OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# AVS-36

An AVS-36 (diwar Avtomaticheskaya Vintovka Simonova doare 1936 ; rusianeg : Автоматическая винтовка Симонова образца 1936 года (АВС-36)) a zo ur fuzuilh aotomatek a voe implijet e-pad bloavezhioù kentañ an Eil Brezel-bed. Bez e oa unan eus an armoù troadegiezh kentañ gant ur choaz a-fed mod-tennañ (tenn-ha-tenn pe emgefreek) ha lakaet er servij milourel. Ar fuzuilh aotomatek kentañ produet en URSS e oa.
Savet e voe war-dro 34.000 AVS-36 betek 1940. Implijet e voe da vare an emgannoù war harzoù an URSS ha Japan (betek 1939) har er Brezel Goañv (1939-1940), e-lec'h ma tiskouezhas bezañ diaes da implijout. Lousaet e veze re vuan e wikefre. Sevel a rae he c'hanol betek re pa denne a-dennadegoù ha ne oe ket resis tamm ebet neuze. Kemeret e voe he flas gant an SVT-40 damaotomatek e deroù aloubadeg an URSS gant Alamagn. Chom a reas e servij betek 1953 en ur mod ofisiel, daoust dezhi chom hep bezañ implijet kalz da vat.
Hiziv-an-deiz ez eo ral-tre ar fuzuilhoù AVS-36. Kavet e vezont dreist-holl war ziskouez e Finland dre ma oa bet paket reoù gant ar Finned e-kerzh Brezel ar Goañv.

## Daveennoù

* ↑ (en) The other Simonov : AVS-36 war Historical Firearms (lennet d'ar 06/07/2024)
# A Bay of Blood

A Bay of Blood (italianeg: Ecologia del delitto, Ecologia del delitto. "Ekologiezh an torfed", adanvet diwezhatoc'h Reazione a catena , ha brudet ivez evel Carnage, Twitch of the Death Nerve ha Blood Bath, zo ur film doare giallo italian embannet e 1971 ha sevenet gant Mario Bava. Bava en deus kenskrivet ar senario gant Giuseppe Zaccariello, Filippo Ottoni, ha Sergio Canevari, diwar un istor gant Dardano Sacchetti ha Franco Barberi. Aktourien er film eo Claudine Auger, Luigi Pistilli ha Laura Betti. Carlo Rambaldi a oa bet krouer an efedoù ispisial. An istor a heuilh un toullad tud a zo prest d'ober pep tra evit bezañ perc'henn war ur bae ur wech aet da Anaon ar berc'hennez. Bez' eo unan eus ar filmoù diazez a zo bet awen ar filmoù slasher ha gore.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Lucas, Tim (2007). Mario Bava: All the Colors of the Dark. Video Watchdog. 847-869 p. ISBN 0-9633756-1-X.
* ↑ https://www.vanityfair.fr/culture/ecrans/story/mario-bava-comment-le-cineaste-italien-a-defini-le-slasher-movie-avec-la-baie-sanglante/10124

## Liammoù diavaez

* A Bay of Blood war IMDb
* A Bay of Blood war Rotten Tomatoes
# A Baña

A Baña zo ur gumun e Galiza, e proviñs A Coruña.

## Notennoù

* ↑ (es) Instituto Galego de Estastística
# A Bola

A Bola zo ur gumun eus kreisteiz Galiza, e proviñs Ourense.

## Liamm diavaez

a vo kavet e Wikimedia Commons.
# ATD Quart Monde

ATD Quart Monde (Agir Tous pour la Dignité Quart Monde) zo ur c'hevredad etrevroadel a stourm ouzh ar baourentez hag evit gwirioù ar beorien. Diorren a ra raktresoù gand tud paour, gant ar soñj eo ar re mañ a rank bezañ oberiant da gentañ penn. Ganto e vez kizidikaet sav poent ar geodedourien hag e vez degaset cheñchamantoù politikel. Klask a ra prederiañ ha bezañ oberiant gant tud paour neuze, diwall a ra da laoskel den da gostez.
N’eo ket ar gevredigezh-se stag ouzh ar gouarnamant, nag ouzh ur relijion bennak, nag ouzh ur strollad politikel. Krouet eo bet e 1957 gant Joseph Wresinski . Oberiant eo ATD Quart Monde er bed a-bezh; en Afrika, en Amerika an Norzh hag ar Su, e Meurvor Indez, en Azia hag en Europa.

