Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy

Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy (kod IATA: GDN, kod ICAO: EPGD) – międzynarodowy port lotniczy położony w gdańskiej dzielnicy Matarnia, pierwotnie nazywany Gdańsk Rębiechowo; położony 10 km od centrum Gdańska i Sopotu oraz 23 km od centrum Gdyni. Port położony jest nieopodal trójmiejskiej obwodnicy. W promieniu 100 km od niego mieszka ok. 2,5 mln osób. Liczba odprawianych pasażerów klasyfikuje Port lotniczy w Gdańsku jako port lotniczy regionalny główny i jest to obecnie 3. polski port lotniczy za warszawskim lotniskiem Chopina oraz krakowskimi Balicami. Historia Gdańsk posiada cywilny port lotniczy od 1919. Pierwszy port powstał na bazie dotychczasowego lotniska wojskowego w Gdańsku-Wrzeszczu, w ówczesnej dzielnicy Danzig-Langfuhr. W okresie międzywojennym obsługiwał on połączenia m.in. z Berlinem, Insterburgiem, Elblągiem, Królewcem, Hamburgiem, Leningradem, Lwowem, Malborkiem, Moskwą, Olsztynem, Słupskiem, Szczecinem i Warszawą; po II wojnie światowej: z Bydgoszczą, Katowicami, Krakowem, Rzeszowem, Szczecinem, Warszawą i Wrocławiem. W latach 1935–1939 swój port lotniczy miała również Gdynia (Lotnisko w Rumi). W czasie II wojny światowej pełnił on jedynie funkcje wojskowe; obecnie nie istnieje. W 1966 roku, w związku z potrzebą powiększenia lotniska dla samolotów odrzutowych, zdecydowano o wyprowadzeniu lotniska w Gdańsku-Wrzeszczu z obszaru otoczonego zabudową mieszkalną i wykorzystaniu odzyskanych terenów pod nowe osiedla mieszkaniowe (Gdańsk-Zaspa). Dokonano wyboru lokalizacji w okolicy wsi Rębiechowo z uwagi na korzystne położenie, pobliże Gdańska i Gdyni, brak większych przeszkód terenowych i wyniki obserwacji meteorologicznych. Prace budowlane przy budowie nowego lotniska rozpoczęto w grudniu 1971 roku. Na lotnisko wydzielono obszar 350 ha, w tym 38 ha lasu i terenów zieleni. We wrześniu 1973 roku zakończono betonowanie pasa startowego o wymiarach 2800 × 45 m (o 1000 m dłuższego, niż we Wrzeszczu). Część urządzeń lotnika przeniesiono z portu we Wrzeszczu. Był to pierwszy port lotniczy zbudowany w Polsce od początku po II wojnie światowej. Pierwsze lądowanie samolotu dyspozycyjnego Let L-200 Morava miało miejsce 22 marca 1974 roku (pilotowanego przez wiceministra komunikacji Jana Raczkowskiego). 1 maja 1974 o godzinie 13 na pasie startowym nieotwartego jeszcze lotniska wylądował samolot kursowy z Wrocławia. Uroczyste otwarcie nowego portu lotniczego nastąpiło dzień później (2 maja 1974), kiedy samolotem Ił-18 przylecieli przedstawiciele władz państwowych. Siedziby znalazły tam biura PLL LOT, administracja lotniska, komisariat Milicji Obywatelskiej, urząd celny, urząd pocztowy oraz placówka służby zdrowia. W pierwszym roku lotnisko obsłużyło ponad 250 pasażerów, w kolejnym 215 tysięcy i podobny stan utrzymywał się do końca lat 70. Lotnisko zajmowało wówczas drugie miejsce w Polsce po Okęciu. Już w pierwszym roku, obok połączeń krajowych – przede wszystkim z Warszawą, z lotniska latały linie