OpenLLM-France/wikimedia huggingface dataset:
# Memphis

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Memphis a oa un anv-den a-raok bezañ un anv-lec'h.

## En Henamzer

* Memfis (mamm Libia), a oa gwreg Epafos e mojennoù Hellaz kozh, a voe diazezourez kêr Memfis, en Egipt
* Menfis, kêrbenn gozh nome kentañ Egipt Izel, ha hini Rouantelezh Kozh Egipt

## Kêrioù e SUA

Er Stadoù-Unanet:
* Memphis (Tennessee), ar gêr vrasañ anvet Memphis, kavell ar "blues",
* Memphis (Alabama)
* Memphis (Florida)
* Memphis (Indiana)
* Memphis (Michigan)
* Memphis (Mississippi)
* Memphis (Missouri)
* Memphis (Nebraska)
* Memphis (New York)
* Memphis (Texas)
hag ivez :
* West Memphis (Arkansas), darn eus Memphis (Tenessee) en tu all da harzoù ar stad orin, e kontelezh Crittenden en Arkansas

## Sonerezh

* (4355) Memphis, un asteroidenn,
* Memphis (albom), un albom gant Roy Orbison 1972
* Memphis, Tennessee, ur ganaouenn gant Chuck Berry
* Memphis Slim, ur soner piano ha kaner blues a oa aet da chom da Vro-C'hall
* "Memphis", ur ganaouenn gant Bob Marley
# Memor Compact Flash

Ur rizh kartenn memor eo ar vemor "Gompact Flash" o kaout enni ur reoler memor gant memor "flash" endalc'het e-barzh ur glozenn a vent dister (42,8 mm a hirder ha 36,4 a ledander). Krouet e oa bet e 1994 gant ar c'hevredad SanDisk.
Daou rizh Compact Flash a zo disheñvel o ment :
Kempleg eo ar C'hompact Flash diouzh ar reolad PCMCIA/ATA.
Arouezet e vez ar memorioù Compact Flash gant o barr. Bez' ez 'eus memorioù 128 Me (Mega eilenn), 256 Me, 512 Me, 1 Ge.

## Implijoù ar vemor Gompact Flash

Arveret e vez alies bremañ ar memorioù-se da hizivaat ijinennoù 'zo evel da skouer al luc'heilerezioù pe ar savennoù liesarc'hwel vureveg. D'hen ober e vez aveet kartennoù elektronek pennañ an ardivinkoù-se gant ur c'hennasker azas. Pa vez lakaet an ijinenn war enaou en-dro goude bezañ lazhet anezhi ha luget ar vemor, e c'hell ar c'horrgoulev ("firmware") en em gargañ e-barzh memor sonn ar gartenn bennañ.
Arveret e vezont ivez alies e-barzh al luc'hskeudennerezioù niverel da kadaviñ al luc'hskeudennoù.
A-hend-all e c'heller kennaskañ ar vemor Gompact Flash ouzh kennasker PCMCIA un urzhiataer hedoug evel un drobarzhell. Da c'hellout implijañ anezhi e ranker neuze he mentrezhañ evel ma vez graet gant ur gantenn galet.
# Memor bev

Ar memor bev, pe memor vresk zo ur ur memor elektronek gouest da zerc’hel roadennoù tra ma vez voltet. Graet e vez anezhañ RAM (Random Access Memory). Implijet e vez en urzhiataeroù evit derc’hel roadennoù ar programmoù pa vezont o labourat.

