Kościół św. Jana w Meldorfie

Kościół św. Jana (nazywany także katedrą Dithmarschen lub katedrą meldorfską) – gotycki kościół w Meldorfie w Niemczech, w kraju związkowym Szlezwik-Holsztyn, zbudowany w XIII w.; główny kościół Dithmarschen. Historia Pierwszy kościół w Meldorfie miał zostać zbudowany pomiędzy 810/814 i 826 jako pierwsza świątynia chrześcijańska na terenie Dithmarschen (wzmianka na jej temat znajduje się w Gesta Hammaburgensis ecclesiae pontificum Adama z Bremy, który wymienia ecclesia mater in Melindorp). W pierwszej połowie XX w. odnaleziono w rejonie kościoła relikty, które początkowo uznano za pozostałości świątyni z czasów karolińskich, jednak badacze z drugiej połowy XX w. uznali je za należące do późniejszej, romańskiej świątyni . Do XI w. był to jedyny kościół w regionie. Mimo pojawienia się później kolejnych kościołów i parafii, kościół w Meldorfie pozostawał najważniejszym w Dithmarschen , a tutejsza parafia była najlepiej uposażoną parafią w tym regionie. Do XV w. Meldorf służył jako miejsce zebrań ludności Dithmarschen, w tym odprawiania sądów . Od 1524 w wyniku reformacji stał się kościołem luterańskim . Istniejący do dziś budynek kościoła został zbudowany w drugiej połowie XIV w. w stylu gotyckim. Miało to miejsce w okresie usamodzielnienia się chłopów z Dithmarschen spod władzy okolicznych feudałów . Prawdopodobnie aktywna była tu ta sama strzecha budowlana, która odpowiadała za budowę katedry w Hamburgu. Kościół znacznie przekraczał rozmiarami zarówno poprzednią budowlę, jak i inne świątynie w okolicy. Wzniesiono go na podniesieniu i jego wieża stanowiła znak nawigacyjny dla statków. Po pożarze w 1434 zyskała strzelisty hełm, który jednak został szybko zniszczony przez burzę i zastąpiony czterospadowym dachem istniejącym do XIX w. W XV w. na miejscu nawy południowej dobudowano do kościoła późnogotycką dwunawową halę. Kościół przechodził także inne przemiany, m.in. utracił szczyty fasad transeptu, a w XVII w. przesklepiono nawę północną. W wyniku pożaru w 1866 kościół został częściowo zniszczony, następnie odbudowany . Uległ wówczas znaczącym zmianom. M.in. cała budowla została pokryta z zewnątrz nowymi cegłami, pojawiły się nowe dachy. Zlikwidowano wówczas średniowieczną wieżę kościoła i na jej miejscu zbudowano nową, wyższą i smuklejszą , o charakterze neogotyckim. W 1977 kościół wyposażono w organy . Opis Kościół to trójnawowa bazylika z transeptem i zamkniętym prostą ścianą prezbiterium . We wschodnich ścianach ramion transeptu, po obu stronach prezbiterium, wykonano niewielkie apsydy. Nawa główna jest dwuprzęsłowa, przy czym każdemu jej przęsłu odpowiadają po dwa przęsła w niższych nawach bocznych. Wieża przylega do zachodniej fasady. Wnętrze zachowało zasadniczo średniowieczny, gotycki wygląd , z zewnątrz kościół ma charakter neogotycki . Zachował się częściowo oryginalny gotycki portal w południowej ścianie prezbiterium, na którym wzorowano podczas odbudowy inne portale kościoła. Wyposażenie wnętrza stanowi świadectwo zamożności bogactwa Dithmarschen. Do dziś zachowały się freski z ok. 1300 zdobiące wykonane w formie sekwencji kopuł sklepienia transeptu i skrzyżowania naw : w północnym ramieniu transeptu w koncentrycznych kręgach pokazano sceny z życia Chrystusa, Marii oraz sceny starotestamentowe (m.in. historie Adama i Ewy, Kaina i Abla). W pozostałych częściach zachowały się mniejsze fragmenty cykli fresków przedstawiających żywoty świętych uważanych za patronów żeglarzy (m.in. św. Krzysztofa) . W kościele znajduje się kilka innych cennych zabytków, w tym: chrzcielnica brązowa z XIII w. na trzech wspornikach w kształcie ludzkich postaci, odlana na wzór dzwonu ; nastawa ołtarzowa: środkowa, rzeźbiona część przedstawiająca Ukrzyżowanie i cztery sceny pasyjne pochodzi z 1520, natomiast boczne skrzydła, malowane, pochodzą z 1572 ; drewniane, rzeźbione lektorium z 1603, wykonane razem z amboną: w górnej części lektorium znajdują się arkady, w których umieszczono siedem posągów przedstawiających apostołów. Konstrukcję wieńczy herb króla Danii, obok którego znajdują się figury Adama i Ewy; nad herbem znajduje się krucyfiks . Galeria Przypisy Bibliografia Enno Bünz: Die mittelalterliche Pfarrei: Ausgewählte Studien zum 13.–16. Jahrhundert. Tübingen: Mohr Siebeck, 2017, seria: Spätmittelalter, Humanismus, Reformation: Studies in the Late Middle Ages, Humanism and the Reformation. 96. ISBN 978-3-16-153874-2. Arnold Volker. Die Pfarrkirche St. Johannis in Meldorf: Bedeutung und Stellung des frühgotischen Neubaus in der Architekturlandschaft des Nordens. „Dithmarschen. Landsekunde – Kultur – Natur”. Heft 2/3, s. 25–33, 2015. Dirk Meier: Das Ausgreifen des Fränkischen Reiches nach Nordelbien unter Karl dem Großen im Licht archäologisch-historischer Forschungen. W: Kulturwandel im Spannungsfeld von Tradition und Innovation. Festschrift für Michael Müller-Wille. Sunhild Kleingärtner, Ulrich Müller, Jonathan Scheschkewitz (hrsg.). Neumünster: Wachholtz Verlag, 2013, s. 281–300. ISBN 978-3529-01853-4. Harald Sternberg. Deformation Measurements at Historical Buildings with Terrestrial Laserscanners. „ISPRS Archives”. Volume XXXVI Part 5, s. 303–308, 2006. Dirk Meier: Zwischen Elbe und Eider: Das Küstengebiet der nordalbingischen Sachsen zwischen 700 und 1000 n.Chr.. W: Bruc Ealles Well: Archaeological Essays Concerning the Peoples of North-West Europe in the First Millenium AD. Marc Lodewijckx (ed.). Leuven: Leuven University Press, 2004, s. 111–124, seria: Acta archaelogica lovaniensia. Monographiae. 15. ISBN 90-5867-368-5. Jan Behrens: Der Meldorfer Dom. [w:] Spuren bäuerlichen Selbstbewußtseins in Dithmarschen [on-line]. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-11-14)]. Meldorfer Dom. [w:] Ev.-Luth. Kirchengemeinde Meldorf [on-line]. [dostęp 2018-10-01]. Linki zewnętrzne Evangelisch-Lutherische Kirchengemeinde Meldorf. [dostęp 2024-07-28].