NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
KTW (Катовиці)

KTW, також відомий як .KTW — комплекс з двох хмарочосів у Катовицях, Польща. KTW I, перша будівля проєкту, була завершена у 2018 році на висоті 66 метрів (217 футів). Друга вежа, KTW II, здіймається на 134 метри (440 футів) і була завершена у 2022 році; це найвища будівля у Катовицях та в регіоні Верхньої Сілезії. Розташування KTW розташований на Алеї Рождзєньського, в районі Кошутка. Як частина Культурної зони Катовиць, комплекс знаходиться поруч з ареною Сподек, Національним симфонічним оркестром Польського радіо та Міжнародним конгрес-центром. Комплекс розробила компанія TDJ Estate, а за архітектурну концепцію відповідали Пшемо Лукасік та Лукаш Заґала з Medusa Group. Див. також Список найвищих будівель Польщі Примітки Посилання Офіційний сайт (пол.) KTW at The Skyscraper Center (англ.) KTW at urbanity.pl (пол.)
Fontanna Adolfa Bindera w Poznaniu

Fontanna Adolfa Bindera – fontanna usytuowana na placu Marii Skłodowskiej-Curie na Wildzie w Poznaniu. Wybudowana pod koniec XIX wieku, około 1898. Wzniesiona jeszcze przed włączeniem Wildy w obszar miasta, przed szkołą gminną (Margaretenschule), której była integralną częścią, na ówczesnym placu Gotthilfa Bergera. Stojąca do dzisiaj w tym samym miejscu od momentu ustawienia. Fontanna wykonana została w neogotyckich formach z czerwonego, sztucznego piaskowca, według projektu profesora Adolfa F. Bindera. Obecnie stanowi element kompozycyjny parku znajdującego się na placu. Opis Składa się z ostrosłupa z ośmioma głowami lwów dookoła, z których paszcz tryska woda wpadająca do górnej, mniejszej misy. Następnie woda spływa do dolnej, znacznie większej misy. Górna misa osadzona jest na cokole z wyrzeźbionymi wokół niego tralkami. Po zmroku wodę oświetlają reflektory, które zamontowane są w dolnej misie fontanny. Fontannę poddano renowacji w 2005, została zdemontowana, a poszczególne jej elementy odnowione. Zobacz też Rektorat Politechniki Poznańskiej Szkoła gminna Dom Starców Łaźnia miejska Przypisy Bibliografia Arthur Kronthal, Poznań oczami Prusaka wzorowego, Wydawnictwo Miejskie, Poznań 2009, s. 125, ISBN 978-83-7503-068-6
Kościół imienia Krzyża Chrystusa w Lubawce

Kościół Imienia Krzyża Chrystusa – neogotycka budowla sakralna znajdująca się w Lubawce przy ul. Wojska Polskiego. Historia Wybudowany w stylu neogotyckim z piaskowca w latach 1847–1848, dzięki wsparciu Fundacji Gustawa Adolfa, według projektu Karla Häuslera z Medziboru. Murowany, na planie prostokąta, salowy, z piętrowymi emporami, nakryty 4-spadowym dachem. Wieżę dobudowano w 1853 r., a nowy hełm założono w 1903 r. Użytkowany do 1946 r., potem opuszczony. Został przejęty przez zakład „Gambit” w l. 70 XX w. W latach 1977-79 adaptowany na salę gimnastyczną. W czasie adaptacji zdjęto z wieży hełm. Obecnie służy jako magazyn. Obok teren dawnego cmentarza ewangelickiego z kostnicą z ok. 1850 r. - również adaptowaną na magazyn. W skład zespołu wchodzi jeszcze budynek administracyjny z ok. 1880 r. Zobacz też Kościół ewangelicki w Miszkowicach Kościół ewangelicki w Chełmsku Śląskim Kościół ewangelicki w Krzeszowie Kaplica Lutra w Okrzeszynie Przypisy Bibliografia Radosław Gliński, Agnieszka Patała, Krajobraz kulturowy gminy Lubawka, Wrocław 2017, s. 194. Słownik geografii turystycznej Sudetów, red. M. Staffa: t. 8 – Kotlina Kamiennogórska, Wrocław 1997, s. 214. Linki zewnętrzne Kościół ewangelicki (dawny) -Evangeliche Kirchena portalu polska-org.pl
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Rudzie Śląskiej

