OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# La Rabatelière

La Rabatelière :
| Ar presbital kozh. ||
| Bro | Poatev |
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Pays de la Loire |
| Departamant | Vande |
| Arondisamant | La Roche-sur-Yon |
| Kanton | Montaigu |
| Kod kumun | 85186 |
| Kod post | 85250 |
| Maer Amzer gefridi | Jérôme Carvalho 2020-2026 |
| Etrekumuniezh | Pays-de-Saint-Fulgent-les-Essarts |
| Lec'hienn web | http://www.larabateliere.fr/ |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 1 007 ann. (2020) |
| Stankter | 122 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | kreiz-kêr : 65 m bihanañ 42 m — brasañ 77 m |
| Gorread | 8,26 km² |
| kemmañ |
La Rabatelière a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Saint-Fulgent hag e Bann Montaigu. Lakaet e voe kumun La Rabatelière en Arondisamant Montaigu bet krouet e 1800 hag en Arondisamant La Roche-sur-Yon e 1804..

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 36 gwaz ag ar gumun, da lavaret eo 6,63% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas ur gwaz eus ar gumun.

#### Trevadennoù

* Brezel Aljeria: mervel a reas ur milour eus ar gumun d’ar 26 a viz Mae 1958, korporal e oa.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Iliz katolik Sant Charlez.
* Ar c’hastell.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.
* Plakenn koun ar re varv en iliz katolik, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Cassini – EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# La Rambla

La Rambla zo ur vali vras e-kreiz-kêr Barcelona hag a gas war-ziskenn eus leurgêr Katalonia da vetek ar porzh kozh m'emañ ar golonenn da Gristol Goulm.
Un anv katalanek eo rambla, deuet eus an arabeg ضفة) رملية)(difat) ramla "(reuzeulenn) draezh".
Alies e komzer eus Les Rambles dre ma'z eo ur vali hir, ha meur a rann enni. Setu anv pep hini: Rambla de Canaletes, Rambla dels Estudis, Rambla de Sant Josep, Rambla dels Caputxins, Rambla de Santa Mònica. Les Rambles a dalv ivez evit al linennoù tramgarr niverus a gas da veur a lec'h a-hed ar vali.
* Rannoù ar Rambles

## Pennad kar

* Rambla
# La Rempailleuse

La Rempailleuse zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant, en 1882.

## Istor

La Rempailleuse a oa bet embannet e Le Gaulois ar 17 a viz Gwengolo 1882.
Goude-se e voe adembannet e 1883 en dastumad Contes de la bécasse ha lakaet da navet, war-lerc'h an danevell Les Sabots.

## An danevell

Ur medisin kozh a gont un istor karantez etre ur baourez hag apotiker ar gêriadenn.

## Notennoù

* ↑ Maupassant, contes et nouvelles, Bibliothèque de la Pléiade, Gallimard, p. 1488.

## Liamm diavaez

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Question du latin

La Question du latin zo un danevell c'hallek gant ar skrivagner gall Guy de Maupassant embannet e 1886.

## Istor

La Question du latin a oa bet embannet er pemdezieg Le Gaulois d'an 2 a viz Gwengolo 1886. Adembannet e oa bet e 1900, goude marv ar skrivagner, en dastumad dalif Le Colporteur, e ti an embanner Paul Ollendorff.

## An danevell

Ar paotr Piquedent zo eveshaer er skol Robineau.

## Embannadurioù

* 1885 - La Question du latin, e Le Gaulois
* 1900 - La Question du latin, e Le Colporteur, dastumad dalif e ti an embanner Ollendorff.
* 1969 - La Question du latin, e Toine, embannet gant Le Livre de Poche.
* 1979 - La Question du latin, e Maupassant, Contes et Nouvelles, tome II, notennoù gant Louis Forestier, embannadurioù Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade.

## Liamm diavaez

* An danevell c'hallek e Wikisource
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Raspa

La Raspa zo ur ganaouenn spagnolek eus Mec'hiko hag un dañs eus Veracruz hag a vez graet er skolioù.
Un ton anvet The Mexican Hat Dance a zo ur meskaj eus ton La Raspa ha hini Jarabe Tapatío.

## E Breizh

E Breizh-Uhel e vez dañset ivez er festoù-noz. E Breizh-Izel e oa bet savet pozioù dizereat:
    Da revr, ma biz, ma lost
    A zo kereñchoù tost...
E galleg ivez ez eus un doare gant komzoù dizereat all, ha dianav e vez d'ar ganerien orin mec'hikan an ton.

