Makapanvallei

De Makapanvallei (of vallei van Makapansgat) is een archeologische site ten noordoosten van Mokopane in de provincie Limpopo, Zuid-Afrika. Het is een belangrijke paleontologische vindplaats, met de lokale kalkgroeve die Australopithecus-houdende afzettingen bevatten, daterend tussen 3,0 en 2,6 miljoen jaar BP. Het dal is vernoemd naar de Ndebele-hoofdman Mokopane, die hier een schuilplaats had in een grot, naar hem Makapansgat (Makapansgrot) genoemd. In 1854 vond hier het Beleg van Makapansgrot plaats. De Makapanvallei is uitgeroepen tot Zuid-Afrikaans erfgoed. De vallei behoort tot de Wieg van de mensheid. Sites in de Makapanvallei Kalkgroeve De Kalkgroeve is de oudste van de sites in de Makapanvallei, en omspant een leeftijd van meer dan 4,0 miljoen jaar tot misschien wel 1,6 miljoen BP. De site heeft vele duizenden fossiele botten opgeleverd, waaronder overblijfselen van de graciele australopithecus africanus. De fossielen van A. africanus worden gesuggereerd te dateren tussen 2,85 en 2,58 miljoen BP op basis van paleomagnetisme door Andy Herries. De site werd onlangs opgegraven in een gezamenlijk project tussen de Universiteit van de Witwatersrand in Zuid-Afrika en de Arizona State University in de Verenigde Staten. Grot van de haarden en Hyaenagrot De Grot van de haarden ligt dicht bij het historische grottencomplex en bewaart een opmerkelijk compleet verslag van menselijke bewoning vanaf de Early Stone Age (Acheuléen) in de oudste sedimenten via de Middle Stone Age, de Later Stone Age en tot aan de ijzertijd. Europese overblijfselen uit de 19e eeuw, zoals koperen voorwerpen en musketkogels, werden aan de oppervlakte gevonden toen de opgravingen begonnen. De site werd opnieuw opgegraven en geanalyseerd als onderdeel van het Makapan Middle Pleistocene Research Project dat tussen 1996 en 2001 werd uitgevoerd door de Universiteit van Liverpool. Dit werk heeft aangetoond dat gekleurde sedimenthorizonten in de niveaus van de Early Stone Age niet het gevolg waren van vuurgebruik. Een Homo kaakbeen dat ook in deze lagen werd teruggevonden, zou een van de vroegste vertegenwoordigers van Homo sapiens kunnen zijn. Buffelgrot Er werd gedacht dat Robert Broom in 1937 een klein aantal fossielen op deze site had verzameld, waaronder de overblijfselen van een uitgestorven dwergbuffel, Bos makapania, waarnaar de grot is vernoemd. Recentere opgravingen hebben een uitgebreide fauna uit de Cornelian Land Mammal Age onthuld, waaronder antilopen, paarden, varkens, apen en carnivoren. De fauna, samen met paleomagnetische schattingen van de leeftijd door Andy Herries, suggereren een leeftijd tussen de 990.000 en 780.000 jaar voor de belangrijkste fossielhoudende lagen. Basale vloeisteenafzettingen gaan naar schatting terug tot ongeveer 2 miljoen jaar en tonen bewijs voor het begin van de Walker-circulatie rond 1,7 miljoen BP. Ficusgrot en ijzertijdsite De grot dankt zijn naam aan de wortels van een vijgenboom, Ficus ingens, die de ingang afbakenen. De grot bevat overblijfselen uit de ijzertijd en de 19e eeuw, een grote vleermuiskolonie en een ondergronds meer. Een nabijgelegen vindplaats uit de ijzertijd levert overblijfselen op uit de vroege ijzertijd (550 n.Chr.), 870 n.Chr. en de late ijzertijd (1560 n.Chr.). De hellingen naast de grot zijn kunstmatig aangelegd en archeologische vondsten omvatten potscherven, slijpstenen, hamerstenen en overblijfselen van ijzersmelterijen, waaronder erts, slakken en fragmenten van blaaspijpen. Peppercorne's grot Deze grot bevat overblijfselen uit de ijzertijd en de oudheid, en een ondergronds meer. Het is ook de thuisbasis van een grote kolonie migrerende langvleugelvleermuizen (Miniopterus schreibersii). Regenbooggrot Deze grot bevindt zich direct onder de Historische grot en bevat de overblijfselen van verschillende veronderstelde haarden, wat wijst op zowel menselijke bewoning als