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Kochłowice archidiecezji katowickiej. Znajduje się w Bykowinie, dzielnicy Rudy Śląskiej. Świątynia została zaprojektowana przez budowniczego diecezjalnego Jana Affę. Kościół został zbudowany w ciągu czterech miesięcy 1935 roku. Świątynia została wzniesiona na najwyższym okolicznym wzniesieniu – na tzw. „skałce” (296 m n.p.m.). Budowla jest trzynawowa, pseudohalowa, posiada korpus nawowy czteroprzęsłowy. Nawy są oddzielone prostymi murowanymi filarami na planie kwadratu podtrzymującymi w drugiej kondygnacji chóry boczne. W partii zachodniej na całej szerokości korpusu nawowego znajduje się murowany chór muzyczny, podtrzymywany przez cztery słupy, łączący się z chórami bocznymi. Chóry mają prostą balustradę od dołu i góry wzbogaconą profilowaniem. Ściany nawy i prezbiterium są zwieńczone prostym gzymsem koronującym. Cała świątynia posiada formę surowej bryły wybudowanej na zasadzie dodawania form kubicznych. Elewacje są otynkowane i posiadają bardzo skromny detal architektoniczny w kształcie cokołu obłożonego kamieniem łamanym i profilowanego gzymsu wieńczącego. Fasada jest ściśle symetryczna i dośrodkowa, na jej osi jest umieszczona dominująca wieża. Świątynia została wzniesiona w stylu modernistycznym. Przypisy
Kościół ewangelicki w Chełmsku Śląskim

Dawny kościół ewangelicki – znajdujący się w powiecie kamiennogórskim w Chełmsku Śląskim przy ul. Kościelnej B. Usytuowany przy ulicy Kościelnej B. Kamień węgielny położono w 1880 r., a całość ukończono w 1892 r. Wybudowany z cegły w stylu neoromańskim wg projektu Karla Lüdecke. Wzniesiony na planie prostokąta z wejściem od północnego zachodu i południowego wschodu z wydzielonym prezbitrium zakończonym półkoliście przybudówkami i wieżą na osi. Obecnie nieużytkowany, pozbawiony wyposażenia i popadający w ruinę. Wykorzystywany był jako hala sportowa, a później jako magazyn fabryczny. Właścicielem obiektu jest władza gminy w Lubawce. Przy kościele znajduje się cmentarz. Zobacz też Kościół ewangelicki w Miszkowicach Kościół ewangelicki Imienia Krzyża Chrystusa w Lubawce Kościół ewangelicki w Krzeszowie Kaplica Lutra w Okrzeszynie Bibliografia Radosław Gliński, Agnieszka Patała, Krajobraz kulturowy gminy Lubawka, Wrocław 2017, s. 178. Słownik geografii turystycznej Sudetów, red. M. Staffa: t. 8 – Kotlina Kamiennogórska, Wrocław 1997, s. 76. Linki zewnętrzne Kościół ewangelicki
Biśnik

