Wienerberger AG

Wienerberger AG is een internationaal opererende fabrikant van bouwmaterialen, zoals bak- en gevelstenen en pijpleidingen. De Oostenrijkse onderneming heeft een notering aan de effectenbeurs te Wenen. Activiteiten Het concern produceert en verhandelt bouwmaterialen, waaronder dakpannen, bakstenen en plastic buizen. Het bedrijf heeft 200 productievestigingen in Europe, Noord-Amerika en India. Het is actief in 28 landen, waarvan 25 in Europa, in de Verenigde Staten en Canada en tot slot in India. De omzet werd in 2024 hoofdzakelijk in Europa gerealiseerd, het omzetaandeel van Noord-Amerika van iets minder dan een vijfde. In 2024 telde het bedrijf meer dan 20.000 medewerkers. Wienerberger AG is eigenaresse van 23 steenfabrieken en aanverwante bedrijven in Nederland waaronder de bedrijven van Terca. In België nam het onder andere de door Aimé Desimpel ontwikkelde steenfabriek Desimpel te Kortemark over. In België heeft het 18 productielocaties waarvan Terca en Desimpel (gevelstenen) en Koramic (kleidakpannen) bekende merken zijn. In de Verenigde Staten heeft het een grote dochteronderneming met de naam General Shale Brick Inc.. Geschiedenis Oprichting De onderneming werd in 1819 door Alois Miesbach (1791–1857) in Wenen opgericht. Miesbach verwierf in 1820 en 1826 grote percelen grond op de hellingen van de (tegenwoordig in het zuiden van de stad Wenen gelegen) heuvel Wienerberg, waarvan de bodem 15 miljoen jaar oude tertiaire klei bevatte, een zeer goede grondstof voor baksteen. Hier exploiteerde hij grote steenfabrieken. Na de dood van Miesbach in 1857 werd diens neef Heinrich von Drasche-Wartinberg directeur. Nationaal actief In 1869 verkreeg het bedrijf een notering op de Weense effectenbeurs en was daarmee een van de eerste. Tijdens de tweede helft van de 19e eeuw, in de Duitstalige landen Gründerzeit genoemd, was er een grote economische activiteit en er werd zeer veel gebouwd. De vraag naar bakstenen en andere bouwmaterialen was extreem groot. Veel van de in de jaren 1860 gebouwde stadspaleizen en dergelijke aan de Wiener Ringstraße zijn met Wienerberger-bakstenen gebouwd. Wienerberger AG profiteerde hier sterk van. Schaduwzijde hiervan was, dat de werk- en leefomstandigheden van de arbeiders, die in de baksteenfabrieken werkten, extreem slecht waren. Veel arbeiders kwamen uit het latere Tsjecho-Slowakije en hadden de bijnaam Ziegelböhm (Tegel- of Baksteenbohemer). Deze mensen moesten 7 dagen per week en tot 15 uur per dag werken. Ze kregen als loon geen geld, maar speciale blikken munten, die ze alleen in de kantines en winkels van het bedrijf zelf konden verzilveren (gedwongen winkelnering). Victor Adler (1852-1918), de journalist die in 1889 de Sociaal-Democratische Arbeiders-Partij van Oostenrijk, de SDAPÖ, voorgangster van de huidige SPÖ, zou oprichten, wist, mede door een serie zeer kritische krantenartikelen over dit onderwerp te publiceren, in 1885 te bewerken, dat dit systeem van loonuitbetaling in Oostenrijk-Hongarije wettelijk verboden werd. In 1895 wisten de arbeiders na een grote staking verdere verbeteringen van hun arbeidsvoorwaarden af te dwingen. Wienerberger bleef een bloeiende onderneming; zo werd in 1887 12% dividend uitgekeerd, wat voor die tijd zeer veel was. Na de Eerste Wereldoorlog keerde het tij, enerzijds doordat het concern de fabrieken in Kroatië en de andere in 1918 van Oostenrijk onafhankelijk geworden landen in Oost-Europa verloor, anderzijds door economische crises en door de opkomende toepassing van beton als materiaal voor grote muren en dergelijke. In 1945, aan het einde van de Tweede Wereldoorlog, werden de grote fabrieken van Wienerberger aan de zuidrand van Wenen door geallieerde bombardementen verwoest. Het herstel van de oorlogsschade was gunstig voor Wienerberger want er was veel vraag naar bakstenen en dakpannen. Internationalisering Vanaf 1986 begon Wienerberger met het opzetten van internationale vestigingen. Aanvankelijk nam het Duitse fabrikanten over, zoals Oltmanns een grote fabrikant van Poroton-stenen. In 1990, direct na de opening van het Oostblok, breidde het bedrijf zijn aanwezigheid ook uit naar de voormalige Oostbloklanden, zoals in Hongarije in 1990. Verdere overnames volgden waaronder de koop van Terca Bricks NV in 1996. Terca telde toen 29 fabrieken in België, Nederland, Frankrijk, Duitsland en Tsjechië. Deze overname werd in aandelen betaald en Koramic Building Products NV, de voormalige moedermaatschappij van Terca, kreeg een groot aandelenbelang. Na de transactie sloten Koramic en Bank Austria Creditanstalt een akkoord, de twee richten samen Wienerberger Holding GmbH en brachten allebei hun 25% belang plus één aandeel in. Wienerberger Holding GmbH had daarmee een meerderheidsheidsbelang. In februari 2004 verkochten beide grootaandeelhouders alle aandelen in Wienerberger. De twee hadden toen nog samen 40% van de aandelen in handen en kopers waren vooral institutionele beleggers. Na de verkoop nam de free float fors toe en steeg het gewicht van Wienerberger in de belangrijkste aandelenindex, ATX Index, van Oostenrijk. Drie jaar later werd General Shale overgenomen, het was de op één na grootste fabrikant van bakstenen in de Verenigde Staten. Wienerberger werd daarmee actief in Noord-Amerika. Een andere grote overname waren 23 Europese bedrijven gegroepeerd in Hanson Brick Kontinental Europa van het Britse conglomeraat Hanson in 2003. In 2003 kocht het een belang van 50% in Koramic Roofing en in 2005 de resterende aandelen. Wienerberger kreeg daarmee drie Duitse dakpannenfabrieken, F. v. Müller, Bayerische Dachziegelwerke Bogen en Jungmeier, volledig in handen en werd daarmee een van de grootste bedrijven actief in het dakpannensegment van de bouwmaterialenmarkt. De kredietcrisis in 2008 was voor Wienerberger aanleiding om het assortiment te uit te breiden en te verbreden met betonnen, keramieken en kunststof pijpleidingen en aanvullende producten voor de bouw van diverse soorten daken. In 2007 besloot het een eerste fabriek in India te bouwen, een investering van € 26 miljoen. In 2024 werd de overname van de Franse baksteenfabrikant Terreal afgerond. Het was een grote acquisitie waarvoor Wienerberger ongeveer € 600 miljoen betaalde. Het nam de fabrieken van Terreal over in Italië, Frankrijk, Spanje en de Verenigde Staten, met ongeveer 3000 werknemers in totaal. In hetzelfde jaar rondde General Shale de overname af van Summitville Tile, een in Ohio gevestigde fabrikant van vloertegels en gevelstenen.