gecontroleerd gebruik van vuur. De blootgelegde sedimenten hebben artefacten uit de Middle Stone Age opgeleverd van de Pietersburgcultuur, gedateerd tussen de 100.000 en 50.000 BP. Recente studies hebben aangetoond dat de gekleurde horizonten geen haarden zijn, maar waarschijnlijker oude poelafzettingen. Makapansgat of Historische grot Deze site ligt direct naast de Grot van de haarden en bewaart overblijfselen uit de IJzertijd en de Mfecane. Het is het meest bekend als het gevecht tussen een Boerencommando en de lokale Langa en Kekana bevolking na de moorden op Voortrekkers bij Moorddrift, Mapela en Pruizen. Hoofdman Mokopane (Makapan), samen met een groot aantal van zijn stamleden en hun vee, werd bijna een maand lang belegerd in de grot tussen 25 oktober en 21 november 1854, gedurende welke tijd vele honderden stierven van honger en dorst. Piet Potgieter werd tijdens het beleg neergeschoten en de naam van de nabijgelegen stad werd veranderd van Vredenburg in 'Pieter Potgietersrust', wat later veranderde in 'Potgietersrus'. Vanaf het begin van de 21e eeuw (c. begin jaren 2000), na de overgang van de apartheidsregering naar een meerderheidsregering, was er een trend om verschillende nationale en provinciale overheidsinstellingen (waaronder onderwijsinstellingen), wegen, openbare infrastructuur, steden, enz. van naam te veranderen. Als gevolg hiervan is de stad controversieel hernoemd tot Mokopane, ter ere van hoofdman Mokopane. De grot werd in 1936 uitgeroepen tot nationaal monument. Koudeluchtgrot Stabiele-isotopenanalyses van een stalagmiet uit de Koudeluchtgrot, gedateerd op een uraniumreeks, leverden een overzicht op van klimaatveranderingen in de periode 4400–4000 BP en ongeveer 800 BP tot heden. Gutentight-grot Deze grot werd in 2000 ontdekt en verkend door A. Herries, A. Latham en W. Murzel. Nadat in de grot een aantal nauwe doorgangen waren doorbroken, kwam hij uit in een grote kamer. De bodem van de kamer was bedekt met vuurplaatsen. Een inscriptie op de muur van de grot dateerde uit de 19e eeuw en gaf aan dat een eerdere ingang van de grot na deze datum was ingestort en de holte had afgesloten. Murzel's grot Deze grot werd in 1998 ontdekt en onderzocht door A. Herries en A. Latham. Het uitgraven van de ingang leidde tot een klim en een traverse naar beneden in een reeks lager gelegen, versierde kamers. Katzenjammer-grot De Katzenjammer-grot ligt naast Peppercorne's grot. Een ingangsschacht leidt naar een smalle klim en een ingang naar een gangenstelsel op hetzelfde niveau als de uithoeken van Peppercorne's grot. De ingangsschacht is gevormd door de instorting van fossiele afzettingen (waaronder de Giant Dasie) in het lagere huidige grottenstelsel, Katzenjammer-grot. Het gebied van de ingangsschacht en de fossiele afzettingen werden door het Makapan Middle Pleistocene Research Project gezamenlijk Herries' Hole genoemd. Geschiedenis van het onderzoek De Makapanvallei wordt beschreven als een van de grootste paleontologische gegevens over de menselijke evolutie ter wereld. Het verzamelen op de vindplaats begon in 1925, toen een plaatselijke schoolmeester, Wilfred Eitzman, werd aangetrokken door de activiteiten van kalkwerkers. Een deel van het fossielmateriaal werd naar Raymond Dart gestuurd, die in 1947 een systematisch onderzoek startte Eitzman ontdekte ook de zogenaamde Makapansgat-kei die met de beenderen wordt geassocieerd. Ongeveer 3.000.000 BP werd de kiezelsteen, die een natuurlijke op een menselijk gezicht lijkende vorm had, waarschijnlijk gevonden door een Australopithecus en naar de grot gebracht. Er is gesuggereerd dat de steen het vroegst bekende voorbeeld vertegenwoordigt van symbolisch denken van vroege mensachtigen. De stenen die Dart van Eitzman ontving, bleken onder andere zwartgeblakerde fossiele botten te bevatten, wat hem deed vermoeden dat ze verbrand waren. Hoewel er aanvankelijk geen