## Petra ‘vez graet gant al luskad-se?

ATD Quart Monde a zo oberiant e meur a live, lies eo e palioù :
* Tizhout tud paour
* Kas war-raok ar ouiziegezh, ar sevenadur hag an deskadurezh
* Krouiñ raktresoù evit ma vefe doujet eus gwirioù mab-den e pep lec’h
* Kelaouiñ ar geodedourien, an ensavadurioù…
* Sevel enklaskoù
Gant ATD Quart Monde e vez krouet oberiantizoù evit diorren ar ouiziegezhioù, hep kemer plas ar skol pe ensavadurioù sevenadurel. Klasket e vez en ober en ur kas raktresoù da benn evit diskouez e vez gant pep hini ur ouiziegezh da eskemm gant ar re all. Diorroet e vo neuze liammoù etre tud paour hag ensavadegoù, e gizh ar skol da skouer.

### Al levraoueg er straedoù:

Unan eus oberiantizoù ATD Quart Monde a zo krouiñ levraouegoù er straedoù, ha dreist holl e karterioù paour.El levraoueg er straedoù e vez implijet al levr pe an arz da skouer evit treuskas gouiziegezhoù da familhoù ha bugale paour. Graet ‘vez levraoueg er straedoù e lec’hioù bevañ an dud (dindan lampoù-straed, war ar maez, e tachennoù c’hoari evit ar vugale,…), gant ar pal ober ul liamm etre ar vugale hag al levraouegoù, ar c’hoarivaoù, ar skolioù,… ha dreist holl reiñ c’hoant deskiñ d’ar vugale en un doare plijus.
Alies e vez graet levraoueg er straedoù bep sizun, ha war hir dermen, padout ‘ra bloavezhioù. Dre-se e vez krouet darempredoù fiziañs hirbadus etre ar vugale, ho familh hag ar buhezourien, ar pezh a digor war ul liamm sokial.
Ouzhpenn 80 levraoueg er straedoù aozet gant ATD Quart Monde a zo hiziv an deiz e Bro Frañs.

### 17 a viz Here, devezh broadel nac’hañ ar baourentez

D’ar 17 a viz Here, e vez lidet bep bloaz devezh broadel nac’hañ ar baourentez. Krouet eo bet gant Joseph Wresinski e Pariz e 1987. Abaoe 1992 eo un deiz ofisiel.
E-kerz an deiz-se en em vod tud e-leizh evit enoriñ ar re tizhet gant an naon, ar feulster hag an dizeskidigezh, evit diskleriañ e nac’hont ar baourentez, ha goulenn gant an holl en em strollañ evit ma vefe doujet ouzh gwirioù mab-den.
Ger stur an devezh se a zo : « E lec’h ma vez kondaonet tud da vevañ er baourentez, ne vez ket doujet ouzh gwirioù mab-den. Un dle sakr eo en em unaniñ evit lakaat anezho da vezañ doujet. »

## Liammoù diavaez :

* Lec’hienn ofisiel ATD Quart Monde
* Lec’hienn ofisiel ATD Quart Monde e Bro Frañs
# AUKUS

