NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Mokrem

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Mokrem – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Grudziądz I diecezji toruńskiej). Obecna świątynia została wzniesiona na początku XIV wieku. W latach 1548–1572 należała do protestantów, po czym do 1620 roku była opuszczona. Po tym roku wróciła w posiadanie okolicznych katolików. Zburzona została przez Szwedów w 1628 roku, następnie został odbudowana w latach 1641–1650 i dzięki staraniom Tomasza Poniatowskiego, kanonika kapituły chełmińskiej, otrzymała nowy wystrój. We wszystkich przedsięwzięciach, szczególnie materialnych, pomagały okoliczne rodziny: Białachowscy, Reichenbachowie, Dąbscy i Borowscy. Budowla jest gotycka, orientowana, murowana, wzniesiona z cegły (ściany w układzie wendyjskim, szczyty i wieża w układzie mieszanym), usytuowana na cokole kamiennym. Świątynia jest salowa, oskarpowany we wschodnich narożnikach korpus powstał na planie prostokąta, z prostokątną zakrystią od strony północnej, kruchtą boczną od strony południowej i kwadratową, oskarpowaną w narożnikach trójkondygnacyjną wieżą od strony zachodniej. Ściany budowli otacza otynkowany fryz paskowy, natomiast ich zwieńczeniem jest profilowany XVII-wieczny gzyms. Wnętrze kościoła i kruchta boczna nakryte są pozorną kolebką z listwami. Do wyposażenia budowli należą: wczesnobarokowy, trójkondygnacyjny ołtarz główny, powstały około 1641 roku, ozdobiony obrazem Koronacji Najświętszej Maryi Panny w srebrnej, trybowanej sukience, z cechą miejską Gdańska i imienną Franciszka Henryka Petersena, wykonanej około 1720 roku. Ołtarz boczny w stylu regencyjnym z 2. ćwierci XVIII wieku pochodzi z kościoła Jezuitów w Grudziądzu i jest ozdobiony ludowym obrazem Najświętszej Maryi Panny Stella Maris z przełomu XVIII/XIX wieku. Tabernakulum w ołtarzu głównym pochodzi z połowy XVII wieku. Od 300 lat trwa w Mokrem kult Maryi za sprawą słynącego łaskami obrazu Matki Bożej Mokrzańskiej, który jest umieszczony w ołtarzu głównym świątyni. Obraz przedstawia moment koronacji Maryi. Został on ofiarowany kościołowi przy okazji renowacji budowli w 1650 roku przez rodzinę Białachowskich. Niedługo został otoczony kultem, którego prekursorami byli miejscowi proboszczowie, między innymi ksiądz Tomasz Poniatowski. W związku z tym świątynia obdarzona została odpustami: w 1759 roku przez papieża Klemensa XIII, natomiast w 1888 roku przez Leona XIII. Trwający do dziś kult maryjny jest udokumentowany zapisami uzdrowień (także współczesnych) oraz uzyskanych łask. Wyrażają się one pozostawionymi w kościele wotami, których znajduje się tutaj około 200. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Szynychu

Kościół świętego Mikołaja w Szynychu – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Grudziądz II diecezji toruńskiej). Obecna świątynia w stylu barokowym została wzniesiona w 1742 roku, dzięki staraniom Rady Miejskiej Chełmna i biskupa Andrzeja Załuskiego. Fakt ten został upamiętniony płytą z herbem Chełmna – dziewięcioma wzgórzami i krzyżem, umieszczoną nad wejściem do kościoła. W świątyni znajduje się bogate drewniane wyposażenie. Na uwagę zasługuje dekoracja sklepień z 1764 roku, wykonana przez Krzysztofa Chamskiego, ufundowana przez mieszczan chełmińskich. W prezbiterium znajduje się scena adoracji Trójcy Świętej przez chór świętych, natomiast w nawie głównej jest umieszczona personifikacja wiary i symboliczne przedstawienie niebezpieczeństw morskich. Ołtarz główny i boczne reprezentują styl rokokowy. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Mikołaja ze srebrną infułą, pastorałem i księgą, w górnej części jest umieszczona grupa Trójcy Świętej. W kruchcie w posadzce jest usytuowane marmurowe epitafium księdza Jana Cieliczkowskiego, dziekana grudziądzkiego i fundatora wyposażenia budowli. Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Grucie

