Nizowje

Nizowje (ros. Hизoвьe (Nizov'e); niem. Waldau) – osiedle typu wiejskiego w obwodzie królewieckim Federacji Rosyjskiej, w rejonie gurjewskim. Położenie i nazwa Wieś położona 15 km na wschód od centrum Królewca, przy drodze krajowej A-229. Gród staropruski, od XIII w. po podboju krzyżackim nazwa niem. Waldau (w 1258 Waldowe). lit. Valdava. Obecna nazwa wprowadzona 1946. Historia Po stłumieniu powstania pruskich Sambów (1260-1264), w 1264 r. teren otrzymali w nagrodę za wierność zakonowi pruscy rycerze Johann Brulant i Conrad Dyabel, którzy wznieśli zamek. W I poł. XIV w. pełnił rolę komornictwa komturstwa królewieckiego. Okresowo przebywali tu wielcy marszałkowie i wielcy mistrzowie krzyżaccy. Po sekularyzacji Prus w 1525 r., folwark urzędu dominialnego Neuhausen, zarządzany przez książęcego burgrabiego (burgrafa). W latach 1630 – około 1650 dzierżawiony przez Ernesta Magnusa Denhoffa. Tu urodził się Friedrich von Dönhoff. W 1691 r. gościł rosyjski car Piotr I wraz ze swoim wielkim poselstwem. W 1858 r. w zamku otwarto akademię rolniczą, w latach 1870-1945 siedziba seminarium nauczycielskiego. Po II wojnie światowej szkoła rolnicza. Przed 1945 w Waldau znajdował się ponadto dom starców i kaplica baptystów. Zabytki Zamek powstał na wzgórzu otoczonym wodami jeziora, które z czasem wyschło. W czworobok otoczonego murami dziedzińca, z wieżą bramną od północy i – zapewne – od południa, zostały wpisane dwa dwupiętrowe budynki mieszkalne – dłuższy od południa i główny, krótszy budynek mieszkalny od zachodu, z czasem pojawiły się nowożytne zabudowania fachwerkowe w narożniku północno-wschodnim. Do dziś przetrwały oba skrzydła zamkowe, połączone ze sobą krótkim kamiennym murem. W XIX w. mury obronne niemal w całości rozebrano. Ceglane zabudowania wzniesiono zapewne w 4 ćwierci XIV w., w najlepszym stanie przetrwały gotyckie piwnice, ponadto zachował się ganek obronny w górnej kondygnacji. Po 1550 r. zamek został przebudowany na letnią rezydencję ks. Anny Marii Brunszwickiej, drugiej żony księcia Albrechta (architekt Christoph Römer z Królewca). W 1858 r. gruntownie przekształcony w stylu neogotyckim. Przed zamkiem w parku ustawiono kamienny pomnik w formie sarkofagu, ku czci seminarzystów poległych podczas I wojny światowej. Głaz pamiątkowy przypomina o bytności cara Piotra Wielkiego wraz z poselstwem 27 maja 1697 r. (odsłonięty w 1997). Przypisy Bibliografia Adolf Boetticher, Die Bau- und Kunstdenkmäler der Provinz Ostpreussen, H. 1, Das Samland, 2. durchges. und erw. Aufl., Königsberg, Teichert, 1898 Georg Dehio, Handbuch der Deutschen Kunstdenkmäler, neu bearb. von Ernst Gall, Deutschordensland Preussen, unter Mitw. von Bernhard Schmid und Grete Tiemann, München; Berlin, Deutscher Kunstverlag, 1952 AndrzejA. Rzempołuch AndrzejA., Przewodnik po zabytkach sztuki dawnych Prus Wschodnich, Olsztyn: Remix, 1992, ISBN 83-900155-1-X, OCLC 833969011 . Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler West- und Ostpreussen. Die ehemaligen Provinzen West- und Ostpreussen (Deutschordensland Preussen) mit Bütower und Lauenburger Land, bearb. von Michael Antoni, München; Berlin, Dt. Kunstverl., 1993, ISBN 3-422-03025-5 Vadim Jur'evič Kurpakov, Kaliningradskaja oblast'. Putevoditel', Królewiec, Terra Baltika, 2007, ISBN 978-5-98777-012-2