NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Краевая обсерватория и планетарий имени Максимилиана Гелля в Жьяре-над-Гроном

Краевая обсерватория и планетарий имени Максимилиана Гелля в Жьяре-над-Гроном (словац. Krajská hvezdáreň a planetárium Maximiliána Hella) — культурно-образовательное учреждение , расположенное в центральнословацком городе Жьяр-над-Гроном (Банскобистрицкий автономный край), в состав которого входят астрономическая обсерватория и планетарий. Целью работы учреждения являются популяризация и распространение информации по астрономии и родственным естественнонаучным темам среди населения, в особенности среди детей и молодёжи. Организационными компонентами учреждения являются Обсерватория города Банска-Бистрица и Обсерватория города Римавска-Собота. Планетарий находится под куполом с 10-метровым диаметром, в центре которого расположено оптомеханическое устройство «Zeiss Klein Planetarium 2P», а также другие устройства и проекторы. Центральное устройство имитирует звёздное небо, видимое невооруженным глазом, на которое проецируются определённые тела Солнечной системы. Основным устройством части обсерватории является зеркальный телескоп «Максутов-Кассегрен TЕС» с диаметром зеркала 202 мм и фокусным расстоянием 2 200 мм. Кроме того, эта часть обсерватории содержит телескоп LUNT с диаметром объектива 60 мм и фокусным расстоянием 600 мм, который предназначен для наблюдений за солнечной хромосферой. Оба телескопа закреплены на общей монтажной установке Losmandy HGM Titan 50:1. В здании обсерватории и планетария три зала — лекционный зал, зал научной фантастики и зал НЛО, оснащённые оборудованием и материалами, необходимыми для демонстрации происходящих в космосе явлений. Наблюдения также могут осуществляться с двух просмотровых террас: одна из них носит название Солнечной террасы и содержит солнечные панели для демонстрации использования солнечной энергии и несколько солнечных часов. Как правило, посетителями обсерватории и планетария являются школьники. Каждую пятницу вечером (за исключением государственных праздников и часов технического отключения) планетарий открыт и для остальной аудитории. Во время праздников планетарий также открыт для детей по средам во второй половине дня. В основное содержание посещений включены профессионально-популяризационные программы, однако в дополнение к ним могут быть показаны и музыкальные, релаксационные программы и программы о путешествиях. Планетарий основан в 1973 году как Окружная обсерватория. Её переименовали в Обсерваторию имени Максимилиана Гелля в 1990 году по случаю 270-й годовщины со дня рождения выдающегося астронома XVIII века Максимилиана Гелля. В 1996 году обсерватория переехала в новое здание, в котором находится и по сей день. Компетенции краевой обсерватории были переданы Окружной обсерватории в 2005 году, обсерватория была переименована в Краевую обсерваторию и планетарий имени Максимилиана Гелля в Жьяре-над-Гроном. С 2012 года директором обсерватории является Петер Аугустин. Первоначальный наблюдательный пункт обсерватории сейчас для посещения закрыт. Галерея Примечания
Крайська обсерваторія та планетарій Максиміліана Гелла в Ж'ярі-над-Гроном