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Radzyń Chełmiński diecezji toruńskiej). Budowa świątyni została rozpoczęta zapewne około 1280 roku i najpierw nosiła wezwanie świętego Mikołaja (wezwanie Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny posiada dopiero od 1647 roku). Kościół został poważnie uszkodzony w czasie wojen szwedzkich (1655-1657), na polecenie króla Michała Korybuta Wiśniowieckiego został odbudowany i wyposażony przez starostów rogozińskich. Wtedy to została dobudowana do niej wieża i zakrystia. W połowie XVIII wieku rozpoczęto generalny remont kościoła. Data na blaszanej chorągiewce wieży – 1758 – dotyczy zapewne przebudowy wieży, która poprzednio była znacznie wyższa. W 1846 roku pożar zniszczył wnętrze świątyni, ale zachowały się dzwony: z 1567 roku, przelany w 1882 roku, i z 1715 roku. Dzięki staraniom księdza Andrzeja Czajkowskiego, znanego kaznodziei i działacza narodowego, budowla została wyremont]wana (w tym czasie powstały: zakrystia i kruchta południowa). Kościół nie stracił całkowicie cech stylu gotyckiego. Zasadniczy korpus wybudowany został z cegły na kamiennej podmurówce. Budowla jest jednonawowa i posiada prezbiterium zamknięte ścianą prosą oraz czworokątną, otynkowaną wieżę od strony zachodniej. Szczyty reprezentują styl neogotycki. Prezbiterium nakryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym, nawę nakrywa pozorna kolebka. Wyposażenie świątyni reprezentuje styl późnobarokowy i powstało w 1 ćwierci XVIII wieku. Regencyjny ołtarz główny i dwa ołtarze boczne powstały około 1730 roku. Drewniany chór muzyczny pochodzi z około połowy XIX wieku i jest podparty czterema słupami, posiada wybrzuszony parapet. Dwa feretrony w stylu barokowym powstały w pierwszej połowie XIX wieku i są ozdobione obrazami Najświętszej Marii Panny i świętego Mikołaja oraz świętego Stanisława biskupa. Późnobarokowy obraz Przemienienia Pańskiego z drugiej połowy XVIII wieku jest przykładem malarstwa sztalugowego. Wśród rzeźb można wyróżnić: figurę Matki Boskiej Tronującej z Dzieciątkiem, powstałą w połowie XIII wieku (późnoromańską), barokową figurę Chrystusa Zmartwychwstałego, wykonaną na przełomie XVII i XVIII wieku, kamienną rzeźbę Chrystusa niosącego krzyż, powstałą około połowy XIX wieku, rzeźbę Chrystusa Salwatora z XVIII wieku oraz ludowy krucyfiks wykonany w XVIII–XIX wieku. Organy z zewnętrzną oprawą neoklasycystyczną i współczesnym jej wyposażeniem zostały zbudowane przez A. Terletzkiego w Elblągu w 1886 roku. Na uwagę zasługują także zachowane w zadowalającym stanie ornaty: biały wykonany w 1698 roku, ozdobiony przedstawieniami Najświętszej Maryi Panny Niepokalanie Poczętej, Chrystusa i św. Benedykta, czerwony, wykonany w pierwszej połowie XVIII wieku, zielony, wykonany z tkaniny na przełomie XVIII i XIX wieku oraz ornat z XIX wieku. Przypisy
Kościół św. Wawrzyńca w Szczepankach

Kościół świętego Wawrzyńca w Szczepankach – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łasin diecezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona przez zakon krzyżacki w pierwszej połowie XIV wieku. W latach 1609–1610 dzięki staraniom proboszcza z Łasina została odnowiona, ale zniszczyły go wojska szwedzkie w latach 1626-1629. Kilkadziesiąt lat później, w 1670 roku, świątynia wzmiankowana była jeszcze jako ruina. Odbudowana, na przełomie XIX i XX wieku została rozbudowana o zakrystię. Kościół został zbudowany z cegły w układzie gotyckim na cokole z kamienia polnego, jako budowla orientowana. Świątynia składa się z salowego korpusu na planie prostokąta i kwadratowej, czterokondygnacyjnej wieży od strony zachodniej. Zakrystia po stronie północnej powstała w XIX wieku. Wieża w narożnikach wzmocniona jest na całej wysokości masywnymi, trójuskokowymi szkarpami, posiada liczne otwory maculcowe. Do wnętrza kościoła wchodzi się przez portal z kruchty podwieżowej i portal ostrołukowy, znajdujący się w ścianie południowej korpusu. 17 września 2015 ks. bp Andrzej Suski poświęcił dwa nowe dzwony kościoła, o imionach Wawrzyniec i Wojciech. Przypisy
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Szynwałdzie