AUKUS (distaget /ˈɔːkəs/ e saozneg), skrivet ivez Aukus ha raloc'h AUUKUS (evit AUstralia, UK hag US) zo un emglev etre teir bro : Aostralia, ar Rouantelezh-Unanet, ha Stadoù-Unanet Amerika, embannet d'ar 15 a viz Gwengolo 2021 evit tachenn an Indez-Habask. Gant ar pakt-se, SUA hag ar Rouantelezh-Unanet a rank sikour Aostralia da gaout listri-spluj nukleel.
An emglev a zo ivez unan kenskoazell evit tachenn ar cyber, ar speredegezh ardaouel hag an emrenadur, an teknologiezhoù quantek, an teknologiezhoù dindan-vor, hypersonek hag enep-counter-hypersonek, ar brezel elektronek, kement hag an eskemm titouroù.
An emglev a zo da gentañ-holl unan milourel, met disheñvel diouzh hini ar Five Eyes hag a zo ur c'henemglev a-fed titouriñ met gant Zeland-Nevez ha Kanada e-barzh.
An emglev a zo bet degemeret etre hervez ar broioù. Evit gouarnamant Sina eo bet degemeret fall-spontus, rebechet eo bet d'an teir bro gornôgel bezañ en ur "spered Brezel Yen".

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ https://thecommunemag.com/australia-uk-and-us-form-auukus-to-help-develop-australias-nuclear-submarine-program-to-counter-china/
# A (kirillek)

Kentañ lizherenn al lizherenneg kirillek eo А, а, distaget [a] pe [ɑ].
Diorroet e oa bet diwar patrom al lizherenn c'hresianek alpha (A).
Lizherennoù kirillek :
| А а | Б be | В ve | Г ge/he | Ґ ge (ukraineg) | Д de | Ђ dye | Ѓ gye | Е ye | Ё yo | Є ye ukrainek |
| Ж je | З ze | Ѕ dze | И i | І i ukrainek | Ї yi | Й i berr | Ј ye | К ka | Л el | Љ lye |
| М em | Н en | Њ nye | О o | П pe | Р er | С es | Т te | Ћ tshe | Ќ kje | У ou |
| Ў ou berr | Ф ef | Х c'ha | Ц tse | Ч tche | Џ dje | Ш cha | Щ shcha | Ъ yer | Ы yery | Ь yeri |
| | | | Э e | Ю you | Я ya | | | |
| Lizherennoù kirillek nann-slavek |||||||||||
| Ӏ palotchka | Ә schwa | Ғ ayn | Ҙ dhe | Ҡ qa | Қ qaf | Ң ng | Ө o barrennet | Ү ou eeun | Ұ ou eeun barrennet | Һ he |
| Lizherennoù kirillek kozh |||||||||||
| Ꙗ A gant iota | Ѥ E gant iota | Ѧ yous bihan | Ѫ yous bras | Ѩ yous bihan gant iota | Ѭ yous bras gant iota | Ѯ ksi | Ѱ psi | Ѳ fita | Ѵ ijitsa | Ѷ ijitsa okovy |
| | | | Ҁ koppa | Ѹ ouk | Ѡ omega | Ѿ ot | Ѣ yat | | |
# 709

Diwar-benn bloavezh 709 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 709

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 709
# 710

Diwar-benn bloavezh 710 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Afrika

* Krouet eo Rouantelezh Nekor

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 710

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 710
# 707

Diwar-benn bloavezh 707 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 707

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 707
# 714

Diwar-benn bloavezh 714 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 714

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 714
# 713

Diwar-benn bloavezh 713 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 713

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 713
# 708

Diwar-benn bloavezh 708 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Azia
#### Reter-nesañ
#### Reter-pellañ

* Kognet eo moneizoù kouevr evit ar wech gentañ e Japan
* Diblaset eo lez japanek da Heian da Nara
* Nazaktar Khan, ur priñs turkat Shahi a aloub Bactria gant skoazell Tibet

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 708

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 708
# 71

Diwar-benn bloaz 71 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -71, gwelet ar bajenn : | -71 |
| Evit an niver 71, gwelet ar bajenn : | 71 (niver) |
824 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr Roma) / 0071 PC (goude ganedigezh J.-K.)

## Darvoudoù
### Europa
#### Impalaeriezh roman

* Impalaer : Vespasian, adalek an 20 a viz Kerzu 69 ha betek ar 24 a viz Mezheven 79)
* Koñsuled : Imp. Vespasianus III & Marcus Cocceius Nerva
* Enez Vreizh : Marcus Vettius Bolanus, gouarner al lodenn roman; eilet gant Quintus Petilius Cerialis
* Roma : Templ ar Peoc'h a zo lakaet war ar stern. Ivez war ar stern : Amphitheatrum Flavium (Coliseum), er reter Forum Roma, war urzh an impalaer Vespasian
# 711

Diwar-benn bloavezh 711 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
#### Breizh
### Europa

* Emgann Guadalete, en Andalouzia, etre Wizigoted Spagn hag alouberien arab.