Biśnik – skała w Dolinie Wodącej na Wyżynie Częstochowskiej (na mapie Geoportalu opisana jako Bieśnik). Znajduje się u północno-zachodniego podnóża wzgórza Grodzisko Chłopskie, w orograficznie lewym zboczu tej doliny. Zbudowana jest z wapieni, ma połogie, pionowe lub przewieszone ściany o wysokości 10–15 m. Występują w nich takie formacje skalne jak: filar, komin, zacięcie. Od 2004 roku Biśnik ma status pomnika przyrody. Skała znajduje się w lesie, ale ściany wspinaczkowe są na otwartej przestrzeni. Jej otoczenie jest przygotowane turystycznie. Obok skały znajduje się wiata, kosz na śmieci oraz ławki i stoły. W Biśniku znajdują się trzy jaskinie: Jaskinia na Biśniku, Jaskinia Psia i Schronisko na Biśniku Dolne. Ze względu na badania archeologiczne otwory wejściowe do Jaskini na Biśniku są zamknięte kratą. Dotychczasowe prace archeologów wskazują, że również na szczycie skały istniały niewielkie fortyfikacje będące częścią większego zespołu obronnego na linii Smoleń-Strzegowa. Zostały one zdobyte i spalone w trakcie walk o tron krakowski pomiędzy Władysławem Łokietkiem a Wacławem II Czeskim. Piesze szlaki turystyczne Obok Biśnika przebiegają 3 szlaki turystyczne: Szlak Orlich Gniazd: Olkusz – ruiny zamku w Rabsztynie – Januszkowa Góra – Jaroszowiec Olkuski – Golczowice – Bydlin – Zegarowe Skały – ruiny zamku w Smoleniu – Pilica Szlak Warowni Jurajskich: Wolbrom – Dłużec – Zegarowe Skały – Ryczów – Podzamcze – Ogrodzieniec Szlak Jaskiniowców – utworzony w 2015 r. zielony szlak o długości dziesięciu kilometrów, łączący najciekawsze turystycznie miejsca grupy Drogi wspinaczkowe Wspinacze skalni poprowadzili na Biśniku 28 dróg wspinaczkowych o trudności od IV do VI.4+ w skali Kurtyki. Mają wystawę zachodnią, północno-zachodnią, północną i południowo-zachodnią. Większość dróg ma zamontowane stałe punkty asekuracyjne: ringi (r), pętle (p), stanowiska zjazdowe (st), dwa ringi zjazdowe (drz) lub ring zjazdowy (rz). Przypisy
Kościół św. Andrzeja Boboli w Rudzie Śląskiej

Kościół Świętego Andrzeja Boboli – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Kochłowice archidiecezji katowickiej. Znajduje się w Wirku, dzielnicy Rudy Śląskiej. 30 września 1948 został zakupiony teren pod budowę świątyni. Pierwszy odpust w nowej świątyni był obchodzony 22 maja 1949 roku, natomiast pół roku wcześniej, czyli 27 listopada 1948 roku został utworzony chór kościelny. Dzięki ofiarnej pracy wielu parafian już po niecałych dwóch latach część budynku świątyni została oddana do użytku. W dniu 2 października 1949 roku został poświęcony kamień węgielny i część nowej świątyni – prezbiterium z kryptą i poprzeczną nawą. Świątynia została poświęcona przez biskupa Juliusza Bieńka. Budowla została zaprojektowana przez Romualda Holeczka, konstruktorem i kierownikiem budowy był inżynier A. Galat z Politechniki Śląskiej. Dalsze prace budowlane zostały wstrzymane. Od 1951 roku w prezbiterium świątyni są umieszczone witraże. Zostały one wykonane według projektu Adama Bunscha – ucznia Józefa Mehoffera i Marii Rogi-Skąpsklej. Powstały w pracowni witrażowej S.G. Żeleńskich w Krakowie (w dolnej partii lewego witraża, przedstawiającej męczeńską śmierć Andrzeja Boboli jest umieszczona sygnatura artysty oraz Zakładu Braci Żeleńskich), trzy witraże przedstawiają życie św. Andrzeja Boboli, natomiast witraże umieszczone w bocznych aneksach – zakrystii i kaplicy przedstawiają św. Annę Samotrzecią oraz św. Maksymiliana Kolbego i tworzą razem przemyślaną i całościowo opracowaną koncepcję. Świątynia została poważnie uszkodzony w latach 1956-1958 na skutek eksploatacji górniczej i została wyłączona z użytku. W dniu 7 października 1959 roku został przeniesiony Najświętszy Sakrament do krypty dolnej, gdzie do grudnia 1962 roku były odprawiane nabożeństwa. W 1994 roku rozpoczęto przebudowę świątyni według projektów zespołu pod kierownictwem Jacka Mistury (Barbara Maciejczyk, Władysław Kononowicz). Całość wystroju świątyni i przebudowy wykonanej w latach 90. XX wieku nawiązuje do stylu art déco. Po ukończeniu przebudowy w dniu 11 marca 2001 roku z towarzyszeniem 12 księży, pod przewodnictwem biskupa Gerarda Bernackiego, odbyła się uroczystość poświęcenia dzwonów i wieży. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Tumie