Interflug do Berlina Wschodniego. W 1977 roku uruchomiono sezonowe połączenia do Budapesztu, Burgas i Warny. W 1977 roku zbudowano hangar dla lotnictwa sanitarnego. W latach 80. i 90. liczba pasażerów spadła poniżej 100 tysięcy. W marcu 1993 roku loty do Kopenhagi rozpoczęły z Gdańska linie SAS. 30 kwietnia 1993 gdański port stał się spółką prawa handlowego Port Lotniczy Gdańsk Sp. z o.o., której właścicielami są głównie miejscowe władze samorządowe: województwo pomorskie (31,45%), Gdańsk (29,45%), Gdynia (1,14%), Sopot (0,35%) oraz Przedsiębiorstwo Państwowe „Porty Lotnicze” (37,61%). 4 września 1994 roku na lotnisku zorganizowano pokazy lotnicze Air Show Gdańsk. 4 sierpnia 1997 roku oddano do użytku nowy większy terminal pasażerski T1. Nazwę lotniska zmieniono wówczas z Rębiechowa na Gdańsk-Trójmiasto. W 1999 roku oddano do użytku nową wyższą wieżę kontrolną. Na przełomie wieków liczba pasażerów wzrosła ponownie do kilkuset tysięcy, przekraczając 400 tysięcy w 2004 roku, po wejściu linii niskokosztowych oraz niemieckiej Lufthansy. W 2004 nadano mu imię dawnego przewodniczącego NSZZ Solidarność i Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej Lecha Wałęsy. W 2006 zarząd lotniska w Gdańsku podpisał z władzami wojskowymi umowę o powierzeniu mu planowanych funkcji cywilnych na wojskowym lotnisku Gdynia-Oksywie we wsi Kosakowo. 19 października 2006 po raz pierwszy gdański port lotniczy osiągnął liczbę miliona pasażerów w ciągu jednego roku. W tym roku odprawiono ich 1256 tysięcy. 18 listopada 2010 po raz pierwszy gdański port lotniczy osiągnął liczbę 2 mln pasażerów w ciągu jednego roku. 31 marca 2012 został uroczyście oddany do użytku terminal drugi T2 (koszt budowy – prawie 248 mln zł, w tym dofinansowanie z UE – ponad 87 mln zł), a pierwsi pasażerowie zostali na nim odprawieni 6 kwietnia 2012. W pierwszym etapie budowy terminalu T2 powstał budynek o powierzchni około 39,5 tys. m². Terminal T1 od tamtej pory służył jako grupa 8 bramek dla ruchu Non-Schengen, a także jako tymczasowa hala przylotów do czasu budowy nowej w Terminalu T2. W styczniu 2014 rozpoczął się drugi etap budowy, rozbudowa terminalu T2, zakończony we wrześniu 2015. W rozbudowanym kosztem 150 mln zł terminalu otwarto nową strefę przylotów z pięcioma karuzelami do odbioru bagażu. Powierzchnia terminala dzięki inwestycji powiększyła się o 15 tys. m kw. Ogółem przepustowość portu wzrosła dzięki inwestycji z 5 do 7 mln pasażerów rocznie. Równocześnie oddano do użytku łącznik komunikacyjny do nowego przystanku kolejowego, nową pętlę autobusową, zmodernizowany układ drogowy. 1 września 2015 uruchomiono linię kolejową z Gdańska Wrzeszcza do Gdańska Osowej (Pomorska Kolej Metropolitalna), dzięki której port lotniczy jako piąty w Polsce (po Krakowie, Warszawie, Szczecinie-Goleniowie i Lublinie) uzyskał pasażerskie połączenie kolejowe. 