## Seurtoù memorioù vev

Daou rummad meur a vemor vev a zo :
* Ar memorioù dialuskel (DRAM - Dynamic Random Access Module). Ne goustont ket gwell ger ar re-se. Implijet e vezont evit memor kreiz an urzhiataer,
* Ar memorioù diasavel (SRAM - Static Random Access Module). Koustañ a reont ker hogen int herrek. Arveret e vezont evit krubuilh ar mikroprosesorioù.
# Memorias de un hombre de acción

Memorias de un hombre de acción zo un heuliad romantoù spagnolek gant ar skrivagner Pío Baroja (1872–1956),
diwar-benn buhez an irienner frankizour Eugenio de Aviraneta (1792-1872), embannet entre 1913 ha 1935.
Keñveriañ a c'haller 22 levr Baroja gant an 46 eus an Episodios nacionales gant Benito Pérez Galdós a oa bet skrivet diwar-benn ar memes mare.
# Memphis, Tennessee

Memphis, Tennessee zo ur ganaouenn saoznek gant ar c'haner ha sonaozer stadunanat Chuck Berry e 1959. Embannet e oa bet war ur bladenn vihan, e ti Chess Records, e Chicago. Kanet eo bet gant meur a hini abaoe, hag e meur a yezh.
E Breizh-Veur e savas da #6 er chartoù e 1963; doare ar Saozon Dave Berry and the Cruisers a savas da niverenn gentañ er UK Top 20. Doare Johnny Rivers e 1964 a savas da #2 e SUA.

## Ar ganaouenn

* Ur paotr zo o klask pellgomz d'ur plac'h anvet Marie;
* E 1964 e savas Chuck Berry ur ganaouenn all, anvet Little Marie, evel single da gentañ, ha goude en e albom St. Louis to Liverpool.

## Kanerien

The Who (pa oant anvet The High Numbers), Hasil Adkins, Paul Anka, Count Basie, John Cale, Lado Leskovar, Riblja Čorba, Don Covay, an Dave Clark Five, Bo Diddley, Faces, Lester Flatt & Earl Scruggs, Fotheringay, Al Green, the Hollies, Jan and Dean, Tom Jones, Sammy Kershaw, Fred Knoblock, Jerry Lee Lewis, Led Zeppelin, Lonnie Mack, Mother McCree's Uptown Jug Champions (a predecessor of Grateful Dead),[6] Mrs. Miller, Roy Orbison, Buck Owens, Elvis Presley, Johnny Rivers, the Rolling Stones, Del Shannon, Silicon Teens, Wayne Fontana & the Mindbenders, the Statler Brothers, Izzy Stradlin, Rod Stewart, Gene Summers, George Thorogood, Ernest Tubb, Conway Twitty, the Ventures, Zippy Kid, Danny and the Fat Boys (Danny Gatton), Hank Williams Jr., Faron Young, Toby Keith en albom Clancy's Tavern (Deluxe Edition), hag an Iwerzhonadez Eleanor McEvoy en hec'h albom "Stuff".

## Yezhoù all

Lakaet e oa bet galleg ha kanet gant Eddy Mitchell ha Danyel Gérard.
# Memories of War

Memories of War pe Operation Chromite (Hangul : 인천상륙작전 ; Hanja : 仁川上陸作戰 ; RR : Incheon Sangryuk Jakjeon) zo ur film brezel-drama sukorean embannet e 2016 ha sevenet gant John H. Lee.
Diazezet eo war fedoù gwirion dres a-raok Emgann Incheon (1950) e-kerzh Brezel Korea. Un adsevel romantel eo d'an oberiadur gwirion savet gant ar CIA / US Military Intelligence anvet Trudy Jackson, a-raok an dilestradeg etrebroadel. Embannet e voe d'ar 27 a viz Gouhere 2016 e Sukorea.
# Memphis (Tennessee)

Memphis eo kêr vrasañ stad Tennessee er Stadoù-Unanet. Er bloavezh 2010 e oa 672 567 a annezidi o chom enni. Krouet eo bet anv Memphis en ur mod ofisiel e 1819.

