NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
St. Anna (Grodziszcze)

Die römisch-katholische Pfarrkirche St. Anna (polnisch kościół pw. św. Anny) in Grodziszcze (deutsch Gräditz) einem Ort in der Landgemeinde Świdnica (Schweidnitz) in der Woiwodschaft Niederschlesien in Polen geht auf eine Gründung des 13. Jahrhunderts zurück. Als Baudenkmal mit der Nummer A/1790/1677 ist sie geschützt. Geschichte Der Ort, der zu den ältesten Niederschlesiens zählt, ist seit der Jungsteinzeit besiedelt. Bei Ausgrabungen auf einem Hügel hinter der Peile konnten die Überreste eines Rundwalles nachgewiesen werden. Im 11. Jahrhundert war Gräditz Sitz der 1155 in der Bulle Papst Hadrian IV. erwähnten Kastellanei „Gramolin“. Die militärischen Aufgaben übernahm nach ihrer Gründung die Stadt Schweidnitz. Wann die Kirche des Ortes gegründet wurde, ist unbekannt. Die erste urkundliche Erwähnung erfolgte 1259 als der Breslauer Bischof Thomas I. die Seelsorge zwischen Gräditz und Goglau derart festlegte, dass sich Gräditz ausschließlich mit diesem Dorf begnügen sollte. 1343 ist auch erstmals ein Pfarrer Nikolaus erwähnt. Die heutige aus Bruchstein gebaute Kirche stammt im Wesentlichen aus dem 16. Jahrhundert. 1506 wurde eine 72 cm große Glocke mit der Inschrift: „o rex glorie veni cum pace. hilf maria anno domini mcccccvi“ gestiftet. Nach der Reformationszeit nutzte die evangelische Gemeinde das Gotteshaus, bis sie durch die Gegenreformation 1653 den Katholiken zurückgegeben werden musste. Das Kirchenpatronat oblag damals den Grundherren von Zedlitz und von Tschirnhaus. Von der Übergabe der Kirche an die kaiserlichen Kommissare ist folgender Bericht überliefert: Im 18. und 19. Jahrhundert wurde die Kirche umgebaut. Zur katholischen Kirche waren vor 1945 gepfarrt: Gräditz und Kreisau mit Filialkirchen in Wierischau und Faulbrück. Am 12. Mai 1966 erfolgte die Aufnahme in die Liste der staatlichen Baudenkmäler. Renovierungsmaßnahmen fanden in den 1930er und 1980er Jahren statt. Zur Pfarrei St. Anna gehören gegenwärtig folgende Kirchen in: Grodziszcze, Boleścin, Krzyżowa, Krzczonów. Beschreibung Die Kirche ist einschiffig. Auf dem Dach befindet sich ein achteckiger hölzerner Glockenturm. Das Kirchenschiff besitzt eine hölzerne Flachdecke, der rechteckige Chor ein Kreuzgewölbe und der Eingang zur Sakristei ein gotisches Sandsteinportal. Zur Ausstattung zählen ein neugotischer Altar, ein spätgotischer Taufstein von 1585 und eine barocke Orgel von 1783 des Orgelbauers Johann Jakob Michael Burger aus Neiße. Letztere wurde 1925 von dem Orgelbauunternehmen Schlag & Söhne aus Schweidnitz umgebaut. Die Kirche ist umgeben von einem alten Friedhof mit Umfassungsmauer und drei Eingangstoren, auf dem sich noch vereinzelt deutsche Grabsteine aus dem 18. bis 19. Jahrhundert befinden. An der Friedhofsmauer stehen zwei mittelalterliche Sühnekreuze. Zur Kirche gehören ein Wirtschaftsgebäude und ein Pfarrhaus aus dem 18. bis 19. Jahrhundert. Literatur Hugo Weczerka (Hrsg.): Handbuch der historischen Stätten. Band: Schlesien (= Kröners Taschenausgabe. Band 316). Kröner, Stuttgart 1977, ISBN 3-520-31601-3, S. 146. Weblinks Einzelnachweise
Kościół św. Katarzyny w Makowicach

