Stadion Poznań

Stadion Poznań, Stadion Miejski (od lipca 2023 pod nazwą sponsorską ENEA Stadion) – stadion piłkarski w Poznaniu, położony na obszarze jednostki pomocniczej Osiedle Grunwald Południe, w rejonie Kasztelanowa przy ul. Bułgarskiej 17. Stadion jest własnością miasta Poznań. Obecnie użytkuje go klub piłkarski Lech Poznań. 20 września 2010 odbyło się oficjalne otwarcie stadionu (pierwszej w Polsce oddanej do użytku areny mistrzostw) – koncert Stinga z orkiestrą London Royal Philharmonic Orchestra w ramach światowej trasy „Symphonicities”. W 2012 był areną rozgrywek Mistrzostw Europy w Piłce Nożnej, rozegrane na nim zostały 3 mecze fazy grupowej. Historia Prace przy budowie Stadionu Miejskiego rozpoczęły się w 1968 roku. Jak większość stadionów epoki PRL-u został wybudowany na podstawie usypanego wału ziemnego, na którym później ukształtowano betonowe miejsca na ławki i koronę stadionu. Obiekt ten składał się z 3 trybun (w charakterystycznym kształcie podkowy), zaś w miejscu czwartej miały powstać pływalnia i sale gimnastyczne, jednak planu tego nigdy nie zrealizowano. Pierwszy mecz poznańska drużyna Lech rozegrała na tym stadionie 23 sierpnia 1980 roku przy 18-tysięcznej publiczności, po przeprowadzce ze Stadionu przy ulicy 28 Czerwca (Dębiec). Mecz z Motorem Lublin zakończył się wynikiem remisowym 1:1, a strzelcem pierwszej bramki dla Lecha na nowym stadionie był Marek Skurczyński. W niedługim czasie wybudowano stanowisko dla centralnej obsługi stadionu – „Kogut”, w roku 1981 stadion został też wyposażony w elektroniczny zegar z tablicą wyników, umieszczony na łuku za 8 sektorem (stąd wzięła się nazwa "sektor pod zegarem"). W roku 1986 wybudowano najbardziej specyficzny element Stadionu – cztery 56-metrowe maszty z zamontowanymi jupiterami o łącznej mocy oświetleniowej 1890 luksów, po raz pierwszy zostały użyte 15 października tego roku podczas meczu eliminacyjnego Mistrzostw Europy Polska–Grecja (2:1). Rekord frekwencji padł 8 kwietnia 1984 roku, gdy na stadionie przebywało ok. 45 tysięcy osób, podczas gdy pojemność stadionu wynosiła w tamtym czasie ok. 40 tys. Wtedy odbyło się spotkanie Lech–Widzew zakończone zwycięstwem gości 1:0. Przez wiele lat nie prowadzono żadnych prac modernizacyjnych poza zainstalowaniem plastikowych krzesełek na całości obiektu na początku lat 90. Na obiekcie przy Bułgarskiej drużyna Lecha Poznań rozpoczęła swoją „złotą erę”. Klub zdobył łącznie dziewięć tytułów mistrzowskich (1983, 1984, 1990, 1992, 1993, 2010, 2015, 2022, 2025), pięć Pucharów Polski (1982, 1984, 1988, 2004, 2009) oraz pięć Superpucharów Polski (1990, 1992, 2004, 2009, 2015). Jednak ten stadion nie jest aż tak szczęśliwy dla Reprezentacji Polski (3 zwycięstwa, 4 remisy, 4 porażki, bramki 13-21), która rozegrała tu 11 spotkań. Stadion był również finałową areną rozgrywek Pucharu Polski w latach 1998 (Amica Wronki – Aluminium Konin 5:3 (pd.)) i 1999 (Amica Wronki – GKS Bełchatów 1:0). W sezonie 2010/2011 był to największy obiekt ligowy w Polsce. Na mocy umowy pomiędzy firmą operatorem telekomunikacyjnym a konsorcjum Lecha Poznań stadionowi nadano nazwę marketingową Inea Stadion (czas trwania kontraktu wynosił pięć lat). W nocy z 8 na 9 października 2016 roku przed stadionem ustawiony został parowóz Ty51-183 zbudowany w 1956 roku w zakładach Cegielskiego w Poznaniu. Lokomotywa ma symbolizować historyczne powiązanie