## Liamm diavaez

* Bugale o tañsal La Raspa
* Kanaouenn c'hallek dizereat war ar memes ton: ]
# La Recouvrance

La Recouvrance a zo ur oueletenn bet savet etre 1991 ha 1996 (peurgempenn an diabarzh) gant Chantier du Guip. Lakaet e voe en dour e-kerzh Brest 1992.
Kannadourez kêr Vrest, he ferc'hennez, eo.
Anvet eo bet war lerc'h Rekourañs (Recouvrance e galleg), ur c'harter brudet e Brest.

### Liens externes

* Lec'hienn ofisiel
# La Recueja

La Recueja zo ur gumun e Spagn, e Proviñs Albacete, e Kumuniezh emren Kastilha-La Mancha.
# La Relique

La Relique zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1898 en dastumad Mademoiselle Fifi.

## Istor

La Relique a oa bet embannet e Gil Blas ar 17 a viz Here 1882, sinet Maufrigneuse, da gentañ. C'hwec'h vloaz goude, e 1898, e oa bet adembannet en eil embannadur an dastumad Mademoiselle Fifi.

## An danevell

| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# La Reine Hortense (Maupassant)

La Reine Hortense zo un danevell gant Guy de Maupassant, embannet en 1883.

## Istor

Da gentañ e oa bet embannet e Gil Blas ar 24 a viz Ebrel 1883.
Goude e voe adembannet en dastumad Clair de lune en 1883.

## An danevell

Hortense zo ur plac'h yaouank kozh a zo o chom e kêr Argenteuil, war lez ar Seine. lesanvet eo la reine Hortense peogwir e komz rust ha dichek ouzh an dud. Div c'hoar he deus, ha ne deuont ket alies d'he gwelout. E 1882 e kouezh ar c'hleñved war Hortense, an amezeg a c'halv an div c'hoar. Hag int ha dont, gant priedoù ha bugale : emaén o c'hoar o vont da vervel, eme ar medisin. Ambren a ra ar vaouez, komz eus bugale, preied, predoù aozet evite, traoù ha n'he deus ket anavezet. E-keit-se e c'houlenn an daou vreur-kaer digant he matezh aozañ ur pred mat dezho. Mervel a ra Hortense .

## Notennoù

* ↑ Maupassant, Contes et Nouvelles, volume II, notice de Louis Forestier (pp.1650-1652), Éditions Gallimard, Bibliothèque de la Pléiade, 1979 (ISBN 978-2-0701-0805-3).
| Lec'hioù | Étretat • Yvetot • Rouen • Pariz • Maison Fournaise • La Grenouillère • Auberge du Cygne • Plombières-les-Bains • Gérardmer |
| Mignoned | Louis Bouilhet • Paul Bourget • Alexandre Dumas (mab) • Gustave Flaubert • Henri Gervex • Edmond de Goncourt • Jules de Goncourt • Louis Legrand • Alfred Le Poittevin • Hippolyte Taine • Ivan Tourgeniev • Émile Zola |
| Romantoù | Une vie • Bel-Ami • Pierre et Jean • Mont-Oriol • Fort comme la mort • Notre cœur |
| Dastumadoù pennadoù | Au soleil • Sur l'eau • La vie errante Pennadoù ha n'int ket bet adkemeret en dastumadoù : La patrie de Colomba • Le monastère de Corbara • Les bandits corses • Aux eaux • En Bretagne • Au Creusot • Venise • Ischia • La Sicile • Pêcheuses et guerrières |
| Danevelloù Guy de Maupassant | À vendre • L'Abandonné • Boule de suif • Châli • Garçon, un bock !... • Le Horla • Le Lit 29 • Mademoiselle Fifi • La Maison Tellier • Le Mal d'André • La Mère aux monstres • La Mère Sauvage • Mon oncle Jules • Le Pain maudit • La Parure • La Rempailleuse • Rosalie Prudent • Un fils • |
| Dastumadoù danevelloù | La Maison Tellier (1881) • Mademoiselle Fifi (1882) • Contes de la bécasse (1883) • Clair de lune (1883) • Miss Harriet (1884) • Les Sœurs Rondoli (1884) • Yvette (1884) • Contes du jour et de la nuit (1885) • Monsieur Parent (1885) • Toine (1886) • La Petite Roque (1886) • Le Horla (1887) • Le Rosier de madame Husson (1888) • La Main gauche (1889) • L'Inutile Beauté (1890) • Le Père Milon (1900) • Le Colporteur (1900) • Misti (1912) • |
| Danevelloù bet lakaet e brezhoneg : | Mon oncle Jules • La Folle • Rosalie Prudent • Au bois • Les Sabots • L'Aveu • Clochette • La Mère aux monstres • |
| C'hoariva | Histoire du vieux temps • Une répétition • Musotte • La paix du ménage • À la feuille de rose, maison turque • |
# Lippe (stêr)

