Droezjba-pijpleiding

De Droezjba-pijpleiding (Russisch: нефтепровод Дружба; [nefteprovod Droezjba]) is de langste oliepijpleiding ter wereld (gevolgd door de Bakoe-Tbilisi-Ceyhan-pijpleiding). Het Russische deel wordt beheerd door het Russische staatsbedrijf Transneft. Droezjba betekent "vriendschap", verwijzend naar het feit dat de pijpleiding bedoeld was voor de olievoorziening aan de westelijke regio's van de Sovjet-Unie, die veel energie nodig hadden, voor haar "socialistische broederbondgenoten" in het voormalige Oostblok en voor West-Europa. Het is de langste pijpleiding voor het transport van Russische en Kazachse olie door Europa. Een deel van de leiding is sterk verouderd, waardoor milieuverontreinigingen door olielekkages toenemen. Bouw en traject Op 10 december 1958 werd het besluit genomen om een oliepijpleiding aan te leggen van de Sovjet-Unie naar haar Europese bondgenoten. De bouw begon in 1960, waarbij elk land verantwoordelijk was voor het deel op hun grondgebied. Pijpen werden vervaardigd in de Sovjet-Unie en Polen, kleppen en fittingen in Tsjechoslowakije. De Duitse Democratische Republiek leverde pompen en Hongarije automatiserings- en communicatieapparatuur. De aanleg van de pijpleiding kostte ongeveer 400 miljoen roebel. De pijpleiding werd in oktober 1964 in gebruik genomen. De pijpleiding is ongeveer 4000 kilometer lang. Het hele systeem, inclusief vertakkingen, is 8900 kilometer lang, 45 oliepompstations en 38 tussenpompstations. De capaciteit van de Droezjba-pijpleiding is 1,2 tot 1,4 miljoen vaten olie per dag. De pijpleiding start in Almetjevsk in het zuidoosten van Europees-Rusland, waar oliepijpleidingen uit West-Siberië (Chanto-Mansië), het Oeralgebied en de Kaspische Zee bijeen komen en loopt vandaaruit via Samara en Brjansk naar Mazyr in het zuidwesten van Wit-Rusland, waar de pijpleiding splitst in een noordelijke en een zuidelijke tak. De noordelijke loopt via Polen naar Duitsland (via Schwedt (Oder); jaarlijks 49,8 miljoen ton). De zuidelijke loopt door Oekraïne, Slowakije en Tsjechië naar Hongarije. De capaciteit voor het verre buitenland (дальнего зарубежья; dalnego zapoebezja; "landen van buiten het GOS") bedraagt jaarlijks 66,5 miljoen ton olie. Stremmingen Na de Russische inval in Oekraïne heeft de Europese Unie (EU) de import van Russische olie stilgelegd. Voor Hongarije en Slowakije geldt als enige een uitzondering, deze twee landen kopen nog altijd Russische olie die via de Droezjba-pijplijn wordt aangevoerd. Medio 2025 kwam de Europese Commissie met het voorstel om per eind 2027 alle invoer van Russische olie en gas te stoppen. EU-lidstaten mogen vanaf januari 2026 geen nieuwe contracten met Rusland afsluiten. Landen die geen toegang hebben tot zee en langlopende contracten hebben voor energie dat via pijpleidingen wordt geleverd, mogen die contracten tot eind 2027 houden. In augustus 2025 viel Oekraïne de pompstations Nikolskoje en Unecha aan op Russisch grondgebied en in september werden aanvallen gemeld in de Russische regio Brjansk. De olietoevoer aan een Russische raffinaderij die brandstoffen levert aan het leger werd hierdoor indirect getroffen. Slowakije en Hongarije deden een beroep op de Europese Commissie om de Oekraïense aanvallen op de pijpleiding te stoppen. De Commissie veroordeelde Oekraïne echter niet rechtstreeks voor de aanvallen en noemde de aanvallen niet onaanvaardbaar. Zuidelijke tak Na een Russische drone-aanval op de oliepijplijn in het westen van Oekraïne op 27 januari 2026 is de levering van Russische olie stilgelegd, waardoor de levering aan Hongarije en Slowakije stil kwam te liggen. Slowakije is volledig afhankelijk van de pijplijn voor de olie aanvoer en Hongarije voor meer dan 80%. Tekorten namen toe en enkele weken later beschuldigden Hongarije en Slowakije de Oekraïense autoriteiten ervan de reparaties opzettelijk, om politieke redenen, te vertragen en schortten op 18 februari de levering van dieselbrandstof aan Oekraïne op. Hongarije kondigde ook aan een EU-lening van € 90 miljard aan Oekraïne te blokkeren zolang de olietoevoer is gestremd. Oekraïne heeft de EU de optie geboden de olie te transporteren via de route Odessa-Brody. Op 21 april 2026 meldde president Zelensky dat de pijpleiding was hersteld en de leiding terug operationeel was. Hierop raakte de lening van 90 miljard voor Oekraïne én de goedkeuring van het 20ste sanctiepakket door de voltallige Europese Unie uit het slop, na het gestopt verzet van Hongarije en Slowakije. Noordelijke tak Rusland legt de levering aan (het oosten) van Duitsland stil vanaf 1 mei 2026, officieel voor onderhoud. Regeringsmedewerkers van Rusland kondigen dit echter aan als "een catastrofe voor de Duitse economie". Waarnemers zien hierin steun aan oppositiepartij AFD bij de daarop volgende Oost-Duitse deelstaatverkiezingen. Aanvullende plannen Er waren plannen om de noordelijke tak verder door te trekken naar de Duitse Noordzeehavenstad Wilhelmshaven, hetgeen olietankerverkeer over de Oostzee zou kunnen verminderen en het eenvoudiger moeten maken om Russisch olie naar de Verenigde Staten te vervoeren. Een ander voorstel is het Droezjba-Adria pijpleidingintegratieproject, waarbij de zuidelijke tak van de Droezjba-pijpleiding verder wordt doorgetrokken van Hongarije door Kroatië naar de Adriatische Zee, naar de diepzeehaven Omišalj (op Krk). In de eerste fase zou het Kroatische deel van de Adria-pijpleiding moeten worden geherconstrueerd vanaf het oliepompstation Sisak tot de haven van Omišalj. Het voorstel werd gelanceerd door de Kroatische president Stipe Mesić, maar heeft negatieve publiciteit verkregen door klachten van natuurbeschermingsorganisaties, zoals "Eko Kvarner".