Kościół św. Katarzyny w Makowicach – zabytkowy kościół z XV w. we wsi Makowice (województwo dolnośląskie), w powiecie i gminie Świdnica. Kościół filialny parafii katedralnej śś. Stanisława i Wacława w Świdnicy na terenie diecezji świdnickiej. Wewnątrz świątynia zawiera piękne renesansowe epitafia i płyty nagrobne, m.in.: szlachcica z rodu von Peterswald i jego małżonki: z ośmioma herbami rodowymi w fryzie (górny rząd) nad postaciami, od lewej, von: 1. Peterswald, 2. Reideburg, 3. Czettritz, 4. Niemitz, 5. Zedlitz, 6. Seidlitz 7. X, 8. Nimptsch ośmioma herbami pod postaciami (dolny rząd), von: 1. X, 2. Talckenberg, 3. Raussendorff, 4. Prittwitz, 5. Schindel, 6. Üchtritz, 7. Schlieben, 8. Gersdorf rodziny von Zedlitz z ośmioma herbami w górnym fryzie, von: Niemitz, Czettritz, Reideburg, Peterswald, Czeschau, Seidlitz, Heyde, Pogrel, a po bokach poniżej: cztery herby rodowe (ojczyste) z lewej, von: Zedlitz, Seidlitz, Heyde, Nimptsch cztery herby (macierzyste) z prawej, von: Sebottendorf, X, X, Schaffgotsch Przypisy Bibliografia Schematyzm Diecezji Świdnickiej, 2010, s. 433
Kościół św. Bartłomieja w Modliszowie

Kościół św. Bartłomieja w Modliszowie – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny parafii św. Jana, we wsi Modliszów w dekanacie Wałbrzych-Południe diecezji świdnickiej. Kościół wzmiankowany w 1318 r. Obecny wzniesiony w XIV w., przebudowany w XVI w., restaurowany w XIX w., remontowany w latach 1966 - 1968. Orientowany, murowany z kamienia, jednonawowy z wyodrębnionym prezbiterium z sygnaturką na kalenicy dwuspadowego dachu. We wnętrzu świątyni zachowały się m.in.: ołtarz główny z ok. 1710 r., ołtarz boczny ku czci św. Bartłomieja z 1710 r., chrzcielnica drewniana, barokowa z 1710 r., dzwon śpiżowy z 1790 r., a także odkryta w latach 1963 - 1966 polichromia gotycka z końca XIV w. i renesansowa z XVI w. ze scenami Starego Testamentu. Przypisy Bibliografia Schematyzm Diecezji Świdnickiej, Świdnica 2005. Schematyzm Diecezji Świdnickiej, Świdnica 2010. Józef Pater, Katalog ruchomych zabytków sztuki sakralnej w Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1982.
Kościół św. Mikołaja w Pszennie

Kościół św. Mikołaja w Pszennie – zabytkowy kościół parafialny z XIV w. we wsi Pszenno, w powiecie i gminie Świdnica. Gotycki kościół z pierwszej połowy XIV w., rozbudowany w 1491, przebudowany w 1552. W murze cmentarnym znajduje się osiem kamiennych krzyży, aktualnie niewidocznych, położonych pod poziomem gruntu. Gotyckie portale, zworniki. Wystrój barokowy m.in. ołtarz główny św. Rodziny, olejne obrazy męczenników z XVIII w, pięć renesansowych nagrobków z 1540-1570, m.in.: Susanny von Schiebitz (Schlewitz, 1586–1619), żony von Prittwitza, z ośmioma herbami, von: ojcowskimi: Schiebitz (Schlewitz, ojca), Schellendorf, (zniszczony) matczynymi: X, Peterswald, (zniszczony) Stenzela von Zedlitza (zm. 1570) ojcowskimi: Zedlitz, Heyde matczynymi: Seidlitz, Nimptsch Ursuli von Schenck (zm. 1567), żony Stenzela, z herbami, von: ojcowskimi: Schenck, Borschnitz matczynymi: Niemitz, Seidlitz Hansa von Zedlitza (zm. 1540), wspólny z żoną: Elisabeth von Seidlitz, żony Hansa z herbami, von: ojcowskimi: Zedlitza ojca Hansa matczynymi: X, Heyde, Logau, Liedlau Melchiora von Zedlitza, wspólny z żoną, z herbami, von: ojcowskimi: Zedlitz, Heyde matczynymi: Seidlitz, Nimptsch Ursuli Schelndorff (zm. 1560), żona Melchiora, z herbami, von: ojcowskimi: Schelndorff, Hochberg matczynymi: Schaffgotsch Płyty Przypisy Bibliografia Schematyzm Diecezji Świdnickiej, 2010, s. 421-422
Kościół św. Stanisława w Bukowie

