Esrange Space Center

Esrange Space Center (voorheen Esrange, een acroniem van European Space Research Range) is een lanceerbasis en ruimtevaartonderzoekscentrum ten oosten van de stad Kiruna in het uiterste noorden van Zweden. De basis wordt beschouwd als de eerste ruimtehaven voor satellietlanceringen op het vasteland van de Europese Unie. Op Esrange worden raketten en stratosferische ballonnen getest en gelanceerd en er staat een satellietgrondstation. Daarnaast vindt divers wetenschappelijk onderzoek plaats, onder meer naar het noorderlicht. Het Duitse ruimtevaartbedrijf Rocket Factory Augsburg voert statische tests van raketmotoren en rakettrappen uit op een gedeelte van het terrein (VTS-1) en is van plan om op termijn lanceringen uit te voeren. Isar Aerospace test zijn Aquila-motoren op VTS-2 en heeft de intentie om een tweede teststand op te starten. In mei 2024 werd een contract gesloten met het Zuid-Koreaanse Perigee Aerospace dat er hun Blue Whale 1 gaat lanceren. Een maand later tekende ook Firefly Aerospace om er zijn lichte draagraket Alpha lanceren. Kiruna, dat boven de poolcirkel ligt, is een gevestigd centrum voor Europese ruimtevaart, onder de naam SpaceCity Kiruna. Naast Esrange is hier het Zweedse Instituut voor Ruimtefysica gevestigd. Ook heeft Kiruna een European Space Tracking-station van ESA voor communicatie met ruimtesondes en een radarsysteem en het hoofdkwartier van de European Incoherent Scatter Scientific Association (EISCAT), dat verstoringen in de ionosfeer en magnetosfeer bestudeert. Geschiedenis Esrange werd aangelegd in de periode 1964-1966 door de European Space Research Organisation (ESRO), voorloper van de Europese Ruimtevaartorganisatie (European Space Agency, ESA). Esrange werd gekozen als locatie omdat het in dunbevolkt gebied ligt, zodat de gelanceerde sondeerraketten ook weer in de buurt van de basis konden neerkomen. Enkele jaren na het gereedkomen van de basis waren er plannen om deze alweer te sluiten in verband met bezuinigingen en reorganisaties van de ESRO. Sinds 1972 is Esrange in handen van de Swedish Space Corporation (SSC). Plannen voor ruimtetoerisme vanaf Esrange werden aangekondigd in 2007, toen de Zweedse minister Maud Olofsson een overeenkomst met Virgin Galactic tekende om in Kiruna de eerste lanceerbasis van Virgin buiten de Verenigde Staten te ontwikkelen onder de naam Spaceport Sweden. Op 14 oktober 2020 kondigde Matilda Ernkrans, de Zweedse minister bevoegd voor ruimtevaart, aan dat de Zweedse regering had beslist om Esrange verder te ontwikkelen voor de lancering van kleine satellieten. Vanaf 2023 kunnen ook orbitale lanceringen worden uitgevoerd vanaf Esrange dat tot dan toe enkel suborbitale lanceringen heeft ondersteund. Het idee om orbitale lanceringen uit te voeren vanaf Esrange dateert al van de inauguratie van de basis in 1996 als deel van de ESRO -visie. Begin 21e eeuw werden een aantal kleine lanceerprojecten gestart en groeide bij SSC het idee verder. Op 18 februari 2026 opende SSC een Orbital Launch Control Center op Esrange. Daarmee kwam Esrange een belangrijke stap dichter bij de capaciteit om volledig onafhankelijk orbitale lanceringen uit te voeren. De nieuwe infrastructuur zou voor het eerst operationeel gebruikt worden voor hop-testen met de technologiedemonstrator Themis in de lente van 2026. Eind maart 2026 kondigde de Zweedse regering aan om 400 miljoen kronen (36,5 miljoen euro) te investeren in Esrange om de capaciteit en beveiliging uit te bouwen. Daarmee moet het mogelijk worden het aantal orbitale lanceringen op te trekken van 2 naar 20 per jaar en moet het mogelijk worden om militaire satellieten te lanceren. Deze beslissing kwam er slechts weken nadat de administratie al een contract van 209 miljoen kronen had getekend met uitbater SSC om de beveiliging te verhogen tot het niveau nodig om lanceringen te kunnen doe voor het Zweedse leger. In april 2026 gaf de FAA toestemming om Amerikaanse raketten vanaf Esrange te lanceren. De Amerikaanse raketbouwer Firefly Aerospace zou zijn Alpha draagraket vanaf Esrange willen lanceren.