Ar stêr Lippe zo ur stêr e Nordrhein-Westfalen, en Alamagn. Un adstêr d'ar Roen eo, dezhi 255 km hed.
Emañ an eienenn anezhi e koadeg Teutoburg e Bad Lippspringe tost da gêr Paderborn. Tremen a ra dre Lippstadt a-hed bevenn ar Ruhr. E Wesel e vesk he dourioù gant re ar Roen.
Ar vro anvet Lippe a deu hec'h anv eus hini ar stêr. Ur stad e oa en Impalaeriezh santel roman german, hiriv eo ur bastell-vro e Nordrhein-Westfalen.
# Lippi

Lippi zo un anv-tiegezh italianek.

## Tud

* Fra Filippo Lippi‎ (1406-1469), livour
* e vab, Filippino Lippi‎ (1457-1504), livour
* Lorenzo Lippi‎ (1606-1665), livour ha barzh;
* Marcello Lippi (1948), melldroader etrebroadel, aet da c'hourdoner
# Lir (disheñvelout)

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lir zo
* anv brezhonek ul loen Lir (loen)
* anv iwerzhonek un doue, Lir (doue) .
# Lippe (departamant)

Al Lippe (en alamaneg: Lippe) zo anv unan eus an 13 departamant gall a voe krouet en Alamagn d'ar 1añ a viz Genver 1811, pa voe staget ouzh Bro-C'hall al lodenn-se eus ar vro, en amzer an Impalaeriezh c'hall kentañ, a badas betek 1815. Münster a oa ar pennlec'h.

## An anv

Dont a ra an anv eus hini ar stêr Lippe, he deus roet hec'h anv da stad dieub Lippe ha da gêr Lippstadt.

## Savidigezh

Er mizioù a-raok ma voe krouet an departamant e oa
* arondisamantoù Rees ha Münster e departamant an Yssel-Supérieur,
* arondisamant Steinfurt er Bouches-de-l'Yssel
* arondisamant Neuenhaus en Ems-Occidental.
Krouet e voe an departamant pa voe staget Dugelezh Veur Berg ouzh Bro-C'hall.

## Arondisamantoù ha kantonioù

* Münster, kantonioù: Dülmen, Haltern, Münster, Nottuln ha Sankt Mauritz.
* Neuenhaus, kantonioù: Bad Bentheim, Heede, Neuenhaus, Nordhorn ha Wesuwe.
* Rees, kantonioù: Bocholt, Borken, Emmerich, Rees, Ringenberg ha Stadtlohn.
* Steinfurt, kantonioù: Ahaus, Billerbeck, Coesfeld, Ochtrup, Rheine ha Steinfurt.

## Diskar

War-lerc'h ma voe faezhet an impalaer Napoleone Buonaparte e 1814 e voe rannet an departamant etre Rouantelezh Hannover, ha Prusia.

## Hiriv

Emañ an douaroù-se e stadoù Saks-Izel ha Nordrhein-Westfalen.
# Lipstick

Lipstick (Bazhig ruz-muzelloù) a zo titl ur film amerikan, e doare ar filmoù gwallañ ha dialañ (a zo rape and revenge e saozneg), kaset da benn gant Lamont Johnson e 1976 gant an div c'hoar Margaux Hemingway ha Mariel Hemingway, anezho merc'hed-bihan ar skrivagner Ernest Hemingway.
Brudet eo abalamour d'an abadennoù gwallañ merc'hed ha lazhañ kriz a zo ennañ, hervez boaz ar seurt filmoù, ma voe anvet Viol et Châtiment e galleg.
# Lipomo

Lipomo zo ur gumun en Italia e Proviñs Como, e rannvro Lombardia.
# Lippina

Ar Madonna col Bambino, pe al Lippina zo anv un eoullivadur gant Fra Filippo Lippi war-dro 1465 hag a zo war-ziskouez en Uffizi e Firenze.
# Lippe