Kościół św. Mikołaja w Tumie – zabytkowy, drewniany rzymskokatolicki kościół filialny mieszczący się we wsi Tum, w województwie łódzkim, w pobliżu archikolegiaty NMP i św. Aleksego. Do rejestru zabytków wpisany został pod numerem 291-V-13 w 1949. Historia Barokową świątynię z drewna modrzewiowego wzniesiono w 1761, jako jednonawową, nieorientowaną, w konstrukcji zrębowej. Powstała w czasie przebudowy sąsiedniej kolegiaty przez architekta Efraima Schroegera. Prezbiterium jest węższe od nawy, zamknięte prostokątnie. Przylega doń z boku zakrystia. Wejście do nawy prowadzi przez kruchtę. Dach kryty jest gontami i na połączeniu nawy z prezbiterium ma sygnaturkę z latarnią, również krytą gontem. Wnętrze We wnętrzu kościoła strop jest płaski. Na belce tęczowej osadzony jest barokowy krucyfiks, zachowany jest na niej także napis fundacyjny i data budowy. Barokowy ołtarz główny pochodzi z XVII wieku. Oprócz niego w świątyni są dwa ołtarze boczne. Na ścianach wiszą portrety trumienne (XVIII wiek). Otoczenie Przy kościele stoi parawanowa, murowana dzwonnica. Ogrodzenie jest drewniane i ma murowane słupy. W 1999 po sprowadzeniu z Gniezna do kolegiaty tumskiej relikwii św. Wojciecha, na pamiątkę tego wydarzenia, w otaczającym kościół św. Mikołaja ogrodzie, zasadzono dąb upamiętniający świętego. Przypisy
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Krakowie (Olszanica)

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Krakowie – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy VII Zwierzyniec przy ul. G. Korzeniaka 16, w Olszanicy. Jest świątynią parafialną parafii Matki Bożej Częstochowskiej. Posługę pełnią ojcowie zakonni kapucynów. Historia Kościół wybudowano w latach 1922–1924 w stylu neobarokowym. W 1924 roku był konsekrowany przez ks. S. Pilchowskiego. Znacznej rozbudowy budynku dokonano w 2012 roku. Organy Pierwszym instrumentem w rzeczonej świątyni był 4-głosowy pozytyw zbudowany w 1849 r. przez Johanna Strossa z Preszowa dla klasztoru klarysek w Starym Sączu, gdzie funkcjonował na chórze zakonnym. Według umowy dyspozycja instrumentu prezentowała się jak w tabeli 1. Tabela 1. Dyspozycja niezachowanego pozytywu J. Strossa z 1849 r. W 1928 r. instrument został sprzedany do kościoła w Olszanicy, gdzie jego stan ulegał pogorszeniu; po kilku latach był już zniszczony i rozstrojony. W związku z powyższym w 1940 r. przywieziono do świątyni fisharmonię z klasztoru kapucyńskiego przy ul. Loretańskiej w Krakowie. Była ona instrumentem tymczasowym w czasie, gdy pozytyw pozostawał nieczynny. Uruchomiono go dopiero w 1957 r. Wiadomo, że stał na drewnianym chórze muzycznym i nie był wyposażony w dmuchawę elektryczną. W latach 1965–1967 powstał obecny murowany chór muzyczny, na którym nie zainstalowano już starego pozytywu. Nowe organy zostały zamówione w 1974 roku. Ich budowę podjęła firma Ryszarda Plenikowskiego i Józefa Adamczyka z Kartuz. Ze względów finansowych odrzucono ofertę firmy Józefa Buły z pobliskiej dzielnicy Mydlniki. W 1975 r. jeden z zakonników zakupił w Niemczech Zachodnich silnik elektryczny oraz mieszki, które miały być trwalsze od tych produkowanych w Polsce. Montaż organów rozpoczął się w połowie 1977 roku. Niedługo później, 7 sierpnia tegoż roku, miało miejsce uroczyste pobłogosławienie nowego instrumentu przez ówczesnego prowincjała o. Gracjana Majkę. Koncert inauguracyjny wykonał Mieczysław Tuleja. Organy były naprawiane w latach: 1995 (firma Andrzeja Buły z Mydlnik), 2014 (Krzysztof Ostrowski ze Stalowej Woli i Albert Kunz z Krakowa) oraz 2016 (firma Adama Olejnika z Głogusza). W 2018 r. zainstalowano nową dmuchawę elektryczną. Szafa organowa mieści się w bocznej części chóru muzycznego. Instrument jest wyposażony w wiatrownice stożkowe. W prospekcie stoją piszczałki głosu Pryncypał 8' z sekcji I manuału. Pozostałe głosy stoją na wiatrownicach rozmieszczonych prostopadle względem prospektu. Powietrze do dwóch miechów pływakowych jest dostarczane przez dmuchawę elektryczną lub nożną dźwignię do kalikowania. Tabela 2. Dyspozycja obecnych organów firmy R. Plenikowskiego i J. Adamczyka z 1977 r. Połączenia: II-I 8', II-I 16', II-I 4', I 4', II 4', I-P, II-P; Urządzenie dodatkowe: Tremolo II M; Stałe kombinacje: Piano, Forte; Dźwignia nożna: Crescendo. Przypisy Bibliografia Praca zbiorowa: Encyklopedia Krakowa, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa-Kraków 2000, ISBN 83-01-13325-2. Linki zewnętrzne Strona internetowa parafii Kościół MB Częstochowskiej (Braci Mniejszych Kapucynów) w Olszanicy. musicamsacram.pl
Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Krakowie (ul. Chełmońskiego)