Kościół świętego Stanisława Biskupa i Męczennika – zabytkowa rzymskokatolicka główna świątynia parafii św. Stanisława Biskupa i Męczennika w Bukowie. Historia i architektura Wzniesiony w połowie XIII w. przed 1260 r. w stylu późnoromańskim. W XIV w. powiększony o część zachodnią, a w połowie XVIII w. o dwie barokowe kaplice dobudowane od południa i od północy. Świątynia orientowana), jednonawowa z symetrycznymi kaplicami, tworzącymi w rzucie formę krzyża. Po stronie zachodniej kwadratowa wieża pokryta ostrosłupowym hełmem. Prostokątne prezbiterium zakończone trójboczną absydą pokryte jest sklepieniem krzyżowo-żebrowym. W prezbiterium znajduje się gotyckie sanktuarium. Nawę pokrywa drewniany sufit. Wystrój wnętrza ołtarz główny, dwukondygnacyjny, wykonany z polichromowanego i złoconego drewna na ołtarzu głównym dwa obrazy: Męczeństwo św. Stanisława B.M., Trójca Święta na konsolach przy kolumnach wyrzeźbione postacie św. Augustyna i biskupa drugi ołtarz Matki Boskiej w kaplicy chrzcielnej datowany jest na 1 połowę XVIII w. trzeci ołtarz z figurami św. Piotra i Pawła, wykonany w XVIII w. znajduje się w kaplicy południowej późnobarokowa ambona ozdobiona jest 4 figurami ewangelistów, a wieloboczny baldachim zwieńcza figura świętego barokowa chrzcielnica na XVIII w. datowane są dwa obrazy: Zwiastowanie i Św. Jerzy z 1738 r. pochodzi kamienne (piaskowiec) epitafium kanonika wrocławskiej kolegiaty św. Krzyża i proboszcza opolskiego Jana Ignacego Frantzke Teren przykościelny Obszar przykościelny otoczony murem był pierwszą nekropolią (świadczą o tym mapy sprzed 1945 r.) w miejscowości aż do powstania nowego cmentarza w połowie XIX w. Prace renowacyjne W 1729 roku zawaliła się wieża świątyni, odbudowana (wraz z remontem całej budowli) pod koniec XIX w. Na początku XX w. odnowiono barokową chrzcielnicę, a w 1909/10 r. ołtarz główny. Kolejne remonty: 1963, 1969–1975 (pokrycie dachu, organy, instalacja elektryczna), 1969 (zawieszenie na wieży nowego dzwonu), 1979–1980, 2012–2018 (wymiana dachu nad prezbiterium, wymiana posadzki, malowanie kościoła wewnątrz, renowacja figury Chrystusa Frasobliwego, renowacja ołtarza głównego, wymiana instalacji elektrycznej i nagłośnieniowej). Galeria Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Imbramowicach

