NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Nieszawie

Kościół Znalezienia Krzyża Świętego – świątynia pofranciszkańska znajdująca się w Nieszawie, w powiecie aleksandrowskim, w województwie kujawsko-pomorskim. Świątynia została wzniesiona w latach 1611-1635. Dwie kaplice zostały dostawione w XVIII wieku. Po kilkakrotnych przebudowach m.in. w wyniku pożarów w 1729 roku i 1841 roku utraciła częściowo cechy stylowe. Następnie została odbudowana w 1748 roku dzięki staraniom starosty Józefa Sokołowskiego. Podczas pożaru w 1841 roku zniszczeniu uległ zarówno budynek klasztorny, jak też prawie cały kościół (ocalało tylko prezbiterium i dwie kaplice). Odbudowa trwała dwa lata. Z powodu represji po powstaniu styczniowym w 1864 roku franciszkanie musieli opuścić klasztor. Został on przekazany duchowieństwu diecezjalnemu. Zakonnicy wrócili do miasta w 1919 roku, ale ponownie opuścili świątynię i klasztor w latach 1925-1937. Podczas II wojny światowej franciszkanie zostali aresztowani przez hitlerowców, a w kościele został urządzony magazyn nawozów mineralnych, wskutek czego zostało zniszczone częściowo jego wyposażenie. Od 1945 roku świątynia ponownie przeszła pod zarząd zakonu franciszkanów aż do 1973 roku, kiedy zakonnicy przekazali ją diecezji włocławskiej. Budowla była remontowana w latach 1973-1978 i ostatecznie został w niej umieszczony Diecezjalny Dom Rekolekcyjny im. św. Maksymiliana Kolbego (ojciec Maksymilian przebywał w Nieszawie w 1922 roku, aby podratować swoje zdrowie). Świątynia jest wzniesiona z cegły i orientowana. Z czasów przed przebudowy zachowało się tylko trójbocznie zamknięte prezbiterium ze sklepieniem kolebkowym i lunetami. Do prezbiterium jest dobudowany piętrowy klasztor. Do zabytkowego wyposażenia świątyni należą: ołtarz główny, w stylu rokokowym, pochodzący z 1752 roku (jest ozdobiony rzeźbioną Grupę Ukrzyżowania), dwa konfesjonały, w stylu rokokowym, pochodzące z drugiej połowy XVIII wieku, rzeźba Matki Boskiej z Dzieciątkiem, pochodząca z II połowy XVIII wieku, dwa krucyfiksy drewniane, pochodzące z XVIII wieku, obraz św. Józefa, pochodzący z pierwszej połowy XVII wieku, obraz Matki Boskiej Szkaplerznej, słynący łaskami, pochodzący z przełomu XVII/XVIII wieku, wieczna lampa, pochodząca z XVII wieku, pacyfikał z relikwiami św. Antoniego, pochodzący z XVIII wieku. Przypisy
Kościół św. Wojciecha Biskupa Męczennika w Zbrachlinie

Kościół świętego Wojciecha Biskupa Męczennika w Zbrachlinie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat nieszawski diecezji włocławskiej). Budowa świątyni została rozpoczęta w 1889 roku, dzięki staraniom proboszcza w Zbrachlinie, księdza wojciecha Chawakiewicza. W 1899 roku dzięki dużym środkom materialnym i sporemu wysiłkowi mieszkańców parafii, zakończono stawianie murów świątyni. W roku następnym, czyli w 1900 roku wylano posadzkę w kościele. Ostatecznie budowa kościoła została zakończona, dzięki staraniom księdza proboszcza Emmanuela Moderskiego, konsekracją, której przewodniczył biskup kujawsko-kaliski Stanisław Zdzitowiecki w 1909 roku. Świątynia otrzymała wówczas wezwanie Świętego Wojciecha Biskupa i Męczennika. Poprzednie wezwanie, czyli świętego Jakuba Większego Apostoła zostało pominięte. W okresie dwudziestolecia międzywojennego, podczas urzędowania księdza proboszcza Stefana Downara wykonano drobne prace wykończeniowe i upiększające w kościele. Przypisy
Kościół św. Mateusza Apostoła w Sędzinie