Крайська обсерваторія та планетарій Максиміліана Гелла (словац. Krajská hvezdáreň a planetárium Maximiliána Hella) — культурно-освітній заклад у словацькому місті Ж'яр-над-Гроном. Заклад складається з астрономічної обсерваторії та планетарію і займається популяризацією астрономії серед непрофесіоналів, особливо серед дітей та молоді. Закладу також підпорядковані обсерваторія в Банській Бистриці та обсерваторія в Римавській Соботі. Планетарій Планетарій розташований під куполом діаметром 10 метрів. Від заснування до вересня 2017 року в центрі купола працював оптико-механічний прилад Zeiss Klein Planetarium 2P, який моделював зоряне небо, видиме неозброєним оком, а також проєктував на нього деякі тіла Сонячної системи. З осені 2017 року і дотепер в залі працює пара проєкторів, які створюють повнокупольне зображення з роздільною здатністю 4K. У порівнянні з попередньою симуляцією зоряної сфери, вони можуть відображати, наприклад, з'єднання зірок у сузір'ях, масштабування вибраних об'єктів далекого Всесвіту, деталі поверхонь тіл Сонячної системи та багато іншого. Це другий цифровий планетарій у Словаччині. Більшість відвідувачів планетарію складають шкільні екскурсії. Основним матеріалом є науково-популярні програми, але крім них демонструються також музичні та туристичні програми. Обсерваторія Обсерваторія має два телескопи — рефлектор TEC системи Максутова-Кассегрена з діаметром дзеркала 202 мм і фокусною відстанню 2 200 мм та рефрактор LUNT з діаметром лінз 60 мм і фокусною відстанню 600 мм для спостереження сонячної хромосфери. Обидва телескопи встановлени на спільне кріплення. Будівля також містить лекційний зал, зал наукової фантастики та зал НЛО, в яких знаходиться різне обладнання для демонстрації космічних явищ. Спостереження також можна проводити з двох оглядових терас. Одна з них, звана сонячною терасою, містить сонячні батареї для демонстрації використання сонячної енергії та кілька сонячних годинників. Історія Планетарій бере початок від 1973 року від Окружної обсерваторії в Ж'ярі-над-Гроном. У 1990 році вона була перейменована в Обсерваторію Максиміліана Гелла — з нагоди 270-річчя від дня народження видатного XVIII століття Максиміліана Гелла. У 1996 році обсерваторія переїхала в нове приміщення, де знаходиться понині. 2005 року вона була перейменована на Крайську обсерваторію та планетарій Максиміліана Гелла в Ж'ярі-над-Гроном. З 2012 по 2017 рік директором установи був Петер Августин. З 1 квітня 2017 року організацію очолив Томаш Доброводський. Примітки Посилання Офіційна сторінка
Hvězdárna v Banské Bystrici

Hvězdárna v Banské Bystrici je „specializované kulturně-vzdělávací zařízení, jehož cílem je šířit a propagovat astronomii a příbuzné přírodní a technické vědy mezi širokou veřejností, s důrazem na děti a mládež.“ V roce 2005 se stala organizační součástí Krajské hvězdárny a planetária Maxmiliána Hella v Žiaru nad Hronom. Svou činnost vyvíjí na pozorovatelně Vartovka, ale i jinde. Observatoř a činnost Horní kupole pozorovatelny obsahuje hlavní teleskop Celestron 1400 XLT na CGE montáži, dolní dalekohled Coudé s refraktorem 150/2250. V rámci odborné činnosti jsou realizována pozorování Slunce, zákrytů nebeských těles, zatmění Měsíce a Slunce, pozorování meteorů a meziplanetární hmoty, pozorování nevšedních astronomických a meteorologických úkazů a astrofotografie. Pracovníci hvězdárny se také účastní mezinárodních expedic. Historie První meteorologická a astronomická pozorování se v Banské Bystrici uskutečnila v roce 1855, kdy byla fyzikem a astrofyzikem Karlem Zengerem založena meteorologická stanice. První astronomický kroužek byl založen v roce 1946 při Gymnáziu Andreje Sládkoviče. V letech 1952 až 1972 fungoval při národním podniku Smrečina ve městě druhý astronomický kroužek. Třetí kroužek byl založen v roce 1972 v budově Vyšší pedagogické školy. Jeho cílem byl vznik Lidové hvězdárny. V roce 1956 místní propagátor vědy a pedagog František Longauer, tajemník kroužku, navrhl použití chátrající strážní věže k výstavbě hvězdárny. Strážní věž byla vybudována v roce 1584 na kopci nad Banskou Bystricí. Měla plnit obrannou funkci při vpádech Osmanské říše. Přestavba začala v roce 1958. 1. ledna 1961 oficiálně vznikla Lidová hvězdárna v Banské Bystrici, její pozorovatelna byla oficiálně otevřena 2. května toho roku. Dvě pracovnice postupně připravily provoz pozorovatelny. Prvních 10 let své existence měla sice krajskou působnost, ale byla řízena Okresním národním výborem. V roce 1971 přešla pod Krajský národní výbor Středoslovenského kraje. Během následujících let přibylo návštěvníků a přibyly také nové prostory: přednášková místnost, audiovizuální učebna, knihovna a další zázemí. V roce 1991 byla hvězdárna organizačně přesunuta pod Ministerstvo kultury. V roce 1995 byla zahájena výstavba druhé kupole. V roce 1996 se hvězdárna stala znovu krajskou, patřila pod Krajský úřad Banská Bystrica, spolu se svými složkami Hvězdárna v Rimavské Sobotě a Hvězdárna a planetárium M. Hella v Žiaru nad Hronom. V roce 2002 hvězdárnu převzal Banskobystrický samosprávný kraj a v roce 2005 se spolu s rimavskosobotskou hvězdárnou stala součástí Krajské hvězdárny a planetária Maxmiliána Hella v Žiaru nad Hronom. Odkazy Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Hvezdáreň v Banskej Bystrici na slovenské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Hvězdárna v Banské Bystrici na Wikimedia Commons (slovensky) Oficiální stránky
Обсерваторія в Банській Бистриці