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Lippe zo un anv lec'h alamanek a c'hall bezañ
* Kreis Lippe (arondisamant Lippe) e stad Rheinland-Wesfalen;
* Lippe (departamant), un departamant gall en Alamagn;
* Lippe (stad), ur stad alaman a zo bet kontelezh betek 1789, priñselezh war-lerc'h betek 1918, ha stad dieub betek 1947,
* al Lippe (stêr), un adstêr alaman d'ar Roen.
# Lippa Ariosti

Lippa Ariosti, pe Filippa Ariosti, (Bologna,[?] – Ferrara, 27 a viz Du 1347) a oa un itron a renk uhel en Italia ar XIV$^{vet}$ kantved.
# Masullas

Masullas zo ur gumun eus Proviñs Oristano en enez Sardigna.
# Matabuena

Matabuena zo ur gumun e Spagn, e proviñs Segovia.
# Mastodont

Mastodont :
| Skeledenn ur mastodont ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Mammalia |
| Urzhad : | Proboscidea |
| Kerentiad : | Mammutidae |
| Genad : | Mammut |
| Anv skiantel ||
| Mammut americanum Hay, 1922 ||
| Pelec'h e veze kavet ||
| Amerika an Hanternoz ||
| Prantad ||
| Pleistosen ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Ar Mastodonted a oa loened eus genad ar mammouted, hag eus urzhiad ar Proboscidea. Daoust ma tennent kalz d’ar mammouted blevek ne oant ket, evel ar re-mañ, eus kerentiad an Elephantidae. Ar Mastodonted amerikan (Mammut americanum) a veve e Norzhamerika. Aet int da get 9 000 bloaz ’zo pe war-dro. Debriñ a raent delioù, er c’hontrol d'ar mammouted hag a zebre geot. O ment a dape 3 metrad uhelder (war-dro 1 m disteroc’h eget ar mammouted blevek), hag o stilhonoù a c’halle tizhout alies betek 5 metrad hirder.
# Matamoras

Matamoras zo un anv-lec'h, hag a gaver e SUA, hag a seblant bezañ a orin spagnolek, deuet moarvat eus an anv Matamoros.
* Matamoras (Indiana)
* Matamoras (Ohio)
* Matamoras (Pennsylvania)

## Pennad kar

* Matamoros
# Matania

Hervez an Tanac'h e oa Matania mab da Yoshia, roue Yehouda etre 640 KJK ha 609 KJK, ha breur da Yehoahaz, bet roue Yehouda e 609 KJK.
Lakaet e voe da roue gant Nevoudc'hadnesar, roue Babilon e-lec'h e niz Yehoyac'hin dindan an anv a Sidkia e 598 KJK.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ "Matthania" e troidigezh Gwilh ar C'hoad, p 349
* ↑ O mamm a oa Hamoutal, merc'h Yirmia, eus Livna
* ↑ 2R 24, 17, Troidigezh An Tour-Tan, eil levrenn, p 196
# Mata de Alcántara

Mata de Alcántara, zo ur gumun eus proviñs Cáceres, en Extremadura.
# Mata de Cuéllar

Mata de Cuéllar zo ur gumun e Spagn, e proviñs Segovia.
# Mataleg

Ur yezh tchadek eus is-skourr ar yezhoù biouek-madarek A.5 eo ar mataleg (matal, muktele pe balda) komzet gant tro-dro da 18.000 den e norzh Kameroun (1982).

## Gwelet ivez

* Yezhoù biouek-madarek
* Yezhoù afrez-aziatek
# Matamoros

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Matamoros zo ul lesanv spagnolek (a dalv kement ha lazh-maoured) deuet da vout un anv-tiegezh hag un anv-lec'h.

## Tud

* Mariano Matamoros, politikour eus Mec'hiko ;
* Miguel Matamoros, soner, kaner ha sonaozour eus Kuba,
** An Trio Matamoros, laz-seniñ savet gantañ er bloavezhioù 1920.

## Lec'hanvadurezh Mec'hiko

Kavout a reer an anv e meur a lec'h e Mec'hiko :

### Chiapas

* Mariano Matamoros (Chiapas): kumun e Chiapas.