21 marca 2016 w hali przylotów odsłonięto obraz Ostatnia wieczerza Macieja Świeszewskiego. Praca powstawała w latach 1995-2005. W roli apostołów zostali na nim umieszczeni ludzie kultury i sztuki związani z Gdańskiem m.in. pisarze Stefan Chwin oraz Paweł Huelle. W 2019 rozpoczęła się rozbudowa w wyniku której przepustowość lotniska wzrosła do 9 mln pasażerów rocznie. 21 marca 2019 ogłoszono przetarg na rozbudowę terminala T2 o dodatkowy pirs przeznaczony dla obsługi ruchu non-Schengen, z czterema klatkami zewnętrznymi wyposażonymi w rękawy, dzięki którym zwiększona została liczba jednocześnie obsługiwanych samolotów z tego kierunku (z 1 do 3). Do końca 2021 terminal miał zostać wydłużony w kierunku zachodnim o 180 m na poziomie parteru i pierwszego piętra w części swojej 46-metrowej szerokości, co powiększy jego powierzchnię użytkową o 16 tys. m kw., do 53 tys. m kw. 16 maja 2019 okazało się, że każda ze złożonych 4 ofert przekroczyła plan finansowy założony na poziomie 177 mln zł netto. W kwotach brutto Budimex zaoferował blisko 383 mln zł i termin realizacji wynoszący 18 miesięcy, Hochtief – 344 mln zł i 18 miesięcy, Doraco – 375 mln zł i 22 miesiące, a spółka NDI 294 mln zł i 21 miesięcy. W tej sytuacji zarząd lotniska podjął decyzję o unieważnieniu przetargu. W kolejnym przetargu najniższą cenę realizacji zaoferowało Doraco (255 mln 229 tys. 228 zł netto), a Hochtief cenę 262 mln 993 tys. 137 zł netto. Z pierwszą z tych firm zarząd lotniska zawarł umowę 15 października 2019. Kamień węgielny wmurowano 5 czerwca 2020, a wiechę na nowej części budynku zawieszono już w początku grudnia 2020. 8 lutego 2022 pierwsi pasażerowie skorzystali z nowej strefy przylotów. W 2019 port lotniczy uzyskał przychody w wysokości 200 mln zł oraz zysk netto w wysokości blisko 50 mln zł. Na północ od budynku terminala planowane jest powstanie zespołu siedmiu wielkopowierzchniowych budynków o przeznaczeniu biurowym (Alpha, Bravo, Charlie, Delta, Echo, Foxtrot, Golf, Hotel), tzw. Airport City. 24 października 2019 władze portu zawarły umowę z przedsiębiorstwem Hochtief na realizację pierwszego z biurowców. Koszt inwestycji to 66 mln zł netto. Kamień węgielny pod inwestycję wmurowano 29 czerwca 2020, w listopadzie tego roku zawieszono wiechę nad budynkiem Alpha, który 12 maja 2022 został oddany do użytku. W listopadzie 2021 Polska Agencja Żeglugi Powietrznej podpisała umowę na rozbudowę kosztem 25 mln zł ośrodka kontroli ruchu lotniczego. W październiku 2025 władze lotniska podpisały z LS Technics umowę na budowę nowego hangaru do serwisowania i napraw samolotów. Inwestycja o wartości 80 milionów zł ma zostać zakończona w pierwszej połowie 2028. W 2025 na lotnisku zostało odprawionych ponad 7 mln pasażerów. Statystyki ruchu PasażerowieYear01 000 0002 000 0003 000 0004 000 0005 000 0006 000 0007 000 0008 000 000199520002005201020152020PasażerowieRuch