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 711

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 711
# 712

Diwar-benn bloavezh 712 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ.

## Darvoudoù
### Europa

* Ansprand a ya da roue al Lombarded goude marv Aripert
* Liutprand a ya da roue al Lombarded goude marv e zad Ansprand

#### Frañs
### Azia
#### Reter-pellañ

* Impelaer Xuanzong a ya da impalaer Sina goude ma oa bet kaset kuit deus ar galoud impalaer Ruizong

### A bep seurt/diasur
## Ganedigezhioù

Gwelet ivez :Rummad:Ganedigezhioù 712

## Marvioù

Gwelet ivez:Rummad:Marvioù 712
# 6 Kerzu

← Kerzu → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1491 : kevrat-dimeziñ sinet, e Langeais, etre Charlez VIII, roue Bro-C'hall, hag Anna, dugez Breizh.
* 1917 : dizalc’hted Finland.
* 1921 : sinet eo ar Feur-emglev etre Breizh-Veur hag Iwerzhon a laka fin da Vrezel Dieubidigezh Iwerzhon hag a grou ur stad dieub en ul lodenn vras eus Iwerzhon.
* 1965 : embannadur Rubber Soul er Stadoù-Unanet, ar c'hwec'hvet albom gant ar strollad The Beatles.

## Ganedigezhioù

* Louis Joseph Gay-Lussac
* 1421 : Herri VI, roue Bro-Saoz.
* 1778 : Louis Joseph Gay-Lussac, fizikour ha kimiour gall.
* 1910 : Jakez Konan, skrivagner brezhonek ha brezhoneger.
* 1942 : Peter Handke, skrivagner aostrian.
* 1990 : Yulia Borisova, skrivagnerez vrezhonek.

## Marvioù

* Jean Siméon Chardin
* 1185 : Afonso Henriques, kentañ roue Portugal (1139-1185).
* 1352 : Klemañs VI, 198vet pab an Iliz katolik roman.
* 1779 : Jean Siméon Chardin, livour gall.
* 1815 : Michel Gérard, kouer ha kannad breizhat.
* 1868 : August Schleicher, yezhoniour alaman.
* 1961 : Frantz Fanon, skrivagner martinikat, stourmer evit an didrevadenniñ.
* 1988 : Roy Orbison, kaner-sonaozer stadunanat.
* 2012 : Youenn Kraff, emsaver breizhat.
* 2017 : Johnny Hallyday, aktour, kaner ha sonaozer gall.
* 2020 : Tabaré Vázquez, prezidant Uruguay.

## Lidoù

* Sant an deiz : Sant Iltud
* Ilizoù katolik ha reizhkredennour
** Sant Nikolaz a Vyra, eskob Myra (e Turkia hiziv), paeron ar verdeerien ha hini Bari (Italia) (345)
* Gouel broadel Finland
# 6 mm Flobert

Ar 6 mm Flobert, anvet ivez .22 BB Cap (Bulleted Breach Cap) zo ur munision ijinet e 1845 evit ar pistolennoù gant ar Gall Louis-Nicolas Flobert. N'eus ket poultr ennañ : poulzet e vez e voled gant un darzhadenn fulminat merkur, dezhi ur galloud heñvel ouzh hini un emors a-vremañ. Ur stumm all eus ar munision a gaver, begek e voled, anvet e Stadoù-Unanet Amerika .22 CB Cap (Conical Bullet Cap). En Europa e raer gant an anv 6 mm Flobert evit an daou seurt kartouchennoù.
Abalamour d'o galloud izel par da hini ur vannadell kaset gant aer gwasket, ne vez ket implijet stank ar munision-mañ e bed ar sportoù tennañ pe ar chase. Ar 6 mm Flobert en deus awenet an Amerikaned Horace Smith ha Daniel B. Wesson evit ijinañ ar munisionoù .22 Short a vo deveret anezhe kalz a galibroù eus ar familh .22 evel an .22 Long, an .22 Extra Long hag an .22 Long Rifle.