Lecha Poznań z Polskimi Kolejami Państwowymi. Trybuna kibiców Historycznie pierwszym miejscem na stadionie, gdzie zasiadają najzagorzalsi sympatycy Lecha, nazwanym „Kotłem” był sektor numer 6. Na początku wyposażony on był, podobnie jak cały stadion, w plastikowe ławki. Z czasem ławki zniknęły i zastąpiła je betonowa wylewka. Pojemność sektora szacowana była na 2 tysiące, ale na najważniejszych meczach w „Kotle” gromadziło się o wiele więcej kibiców. Spowodowało to, że „Kocioł” zaczął się rozrastać na sektory poboczne, szczególnie na tzw. „piątkę”. Pod koniec lat 90. w sektorze została zamocowana wieżyczka, celem poprawy słyszalności osoby prowadzącej doping. W trakcie sezonu 1999/2000, „Kocioł” został przeniesiony do sektorów 8 i 9 (po raz pierwszy w 2000 roku w meczu z Zagłębiem Lubin), znajdujących się pod zegarem. Skorzystał na tym klub, który mógł zainstalować w dotychczasowym kotle krzesełka i dzięki temu sprzedawać droższe bilety oraz zapełniając puste zazwyczaj sektory pod zegarem. Po przenosinach pojemność sektora wzrosła do ok. 5 tys. Taka liczba kibiców zapełniała go tylko podczas najważniejszych meczów, a zwykle mecz z tej części stadionu oglądało około 2 tys. widzów. Aby polepszyć organizację dopingu na tych sektorach zamontowano trzy wieżyczki dla osób go prowadzących. W praktyce najczęściej wykorzystywana była jedna, rzadziej dwie. Podczas modernizacji drugiej trybuny, „Kocioł” znajdował się wpierw w 15., a potem w 1 sektorze, gdzie liczba kibiców była poniżej przeciętnej, a także jakość i słyszalność dopingu były gorsze niż poprzednio. 10 marca 2007 podczas meczu Lecha z Zagłębiem Lubin została oddana do użytku „dwójka” (II Trybuna), gdzie odtąd z krótką przerwą na dalsze prace budowlane w 2008 r. mieści się „Kocioł”. Modernizacja W 2002 roku rozpoczęto gruntowną modernizację stadionu. Pierwszym etapem było dobudowanie brakującej trybuny, która zamknęła „podkowę” obiektu i zwiększyła jego pojemność o dodatkowe 8124 miejsca. Została ona oddana do użytku w 2004 roku, zaś dwa lata później utworzono nad nią zadaszenie. Równolegle do prac z zadaszeniem przebiegały montaż podgrzewania płyty boiska oraz remont masztów oświetleniowych. W styczniu 2006 roku ruszyła budowa trybuny nr II, powstającej w miejscu dawnego „kotła”. Dwie pierwsze kondygnacje zostały ukończone w lutym 2007 roku, zaś trzecia we wrześniu 2008 roku, w wyniku czego pojemność całej trybuny wzrosła do 9000 miejsc. Autorem projektu jest mgr inż. Wojciech Ryżyńki z Modern Construction Systems. W związku z przyznaniem Polsce i Ukrainie organizacji Euro 2012 władze miasta zadecydowały o zmianie koncepcji architektonicznej stadionu na rzecz obiektu większego, mającego pomieścić ok. 45 tysięcy widzów. Według nowego projektu trybuny nr I i III (boczne) będą trybunami dwukondygnacyjnymi, obie mieszczą po 13750 widzów. Na trybunie nr I znajdują się loże VIP oraz stanowiska komentatorskie, zaplecze dla zawodników i sędziów oraz pomieszczenia klubowe. Trybuna nr III w całości jest przeznaczona dla kibiców. Wszystkie miejsca na stadionie są siedzące – krzesełka kubełkowe składane, montowane w taki sposób aby zachować przewyższenie minimum 12 cm. Modernizacja i rozbudowa na tym etapie została również zaprojektowana przez przedsiębiorstwo Modern Construction Systems. W porównaniu do wcześniejszej koncepcji architektonicznej zmianom uległ również