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Szynwałdzie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łasin diecezji toruńskiej). Jest to świątynia gotycka wzniesiona na początku XIV wieku. W 1594 roku kościół został przebudowany. Budowla posiada elewację murowaną z cegły w układzie gotyckim z późnorenesansową kaplicą. Korpus nawowy został wzniesiony na planie zbliżonym do kwadratu, z czterokondygnacyjną wieżą od strony zachodniej, dobudówką od strony południowej oraz trójbocznie zamkniętym, niższym i węższym prezbiterium od strony wschodniej. Do południowego boku prezbiterium jest dostawiona przybudówka, która pełni rolę zakrystii, kruchty bocznej na dole i dawnej loży kolatorskiej. Do elewacji północnej jest dobudowana kwadratowa kaplica. Cała świątynia jest oskarpowana dwuskokowo. Przypisy
Kościół św. Barbary w Świętem

Kościół świętej Barbary w Świętem – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łasin diecezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1723 roku. Ufundowana została przez Wacława Kozłowskiego. Remontowana była w 1918 roku i w latach 1962–66. W latach 90. XX wieku została gruntownie odnowiona (wymieniono gonty). Budowla jest drewniana, wybudowano ją w konstrukcji zrębowej. Świątynia jest orientowana. Jej prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte jest trójbocznie z boku są umieszczone dwie zakrystie. Od frontu nawy znajduje się kruchta. Kościół nakryty jest dachem dwukalenicowym, pokrytym gontem, na dachu jest umieszczona czworokątna wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją gontowy daszek namiotowy. Wnętrze nakryte jest stropami płaskimi z fasetą, podpartymi słupami. Chór muzyczny o prostej linii parapetu podpierają dwa słupy, na chórze znajdują się organy z 1888 roku, wykonane przez Augusta Terletzkiego. Podłoga murowana jest ułożona z kostki. Belka tęczowa jest ozdobiona krucyfiksem i rzeźbami aniołków. Ołtarz główny w stylu barokowym pochodzi z około 1730 roku i zawiera elementy późnorenesansowe z początku XVII wieku. Dwa ołtarze boczne w stylu regencji powstały w 1753 roku. Ambona i chrzcielnica są datowane na około połowę XVIII wieku. Dwie rokokowe ławy kolatorskie i dwa konfesjonały pochodzą z 2 połowy XVIII wieku. Kropielnica kamienna powstała w XVIII wieku. Przypisy
Kościół św. Wojciecha w Rogóźnie

Kościół świętego Wojciecha – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łasin diecezji toruńskiej). Jest to budowla wzniesiona na początku XIV wieku, do budowy zostały wykorzystane być może cegły z cegielni pracującej na potrzeby tutejszego zamku krzyżackiego. Na początku kościół nosił wezwanie św. Filipa i Jakuba, ale od XVII wieku jest poświęcony świętemu Wojciechowi. Świątynia jest salowa, posiada wieżę od strony zachodniej i prezbiterium skierowane w stronę wschodnią, czyli w kierunku Jerozolimy. Kościół jest ozdobiony neogotycką, ceglaną zakrystią wybudowaną w latach 1906-1911. Świątynia zachowała się do dziś, pomimo że wcześniej była dewastowana i okradana. Po burzliwych wydarzeniach była odnawiana, przebudowywana i na nowo wyposażana. Kościołem opiekowali się mistrzowie krzyżaccy Konrad Sack i Konrad von Jungingen, natomiast pod panowaniem polskim wojewoda Jan Działyński. Do wyposażenia świątyni należą m.in.: neobarokowy ołtarz główny z 1909 roku, ozdobiony obrazami Najświętszej Maryi Panny i św. Wojciecha i posiadający elementy starszego ołtarza głównego, dwa ołtarze z XVIII wieku: jeden ozdobiony obrazem św. Barbary i drugi, ozdobiony obrazm Ukrzyżowania, barokowa chrzcielnica oraz naczynia liturgiczne. Przypisy
Kościół św. Bartłomieja w Szembruku

