Katedra św. Eryka w Sztokholmie

Katolicka Katedra św. Eryka w Sztokholmie (szw. Sankt Eriks katolska domkyrka) – siedziba katolickiego biskupa diecezjalnego w Szwecji i zarazem kościół parafialny parafii św. Eryka w Sztokholmie. Jest położona przy ul. Folkungagatan 46 B w sztokholmskiej dzielnicy Södermalm. Katedra ma status zabytku sakralnego według rozdz. 4 Kulturminneslagen (pol. Prawo o pamiątkach kultury) ponieważ została wzniesiona do końca 1939 (3 §). Historia Kościół św. Eryka (1891–1953) W 1784 roku utworzono parafię katolicką w Sztokholmie. W połowie XIX wieku w Sztokholmie był tylko jeden kościół katolicki, kościół św. Eugenii w dzielnicy Norrmalm. W 1830 roku w Szwecji mieszkało 500 katolików, z czego większość w Sztokholmie. Pięćdziesiąt lat później liczba ta podwoiła się. Wielu z nich było ubogich i mieszkało w Södermalm i miało trudności z dotarciem do Norrmalm. W 1857 roku Laurentius Studach zakupił dla katolickiej wspólnoty parafialnej posiadłość Pauliska malmgården z przeznaczeniem na miejsce do sprawowania nabożeństw. W 1860 roku w części położonego na terenie posesji budynku urządzono kaplicę pod wezwaniem św. Eryka. Kamień węgielny pod najstarszą część kościoła położono 30 marca 1891 roku. We wnęce w kamieniu umieszczono blaszane pudełko z planem kościoła, aktualnymi gazetami, monetami itp. Kamień ten umieszczono w posadzce prezbiterium. Świątynia została zbudowana według planów architekta Axela Gillberga. Otrzymała wezwanie św. Eryka – S:t Eriks katolska kyrka. 9 października 1892 roku została konsekrowana przez biskupa Alberta Bittera, wikariusza apostolskiego na Szwecję. Katedra św. Eryka (od 1953) 29 czerwca 1953 roku na mocy bulli papieskiej „Profecit in Suecia” katolicki kościół św. Eryka został podniesiony do rangi katedry katolickiej diecezji Sztokholmu. W latach 70. XX wieku stał się on zbyt mały dla stale rosnącej liczby katolików. Ponieważ jeszcze w 1967 roku został sklasyfikowany przez Stadsantikvarien jako „budynek o dużej wartości artystycznej i kulturowo-historycznej”, jego wyburzenie nie było ani możliwe, ani wskazane. W tej sytuacji zdecydowano się na jego rozbudowę poprzez wyburzenie ściany starej apsydy i przedłużenie go w kierunku południowym. W 1979 roku rozpoczęto rozbudowę według projektu architektów Hansa Westmana (1905–1991) i jego córki, Ylvy Westman–le Normand. W dobudowanej części urządzono prezbiterium i umieszczono w nim nowy ołtarz. W razie potrzeby nową część katedry można oddzielić od starego kościoła przesuwaną ścianą. Powiększony kościół może pomieścić ponad 600 osób, w tym 350 w nowej części. Jego całkowita długość od drzwi do ściany prezbiterium wynosi 60 metrów. Do przebudowy katedry użyto cegły, betonu, gnejsu, żeliwa i drewna. Nowa część otrzymała specjalny, mosiężny strop kasetonowy, zwany Decibella, według opatentowanego projektu Westmana; jego projektu były również ławki i armatura. Natomiast armaturę ścian i korytarzy wykonał Peter Celsing. Koszt przebudowy katedry wyniósł 24 miliony koron szwedzkich i był w większości sfinansowany z datków katolików zachodnioniemieckich, a także ze środków miejscowych: datków parafian oraz całej wspólnoty diecezjalnej. W związku z rozbudową wzniesiono podwójną betonową wieżę o wysokości 27 metrów, zwieńczoną miedzianą koroną królewską ze skierowanym w dół dwuręcznym mieczem. Pod nową częścią katedry wybudowano również kościół dolny przeznaczony na różne uroczystości parafialne, koncerty, odczyty czy bardzo popularną w Szwecji tzw. kyrkkaffe, tj. kawę serwowaną po mszy dla jej uczestników. 