Обсерваторія в Банській Бистриці (словац. Hvezdáreň v Banskej Bystrici) - культурно-освітній заклад в Словаччині, який займається популяризацією астрономії та інших природничих і технічних наук серед широкої громадськості. З 2005 року є частиною обсерваторії та планетарію Максиміліана Гелла в Ж'ярі-над-Гроном. Обсерваторія і діяльність Верхній купол обсерваторії містить головний телескоп Celestron 1400 XLT, нижній - телескоп Куде з рефрактором 150/2250. В обсерваторії проводяться спостереження Сонця, затемнень Місяця і Сонця, метеорів, міжпланетної речовини, незвичайних метеорологічних явищ та астрофотографія. Працівники обсерваторії також беруть участь у міжнародних експедиціях. Історія Перші метеорологічні та астрономічні спостереження в Банській Бистриці були проведені в 1855 році, коли фізик і астрофізик Кароль Зенгер заснував тут метеорологічну станцію. Перший астрономічний гурток був заснований у 1946 році в гімназії Андрея Сладковича. З 1952 по 1972 рік у місті працював другий астрономічний гурток на народному підприємстві Смречина. Третій гурток був заснований у 1972 році в приміщенні Вищої педагогічної школи. Його метою було створення Народної обсерваторії. У 1956 році пропагандист науки - педагог Франтішек Лонгауер, секретар гуртка, запропонував використати для будівництва обсерваторії напівзруйновану сторожову вежу. Сторожова вежа була побудована в 1584 році на пагорбі над Банською Бистрицею і виконувала оборонну функцію під час набігів Османської імперії. Реконструкція почалася в 1958 році. Народна обсерваторія в Банській Бистриці була офіційно утворена 1 січня 1961 року, а 2 травня того ж року відбулось її офіційне відкриття. Двоє робітників поступово готували операцію під спостереженням. Перші 10 років свого існування вона мала крайське підпорядкування, але безпосередньо керував нею окружний національний комітет (тобто комітет дрібнішої адміністративно-територіальної одиниці). У 1971 році обсерваторія перейшла під управляння крайського національного комітету Середньословацького краю. Поступово обсерваторія обладнала нові приміщення - аудиторію, аудіовізуальний клас, бібліотеку. У 1991 році обсерваторія була передана Міністерству культури. У 1995 році було розпочато будівництво другого купола телескопа. У 1999 році обсерваторія знову стала крайською обсерваторією, вона належала крайському офісу Банської Бистриці разом з обсерваторією в Римавській Соботі та з Крайською обсерваторією та планетарієм Максиміліана Гелла в Ж'ярі-над-Гроном. У 2002 році обсерваторія була передана Банскобистрицькому самоврядному краю. В 2005 році обсерваторія в Банській Бистриці і обсерваторія в Римавській Соботі стали частиною Крайської обсерваторії та планетарію Максиміліана Хелла в Жіар-над-Гроном. Примітки
Záruby (národní přírodní rezervace)