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Imbramowicach – zabytkowy kościół parafialny z XVI w. we wsi Imbramowice (województwo dolnośląskie), w powiecie świdnickim, w gminie Żarów. Kościół wybudowany w 1522, przebudowany w drugiej połowie XVII w. We wsi, w ogrodzie domu nr 39 stoi kamienny krzyż pokutny. Płyty nagrobne Lorenza von Hund (zm. 1589), renesansowo-kamienna, ufundowana przez zabójcę – Ernsta von Posera w 1593 Martina von Hof-Schnorbeina (zm. 1589) renesansowo-drewniana, ufundowane przez zabójcę Dawida Borwitza (ołtarz boczny) Henryka von Reichenbacha (zm. 1588) Ursuli von Reichenbach (zm. 1598), żony Caspra von Ho(ch)berga dziecka Georga von Reichenbacha (zm. 1612) Marii von Seidlitz (zm. 1614), żony von Reichenbacha Anny von Lanscronin (zm. 1618), żony von Reichenbacha Barbary von Czettritz (1598-1626), żona Grzegorza (Grögera) von Reichenbach Antona von Matuschka und Toppolczana baron Spättgen (zm. 1860) Alojzy Bohl von Montbach (zm. 1868), żona Antona. Przypisy Bibliografia Schematyzm Diecezji Świdnickiej, 2010, s. 573
Kościół Bożego Ciała w Łażanach

Kościół Bożego Ciała w Łażanach – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Żarowie. Świątynia znajduje się w centrum wsi Łażany (powiat świdnicki, województwo dolnośląskie). Historia Kościół powstał około roku 1300, a wzmiankowano go po raz pierwszy około 1335 roku. W latach 1553–1564 został zagarnięty przez protestantów. Rozbudowano go w 1569 roku. Pamiątką tego zdarzenia jest zachowana tablica fundacyjna. Został strawiony przez pożar i odbudowany w 1641 roku. Poddano go modernizacjom w latach 1843, 1857 oraz 1913, jak również w 1978 i 2014 roku. Ostatnia renowacja odbyła się ze środków pozyskanych przez Stowarzyszenie Miłośników Łażan „Przyjazna Wieś”, Fundację Polska Miedź w Lubinie i parafian. Odnowiono wówczas elewację, ułożono nowy chodnik i wykonano granitową opaskę wokół świątyni. Architektura Świątynia jest orientowana jednonawowa, murowana, wzniesiona z kamienia polnego i cegły. Ma prostokątne prezbiterium, z dobudowaną od południa zakrystią. Nawa została przykryta stropem w 1978 roku. Prezbiterium jest sklepione eliptyczną kolebką, zakrystia zaś ma strop drewniany. Od strony zachodniej do kościoła przylega wieża z ostrołukowym portalem. Kryje ją dach czterospadowy. Dachy nad nawą oraz prezbiterium są dwuspadowe (dachówka). Główne wejście znajduje się w nawie od strony południowej. Nad drzwiami umieszczono tablicę fundacyjną (1569) i zegar słoneczny. Tablica fundacyjna Na zewnętrznej ścianie kościoła znajduje się płycina z inskrypcją fundacyjną z 1569 Formosy von Niemitz, żony Christopha von Mühlheima (1528–1550) o treści w j. niem.: Otoczenie Kościół otaczał dawniej cmentarz obwiedziony zachowanym kamiennym murem o charakterze obronnym ze śladami otworów strzelniczych i częściowo kutym ogrodzeniem z bramą wjazdową od strony pałacu von Seidlitzów. Nie zachowało się mauzoleum von Burghaussów, które stało dawniej na terenie przykościelnym. Miało około 8 metrów wysokości i wymiary 5 × 5 metrów. Jego niewielkie fragmenty pozostają rozpoznawalne przy bramie prowadzącej do pałacu. Płyty nagrobne Wewnątrz świątyni: Hansa von Mühlheima (zm. 1494) Rosy von Mühlheim (zm. 1495), drugiej żony Hansa von Mühlheima Jorge von Mühlheima (zm. 1549) zwanego von Buschke Christopha von Mühlheima (1528–1550), ojca Siegmunda (zm. 1563), żonatego z Formosą von Niemitz Na zewnętrz świątyni: Sigmunda von Mühlheima (1552–1594), z herbami von: ojcowskimi: Mühlheim (ojca), Niemitz matczynymi: Peterswald (matki), Zedlitz Anny von Peterswald (ur. 1528), żony Christopha von Mühlheima (1528–1550), z herbami: ojca: Hansa von Peterswald (L) matki: Anny von Czettritz (P) Ottona Siegmunda von Nostitza auf Lahsena (1662-1703), o bogatym programie kompozycyjnym Zobacz Pałac w Łażanach Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Wierzbnej