Kościół świętego Bartłomieja w Szembruku – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łasin diecezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona w latach 1715–16. Powstała dzięki staraniom Grzegorza Schmeltera, dziekana łasińskiego i szembruckiego, oraz miejscowego młynarza Mortęskiego. Kościół remontowany był w 1896 roku – dobudowano boczną kruchtę. Świątynia została odnowiona w 1960 roku. Kościół był remontowany w 1981 roku – wymieniono dachówki na blachę cynkową. W latach 2001–02 została wymieniona cała materia drewniana oprócz dachu i stropu. Budowla jest drewniana i wybudowana została w konstrukcji zrębowej. Świątynia jest orientowana. Jej prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte jest trójbocznie, z boku są umieszczone: zakrystia i składzik. Z boku nawy znajduje się kruchta. Od frontu jest umieszczona trzykondygnacyjna wieża, konstrukcji słupowo-ramowej. Zwieńcza ją stożkowy blaszany dach hełmowy z latarnią i chorągiewką z datą „1741”. Dzwon powstał w 1711 roku i pochodzi z odlewni gdańskiej. Świątynię nakrywa dach jednokalenicowy, pokryty blachą. Wnętrze nakryte jest pozornymi sklepieniami kolebkowymi. Chór muzyczny jest podparty dwoma słupami i dziesięcioma kolumnami. Na chórze są umieszczone organy neoklasycystyczne, przebudowane w 1948 roku przez Eugeniusza Grudzińskiego. Belka tęczowa jest ozdobiona barokową Grupą Ukrzyżowania. Polichromia w stylu barokowym pochodzi z 1 połowy XVIII wieku. W prezbiterium znajduje się przedstawienie Matki Bożej Niepokalanie Poczętej i czterech Ewangelistów. W nawie są umieszczeni: patron Święty Bartłomiej, Anioł i czterech Świętych: Grzegorz, Wojciech, Roch i Sebastian. Tłem polichromii jest niebieskie niebo z gwiazdami. Ołtarz główny i dwa ołtarze boczne w stylu barokowym powstały w 1 połowie XVIII wieku. Ambona w stylu późnorenesansowym została wykonana w 1 połowie XVII wieku. Chrzcielnica w stylu barokowym pochodzi z XVII wieku i jest ozdobiona rzeźbioną grupą Chrztu w Jordanie z XVIII wieku. Konfesjonał powstał w 1751 roku. Dwie ławy kolatorskie i ławki zostały wykonane w XVIII wieku. Kropielnica granitowa pochodzi z czasów średniowiecza. Przypisy
Kościół św. Michała Archanioła w Linowie

Kościół świętego Michała Archanioła w Linowie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Radzyń Chełmiński diecezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1293 roku – należy do najstarszych w diecezji toruńskiej. Pierwotnie służyła celom obronnym – ucierpiała podczas wojny polsko-krzyżackiej w 1414 roku, gdy została częściowo spalona. Po prowizorycznym zabezpieczeniu została gruntownie odbudowana w 1592 roku przez starostę radzyńskiego Jana Dąbrowskiego (wzniesiona została wówczas wieża). W 1854 roku wieża została nadbudowana, ale już w 1907 roku zawaliła się. W rok później została odbudowana i przywrócono jej pierwotny wygląd. W marcu 1943 roku świątynia była zdewastowana, natomiast w maju 1944 roku znajdował się magazyn odzieży i artykułów pierwszej pomocy dla dzieci niemieckich z terenów stałych bombardowań alianckich. Grabieży mienia kościelnego dokonali również żołnierze sowieccy w styczniu 1945 roku. Gruntowny remont kościoła został przeprowadzony w latach 1970–1975. Budowla jest gotycka, orientowana. Wybudowano ją kamienia narzutowego, na cokole, ze szczytami i górną kondygnacją wieży z cegły. Salowy korpus powstał na planie wydłużonego prostokąta, oskarpowany jst jednouskokowo, z zakrystią od strony północnej i kwadratową, trzykondygnacyjną wieżą od strony zachodniej. W południowo-zachodnim narożniku korpusu, w grubości muru, jest umieszczone wejście na chór i wieżę. Elewacja północna charakteryzuje się jednym otworem okiennym oraz bryłą zakrystii w części wschodniej. Elewacja południowa – czteroosiowa, charakteryzuje się ostrołukowym, uskokowym portalem w osi. Elewacja wschodnia jest zwieńczona trójkątnym szczytem z dwoma podłużnymi oknami zamkniętymi półkoliście. Elewacja zachodnia jest przesłonięta bryłą wieży, ujętą w schodkowe półszczyty ozdobione blendami, zamkniętymi półkoliście. Wieża dekorowana jest w partii ceglanej (druga i trzecia kondygnacja) blendami o ostrołukowych dwułuczach i zamkniętymi odcinkowo. Świątynię nakrywa dach dwuspadowy przechodzący północną połacią nad zakrystią, wieżę nakrywa dach namiotowy (dachówka mnich-mniszka). Wnętrze nakrywa drewniany strop łamany (czworoboczny). Przypisy
Kościół św. Mikołaja Biskupa w Pieraniu

