Obserwatorium Lowella

Obserwatorium Lowella (ang. Lowell Observatory) – prywatne obserwatorium astronomiczne w mieście Flagstaff w Arizonie. Założył je w roku 1894 Percival Lowell; jest ono jednym z najstarszych obserwatoriów w Stanach Zjednoczonych. Infrastruktura badawcza dostępna jest zarówno dla astronomów zawodowych jak i amatorów. Jest znane z odkrycia Plutona w 1930 roku. Obecnie największy teleskop w obserwatorium ma 4,2 m średnicy. Historia Obserwatorium zostało założone 28 maja 1894 roku. Jego pierwszym celem było poszukiwanie śladów życia na Marsie. W roku 1896 zaangażowano firmę Alvan Clark & Sons do zbudowania refraktora 24-calowego. Pierwszym znaczącym odkryciem wykonanym tym teleskopem było zmierzenie prędkości radialnych galaktyk przez Vesto Sliphera w 1912 roku, co było początkowym krokiem w udowodnieniu ekspansji Wszechświata i odkrycia prawa Hubble’a-Lemaître’a. W latach 1928–1929 zbudowano teleskop 13-calowy, którym w roku 1930 Clyde Tombaugh odkrył Plutona. Teleskop ten nazwano imieniem głównego fundatora: Abbotta Lawrence'a Lowella. W roku 1964 zainstalowano teleskop 31-calowy. W latach 60. XX wieku na teleskopach 24- i 31-calowym prowadzono obserwacje Księżyca w celu przygotowania do lądowania astronautów w ramach programu Apollo. Kolejny teleskop oddano do użytku w roku 1970 i był nim 42-calowy reflektor systemu Ritcheya-Chrétiena, który 20 lat później nazwany został na cześć Johna S. Halla. Obserwatorium prowadziło projekt LONEOS (kierowany przez Edwarda Bowella), którego celem było wykrycie planetoid bliskich Ziemi. W latach 1993–2008 odkryto ponad dwadzieścia tysięcy małych ciał w Układzie Słonecznym. W roku 2012 oddano do użytku teleskop 4,2 m nazwany Discovery Channel na cześć programu telewizyjnego Discovery Channel, którego wydawca (Discovery Communications) przekazał część środków na budowę teleskopu. W czasie gali z okazji rozpoczęcia obserwacji tego teleskopu przemawiał Neil Armstrong. Później nazwę tę zmieniono na Teleskop Lowell Discovery. Ostatnim teleskopem zainstalowanym w obserwatorium jest 24-calowy teleskop im. Briana Dyera wyprodukowany przez PlaneWave Instruments w zmodyfikowanym systemie Dark–Kirkham. Teleskop ten został zainstalowany w 2020 i służy do komercyjnych pokazów nieba. Na teleskopie 31-calowym 120 nocy w roku przeznaczone jest na obserwacje doktorantów w ramach National Undergraduate Research Observatory (NURO). Od roku 2013 zarządcą obserwatorium jest W. Lowell Putnam IV, syn poprzedniego zarządcy – Williama Lowella Putnama III, który był synem siostrzeńca fundatora. Aktualne badania Obserwatorium prowadzi badania przy użyciu teleskopów naziemnych, kosmicznych oraz lotniczych, uczestniczy w poszukiwaniu planetoid oraz planet pozasłonecznych, badaniach Pasa Kuipera i stabilności jasności Słońca i wielu zagadnień związanych z procesami (m.in. gwiazdotwórczymi) w odległych galaktykach. Jednym z realizowanych projektów jest monitorowanie Tytana. Do tego celu używany jest teleskop 20-calowy wyprodukowany przez PlaneWave Instruments, który umożliwia obserwacje w podczerwieni. Na tym samym montażu zainstalowany jest teleskop 13-calowy do obserwacji zakryć gwiazd. W Obserwatorium Lowella konstruowane są instrumenty badawcze. Jednym z nich jest szybka kamera, która była używana w Stratosferycznym Obserwatorium Astronomii Podczerwonej. Wspólnie z Obserwatorium Marynarki Wojennej USA prowadzi Navy Optical Interferometer. Obserwatorium utrzymuje także stacje badawcze w Australii i Chile. Wybrane odkrycia Odkrycie obiektu (134340) Pluton przez Clyde Tombaugha (1930) Współpraca przy odkryciu pierścieni planety Uran Odkrycie okresowych zmian jasności Komety Halleya (1990) Identyfikacja trzech gwiazd o największych znanych promieniach (KW Sgr, V354 Cep i KY Cyg; 2005) Odkrycie atmosfery Plutona Ustalenie dokładnych orbit dwóch księżyców Plutona – Hydry i Nix Odkrycie tlenu na księżycu Jowisza – Ganimedesie Odkrycie zestalonego ditlenku węgla na trzech księżycach Urana Pierwsze odkrycie wody w atmosferze planety pozasłonecznej (HD 209458 b; 2007) Uwagi Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona Lowell Observatory (ang.)