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy IV Prądnik Biały przy ul. J. Chełmońskiego 41, na osiedlu Azory. Posługę pełnią ojcowie zakonni zgromadzenia franciszkanów. Historia Kamień węgielny pod budowę kościoła wkopał abp krakowski kard. Karol Wojtyła 4 maja 1974 r. Materiał pochodził z groty Zwiastowania w Nazarecie i został poświęcony 16 kwietnia 1973 r. przez papieża Pawła VI. Kościół wzniesiono w latach 1974–1975 w stylu postmodernistycznym według projektu architektów Przemysława Gawora, Małgorzaty Grabackiej i Jana Grabackiego. 15 grudnia 1975 r. oddano do użytku świątynię w stanie surowym. 8 grudnia 1979 r. abp krakowski kard. Franciszek Macharski dokonał konsekracji kościoła. Opis Pomimo że kościół jest budowlą murowaną, ściany od strony wewnętrznej wyłożono boazerią, mająca imitować drewnianą świątynię. Charakterystyczną cechą kościoła na Azorach są ikony w stylu prawosławnym wykonane przez krakowskiego artystę Jerzego Nowosielskiego. Ikona „Mandylion”, znajdująca się w centralnym miejscu ołtarza, bardzo przypomina dzieło z krakowskiej Cerkwi Zaśnięcia Najświętszej Maryi Panny przy ul. Szpitalnej. Bibliografia Strona internetowa parafii
Kościół św. Marcina w Marcyporębie

Kościół św. Marcina w Marcyporębie – zabytkowy, drewniany kościół św. Marcina znajdujący się w Marcyporębie, w gminie Brzeźnica, w powiecie wadowickim, w województwie małopolskim. Obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych, oraz znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa małopolskiego . Historia Kościół wybudowany w 1670 roku w miejscu starszego, poświęcony w 1677. W latach 1976–1980 dobudowano drewnianą wieżę. Architektura Budynek drewniany, orientowany, konstrukcji zrębowej, ściany pokryte pionowo z listowaniem. Dach dwuspadowy kryty blachą z barokową sygnaturką. Wieża konstrukcji słupowo-ramowej z izbicą, nakryta ostrosłupowym hełmem. Prezbiterium zamknięte trójbocznie z dobudowaną zakrystią, stropy kasetonowe. Ściany pokryte polichromią z XIX i XX wieku. Po lewej stronie nawy znajduje się kaplica. Wyposażenie Grupa Ukrzyżowania na belce tęczowej z krucyfiksem z XV wieku; obraz Wniebowzięcia Matki Boskiej z XVII wieku; kamienna renesansowa chrzcielnica z 1545 roku; ambona rokokowa; dwa portale: Długoszowski i manierystyczny. Otoczenie kościoła murowana dzwonnica parawanowa z 1831 roku; grobowiec Józefa Bauma i rodziny. Przypisy Bibliografia Rejestr zabytków nieruchomych woj. małopolskiego. wuoz.malopolska. [dostęp 2018-08-19]. (pol.). Bartłomiej Cisowski: Szlak Architektury Drewnianej. Urząd Marszałkowski Województwa Małopolskiego, 2005. ISBN 83-89283-52-2. Bogusław Krasnowolski: Leksykon zabytków architektury Małopolski. Kraków: Arkady, 2013. ISBN 978-83-2134744-8. Szlak Architektury Drewnianej województwa małopolskiego. drewniana.malopolska.pl. [dostęp 2018-08-27]. (pol.).
Skwer Trzech Tramwajarek

