılmaz, melldroader
* Burak Yılmaz, melldroader
* Ceyhun Yılmaz, aktour
* Cem Yılmaz, aktour
* Deniz Yılmaz, soner
* Durali Yılmaz, skrivagner
* Efe Yılmaz, soner
* Erdoğan Yılmaz, melldroader
* Ertan Yılmaz, barzh
* Esra Yılmaz, volleyballerez
* Mehmet Ali Yılmaz, politikour
* Mehmet Yılmaz, melldroader
* Mesut Yılmaz, politikour
* Nevriye Yılmaz, basketballerez
* Okan Yılmaz, melldroader
* Ömer Yılmaz, tenor
* Serra Yılmaz, aktourez
* Şevki Yılmaz, politikour
# Yélamos de Abajo

Yélamos de Abajo zo ur gumun vihan e Spagn e proviñs Guadalajara.
# Zhu Chen

Zhu eo an anv-familh.
Zhu Chen (e sinaeg: 诸宸; e pinyin: Zhū Chén) a zo bet ganet d'an 16 a viz Meurzh 1976.
Mestrc'hoarierez echedoù sinaat ha katarat.
Mestr Meur Etrebroadel eo.
P'edo 25 bloaz e voe trec'h war Aleksandra Kostenyouk a Rusia dre 5-3 en un Tournamant "Knock Out" evit kampionad bedel ar maouezi 2001/2002; dont a reas da vout an unnekvet kampionadez.
Kampionez e kampionad bedel ar maouezi adalek 2002 betek 2004.
Dimezet eo gant ar Mestr Meur Mohammed Al-Modiahki eus Katar. C'hoari a ra bremañ e skipailhoù he bro nevez.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE
* Lec'hiadennoù a-bouez ag he fartiennoù
* Luc'hskeudennoù
# Zhou Enlai

Zhou Enlai (pe Tcheou Ngen-lai, pe c'hoazh Chou En-Lai), bet ganet d'ar 5 a viz Meurzh 1898 e Huai'an (Sina), marvet d'an 8 a viz Genver 1976. Emsaver komunour sinaat, politikour, milour ha den-Stad.
# Zhou Jianchao

Zhou eo an anv-tiegezh.
Zhou Jianchao (e sinaeg: 周健超 ) a zo bet ganet d'an 11 a viz Even 1988 e Shanghai (Sina). Mestrc'hoarier echedoù sinaat.
Mestr Meur eo abaoe 2006.
2 635 edo e Renk Elo e miz Ebrel 2009, e live uhelañ betek-hen.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
# Ziano Piacentino

Ziano Piacentino zo ur gumun eus Italia, e proviñs Piacenza, e rannvro Emilia-Romagna.
# Zhou Chuchu

Zhou Chuchu (sinaeg: 周楚楚; pinyin: Zhōu Chǔchǔ) ganet d'ar 15 a viz Du 1986, zo un aktourez sinema ha skinwel sinaat.

## Buhez

Zhou a zo ganet e 1986 e Chengd, e proviñs Sichuan. Ur c'hoar yaouankoc'h he deus. Pa oa yaouank, e oa aet da Beijing evit dont da vezañ kanerez. Krog e oa da vezañ aktourez en Ocean Flame e 2008. Gwelet eo bet o c'hoari er film Ip Man: The Final Fight e 2013 gant an aktour eus Hong Kong Anthony Wong.

## Filmoù

| Bloavezh | Titl saozneg | Titl sinaeg | Roll |
| 2008 | Ocean Flame | 一半海水，一半火焰 | 小白 |
| 2010 | Dream Home$^,$ | 維多利亞壹號 | 大陆妓女 |
| 2013 | The Wild Strawberries | 野草莓 | 罗雪梅 |
| 2010 | Gangster Rock | 混混天團 | 阿豪女友 |
| 2012 | Nightmare | 青魇 | Luo Xiaoyue; Moon |
| 2013 | Ip Man: The Final Fight | 葉問：終極一戰 | 珍妮 (Jenny) |
| 2013 | Scandals | 囧人之越撓越癢 | 陈紫馨 |
| 2014 | The Apostles | 詭鎮 | |
| 2018 | Nice to Meet You | | |
| 2018 | Impermanence | | |
| 2019 | My Best Summer | | |

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ chinesemov.com - Ocean Flame (2008).
* ↑ chinesemov.com - Dream Home (2010).
* ↑ IMDB - Dream Home (2010).
* ↑ chinesemov.com - Gangster Rock (2010).
* ↑ chinesemov.com - Nightmare (2012).
* ↑ chinesemov.com - Scandals (2013).
* ↑ Far East Films - The Apostles (2014). Diellet er skrid orin d’an 4 a viz Meurzh 2016.
# Zhuhai

Zhuhai (珠海) zo ur gêr vras e proviñs Guangdong e Republik Pobl Sina. Poblet eo gant 1 560 000 a dud (e 2010).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Zibido San Giacomo

Zibido San Giacomo a zo ur gumun italian, e Meurgêr Milano. 6800 a dud zo o chom enni.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Zhou Weiqi

Zhou Weiqi (sinaeg : 周唯奇 ; )Zhou eo an anv-tiegezh) zo bet ganet d'ar 1añ a viz Here 1986 e Proviñs Jiangsu (Sina).
Mestrc'hoarier echedoù sinaat eo.
Mestr Meur eo abaoe miz Du 2008.
2 563 edo e Renk Elo e miz Ebrel 2009, e live uhelañ eo.

