BTR-60

BTR-60 – radziecki transporter opancerzony. Pierwszy z radzieckich ośmiokołowych transporterów. Pod koniec lat 50. XX wieku rozpoczęto w ZSRR prace nad następcą BTR-152. Efektem tych prac był opracowany na przełomie lat 50. i 60. prototyp nowego transportera. Po testach został on w 1959 roku przyjęty do uzbrojenia jako BTR-60P. Pierwsza publiczna prezentacja miała miejsce w 1961 roku. BTR-60P był pojazdem ośmiokołowym, z napędem na wszystkie koła. Kadłub pancerny dzielił się na dwa przedziały: załogowy z przodu i napędowy z tyłu. W przedniej części przedziału załogowego miejsca obok siebie zajmowali mechanik-kierowca i dowódca, za nimi znajdowały się ławki, na których siedziało od 8 do 16 żołnierzy desantu. Przedział desantowy był odkryty. Za przedziałem desantowym znajdował się przedział napędowy z dwoma silnikami gaźnikowymi. Uzbrojenie pojazdu stanowił jeden karabin maszynowy SGMB kalibru 7,62. Wkrótce po rozpoczęciu produkcji BTR-60P rozpoczęto prace nad wersją dowódczą tego wozu. Miała ona nosić oznaczenie BTR-60PK. Podstawową różnicą w stosunku do BTR-60P było zastosowanie zamkniętego przedziału desantowego. Dzięki temu możliwe było wyposażenie pojazdu w układ ochrony przed bronią masowego rażenia. Ponieważ ówczesna doktryna Armii Radzieckiej przewidywała użycie taktycznej broni jądrowej, nowy pojazd produkowany od 1963 roku stał się wersją podstawową pod oznaczeniem BTR-60PA. W 1966 roku rozpoczęto produkcję finalnej wersji BTR-60PB. Była ona wyposażona w obrotową wieżę z karabinami maszynowymi KPWT i PKT. Ponieważ montaż wieżyczki utrudnił wsiadanie przez górny właz, pojazd wyposażono w dwa niewielkie włazy boczne. Produkcję BTR-60 zakończono w połowie lat 70. po rozpoczęciu produkcji transportera BTR-70. Odpowiednikiem BTR-60 używanym przez Wojsko Polskie był transporter OT-64 SKOT. Na uzbrojeniu Wojska Polskiego znajdowały się jedynie pojazdy w wersji BTR-60PU-12 (50 sztuk dostarczono z ZSRR w latach 1976–1980 jako punkty dowodzenia zestawami rakietowymi 9K31 Strzała-1, a następne 15 w latach 1986–1988 z zestawami 9K35 Strzała-10). BTR-60 był również używany przez oddziały ZOMO, a następnie Policję. Na początku pierwszej dekady XXI wieku między innymi na skutek strzelaniny w Magdalence polska Policja zakupiła dodatkowo samochody opancerzone Dzik-AT. Wersje BTR-60P – pierwsza wersja seryjna. Odkryty przedział desantowy. BTR-60PA – wersja z zamkniętym przedziałem desantowym. BTR-60PB – wersja z obrotową wieżą i dwoma karabinami maszynowymi (KPWT i PKT). BTR-60PBK – wóz dowodzenia kompanii. Dodatkowo wyposażony w dwie radiostacje R-123 i jedną R-148. BTR-60 1W18 – wóz rozpoznania i obserwacji pododdziału artylerii. BTR-60 1W19 – wóz kierowania ogniem artylerii. BTR-60 R-145BM – wóz łączności wyposażony w dwie radiostacje R-111 (lub R-171), jedna R-123 (lub R-173), jedną R-130M oraz jedna z rodziny R-8. BTR-60 R-975 – wóz rozpoznania przeciwlotniczego wyposażony w radiostacje rodziny R-8, oraz jedną R-123 (lub R-173). BTR-60-Z-351BR – samobieżna polowa stacja prądotwórcza z agregatem prądotwórczym o mocy 20 kW. BTR-60-P-238BT – wóz łączności radiowej. BTR-60-P-240BT – wóz łączności. Poza wyposażeniem identycznym jak BTR-60-P-238BT dodatkowo