Kościół świętego Mikołaja Biskupa w Pieraniu – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat inowrocławski II archidiecezji gnieźnieńskiej). Jest to zabytek klasy zerowej. Kościół został wzniesiony około 1732 roku z fundacji Umińskich, rodziny Kościelskich, rodu Działyńskich oraz Bractwa Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny. Budowla jest jednym z największych drewnianych kościołów w Polsce. Reprezentuje styl barokowy. Jest to trzynawowa pseudobazylika wzniesiona w konstrukcji zrębowej i sumikowo-łątkowej. Składa się z trójbocznego prezbiterium i pary kaplic po bokach korpusu, tworzących coś w rodzaju transeptu. Pod kruchtą przy prezbiterium i pod kaplicą południową znajdują się krypty, natomiast nad nawą główną jest umieszczona sygnaturka. W 1736 roku zostały zbudowane przy elewacji zachodniej dwie wieże, które zostały rozebrane w 1853 roku. Generalny remont kościoła został przeprowadzony w latach 2001–2007. W ołtarzu głównym znajduje się słynący cudami obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem (Matki Bożej Pierańskiej), zapewne z 1520 roku, namalowany przez mistrza Bernarda, 3 września 1967 roku, w obecności 10 biskupów i ok. 20 tysięcy wiernych ukoronowany koroną papieską przez kardynała Stefana Wyszyńskiego prymasa Polski. Do cennych zabytków świątyni można zaliczyć: rokokową polichromię z 1754 roku wykonaną przez Jana Jerzego Petriego, ołtarz główny i boczne drewniane z licznymi rzeźbami wykonanymi w latach 1735–1736 (w stylu regencji). W kaplicy bocznej jest umieszczony cudowny obraz Zmartwychwstałego Pana Jezusa, ze śladami od kul szwedzkich oraz ambona w stylu regencyjnym (około 1735–1736), chrzcielnica, powstała w latach 1735–1736, zespół mebli w zakrystii, pochodzących z czasów budowy świątyni, krucyfiksy w stylu barokowym (wykonane w XVIII wieku), organy zbudowane w 1854 roku, srebrne plakietki wotywne w stylu rokokowym (powstałe w 2. połowie XVIII wieku). Przypisy
Kościół św. Bartłomieja w Szadłowicach