## Liammoù diavaez

* E fichenn FIDE
* E c'hoari e Chessgames
* Zhou Weiqi e New in Chess
* Luc’hskeudennoù
# Ziano di Fiemme

Ziano di Fiemme zo ur gumun eus Proviñs Trento, e Trentino-Alto Adige, en Italia.
# Ц

Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
Trede lizherenn war' n ugent al lizherenneg kirillek eo Ц, ц (tse) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [ts] e ruseg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn hebraek צ dre ar stumm glagolitek tsi
# Цә (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Цә, цә implijet gant an abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /tsw/.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Л

Trizekvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo Л, л (el) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez e ruseg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek lambda (Λ).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Хь (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Хь, дь implijet gant ar abc'hazeg evit skrivañ ar son kensonennel /xj/.
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# У

Kentañ lizherenn warn-ugent al lizherenneg kirillek eo У, у hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [u] e ruseg hag en ukraineg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek upsilon (Y).

## Gwelet ivez

* Ұ
* Y
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Хъ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Хъ, хъ implijet gant ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [χ].
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Лъ (lizherenn)

Ul lizherenn girillek ispisial eo Лъ, лъ implijet gant an avareg hag ar c'habardieg evit skrivañ ar son kensonennel [ɬ].
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# П

Seitekvet lizherenn al lizherenneg kirillek eo П, п (pe) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [p] e ruseg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek pi (П).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# Тoktamış Giray

Тоktamış Giray a oa mab da Gazi II Giray ha khan Krimea e penn kentañ ar XVIIvet kantved.
Kalgay e oa d'e dad ha pa varvas Gazi II e miz Kerzu 1607 e voe anvet khan Krimea. Ne voe ket anavezet gant Istanbul a zivizas kas Selamet, mab Devlet Iañ, da ren war ar c'hanat.
Тоktamış a glaskas tec'hel kuit asambles gant e vreur Sefer Giray. Tapet e voent ha lazhet e miz Meurzh 1608.
| En e raok: Gazi II Giray | Khan Krimea 1607 – 1608 | War e lerc'h: Selamet Iañ Giray |

## Mammenn

* Kırım hanlığı kronolojisi gant Oğuz Çetinoğlu e Bahçesaray, niverenn 47-48, Gwengolo-Kerzu 2007
# Ф

Eil lizherenn war' n ugent al lizherenneg kirillek eo Ф, ф (ef) hervez urzh al lizherenneg rusek.
Distaget e vez [f] e ruseg.
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek phi (Φ).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# 476

Diwar-benn ar bloavezh 476 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 476

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 476
# 473

Diwar-benn ar bloavezh 473 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 473

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 473
# 474

Diwar-benn ar bloavezh 474 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Breizh Armorika

   n'ez eus ket evit ar poent

#### Er bed

* Impalaerezh roman ar Reter : Leon Iñ, impalaer adalek ar 7 C'hwevrer 457; aet da Anaon an 18 Genver 474. Leon II, ma Leon Iñ, impalaer adalek an 31 Here 473; aet da Anaon an 10 Du 474. Aelia Ariadne, merc'h Leon Iñ hag Aelia Verina, a zigouez impalaerez adrenerez dre wir war lec'h marv he dad. Zenon (Tarassis Codissa Zeno), pried Aelia Ariadne, a savet ganti aogust 9 C'hwevrer 474; Flavius Julius Nepos, niz Aelia Ariane, a zo savet kezar (eil impalaer, evit ar C'hornog) an 9 C'hwever 474. Leon II, klañv a ya da Anaon an 10 Du 474.
* Impalaerezh roman ar c'hornog : Glycerius, impalaer adalek ar 5 Meurzh 473, a zo diskaret gant ar c'hezar Jul Nepos er penn kentañ 474; Jul Nepos, kezar adalek penn kentañ miz C'hwevrer 474, a zo savet aogust adalek ar 24 Mezheven.

### A bep seurt

* Pab : Sant Simplis, adalek meurzh 468 (>10.03.483)
* 21 Meurzh : Sul-Fask

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 474

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 474
# 478

Diwar-benn ar bloavezh 478 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 478

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 478
# 479

Diwar-benn ar bloavezh 479 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 479

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 479
# 48

Diwar-benn bloaz 48 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -48, gwelet ar bajenn : | -48 |
| Evit an niver 48, gwelet ar bajenn : | 48 (niver) |
801 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0048 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Klaod (Tiberius Claudius Nero Drusus), adalek ar 25 Genver 41 (>12.10.54).
* Koñsuled : A(ulus) Vitellius & L(ucius) Vipstanus Publicola Messalla.
* Breizh (-Veur) : Ostorius Scapula, gouarnour; C'hwec'hvet bloavez brezel alouberezh gant ar Romaned
* Klaod a ra lazhañ e gwreg Messalina.

### Azia
## Ganedigezhioù 48
## Marvioù 48

* Messalina, lazhet war urzh Klaod.
# 472

Diwar-benn ar bloavezh 472 en deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez: Rummad:Ganedigezhioù 472

## Marvioù

Gwelet ivez: Rummad:Marvioù 472