roczny.mw-chart-e2877247fd2e3a6319d976160c5fb6f9a75339def7fc97edf53f5c0af78a30b6a5e016f86f3699eba9a4dda25b23e4ec916fa17257cf9e68ad857d9ca7668551__zr1087970-cls-5564833:hover{pointer-events:none}.mw-chart-e2877247fd2e3a6319d976160c5fb6f9a75339def7fc97edf53f5c0af78a30b6a5e016f86f3699eba9a4dda25b23e4ec916fa17257cf9e68ad857d9ca7668551__zr1087970-cls-5564834:hover{cursor:pointer;fill:rgba(0,0,0,1)}.mw-chart-e2877247fd2e3a6319d976160c5fb6f9a75339def7fc97edf53f5c0af78a30b6a5e016f86f3699eba9a4dda25b23e4ec916fa17257cf9e68ad857d9ca7668551__zr1087970-cls-5564835:hover{cursor:pointer}.mw-chart-e2877247fd2e3a6319d976160c5fb6f9a75339def7fc97edf53f5c0af78a30b6a5e016f86f3699eba9a4dda25b23e4ec916fa17257cf9e68ad857d9ca7668551__zr1087970-cls-5564836:hover{cursor:pointer;fill:rgba(82,130,235,1)}.mw-chart-e2877247fd2e3a6319d976160c5fb6f9a75339def7fc97edf53f5c0af78a30b6a5e016f86f3699eba9a4dda25b23e4ec916fa17257cf9e68ad857d9ca7668551__zr1087970-cls-5564837:hover{cursor:pointer;fill:rgba(0,0,0,0)} Najpopularniejsi przewoźnicy (2017) Najpopularniejsi przewoźnicy (2021) Najpopularniejsze trasy (2016) Najpopularniejsze trasy (2019) (w nawiasie – miejsce w rankingu za rok 2018) Również w 2018 najpopularniejszymi kierunkami były Londyn, Oslo i Sztokholm, a z krajowych – Warszawa. Najpopularniejsze trasy (2021) Najpopularniejsze trasy (2025) Ruch pasażerski Obecnie port oferuje około 105 połączeń w ruchu regularnym z Gdańska, do 27 krajów w Europie, realizowanych przez 11 linii lotniczych oraz stale rosnącą liczbę połączeń czarterowych. W roku 2010 odprawiono 2 mln 232 tys. podróżnych, co stanowiło wzrost o 16,8% w stosunku do roku 2009. W zakresie przewozów cargo w 2010 na lotnisku przeładowano 4487 ton, co oznacza 11,7% wzrost w porównaniu do 2009 roku. W roku 2011 odprawiono 2 mln 464 tys. podróżnych, czyli o 10% więcej w stosunku do roku 2010. W roku 2011 uruchomiono 21 nowych połączeń, oddano do użytku 6 strategicznych inwestycji. Rok 2012 był rokiem szczególnym z powodu wielkiego wydarzenia sportowego, a także pojawienie się nowego przewoźnika na polskim rynku lotniczym. Tak duży wzrost był możliwy dzięki znacznie zwiększonemu oferowaniu na rynku krajowym, zarówno przez OLT Express, jak i LOT oraz Eurolot, a także utrzymaniu stabilnych wzrostów w ruchu międzynarodowym oraz czarterowym. W 2012 roku odprawionych zostało 2 mln 906 tys. pasażerów, co stanowi wzrost o 18% w stosunku do poprzedniego roku. Pasażerowie najczęściej podróżowali do Warszawy, Londynu (Luton, Stansted), Oslo, Monachium, Frankfurtu, Kopenhagi, Dortmundu, Sztokholmu (Arlanda, Skavsta) i Krakowa. W 2019 roku z lotniska skorzystało 5 376 120 pasażerów (w 2018 – 4 980 647; w 2017 – 4 611 714). W 2018 roku operujące samoloty miały średnie obłożenie na poziomie 81,4 proc. (rekord w historii portu), a zysk netto portu lotniczego wyniósł 38,5 mln zł. Pandemia COVID-19 spowodowała załamanie ruchu lotniczego wiosną 2020. Krajowy ruch lotniczy po kilku tygodniach przerwy wznowiono 1 czerwca, a międzynarodowy 16 czerwca. Dopiero na początku lipca w rozkładzie lotów pojawiła się większość połączeń realizowanych przed marcem 2020. W efekcie w czerwcu 2020 lotnisko w Gdańsku obsłużyło 18 tys. pasażerów, w lipcu 154 tys., w sierpniu ponad 233 tys., we wrześniu prawie 178 tys., a w październiku 117 733 pasażerów. W rezultacie w ciągu 2020 roku z portu skorzystało 1,7 mln