Kościół świętego Bartłomieja w Szadłowicach – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat gniewkowski archidiecezji gnieźnieńskiej). Obecny kościół został wzniesiony w stylu neogotyckim w 1890 roku. Rok później konsekrowany został przez sufragana włocławskiego Antoniego Andrzejewicza. W 1912 roku w prezbiterium została wykonana polichromia, w 1948 roku zostały ufundowane 3 dzwony kościelne, które zachowały się do dziś. Prezbiterium świątyni zostało przebudowane zgodnie z wymogami liturgii posoborowej w 1979 roku, a na ścianie głównej powstał witraż św. Bartłomieja. W 1989 roku w kruchcie została umieszczona tablica pamiątkowa współzałożyciela Zgromadzenia Chrystusowców Sługi Bożego księdza Ignacego Posadzego. W 2005 roku kościół został wpisany na listę zabytków, w 2009 roku została odtworzona oryginalna polichromia z początku XX wieku. Wśród zabytków świątyni można wyróżnić: barokowy obraz Maryi Panny Niepokalanie Poczętej z przełomu XVII i XVIII wieku, rokokowe rzeźby zakonnika i zakonnicy z 2. połowy XVIII wieku, późnobarokowy krucyfiks z XVIII wieku, monstrancję, kielich oraz organy wykonane w 1890 roku. W 2000 roku zostało odmalowane wnętrze kościoła, natomiast w 2005 roku rozpoczęto prace konserwatorskie przy świątyni, polegające na fugowaniu ścian i wieży. Przypisy
Kościół św. Elżbiety w Orłowie

Kościół świętej Elżbiety w Orłowie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat inowrocławski II archidiecezji gnieźnieńskiej). Obecna świątynia została wzniesiona z żółtej cegły, z cegielni w Orłowie, w 1858 roku. Powstała w stylu neoromańskim, chociaż można również dostrzec w nim cechy architektury neogotyckiej. Konsekrowana została przez arcybiskupa Henryka Józefa Muszyńskiego w dniu 17 czerwca 2001 roku. Cennym zabytkiem kościoła jest przedstawienie św. Anny Samotrzeć w kształcie płaskorzeźby malowanej z 1 połowy XVII wieku, z okresu późnego manieryzmu. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Ludzisku

Kościół świętego Mikołaja w Ludzisku – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat inowrocławski I archidiecezji gnieźnieńskiej). Jest to murowana świątynia, wzniesiona w 1865 roku, z inicjatywy księdza Michała Weyny i fundacji dziedzica Ludziska Jana Dąmbskiego, w stylu neobarokowym. Konsekrowana została rok później przez dziekana żnińskiego i proboszcza mogileńskiego księdza Józefa Kluppa. Budowla powstała na planie krzyża z trójkątnie zamkniętym prezbiterium i wieżą od strony zachodniej. Nawa nakryta jest dwuspadowym dachem, natomiast prezbiterium pokrywa dach wielopołaciowy. Wieża jest zwieńczona sygnaturką z latarnią i dachem hełmowym. Portal wejścia głównego jest wyznaczony przez dwie doryckie kolumny podtrzymujące belkowanie i fronton, który w tympanonie jest ozdobiony „Okiem Opatrzności”. Po zmianie wystroju wnętrza kościół został ponownie konsekrowany w 1905 roku. W 1932 roku świątynia została rozbudowana według projektu architekta z Poznania Lucjana Michałowskiego, natomiast po raz ostatni kościół został konsekrowany przez Lucjana Biernackiego w dniu 28 września 1952 roku. Z zabytków można wyróżnić: rokokowy krucyfiks z 2. połowy XVIII wieku, rzeźby Wawrzyńca Kaima i Piotra Trieblera, obraz znajdujący się w ołtarzu głównym i polichromie wykonane przez Józefa Oźmina oraz ołtarze boczne ozdobione obrazami św. Mikołaja, Matki Bożej Wniebowziętej, chrzcielnicę i ambonę. Przypisy
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Trlągu

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Trlągu – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat mogileński archidiecezji gnieźnieńskiej). Obecny kościół w stylu późnogotyckim powstał w 2. połowie XV wieku. W latach 1570–1595 świątynia należała do braci czeskich. W 1935 roku świątynia została rozbudowana: została wyburzona nawa północna, a zamiast niej zostało dostawione nowe prezbiterium (stare zostało przekształcone w kaplicę). Budowla jest murowana, wybudowana z cegły o układzie gotyckim. W ścianie południowej jest umieszczony gotycki portal i późnorenesansowe epitafium Łukasza Wilczyńskiego z Wilczyna i jego małżonki Doroty. Wnętrze nakryte jest płaskim stropem, z kolei zakrystię nakrywa sklepienie ostrołukowe. Do zabytków kościoła można zaliczyć: kamienną chrzcielnicę z XVI wieku, XIX-wieczny ludowy krucyfiks, rokokową monstrancję i kielich (z XVIII wieku). Przypisy