Záruby jsou národní přírodní rezervace v katastrálních územích obcí Smolenice a Buková v okrese Trnava na Slovensku. Rezervace byla vyhlášena roku 1984 a její rozloha je 299,9 hektaru. Předmětem ochrany jsou lesní společenstva třetího a čtvrtého vegetačního stupně v Malých Karpatech, s bohatým výskytem vzácných a chráněných rostlin a živočichů. Součástí rezervace je stejnojmenný vrch, nejvyšší v Malých Karpatech. V západní hřebenové části chráněného území je zřícenina hradu Ostrý Kameň. Geologický podklad tvoří triaské vápence a dolomity. Rezervace je součástí chráněné krajinné oblasti Malé Karpaty. Přístup Po červené značce (Štefánikova magistrála): Z lokality Havrania skála Z rozcestí Pod Ostrým kamenem Po modré značce ze Smolenic přes sedlo Záruby Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Záruby na slovenské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Záruby (národní přírodní rezervace) na Wikimedia Commons
Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Nižnym Komárniku

Cerkiew Opieki Bogurodzicy w Nižnym Komárniku – drewniana greckokatolicka cerkiew filialna zbudowana w 1938 w Nižnym Komárniku. Należy do parafii w Krájnej Bystrej, dekanatu Svidník w archieparchii preszowskiej Kościoła katolickiego obrządku bizantyjsko-słowackiego. W latach 1950–68 była użytkowana przez prawosławnych. Od 1968 posiada status Narodowego Zabytku Kultury. Historia Cerkiew powstała w 1938 w pobliżu starszej osiemnastowiecznej świątyni, której pozostałości zachowały się do lat 70. XX w. Zbudowana według projektu znanego ukraińskiego architekta i badacza architektury drewnianej Włodzimierza Siczynskiego. Była remontowana w 1945 i 1969. Architektura i wyposażenie Jest to budowla drewniana konstrukcji zrębowej, orientowana, trójdzielna. Wszystkie trzy człony na planie kwadratów, nakryte ośmiobocznymi zrębowymi kopułami. Prezbiterium i babiniec o zbliżonej wielkości mniejsze od nawy. Dachy kryte gontem, zwieńczone wieżyczkami z blaszanymi hełmami i kutymi żelaznymi krzyżami. Główne wejście od frontu poprzedza portyk, wsparty na czterech słupach. Wnętrze obszerne bez polichromii. Kompletny, bogato zdobiony złotym roślinnym ornamentem ikonostas pochodzi z czasów budowy świątyni. Rząd proroków i Ukrzyżowanie umieszczono na kopule nawy. W nawie chór muzyczny wsparty na słupach. W babińcu malowana tablica fundacyjna. Otoczenie Obok cerkwi dzwonnica drewniana konstrukcji słupowej, zbudowana na planie kwadratu. Zwieńczona blaszanym hełmem namiotowym z kopułą i wieżyczką. Przypisy Bibliografia Magdalena i Artur Michniewscy, Marta Duda, Cerkwie drewniane Karpat. Polska i Słowacja, Wydawnictwo Rewasz, Wyd. II, Pruszków 2011, ss. 259, 260 ISBN 978-83-62460-12-0
Biele Bobrovecké pliesko

Biele Bobrovecké pliesko je největší jezero ze skupiny Bobroveckých pliesek v Bobrovecké dolině v Západních Tatrách na Slovensku. Je známé také pod názvy Bobrovecké pliesko nebo Biele pliesko. Má rozlohu 0,0995 ha a je 77 m dlouhé a 21 m široké. Dosahuje maximální hloubky 1,2 m a objemu 475 m³. Leží v nadmořské výšce 1503 m. Okolí Nachází se v horní části Bobrovecké doliny pod jihovýchodním úpatím hřbetu Holáň jižně od sedla Pálenica. Pliesko je obklopené porostem kosodřeviny. Vodní režim Z plesa odtéká krátký průtok do Polianskeho potoka. Náleží k povodí Váhu. Rozměry jezera v průběhu času zachycuje tabulka: Přístup Pleso je přístupné po žluté turistické značce: z obce Jalovec 3 hodiny a 35 minut. z obce Zuberec 3 hodiny. Poznámky Literatura Tatry Vysoké, Západné, Belianske : Podrobný turistický atlas. [s.l.]: BB kart, 2005. 144 s. ISBN 83-87873-86-1. (slovensky) BALÁŽ, Erik, a kol. Tatry: příroda. Praha: Baset, 2010. 648 s. ISBN 978-80-7340-114-6. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Biele Bobrovecké pliesko na Wikimedia Commons (polsky) Wielka Encyklopedia Tatrzańska (WET), Biały Stawek Bobrowiecki
Areál piety na kótě 748 Háj