projekt zadaszenia obiektu – tworzy je membranowe pokrycie barwy naturalnego jedwabiu, z modularnym podziałem co 9 metrów, dającym wrażenie pofalowania powierzchni. Dach tworzy spójną całość nad trybunami I, II, i III. Część dachu nad trybuną nr II jest konstrukcją ruchomą, mającą zapewnić prawidłowe doświetlenie murawy nad tą częścią boiska. Kubatura stadionu wynosi 1,3 mln m², a powierzchnia 250 tys. m². Pierwotny projekt modernizacji z 2002 został zastąpiony ostatecznie w 2008. Realizacja przebiegała w latach 2008−2012. Prace nad trybunami I i III trwały od października 2008 roku, a zakończone zostały we wrześniu 2010 roku. Na wszystkich trybunach zamontowano nowe składane krzesełka. Są one szersze niż poprzednie modele, dlatego też pojemność stadionu wynosi nieco ponad 41 tys., a nie, jak planowano wcześniej, około 45 tys. Krzesełka dostarczyła Forum Seating należąca do krośnieńskiej Grupy Nowy Styl. W 2023 na stadionie otwarto Muzeum Lecha Poznań. Pojemność stadionu początkowo wynosiła 41 609, jednakże w 2012 roku została zwiększona do 43 269. Nazwa Od 14 czerwca 2013 do 30 czerwca 2018 stadion nosił nazwę INEA Stadion, za sprawą sponsora – lokalnego operatora telekomunikacyjnego INEA. W lipcu 2023 stadion zyskał nazwę Enea Stadion (umowa sponsorska na 4 lata). Podstawowe dane Trybuna nr I (długość – 136,13m/szerokość – 58,64m/pojemność – 12 481) Trybuna główna przeznaczona dla zawodników, prasy i gości specjalnych; zlokalizowana od strony boisk treningowych. W skład trybuny wchodzi garaż podziemny na poziomie – 4,90. Pozostałe kondygnacje przeznaczone są dla zawodników, sędziów, kibiców oraz funkcjonują jako zaplecze prasowe, powierzchnie biurowe, magazynowe i techniczne. Trybuna nr II (długość – 128,73m / szerokość – 48,35m / pojemność – 9 610) Trybuna położona od strony fortu VIII, składająca się z trzech poziomów przeznaczonych dla widowni. Część poziomów od strony fortu VIII zarezerwowana jest pod cześć hotelową. Trybuna nr III (długość – 136,13m / szerokość – 58,64m / pojemność – 14 033) Trybuna biegnąca wzdłuż boiska od strony ul. Bułgarskiej. Pięć kondygnacji przeznaczonych jest dla widowni. Powierzchnia zostanie wykorzystana w celu zaplecza magazynowego, technicznego oraz socjalnego. Ponadto na poziomie + 3,30 przewiduje się dwa pomieszczenia przeznaczone na sale konferencyjne na 25 oraz 50 osób. Trybuna nr IV (długość – 189,00 m / szerokość – 42,80 m / pojemność – 6 749) Istniejąca trybuna przeznaczona dla widowni, złożona z czterech kondygnacji nadziemnych. Na poziomie + 6,60 zostały wyznaczone miejsca dla widzów niepełnosprawnych. Od rundy wiosennej 2013 trybuny uzyskały patronów – członków Tercetu ABC – Teodora Anioły, Edmunda Białasa i Henryka Czapczyka, co upamiętniają stosowne tablice odsłonięte 5 kwietnia 2013. Obiekt posiada ok. 900 miejsc parkingowych oraz tor gokartowy. Murawa Od czasu kiedy został rozegrany pierwszy mecz na nowym stadionie 17 listopada 2010 murawa została wymieniona przez zarządcę obiektu siedmiokrotnie. W przeciwieństwie do wielu stadionów takich jak Allianz Arena czy Stadion Miejski we Wrocławiu na których dach stadionu jest częściowo przeszklony (strona południowa jest przeszklona na większej powierzchni niż strona północna) dla zwiększenia naturalnego oświetlenia, Stadion Miejski w Poznaniu obecnie nie posiada takiej konstrukcji. Ponadto rozwiązania architektoniczne stadionu