## Kêrioù gevellet

| Bro | Kêr |
| Gambia | Kanifing |
| Senegal | Kaolacki |

## Liammoù diavaez

* (en) Lec'hienn ofisiel
a vo kavet e Wikimedia Commons.
# Paliano

Paliano zo ur gumun en Italia, e proviñs Frosinone, e rannvro Lazio.
# Paliked (sport)

Ur baliked zo ur benveg sport implijet pa c'hoarier pilota, tennis, tennis-taol, badminton ha squash.
# Paliseul

Paliseul :
| Banniel | |
| Skoed | |
| Lec’hiadur Paliseul en Arondisamant Neufchâteau hag e proviñs Luksembourg | |
| Riez | Belgia |
| Kumuniezh | Kumuniezh c'hall |
| Rannvro | Wallonia |
| Proviñs | Luksembourg |
| Arondisamant | Neufchâteau |
| ins | 84050 |
| Kod pellgomz | 061 |
| Kumunioù - Kod post | 6850 6850 6850 6851 6852 6852 6853 6856 |
| Kumunioù strollet | Paliseul Carlsbourg Offagne Nollevaux Maissin Opont Framont Fays-les-Veneurs |
| Maer | Jean Pol Hannard |
| Gorread | 112,96 km² |
| Hed | 05° 08' .." Reter |
| Led | 49° 54' .." Norzh |
| Uhelder | .. m |
| Poblañs hep kontoù doubl | 5 055 (01.01.2007) |
| Stankter | 45 a./km² |
| Lec'hienn ar gumun | www.paliseul.be |
Paliseul (e walloneg:Palijhoû) a zo ur gumun eus proviñs Luksembourg e Belgia.
# Palla

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Palla zo anv meur a dra.

## Traoù

* anv ur vantell, palla (mantell)
* anv ur c'hoari, palla (c'hoari)

## Loened

* anv ur valafenn, palla (balafenn)

## Tud

* Palla (trobador), anv un trobador galizek.
* Palla di Onofrio Strozzi (1372 - 1462) - banker, politikour, lenneg, ha prederour italian.

## Pennadoù kar

* pall
* pallium
# Paliked

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
Ur paliked (pe ur baliked) zo:
* ur bal vihan da gemer ludu diwar an oaled
* ur seurt sklisenn da skeiñ e-barzh ur volotenn e-barzh c'hoarioù zo (an tennis da skouer), gwelout paliked (sport);
* un askorn, anvet ivez plankenn-skoaz.

## Gwelet ivez

* Palikell
# Palieteg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an palieteg (paliet) komzet e Soudan.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Palikell

Ur balikell zo ur bal vihan, eus ar seurt a vez da zastum skubion, ludu en oaled, pe da gaoc'hkezeka.

## Gwelet ivez

* Paliked
# Palikir

Palikir eo kêr-benn Stadoù Kevreet Mikronezia, e kornaoueg ar Meurvor Habask. En enez Pohnpei emañ. Er bloaz 2004 e oa 6 227 a dud o chom enni.
# Palioupinyeg

Ur rannyezh dinkek eus skourr yezhoù nilotek eo an palioupinyeg (palioupiny) komzet e Soudan ar Su.

## Gwelet ivez

* Yezhoù nilez-saharek
* Yezhoù nilotek
* Yezhoù nilotek ar c'hornôg
# Palizzi

Palizzi zo ur gumun italian e meurgêr Reggio Calabria e Calabria.
# Salle

Salle zo ur gumun italian e Proviñs Pescara e rannvro Abruzzo.
# Sallenelles

Sallenelles :
| Melestradurezh ||
| Stad | Frañs |
| Rannvro | Normandi |
| Departamant | Calvados |
| Arondisamant | Lisieux |
| Kanton | Cabourg |
| Kod kumun | 14665 |
| Kod post | 14121 |
| Maer Amzer gefridi | Jean-Louis Greffin 2014-2020 |
| Etrekumuniezh | Normandie-Cabourg-Pays d'Auge |
| Lec'hienn web | http://www.sallenelles.net |
| Poblañsouriezh ||
| Poblañs | 296 ann. (2020) |
| Stankter | 237 ann./km² |
| Douaroniezh ||
| Daveennoù lec'hiañ | |
| Uhelderioù | bihanañ 0 m — brasañ 40 m |
| Gorread | 1,25 km² |
| kemmañ |
Sallenelles a zo ur gumun eus departamant Calvados e Bro-C'hall.