Skwer Trzech Tramwajarek – skwer zlokalizowany w Poznaniu, na Jeżycach, na narożniku ulic Dąbrowskiego i Kochanowskiego. Uchwała Nazwę skwerowi nadano uchwałą Rady Miasta Poznania nr LXIX/1254/VII/2018 z 26 czerwca 2018 w związku ze stanowiskiem Rady Miasta o promowaniu kobiet w nazewnictwie ulic i skwerów w 2018. Inicjatorem wniosku nazewniczego była Fundacja Kochania Poznania. Upamiętnienie Nazwa upamiętnia trzy poznańskie tramwajarki, które podczas Poznańskiego Czerwca w 1956 niosły biało-czerwony sztandar na czele demonstracji patriotycznej i zostały uwiecznione na jednej z popularnych fotografii z Czarnego Czwartku. Kobiety te były w następnych latach szykanowane przez władze komunistyczne. Były to: Maria Kapturska, Helena Przybyłek, Stanisława Sobańska. Otoczenie Do skweru przylegają: Pomnik Poległych w Powstaniu Poznańskim (od północy) i budynek dawnej Izby Rolniczej (od wschodu). Przypisy
Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Krakowie (ul. Maciejkowa)

Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Krakowie, w dzielnicy IV Prądnik Biały przy ul. Maciejkowej 3, na obszarze dawniej podkrakowskiej wsi Tonie. Posługę pełnią ksieża diecezjalni. Historia Kościół św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Toniach wybudowaniu w przeciągu jednego roku. Zasadnicze prace przy fundamentach i znoszeniu ścian budynku trały przez wiosnę, lato i jesień 1991 r. 26 października 1991 roku kard. Franciszek Macharski wmurował kamień węgielny i konsekrował nową świątynię. Prace wykończeniowe trwały do połowy 1992 r. 7 maja 1992 r. kard. Macharski ofiarował do kościoła w Tonich relikwie św. Stanisława Biskupa i Męczennika z katedry wawelskiej. Linki zewnętrzne Historia kościoła na witrynie parafii
Kościół Chrystusa Króla w Jarocinie

