OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Bergisches Land

Ar Bergisches Land (Bro Berg en alamaneg) zo ur c'horn-bro gant torgennoù ha koadoù, e stad Nordrhein-Westfalen, en Alamagn, er reter d'ar Roen hag er c'hreisteiz d'ar Ruhr. Er c'hornad eo puilh ar c'hoadoù, ar pradoù, ar stêrioù hag ar gwazhioù-dour hag ouzhpenn 20 lenn zo, krouet gant Mab-Den. Wuppertal eo ar gêr vrasañ ha pennlec'h ar vroig-se, met troet eo ar c'hreisteiz war-zu Köln dreist-holl. Remscheid, Solingen ha Wuppertal eo an teir c'hêr vrasañ.
Deuet eo ar vroig-se diouzh Dugelezh Berg gwechall. Aotrouien ar vro, konted ha duged Berg, o deus roet o anv dezhi. An anv latin "terre Montensis" (bro ar menezioù, Bergisches Land) a gaver en un enskrivadur eus 1363. Mont a reas an Dugelezh da get e 1815 hag e 1822 e voe staget ar vro ouzh Prusia, pa voe lakaet holl broviñs ar Roen enni.

## Notennoù

* ↑ Bergisches Land. tourismus NRW. Kavet : 15-07-2016.
# Chaetocercus

Chaetocercus :
| Ur barez Chaetocercus mulsant, luc'hskeudennet en Ecuador. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Anv skiantel ||
| Chaetocercus G.R.Gray, 1855 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetocercus a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1855 gant al loenoniour saoz George Robert Gray (1808-1872).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad evned-kelien a ya d'ober ar genad :
* Chaetocercus astreans,
* Chaetocercus berlepschi,
* Chaetocercus bombus,
* Chaetocercus heliodor
** C. h. cleavesi ha heliodor,
* Chaetocercus jourdanii
** C. j. andinus, jourdanii ha rosae,
* Chaetocercus mulsant.
O c'havout a reer holl e Suamerika, pemp (5) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Trochilidae/Chaetocercus (lennet e-barzh d'ar 25 a viz Eost 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chaetura

Chaetura :
| Chaetura pelagica. ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Apodidae |
| Anv skiantel ||
| Chaetura Stephens, 1826 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetura a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ glaouered, krouet e 1826 gant ar skiantour saoz James Francis Stephens (1792-1852).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

Unnek spesad a ya d'ober ar genad :
* Chaetura brachyura
** C. b. brachyura, cinereocauda, ocypetes ha praevelox,
* Chaetura chapmani,
* Chaetura cinereiventris
** C. c. cinereiventris, guianensis, occidentalis, lawrencei, phaeopygos, schistacea ha sclateri,
* Chaetura egregia,
* Chaetura fumosa,
* Chaetura martinica,
* Chaetura meridionalis,
* Chaetura pelagica (glaouer siminal),
* Chaetura spinicaudus
** C. s. aetherodroma ha spinicaudus,
* Chaetura vauxi
** C. v. andrei, aphanes, gaumeri, ochropygia, richmondi, tamaulipensis, vauxi ha warneri,
* Chaetura viridipennis.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Norzhamerika, Kreizamerika, Mec'hiko ha Suamerika, un isspesad warn-ugent (21) dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Apodidae/Chaetura (lennet e-barzh d'ar 14 a viz Mezheven 2019).
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chafarinas

An Inizi Chafarinas zo inizi hag a zo e dalc'h Bro-Spagn, er Mor Kreizdouar, ul lev er-maez da aod reter Maroko, etre ledenez Melilla (a zo da Spagn) hag Aljeria.
Plaza de soberanía a vez graet eus an terouer-se e spagnoleg.

## An inizi

Teir enezenn zo anezho:
* Isla del Congreso,
* Enez Isabel II
* Enez ar Roue Francisco.
N'eo ket aotreet an dud da vont di. N'eus nemet an arme a c'hall aochañ eno. Ur rezerv (Reserva Nacional) zo eno.
# Chaetodon trifasciatus

Chaetodon trifasciatus :
| Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Actinopterygii |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Chaetodontidae |
| Genad : | Chaetodon |
| Anv skiantel ||
| Chaetodon trifasciatus (Park, 1797) ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetodon trifasciatus a zo ur spesad pesked indo-habaskel eus kerentiad ar Chaetodontidae.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Chaetodon trifasciatus war al lec'hienn FishBase.
# Chaeg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù ronek eo ar chaeg (sha) komzet gant tro-dro da 3.000 den e Plateau e Nigeria (1998).