## Istor
### XX$^{vet}$ kantved

* Eil brezel-bed: mervel a reas pevar den nann-soudard e Sallenelles abalamour d'ar brezel e-pad Aloubadeg Normandi, ur vaouez gant un taol kalon paz erruas ar Saozon, daou all a voe lazhet gant minennoù hag unan all gant tennoù kanol; dieubet e voe ar gumun gant ar Vrigadenn Piron d'ar 16 a viz Eost 1944.

## Douaroniezh

* Gwernioù beg an Orne.
* Ti an natur.
* War aod Mor Breizh hag e beg ar stêr Orne emañ Sallenelles.

## Emdroadur ar boblañs 1962-2008

Niver a annezidi

## Notennoù ha daveoù

* ↑ Roadennoù ofisiel e lec'hienn an EBSSA
* ↑ Mémorial des victimes civiles en Normandie
* ↑ Brigade Piron
# Sallertaine

Sallertaine a zo ur gumun e departamant Vande, e Bro-C'hall.

## Istor
### Dispac'h Gall

* Melestradurezh: savet e voe ar gumun e 1790 ; lakaet e voe e Kanton Challans. E Bann Challans e oa. Lakaet e voe kumun Sallertaine en Arondisamant Les Sables-d’Olonne bet krouet e 1800.

### XX$^{vet}$ kantved
##### Brezel-bed kentañ

* Mervel a reas 108 gwaz eus ar gumun, da lavaret eo 4,31% eus ar boblañs e 1911, abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

#### Eil Brezel-bed

* Mervel a reas seitek den ag ar gumun abalamour d'ar brezel hervez monumant ar re varv.

## Monumantoù ha traoù heverk

* Milin Rairé.
* Kentañ iliz katolik Sant Varzhin.
* Eil iliz katolik Sant Varzhin.
* Ar c’halvar.
* Monumant ar re varv, luc’hskeudennoù$^,$.

## Daveoù ha notennoù

* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Cassini - EHESS
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Clochers de France
* ↑ (fr)Memorial Genweb
* ↑ (fr)Memorial Genweb
# Sallustia Orbiana

Sallustia Orbiana a oa pried an impalaer roman Alessandrus Severus.

## Pennadoù kar

* Impalaerezed Roma
# Red Orchestra: Ostfront 41-45

Red Orchestra: Ostfront 41-45 a zo ur c'hoari tenn kadoniel d'ar c'hentañ sell diazezet war zar mod Red Orchestra: Combined Arms. Goude bezañ bet ar maout er genstrivadeg Make Something Unreal, ar skipailh trec'h a savas ur studio Tripwire Interactive hag a sevenas ar c'hoari Red Orchestra: Ostfront 41-45 evel kentañ raktres.
Aergelc'h ar c'hoari a zo Talbenn ar Reter e-pad an Eil Brezel-bed etre 1941 ha 1945, Red Orchestra: Ostfront 41-45 a ro tu d'ar c'hoarier da vont etrezek ar stourm etre ar soviediz hag an nerzhioù alaman. Krouer ar c'hoari, Tripwire Interactive, a sevenas ar c'hoari adal e labour war ur mod da Unreal Tournament 2004, Red Orchestra: Combined Arms.
E miz Ebrel 2009, e oa bet gwerzhet 400 000 skouerenn eus ar c'hoari.

