Dolina (rejon tarnopolski)

Dolina (ukr. Долина, Dołyna; do roku 1960 Janów, ukr. Янів) – wieś na Ukrainie (dawniej miasteczko) w rejonie tarnopolskim (do 17 lipca 2020 w trembowelskim) obwodu tarnopolskiego. Wieś leży 15 km na południe od Trembowli, na wzgórzu nad rzeką Seret opasującą miejscowość z trzech stron. Historia Parafia rzymskokatolicka w Janowie została erygowana w 1611 przez właściciela Janowa kasztelana halickiego Jana Golskiego (brata wojewody ruskiego Stanisława Golskiego) i jego żonę Zofię z Zamiechowa. Kościół murowany pw. św. Trójcy poświęcony został w 1661. Do parafii rzymskokatolickiej oprócz Janowa należały Dereniówka, Kobyłowłoki z Papiernią, Młyniska, Podhajczyki z Wybranówką, Słobódka Janowska ze Zniesieniem. Parafia podlegała pod dekanat trembowelski. W latach 1772–1918 miasteczko w Królestwie Galicji i Lodomerii w Cesarstwie Austriackim. Do 17 września 1939 w województwie tarnopolskim w Polsce. W II Rzeczypospolitej miejscowość była siedzibą gminy wiejskiej Janów w powiecie trembowelskim województwa tarnopolskiego. We wrześniu 1934 roku miał miejsce wielki pożar Janowa, w którym spłonęło kilkadziesiąt domów. W latach 1943–1945 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali tutaj 10 Polaków, w tym kierownika szkoły Mikołaja Cirko i siostrę zakonną Józefę Kopaczyńską ze zgromadzenia służebniczek starowiejskich. W czasie okupacji niemieckiej mieszkająca tutaj ukraińska rodzina Kryworukych - bracia Wołodymyr i Julian oraz ich matka Hanna - ukrywała Żydów. W 2011 roku Instytut Jad Waszem uhonorował ich za to tytułami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. Zabytki kościół pw. Św. Trójcy, ufundowany w 1611 przez kasztelana halickiego Jana Golskiego i jego małżonkę Zofię z Zamiechowa, poświęcony w 1661. Murowany z kamienia, posiada wielki centralny ołtarz przeniesiony z monasteru w Trembowli oraz cztery boczne ołtarze. W ścianie prezbiterium znajduje się nagrobek hrabiego Gabriela Skarbka i jego żony Tekli z Brzozowskich, oprócz niego tablice pamiątkowe poświęcone proboszczowi Boskiemu i wikaremu Kłakowi. W podziemiach kościoła znajdują się liczne nagrobki, jednak wejście do podziemi zostało zamurowane zamek, zbudowany również przez Jana Golskiego na planie prostokąta na wzgórzu obok kościoła pw. św. Trójcy. Jego mury, uszkodzone w kilku miejscach, chroniły również kościół. W rogach umocnione były basztami, z których najlepiej zachowała się północna, przerobiona na piwnicę proboszcza. W 1675 zamek zdobyli i uszkodzili Turcy. Zamek znajdował się później w posiadaniu rodziny Boguszów. Rodzina ta zbudowała u podnóża zamku fabrykę saletry kaplica cmentarna, zbudowana w 1807, a poświęcona w 1841, kryjąca groby rodzin Skarbków i Łosiów murowana cerkiew św. Mikołaja, zbudowana w 1725, stojąca na wschód od kościoła ślady umocnień strzegących przeprawy przez Seret, znajdują się obok kościoła i cerkwi. Ludzie urodzeni w Janowie Emil Byk, poseł Rady Państwa Bronisław Jahn Franciszek Janusz Przypisy Bibliografia Jan K. Ostrowski: Kościół parafialny pw. Św. Trójcy w Janowie Trembowelskim. W: Materiały do dziejów sztuki sakralnej na ziemiach wschodnich dawnej Rzeczypospolitej. Cz. I: Kościoły i klasztory rzymskokatolickie dawnego województwa ruskiego. T. 17. Kraków: Wyd. Antykwa, drukarnia Skleniarz, 2009, 508 s., 806 il., s. 151–162. ISBN 978-83-89273-71-0. Filip Sulimierski, Bronisław Chlebowski, Władysław Walewski: Janów. W: Słownik geograficzny Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich. T. III. Warszawa, 1880–1902, s. 425. Linki zewnętrzne Janów 3.), miasteczko nad Seretem, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. III: Haag – Kępy, Warszawa 1882, s. 425 . Zamek w Janowie Trembowelskim (obecnie Dołyna)