Kościół Chrystusa Króla – polski rzymskokatolicki kościół parafialny położony w Jarocinie przy ulicy Paderewskiego 9, należący do dekanatu jarocińskiego w diecezji kaliskiej. Historia Kościół powstał na zapotrzebowanie lokalnych katolików, którzy nie mieścili się w stosunkowo niewielkim kościele św. Marcina, a większych świątyń wówczas w mieście nie było. 13 maja 1928 na łamach Gazety Jarocińskiej ksiądz proboszcz Ignacy Niedźwiedziński zaapelował do ludności o budowę nowego, wielkiego kościoła w mieście. Podobną inicjatywę podjął już wcześniej (1921), ale zebrane datki unicestwiła w 1923 inflacja. 15 maja 1928 zawiązano komitet mający na celu zebranie odpowiedniej sumy pieniędzy na budowę kościoła. Proponowano wystawienie budowli przy ul. Wrocławskiej albo odbudowę ruiny kościoła Świętego Ducha, jednak ta druga propozycja nie znalazła poparcia, gdyż ruiny stały z dala od centrum i były stosunkowo niewielkie. Ostatecznie zwyciężyła propozycja obecnej lokalizacji, w pobliżu jarocińskiego dworca, mająca pomieścić 6000 osób. Obiekt został zaprojektowany przez Stefana Cybichowskiego z Poznania za 30 000 złotych. Wizję w drobnych kwestiach skorygował budowniczy Leon Adamski, m.in. poszerzając boczne nawy o 1,5 metra i zastępując filary okrągłe czworokątnymi. 29 lipca 1928 poświęcono plac budowy. W miejscu planowanego ołtarza wkopano krzyż z drewna świerkowego. 7 października 1928 poświęcono kamień węgielny. Pod koniec lipca 1930 (pomimo ciągłych problemów z finansowaniem przedsięwzięcia) gotowe były mury i została wykonana konstrukcja dachowa. Zarówno cegła, jak i dachówka pochodziły z pobliskiej cegielni w Witaszycach. Kłopoty finansowe spowodowały, że część prac (np. okna) sfinansowana została przez instytucje, stowarzyszenia i osoby fizyczne. 28 listopada 1930 na budowie na skutek upadku rusztowania zginęło dwóch robotników, a trzeci pozostał inwalidą. Pasterka 24 grudnia 1930 była inauguracją funkcjonowania nowego kościoła, choć pozostawał on jeszcze w stanie surowym. Prace wykończeniowe trwały do 1931. Świątynia była obiektem filialnym do 1965, kiedy to została wydzielona z parafii św. Marcina. W okresie okupacji hitlerowskiej Niemcy zamienili kościół na magazyn mebli. W 1999 dobudowano wieżę. W jubileuszu 50-lecia parafii (2015) udział wziął biskup kaliski Edward Janiak. Architektura i wyposażenie Obiekt jest trójnawową bazyliką z transeptem. Wyposażenie jest neoklasycystyczne. W kruchcie znajduje się pamiątkowa tablica upamiętniająca zesłańców syberyjskich, jak również epitafium ku czci Kazimierza Barwickiego. Przypisy
Schronisko turystyczne na Kikuli

Schronisko turystyczne na Kikuli (Herbaciarnia na Kikuli, niem. Kikulabaude) – górskie schronisko turystyczne, które znajdowało się w Beskidzie Żywieckim, na Kikuli, zamkniete po 1948 roku. Historia W pierwszej połowie lat 30. XX wieku pod szczytem Kikuli zbudowano małe drewniane schronisko. Obiekt miał 5 miejsc noclegowych. W budynku funkcjonowała stacja narciarsko-turystyczna Towarzystwa Krzewienia Narciarstwa. Schronisko przetrwało II wojnę światową. Jako funkcjonujący obiekt pojawia się w literaturze turystycznej do 1948. Bibliografia Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Żywiecki. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 31–34. ISBN 978-83-925599-4-8.
Schronisko PTT pod Pilskiem

Schronisko PTT pod Pilskiem – górskie schronisko turystyczne Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego, które znajdowało się w Beskidzie Żywieckim pod Pilskiem, w okolicach przełęczy Glinne. Położone było na wysokości 809 m n.p.m. Schronisko zakończyło swoją działalność. Historia W 1923 Oddział Babiogórski Polskiego Towarzystwa Tatrzańskiego uzyskał zgodę Zarządu Dóbr Żywieckich, reprezentującego arcyksięcia Karola Stefana Habsburga, na organizację schroniska turystycznego w stanowiącej ich własność gajówce. Schronisko zainaugurowało działalność w 1924 i posiadało 2 sypialnie z 16 łóżkami oraz 30 miejscami na sianie, na strychu budynku. Z obiektu prócz Polaków korzystali również niemieccy turyści z Beskidenverein oraz narciarze Wintersportklubu z Bielska. Obiekt stracił na znaczeniu po uruchomieniu schroniska na Hali Miziowej i został przemianowany na stację turystyczną. Jako funkcjonujący obiekt pojawia się w literaturze turystycznej do 1936. Budynek schroniska istnieje współcześnie, jednak nie jest już związany z obsługą turystów ani z działalnością leśną. Bibliografia Tomasz Biesik: Schroniska górskie dawniej i dziś. Beskid Żywiecki. Bielsko-Biała: Wyd. „Logos” Agnieszka Korzec-Biesik, 2013, s. 142–145. ISBN 978-83-925599-4-8.