## Gwelet ivez

* Yezhoù tchadek ar c'hornôg
* Yezhoù afrez-aziatek
# Chaetodipus

Chaetodipus :
| Chaetodipus baileyi ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Rodentia |
| Kerentiad : | Heteromyidae |
| Genad : | Chaetodipus |
| Anv skiantel ||
| Chaetodipus Merriam, 1889 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetodipus a zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

17 spesad logod-godell a zo ennañ:
* Chaetodipus arenarius
* Chaetodipus artus
* Chaetodipus baileyi
* Chaetodipus californicus
* Chaetodipus dalquesti
* Chaetodipus eremicus
* Chaetodipus fallax
* Chaetodipus formosus
* Chaetodipus goldmani
* Chaetodipus hispidus
* Chaetodipus intermedius
* Chaetodipus lineatus
* Chaetodipus nelsoni
* Chaetodipus penicillatus
* Chaetodipus pernix
* Chaetodipus rudinoris
* Chaetodipus spinatus
# Chaetops

Chaetops :
| Chaetops frenatus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Turdidae |
| Genad : | Chaetops |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetops a zo ur genad e rummatadur an evned, ennañ daou spesad kar d'an driski hag a vev e su Afrika.

## Spesadoù

* Chaetops aurantius
* Chaetops frenatus

## Rummatadur

Diouzh ar rummatadurioù e vez renket ar genad-mañ e Turdidae pe e Muscicapidae pe en e gerentiad dezhañ e-unan: Chaetopidae.
# Chaetocercus berlepschi

Chaetocercus berlepschi :
| Chaetocercus berlepschi, luc'hskeudennet en Ayampe (Manabí, Ecuador). En arvar (EN) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Apodiformes |
| Kerentiad : | Trochilidae |
| Iskerentiad : | Trochilinae |
| Genad : | Chaetocercus |
| Anv skiantel ||
| Chaetocercus berlepschi Simon, 1889 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetocercus berlepschi a zo ur spesad evned eus ar c'herentiad Trochilidae.
Anvet e voe Chaetocercus Berlepschi (kentanv) da gentañ-penn (e 1889) gant an evnoniour gall Eugène Simon (1848-1924) da zougen bri d'an evnoniour alaman Hans Hermann Carl Ludwig von Berlepsch (1850-1915).

## Boued

Bevañ a ra diwar sun-bleuñv hag amprevaned.

## Annez

Brosezat eo ar spesad e kornôg Ecuador.

## Liammoù diavaez

* (en) Chaetocercus berlepschi war al lec'hienn BirdLife International.
* (en) Chaetocercus berlepschi war lec'hienn an International Union for Conservation of Nature (IUCN).

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar spesad anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ (en) Chaetocercus berlepschi el lec'hienn HBW Alive: Handbook of the Birds of the World Alive.
* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Chaetocercus berlepschi.
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Chaetodon paucifasciatus

Chaetodon paucifasciatus :
| Chaetodon paucifasciatus. Kudenn ebet (LC) ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Chondrichthyes |
| Urzhad : | Perciformes |
| Kerentiad : | Chaetodontidae |
| Genad : | Chaetodon |
| Anv skiantel ||
| Chaetodon paucifasciatus Ahl, 1923 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetodon paucifasciatus a zo ur spesad pesked eus ar c'herentiad Chaetodontidae.

## Annez

Bevañ a ra e kornôg Meurvor Indez : er mor Ruz ha pleg-mor Aden, petra bennak m'eo bet gwelet en Afrika ar Reter ivez.

## Liammoù diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ N'en deus ar pesk anv boutin ebet testeniekaet e brezhoneg evit poent.
* ↑ Chaetodon paucifasciatus war al lec'hienn FishBase.
# Chaetophractus

Chaetophractus :
| Chaetophractus villosus ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Usurzhad : | Xenarthra |
| Urzhad : | Cingulata |
| Kerentiad : | Dasypodidae |
| Genad : | Chaetophractus |
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Chaetophractus zo ur genad e rummatadur ar bronneged.