Kościół świętego Mateusza Apostoła w Sędzinie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat radziejowski diecezji włocławskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1750 roku. Powstała dzięki staraniom kapituły płockiej. Restaurowana była w latach w 1842, 1874 i 1928. Wnętrze zostało odnowione w 1975 roku. Budowla jest drewniana, trzynawowa, posiada konstrukcję zrębową. Świątynia jest orientowana. Jej prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte jest trójbocznie, z boku jest umieszczona zakrystia. Z boku nawy znajduje się kruchta. Budowlę nakrywa dach dwukalenicowy, pokryty blachą z dwoma wieżyczkami. Większa jest czworokątna i mieści się od frontu, natomiast mniejsza, ośmiokątna jest usytuowana w centralnej części. Zwieńczają je cebulaste blaszane dachy hełmowe z latarniami. Wnętrze dzielą na trzy części dwa rzędy kolumn ustawionych po dwie sztuki. Sklepienie kolebkowe obejmuje nawę główną i prezbiterium. Nawy boczne nakryte są stropem płaskim. Na belce tęczowej znajdują się: barokowy krucyfiks i rzeźby z XVIII wieku. Chór muzyczny jest podparty dwoma słupami i charakteryzuje się z parapetem o ukośnych ramionach bocznych; na chórze jest umieszczony prospekt organowy. Polichromia nosi cechy stylu rokokowo – ludowego i powstała z 2 połowie XVIII wieku. Na stropie prezbiterium jest umieszczony Wizerunek Oka Opatrzności, w nawie znajduje się Gołębica, symbol Ducha Świętego. Wizerunki Matki Boskiej Bolesnej z pielgrzymem w kruchcie i Świętych Dawida i Cecylii z instrumentami są umieszczone na parapecie chóru. Na ścianach są umieszczone popiersia Apostołów z ornamentem i girlandami. Ołtarz główny w stylu barokowym powstał w 1 połowie XVIII wieku. Dwa ołtarze boczne i ambona reprezentują styl rokokowy i zostały wykonane w 2 połowie XVIII wieku. Chrzcielnica w stylu barokowym powstała w XVIII wieku i jest ozdobiona rzeźbą Chrztu w Jordanie. Przypisy
Kaplica św. Jana Ewangelisty w Seroczkach

Kaplica świętego Jana Ewangelisty w Seroczkach – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii św. Marcina Biskupa w Straszewie (dekanat aleksandrowski diecezji włocławskiej). Świątynia powstała w 1780 roku. W obecnym miejscu w parku znajduje się od lat 20. XX wieku, kiedy to została przeniesiona z cmentarza. Remontowana była w 1990 roku. Budowla jest drewniana i wzniesiono ją w konstrukcji zrębowej. Wybudowano ją na rzucie ośmiokąta. Budowlę nakrywa dach namiotowy, ośmiokątny, pokryty blachą. Kaplica jest zwieńczona blaszanym dachem hełmowym z latarnią i sterczyną. Wnętrze budowli jest otynkowane i nakrywa je płaski strop. Z dawnego wyposażenia zachowały się: krucyfiks w stylu ludowym oraz figury w stylu barokowym Matki Boskiej i Świętego Jana Ewangelisty z XVIII stulecia. Przypisy
Kościół św. Józefa w Zakrzewie

