Państwowa Służba Graniczna Ukrainy

Państwowa Służba Graniczna Ukrainy (ukr. Держа́вна прикордо́нна слу́жба Украї́ни, trans. Derżawna prykordonna służba Ukrajiny, ДПСУ, DPSU) – uzbrojona formacja, podlegająca Ministerstwu Spraw Wewnętrznych Ukrainy. Powołano ją w 1991 roku. Do jej podstawowych zadań należy zapewnianie nienaruszalności granicy państwowej Ukrainy oraz ochrona jej suwerenności na obszarze jej wyłącznej strefy ekonomicznej. Historia Potrzeba posiadania wyspecjalizowanej formacji do ochrony granic pojawiła się wraz z uzyskaniem niepodległości przez Ukrainę w 1991 roku. Od tego czasu Służba ta była aktywnym uczestnikiem w zapewnianiu bezpieczeństwa narodowego państwa w oparciu o prawo stanowione przez Radę Najwyższą, Rząd Ukrainy i prezydenta. Wcześniej, przez krótki okres po wystąpieniu ze Związku Socjalistycznych Republik Radzieckich, zadania te wykonywał Państwowy Komitet Ochrony Granic Ukrainy. Lata 2000–2003 to dla Służby Granicznej czas reform, a od 2014 roku wzmacniany jest jej komponent wojskowy, co ma zaadaptować formację do realiów konfliktu zbrojnego. Główne zadania Do podstawowych zadań Państwowej Służby Granicznej Ukrainy należą: patrolowanie i zapewnienie porządku na granicy państwowej na lądzie, morzu, w powietrzu, na rzekach, jeziorach i innych zbiornikach wodnych, zapobieganie zmianom granicy, doskonalenie ochrony granic oraz umożliwienie bezpiecznego przepływu osób, pojazdów, towarów i innych nieruchomości oraz wykrywanie i powstrzymywanie nielegalnego przekraczania granicy, zabezpieczenie suwerenności Ukrainy w jej wyłącznej strefie ekonomicznej, gwarantowanie przestrzegania prawa w tej strefie przez podmioty narodowe, inne państwa i organizacje międzynarodowe, prowadzenie działalności wywiadowczej i analitycznej, pozyskiwanie informacji oraz prowadzenie działalności operacyjnej w celu zapewnienia bezpieczeństwa granicy państwowej, zwalczanie przestępczości zorganizowanej i walka z nielegalną migracją na granicy państwowej oraz wewnątrz państwa, udział w ochronie miejsc tymczasowego przebywania prezydenta i innych wysokich urzędników państwowych, dla których przewidziana jest ochrona, ochrona placówek dyplomatycznych Ukrainy poza jej granicami, koordynowanie współdziałania wojska i innych służb państwowych na polu ochrony granic. Struktura Centralnym organem Służby, który z ramienia Ministra Spraw Wewnętrznych koordynuje działalnością formacji i zapewnia wykonywanie jej zadań jest Administracja Państwowej Służby Granicznej Ukrainy. Działa ona w oparciu o prawodawstwo Ukrainy. Struktura Administracji prezentuje się następująco: Kierownictwo i Podrozdział Bezpośredniego Podporządkowania Szefowi Służby – odpowiedzialne m.in. za zapewnienie bezpieczeństwa wewnątrz Służby oraz za audyt wewnętrzny, informacja publiczna, Departament Działań Organizacyjno-Administracyjnych i Zabezpieczenia Analitycznego – działalność organizacyjno-administracyjna, zabezpieczenie dokumentacji i obiegu dokumentów, planowanie strategiczne i analiza ryzyka, działalność analityczno-informacyjna, Departament Ochrony Granicy Państwowej – uprawnienia operacyjne, kontrola graniczna (w tym granicy morskiej i powietrznej), Departament Prawa Międzynarodowego – współpraca międzynarodowa i integracja europejska, zabezpieczenia prawne, sprawy związane z cudzoziemcami, Departament Działań Operacyjnych – działalność operacyjna (z wykorzystaniem uprawnień dochodzeniowo-śledczych), walka