## Spesadoù

3 spesad tatoued zo ennañ :
* tatou bihan blevek (Chaetophractus vellerosus)
* tatou bras blevek (Chaetophractus villosus)
* tatou blevek an Andoù (Chaetophractus nationi)
# Elenydd

Elenydd (distaget [ɛˈlɛnɨð] e kembraeg) zo un tolead douaroù uhel e kreiz Kembre, etre Aberystwyth ha Rhaeadr Gwy. Ur rannvro torgennoù ha menezioù eo, a-dreuz reter Ceredigion ha Powys.
Er c'horn-bro-se emañ eien ar stêrioù Elan, Hafren, Ystwyth, Teifi, Tywi ha Gwy. Peurvuiañ e lakaer Elenydd d'en em astenn etre Pumlumon en hanternoz ha Mynydd Epynt er c'hreisteiz. Gwall zistank eo ar boblañs er rannvro-se, ken e reer "Desert of Wales" anezhi e saozneg.
Elenydd a raed ivez er Grennamzer eus ar pezh e oa kombod Deuddwr.
Deveret eo an anv Elenydd eus an anv Elan, ur stêr eus ar vro, gant al lostger ydd a verk ur c'horn-bro.

## Notennoù

* ↑ Lloyd, John Edward (1912). A History of Wales from the Earliest Times to the Edwardian Conquest. Longmans, Green, and Co.. Retrieved on 27 Here 2020.
# Eleonora Ambrosi

Eleonora Ambrosi a zo bet ganet e 1988.
Mestrc'hoarierez echedoù italian .
Kampionez Italia e 2005.
2 160 edo he renk Elo e miz Gouere 2008.

## Liammoù diavaez

* He fichenn FIDE ;
* He fartiennoù e Chessgames ;
* Luc'hskeudenn eus Eleonora Ambrosi .
# Eleonora Giorgi

Eleonora Giorgi, ganet d'an 21 a viz Here 1953 zo un aktourez, skrivagnerez senario ha produerez filmoù italian. Ganet eo e Roma.

## Filmoù

* La tarantola dal ventre nero, gant Paolo Cavara (1971)
* Roma, gant Federico Fellini (1972)
* Tutti per uno... botte per tutti, gant Bruno Corbucci (1973)
* Storia di una monaca di clausura, gant Domenico Paolella (1973)
* Appassionata, gant Gianluigi Calderone (1974)
* Il bacio, gant Mario Lanfranchi (1974)
* Alla mia cara mamma nel giorno del suo compleanno, gant Luciano Salce (1974)
* La sbandata, gant Salvatore Samperi (1974)
* Conviene far bene l'amore, gant Pasquale Festa Campanile (1975)
* Cuore di cane, gant Alberto Lattuada (1975)
* Liberi armati pericolosi, gant Romolo Guerrieri (1976)
* L'Agnese va a morire, gant Giuliano Montaldo (1976)
* L'ultima volta, gant Aldo Lado (1976)
* Disposta a tutto, gant Giorgio Stegani (1977)
* Una spirale di nebbia, gant Eriprando Visconti (1977)
* Ça fait tilt, gant André Hunebelle (1977)
* Suggestionata, gant Alfredo Rizzo (1978)
* 6000 km di paura, gantBitto Albertini (1978)
* Non sparate sui bambini, gant Gianni Crea (1978)
* Dimenticare Venezia, gant Franco Brusati (1979)
* Un uomo in ginocchio, gant Damiano Damiani (1979)
* Mani di velluto, gant Castellano e Pipolo (1979)
* Inferno, gant Dario Argento (1980)
* Mia moglie è una strega, gant Castellano e Pipolo (1980)
* Nudo di donna,gant Nino Manfredi (1981)
* Borotalco, gant Carlo Verdone (1982)
* Oltre la porta, gant Liliana Cavani (1982)
* Grand Hotel Excelsior, gant Castellano e Pipolo (1982)
* Mani di fata, gant Steno (1983)
* Sapore di mare 2 - Un anno dopo, gant Bruno Cortini (1983)
* Vediamoci chiaro, gant Luciano Salce (1984)
* Giovanni Senzapensieri, gant Marco Colli (1985)
* Il volpone, gant Maurizio Ponzi (1988)
* Compagni di scuola,gant Carlo Verdone (1988)
* SoloMetro, gant Marco Cucurnia (2007)
* My Father Jack, gant Tonino Zangardi (2016)
* Attesa e cambiamenti, gant Sergio Colabona (2016)
* La mia famiglia a soqquadro, gant Max Nardari (2017)