Kościół świętego Józefa – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat aleksandrowski diecezji włocławskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1745 roku. Wybudowali ją karmelici bosi, a ufundowali ją Anna i Stanisław Sokołowski, kasztelan brzeskokujawski. Wnętrze zostało odnowione w latach 1927 –30. Natomiast, w latach 1966–77 wnętrze zostało odrestaurowane przez Józefa Flika. W 1981 roku świątynia została oszalowana i dach został pokryty blachą miedzianą. Budowla jest drewniana, trzynawowa, posiada konstrukcję zrębową. Świątynia jest nieorientowana, reprezentuje styl barokowy. Posiada prezbiterium zamknięte trójbocznie z nie wyodrębnionymi z bryły dwoma bocznymi zakrystiami z lożami kolatorskimi, umieszczonymi na piętrze. Z boku nawy znajduje się kruchta. Od frontu jest umieszczona fasada dwuwieżowa ujmująca korpus z trójkątnym szczytem, poprzedza ją kruchta. Wieże są zwieńczone blaszanymi cebulastymi dachami hełmowymi z latarniami. Świątynię nakrywa dach jednokalenicowy, pokryty blachą miedzianą. Wnętrze dzielą na trzy części dwa rzędy słupów z arkadami. Prezbiterium i nawa główna nakryte są wspólnym sklepieniem kolebkowym. nawy boczne nakryte są stropem płaskim. Chór muzyczny jest podparty słupami. Podłoga została wykonana z drewna. Polichromia znajdująca się na sklepieniu przedstawia niebo z gwiazdami, na ścianach prezbiterium są przedstawione postacie Świętych. Uzupełniają ją girlandy i ornament. Ołtarz główny w stylu późnobarokowym, powstał w 1745 roku. Ołtarz boczny, umieszczony w prezbiterium, reprezentuje styl barokowy i powstał w 2 połowie XVII wieku. Dwa ołtarze, znajdujące się w nawach bocznych, powstały w stylu rokokowym w XVIII wieku. Ambona ozdobiona malowanymi postaciami Ewangelistów i figurą Świętego Michała Archanioła oraz dwa konfesjonały, pochodzą z XVIII wieku. Stacje Drogi Krzyżowej w stylu późnobarokowym, powstały w XVIII wieku. Kościół posiada również portrety trumienne fundatorów. Przypisy
Kościół św. Marcina w Grążawach

Kościół świętego Marcina w Grążawach – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Górzno diecezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1752 roku. Ufundowana została przez Antoniego Dębowskiego biskupa płockiego. W 1886 roku kościół został przebudowany – wówczas przedłużono nawę. Na przełomie XX i XXI wieku świątynia była restaurowana. Budowla jest drewniana, jednonawowa, wybudowana została w konstrukcji zrębowej. Kościół jest salowy, jego prezbiterium nie jest wydzielone z nawy, zamknięte jest trójbocznie, z boku jest umieszczona zakrystia. Od frontu nawy znajduje się kruchta z wejściem osłoniętym dwuspadowym daszkiem podpartym dwoma słupami. Budowlę nakrywa dach jednokalenicowy, pokryty gontem, na dachu, w części frontowej, jest umieszczona ośmiokątna wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją blaszany dach hełmowy z latarnią. Wnętrze nakryte jest płaskim stropem belkowym. Chór muzyczny jest podparty czterema słupami, posiada prostą linię parapetu, na chórze znajduje się prospekt organowy 8 głosowy wykonany przez Franza Riederera. Ołtarz główny w stylu barokowym (pochodzi z kościoła w dominikanów w Chełmnie) został wykonany w 1730 roku. Dwa ołtarze boczne pochodzą z końca XIX wieku. Ambona w stylu neobarokowym powstała w połowie XIX wieku. Chrzcielnica w stylu późnobarokowym pochodzi z końca XVIII wieku. Stacje drogi krzyżowej zostały wykonane w 1928 roku. W 2023/2024 roku kościół przeszedł gruntowny remont dachu i wymiany więźby dachowej. Przypisy
Kościół Świętych Wawrzyńca i Mikołaja w Radoszkach

