Wierchowina (osiedle)

Wierchowina, Żabie (ukr. Верховина, Werchowyna) – osiedle typu miejskiego na Ukrainie, w obwodzie iwanofrankowskim, siedziba administracyjna rejonu wierchowińskiego. Położone jest nad Czarnym Czeremoszem (dopływem Prutu), u podnóża pasma Czarnohory, 30 kilometrów na południowy zachód od Kosowa. W 2020 osiedle liczyło 5812 mieszkańców, dla porównania spis powszechny w 2001 zanotował ich 5412. Do 1962 roku miejscowość nosiła nazwę Żabie (ukr. Жаб'є, Żabje). Przynależność terytorialna Do roku 1340 w Księstwie Halickim. 1340–1772 w Królestwie Polskim (ziemi halickiej, województwa ruskiego). 1772–1918 w Królestwie Galicji i Lodomerii w Cesarstwie Austriackim. W tym okresie w Żabiu było 1204 mieszkańców według spisu ludności z 1857. listopad 1918–22 stycznia 1919 w Zachodnioukraińskiej Republice Ludowej. 22 stycznia 1919–maj 1919 w Ukraińskiej Republice Ludowej. 1919–1939, w czasach II Rzeczypospolitej, w powiecie kosowskim (od 1920 województwa stanisławowskiego). 1939-1941 okupacja sowiecka. 1941-1944 dystrykt Galicja w Generalnym Gubernatorstwie. Historia Miejscowość wzmiankowana była w 1424 roku. W II Rzeczypospolitej była siedzibą gminy wiejskiej Żabie w powiecie kosowskim województwa stanisławowskiego. Była to obszarowo największa gmina w II Rzeczypospolitej. Także samo Żabie było największą wiejską miejscowością całego woj. stanisławowskiego, a także największą miejscowością powiatu kosowskiego (8188 mieszk. w 1921), przewyższając miasta Kuty (5504) i Kosów (4234). Żabie było także dziewiątą (rok 1921) największą miejscowością woj. stanisławowskiego (łącznie z miastami) w II RP. Miejscowość dzieliła się na części Żabie–Ilcia (na zachodzie) i Żabie–Słupejka (na wschodzie). Ukraińcy stanowili 90% ogółu mieszkańców, Żydzi około 9%. W mieście mieszkało też kilkudziesięciu Polaków. W okresie międzywojennym w Polsce Żabie znane było jako miejscowość letniskowa i zdrojowa (źródła mineralne), ośrodek turystyki, huculskiego rzemiosła artystycznego (przed wojną mieściło się tutaj muzeum huculskie) i hodowli koni huculskich. Maciej Bogusz Stęczyński (polski podróżnik i rysownik) w 1848 stworzył serię rysunków i akwarel poświęconych okolicom Żabiego, jak i samej miejscowości, opisał je też później w poemacie Karpaty. W latach 30. funkcjonowała Państwowa Wysokogórska Szkota Rolnicza w Żabiem. 14 lutego 1936 roku w centrum miejscowości wybuchł pożar, który strawił cztery budynki, w tym hotel Gertnera i dom fundacji skarbkowskiej. Przyczyną pożaru była wadliwa budowa komina. Straty wyniosły kilkanaście tysięcy złotych. W październiku 1941 roku, w czasie okupacji niemieckiej, mieszkające tutaj ukraińskie małżeństwo, Jurij i Paraskowija Koczukowie, przez dwa dni podczas antyżydowskiej "akcji" w getcie udzielało w swoim domu schronienia sześcioosobowej żydowskiej rodzinie Gertnerów, za co w 1999 roku Instytut Jad Waszem uhonorował je tytułami Sprawiedliwych wśród Narodów Świata. W latach 1943–1945 nacjonaliści ukraińscy z OUN-UPA zamordowali 50 Polaków. Osadnictwo Huculi Huculszczyzna Przypisy Linki zewnętrzne Żabie, wś, powiat kosowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 711 . Pohar 2.) grupa domów w Żabiu, powiat kosowski, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XIV: Worowo – Żyżyn, Warszawa 1895, s. 711 . Wierchowina na stronie Rady Najwyższej Ukrainy M. Żukow-Karczewski, Krajobrazy utracone: Żabie - huculska stolica Archiwalne widoki miejscowości w bibliotece Polona