## Daveennoù

* Taolenn ar munision war lodenn TDCC lec'hienn ar CIP
# 7

Diwar-benn bloaz 7 an deiziadur juluan eo ar bajenn-mañ :
| Evit ar bloaz -7, gwelet ar bajenn : | -7 |
| Evit an niver 7, gwelet ar bajenn : | 7 (niver) |
760 AUC (Ab Urbe Condita = goude diazez Kêr-Roma) = 7 goude ganedigezh J.-K.

## Darvoudoù
### Politikerezh, gwir ha kevredigezh
#### Impalaeriezh Roman

* Rimpalaer : Aogust (Caius Julius Caesar Octavianus), adalek an 16t a viz 27 raok J.-K. (>19.98.14)
* Koñsuled : Q. Caecilius Q. f. Metellus Creticus Silanus & A. Licinus A. f. Nerva Silianus. Suffex : Lucilius Longus
* Germania : Anvet eo Publius Quinctilius Varus da c'houarnour. Karget eo da aozañ Germania etre ar stêrioù Roen hag Elba. Lakaat a ra niveriñ an dud, sevel tailhoù, ha tuta soudarded. Droukrañs a sav a-enep dezhañ e-touez ar C'hermaned.
* Dalmatia : Emglev gant an Illirianed a-enep da Roma.
* Pannonia : Emglev gant ar meuriadoù Illirian a-enep da Roma.
* Roma : Harluet Agrippa Postumus en enezenn Pianosa
* Jude : Digadoriet eo Herod Archelaos eus e gargoù a etnark Jude ha Samaria gant Aogust.
* Osroene : Kodianañ a ra ar roue Abgarus eus Edessa. Digadoriet eo.

#### Breizh (-Veur) :

* Cunobelinos, roue an Drinovanted hag ar Gatuvellauned (c. -10/

#### Partia

* Kurunennet Vonones I$^{añ}$ eus tierniezh an Arsasided, mab da Fraates IV, goude bezañ bet dalc'het ostaj e Roma e-pad pell.

### Arzoù ha sevenadur

* Lennegezh : Skrivet e "Zouaroniezh" gant Strabon (bloaziataet eus 18 gant mammennoù zo).

### Teknikoù ha skiantoù da dalvezout

* Savouriezh : Deroù savidigezh Templ ar Peoc'h er Forom (echuet e 10).

## Ganedigezhioù 7

* Drusus Caesar, mab da C'hermanicus ha da Agrippina an Henañ.
* Gnaeus Domitius Corbulo, jeneral roman.

## Gwelet ivez

* Roll ar Pennoù Stad e 7
* Seizh (niver)

## Levroniezh

* André Blanc. L'homme emprisonne le temps. Les Calendriers. Les Belles Lettres.1986.
# 6 Meurzh

← Meurzh → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | 31 | | | | |

## Darvoudoù

* 1447 : Nikolaz V anvet da bab
* 1521: dizoloet Guam gant Fernão de Magalhães
* 1869 : Dmitri Mendeleev a ginnig e daolenn beriodek an elfennoù da Gevredigezh Kimiourien Rusia.
* 1946 : Hô Chi Minh a sin un emglev gant Frañs evit anavezout Viêt Nam evel ur stad emren eus Kevredad Indezsina en Unaniezh C'hall.
* 1957 : Mont a ra Aod an Aour ha Togoland, div drevadenn eus ar Rouantelezh-Unanet, d'ober stad dizalc'h Ghana.

