Koejbysjev-stuwmeer

Het Koejbysjev-stuwmeer (Russisch: Куйбышевское водохранилище, getranslitereerd: Koejbysjevskoje vodochranilisjtsje) is een Russisch stuwmeer dat zich uitstrekt over grondgebied van de autonome republieken Tsjoevasjië, Mari El en Tatarije en de oblasten Samara en Oeljanovsk. Het wordt informeel de Koejbysjevzee genoemd. Het stuwmeer is aangelegd met een dam op de midden-Wolga direct ten noorden van de boog van Samara en omvat de monding van de Kama in de Wolga. Het Koejbysjev-stuwmeer heeft een oppervlakte van 6.450 km² en een volume van 58 miljard kubieke meter. Het is het grootste stuwmeer van Eurazië en het derde grootste ter wereld qua oppervlakte, na het Voltameer in Ghana en het Smallwood Reservoir in Canada. De steden Kazan, Oeljanovsk en Toljatti liggen aan de oevers van het stuwmeer. Het stuwmeer heeft de vorm van de valleidalen van de Wolga en de Kama. Het stuwmeer kreeg zijn naam van de sovjetstaatsman Valerian Koejbysjev, een naam die het meer deelde met de toenmalige naam, Koejbysjev, van de grootste stad uit de omgeving. Maar die stad, Samara, en de gelijknamige oblast kregen hun historische naam terug bij het uiteenvallen van de Sovjet-Unie in 1991. Het stuwmeer behield officieel zijn naam, hoewel het ook soms ook als het stuwmeer van Samara of Samara-stuwmeer wordt aangeduid. Op 21 augustus 1950 werd het project goedgekeurd om een waterkrachtcentrale te bouwen met een geïnstalleerd vermogen van 2,1 gigawatt. De bouw werd gerealiseerd met dwangarbeid. Gevangenen uit het Koeneevski-gevangeniswerkkamp, een groot kampcomplex van de Goelag, werden gebruikt bij de bouw van de stuwdam en de waterkrachtcentrale. Het stuwmeer werd gevuld tussen 1955 en 1957. In juli 1955 passeerde het eerste stoomschip de lagere sluizen. De hoofdstroom van de Wolga werd in november van dat jaar afgesloten en de eerste turbine werd op 29 december 1955 onder belasting gezet. In minder dan een jaar, in oktober 1956, werd er 1000 gigawattuur elektrische energie geproduceerd. In 1956 werden nog 12 turbines belast en de volgende 7 in 1957. Op 10 augustus 1958 werd het station hernoemd naar Vladimir Lenin (Russisch: Волжская ГЭС им. В. И. Ленина). In mei 1959 waren alle bouwwerken voltooid. Tijdens de bouw werd de hoofdstroom van de Wolga in recordtijd afgesloten – in 19,5 uur tijdens een periode van minimaal debiet op de stroom (3800 m³/s). Elke turbine-eenheid werd gemiddeld in één maand geïnstalleerd, de helft van de gebruikelijke tijd die destijds nodig was voor dat type waterkrachtcentrales. Later bleek dat de 20 toenmalige turbines eigenlijk op een vermogen van 115 megawatt konden draaien in plaats van de ontworpen 105 megawatt; dit verhoogde het geproduceerde vermogen tot 2,3 gigawatt. De dam van de Zjigoeli-waterkrachtcentrale, of Zjigoeljovskaja-waterkrachtcentrale, (de huidige naam van de Vladimir Ilyich Lenin Wolga Waterkrachtcentrale) is aangelegd over de bedding van de Wolga tussen de steden Zjigoeljovsk op de zuidelijke oever en Toljatti op de noordelijke oever in de oblast Samara. Het is de zesde in de cascade van stuwdammen in het Wolga-Kama gebied, en de op één na grootste van deze dammen qua geïnstalleerde stroomopwekkingscapaciteit. Het complex bestaat uit een grondopvuldam van 2800 m lang, 750 m breed en 52 m hoog, een betonnen overloopdam van 980 m lang, een elektriciteitscentrale van 700 m lang en tweebaans bevaarbare sluizen. Het geïnstalleerde vermogen bedraagt tegenwoordig 2.488 MW, de gemiddelde jaarlijkse productie is 11.700 GWh. Het elektriciteitshuis heeft 20 generatorunits met Kaplanturbines, 4 van 120 MW en 16 van 125,5 MW met een hoofdhoogte van 22,5 m. Het station dekt piekbelastingen en handhaaft frequentiestabiliteit in het verenigde elektriciteitssysteem van Rusland, beheerst overstromingen en onderhoudt een bevaarbare waterweg. Lagere waterkrachtcentrales worden effectiever benut vanwege seizoensgebonden en jaarregulering die door de dam wordt geboden. De door het station opgewekte energie wordt overgebracht via vier 500 kV-lijnen – waarvan twee naar de stromnet van centraal Rusland en twee naar het stroomnet van de Oeral en de Midden-Wolga. Met het vullen van het reservoir in de jaren 1950 raakten sommige dorpen en steden onder water en werden ze op hoger gelegen grond herbouwd. Daartoe behoorde de oude vestingstad Stavropol-aan-de-Wolga, die werd vervangen door Toljatti. Een district van Oeljanovsk ligt onder het waterpeil en wordt beschermd tegen het stuwmeer door een talud.