Areál piety na kótě 748 Háj v Liptovském Mikuláši je největším vojenským pohřebištěm československých vojáků na Slovensku, kteří padli během druhé světové války na území bývalých okresů Liptovský Mikuláš, Liptovský Hrádok, Ružomberok a Dolný Kubín. Areál piety je hřbitovem s památníkem a tvoří ho tyto hlavní objekty: Památník padlým vojákům 1. československého armádního sboru v SSSR. Schodiště se sousoším Vojenský hřbitov Celý areál byl stavěn v letech 1950–1961 a slavnostně jej odhalili u příležitosti 16. výročí osvobození města Sovětskou armádou 9. května 1961. Autory výtvarného řešení památníku jsou architekti Aladár Búzik a Vladimír Bauer. V roce 1963 byl celý areál prohlášen národní kulturní památkou. Poloha Areál piety je umístěn na kótě 748 Háj – Nicovô. Z tohoto místa je nezapomenutelný pohled na okolní Liptovskou kotlinu, na město Liptovský Mikuláš, Liptovskou Maru a okolní vesnice. Při dobrém počasí je vidět Chočské vrchy, Nízké, Západní i Vysoké Tatry. Na Háj, který je od města vzdálen 3,7 kilometru, vede udržovaná cesta a je možné dostat se tam autem. Schodiště se sousoším Přístupové schodiště vede od vstupních monumentálních sousoší, které byla vytvořeny tepáním a svařováním jejich jednotlivých částí. Vlevo je sousoší „Přísaha“ od akademického sochaře Miroslava Ksandra vpravo „Osvobození“ od akademického sochaře Alfonse Gromy, které tam byly osazeny v roce 1961. Na levém podstavci sousoší je i tento nápis ve slovenském jazyce: „Vy drahí, vraciate nám drahú mať. Kľakáme k hrobom, kde už spíte nemí. A šepkáme len: Viečnaja pamiať! Žijúcim mŕtvym v našej rodnej zemi.“ Na pravém podstavci je stejný text napsaný v jazyce ruském. Schodiště je lemováno bočními podstavci s kovovými věnci a po kamenných schodech vede návštěvníka na plateau celého areálu. Vojenský hřbitov V deseti řadách, po obou stranách schodiště, je 1415 hrobů a je zde pohřbeno 1 361 příslušníků 1. československého armádního sboru v SSSR, kteří padli od ledna až do dubna 1945 při dobývání města Liptovský Mikuláš a během bojů v okolí Liptovského Mikuláše. Hroby jsou lemovány jednoduchými kamennými obrubníky. Památník Samotný památník tvoří plateau, odkud se do výšky zvedá 15 metrů vysoký pylon vyrobený ze spišského travertinu. K terénu je upevněn čtyřmi nárožními sokly s tepanými vázami pro řecký oheň. Dřík pylonu má čistou geometrickou podobu, která končí kovovým hrotem, na jehož vrcholu je pěticípá hvězda. Od roku 1959 jsou ve spodní části pylonu, umístěny reliéfy „Uctění praporu“ a „Pomoc raněnému“ od akademického sochaře Miroslava Ksandra. Od akademického sochaře Alfonse Gromy jsou reliéfy: „Kladení věnce“ a „Výjev nad hrobem“. Galerie Odkazy Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Areál piety na kóte 748 Háj na slovenské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Areál piety na kótě 748 Háj na Wikimedia Commons http://mikulas.dnes24.sk/video-sochari-navrhuju-susosia-na-haji-pozrite-si-video-z-roku-1959-148263
Řemeslnický dům (Žilina)