Kościół Świętych Wawrzyńca i Mikołaja w Radoszkach – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Górzno dicezji toruńskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1717 roku. Kościół był restaurowany w 1964 i 2001 roku. Wnętrza zostały odnowione w 2003 roku. Budowla jest drewniana, jednonawowa, wybudowana została w konstrukcji zrębowej. Kościół jest nieorientowany, wzniesiony został w stylu barokowym. Jego prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte trójbocznie, z boku są umieszczone: zakrystia i przybudówka. Od frontu nawy znajduje się kruchta. Świątynię nakrywa dach jednokalenicowy, pokryty gontem, na dachu jest umieszczona wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją cebulasty dach hełmowy z latarnią i chorągiewką z datą „1717”. Wnętrze nakrywają: sklepienie zwierciadlane w prezbiterium oraz strop belkowy z fasetą w nawie. Chór muzyczny posiada wystawkę w części środkowej i jest podparty czterema słupami, znajdują się na nim organy o 8 głosach z początku XX wieku, wykonane przez Adolfa Homana. Belka tęczowa jest ozdobiona krucyfiksem. Podłoga została wykonana z desek drewnianych. Polichromia powstała w latach 1963 – 64 jest dziełem Alojzego Cossa. Ołtarz główny w stylu barokowym pochodzi z 1730 roku. Ołtarze boczne reprezentują style: późnorenesansowy z 1637 roku i manierystyczny z 1 poł. XVII wieku. Ambona i chrzcielnica w stylu rokokowym powstały w 2 połowie XVIII wieku. Kropielnica granitowa pochodzi z czasów średniowiecza. Przypisy
St. Jakob (Bobrowo)

Die römisch-katholische Pfarrkirche St. Jakob in Bobrowo (deutsch Bobrau), einem Ort in der Gmina Bobrowo in der polnischen Woiwodschaft Kujawien-Pommern im früheren Kreis Strasburg, stammt aus dem 14. Jahrhundert. Die Kirche gehört zu den ältesten gemauerten Dorfkirchen im Kulmerland. Baugeschichte Erste urkundliche Erwähnungen des Ortes Bobrowo finden sich im Vertrag von Lonyz (1222) und in Schenkungen des Kulmer Bischofs an das Domkapitel im Jahr 1251, das den Bau der Kirche förderte. Die erste Kirche, von der die Westwand des heutigen Langhauses stammt, entstand vermutlich in der Mitte des 13. Jahrhunderts und wurde durch das Kulmer Domkapitel errichtet. Ein Pfarrer wird erstmals 1324 urkundlich erwähnt. Um das zweite Viertel des 14. Jahrhunderts begann der Bau von Chor, Sakristei und dem östlichen Abschnitt des Langhauses. Die Mauern dieser Bauabschnitte sind besonders dick und springen oberhalb der halben Höhe merklich zurück. Rautenmuster, die auf der Nordseite angebracht wurden, brechen plötzlich ab. Um die Mitte des 14. Jahrhunderts wurden Chor und Langhaus vollendet, wobei die Blendengliederung an der Nordseite des Langhauses anstelle einer ursprünglich glatten Wand mit Rautenmuster eingeführt wurde. Architektur Die Kirche ist ein kleiner, ungewölbter Saalbau mit einem eingezogenen Polygonalchor und schräg stehenden Strebepfeilern an den westlichen Kanten. Der dreiseitige Schluss des Chors wird von einem vortretenden Feldsteinsockel betont. Auffallend sind zwei Backsteine an der Außenseite des Chors, die eine eingeritzte mittelalterliche Inschrift tragen, die möglicherweise auf das Patrozinium des heiligen Jakob und das Baujahr 132? verweist. Auf der Südseite des Chors befindet sich ein gestuftes Spitzbogenfenster, das von breiten, segmentbogigen Blenden flankiert wird. Die drei Polygonseiten haben je ein schmales, gestuftes Spitzbogenfenster. Der horizontale Abschluss wird durch ein eingefasstes Putzband markiert. Die Nordseite des Langhauses ist fensterlos und weist breite Spitzbogenblenden auf, die auch im Inneren fortgeführt werden. Die Westwand des Langhauses besteht aus Feldsteinmauerwerk bis zur Traufhöhe, während das übrige Mauerwerk aus Backstein errichtet wurde. Die Blendengliederung setzt erst oberhalb des älteren Mauerwerks an, und ein eingefasstes Putzband in Traufhöhe verleiht der Struktur eine klare horizontale Gliederung. Die Westseite ist durch eine vorspringende Feldsteinwand mit Spitzbogenblenden geprägt. Die Sakristei, an der Nordseite des Chors gelegen, ist verhältnismäßig niedrig und schmucklos. An der Südseite des Langhauses befindet sich eine barocke Vorhalle, die Spuren eines mittelalterlichen Vorgängerbaus aufweist. Der Ostgiebel des Langhauses ist als Dreiecksgiebel mit vier durchlaufenden Spitzbogenblenden gestaltet, während die Giebelspitze von einer kleinen Blende gekrönt wird. Literatur Christofer Herrmann: Mittelalterliche Architektur im Preußenland (= Studien zur internationalen Architektur- und Kulturgeschichte. Band 56). Petersberg 2007, S. 367–368. Weblinks Eintrag der Pfarrei auf der Website des Bistums Toruń
Kościół św. Jakuba Apostoła Starszego w Bobrowie