## Liammoù diavaez

* Eleonora Giorgi war IMDB
# Eleno de Céspedes

Elena de Céspedes a oa ur surjianez spagnol eus ar XVI$^{vet}$ kantved hag a lavaras bezañ ur gwaz.
Ganet e oa en Alhama de Granada. Hiron e oa, merc'h d'ur sklavez du ha d'he ferc'henn. Adalek ma voe ganet e veze gwelet evel ur plac'h, hag evel-se a-hed he yaouankiz. Brazezet e voe, gwilioudiñ a reas, emezi. Adal neuze, hervezi, e kemmas he c'horf, betek kaout kalc'h. Neuze e vevas evel ur gwaz, e vevas gant ur vaouez, hag e teuas da vout surjian.
E 1586, evit sevel gouel an arvar ha reiñ da Eleno de Céspedes an aotre da zimeziñ d'ur vaouez e c'houlennas Neroni, vikel Madrid, un enselladenn gorfel a voe graet gant ar medisin brudet Francisco Díaz de Alcalá, medisin ha surjian ar roue Felipe II, a savas ar c'hentañ skrid-arnod a droazhouriezh. Hag eñ da embann e oa Eleno ur gwaz.
Ur bloaz e vevas Eleno e Yepes, evel pried María del Caño, o labourat evel surjian eno hag en trowardroioù.
Ken iskis e voe kavet ar c'hemm ma voe diskuliet d'ar Gouarnour e Mezheven 1587.

## Liamm diavaez

* Marie-Catherine Barbazza, Un caso de subversión social: el proceso de Elena de Céspedes (1587-1589)
# Eleonora Gonzaga

Eleonora Gonzaga zo anv meur a vaouez eus an Tiegezh Gonzaga eus Mantova, en Italia.
* Eleonora Gonzaga della Rovere (1493–1570), merc'h da Francesco II Gonzaga; dimezet da Francesco Maria Iañ della Rovere, Dug Urbino,
* Eleonora Gonzaga (1598–1655), merc'h da Vincenzo Iañ Gonzaga & Eleonora de' Medici; dimezet da Ferdinand II an Impalaeriezh Santel,
* Eleonora Maddalena Gonzaga-Nevers (1630–1686), gournizez dezhi, merc'h da Carlo II Gonzaga; dimezet da Ferdinand III an Impalaeriezh Santel,
* Eleonora Luisa Gonzaga (1686-1741), merc'h da Vincenzo Gonzaga, dimezet d'ar c'hardinal Francesco Maria de' Medici (1660 -1711), c'hwec'h vloaz warn-ugent koshoc'h egeti.

## Pennadoù kar

* Eleonora
* Gonzaga
# Eleonora Breizh

Meur a Eleonora Breizh, pe Aliénor de Bretagne e galleg, a zo bet.

## Arz

* Ar Graduel d'Aliénor de Bretagne, un dastumad kanennoù gregorian eus ar Grennamzer.

## Pennad kar

* Eleonora
# Elenore (kanaouenn)

