[Basic Japanese] Số đếm trong tiếng Nhật


## Số đếm thông thường
#### Số 0
**例**　『れい』　「rei」
**ゼロ**　「zero」
> \- Trong tiếng Nhật, số 0 thường được mượn từ tiếng Anh là "Zero" thành **ゼロ**, ngoài ra còn dùng chữ kanji **例** 『LINH』
> \- Trong số đếm thì người Nhật dùng **ゼロ**, còn **例** sẽ dùng nhiều trong từ ghép Kanji như: **零度**　『LINH ĐỘ』　「reido」　`0℃ (nhiệt độ không độ C)`

#### Đếm từ 1 -> 10

| Số  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| １ | **いち** | `ichi` | 一 |
| ２ | **に** | `ni` | 二 |
| ３ | **さん** | `san` | 三 |
| ４ | **し** / **よん** | `shi`, `yon` | 四 |
| ５ | **ご** | `go` | 五 |
| ６ | **ろく** | `roku` | 六 |
| ７ | **しち** / **なな** | `shichi`, `nana` | 七 |
| ８ | **はち** | `hachi` | 八 |
| ９ | **く** / **きゅう** | `ku`, `kyuu` | 九 |
| １０ | **じゅう** | `juu` | 十 |
> \- Số 4, 7, 9 có 2 cách đọc, tuy nhiên phần lớn dùng **よん** cho số 4, **なな** cho số 7 và **きゅう** cho số 9

#### Đếm hàng CHỤC (11 -> 99)
Từ **11 -> 19**, công thức đếm sẽ là:
**じゅう** `juu`　＋　`ichi / ni / san / yon / go / roku / nana / hachi / kyuu]`

Đếm **20, 30, 40, 50, 60, 70, 80, 90** công thức sẽ là:
`ni / san / yon / go / roku / nana / hachi / kyuu ` ＋ **じゅう** `juu`

Đếm **21 -> 29** công thức sẽ là:
**にじゅう** `nijuu` ＋ `ichi / ni / san / yon / go / roku / nana / hachi / kyuu `

Đếm hàng **30, 40, ..., 90** công thức tương tự như trên

> Ví dụ:
> \- 14: **じゅうよん**　『十四』　「juu-yon」
> \- 25: **にじゅうご**　『二十五』「nijuu-go」
> \- 80: **はちじゅう**　『八十』　「hachijuu」
> \- 92: **きゅうじゅうに**　『九十二』　「kyuujuu-ni」

#### Đếm hàng TRĂM
| Số  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| １００ | **ひゃく** | `hyaku` | 百 |
| ２００ | **にひゃく** | `ni-hyaku` | 二百 |
| ３００ | **さんびゃく** | `san-byaku` | 三百 |
| ４００ | **よんひゃく** | `yon-hyaku` | 四百 |
| ５００ | **ごひゃく** | `go-hyaku` | 五百 |
| ６００ | **ろっぴゃく** | `rop-pyaku` | 六百 |
| ７００ | **ななひゃく** | `nana-hyaku` | 七百 |
| ８００ | **はっぴゃく** | `hap-pyaku` | 八百 |
| ９００ | **きゅうひゃく** | `kyuu-hyaku` | 九百 |
> \- Chú ý **300, 600, 800** có biến âm:
> \+ 300 `san-byaku`: "san" kết thúc là "n" nên có biến âm từ "h" -> "b"
> \+ 600 `rop-pyaku`: "roku" kết thúc là "ku" nên biến thành lặp cho dễ đọc
> \+ 800 `hap-pyaku`: "hachi" kết thúc là "chi/tsu" nên biến thành lặp cho dễ đọc
> \- Cách đếm: Đếm hàng trăm trước rồi tới hàng chục rồi hàng đơn vị
> \- Một vài Ví dụ:
> \+ 123: "một trăm" (ひゃく `hyaku `) "hai mươi ba" (にじゅうさん `nijuu-san`) → **ひゃくにじゅうさん**　『百二十三』　「hyaku-nijuu-san」
> \+ 369: "ba trăm" (さんびゃく `sanbyaku`) "sáu mươi chín" (ろくじゅうきゅう `rokujuu-kyuu`) →　**さんびゃくろくじゅうきゅう**　『三百六十九』　「sanbyaku-rokujuu-kyuu」
> \+ 850: "tám trăm" (はっぴゃく `happyaku`) "năm mươi" (ごじゅう `gojuu`) → **はっぴゃくごじゅう**　『八百五十』　「happyaku-gojuu」