## Doare c'hoari

| Doare c'hoari Red Orchestra : Ostfront 41-45, ur mailh-tenner o sellet a-raok tennañ pizh | Red Orchestra a zo savet muioc'h evit arstumm liesc'hoarier evit na vefe unc'hoarier, bez ez eus eus ul lodenn d'ar c'hoari hag a a zo unc'hoarier met bez eo dreist-holl un digarez da gourdoniñ an nevez c'hoarierien d'an doare c'hoari (penaos fiñval, reiñ urzhioù, fiñval ur c'harbed). Red Orchestra: Ostfront 41-45 a implij doareoù nevez evit merañ an tennoù hag ar bolodoù kement evit re ar fuzuilhoù/mndrailherezioù evt re an tankoù. doare merañ an tennoù a gemer e gont pouez ar bolodoù, pellder ar pal da dizhout. Evit al lodenn tankoù e vez kemeret e kont en un doare gwirvoud ment an hobregon, kogn an tenn. Da geñver darn ar c'hoarioù tenn all e oa ar pal da vezañ tost ouzh gwirvoud ar brezel a oa bet lakaet war-raok gant saverien ar c'hoari. |

## Kartennoù

Red Orchestra a vez 16 kartenn ofisiel dezhañ ha 10 kartenn savet gant kumuniezh ar c'hoarierien hag harpet gant krouerien ar c'hoari. Ar Red Orchestra SDK, hag a zo chomet dindan stumm un doare beta, en deus roet an tu d'ar c'hoaririen da sevel kantadoù a gartennoù memestra.
* Kartenn ijinet Talbenn ar Reter 1942
* Emgann Stalingrad 1942-1943
* Emgann Berlin 1945
* Emgann Berlin, ur sell war ar Reichstag
# Red induktet

Ar red induktet a zo ur red elektrek hag a ya, dre e efedoù, a-enep da bezh en deus e c'hanet.

## Liamm diavaez

* Ouest-France Kemper 26/087/2013
# Red Orchestra

* Ur bajenn disheñvelout eo homañ, da lavarout eo ur roll pennadoù hag a zo damheñvel o anv. Bremañ e c'hallit dibab ennañ ar pennad emaoc'h o klask. Mard oc'h bet degaset amañ dre ul liamm diabarzh en ur pennad e c'hallit kemmañ al liamm evit m'ho kaso war-eeun d'ar bajenn emaoc'h o klask.
# Red Orchestra: Combined Arms

Red Orchestra: Combined Arms a zo ur mod, c'hoari tenn kadoniel d'ar c'hentañ sell embannet d'ar 26 a viz Eost 2004, adsevel hollek d'ar c'hoari Unreal Tournament 2004 ha da gentañ Unreal Tournament 2003 savet e oa bet gant ur skipailh saverien modoù d'ar c'hoarioù video etrevroadel ha dizalc'h. An aergelc'h a zo hini Talbenn ar Reter, e-pad an Eil Brezel-bed.

## Istor ar sevel

Ur genstrivadeg a oa bet aozet gant Nvidia anvet Make Something Unreal. Ar pal a oa da lakaat tud da sevel modoù c'hoari video adal al lusker c'hoari video perc'hennet gant ar studio Epic Games. Goude tri tro e oa bet ar maout gant ar skipailh a zeuio da vezañ Tripwire Interactive, ar c'hentañ plas a voe enoret gant ur sammad arc'hant a 10 000 Dollar.
Saverien ar mod Red Orchestra, The Red Orchestra team deuet da vezañ ar studio Tripwire Interactive, en doa kemeret perzh er genstrivadeg Make Something Unreal, ouzhpenn d'an archant o devoa gounezet ar gwir da implij digoust arioù Unreal Engine 2.5 hag Unreal Engine 3.0 gant ar gwir da vezañ perc'henn d'an archant rastelet dre ar werzhadennoù. Gant ma voe gwellaet ar mod e voe ouzhpennet karbedoù er stumm 3.0 d'ar mod. Gwellaet e voe c'hoazh ar mod betek tizhout ar stumm 3.3, an hini diwezhañ d'ar mod.

## Doare c'hoari

Red Orchestra a zo ur mod savet gant ar pal pennañ da vezañ an tostañ eus gwirvoud ar brezel. Ar gwirvoud a zo bet labouret kement evit an doare c'hoari met ivez e-keñver an adsevel istorel.