Elenore a zo ur ganaouenn saoznek, savet ton ha son gant an arzour stadunanat Howard Kaylan (1947-) evit ar strollad pop rock The Turtles a oa-eñ kaner anezhañ d'ar c'houlz. En abeg d'ar c'henemglev a rene buhez al laz-seniñ e voe lakaet war gont e izili all ivez : John Barbata (1945-), Al Nichol (1946-), Jim Pons (1943-) ha Mark Volman (1947-).
Anaoudegezh a reas The Turtles gant ar vrud pa voe embannet e 1965 o doare eus It Ain't Me Babe, ur ganaouenn gant Bob Dylan. Embannet She'd Rather Be with Me ha, dreist-holl, Happy Together e miz Ebrel 1967 gant White Whale Records e reas berzh ar sonennoù-mañ gant The Turtles, daoust ha na oant ket bet krouet gant ar strollad e-unan. Ma talc'has an ti-embann pladennoù war The Turtles evit ma vije savet kanaouennoù heñvel all gante, ar pezh ne oa ket d'o grad tamm ebet dre ma felle dezhe ober o zreuz o-unan ha liesseurtaat o rollad-kanaouennoù. Setu ma tivizas Kaylan sevel ul luadenn diwar Happy Together oc'h ober gant ton boutin ar c'houlz ha pozioù dister-mat evit ober goap ouzh White Whale. Dont a reas e-maez Elenore e miz Gwengolo 1968 e tu A ur bladennig daou ditl ha berzh a reas koulskoude (renket e voe da gentañ e Zeland-Nevez peurgetket). 2:31 he fad ez eo lod ivez eus The Turtles Present the Battle of the Bands, pevarvet albom studio The Turtles embannet e miz Du 1968.

## Er sinema

He c'hlevout a c'heller ivez er film The Boat That Rocked (2009, Richard Curtis) d'ar mare ma teu "Elenore" (January Jones) d'ar vag da zimeziñ da "Simon Swafford" (Chris O'Dowd) : Elenore er film The Boat That Rocked.

## Selaou Elenore...

* ...kanet war al leurenn gant The Turtles, e miz Gwengolo 1968, en abadenn Kraft Music Hall.

## Lenn ar gerioù...

* ... el lec'hienn A-Z Lyrics.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Savet e oa bet gant Alan Gordon (1944-2008) ha Garry Bonner.
* ↑ Surfer Dan en tu B.
# Eleonora Aostria (1534-1594)

Eleonora Aostria (1534-1594), pe Eleonore von Österreich en alamaneg, a oa un arc'hdugez aostrian.
Merc'h e oa da Ferdinand Iañ an Impalaeriezh Santel.
Dimezet e oa da Guglielmo Gonzaga, dug Mantova.

## He bugale

* Vincenzo (1562-1612), dug Mantova ha Monferrato adal 1587 evel Vincenzo Iañ.
* Margherita ( 1564 – 1618), dimezet e miz C'hwevrer 1579 gant Alfonso II d'Este (1533 - 1597), dug Ferrara;
* Anna Caterina (1566 – 1621), dimezet e miz Mae 1582, da 16 vloaz, d'hec'h eontr Ferdinant II (1529-1595), arc'hdug Aostria-Tirol, ha 36 vloaz koshoc'h egeti; pa intañvezas ez eas da leanez.
# Brezel Drol

Ar Brezel Drol (Galleg: Drôle de guerre; alamaneg: Sitzkrieg, saozneg: phoney war) a vez graet eus ar mare e-penn kentañ an Eil Brezel-bed etre diskleriadur brezel ar Gevrididi (Rouantelezh Unanet, ar Frañs) d'an Alamagn d'an 3 a viz Gwengolo 1939 hag an dagadenn Alaman d'an 10 a viz Mae 1940 war talbenn Kornôg Europa kement hag ar cheñchamantoù milourel ha politikel degaset dre-se:
* Aloubadeg Polonia
* Ar brezel etre Rusia ha Finland pe Brezel ar Goañv;
* Kampagn Norvegia gant emgann Narvik;
* Kudenn ar Balkanioù hag eoul-maen Roumania hag ar C'haokaz;
* Da geñver politikerezh diabarzh, gwanidigezh gouarnamantoù Bro-C'hall hag ar Rouantelezh Unanet;
* Ar politikerezh-armañ gant an holl berzhioù engouestlet.
En desped d'an emglevioù milourel etre Bro-C'hall, Polonia hag ar Rouantelezh Unanet evit un difenn kengred, e voe laosket Polonia da gouezhañ dindan pemp sizhun hep kaout un argadenn sikour veur a-berzh he harperien. Sioul e voe mare an "Drôle de guerre" gant un nebeud obererezhioù gant ar Gevredidi. Tagadenn ar Saar e miz Gwengolo 1939, pa voe taget ul lodenn eus Alamagn gant al lu gall evit sikour Polonia met goude un nebeud devezhioù e voe kilet gant an nerzhioù e Frañs. E miz Du, pa voe taget Finland gant an URSS e-pad Brezel ar Goañv e savas breud etre Bro-C'hall hag ar Rouantelezh Unanet evit gouzout ha ret e oa sikour Finland. Ur wech savet ur c'horfad brezeliañ evit ar c'hampagn-se e oa erruet miz Meurzh ha fin ar brezel-se.