#### Đếm hàng NGÀN
| Số  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| １０００ | **せんく** | `sen` | 千 |
| ２０００ | **にせん** | `ni-sen` | 二千 |
| ３０００ | **さんぜんく** | `san-zen` | 三千 |
| ４０００ | **よんせんく** | `yon-sen` | 四千 |
| ５０００ | **ごせんく** | `go-sen` | 五千 |
| ６０００ | **ろくせん** | `roku-sen` | 六千 |
| ７０００ | **ななせん** | `nana-sen` | 七千 |
| ８０００ | **はっせん** | `hassen` | 八千 |
| ９０００ | **きゅうせん** | `kyuu-sen` | 九千 |
> \- Chú ý **3000, 8000** có biến âm:
> \+ 3000 `san-zen`: "san" kết thúc là "n" nên có biến âm từ "s" -> "z"
> \+ 8000 `hassen`: Biến âm thành lặp do "chi" đi trước "s"
> \- Cách đếm: Cứ đếm từng hàng một
> \- Một vài Ví dụ:
> \+ 1234: "1 ngàn" (せん `sen`) "hai trăm" (にひゃく `ni-hyaku`) "ba mươi bốn" (さんじゅうよん `sanjuu-yon`) -> **せんにひゃくさんじゅうよん**　『千二百三十四』　「sen-nihyaku-sanjuu-yon」
> \+ 8369: "Tám ngàn" (ろくせん `rokusen`) "ba trăm" (さんびゃく `san-byaku`) "sáu mươi chín" (ろくじゅうきゅう `rokujuu-kyuu`) -> **ろくせんさんびゃくろくじゅうきゅう**　『六千三百六十九』　「rokusen-sanbyaku-rokujuu-kyuu」

#### Đếm hàng VẠN
| Số  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| １００００ | **いちまん** | `ichi-man` | 万 |
| ２００００ | **にまん** | `ni-man` | 二万 |
| ３００００ | **さんまん** | `san-man ` | 三万 |
| ４００００ | **よんまん** | `yon-man ` | 四万 |
| ５００００ | **ごまん** | `go-man ` | 五万 |
| ６００００ | **ろくまん** | `roku-man ` | 六万 |
| ７００００ | **ななまん** | `nana-man ` | 七万 |
| ８００００ | **はちまん** | `hachi-man ` | 八万 |
| ９００００ | **きゅうまん** | `kyuu-man ` | 九万 |
>\- Chú ý là 1 vạn là `ichi man` chứ không phải là `man` như trường hợp đếm 1000 (`sen`)
>\- Một chú ý quan trọng nữa là khác với đếm số trong tiếng Việt, chúng ta thường gom 3 số lại với nhau từ phải qua trái rồi đếm (ví dụ 1000000 thì sẽ chia ra thành 1.000.000 để đếm). Tuy nhiên trong tiếng Nhật, chúng ta không gom 3 số mà là gom 4 số (ví dụ: 1000000 sẽ được chia ra thành 100.0000 để đếm)
>
>*Ví dụ*:
> + 36812: "3 vạn" (さんまん `sanman`) "6 ngàn" (ろくせん `rokusen`) "tám trăm" (はっぴゃく `happyaku`) "mười hai" (じゅうに `juu-ni`) → **さんまんろくせんはっぴゃくじゅうに**　『三万六千八百十二』　「sanman-rokusen-happyaku-juuni」
>\- Đếm số lớn hơn, xem tại https://en.wikipedia.org/wiki/Japanese_numerals

## Số đếm thuần Nhật
Người Nhật dùng cách đếm thuần Nhật trong nhiều trường hợp đếm với lượng từ chỉ đếm, ví dụ đếm "cái" (một cái, hai cái, ba cái, ...), đếm tầng (1 tầng, 2 tầng, 3 tầng, ...), đếm người (1 người, 2 người, ...), đếm tuổi (1 tuổi, 2 tuổi, ...). Tuy nhiên, nếu không chắc về lượng từ thích hợp thì hãy dùng **つ** `tsu` để đếm là an toàn nhất.