## Heuliadoù

D'al lun 21 a viz Du 2005, Tripwire Interactive, a embann e vo savet ur c'hoari gwirion ha n'eo ket mui ur mod nemetken anvet Red Orchestra: Ostfront 41-45 dre Steam, savenn gwerzh Valve Corporation. Ar c'hoari a oa bet embannet d'ar meurzh 14 a viz Meurzh 2006 war ar savenn Steam.

## Notennoù ha daveennoù

* ↑ 26/08/2004 Lec'hienn GameSpy - Red Orchestra 3.0: Combined Arms embannet war FilePlanet.
# Oberiadur-brezel Overlord

Aloubadeg Normandi, pe Oberiadenn Overlord, eo an anv roet d'an aloubadeg a grogas d'ar 6 a viz Even 1944 gant dilestradeg ar 6 a viz Even 1944 pe Oberiadenn Neptune, pa voe taolet war draezhegi Normandi 155 000 soudard, eus an arme stadunanat dreist-holl.
Ma padas un 30 eurvezh an dilestradeg ervat e voe 45 deiz e padas aloubadeg Normandi e Kornôg ar vro, eus ar 5 a viz Mezheven betek ar 27 a viz Gouhere pa c'hellas al lu SUAat toullañ al linennoù alaman en Avranches. E reter Normandi e padas an traoù pelloc'h.

## Pennadoù kar

* Dilestradeg ar 6 a viz Mezheven 1944
# Oberiadur-brezel Baltek

An Oberiadur-brezel Baltek, pe Oberiadur difenn e Lituania ha Latvia, a vez graet eus un hollad oberiadurioù stourmet etre an Arme Ruz hag ar Wehrmacht etre an 22 a viz Even hag an 9 a viz Gouhere 1941 e Lituania, Latvia hag Estonia.

## Disoc'h

En desped d'un difennerezh kalonek, an nerzhioù soviedel a voe trec'het ha rediet da gilañ. An oberiadur-brezel a voe heuliet gant an Oberiadur-difenn strategel eus Leningrad (10 a viz Gouhere - 30 a viz Gwengolo 1941), hag a voe unan evit klask sevel un talbenn difenn stabil war al linenn Narva–Novgorod.
# Oberiadur-brezel Forager

An Oberiadur-brezel Forager (saozneg: Operation Forager), anvet ivez Kampagn an enezeier Mariana ha Palau (saozneg: Mariana and Palau Islands campaign) a oa bet un argadenn gant nerzhioù lu Stadoù-Unanet Amerika a-enep nerzhioù lu Impalaeriezh Japan en enezeier Mariana ha Palau er Meurvor Habask. Stourmet e oa bet etre miz Even ha miz Du 1944 e-pad Brezel ar Meurvor Habask. An argadenn stadunanat, renet gant Chester Nimitz, a oa bet un heuliad da Gampagn an enezeier Gilbert ha Marshall. Ar pal a oa riñsañ ar bazennoù Japaniz e-kreiz ar Meurvor Habask, harpañ aloubadeg Filipinez, ha reiñ an tu da gaout bazennoù evit ar c'hirri-nij bombezañ evit tagañ inizi Japan.
Impalaeriezh Japan he devoa kollet 67 000 soudard hag ar Stadoù-Unanet 8125 lazhet pe steuziet.
# Oberiadur-brezel Hailstone

Oberiadur-brezel Hailstone (Saozneg: Operation Hailstone ; Japaneg: トラック島空襲 Torakku-tō Kūshū, "bombezadeg an inizi Truk ") a oa bet un dagadenn vras gant listri ha nijerezioù d'ar 16 ha 17 a viz C'hwevrer 1944e-pad an Eil Brezel-bed. An United States Navy en devoa taget bazenn nij ar morlu japanat e Truk Inizi Caroline, un dachenn aloubet gant Japan a-raok ar brezel. An Oberiadur-brezel Hailstone a vez keñveriet alies gant an dagadenn war Pearl Harbor.