pasażerów (spadek o 68,2 proc. w porównaniu do rekordowego 2019). W I kwartale 2021 spadek był jeszcze większy (o ponad 88% w porównaniu z 2020); w ciągu 3 miesięcy obsłużono zaledwie 105 095 pasażerów, a od stycznia do czerwca 2021 388 846 (-57,2%), w tym tylko w czerwcu 155 290 (dla porównania w maju 82 937 - spadek roczny o 72 353 osoby, a w kwietniu 45 524 - spadek o 109 766). Latem 2021 siatka połączeń obejmowała 89 portów lotniczych. Epidemiczny rok 2021 lotnisko zamknęło liczbą 2 154 563 pasażerów (wzrost o 26 proc. względem roku 2020) i 29 298 operacji lotniczych (wzrost o 14,6 proc.). Rekompensaty rządowe z powodu ograniczenia ruchu lotniczego zmalały z 17,5 mln zł w 2020 do 3 mln zł w 2021. Bezpieczeństwo lotów Nad każdym samolotem, który podchodzi do lądowania dla kierunku 29 (ze wschodu), od 28 stycznia 2021 czuwa system ILS kat. IIIB, wysokość (wysokość na jakiej załoga samolotu musi zobaczyć światła podejścia) względna decyzji do lądowania jest mniejsza niż 15 m (50 stóp), bądź bez wysokości względnej i zasięgu widzialności wzdłuż drogi startowej nie mniejszej niż 75 m.. Dla kierunku 11 (z zachodu) obowiązują systemy RNAV, RNAV/VNAV i LPV. Obsługa lotniska Obsługą samolotów na lotnisku, w szczególności załadunkiem i rozładunkiem bagażu, wyważaniem samolotów, transportem pasażerów po płycie lotniska, wypychaniem i holowaniem oraz odladzaniem zajmują się dwie firmy, Welcome Airport Services Sp. z o.o. oraz LS Airport Services Sp. z o.o. Posiłki do samolotów dostarcza firma DO&CO Poland, zaś paliwo lotnicze – firma Petrolot. Port Lotniczy Gdańsk im. Lecha Wałęsy zawarł też umowy o dystrybucji paliwa lotniczego z Shell Polska i Totalfinaelf oraz Grupą Lotos z siedzibą w Gdańsku. Kierunki lotów i linie lotnicze Według stanu na luty 2026 port lotniczy w Gdańsku obsługiwany był przez 14 linii lotniczych, które oferowały bezpośrednie połączenia do 90 portów lotniczych w 30 krajach: Cargo Kierunki czarterowe Wykaz linii czarterowych: Smartwings Enter Air Pegasus Airlines Buzz Polskie Linie Lotnicze LOT Corendon Airlines Skyline Express Bulgarian Air Charter Dojazd Z przystanku kolejowego Gdańsk Port Lotniczy odjeżdżają pociągi kończące bieg w Gdyni Głównej, Gdańsku Wrzeszczu, Kartuzach, Kościerzynie, Pruszczu Gdańskim i Tczewie. Przystanek autobusowy dla trzech linii dziennych i jednej nocnej. Łączą one dzielnice Gdańska z Poortem Lotniczym. Przystanek linii dalekobieżnych (BUS) do Koszalina, Olsztyna, Białegostoku, Grudziądza, Torunia, Bydgoszczy. Zobacz też Lotnisko Gdańsk-Wrzeszcz Linia kolejowa nr 235 Molo w Sopocie – epizod lotniczy Przypisy Bibliografia Marcin Sigmund. Półwiecze lotniska Gdańsk-Rębiechowo. „Skrzydlata Polska”. Nr 6(2536)/2024, s. 40-47, czerwiec 2024. Warszawa: Agencja Lotnicza Altair. Linki zewnętrzne Oficjalna strona internetowa gdańskiego portu lotniczego im. Lecha Wałęsy (pol. • ang.) informacja o b. lotnisku w Gdańsku-Wrzeszczu Geneza powstania lotniska w Gdańsku-Rębiechowie Z Archiwum Telewizji Gdańsk, odc. 27: Historia lotniska w Rębiechowie