Chi tiết xem thêm tại http://akira.edu.vn/hoc-so-dem-trong-tieng-nhat-hieu-qua/, ở đây mình chỉ xin liệt kê 1 vài loại phổ biến nhất:
#### Đếm đồ vật nói chung
| #  | Hiragana  | Romaji  |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| 1 cái | **ひとつ** | `hitotsu` |
| 2 cái | **ふたつ** | `futatsu` |
| 3 cái | **みっつ** | `mittsu` |
| 4 cái | **よっつ** | `yottsu` |
| 5 cái | **いつつ** | `itsutsu` |
| 6 cái | **むっつ** | `muttsu` |
| 7 cái | **ななつ** | `nanatsu` |
| 8 cái | **やっつ** | `yattsu` |
| 9 cái | **ここのつ** | `kokonotsu` |
| 10 cái | **とお** | `too` |
| Mấy cái | **いくつ** | `ikutsu` |
>\- Bắt đầu từ 11 trở đi trở về số đếm bình thường và lưu ý là không có **tsu** đằng sau

#### Đếm người
Công thức là: **Số đếm ＋　にん**　『人』「nin」

| #  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| 1 người | **ひとり** | `hitori` | 一人 |
| 2 người | **ふたり** | `futari` | 二人 |
| 3 người | **さんいん** | `sannin` | 三人 |
| 4 người | **よにん** | `yonin` | 四人 |
| 5 người | **ごにん** | `gonin` | 五人 |
| 6 người | **ろくにん** | `rokunin` | 六人 |
| 7 người | **なんいん**, **しちにん** | `nananin`, `shichinin` | 七人 |
| 8 người | **はちにん** | `hachinin` | 八人 |
| 9 người | **きゅうにん** | `kyuunin` | 九人 |
| 10 người | **じゅうにん** | `juunin ` | 十人 |
| Mấy người | **なんにん** | `nannin ` ||
>\- Chú ý các biến thể ở 1, 2 và 4
>\+ 1: `hitori` không có `nin`
>\+ 2: `futari` không có `nin`
>\+ 4: `yonin` (lược bỏ 1 chữ "n"), tương tự cho các số 14, 24, 34, ... (Ví dụ: 14 = じゅうよにん 「juu-jonin」)

#### Đếm tuổi
Công thức là: **Số đếm ＋　さい**　『歳』　「sai」
>\- Chú ý các biến âm ở 1, 8 và 10
>\- Trường hợp đặc biệt 20 tuổi là `hatachi`

| #  | Hiragana  | Romaji  | Kanji |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| 1 tuổi | **いっさい** | `issai` |一歳|
| 2 tuổi | **にさい** | `nisai` |二歳|
| 3 tuổi | **さんさい** | `sansai` |三歳|
| 4 tuổi | **よんさい** | `yonsai` |四歳|
| 5 tuổi | **ごさい** | `gosai` |五歳|
| 6 tuổi | **ろくさい** | `rokusai` |六歳|
| 7 tuổi | **ななさい** | `nanasai` |七歳|
| 8 tuổi | **はっさい** | `hassai` |八歳|
| 9 tuổi | **きゅうさい** | `kyuusai` |九歳|
| 10 tuổi | **じゅっさい** | `jussai` |十歳|
| 20 tuổi | **はたち** | `hatachi` |二十歳|
| Mấy tuổi | **なんさい** | `nansai ` ||

#### Đếm tầng
Công thức là: **Số đếm ＋　かい**　『階』「kai」

| #  | Hiragana  | Romaji  |
|:-:|:-:|:-:|:-:|
| 1 tầng | **いっかい** | `ikkai` |
| 2 tầng | **にかい** | `nikai` |
| 3 tầng | **さんがい** | `sangai` |
| 4 tầng | **よんかい** | `yonkai` |
| 5 tầng | **ごかい** | `gokai` |
| 6 tầng | **ろっかい** | `rokkai` |
| 7 tầng | **ななかい** | `nanakai` |
| 8 tầng | **はっかい** | `hakkai` |
| 9 tầng | **きゅうかい** | `kyuukai` |
| 10 tầng | **じっかい** | `jikkai` |
| Mấy tầng | **なんがい** | `nangai ` |

>\- Chú ý các biến âm ở 1, 3, 6, 8 và 10
>\- "kai" biến âm thành "gai" khi trước nó kết thúc bằng "n" (`san, nan` --> `sangai, nangai`)
>\- Tầng trệt sẽ đước đếm là tầng 1, đếm tầng hầm sẽ dùng chữ **ちか** ở phía trước.
>
> *Ví dụ*:
> + Tầng hầm thứ nhất: **ちかいっかい**　「chika-ikkai」

(Tham khảo từ nhiều nguồn)