## Listenn bigi Japan e Truk e-pad ar vombezadeg
#### Morrederien ponner

* Agano (阿賀野) 6652 tonenn, kaset d'ar strad d'ar 16 a viz C'hwevrer 1944. 726 lazhet.
* Naka (那珂) 5195 tonenn, kaset evit sikour ar morreder ponner Agano kaset d'ar strad 35 mil vor e kornôg Truk d'ar 17. 240 lazhet.
* Katori (香取) 5890 tonenn, kaset d'ar strad 40 mil vor e gwalarn Truk d'ar 17 asambles gant ar Shonan Maru 15 hag ar Maikaze. N'eus nemet an Nowaki a derc'has. 315 lazhet.

#### Listri-distruj

Akikaze (秋風) 峯風型 1215 tonenn, terc'het didamall
# Oberiadur-brezel Market Garden

Oberiadur-brezel Market Garden (saozneg: Operation Market Garden) a oa bet un oberiadur-brezel gant ar Gevredidi e-kerzh an Eil Brezel-bed. Stourmet e oa bet en Izelvroioù dalc'het gant Alamagn eus ar 17 betek ar 25 a viz Gwengolo 1944. Pal pennañ an oberiadur-brezel a oa sevel ur silhant 103 km en tiriad suj d'an alamanted gant ur beghent a-us d'an Nederrijn (tu izel ar stêr-veur Roen), evit krouiñ un hent d'ar Gevredidi da aloubiñ norzh Alamagn. Evit dont a-benn e oa ezhomm bezañ efedus ha tizhout palioù daou oberiadur all : krabanata 9 font gant nerzhioù kemmesk etre harzlammerien stadunanat pe saoz (lodenn "Market") hag a oa da vezañ heuliet gant treuzadenn ar pontoù gant un nerzh douar saoz (lodenn "Garden").
# Obergruppenführer

Obergruppenführer ("usrener ar bagad") a oa ur renk damsoudardel en Trede Reich krouet e 1932 evel ur renk eus ar Sturmabteilung (SA) hag adkemeret gant ar Schutzstaffel (SS) bloaz goude. Betek miz Ebrel 1942 e oa ar renk uhelañ en SS goude ar Reichsführer-SS. Ur renk damheñvel e oa hini Untergruppenführer en SA abaoe 1929. E miz Ebrel 1942 e voe krouet ar renk nevez SS-Oberst-Gruppenführer, lakaet a-us an Obergruppenführer hag a-is an Reichsführer-SS.

