Ugarit

Ugarit (Ugaryt) – starożytne miasto-państwo i port o znaczeniu międzynarodowym, na terenie antycznego Kanaanu, leżące na wybrzeżu Morza Śródziemnego, obecnie w Syrii. Odkryte w 1929 roku przez francuską ekspedycję archeologiczną prowadzoną przez Claude’a Schaeffera na terenie tell Ras Szamra (miejsce wykopalisk), na północnych przedmieściach Latakii. Miasto było prężnym ośrodkiem handlowym na szlakach łączących Mezopotamię z Cyprem, Egiptem i Kretą. W ruinach Ugarit odkryto świątynie Baala i Dagona, fortyfikacje i resztki pałacu w stylu wzorowanym na architekturze egejskiej. Wyroby z kości słoniowej i brązu wykazują podobieństwo do wyrobów egipskich i hetyckich. Historia Ras Szamra po raz pierwszy zostało zamieszkane przez człowieka w okresie neolitu przedceramicznego w połowie VIII tysiąclecia przed naszą erą. Z okresu ceramicznego (od początków VII tysiąclecia) pochodzą dowody udomowienia zwierząt i pasterstwa na terenie tellu oraz pierwsze kamienne, prostokątne domostwa. Początek VI tysiąclecia to zróżnicowanie w architekturze domostw oraz rozwój rzemiosła. Pierwsze ślady użycia miedzi w Ras Szamra datuje się na IV tysiąclecie p.n.e. Ugarit jako aglomeracja miejska powstało około 3000 roku p.n.e., kiedy miasto zostało otoczone wałem obronnym. Z tego okresu pochodzą ślady rozwiniętej metalurgii miedzi. Ugarit przeżyło okres rozkwitu w okresie XV–XIII wieku p.n.e., jako ośrodek wymiany handlowej na przecięciu ważnych szlaków komunikacyjnych. Miasto zostało zniszczone przez najazd Ludów Morza około 1190–1185 roku p.n.e. i nigdy nie odbudowane. Wykopaliska prowadzone od 1929 roku wykazały ciągłość osadnictwa od neolitu aż do około 1200 p.n.e. Odkryto m.in. świątynie Dagona i Baala z archiwami, dzielnicę mieszkalną i pałac królewski z biblioteką. Mury obronne wskazują na silne wpływy architektury egejskiej. Odkryto także groby typu mykeńskiego, ceramikę pochodzącą z Cypru i Egiptu. Wykopaliska przyniosły wiele informacji o życiu i handlu tego ośrodka miejskiego. Dokumenty – gliniane tabliczki z pismem klinowym – wymieniają wiele towarów będących przedmiotem handlu: pszenica, owies, proso, oliwki, rodzynki, figi, daktyle, miód, sery, wino i oliwa, przyprawy, len oraz wełna – zwłaszcza barwiona purpurą, z czego Ugarit słynęło – którą, wraz z lapis lazuli, słano na dwór w Hattusie jako trybut lenny. Handlowano w Ugarit miedzią, brązem, cyną, ołowiem, a nawet rzadkim i cennym żelazem. Sprzedawano konie, osły, muły, bydło, owce, gęsi i inne ptactwo. Ważną gałąź handlu miejskiego stanowił obrót drewnem. Odbiorcy zagraniczni przekazywali w zleceniach gatunki, ilości, a nawet rozmiary kłód, jakie władca Ugarit miał im przesłać. Ślad takiej transakcji ukazuje treść następującego listu: Obrót drobnicą obejmował kosze, worki, sznury, noże, wagi i młoty, a nadto kamienie szlachetne, szkło i kosmetyki. W mieście pracowali rzemieślnicy produkujący łuki i wyroby metalowe. Miejscowa stocznia dostarczała statki dla potrzeb własnych, a także na eksport, np. dla Byblos. Wielkie znaczenie miał handel niewolnikami. Ostatni królowie Ugarit Ammisztamru I (ok. 1380 p.n.e.) Nikmaddu II (ok. 1350–1315 p.n.e.) Archalbu (ok. 1315–1313 p.n.e.) Nikmepa (ok. 1313–1260 p.n.e.) Ammisztamru II (ok. 1260–1235 p.n.e.) Ibiranu (ok. 1235–1225 p.n.e.) Nikmaddu III (ok. 1225–1215 p.n.e.) Ammurapi (ok. 1200 p.n.e.) Literatura ugarycka W Ugarit odnaleziono przeszło 20 tys. tabliczek z tekstami sumeryjskimi, egipskimi, akadyjskimi, huryckimi, hetyckimi i ugaryckimi. Obszerne archiwa ugaryckie miały ogromne znaczenie dla badania sieci powiązań międzypaństwowych na starożytnym Bliskim Wschodzie, praktyk dyplomatycznych, geografii Kanaanu czy ówczesnych religii Syropalestyny. Wpływ literatury ugaryckiej z przełomów II i I tysiąclecia oraz pierwszej połowy I tysiąclecia widoczny jest w biblijnej literaturze hebrajskiej. Ważnym osiągnięciem mieszkańców Ugarit było wynalezienie pisma alfabetycznego z wykorzystaniem 30 znaków, przy czym trzy ostatnie (jeden wykorzystywany wyłącznie przy zapisie słów pochodzenia obcego) zostały dodane w schyłkowym okresie istnienia państwa-miasta. Uczeni są zgodni, że alfabetyczne pismo nie było adaptacją dotychczasowych odmian pisma sylabicznego, a oryginalnym ugaryjskim wynalazkiem. Zobacz też mitologia ugarycka alfabet ugarycki Przypisy Bibliografia Michał Gawlikowski: Ugarit. W: Encyklopedia sztuki starożytnej. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczne i Filmowe / Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12466-0. H.W.F. Saggs: Civilization Before Greece and Rome. New Haven / London: Yale University Press, 1989. ISBN 0-300-04440-2. LCCN 88-50828. Wielka Historia Świata. Red. nauk. Joachim Śliwa. T. II: Stary i Nowy Świat od rewolucji neolitycznej do podbojów Aleksandra Wielkiego. Oficyna Wydawnicza FOGRA, 2005. ISBN 83-85719-83-0.