z przestępczością zorganizowaną i terroryzmem, Departament Zasobów Ludzkich – działalność związana z mobilizacją na potrzeby Służby, rekrutacja, zarządzanie zasobami ludzkimi, organizacja szkoleń i zajęć edukacyjnych, Departament Uzbrojenia, Zabezpieczenia Technicznego i Łączności – poza sprawami uzbrojenia, wyposażenia i łączności, odpowiedzialny jest również za ochronę kryptograficzną informacji, zabezpieczenie informatyczne, ochronę systemu telekomunikacyjnego oraz fizycznych elementów systemów łączności, Departament Organizacji Działań Powszednich i Zabezpieczenia Socjalno-Humanitarnego – zaplecze socjalne, humanitarne, moralne i psychologiczne dla funkcjonariuszy, ochrona zdrowia, Departament Zabezpieczenia Logistycznego – zabezpieczenie materiałowe, budownictwo Departament Finansowo-Ekonomiczny Wyspecjalizowane centra Służby Struktura terenowa Państwowa Służba Graniczna Ukrainy funkcjonuje w ramach tzw. zarządów regionalnych. W ich ramach podstawową jednostką organizacyjną jest tzw. zagon – rodzaj pododdziału, jaki funkcjonuje m.in. na Ukrainie i w Rosji. Wschodni Zarząd Regionalny Swoją siedzibę ma w Charkowie. Obejmuje 1934,5 km granicy, w tym 1541,5 km na lądzie, 261 km na rzekach oraz 132 km na Morzu Azowskim. Granice te przebiegają przez obwody doniecki, ługański, charkowski i sumski. W związku z konfliktem na wschodniej Ukrainie, Służba Graniczna nie kontroluje 461,2 km granicy w obwodach donieckim i ługańskim. Odcinek ten znajduje się pod kontrolą prorosyjskich separatystów. W skład Zarządu wchodzą: Doniecki Zagon Graniczny, Ługański Zagon Graniczny, Charkowski Zagon Graniczny, Sumski Zagon Graniczny, Charkowska Samodzielna Eskadra Lotnictwa, Mariupolski Zagon Ochrony Morskiej, Szpital Wschodniego Zarządu Regionalnego PSGU w Charkowie. Dowódcą Zarządu jest gen. mjr Serhij Bidyło. Północny Zarząd Regionalny Swoją siedzibę ma w Żytomierzu. Obejmuje 1358,6 km granicy, w tym 985,7 km na lądzie, 370,7 km na rzekach oraz 2,2 km na jeziorach. Są to granice z Polską, Białorusią i Federacją Rosyjską. W jego skład wchodzą: Czernihowski Zagon Graniczny, Żytomierski Zagon Graniczny, Łucki Zagon Graniczny. Dowódcą Zarządu jest gen. mjr Wałerij Kurnikow. Zachodni Zarząd Regionalny Swoją siedzibę ma we Lwowie. Obejmuje 1267 km granicy, w tym 945,3 km na lądzie (w tym 368,7 km w górach) oraz 322,1 km na rzekach. Są to granice z Polską, Słowacją, Węgrami, Rumunią i Mołdawią. Przebiegają one przez obwody wołyński, lwowski, zakarpacki, iwanofrankiwski oraz czerniowiecki. W jego skład wchodzą: Lwowski Zagon Graniczny, Mostowski Zagon Graniczny, Mukaczewski Zagon Graniczny, Czopski Zagon Graniczny, Czerniowiecki Zagon Graniczny, Klinika Medycyny Wojskowej PSGU we Lwowie, Kynologiczne Centrum Szkoleniowe PSGU. Dowódcą Zarządu jest gen. mjr Wołodymyr Jehorow. Południowy Zarząd Regionalny Swoją siedzibę ma w Odessie. Obejmuje 1507,007 km granicy, w tym 819,549 km na lądzie, 396,258 km na rzekach, 32,7 km na jeziorach oraz 258,5 km na morzu. Są to granice z Mołdawią i Rumunią. W jego skład wchodzą: Odeski Zagon Graniczny, Odeski Zagon Ochrony Morskiej, Podilski Zagon Graniczny, Białogrodzki Zagon Graniczny, Izmaiłski Zagon Graniczny, Mohylowski Zagon Graniczny, Odeska Samodzielna Eskadra Lotnictwa, Klinika Medycyny Wojskowej PSGU w Odessie, Izmaiłski Zagon Szkoleniowy Ochrony Morskiej. Dowódcą Zarządu jest gen. por. Serhij Kosik. Azowsko-Czarnomorski Zarząd Regionalny Swoją