posiada łącznice łączności przewodowej. BTR-60-P-241BT – wóz łączności przewodowej. BTR-60-R-173B – wóz łączności wyższego szczebla wyposażony w radiostacje łączności taktycznej (np. R-123) i radiostację łączności operacyjnej (np. R-405). BTR-60-R-140BM – wóz łączności szczebla taktycznego wyposażony w radiostację krótkofalową (np. R-140) oraz radiolinię R-405 i radiostację R-123. BTR-60-R-145 – wóz łączności wyposażony w radiostację R-145. BTR-60-R-156BTR – wóz łączności radiowej szczebla operacyjnego z radiostacją wysokiej częstotliwości (np. R-156) oraz radiolinię R-405 i radiostację R-123. BTR-60-R-409BM – wóz łączności z radiolinią R-409. BTR-60PU – wóz dowodzenia MTP-2 (МТП-2) – wóz pomocy technicznej. Modyfikacje nieseryjne Bułgaria: BTR-60PB-MD1 – wycięte drzwi z boku kadłuba między 2. a 3. osią, podwyższony przedział napędowy Ukraina: zmodernizowane BTR-60PB dostarczone z Bułgarii: wycięte drzwi z boku kadłuba między 2. a 3. osią, nałożony dodatkowy pancerz, silniki wymienione na wysokoprężne Deutz BF4M2012 po 103 KM, zmodernizowane środki obserwacji i łączności Użytkownicy Aktualni użytkownicy Abchazja – 5 Afganistan – 300 Algieria – 400 Angola Armenia Azerbejdżan Bhutan Białoruś Botswana Bułgaria Chiny Chorwacja Demokratyczna Republika Konga Dżibuti Egipt Erytrea Estonia Etiopia Ghana Gruzja Gwinea Gwinea Bissau Indie Iran Izrael Jemen Kambodża Kazachstan Kenia – 24 Kirgistan Kuba Kongo Korea Północna Laos Liberia Libia Litwa – 20 Macedonia – 35 Mali – 10 Meksyk Mołdawia Mongolia Mozambik Naddniestrze Namibia Nikaragua Nigeria Peru Polska – transportery te są używane m.in. przez Policję (w 2014 roku było to pięć sztuk, w 2021 już trzy sztuki). Rumunia Rosja Rwanda Sahara Zachodnia Serbia Somalia – 5 Sudan Syria Tadżykistan Turcja Turkmenistan Uganda Ukraina Uzbekistan Wietnam Zambia Byli użytkownicy Czechosłowacja Finlandia Grenada Irak Jemen Północny Jugosławia Liban Jemen Południowy Niemcy NRD Zair ZSRR W muzeach Muzeum Wojsk Lądowych w Bydgoszczy Lubuskie Muzeum Wojskowe w Drzonowie BTR-60PB – pojazd Policji BTR-60PU BTR-60PU – pojazd z dodatkową wieżą Muzeum Oręża Polskiego w Kołobrzegu - BTR-60PB (milicyjny) Muzeum Broni Pancernej w Poznaniu – oddział Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie Muzeum im. Orła Białego w Skarżysko-Kamiennej nr taktyczny 4408 (pojazd Wojska Polskiego) pojazd Policji Muzeum Wojska Polskiego w Warszawie – Muzeum Polskiej Techniki Wojskowej, Fort Czerniaków Muzeum Broni i Militariów w Świdnicy Muzeum Obrony Wybrzeża w Świnoujściu – pojazd Policji Muzeum Wojskowe w Pile – pojazd Wojska Polskiego Pałuckie Muzeum Techniki Wojskowej i Uzbrojenia – 2 pojazdy Policji Muzeum Eksploracji w Przeźmierowie BTR-60 PB – pojazd Policji BTR-60 PB – pojazd Policji (depozyt Fundacji Thesaurus) Muzeum Techniki Militarnej w Tarnowskich Górach Schron "Marysieńka" w Rzeszowie Przypisy Bibliografia IgorI. Witkowski IgorI., Lekkie i średnie opancerzone wozy bojowe, Warszawa: WiS, 1993, ISBN 83-86028-02-5, OCLC 749866876 . Linki zewnętrzne ArmyRecognition.com FAS.org Armoured.vif2.ru P-238xx,P-240xx, P-241xx, P-242xx, P-244xx BTR-60PB. walkarounds.airforce.ru. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-01-20)]. BTR-60PA