# رسالة ابن فضلان (ت. سامي الدهان) /فهرس الاعلام والقبائل والطوائف
## فهرس الاعلام والقبائل والطوائف

أدخلنا في هذه الفهارس ما جاء في رسالة ابن فضلان وما ورد في تعليقاتنا بالحواشي وما وقع في مقدمتنا لدراسة الرسالة وصاحبها، لم نفرق بين المتن والحاشية بأرقام صغيرة أو كبيرة كما كنا نفعل دائماً وذلك لقلة صفحات الرسالة. واعتبرنا كلمة ابن وأب أساسية في صلب الكلمة، وجعلنا في هذا الفهرس كتب المؤلفين إلى جانب أسمائهم داخل الأقواس، فقد ذكرناهم في الحواشي حيناً بأسمائهم وحيناً بعناوين كتبهم. ​فهرس الأعلام : آل طولون - الأتراك i ۱۷۷ آل طولون ۳۸ ابن الأثير ( الكامل في التاريخ ( ٧٤ ، 15 ، 16 ، 104 ، 119 ابن تغري بردي ) النجوم الزاهرة ( ٦٨ ابن جرير الطبري ( تاريخ الامم والملوك ) ٦٨ ، ٦٩ ، ٧٤ ، ١١٥ ابن حوقل ) صورة الارض ( ۱۵ ، ۱۷ ، ۳۴ ، ٤۰، ٤٥ ، 04 : 00 ، 4 ، 5 ، 676 ۱۹۹۰ ۱۱۹ ابن خرداذبة ( المسالك والممالك ) ١٤، ١٥ این رستة ( الأعلاق النفيسة ) ١٥ ، ٤١ ، ٤٦ ، ٥٥ ابن الطقطقي ( الفخري في الآداب ) ١٨ ، ٦٧ ، ١١٥ ابن العديم ( بغية الطلب ( ٧٦ ابن الفقيه الهمذاني ( البلدان ) ١٤ ، ٧٦ ، ٩١ ، ١١٥ ابن فضلان = أحمد بن فضلان ابن قارن ٧٤ ابن مسکویه مسکویه أبو بكر الصديق ( رضي الله عنه ( ٢٧ ، ١٢٢ أبو جعفر المنصور ( الخليفة ) ١٣١ أبو دلف ) مسعر بن مهلهل ( ١٧ ، ١٠٦ أبو عبيدة البكري ( معجم ما استعجم ) ٤٦ ، ٥٠ ، ١٢٢ الاتراك ( أو الترك ( ٧، ٩ ، ٢٦ ، ٢٤ ، ٤٢ ، ٥٤، ٦٥ ، ۶۷ ، ۸۰ ، ۸۱ ۹۱،۸۹۰ 149 ، 134 ، ۱۰۷ ، ۱۰۵ ، ۱۰۳ ، ۱۰۱ ، ۱۰۰ ، ۹۸ ،۹۷ ،۹۶ ، ٩٥ ،۹۲ (۱۲) ​۱۷۸ أترك القطعان بن أحمد أحمد 101 فهرس الأعلام : أترك ـ البزنطيون بن على صعلوك ٣٨، ٧٤ بن فضلان بن العباس ( بن راشد بن حماد ) ٧ ، ۹ ، ۱۰ ، ۱۱ ، ۱۳ ، ۱۷ ، ۱۹ ، ، ۱۰۳ ،۸۳ ،۸۱ ،۷۳ ،٣٧،٣٤، ٤٠، ٤٢،٤١ ، ٦٧:٤٣ ،۳۳،۳۱ ، ۱۳۹ ، ۱۳۶ ، ۱۳۵ ، ۱۳۲ ، ۱۲۳ ، ۱۱۹ ، ۱۱۵ ، ۱۱٤ ، ۱۱۳ ، ۱۰5 ، 104 ۱۷۲ ، ۱۶۹ ، ۱٦٦ ، ۱۵۰ ، ۱٤٩ أحمد بن موسى الخوارزمي ۷۷، ۷۸ الادريسي ) نزهة المشتاق ) ٤٤ ، ٦٩ ، ١٤٩ اسماعيل بن أحمد ) صاحب خراسان ( ٢٤ ، ٦٩ الاصطخري ( مسالك الممالك ( ۱٥ ، ٤۱ ، ٤٦، ٥٤، ٥٥ ، ٥٦ ، ۶۷ ، ۹۱ ، ۱۲۷ الأطروش العلوي ٧٥ المش بن يلطوار ( ألمش بن شلكي يلطوار ( ٢٢ ، ٤٨ ، 57 ، 17 ، 13 ، 117 امرؤ القيس ( الشاعر ) ١٣ اللغز ۱۰۳ بارس الصقلابي ۲۳ ، ٢٤ ، ٦٩ ، ۸۷ ، ، ۱۲۸ ، ٤۲ ، ٥٣ ، 54 ، 65 ، 100 ، 107 ، البجناك ٥٣، ۱۰٦ ، ۱۰۷ البخاري ( الصحيح ) ١١٨ برتولد ( المستشرق ) ٤٦، ٩١، ١١٧ البرنجار ۱٣۵ بروکلمن ( تاريخ الأدب العربي ) ٧٦ البزنطيون ٢٩ ​فهرس الأعلام : البكري ـ خاقان ۱۷۹ البكري = أبو عبيدة البكري بلال ) مؤذن النبي صلعم ) ١٢١ البلغار ٧ ، ٢٢ ، ۲٥ ، ۲۹ : ۳۱ ، ٣٤ ، ۳٨ ، ۳۹ ، ٤٤٠ ٤٤٦٤٢ ٤٩ ، ٥٠ ، ۱۲۹ ۱۱۸ ۱۱۷ ۱۱۳ ،۹۷ بلاك ( المستشرق ) ٤٨،٩ يلايف ( المستشرق ) الترك = الأتراك التركمان ۸۱ التغزغزية ٩١ ۱۰ تكين التركي ٢٣ ، ٦٩ ، ٨٠ ، ۸۷، ۸۹ ، ۱۲۸ ، ۱۳۶ الجرمان ١٦ ج جعفر بن عبد الله ( أمير بلغار ) ۱۱۸ الجهشياري ٦٧ الجوهري ( الصحاح ( ٨٢ ، ١١٤ جوينبول ( المستشرق ) ۱۲۱ الجيهاني ( أبو عبد الله محمد ) ٥٦ ، ٧٦ ح حامد بن العباس ( الوزير ( ۱۸ ، 13 ، 38 ، 41 ، 114 الحسن بن بلطوار - ألمش بن يلطوار حمویه کوسا ۷۵ خاقان الخزر ٥٤ ، ٥٦ ، ١٦٩ ​فهرس الأعلام : الخزر - زكي الخزر ٢٣ ، ٢٧ ، ٥٠ ، ۵۲ ، ۰۳ ، ۶۵ ، ۹۱ ، ۱۰٤ ، ۱۲۶ ، 145 ، 149 ، 16 ، ۱۷۲ ، ۱۷۱ الخزلجية ٩١ خلیل مردم ۹ ، ۱۰ د الداعي ( الحسن بن القاسم الحسني ) ٧٤ ، ٧٥ دقور جاك ( المستشرق ) ٤٦ دنلوب ( المستشرق ) ٤٨،٩ ده ساسي ( سلفستر المستشرق ) ١٤٩ دوزي ( تكملة معاجم العرب ومعجم ا الملابس ( ۷۷، ۷۸، ۷۹ ، ۸۲ ، ۸۵ ، ٨٦ ، ٨٧ ، ۱۷۱ ، ۱۷۰ ، ۱٥۸ ، ۱١٤٢، ٥ ، ۱۳۱ ، ۱۲۰ ، 114 ، 100 راسموسن ( المستشرق ) ٤٤ الروس ٧، ٢٤،٨، ۳۷ ، ۳۹ ، ۳۱ ، ۳۲ ، ٣٣، ٣٤، ٤٠، ٤٩٤٤ ، ٥٣، ٦٥ ، ۱۶۹ ، ۱۹۵ ، ۱۰۰ ، ۱۴۵ ، ۱۲۶ ، ۶۷ الروسي = كوقالفسكي الروم ۱۷،۱۳ ، ۱۸ ، ۱۹ ريتر ) تعليقات المستشرق ريتر ) ١٣٣،٤٨ ريتشارد فراي = فراي روزن ( المستشرق ) ٤٦ ز زكي محمد حسن ( الرحالة المسلمون ) ١٧ زكي وليدي طوغان ( الطبعة الأولى لرسالة ابن فضلان ( ٤٨ ، ٤٩ ، ٥٠ ، ٨٥ ٤ ، 114 ،110 ، ۱۰۶ ،۱۰۵ ، ۱۰۳ ، ۱۰۱ ، ۱۰۰ ، ۹۰ ،۸۹ ،۸۷ ،۸۶ ۱۷۲ ، ۱١٤٦، ٦٩ ، ۱٤۰ ، ۱۳۹ ، ۱۳۴ ، ۱۳۰ ​السامانيون ۱۷ السكاند تافيون ۲۹ فهرس الأعلام : السامانيون - طرخان س السلجوقيون ٩١ سلام الترجمان ۱۷ ، ۱۳۸ السلاقيون ١٦ سليمان النبي ( صلى الله عليه وسلم ) ١٥٨ سميرادسكي ( هنري ) ٣٣ سواز ١٤٠ السودان ١٨ ١٨١ سوسن الرسي ٢٣ ، ٢٤ ، ٦٩ ، ١١٦ ، ١٢٨ السيوطي ) جلال الدين ) ١١٨ ، ١٥٨ ش شمس الدين الدمشقي = شيخ الربوة شيخ الربوة ( نخبة الدهر ( ٦٧ ، ۶۹ ، ۱۰۶ ، ۱۱۳ ، ۱۱۹ ، ۱۲۲ ، 135 ، 149 ، 156 ص الصابيء ( المؤرخ ، تحفة الأمراء ) ١٩،١٨ صاعد بن مخلد ۱۹ ، ۲۰ الصقالبة ۱٦ ، ۲۲ ، ۲۳ ، ۲۰، ۲۷ ، ۳۱ ، ٣٤ ، ٣٨ ، ٤٣، ٤٨ ، ٥٣ ، ٥٦ ٦٥٠ ، ١٤٠ ، ١٤٥ ، ۱۳۵ ، ۱۲۲ ، ۱۱۳ ،۸۱ ، ۶۹ ،۹۷ طالوت ۲۷ ، ۳۷ ، ۱۳۵ طاهر بن علي ٧٦ طرخان ۱۰۳ ، ١٠٤ ​۱۸۲ فهرس الأعلام : عبد الله فلاديمير ع عبد الله ۲۷، ۳۸ ، ۱۳۵ عبد الله بن باشتو الخزري ۲۳ ، ۶۹، ۷۸ ، ۸۰ العجم ٤٢،٣٨ عدي عبد بن الباقي ( أبو عمر ) ٢٠ علي بن أبي طالب ۸۲ علي بن عيسى ( وزير المقتدر ) ١١٥ علي بن عيسى بن الجراح ١٨ علي بن الفرات ( أبو الحسن الوزير ( ۱۸ ، ۱۹ ، ۲۰ ، ٢٤ ، ٦٨ ، ۷۷ - ۷۸ ، ۱۱۹ عمرو بن كلثوم ( الشاعر ) ١٥٠ عيسى بن محمد المروذي ۹۱ عيسى بن مريم ( عليهما السلام ) ۱۱۸ الغزية ۹۱، ۱۰۱ ، ۱۰۹ غطریف بن عطاء ( عامل خراسان ) ۷۹ غ ف فراي ريتشارد ) المستشرق تعليقات على الرسالة ( ۹ ، ٤٨ ، 71 ، 8 ، 100 ، ۱۱۰ ، ۱۰۷ الفرنك ٢٩ فره ن ( المستشرق في ترجمة ابن فضلان الى الألمانية ( ۲۹ ، 40 ، 46، 149،136،108، ) ، ۱۷۰ ، ۱١٦ ، ١٦٤ ، ١٦٥، ٦٦۲ ، ۱۶۰ ، ۱۰۷ ، ۱۰۰ ، ۱۰۳ ، ۱۰۱ ، 100 ۱۷۲ ، ۱۷۱ قستبرغ (المستشرق ) ٤٦ الفضل بن موسى النصراني ۷۷، ۷۸ ، ۱۱۹ فلاديمير ٦٧ ​قدامة بن جعفر ١٤ قریش ۱۳ فهرس الأعلام : قدامة . المستعين ق ۱۸۳ القطعان ( أبو أترك ) ١٠٢ التفجق ١٠٦ قلواس ( دليل القافلة ( ۸۸ كانار ) ترجمة ابن فضلان الى الفرنسية ( ۱۱٦ ، ۱۲۳ ، ۱۳۰ ، 140 ، 141 كراتشكوفسكي ( المستشرق ) ٤٩ ، ٥٨ كريمر ( المستشرق ) ۳۸ کندر خاقان ۱۷۰ الكندي ١٤ کو ذركين ۹٦، ۹۷، ۹۸، ۱۰۱ كو فالفسكي ( مترجم رسالة ابن فضلان الى الروسية ) ٥٠ ، ۱۱۰ ، ۱۹۹ ، ۱۷۲ ل ليلي بن نعمان الديلمي ٧٥ مأجوج ( ويأجوج ) ۱۷ ، ۳۹ ، ۱۳۸ مارکوارت ( المستشرق ) ٤٧ محمد ( النبي صلى الله عليه وسلم ) محمد محمد ۱۲۱ ، ۱۱۷ ، ۲۷ بن سليمان ( فاتح مصر ) ٣٧ ، ٣٨ ، ٦٥ بن عراق ( خوازرم شاه ) ۸۰ محمد كرد علي ٧، ٨، ١٠ ، ٥١ المستعين بالله ( الخليفة ) ١٣١ ​١٨٤ فهرس الأعلام : مسعر ـ وستنفلد مسعر بن مهلهل = أبو دلف المسعودي ( مروج الذهب ( ٣٤ ، ٤١، ٤٤ ، ٥٦ ، 17 ، 74 ، ١٤٠ مسكويه ( تجارب الامم ( ۱۹ ، ٢۰ ، ٣٨ ، ٦٩ ، ٧٤ ، ٧٥ المعتضد بالله ( الخليفة ) ١٨ المقتدر بالله ( الخليفة ) ۱۸ ، ۱۹ ، ۲۰ ، ۲۲ ، ٢٤ ، ٣٧ ٤ ٤٢ ، ٤٦ ، ٥٣ ، ٦٥ ، ٦٧ ، المقدسي ( أحسن التقاسيم ( ١٥ ١٦٠، ٧٦، ٩٨ ، ١٤٩ المكتفي بالله ) الخليفة ) ٦٩ المهلبي ٧٥ ن النابغة الشيباني ( ديوانه ) ۸۲ النبي محمد صلعم نذير الحزمي ۲۳ ، ۲ ، ۲۰، ۱۸ ، ۶۹ ، ۸۱ ، ۱۰۲ ، ۱۱۵ نسطور ۲۹ نصر بن أحمد بن اسماعيل الساماني ٧٥ ، ٧٦ ٠ ٧٧ نیکلسون ( المستشرق ) ٤٥ نيكيتا اليسيف ( المستشرق ) ٩ هارون الرشيد ۱۷ ، ۷۹ الهنود ۳۳ الواثق بالله ( الخليفة ) ۱۷ ، ۱۳۸ وستنفلد ( المستشرق ) ٤٦ و ​ويرغ ويسو فهرس الأعلام : ويرغ - اليونان ١٤٠ ۱۳۷ ، ۱۳۵ ، ۱۳۶ ي ۱۸۵ يأجوج ( ومأجوج ) ۱۷ ، ۳۹، ۱۳۸ ياقوت الحموي ( معجم البلدان ) ۱۰، ۱۷ ، ۳۴ ، ۳۷، ۳۸ ، ٤١ ، ٤٣ ، ٤٣ ، ٤٤ ، ۷۹ ،۷۶ ،۷٤ ، ۷۳ ، ۹۸ ،۶۷ ، ۵۶ ، ۵۰ ،۵۰ ، ۵۳ ،۵۲ ،٤٨٤٦ ، 116 ،110 ، 114 ، ۱۱۳ ، ۱۰۹ ، ۱۰۳ ، ۹۱ ،۸۸ ،٨٤ ، ۸۳ ،۸۲ ،۸۱ ، ١٢٦ - ١٣٤، ١٣٦ ، ١٣٨ - ١٤١ ، ۱۲۵ ، ۱٢٤ ، ۱۲۳ ، ۱۱۸ ، ۱۱۷ يبغو ( ملك الترك ) ۱۰۱ اليعقوبي ١٤ يلطوار = ألمش بن يلطوار ينال اليهود ۱۰ ، ۱۰۳ ، ۹۷ ۱۱۹ ، ٢ ، ٤٠۳ اليونان ١٤