## Termenadur

Orin an anv « drôle de guerre » a zo bet roet adal ar c'hazetenner Roland Dorgelès, gellout a rafe dont adal un treuzkompren eus an doare saoz da eñvel ar brezel-se phoney war (Faos brezel), kemmesket gant funny war, implijet e-pad un diell-film war al luioù Saoz-Gall. Evit an Alamanted ez eo ar Sitzkrieg (brezel azezet). Evit ar Boloniz ez eo an dziwna wojna, (ar brezel estonus).
# Brezel Holland

Brezel Holland, pe Brezel an Izelvroioù, pe Brezel ar Proviñsoù-Unanet eo anv ar brezel kaset gant Loeiz XIV, roue Bro-C'hall, etre 1672 ha 1678, hag a echuas gant Feur-emglev Nijmegen.
En un tu e oa Bro-C'hall hag he harperien (Bro-Saoz, Münster, Liège, Bavaria, Rouantelezh Sveden), hag en tu all ar Proviñsoù-Unanet hag an Impalaeriezh Santel, Rouantelezh Spagn ha Brandenburg. Trec'h e voe bro-C'hall, ma c'hallas kemer Franche-Comté ha meur a gêr eus Flandrez.

## Kronologiezh

* 1672 – Emgann war vor Solebay (7 Mezheven – Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù (1672–1674))
* 1673 – Kentañ emgann Schooneveld (7 Mezheven – Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù (1672–1674))
* 1673 – Eil emgann Schooneveld (14 Mezheven – Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù (1672–1674))
* 1673 – Seziz Maastricht (13 Mezheven – 26 Mezheven)
* 1673 – Emgann war vor Texel (21 Eost – Brezel etre Bro-Saoz hag an Izelvroioù (1672–1674))
* 1673 – Seziz Bonn (1673) (dibenn Here – 15 Du)
* 1673 – Seziz Werl (1673)
* 1673 – Emgann Heringen
* 1674 – Peoc'h Westminster (1674) (19 C'hwevrer)
* 1674 – Emgann Sinsheim (pe Sinzheim) (16 Mezheven)
* 1674 – Emgann Ladenburg (7 Mezheven)
* 1674 – Emgann Seneffe (11 Eost)
* 1674 – Emgann Enzheim (4 Here)
* 1674 – Emgann Mülhausen (1674) (29 Kerzu)
* 1675 – Emgann Türkheim (5 Genver)
* 1675 – Emgann Fehrbellin (28 Mezheven – Brezel Skania (1674–1679))
* 1675 – Emgann Sasbach (27 Gouere)
* 1675 – Emgann Konzer Brücke (11 Eost)
* 1676 – Emgann war vor Stromboli (8 Genver)
* 1676 – Emgann Messina (25 Meurzh)
* 1676 – Emgann war vor Augusta (22 Ebrel)
* 1676 – Emgann Jasmund (25 Mae – Brezel Skania (1674–1679))
* 1676 – Emgann war vor Öland (11 Mezheven – Brezel Skania (1674–1679))
* 1676 – Emgann war vor Palermo (2 Mezheven)
* 1676 – Emgann Halmstad (17 Eost – Brezel Skania (1674–1679))
* 1676 – Emgann Lund (4 Kerzu – Brezel Skania (1674–1679))
* 1677 – Seziz Valenciennes (28 C'hwevrer – 17 Meurzh)
* 1677 – Seziz Cambrai (28 Meurzh – 17 Ebrel)
* 1677 – Emgann Kassel (11 Ebrel)
* 1677 – Emgann Bae Køge (1677) (1añ Gouere – Brezel Skania (1674–1679))
* 1677 – Emgann Landskrona (24 Gouhere – Brezel Skania (1674–1679))
* 1677 – Emgann Kochersberg (7 Here)
* 1677 – Seziz Freiburg (1677) (9 Du – 16 Du)
* 1678 – Seziz Offenburg
* 1678 – Seziz Ieper (18 Meurzh – 25 Meurzh)
* 1678 – Emgann Rheinfelden (6 Gouhere)
* 1678 – Emgann Gengenbach (23 Gouhere)
* 1678 – Emgann Saint-Denis (1678) (14 Eost)
# Brezel Ferrara

