Sanktuarium św. Anny w Aleksandrówce

Kościół św. Anny i klasztor dominikanek w Aleksandrówce – kościół pod wezwaniem św. Anny i klasztor sióstr dominikanek w Aleksandrówce. Sanktuarium św. Anny. Historia Pod koniec XV w. w okolicznych lasach miało miejsce kilka cudownych wydarzeń. W 1499 roku z polecenia proboszcza parafii w Przyrowie, ks. Węgierskiego, w miejscu objawień ustawiono figurę ukrzyżowanego Chrystusa. Wkrótce zaczęli pielgrzymować do niej ludzie, a różnego rodzaju cudowne wydarzenia nie ustawały. Na początku XVI w. staraniem starosty olsztyńskiego Pawła ze Szczekocin, w miejsce krzyża wzniesiono drewnianą kaplicę, umieszczając w niej drewnianą, późnogotycką figurę św. Anny. W 1554 roku krakowska mieszczka Anna Krokierowa, w miejsce zniszczonej już przez lata kaplicy wzniosła nową, również drewnianą, która przetrwała do początków XVII wieku. W 1609 r. Joachim Ocieski, kasztelan sądecki i starosta olsztyński oraz książę Janusz Ostrogski, kasztelan krakowski, w miejsce niewielkiej drewnianej kaplicy ufundowali kościół i klasztor bernardynów, szczególnych czcicieli Matki Bożej i św. Anny. Ponieważ teren, na którym miał stanąć kościół i klasztor należał do dóbr królewskich, toteż konieczne było uzyskanie zgody na fundację od króla Zygmunta III. Dokument królewski do dziś przechowywany jest w klasztornym archiwum sióstr dominikanek. W latach 1609–1617 wzniesiony został murowany kościół, przy którym zbudowano osobną kaplicę ze słynącą już cudami figurą. 27 sierpnia 1617 r. biskup Tomasz Oborski, sufragan krakowski, dokonał konsekracji nowego kościoła pod wezwaniem św. Anny. Barokowa świątynia była budowlą jednonawową, zbudowaną na planie krzyża, o półokrągłej apsydzie, z kopułą nad środkiem nawy i jedną wieżą. W 1668 r. ukończono budowę klasztoru przylegającego do świątyni. Od 1611 r. przy kościele istniało bractwo św. Anny, a w pobliżu klasztoru wyrosła niewielka osada, nazwana imieniem patronki sanktuarium. W drugiej połowie XVIII w. w obrębie kościoła przeprowadzono prace remontowo-inwestycyjne w bardzo szerokim zakresie: dotychczasowe spróchniałe już stalle w chórze zakonnym zastąpiono nowymi, a cały kościół powiększony został o kruchtę i o nową kaplicę z ołtarzem Matki Boskiej Pocieszenia. W kaplicy św. Anny wyzłocono ołtarz i ozdobiono go lustrami. Położono też nową posadzkę w kolorach białym i czarnym (1774 r.), a dach kościoła pokryty został miedzianą blachą. Wzdłuż murów okalających plac przykościelny wzniesiono krużganki ze stacjami Drogi Krzyżowej (1777 r.). Wnętrze kościoła ozdobione zostało figuralną polichromią, przedstawiającą sceny biblijne Starego Testamentu (1782–83). Ponieważ w XIX wieku bernardyni zaangażowali się w działalność patriotyczną, w ramach represji rosyjskich po powstaniu styczniowym klasztor został skasowany w listopadzie 1864 r. W klasztorze stacjonowało carskie wojsko, po czym 30 sierpnia 1869 r. ze skasowanego ukazem carskim klasztoru w Piotrkowie Trybunalskim przybyły do Świętej Anny siostry dominikanki. Pozbawione niemal całego mienia, zastały budynki klasztorne w opłakanym stanie. W 1881 r. wybuchł pożar, który zniszczył część kościoła i klasztoru. Na początku XX stulecia, na mocy ukazu tolerancyjnego, dominikanki otworzyły nowicjat. Architektura Wystrój kościoła jest przeważnie barokowo-rokokowy. Ołtarz główny utrzymany jest w stylu regencji, stanowiącym formę przejściową między oboma tymi stylami. Interesującym malowidłem we wnętrzu jest przedstawienie „Tańca śmierci” z pocz. XVIII w. Jest to jedna z najwierniejszych replik Tańca Śmierci z krakowskiego kościoła Bernardynów. Bibliografia d. zespół klasztorny Bernardynów - Zabytek.pl Przypisy