### Chihuahua

* Villa Matamoros: kêriadenn e stad Chihuahua,
* Municipio de Matamoros (Chihuahua): kumun e Chihuahua, Mec'hiko;

### Coahuila

* Matamoros (Coahuila): kêr e stad Coahuila,
* Municipio de Matamoros (Coahuila): kumun e Coahuila,

### Puebla

* Izúcar de Matamoros: kumun e stad Puebla, anavezet ivez evel Matamoros Izúcar pe Matamoros hepmui;
* Valle de Matamoros, un draonienn e Puebla;

### Tamaulipas

* Heroica Matamoros: kêr e stad Tamaulipas,
* Municipio de Matamoros (Tamaulipas): kumun e Tamaulipas,

### Querétaro

* Landa de Matamoros: kumun e stad Querétaro.

## Pennad kar

* Matamoras
# La Vîngtaine dé Hérupe

La Vîngtaine dé Hérupe eo anv jerzenezek unan eus an 3 vîngtaine zo e parrez Saint Jean e Jerzenez, anvet Vingtaine de Hérupe e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Maûfant

La Vîngtaine dé Maûfant eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Maufant e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Rôzé (Saint Martîn)

La Vîngtaine dé Rôzé eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Saint Martîn e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Rozel e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Nièrmont

La Vîngtaine dé Nièrmont eo anv jerzenezek unan eus peder vîngtaine e parrez Saint Brélade e Jerzenez, anvet Vingtaine de Noirmont e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Souos l'Églyise

La Vîngtaine dé Souos l'Églyise eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Sous l'Église e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Souos la Hougue

La Vîngtaine dé Souos la Hougue eo anv jerzenezek unan eus c'hwec'h vîngtaine e parrez Saint Saûveux e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Sous la Hougue e galleg ha saozneg.
# La Zaida

La Zaida zo ur gumun eus Spagn e Proviñs Zaragoza, en Aragon.
# La Vîngtaine dé Rôzé

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
La Vîngtaine dé Rôzé eo anv div vîntaine e Jerzenez:
* La Vîngtaine dé Rôzé e parrez Trinneté;
* La Vîngtaine dé Rôzé e parrez Saint Martîn
# La Vîngtaine dé Rôzé (Trinneté)

La Vîngtaine dé Rôzé eo anv jerzenezek unan eus pemp vîngtaine e parrez Trinneté e Jerzenez, anvet La Vingtaine de Rozel e galleg ha saozneg.
# La Vîngtaine dé Samarès

La Vîngtaine dé Samarès eo anv jerzenezek unan eus teir vîngtaine e parrez Saint Cliément e Jerzenez, anvet Vingtaine de Samarès e galleg ha saozneg.
# Mirdi Júlio de Castilhos

Ar Mirdi Júlio de Castilhos zo ur mirdi e kreiz-kêr Porto Alegre, kêr-benn Rio Grande do Sul, e Brazil, ha koshañ mirdi ar stad. Digor e vez eus kreisteiz da 6 eur goude merenn ha digoust eo ar mont e-barzh.
Kalz a draoù a weler diwar-benn ar Brezel ar Farrapos en XIXvet kantved
# Mirdi Lamborghini

Ar Mirdi Lamborghini zo ur mirdi kirri digoret e 2001 e Bologna, en Italia.
E 2016 e voe brasaet ar savadur evit lakaat muioc'h a girri ennañ.
Anvet eo MUDETEC (MUseo DElle TECnologie) ivez.

## Liamm diavaez

* (en) Load gwe kefridiel
# Mirdi Mayer van den Bergh

Mirdi Mayer van den Bergh a zo ur mirdi en Antwerpen, Belgia. Al livadurioù a zo ennañ a voe perc'hennet gant an dastumer Fritz Mayer van den Bergh (1858-1901). Al lodenn vrasañ eus an oberennoù a zo ennañ a voe livet en Izelvroioù hag e Belgia da vare an arz gotek hag an Azginivelezh, gant arzourien evel Breviarium Mayer van den Bergh, Pieter Brueghel gozh, Mestr Heinrich von Konstanz, Pieter Huys, Jan Mabuse pe Quentin Matsys.

## Istor

Fritz Mayer van den Bergh a zastumas oberennoù arzel a-hed e vuhez. Etre 1897 ha 1901 eo e tastumas oberennoù pouezusañ ha talvoudusañ e zastumad. Gant e vamm e voe lakaets evel ur savadur mod nevezc'hotek en Antwerpen etre 1901 ha 1904. Er savadur-se eo e voe lakaet ar mil oberenn bennak bet dastumet gant he mab.

## Notennoù

* ↑ Art: HIDDEN MASTERPIECES: Brueghel's Proverbs https://web.archive.org/web/20120302231714/http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,864060,00.html Time, 12 a viz Here 1959

## Liamm diavaez

* Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.