## Izili titlet

| Bloaz | Niver | Anvioù |
| 1933 | 3 | Heinrich Himmler, Rudolf Hess, Franz Xaver Schwarz |
| 1934 | 5 | Sepp Dietrich, Fritz Weitzel, Kurt Daluege, Richard Walther Darré, Walter Buch, |
| 1935 | 2 | Udo von Woyrsch, Friedrich-Wilhelm Krüger |
| 1936 | 8 | Josias zu Waldeck und Pyrmont, Max Amann, Karl von Eberstein, Philipp Bouhler, Wolf-Heinrich von Helldorff, Friedrich Jeckeln, Werner Lorenz, August Heissmeyer |
| 1937 | 1 | Ernst-Heinrich Schmauser |
| 1938 | 0 | |
| 1939 | 0 | |
| 1940 | 3 | Joachim von Ribbentrop, Martin Bormann, Hans Lammers |
| 1941 | 9 | Otto Dietrich, Arthur Seyss-Inquart, Reinhard Heydrich, Paul Hausser, Hans-Adolf Prützmann, Erich von dem Bach-Zelewski, Wilhelm Rediess, Wilhelm Reinhard, Albert Forster |
| 1942 | 20 | Karl Kaufmann, Friedrich Hildebrandt, Karl Fiehler, Dietrich Klagges, Paul Körner, Wilhelm Murr, Fritz Sauckel, Richard Hildebrandt, Wilhelm Koppe, Theodor Berkelmann, Wilhelm Keppler, Karl Wolff, Josef Bürckel, Arthur Greiser, Theodor Eicke, Emil Mazuw, Paul Scharfe, Oswald Pohl, Walter Schmitt, Herbert Backe |
| 1943 | 23 | Siegfried Taubert, Joachim Albrecht Eggeling, Ernst Wilhelm Bohle, Konstantin von Neurath, Julius Schaub, Günther Pancke, Ernst Kaltenbrunner, Konrad Henlein, Ernst Sachs, Karl Hermann Frank, August Eigruber, Friedrich Rainer, Hugo Jury, Rudolf Querner, Friedrich Alpers, Gottlob Berger, Otto Hofmann, Hanns Albin Rauter, Hans Jüttner, Artur Phleps, Felix Steiner, Alfred Wünnenberg, Karl Pfeffer-Wildenbruch |
| 1944 | 32 | Hartmann Lauterbacher, Karl Hanke, Ulrich Greifelt, Wilhelm Stuckart, Otto Winkelmann, Hermann Höfle, Ernst-Robert Grawitz, Leonardo Conti, Franz Breithaupt, Werner Best, Maximilian von Herff, Georg Keppler, Walter Krüger, Karl Maria Demelhuber, Kurt Knoblauch, Curt von Gottberg, Oskar Schwerk, Heinrich von Maur, Karl Wahl, Fritz Wächtler, Jürgen von Kamptz, Erwin Rösener, Benno Martin, Gustav Adolf Scheel, Paul Wegener, Karl Gutenberger, Carl Oberg, Wilhelm Bittrich, Matthias Kleinheisterkamp, August Frank, Fritz Schlessmann, Herbert Gille |
| 1945 | 1 | Hans Kammler |
# Oberiadur-brezel Iskra

Oberiadur-brezel Iskra (rusianeg: операция Искра, alamaneg: Zweite Ladoga-Schlacht) a oa bet un oberiadur milourel soviedel e-pad an Eil Brezel-bed war Talbenn ar Reter. Pal an oberiadur a oa lakaat fin da sez Leningrad gant ar Wehrmacht. Munudoù an oberiadur a oa kroget nebeut amzer goude faezhadenn an Argadenn Sinyavino. Koll an Alamanted en Emgann Stalingrad e fin ar bloavezh 1942 en devoa breskaet o zalbenn. E miz Genver 1943, an nerzhioù soviedel a oa o prientiñ argadennoù lies war an talbenn a-bezh, dreist-holl e su Rusia, Iskra a oa lodenn norzh an enep-argad goañv soviedel eus 1942–1943.
An oberiadur a oa bet kaset da benn gant Talbenn Leningrad an Arme Ruz, Talbenn Volkhov, hag ar Flodad Baltek etre an 12 hag an 30 a viz Genver 1943. Ar pal a oa krouiñ un hent douar etrezek kêr Leningrad. An nerzhioù lu soviedat a oa kendeuzet d'an 18 a viz Genver, ha d'an 22 e oa stabilaet al linenn talbenn. An oberiadur-brezel a oa deuet a-benn da sevel ul linenn dezougen 8–10 kilometr. Ul linenn tren a voe savet buan ha buan evit degas pourvezioù e kêr e-plas tremen dre Hent ar vuhez (doroga zhizni) a dremene dre al lenn Ladoga pa oa skornet. Dre grouidigezh an hent-houarn e oa bet izelaet kalz chañsoù an Alamanted ha Finlandiz da aloubiñ Leningrad.
Ar Soviediz o devoa kollet 33 940 soudard lazhet ha 71 142 gloazet, an Alamanted 12 000 lazhet ha 32 570 gloazet.
# Oberhagenthal

Oberhagenthal, pe Hagenthal-le-Haut e galleg, zo ur gumun eus Elzas, e kanton Huningen, en arondisamant Mülhausen hag en departamant Haut-Rhin.

## Kumunioù amezek

* Hagenthal-le-Bas, pe Niederhagenthal, er reter