Brezel Ferrara pe Brezel an Holen (Guerra del Sale en italianeg) a c'hoarvezas etre 1482 ha 1484 hag a echuas gant peoc'h Bagnolo, sinet d'ar 7 a viz Eost 1484. Enebet e oa Ercole Iañ d'Este, dug Ferrara, hag e dad-kaer Ferdinando Iañ Naplez, ouzh Republik Venezia ha Stadoù ar Pab, dindan Sist IV.

## Istor

E Gwengolo 1480 e oa erruet Girolamo Riario e penn Forlì. Klask a rae kreskiñ galloud ha domani an tiegezh Della Rovere, ha soñjal a rae e dugelezh Ferrara. Fellout a rae dezhañ lakaat Republik Venezia da ober brezel d'an dugelezh. En amzer-se e klaske Venezia kreskiñ he douaroù war an douar-bras. Ouzhpenn-se e oa displijet bras o welout Ferrara oc'h ober holen e Comacchio rak hervez an emglevioù ne oa aotreeet kenwerzh an holen nemet da Venezia.
E 1482 e voe disklêriet brezel gant Venezia ouzh Ferrara, ma rene an dug Ercole Iañ, hag a rae kenwerzh an holen.
E penn arme Venezia e oa ar c'h-condottiero Roberto da Sanseverino, a sailhas war douaroù Ferrara hag a lakaas Adria en arigrap, a gemeras Comacchio, a gemeras Argenta war lez ar paludoù hag a lakaas seziz war Ficarolo en miz Mae.

## Feur-emglev

Gant Feur-emglev Bagnolo, sinet d'ar 7 a viz Eost 1484 e voe echuet ar brezel. Ercole a zilezas Rovigo, e Polesine, kollet adal an deroù, ha Venezia a dennas he soudarded eus Ferrara. Kreskiñ he douaroù war an douar-bras a reas Venezia.

## Skeudennoù

* Ercole Iañ d'Este
* Ferdinando Iañ Naplez
* Ar pab Sist IV
# Brezel Galia

Kroget e oa Brezel Galia er bloaz 58 kent J.K. hag echuiñ a reas e 51. Er bloavezh-se e oa bet fiziet e Julius Caesar ar garg da velestriñ Galia.
# Brezel Granada

Brezel Granada (Guerra de Granada e spagnoleg), pe Brezelioù Granada, eo ar brezelioù kaset gant rouantelezhioù Kastilha hag Aragon etre 1482 ha 1492 da gemer Rouantelezh Granada.
Trec'h e voe armeoù Spagn, kaset gant ar roue Fernando II Aragon war re Mohammed XII az-Zughbî, anavezet ivez evel Boabdil, ha fin a voe lakaet d'ar vezañs vuzulman e Spagn e 1492, an año crucial hervez istorourien Spagn.

## An div gostezenn
### Ar rouantelezhioù kristen

Gouarnet eo an div rouantelezh, Aragon ha kastilha, gant ar re n'anver ket c'hoazh Rouaned katolik, Isabel Kastilha hag he fried Fernando II d'Aragon, rak dimezet e oant en 1469. En 1474 e oa marvet Enrique IV, roue Kastilha ha breur Izabel, ha bugel ebet n'en doa nemet ur verc'h hag a oa bastardez hervez ar vrud. Savet bec'h neuze er vro, met trec'h e oa bet Izabel a-benn ar fin en 1479. Daoust da se e oa prest an uhelidi, kostezenn merc'h Enrique koulz ha kostezenn Izabel, d'en em sevel adarre dre ma veze krennet o galloud. En Aragon e oa krog Fernando da ren war-lerc'h e dad en 1479. Evit kreñvaat o galloud hag unvaniñ o div rouantelezh e fellas d'ar rouaned lakaat an uhelidi da genlabourat da gas ar Reconquista da benn, seul aesoc'h a se ma oa prest ar varoned da vrezeliñ evit douaroù hag enorioù.