Kościół świętego Jakuba Apostoła Starszego – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Jabłonowo Pomorskie diecezji toruńskiej). Prezbiterium oraz częściowo nawa świątyni zostały zbudowane około 1260 roku, nawa została rozbudowana na początku XIV wieku. Oryginalna wieża była drewniana, a w 1. połowie XVII wieku została zastąpiona wieżą murowaną. Jest to budowla gotycka, posiadająca renesansową wieżę, orientowana. Świątynia jest murowana, wzniesiona z cegły o układzie gotyckim, usytuowana na podmurówce z głazów narzutowych. Wyposażenie budowli pochodzi głównie z XVIII wieku: Należą do niego m.in.: późnobarokowy ołtarz główny z pierwszej ćwierci XVIII wieku, ozdobiony obrazem w polu centralnym z przedstawieniem Matki Boskiej z Dzieciątkiem i młodym Św. Janem Chrzcicielem, namalowanym przez Hermana Hana w 1597 roku, ufundowanym przez Krzysztofa z Sumowa Elbanowskiego. Na zasuwie jest umieszczony obraz Przemienienia Pańskiego, dzieło Strzyżewskiego z 1890 roku. Dwa boczne ołtarze pochodzą z drugiej ćwierci XVIII wieku, rokokowa chrzcielnica, pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku, granitowa kropielnica, powstała zapewne w średniowieczu, szafka ścienna znajdująca się w zakrystii, posiadająca stare okute drzwiczki, dwa feretrony umieszczone w rokokowych ramach, powstałe w drugiej połowie XVIII wieku, barokowy krucyfiks pochodzący z przełomu XVII i XVIII wieku, barokowa Grupa Ukrzyżowania znajdująca się na belce tęczowej, powstała w tym samym czasie. Organy posiadające zewnętrzną oprawę neogotycką i współczesne jej wyposażenie instrumentu, zostały wykonane przez firmę August Terletzki – Edward Wittek w Elblągu w 1919 roku. Na antepedium jest umieszczony kartusz z herbem Czapskich – Leliwa. Przypisy
St. Andreas (Brudzawy)