siedzibę ma w Chersoniu. Obejmuje obwody mikołajowski, chersoński oraz zaporoski. Odpowiada również za ochronę granicy z zaaneksowanym przez Federację Rosyjską Krymem. W skład Zarządu wchodzą: Berdiański Zagon Graniczny, Chersoński Zagon Graniczny. Dowódcą Zarządu jest płk Andrij Ihnatiew. Dowódcy PSGU 1992 – 1994 gen. armii Wałerij Hubenko 1994 – 1999 gen. płk Wiktor Bannych 1999 – 2001 gen. płk Borys Ołeksijenko 2001 – 2014 gen. Mykoła Łytwyn 2014 – 2017 gen. Wiktor Nazarenko 2017 gen. por. Petro Cyhykał Współpraca międzynarodowa Organizacja Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie – Służba Graniczna jest przez władze ukraińskie wyznaczona do wykonywania zobowiązań Ukrainy wynikających z punktu 9. Kompleksu działań na rzecz realizacji porozumień mińskich, który przewiduje przywrócenie kontroli nad granicą ukraińsko-rosyjską, w związku z czym ściśle współpracuje z OBWE, Straż Graniczna Rzeczypospolitej Polskiej – na granicy z Polską działają dwa punkty konsultacyjne, umożliwiające szybką wymianę informacji dotyczących zdarzeń granicznych; przeprowadzane są wspólne patrole; przyjmowane są roczne plany współdziałania; istnieją zaawansowane formy wymiany informacji statystycznych i analitycznych; rozwijana jest współpraca operacyjno-śledcza i szkoleniowa; celem tej współpracy jest pomoc w przekształceniu PSGU w nowoczesną formację graniczną, Unia Europejska: W ramach programów pomocy technicznej zaimplementowano pięć projektów dla PSGU, dotyczących m.in. rozbudowy infrastruktury, rozwoju jej możliwości jej jednostek, rozwój instytucjonalny; w ich ramach Służba pozyskała m.in. samochody patrolowe, quady, motocykle, przenośne termowizory i czujniki ruchu, Programy Współpracy Transgranicznej: Rumunia-Mołdawia-Ukraina, Polska-Białoruś-Ukraina, Węgry-Słowacja-Rumunia-Ukraina, Wsparcie dla polityki zarządzania granicą na Ukrainie – w ramach tego programu PSGU i Państwowa Służba Celna Ukrainy uzyskały 66 milionów euro w latach 2011–2017, Partnerstwo Wschodnie – w ramach tego programu PSGU pozyskała sprzęt do ochrony granic, zorganizowano Centrum Kontaktu Wirtualnego na granicy ukraińsko-białoruskiej na przejściu granicznym, Wsparcie dla Państwowej Służby Granicznej Ukrainy w dalszej implementacji zasad zarządzania granicą, w szczególności na polu kontroli dokumentacji oraz identyfikacji skradzionych pojazdów – współpraca formacji ochrony granic z Niemiec, Litwy i Polski na rzecz PSGU, Stany Zjednoczone Ameryki Północnej: W ramach siedmiu programów pomocy technicznej Stany Zjednoczone wspierają Ukrainę w walce z przemytem broni masowego rażenia i materiałów radioaktywnych oraz w rozwoju instytucjonalnym PSGU; pozyskano m.in. wozy opancerzone i pojazdy patrolowe, mundury, sprzęt ochrony osobistej, systemy nawigacyjne i komunikacyjne, sprzęt medyczny, materiały edukacyjne, systemy monitorowania promieniowania radioaktywnego, komputery i sprzęt multimedialny dla ośrodków edukacyjnych Służby oraz wybudowano obóz szkoleniowy, Wsparcie i Pomoc Rządu Stanów Zjednoczonych dla Ukrainy – przekazanie sprzętu komunikacyjnego dla PSGU, Szkolenia taktyczne dla jednostek specjalnych PSGU przeprowadzane przez jednostkę specjalną Urzędu Celnego i Ochrony Granic oraz jednostki DEA, Program New Face of the Border – wsparcie reform w PSGU, W ramach międzynarodowych cyklicznych manewrów morskich Sea Breeze okręty PSGU współdziałają z okrętami United States Navy. Medale za służbę Przypisy