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – zabytkowy rzymskokatolicki kościół parafialny we wsi Wierzbna (województwo dolnośląskie) dekanatu Świdnica-Wschód diecezji świdnickiej. Pierwotnie wybudowany w pierwszej połowie XIII w. (lata 1230–1250) w stylu romańskim, wzmiankowany po raz pierwszy w 1283. Budowla romańska jest jednonawowa, od zachodu przylegają do niej dwie wieże z zachowanymi romańskimi biforiami, zwieńczone barokowymi hełmami cebulastymi. Kościół został wzniesiony z bloków granitowych. Jest to jedna z najlepiej zachowanych budowli romańskich na Dolnym Śląsku. Kościół w 1357 stał się własnością zakonu cystersów z Kamieńca Ząbkowickiego, a w 1585 cystersów z Krzeszowa aż do czasu likwidacji zakonu przez władze pruskie w 1810. W latach 1729–1730 cystersi krzeszowscy dobudowali do romańskiego kościoła od strony północnej nową, barokową nawę. Od tego czasu pierwotny romański kościół pełni funkcję kaplicy i empory organowej dla nowej, większej świątyni. Dobudowana bryła jest prosta i pozbawiona typowych dla architektury baroku dekoracji. Jej wyposażenie stanowią elementy przeniesione z kościoła w Krzeszowie, w tym obraz Michaela Willmanna, w związku z którym kościół znajduje się na Szlaku Sakralnej Sztuki Barokowej im. Michaela Willmanna. W latach 1960–1962 odsłonięto przykryte tynkiem średniowieczne polichromie i freski z kilku okresów: późnoromańskie z drugiej połowy XIII w., gotyckie z XV w. ze scenami Sądu Ostatecznego i późnogotyckie z pierwszej połowy XVI w., ich restaurację zakończono w 1969. Przy kościele zabytkowa: kamienna figura św. Jana Nepomucena, na rozwidleniu dróg przed kościołem z sentencją na postumencie w j. łac. : z chronostychem MDCLXXVVVVVIIIIII – 1701. Płyty nagrobne Na zewnętrznej ścianie świątyni znajdują się kamienne płyty epitafijne: Leonarda (Izajasza) von Rohna (zm. 1571), syna rycerza Hansa Dietricha von Rohn z Bagieńca z herbami, von: ojcowski: Rohn (ojca), Schindel matczynymi: Schindel, Sommerfeld Heleny von Hubrig, żony Kaspra von Schindela z ich dzieckiem Wewnątrz kościoła w kaplicy Grobu Pańskiego: Joachima Friedricha von Zedlitza (zm. 1713) We wsi: kamienny krzyż pokutny, przy drodze do wsi Gołaszyce Przypisy
Kościół Świętej Trójcy w Lubnowie

Kościół Świętej Trójcy w Lubnowie – zabytkowy kościół we wsi Lubnów (powiat trzebnicki). Kościół filialny parafii św. Michała Archanioła w Urazie. Na ścianach zewnętrznych znajdują się epitafia: Ernsta von Diebitscha (zm. 1592), syna Dominikusa i Anny von Stosch (1492-1524), z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Seidlitz matczynymi, von: Stosch, Niebelschütz Sabine von Braünin (zm. 1602), żony Ernsta von Diebitscha (zm. 1592), z herbami: ojcowskimi, von: Braün, Glaubitz matczynymi, von: Glaubitz, Glaubitz Ernsta von Diebitsch (zm. 1609), syna Ernsta (zm. 1592), Sabine von Braün (zm. 1602), z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Stosch, matczynymi, von: Braün, Glaubitz Hansa von Diebitsch, syna Ernsta i Sabine, z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Stosch, matczynymi, von: Braün, Glaubitz, Hedwigis, Hedwigis i Anny von Diebitsch, córek Ernsta i Sabine, z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Stosch, matczynymi, von: Braün, Glaubitz, Friedricha von Diebitsch (1583-1617), syna Ernsta i Sabine von Braün (zm. 1602), męża Evy von Schliebitz, z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Stosch, Seidlitz, Niebelschütz matczynymi, von: Braün, Glaubitz, Glaubitz, Glaubitz Anny von Diebitsch (1605–1621), córki Friedricha von Diebitsch (1583-1617), z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Braün matczynymi, von: Schliewitz, Nimptsch Evy von Diebitsch (1614-1625), córki Friedricha von Diebitsch (1583-1617), z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Braün matczynymi, von: Schliewitz, Nimptsch Elisabethy von Diebitsch (zm. 1622), z herbami: ojcowskimi, von: Diebitsch, Stosch, matczynymi, von: Nimptsch, X. Przypisy
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Zawoni