resten van hominiden of stenen werktuigen werden gevonden, concludeerde hij dat dit de resten waren van botten die in haardplaatsen waren verbrand en dat Makapansgat daarom een vroege bewoningsplaats van hominiden was. Dart noemde de eerste hominiden die op deze vindplaats werden ontdekt Australopithecus prometheus, naar de mythologische Griekse held die het vuur van de goden stal. Later bleken de zwarte markeringen mangaanvlekken te zijn en werd de Australopithecus prometheus herkend als exemplaren van Australopithecus africanus. Na analyse van 7159 fossiele botten concludeerde Dart dat deze wezens, in een tijdperk vóór de ontdekking van stenen werktuigen, werktuigen gebruikten die gemaakt waren van bot, tanden en hoorn, en noemde deze de osteodontokeratische cultuur. In 1936 werd de Commissie voor Historische Monumenten gevraagd Makapansgat tot nationaal monument te verklaren en professor Clarence van Riet Lowe, secretaris van de commissie en directeur van de Archeologische Dienst van de Unie van Zuid-Afrika, bezocht de site in 1937. Hij inspecteerde de Historische grot en ontdekte vlakbij een verlaten kalkgroeve die een verkalkte grotvulling doorsneed. In deze vulling zag hij fossiele botten, stenen werktuigen en wat hij aanzag voor ashorizonten die oude vuurplaatsen vertegenwoordigden. Aanvankelijk noemde hij het een onderdeel van Makapan's grot, maar later hernoemde hij het tot de Grot van de haarden. Verder onderzoek in juni en oktober 1937 bracht de Regenbooggrot aan het licht. De site werd bezocht door Clarence Van Riet Lowe, Raymond Dart en Robert Broom. H.B.S. Cooke van de afdeling Geologie van de Universiteit van de Witwatersrand voerde in 1941 een geologisch onderzoek uit in het gebied, gevolgd door L.C. King in 1951. In juli 1945 leidde Philip Tobias een groep studenten naar de vallei, waar ze de Hyaenagrot ontdekten naast de vindplaats van Van Riet Lowe. Verderop in de vallei, in een grot naast de kalkgroeve, vonden ze een grote fossiele onderkaak van een paard, wat een naam opleverde voor de Grot van de paardenkaak. Na deze ontdekkingen stelde Bernard Price een onderzoeksbeurs beschikbaar voor systematische opgravingen, die in 1947 begonnen bij de Grot van de haarden. Het veldwerk werd uitgevoerd door Guy Gardiner, James Kitching en zijn broers Ben en Scheepers. Een van de belangrijkste ontdekkingen was een Homo-onderkaak uit Bed 3 door Ben. In 1953 kreeg Revil Mason de leiding over de opgravingen. De stratigrafische volgorde werd bepaald in de periode 1953-1954. Nadat de gebroeders Kitching in 1947 een schedel van een Hominide ontdekten tussen de stortplaatsen van de kalkgroeve, zorgde Dart ervoor dat de stortplaatsen handmatig werden gesorteerd om zoveel mogelijk fossielhoudend materiaal te verzamelen. Na 45 jaar onderzoek zijn er duizenden fossielen van deze vindplaats geïdentificeerd en gecatalogiseerd. Brian Maguire bestudeerde stenen die in de prehistorie naar de grotten werden gebracht (1965, 1968, 1980). Hij interpreteerde dit als een verwijzing naar de rudimentaire vervaardiging van stenen werktuigen, gedateerd op ongeveer 2,3 tot 1,6 miljoen BP. Recente analyses hebben echter aangetoond dat deze informatie onjuist is. Recent werk op de sites eind jaren 1990 en begin jaren 2000 werd uitgevoerd door de volgende groepen: de Makapansgat Fieldschool, gezamenlijk gerund door Kaye Reed van het Institute of Human Origins aan de Arizona State University en Kevin Kuykendall van de Universiteit van de Witwatersrand en later de Universiteit van Sheffield het Makapan Middle Pleistocene Research project, geleid door Anthony Sinclair, Patrick Quinney van de Universiteit van Liverpool en later John McNabb van de Universiteit van Southampton Alf Latham, Ginette Warr (Universiteit van Liverpool) en Andy Herries (La Trobe University, Australië) deden geochronologisch en stratigrafisch werk voor beide projecten