Řemeslnický dům (v minulosti Živnostenský dům, Řemeslnický dům učňů Gabriela Baroše) je budova v Žilině na ulici Kálov č. 10. Stavba v secesním stylu byla dokončena v roce 1910. Patří mezi kulturní památky Slovenska Průčelí budovy tvoří dvě postranní věžičky. Mezi věžičkami je socha uherského ministra Gábora Barosse, který přesvědčil majitele brněnské textilní továrny Karla Löwa aby v Žilině založil tkalcovskou továrnu – pozdější Slovenu. Pod věžičkami jsou reliéfy z postav, které znázorňují řemesla, např. jako kovář, krejčí, mlynář atd. V roce 1960 v budově provizorně sídlila Střední průmyslová škola stavební, později i konzervatoř a obchodní akademie. Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Remeselnícky dom na slovenské Wikipedii.
Rosenfeldův palác

Rosenfeldův palác (slovensky Rosenfeldov palác) je budova v Žilině na ulici J. M Hurbana 28. Byla postavena v secesním stylu a dokončena v roce 1907 podle projektu žilinského architekta Mikuláše Rautera (Nicoletti Rauter). Architekturou připomíná vídeňský palác Belvedér. Od roku 2009 je národní kulturní památkou. Dům dal postavit žilinský bankéř a obchodník Ignác Rosenfeld. Sloužil jako jeho sídlo a zároveň jako sídlo Žilinské obchodní banky. Po smrti svých majitelů plnila budova účel kancelářského objektu a sídla bank, později zde byl na počátku 50. let zřízen Pionýrský dům. Od roku 1990 budova sloužila jako centrum volného času. Od roku 2011 byla pro havarijní stav budova uzavřena a chátrala. V roce 2015 byla zahájena rekonstrukce objektu. Budova má půdorys nepravidelného písmene C. Před vstupem do objektu se nachází malý dvůr s kovanou bránou (brána je samostatně chráněný památkový objekt). Objekt má dále výrazně zdobenou fasádu a členitou střechu s doplňky. Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Rosenfeldov palác na slovenské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Rosenfeldův palác na Wikimedia Commons Památkový objekt - podrobnosti
Mašiansky balvan

Mašiansky balvan je přírodní památka v katastrálním území obce Liptovská Porúbka v okrese Liptovský Mikuláš v Žilinském kraji na Slovensku. Území bylo vyhlášeno v roce 1965 a jeho rozloha je 0,0056 hektaru. Předmětem ochrany je říční terasa. Vznikla v pleistocénu, původně jako říční ostrov Váhu. Reference
Abrahámsky park

Abrahámsky park je chráněný areál v katastrálním území obce Abrahám v okrese Galanta v Trnavském kraji na Slovensku. Území bylo vyhlášeno v roce 1983 a jeho rozloha je 10,85 hektaru. Předmětem ochrany je bývalý zámecký park, založený v devatenáctém století úpravou původního lužního lesa. Nejvíce zastoupenou dřevinou v parku je dub letní (Quercus robur). Reference
Abrahámsky Park

Abrahámsky Park is a nature reserve in the Slovak municipality of Abrahám. It covers an area of 10.85 ha and has a protection level of 4. History The park was created during the nineteenth century, when the floodplain forest along the Dudváh river was transformed into parkland surrounding the castle, which was used a sanatorium. The park is directly adjacent to the forest complex of Časlov. Flora The park consists mostly of deciduous trees, of which oak is the most abundant. References
Abrod

Abrod je národní přírodní rezervace v katastrálním území obce Veľké Leváre v okrese Malacky v Bratislavském kraji na Slovensku. Území bylo vyhlášeno v roce 1964 a jeho rozloha je 92 hektarů. Předmětem ochrany je lokalita slatiništní vegetace s významnými rostlinnými společenstvy, reliktními a vzácnými druhy rostlin. Rezervace je zároveň ornitologickou lokalitou. Rezervace je součástí chráněné krajinné oblasti Záhorie. Reference