Kościół świętej Jadwigi Śląskiej – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Trzebnica archidiecezji wrocławskiej). Pierwotna budowla została zbudowana przed 1540 rokiem, obecna świątynia została wybudowana około 1689 roku, następnie była restaurowana w XIX wieku. Kościół jest murowany, posiada jedną nawę oraz węższe trójbocznie zakończone prezbiterium i dobudowaną do niego od strony południowej wieżę zwieńczoną cebulastym dachem hełmowym z latarnią. Wyposażenie wnętrza reprezentuje styl barokowy i powstało w XVIII wieku. Przypisy
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Jaczkowie

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Jaczkowie – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny w Jaczkowie należący do parafii Świętej Rodziny w Gostkowie, w dekanacie Kamienna Góra Wschód diecezji legnickiej. Historia Kościół filialny pw. Matki Bożej Częstochowskiej wzmiankowany w 1399 r., wzniesiony w 1586 r., przebudowany w XVIII w. restaurowany w drugiej połowie XIX w., remontowany w 1969 r. Jest to budowla jednonawowa, z prostokątnym prezbiterium z absydą, na osi korpusu kwadratowa wieża od zachodu z ośmiobocznym szczytem, zwieńczona wysokim hełmem iglicowym z dzwonem z 1592 r. Na korpusie dachy dwuspadowe, w nawie płaski tynkowany strop, w prezbiterium sklepienie krzyżowe, w nawie przy ścianie zachodniej i północnej drewniane empory. We wnętrzu zachowały się m.in.: renesansowy ołtarz z 1612 r., renesansowa chrzcielnica z 1601 r., gotycka drewniana rzeźba z XV w., figury z około połowy XVII w., obraz olejny z 1761 r. W murach obwodowych renesansowe kamienne epitafium z końca XVI w. oraz zespół siedmiu płyt nagrobnych rodziny Reichenbach z lat 1588 - 1616. Bibliografia Schematyzm Diecezji Legnickiej, Legnica 2002. Jubileuszowy Schematyzm Diecezji Legnickiej 1992–2017, Legnica 2017. Przypisy
Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Witkowie

Kościół Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny w Witkowie – rzymskokatolicki kościół parafialny Zwiastowania Najświętszej Maryi Panny we wsi Witków (powiat wałbrzyski) dekanatu Kamienna Góra Wschód diecezji legnickiej. Historia Kościół wzmiankowany w 1376 r., wzniesiony w XV w., w stylu gotyckim przebudowany w latach 1707 - 1710. Jest to budowla jednonawowa, murowana z kamienia i cegły, z wyniesionym z wieloma stopniami ponad nawę prezbiterium zamkniętym prosto i czworoboczną wieżą od strony zachodniej, zwieńczoną barokowym hełmem z latarnią. Przy wieży dwa aneksy, podobnie przy ścianie południowej, mury obwodowe na poszczególnych elewacjach akcentowane pilastrami. Wnętrze jednonawowe, nakryte kolebką z szeroko rozglifionymi oknami w ścianach bocznych. We wnętrzu zachowało się XVIII - wieczne wyposażenie, m.in.: późnogotycka rzeźba Matki Bożej Bolesnej z początku XVI w., barokowy ołtarz główny, dwa neobarokowe ołtarze boczne, drewniana polichromowana ambona, prospekt organowy z instrumentem z 1879 r. Zobacz też Kaplica św. Anny w Witkowie Bibliografia Schematyzm Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1979. Schematyzm Diecezji Legnickiej, Legnica 2002. Jubileuszowy Schematyzm Diecezji Legnickiej 1992 - 2017, Legnica 2017. Przypisy
Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Rybnicy Leśnej

