Ruiny starego kościoła w Källi

Ruiny starego kościoła w Källi – stosunkowo dobrze zachowane ruiny średniowiecznej świątyni, należące do państwa w ramach agencji nieruchomości Statens fastighetsverk. Znajdują się w północnej części Olandii, nieopodal wschodniego wybrzeża wyspy. Kościół nadal posiada ściany i dach, ale jego wnętrze w pełni się nie zachowało. Budowlę wciąż można wynająć w celu organizacji w niej chrztu, ślubu, koncertu czy innego wydarzenia. Nazwa parafii Källa po raz pierwszy była wzmiankowana w 1360 roku. Wzięła ona swoją nazwę od pogańskiego źródła ofiarnego, które po chrystianizacji tych ziem w drugiej połowie XI wieku (o czym świadczą chrześcijańskie kamienie runiczne) zostało poświęcone św. Olafowi. Historia i architektura W pierwszych latach XIX wieku średniowieczne wnętrze kościoła ze sklepieniami i filarami zostało zburzone. Pozostałe wyposażenie przeniesiono później do nowego miejscowego kościoła. Wygląd zewnętrzny świątyni nie uległ większym zmianom od 750 lat. Dach nawy głównej, wykonany z nasmołowanych klepek dębowych, został odrestaurowany. Kościół jest nietypowy, ponieważ pierwotnie został zbudowany na dwóch kondygnacjach, spełniając tym samym kryteria budowli obronnej. Parter był przestrzenią sakralną, na piętrze zaś znajdowały się magazyny żywności oraz otwory strzelnicze. Sklepienie pomiędzy kondygnacjami pozostawało częściowo zawalone, a następnie zostało całkowicie rozebrane. Pod obecnymi ruinami odsłonięto podczas wykopalisk w 1971 roku pozostałości starszego, drewnianego kościoła, który uległ spaleniu. Odkryto również groby, zorientowane zgodnie z tradycją chrześcijańską w kierunku wschód-zachód. Wraz z nasileniem najazdów i grabieży znad Bałtyku, w XII wieku wzniesiono kamienną wieżę obronną. Miała ona pięć kondygnacji i była wyższa od obecnej. Niektóre kondygnacje miały po dwa sklepienia krzyżowe w kierunkach wschód-zachód i północ-południe. Zachowane do dziś wejście widoczne jest na wysokości około 7 metrów po zachodniej stronie wieży. Nie jest jasne, czy istniało połączenie między wieżą a drewnianym kościołem. Obecny kościół powstał na planie prostokąta. Jest to budowla wapienna. Wzniesiono go w drugiej połowie XII wieku lub na początku XIII wieku. Prezbiterium było nieco węższe od nawy. Po stronie południowej zbudowana została zbrojownia, a w północno-wschodnim narożniku nawy zakrystia. Obecny dach przykrywa pozostałości wieży, nawy i prezbiterium. Ze sklepień nie zachowało się żadne, a ze środkowej i górnej kondygnacji niewiele do dziś pozostało. Resztki sklepień są nadal widoczne w murze. Otwory strzelnicze w podłodze widać tylko od wewnątrz, ponieważ zewnętrzna część jest pokryta tynkiem. Otoczenie Miejscowy cmentarz otoczony jest murem z wapienia i piaskowca. Ma on około 1,3 metra szerokości, a jego wysokość waha się od 0,9 do 1,3 metra w południowo-zachodniej części. W murze zachowały się dwie bramy. Południowa została zbudowana w 1756 roku wokół starszej, drewnianej. Zachodnie wejście z 1827 roku również miało drewnianą poprzedniczkę. Oba są wykonane z wapienia i mają schodkowy szczyt. W północno-wschodniej części cmentarza znajdują się pozostałości kilku budynków. Nie jest jasne, czy są to ruiny plebanii. Jednak przed pożarem 28 czerwca 1630 roku plebania znajdowała się na zachód od kościoła. Przypisy