St. Andreas ist die römisch-katholische Pfarrkirche in Brudzawy, einem ehemals dem Kreis Strasburg in Westpreußen angehörenden Ort in der Gmina Bobrowo im Powiat Brodnicki in der polnischen Woiwodschaft Kujawien-Pommern. Baugeschichte Die Pfarrkirche St. Andreas stammt aus der zweiten Hälfte des 14. Jahrhunderts. Im Jahr 1414 verzeichnete das sogenannte Schadenbuch Verluste an der Kirche, darunter den Raub einer Altarplatte. Im 16. Jahrhundert wurde das Dach der Kirche erneuert, und der Ostgiebel erhielt eine flachere Neigung. Im 17. Jahrhundert wurde die Kirche nach Kriegsschäden umfassend restauriert, was eine Wetterfahne mit dieser Jahreszahl belegt. Dabei wurden die Mauerkronen, das Dach der Vorhalle sowie der obere Abschnitt des Ostgiebels erneuert. Bauwerk Die Kirche ist ein Beispiel für einen schlichten gotischen Saalbau ohne Gewölbe. Die Außenmauern und der untere Bereich des Turms sind aus Feldstein gebaut, teilweise unter Verwendung von Ziegelbruch. Backstein wurde für die Gestaltung der Giebel, den oberen Turmabschluss sowie für die Fenster und Portale verwendet. Die südliche Wand der Vorhalle ist ebenfalls in Backstein ausgeführt, während die Fenster mit Rundbogenprofilen gestaltet sind. Der markante Westturm ist ein Charakteristikum der Kirchen der „Strasburger Gruppe“. Der untere Abschnitt des Turms mit quadratischem Grundriss erstreckt sich bis zur Traufhöhe des Kirchenschiffs. Darüber folgt ein achteckiger Abschnitt, der durch ein einfaches Putzband abgeschlossen wird. Dieser Turmtypus geht auf den Bergfried der Strasburger Deutschordensburg zurück. An der Westseite des Turms befindet sich ein Spitzbogenportal, das zum Kircheneingang führt. Der Ostgiebel ist ein fünfachsiger Dreiecksgiebel mit durchlaufenden Rundbogenblenden in den drei mittleren Feldern, getrennt durch Lisenen, die fialenartig enden. Die Vorhalle an der Südseite ist im unteren Teil aus Feldstein und im oberen Teil aus Backstein gebaut. Das Dach und das Südportal wurden bei der Restaurierung im 17. Jahrhundert erneuert. Die Sakristei an der Nordostseite ist ein niedriger Anbau mit einem kleinen spitzbogigen Fenster nach Osten. Der Zugang zum Chor erfolgt durch ein gestuftes Rundbogenportal. Literatur Christofer Herrmann: Mittelalterliche Architektur im Preußenland (= Studien zur internationalen Architektur- und Kulturgeschichte. Band 56). Petersberg 2007, S. 455–456. Weblinks
Kościół św. Andrzeja Apostoła w Brudzawach

Kościół świętego Andrzeja Apostoła w Brudzawach – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Jabłonowo Pomorskie diecezji toruńskiej). Świątynia została wzniesiona zapewne w pierwszej połowie XIV wieku. Po pożarze, który zniszczył kościół przed 1445 rokiem, zapewne podczas odbudowy w drugiej połowie XV wieku została zbudowana ceglana część wieży i szczyt wschodni. Nie można jednak wykluczyć, że wieża została wzniesiona wcześniej, ponieważ kształt blend w jej górnej partii wskazuje na początek drugiej ćwierci XIV wieku. Budowa powstała w stylu gotyckim, jest murowana, zbudowana została z głazów granitowych w partii murów obwodowych i dolnej kondygnacji wieży oraz z cegły w części ośmiokątnej wieży. Również szczyt wschodni i półszczyt przy wieży został zbudowany z cegieł. Kościół ma formę salową z zakrystią od strony północnej i kruchtą od południowej. Kwadratowa wieża w wyższych kondygnacjach przechodzi w formę ośmiokątną. Część ta jest ozdobiona smukłymi, ostrołukowymi blendami, rozmieszczonymi po jednej w każdym boku ośmiokąta. Przypisy
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Grzybnie