## Ganedigezhioù

* 1405 : Yann II, roue Kastilha.
* 1475 : Michelangelo Buonarroti, anvet peurvuiañ Michelangelo, livour italian.
* 1619 : Savinien Cyrano de Bergerac, skrivagner gall.
* 1701 : Louis-René de Caradeuc de La Chalotais, den a lezenn ha difenner gwirioù Breizh.
* 1784 : Anselme Gaëtan Desmarest, skrivagner ha loenoniour gall.
* 1841 : Charles-Augustin de Coulomb, fizikour gall.
* 1904 : Jose Antonio Agirre, a voe prezidant kentañ gouarnamant Euskadi.
* 1928 : Gabriel García Márquez, skrivagner eus Kolombia, tapet gantañ Priz Nobel al Lennegezh.
* 1946 : David Gilmour, kaner-sonaozer ha soner gitar saoz, ezel eus ar strollad Pink Floyd.
* 1968 : Moira Kelly.
* 1972 : Shaquille O'Neal.

## Marvioù

* 1836 : Davy Crockett, brezelour ha politikour stadunanat.
* 1854 : Caspar Georg Carl Reinwardt, naturour izelvroat a orin prusian.
* 1856 : Johan August Wahlberg, ergerzher ha naturour svedat.
* 1930 : Marianna Abgrall, skrivagnerez vrezhonek.
* 1950 : Albert Lebrun, den-stad gall ha 15vet Prezidant ar Republik C'hall.
* 1959 : Florian Le Roy, skrivagner gallek.
* 1965 : Sonja Graf, mestrc'hoarierez echedoù a-vicher alaman, arc'hantinat ha stadunanat.
* 1973 : Pearl Buck, skrivagnerez eus ar Stadoù-Unanet, tapet ganti Priz Nobel al Lennegezh.

## Lidoù

* Devezh an dizalc'hiezh e Ghana.
* Deiziadur henroman : Pridie nonas Martias = kentañ devezh kent nonae a viz Meurzh. Deiz-ha-bloaz Augustus Pontifex Maximus = Aogust Beleg-Meur (16 Genver 27 kent J.-C. / 19 Eost 14 goude J.-C.)
# 6 Mezheven

← Mezheven → :
| 1añ | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 |
| 8 | 9 | 10 | 11 | 12 | 13 | 14 |
| 15 | 16 | 17 | 18 | 19 | 20 | 21 |
| 22 | 23 | 24 | 25 | 26 | 27 | 28 |
| 29 | 30 | | | | | |

## Darvoudoù

* Gustav Vasa
* 1342: Janed ar Flamm a c'hwezh an tan e kamp Charlez Bleaz hag ar C'hallaoued en Henbont.
* 1523: Gustav Vasa a zo dilennet da Roue war Sveden.
* 1808: Joseph Bonaparte a zo kurunet roue Spagn, gant e vreur, Napoleon.
* 1869: ur vonreizh republikan a zo degemeret e Spagn.
* 1940: embannet ez eus e Halle (Alamagn) ul levrig savet gant Willy Krogmann, e ditl Breiz da Vreiziz ! ("Die Bretagne den Bretonen !").
* 1944:
** deroù Aloubadeg Normandi. Dilestrañ a ra war-dro 155 000 a soudarded, kaset gant ar Gevredidi war aodoù Normandi.
** Ranville (Calvados) eo kentañ kêriadenn c'hall dieubet (gant ar soudarded saoz).
** An davarn Gondrée eo kentañ tavarn c'hall dieubet (gant ar soudarded saoz).

## Ganedigezhioù

| Pierre Corneille | Aleksandr Sergeyevich Pushkin |
| | Thomas Mann e 1937 |
* 1599 : Diego Velázquez, livour spagnol.
* 1606 : Pierre Corneille, barzh ha dramaour gallek.
* 1799 : Aleksandr Pouchkin, skrivagner rusianek.
* 1821 : Fañch an Uhel, gwerinoniour ha barzh brezhonek.
* 1829 : Allan Octavian Hume, louzawour hag evnoniour saoz.
* 1875 : Thomas Mann, skrivagner alamanek, Priz Nobel al lennegezh e 1929.
* 1890 : Paul Barge, aktour (c'hoariva ha sinema) gall.
* 1901 : Sukarno, prezidant Indonezia.
* 1934 : Alberzh II a Velgia, Roue Belgiz.
* 1956 : Björn Borg, c'hoarier tennis svedat.