Kościół św. Jadwigi Śląskiej w Rybnicy Leśnej – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny parafii św. Franciszka z Asyżu w Wałbrzychu diecezji świdnickiej we wsi Rybnica Leśna. Historia Kościół powstał prawdopodobnie ok. 1600 r. jako kościół ewangelicki. Przejęty przez kościół rzymskokatolicki w ramach rekatolizacji w 1654 roku. Restaurowany w XIX w. i w 1963 r. Drewniana, jednonawowa konstrukcja na kamiennej podmurówce datowana jest na 1577 r. Świątynia została przebudowana w 1608 r.. Wnętrze ozdobione jest późnorenesansową polichromią o wzorach geometrycznych i roślinnych. Obok kościoła wznosi się na murowanym cokole z bramą czworoboczną, drewniana dzwonnica z wysmukłym ośmiobocznym hełmem z 1608 r.. Ołtarz główny, renesansowy z ok. 1608 r., chrzcielnica (renesans ludowy) z ok. 1620 r., trzy empory drewniane z 1608 r., oraz pięć epitafiów z piaskowca, barokowych z XVII i XVIII w., m.in. H. G. Preusslera z 1691 r.. Zobacz też Rybnica Leśna Przypisy Bibliografia Józef Pater, Katalog ruchomych zabytków sztuki sakralnej w Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1982. Schematyzm diecezji świdnickiej, Świdnica 2005. Schematyzm diecezji świdnickiej, Świdnica 2010.
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Unisławiu Śląskim

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Unisławiu Śląskim – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny parafii Matki Bożej Królowej Świata w Unisławiu Śląskim w dekanacie głuszyckim w diecezji świdnickiej. Architektura Kościół wzmiankowany w 1360 r. Obecny gotycki wzniesiony na początku XVI w., restaurowany w XIX w. Orientowany, murowany, jednonawowy z renesansowymi manswerkami okien i prostokątnym prezbiterium, nakryty dachami dwuspadowymi i zwieńczony ośmioboczną sygnaturką. We wnętrzu świątyni zachowały się m.in.: ołtarz główny z XIX w., barokowa ambona z ok. 1700 r., renesansowa chrzcielnica z 1598 r. wykonana z piaskowca oraz liczne obraz olejne wykonane na płótnie - m.in.: "Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny" z 1870 r.. Nawa nakryta drewnianym, polichromowanym stropem, na południowej ścianie epitafia z 1598 i 1612. Na przykościelnym cmentarzy grób doktora Romana Kowalewskiego (1853-1876) z pobliskiego Sokołowska. Przypisy Bibliografia Schematyzm Diecezji Świdnickiej, Świdnica 2005. Józef Pater, Katalog ruchomych zabytków sztuki sakralnej w Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1982.
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Jabłowie

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej – zabytkowy rzymskokatolicki kościół filialny parafii Zesłania Ducha Świętego we wsi Jabłów, w dekanacie Wałbrzych-Południe diecezji świdnickiej. Wzniesiony w II poł. XVI w., zapewne na miejscu budowli wcześniejszej, przebudowany w XIX w. Murowany z kamienia, jednonawowy z oskarpowanym prezbiterium z wieżą od zachodu. Wnętrze prezbiterium sklepione. Nawa nakryta stropem drewnianym zachowała renesansowe empory. Na wieży dzwon spiżowy z 1682 r. We wnętrzu zachowały się m.in.: ołtarz główny, barokowy z 1650 r., prospekt organowy z XVIII w., dwa epitafia renesansowe wykonane z piaskowca - kobiety z 1618 r. oraz mężczyzny z 1604 r. Przypisy Bibliografia Józef Pater, Katalog ruchomych zabytków sztuki sakralnej w Archidiecezji Wrocławskiej, Wrocław 1982. Słownik geografii turystycznej Sudetów, red. M. Staffa: t. 8 – Kotlina Kamiennogórska, Wrocław 1997.