25 marca 1983 roku, w Święto Zwiastowania rozbudowany kościół został konsekrowany przez przedstawiciela papieża, kardynała Josepha Höffnera z Kolonii w asyście biskupa diecezjalnego Hubertusa Brandenburga, 14 arcybiskupów i biskupów oraz około 70 księży. Po zakończeniu rozbudowy katedry dziekan Koch zlecił konserwatorowi Constantinowi Marze przeprowadzenie gruntownego oczyszczenia najstarszej części świątyni. Jej ściany były pokryte sadzą i brudem, a jasne malowidła były ledwo widoczne. Malowidła zostały oczyszczone przy użyciu metody opracowanej do czyszczenia starych malowideł, polegającej na usuwaniu brudu i sadzy za pomocą francuskiego chleba. 8 czerwca 1989 roku w murach katedry gościł papież Jan Paweł II. Od czasu wizyty papieża katedra ma również flagę kościelną. Jest on żółta z białym krzyżem i jest noszona podczas obrzędów liturgicznych, takich jak procesje. W dni flagi (flaggdagar) jest wywieszana razem z flagą Szwecji, a przy specjalnych okazjach również z flagą Watykanu na masztach obok kościoła na Tarasie Północnym. 29 grudnia 1998 roku biskupem katolickiej katedry w Sztokholmie został mianowany Anders Arborelius, pierwszy w historii szwedzki biskup szwedzkiego pochodzenia od czasów Reformacji. Architektura Katedra św. Eryka jest jednonawową budowlą w stylu neoromańskim o wymiarach: ok. 21 m długości (przed rozbudową), ok. 12 m szerokości i ok. 12,3 m wysokości. Wygląd zewnętrzny Neoromańską fasadę z portalem i ozdobną rozetą zdobią niewielkie betonowe wieżyczki. Wyposażenie wnętrza Wnętrze świątyni jest utrzymane w stylu neoromańskim z elementami modernizmu. Przednia ściana nowej części katedry ma cztery okna, pochodzące z wyburzonej apsydy. Przedstawiają one kolejno: ustanowienie apostoła Piotra pasterzem Kościoła oraz (w dolnej części) Jezusa jako Dobrego Pasterza, Ukrzyżowanie i Zwiastowanie oraz (w dolnej części) herb donatora Claesa Lagergrena, Nawrócenie św. Pawła, Św. Brygidę, główną patronkę Szwecji. Okno pochodzi ono ze starego, katolickiego kościoła w Malmö, wyburzonego w 1960 roku. Po prawej stronie są z kolei trzy okna przedstawiające kolejno: Najświętsze Serce Jezusa, Najświętsze Serce Maryi i św. Alberta Wielkiego, patrona biskupa Alberta Bittersa. wczesnorenesansowy krucyfiks podarowany na uroczystość konsekracji świątyni przez archidiecezję monachijską, 14 obrazów Drogi krzyżowej, Tabernakulum, Relikwie św. Eryka, św. Ansgara, apostoła Północy, św. Bartłomieja i szwedzkiej błogosławionej, Elisabeth Hesselblad, złożone w sarkofagu pod głównym ołtarzem. Pietà – dzieło artysty z Francji, w niszy w lewej ścianie nowej części katedry. Na północnej ścianie głównego budynku znajduje się tablica z brązu autorstwa rzeźbiarki Kajsy Mattas, upamiętniająca pobyt papieża Jana Pawła II w katedrze 8 czerwca 1989 roku. Tablica ma kształt półkuli, która symbolizuje wschodzące słońce oraz halę Globen, w której papież odprawił główną mszę podczas swojej 3-dniowej wizyty w Szwecji. Promienie słońca tworzą napis: Johannes Paulus II 1989. Dzieło poświęcił w 1991 roku biskup Hubertus Brandenburg. Krypta W latach 1964–1967 w podziemiach kościoła zbudowano trzy kaplice: kaplicę biskupów (Biskoparnas gravkapell), baptysterium (Dopkapellet) i kaplicę Fatimską (Fatimakapellet). Kaplice są dostępne z zewnątrz przez drzwi we wschodniej ścianie kościoła, ale są zazwyczaj zamknięte. Przypisy Bibliografia Gun Wanders: Från malmgård till katedral: Katolska Domkyrkan i Stockholm. Wyd. 2. Stockholm: Katolska Domkyrkoförsamlingen, 2013. ISBN 91-631-3646-5. (szw.). Linki zewnętrzne Strona katedry i parafii św. Eryka (szw.)