## Marvioù

* Auguste ha Louis Lumière
* 1730 : Alain-Emmanuel de Coëtlogon, amiral ha marichal Bro-C'hall.
* 1929 : Richárd Réti, mestrc'hoarier echedoù tchekoslovak.
* 1948 : Louis Lumière, kimiour, ijiner ar sinema gall.
* 1961 : Carl Gustav Jung, psikologour suis.
* 1968 : Robert Francis Kennedy, politikour amerikan.
* 1985 : Vladimir Jankelevitch, prederour ha studier war ar sonerezh gall.

## Lidoù

* Gouel broadel Sveden
* devezh koun an Dilestradeg e Normandi
* Deiz etrebroadel ar rusianeg
# 7,5 × 54 mm 1929C

Ar 7,5 × 54 mm, anvet ivez 7,5 × 54 mm MAS pe 7,5 mm French er-maez eus Bro-C'hall, zo ur gartouchenn bet implijet e armoù-skoaz an arme c'hall e-kerzh an XX$^{vet}$ kantved.

## Istor

Goude ar Brezel-bed Kentañ e tivizas an arme c'hall cheñch ar c'halibr 8 mm implijet er fuzuilhoù Lebel abaoe 1886, peogwir ne dremene ket mat en armoù aotomatek nevez evel ar fuzuilh-vindrailher Chauchat. E 1924 e voe dibabet ur gartouchenn nevez, 7,5 × 58 mm he c'halibr, awenet diwar ar gartouchenn alaman 7,92 × 57 mm Mauser. Re heñvel e oa an div gartouchenn ha divizet e voe e 1929 berraat douilhez ar gartouchenn c'hall da 54 mm ha kreñvaat he strad evit izelaat ar riskl darvoudoù pe gwallzarvoudoù-tennañ.
Implijet e voe ar gartouchenn 7,5 mm MAS en armoù gall e-pad an Eil Brezel-bed hag e brezelioù didrevadenniñ ar bloavezhioù 1950 ha 1960 dreist-holl. Dilezet e voe tamm-ha-tamm goude en arme c'hall evit munisionoù standart AFNA, ar 7,62 × 51 mm da gentañ hag ar 5,56 × 45 mm goude. Produet e vez c'hoazh evit an TAR (Tennañ gant Armoù Reoliek), ur sport tennañ.

## Armoù kambret e 7,5 × 54 mm

* Mindrailherez Darne
* MAC 24/29
* Reibel MAC 31 / MAC 34
* MAS 36
* Hotchkiss 34
* MAS 40
* MAS 44
* MAS 49 / MAS 49/56
* AA 52
* FR-F1 (stumm kentañ)

## Daveennoù

* 1 2 (fr) 7,5 mm Modèle 1929 C war al lec'hienn Armes et passion (lennet d'an 09/05/2024)
# 7,5 × 58 mm

Ar 7,5 × 58 mm, anvet en ur mod ofisiel 7,5 Mle 1924 C en arme c'hall, a oa ur gartouchenn armoù-tan ijinet e Bro-C'hall e penn-kentañ ar bloavezhioù 1920 evit kemer plas an 8 mm Lebel, a oa diamzeriet ha diaes hec'h implij en armoù aotomatek. Implijet e voe ar 7,5 × 58 mm er fuzuilh-vindrailher FM 24 lakaet e servij e 1924, met kalz gwallzarvoudoù tennañ a c'hoarvezas abalamour dezhi bezañ re heñvel ouzh ar munisionoù 7,92 × 57 mm Mauser tapet digant an Alamaned goude ar Brezel-bed Kentañ. Divizet e voe neuze berraat anezhi ha kreñvaat he strad, ha ganet e voe ar 7,5 × 54 mm e 1929. Adkambret e voe an armoù evit ar c'halibr nevez.
Hiziv an deiz eo ral ar munisionoù 7,5 × 58 mm 1924 hag an armoù kambret evite. Priziet int gant an dastumerien.

