Romanowo (obwód królewiecki)

Romanowo (ros. Рома́ново) – osiedle typu wiejskiego w obwodzie królewieckim Federacji Rosyjskiej, w rejonie zielenogradskim. Nazwa ros. Романово (Romanovo, Romanowo). Do 1945 r. nazwa niem. Pobethen, Pobeten. Miejscowość położona 25 km na północny wschód od Primorska. Stara wieś pruska w Sambii, wzmiankowana w 1258 r. jako Pobeti. W okolicy szereg stanowisk archeologicznych. W 1260 r. teren spustoszony podczas powstania Prusów przez połączone siły Krzyżaków i inflanckiej gałęzi zakonu krzyżackiego. 1283 tereny spustoszone przez Litwinów. Pod koniec XIII w. zbudowany zamek krzyżacki, siedziba komornictwa (niem. Kammeramt). Jednoskrzydłowy zamek, spustoszony 1525 podczas powstania chłopskiego, odtąd w stanie upadku. Wznosił się na zachód od kościoła, na półwyspie nad Stawem Młyńskim (Mühlenteich) i otoczony był kamiennym murem na rzucie zbliżonym do kwadratu. Kościół parafialny jest budowlą gotycką z XIV w., wzniesioną z kamieni polnych z dodatkiem cegły. (w 1321 r. był wzmiankowany proboszcz Konrad). Był gruntownie odnawiany w 1773 r., wieża ponownie po uderzeniu pioruna w 1798 w 1888 r. został otynkowany z zewnątrz i wewnątrz. Jest jednonawowy, czteroprzęsłowy, z prostokątnym prezbiterium z ozdobnym szczytem i z później dodaną wieżą od zachodu. Wnętrze pierwotnie krył drewniany strop, następnie sklepienie gwiaździste. Tynkowane ściany były zdobione średniowiecznymi malowidłami, ponadto istniały malowane drzwiczki sakrarium z wyobrażeniem Chrystusa Boleściwego. Bogato rzeźbiony ołtarz był manierystyczny z około 1600 r., natomiast XVII-wieczna ambona, organy, empory i baptysterium z 1684 r. były barokowe. Po 1945 r. kościół był wykorzystywany jako magazyn. Od 1988 r. opuszczony, runęły dachy i sklepienia. Na ścianach widoczne są spod tynków pozostałości gotyckich malowideł. Ruiny miały być przekazane Kościołowi Prawosławnemu, jednak jak dotąd do tego nie doszło i ich stan ulega dalszemu pogorszeniu. Pastorem w Pobethen w latach 1540–1575 był ks. Abel Will, autor niemiecko-pruskiego Małego Katechizmu Marcina Lutra (Królewiec 1561), wydanego na zlecenie księcia Albrechta, jednego z nielicznych zabytków pisanych w tym zaginionym języku. Relikty pogańskich obyczajów przetrwały w okolicy aż do pierwszej połowy XVI w. Przed 1945 r. we wsi znajdowała się kaplica baptystów (de: Missionshaus Immanuel), należąca do zboru założonego w 1859 r. Dwudziestowieczny budynek zachował się. W latach 20. XX w. został zorganizowany zbór nowoapostolski. W położonym 5 km na wschód Roszczino (ru: Рощино, Roščino, Roschino) – dawnym majątku de: Grünhoff, Christian Eltester z Poczdamu wzniósł w końcu XVII w. pałac. Od 1814 był własnością feldmarszałka hrabiego Friedricha Wilhelma Bülowa von Dennewitz, który tam spoczął w specjalnie wzniesionym mauzoleum. Pałac został przebudowany w latach 1851–1854. Budowla, choć zdewastowana, ocalała do chwili obecnej. Przypisy Bibliografia Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 1, Das Samland, 2. durchges. und erw. Aufl., Königsberg, Teichert, 1898. Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952. Handbuch der historischen Stätten, Ost- und Westpreussen, hrsg. von Erich Weise, Stuttgart, Kröner, 1981, ISBN 3-520-31701-X (unveränd. Nachdr. d. 1. Aufl. 1966). Walter Dignath, Herbert Ziesmann, Die Kirchen des Samlandes. Eine Dokumentation, Leer, Rautenberg, 1987, ISBN 3-7921-0355-9. AndrzejA. Rzempołuch AndrzejA., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn: Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X, OCLC 833969011 . Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5. Juri Iwanow, Königsberg und Umgebung, Dülmen, Laumann-Verl., 1994, ISBN 3-87466-185-7. Anatolij Bachtin, Gerhard Doliesen, Vergessene Kultur. Kirchen in Nord-Ostpreussen. Eine Dokumentation, 2. Aufl., Husum, Husum, 1998, ISBN 3-88042-849-2. Linki zewnętrzne Kościół w Pobethen/Romanowo (ros.) Fotografia kościoła (ros.) Fotografie kościoła (ang.) Fotografia i położenie kościoła. panoramio.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-07-01)]. Kościoły Sambii (ang. • niem.) Malowidła ścienne. zi.fotothek.org. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-06-08)]. Pobethen, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VIII: Perepiatycha – Pożajście, Warszawa 1887, s. 339 . Grünhoff (niem.)