Lausanne (stad)

Lausanne (), de hoofdstad van het Zwitserse kanton Vaud, ligt in het Franstalige deel van Zwitserland, aan het Meer van Genève. Het is op drie na de grootste stad van Zwitserland. De stad ligt op 495 m hoogte, in een wijnstreek, en herbergt de Cathédrale de Notre-Dame de Lausanne, een gekende gotische kerk van Zwitserland. Lausanne ligt 55 kilometer noordoostelijk van Genève. In december 2009 telde de stad 133.280 inwoners (agglomeratie: 324.387), die Lausannois worden genoemd. Geschiedenis De Romeinen bouwden een militair kamp op de plaats van een Keltische nederzetting dat zij Lousanna noemden. De stad die uit het kamp groeide werd bestuurd door de Hertogen van Savoye en de bisschop van Lausanne, en dan door Bern van 1536 tot 1798. In 1803 werd Lausanne de hoofdstad van een toentertijd pas gevormd Zwitsers kanton, Vaud. Politiek Yvette Jaggi was van 1990 tot 1997 de eerste vrouwelijke burgemeester van Lausanne. Sport Lausanne wordt wel gezien als de internationale sporthoofdstad. Het Internationaal Olympisch Comité (IOC), de Fédération Internationale de Gymnastique, European Gymnastics, de Internationale Roeifederatie, de Internationale Schaatsunie, de Fédération Équestre Internationale, het Hof van Arbitrage voor Sport, de European Athletic Association en de Fédération Internationale d'Escrime hebben hun hoofdzetel in Lausanne en ook het Olympisch museum bevinden zich in de stad. Meervoudig Zwitsers landskampioen FC Lausanne-Sport is de professionele voetbalclub van de stad. De club speelt zijn wedstrijden in het Stade Olympique de la Pontaise. Toen Lausanne speelstad was voor het WK Voetbal van 1954 werden daar wedstrijden gespeeld. Athletissima is een internationaal atletiekevenement in Lausanne. De wedstrijd wordt jaarlijks georganiseerd in het Stade Olympique de la Pontaise en maakt deel uit van de Diamond League. Lausanne was zes keer etappeplaats in de wielerkoers Ronde van Frankrijk. Onder meer de Italiaan Gino Bartali en de Nederlanders Gerrie Knetemann en Erik Dekker wonnen in de Zwitserse stad. In 2022 was de Belg Wout van Aert er de voorlopig laatste ritwinnaar. Lausanne is daarnaast vaak etappeplaats geweest in de meerdaagse rittenkoers Ronde van Romandië. Lausanne was in 1961 gastheer van het WK ijshockey. De Olympische Jeugdwinterspelen 2020 vonden plaats in Lausanne. Onderwijsfaciliteiten École Polytechnique Fédérale de Lausanne (Federale Technische Hogeschool Lausanne) Universiteit van Lausanne École hôtelière de Lausanne Geboren Louise de Corcelles (1726-1796), pastelportrettiste Isabelle de Montolieu (1751-1832), schrijfster en vertaalster Constance de Cazenove d'Arlens (1755-1825), schrijfster Jean-Xavier Lefèvre (1763-1829), Zwitsers-Frans klarinettist, muziekpedagoog en componist Benjamin Constant (1767-1830), Frans staatsman en schrijver Johann Ludwig Burckhardt (1784-1817), geoloog Charles-Amédée Kohler (1790-1874), chocolatier François Briatte (1805-1877), politicus François Guisan (1805-1878), jurist en hoogleraar Louis Wenger (1809-1861), politicus Jenny Enning (1810-1880), filantrope Achilles Renaud (1819-1884), jurist en hoogleraar Jules Brun (1832-1898), politicus Alphonse Rivier (1835-1898), jurist en hoogleraar Gabriel de Rumine (1841-1871), Russisch-Zwitsers ingenieur, reiziger, fotograaf en filantroop Eugène Grasset (1845-1917), Frans graveur, schilder, decorateur en architect van Zwitserse afkomst (art nouveau) Marguerite Duvillard-Chavannes (1851-1925), feministe Théophile-Alexandre Steinlen (1859-1923), Frans tekenaar, schilder en graficus Félix Vallotton (1865-1925), schilder en houtgraveur Paul-Louis Mercanton (1876-1963), glacioloog en meteoroloog Robert Guex (1881-1948), advocaat, griffier, rechter, arbiter en hoogleraar Aloïse Corbaz (1886-1964), kunstenares Alejo Carpentier (1904-1980), Cubaans romanschrijver, essayist en musicoloog Alice Curchod (1907-1971), schrijfster, onderwijzeres en uitgeefster Monika Meyer-Holzapfel (1907-1995), zoöloge en hooglerares Annie Dutoit (1909-1999), advocate en politica Louis Guisan (1911-1998), advocaat en politicus Françoise Giroud (1916-2003), Frans schrijfster, journaliste en politica Marguerite Narbel (1918-2010), zoöloge en politica Edmée Abetel (1922-2002), alpineskiester en olympisch deelneemster Umberto Agnelli (1934-2004), Italiaans ondernemer Jean-Pierre Hocké (1938-2021), VN-functionaris; was van 1986-1989 Hoge Commissaris voor de Vluchtelingen Yvette Jaggi (1941), politica, burgemeester van Lausanne 1990-1997 Egon von Fürstenberg (1946-2004), Duits-Italiaans modeontwerper Ubol Ratana (1951), Thais prinses, oudste kind van koning Bhumibol Adulyadej en koningin