## Daveennoù

* 1 2 (fr) Le fusil-mitrailleur de 7,5 mm modèle 1924 et modèle 1924 M29 war Armes Francaises (lennet d'an 09/09/2024)
* ↑ (fr) 7,5 mm Modèle 1924 war Arme et Passion (lennet d'an 09/09/2024)
# Anagni

Anagni a zo ur gumun en Italia, e Lazio, e proviñs Frosinone.
# Anakso

Anakso a oa ur briñsez e mojennoù Henc'hres, merc'h da Alkaios ; he mamm a oa pe Astydameia, merc'h Pelops, pe Laonome, merc'h Gouneüs, pe Hipponome, merc'h Menoikeüs.
Pried e oa da Elektryon, roue Mykenai, ha breur he zad, penegwir e oa mab da bPerseüs hag Andromeda.
He bugale a oa : Alkmene, Stratobates, Gorgofonos, Filonomos, Kelaineüs, Amfimac'hos, Lysinomos, C'heirimac'hos, Anaktor hag Arc'helaos.

## Anv ur vaouez arall

Un Anakso arall, eus Troizen, a voe lorbet gant Theseüs.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ Pseudo-Apollodoros, Bibliotheke, 2.4.5
# Anagramm

An anagramm (henc'hresianeg ανά aná, « war-gil », ha γράμμα grámma, « lizherenn ») pe tregejad zo ur c'hoari gerioù. Eskemm a reer lec'h al lizherennoù en ur ger pe e meur a hini evit sevel gerioù all hag o deus ur ster. Ur c'hoari dinoaz eo, a c'hall dont da gaout un dalvoudegezh ezoterek. Studiet eo bet gant ar yezhoniourien evel Ferdinand de Saussure ha gant ar vredelfennerien hag ar varzhed a-vremañ.
An anagramm a oa ur c'hoari da vare an Henamzer dija. Anavezet e oa en Europa a-bezh er Grennamzer. Krediñ a reer peurliesañ e vije bet ijinet arz an anagramm gant ar barzh henc'hresianek Likofron.

## Skouerioù tregejadoù

* Gerioù boutin : B-U-G-A-L-E ▶ B-E-L-U-G-A
* Anvioù-tud : Louis N-E-M-O ▶ Roparzh H-E-M-O-N
* TELO VON MODEZ (anv gwir Lord Voldemort e troidigezh vrezhonek Harry Potter) ▶ VOLDEMORT EZ ON

## Liammoù diavaez

* Engehenter anagrammoù emgefreek Stéphane Barbery

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ ANAGRAMME tregejañ nv. ; tregejad m. où. Martial Ménard, Dictionnaire français-breton, Éditions Palantines, 2020, p. 73b.
* ↑ (en) Guillaume de Machaut
# Anairetes

Anairetes :
| Anairetes parulus, luc'hskeudennet e Puerto Aysén (Rannvro Aysén, Chile). ||
| Rummatadur filogenetek ||
| Riezad : | Animalia |
| Skourrad : | Chordata |
| Kevrennad : | Aves |
| Urzhad : | Passeriformes |
| Kerentiad : | Tyrannidae |
| Anv skiantel ||
| Anairetes Reichenbach, 1850 ||
| D'ar vevoniezh e tenn ar pennad-mañ. ||
Anairetes a zo ur genad e rummatadur an evned, krouet e 1850 gant ar skiantour alaman Ludwig Reichenbach (1793-1879).

## Spesadoù hag an isspesadoù anezhe

C'hwec'h spesad golvaneged a ya d'ober ar genad :
* Anairetes alpinus
** A. a. alpinus ha bolivianus,
* Anairetes fernandezianus,
* Anairetes flavirostris
** A. f. arequipae, cuzcoensis, flavirostris ha huancabambae,
* Anairetes nigrocristatus,
* Anairetes parulus
** A. p. aequatorialis, parulus ha patagonicus,
* Anairetes reguloides
** A. r. albiventris ha reguloides.
O c'havout a reer e takadoù 'zo eus Suamerika, unnek (11) isspesad dezhe en holl.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ (en) Roadennoù IOC World Bird List diwar-benn Tyrannidae/Anairetes (lennet e-barzh d'an 22 a viz Mezheven 2018).
a vo kavet e Wikimedia Commons.