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Grzybnie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Jabłonowo Pomorskie diecezji toruńskiej). Jest to świątynia murowana z cegły postawiona na kamiennym cokole w stylu neogotyckim wybudowana w latach 1896–1898. Kościół służył miejscowym ewangelikom do czasu wypędzenia ludności niemieckiej po zakończonych działaniach wojennych II wojny światowej mniej więcej do roku 1944/1945. Przez dwa kolejne lata kościół był nieużytkowany i stał się przedmiotem kradzieży i dewastacji. W tym czasie zniszczone zostały m.in. organy. W 1947 roku dawny zbór został przekazany katolikom na ich cele duszpasterskie. Początkowo opiekę duszpasterską nad kościołem i wiernymi z Grzybna i okolic sprawowali franciszkanie z Brodnicy, później świątynia została mianowana filią parafii w Bobrowie. W czerwcu 1971 roku ks. Stanisław Szczepański został mianowany nowym rektorem kościoła, na mocy uprawnień otrzymanych od biskupa chełmińskiego Kazimierza Kowalskiego sprawował obowiązki duszpasterskie wobec parafian Bobrowa z wsi Grzybno, wsi Kruszyny Szlacheckie oraz kilku rodzin z wsi Wichulec. Do kościoła przychodzili również mieszkańcy wsi Drużyny z parafii Mszano, mający znacznie bliższą i dogodniejszą drogę do tej świątyni. Taka sytuacja trwała do 1 listopada 1978 roku, kiedy to biskup chełmiński Bernard Czapliński erygował (czyli utworzył) w Grzybnie nową parafię pod wezwaniem Najświętszego Serca Pana Jezusa. Przypisy
Kościół św. Antoniego Padewskiego w Kawkach

Kościół świętego Antoniego Padewskiego w Kawkach – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii św. Jana Chrzciciela w Nieżywięciu (dekanat Jabłonowo Pomorskie diecezji toruńskiej). Jest to dawny zbór ewangelicki wzniesiony w 1857 roku (od 1945 roku należy do katolików), w stylu neogotyckim, murowany z cegły. W ołtarzu bocznym znajduje się Pokłon Pasterzy, obraz w stylu barokowym, namalowany w 2. połowie XVII wieku. Świątynia pełni funkcję kościoła filialnego od 1947 roku, kiedy to biskup chełmiński Kazimierz Kowalski wydał w tej sprawie dekret. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Kruszynach

Kościół św. Mikołaja w Kruszynach – zabytkowy katolicki kościół parafialny, znajdujący się we wsi Kruszyny (powiat brodnicki, województwo kujawsko-pomorskie). Funkcjonuje przy nim parafia św. Mikołaja. Do rejestru zabytków wpisany został 24 października 1929 pod numerem A/396. Historia W XIV wieku miejscowość należała do zakonu krzyżackiego i wchodziła w skład komturstwa brodnickiego. W pierwszej połowie XIV wieku powstała we wsi parafia. Zbudowano wówczas kościół św. Mikołaja. W 1414, podczas wojny głodowej, świątynia została zniszczona przez wojska polsko-litewskie. Od 1590 do połowy XVIII wieku była filią parafii w Lembargu, a następnie w Nowej Wsi. W 1845 obiekt uległ renowacji. Podniesiono wówczas strop i zamalowano barokowe polichromie, jakie istniały na sklepieniu. Kolejny remont miał miejsce w 1900. Podczas okupacji niemieckiej funkcjonariusze gestapo zagrabili księgi parafialne chrztów, ślubów oraz pogrzebów począwszy od 1774, z których najstarsze zaginęły, a nowsze zwrócono parafii. W 2016 prowadzono prace restauracyjne przy ołtarzu i obrazie św. Anny, natomiast w 2018 - przy ołtarzu bocznym północnym. Architektura Murowany kościół reprezentuje styl gotycki. Wybudowany jest z głazów narzutowych. Jego górne partie, szczyty i najwyższa kondygnacja wieży wzniesiono z cegły. Wyposażenie Wyposażenie świątyni pochodzi przede wszystkim z XVIII i XIX wieku. Ołtarz główny pochodzi z drugiej połowy XVIII wieku. Otoczenie Przy kościele znajduje się cmentarz parafialny. Galeria Linki zewnętrzne zdjęcia obiektu - dostęp 28.3.2019 Przypisy