Sirikit van Thailand Laurence Chauvy (1959), schrijfster, dichteres, journaliste en kunstcritica Walter Fernandez (1965), voetballer Marc Hottiger (1967), voetballer Mattia Binotto (1969), teambaas van het Formule 1-team Ferrari van 2019 tot en met 2022 Stéphane Chapuisat (1969), voetballer Emmanuelle Antille (1972), filmregisseuse Fabio Celestini (1975), voetballer Ludovic Magnin (1979), voetballer Virginie Faivre (1982), freestyleskiester Stanislas Wawrinka (1985), tennisser Migjen Basha (1987), voetballer Timea Bacsinszky (1989), tennisster Vullnet Basha (1990), voetballer Cyrille Thièry (1990), wielrenner Lorenzo Viotti (1990), dirigent Brandie Wilkerson (1992), Canadees beachvolleybalster Meriame Terchoun (1995), voetbalster Overleden Louise de Corcelles (1726-1796), pastelportrettist Constance de Cazenove d'Arlens (1755-1825), schrijfster Frederika van Baden (1781-1826), koningin van Zweden Isabelle de Montolieu (1751-1832), schrijfster en vertaalster Elisabeth Jeanne de Cerjat (1769-1847), Zwitsers-Britse filantrope François Briatte (1805-1877), politicus Xavier Gottofrey (1802-1868), advocaat, rechter, hoogleraar en politicus Auguste Rogivue (1812-1869), advocaat, rechter, hoogleraar en politicus Henriette d'Angeville (1794-1871), Frans-Zwitserse alpiniste Jules Eytel (1817-1873), advocaat, hoogleraar en politicus Cornélie Chavannes (1794-1874), pedagoge en lerares Charles-Amédée Kohler (1790-1874), chocolatier Johann Jakob Blumer (1819-1875), rechter, rechtsgeleerde, archivaris, redacteur, bestuurder en politicus François Guisan (1805-1878), jurist en hoogleraar Jenny Enning (1810-1880), filantrope Gustave Jaccard (1809-1881), advocaat, rechter en politicus Jeannot de Crousnaz (1822-1883), notaris, rechter, bestuurder en politicus Jules Brun (1832-1898), politicus Adolphe Jordan (1845-1900), rechter, bestuurder en politicus Henri de Merode (1856-1908), Belgisch minister Louis Bourget (1856-1913), medicus, apotheker en hoogleraar Antoine Borel (1840-1915), bestuurder en diplomaat Henri Secretan (1856-1916), arts en chirurg Édouard Secretan (1848-1917), advocaat, journalist en politicus Vincent Gottofrey (1862-1919), jurist, hoogleraar, rechter en politicus Peter Carl Fabergé (1846-1920), Russisch goudsmid Adrien Thélin (1842-1922), politicus Marius Borgeaud (1861-1924), kunstschilder Marguerite Duvillard-Chavannes (1851-1925), feministe Paul Maillefer (1862-1929), historicus en politicus Émile Dind (1855-1932), hoogleraar, dermatoloog en politicus Henri Simon (1868-1932), politicus Virgile Rossel (1958-1933), advocaat, hoogleraar, rector, schrijver en politicus Karol Szymanowski (1882-1937), Pools componist Alice Bailly (1872-1938), kunstschilderes Edith Burger (1906-1948), pianiste en zangeres Robert Guex (1881-1948), advocaat, griffier, rechter, arbiter en hoogleraar Jules-Henri Addor (1894-1952), politicus Antoinette de Weck-de Boccard (1868-1956), kunstschilderes Max Sillig (1873-1959), ijshockeyspeler, olympisch deelnemer Paul-Louis Mercanton (1876-1963), glacioloog en meteoroloog Victoria Eugénie van Battenberg (1887-1969), voormalig koningin van Spanje Norbert Bosset (1883-1969), advocaat en politicus Clara Campoamor (1888-1972), Spaans politica en feministe Marguerite Cavadaski (1906-1972), actrice Hélène Champvent (1891-1974), schrijfster Vladimir Nabokov (1899-1977), Russisch-Amerikaans schrijver Gabriel Despland (1901-1983), politicus Germaine Guex (1904-1984), psychologe James Mason (1909-1984), Brits acteur Louis Réard (1897-1984), Frans auto-ingenieur en kledingontwerper Jean Anouilh (1910-1987), Frans toneelschrijver Paul Martin (1901-1987), atleet, olympisch medaillewinnaar, medicus en schrijver Georges Simenon (1903-1989), Belgisch schrijver Germaine Lefebvre (1933-1990), Frans actrice (Capucine) Hugo Pratt (1927-1995), Italiaans striptekenaar Louis Guisan (1911-1998), advocaat en politicus Édouard Debétaz (1917-1999), notaris en politicus Marie-Claude Leburgue (1928-1999), radiopresentatrice Edmée Abetel (1922-2002), alpineskiester en olympisch deelneemster Robin Kenyatta (1942-2004), Amerikaans jazzmuzikant Maurice Béjart (1927-2007), Frans danser en choreograaf Jan Engelbert van Arenberg (1921-2011), Belgisch edelman Heinz Bennent (1921-2011), Duits toneel- en filmacteur Robert Hosp (1938-2021), voetballer Radu Lupu (1945-2022), Roemeens pianist Vervoer Station Lausanne, een van de drukste stations van de Zwitserse federale spoorwegen SBB-CFF-FFS. Tandradbaan Lausanne-Ouchy Op 17 juni 2004 werd begonnen met de aanleg van een regionale metrolijn (M2), die in 2008 werd opengesteld. Lausanne is de kleinste stad er wereld met een eigen metro.