nie pozwalają na swobodne podmuchy wiatru lub nasłonecznienie murawy promieniami słonecznymi w żadnej porze dnia. Inną przyczyną był brak systemów irygacyjnych odprowadzających wodę (przy zamkniętej przestrzeni, woda deszczowa łatwo spada na murawę, ale ciężko z niej odparowuje) oraz wentylacyjnych. Koszt wymiany murawy wynosi 400 tys. złotych. Ostatecznie przez dwa lata, na wymiany murawy Stadionu Miejskiego w Poznaniu wydano prawie 4 miliony złotych. Operator stadionu nie domagał się żadnych gwarancji na produkt, po siódmej wymianie Konsorcjum Lech Poznań, następujące po Miejskim Ośrodku Sportu i Rekreacji w Poznaniu, postanowiło egzekwować umowę z wykonawcą murawy. Przed Euro 2012 w Poznaniu murawa musiała być wymieniona jeszcze raz. Wydarzenia Koncerty W latach 2007–2008 na Stadionie Miejskim odbywała się impreza muzyki klubowej Stadium of Sound, na której zagrali m.in. Tiësto, Paul van Dyk, Eric Prydz, 20 września 2010 odbył się koncert Stinga w ramach światowej trasy Symphonicities, akcji Poznań dla Ziemi i ceremonii otwarcia pierwszej w Polsce areny Euro 2012, 30 czerwca 2013 roku na INEA Stadionie odbył się koncert Alicii Keys w ramach międzynarodowej trasy Set the World on Fire Tour, 24 czerwca 2014 na Stadionie odbył się koncert heavymetalowej formacji Iron Maiden w ramach trasy Maiden England World Tour. Spektakl Brytyjczyków poprzedziły występy szwedzkiej grupy Ghost oraz legendy thrash metalu – Slayer. Inne wydarzenia 16 kwietnia 2016 – uroczystości z okazji 1050-lecia Chrztu Polski. Msza pod przewodnictwem legata papieskiego – Pietro Parolina i inscenizacja rock-opery "Jesus Christ Superstar" Od 2006 na stadionie nieregularnie odbywają się Zgromadzenia Międzynarodowe Świadków Jehowy (wcześniej na Stadionie Olimpii). Inne sporty 6 sierpnia 2011 odbyły się zawody Red Bull X-Fighters. Pierwotnie zawody miały się odbyć na Stadionie Narodowym w Warszawie, jednak z powodu niedotrzymania terminu budowy zawody zostały przeniesione do Poznania Piłka nożna W 2006 na Stadionie Miejskim odbyły się Mistrzostwa Europy U-19 w piłce nożnej, podczas których rozegrano mecz otwarcia (18 lipca) i mecz finałowy (29 lipca) W 2012 odbyły się na stadionie 3 mecze fazy grupowej Euro 2012. Euro U-19 2006 Euro 2012 Podczas Mistrzostw Europy w 2012, które odbyły się w Polsce oraz na Ukrainie na poznańskim stadionie rozegrano trzy mecze fazy grupowej. Reprezentacja Polski Najwięcej goli dla reprezentacji Polski strzelił na stadionie Robert Lewandowski (3). Bilans: 17 meczów; 6 zwycięstw, 8 remisów, 3 porażki Mecze na nowym stadionie zostały oddzielone czarną linią MT – mecz towarzyski eME – eliminacje Mistrzostw Europy eMŚ – eliminacje Mistrzostw Świata Inne reprezentacji Z powodu zakazu na rozegranie meczów na własnych boiskach na rozegranie meczu na stadione Poznań zdecydowała się reprezentacja Ukrainy. LN – Liga Narodów UEFA Lech Poznań w europejskich pucharach Mecze na nowym stadionie zostały oddzielone czarną linią Puchar Europy Zdobywców Pucharów – PEZP; Puchar Europy Mistrzów Krajowych – PEMK; Puchar Lata – Puchar Lata;Puchar UEFA – UEFA; Puchar Intertoto UEFA – INTER; Liga Mistrzów UEFA – LM; Liga Europa UEFA – LE; Liga Konferencji Europy UEFA – LKE Frekwencja na starym stadionie Galeria zdjęć Przypisy Bibliografia Europejskie puchary na podstawie książki Jana Rędziocha „LECH w europejskich pucharach” Poznań 2005 ISBN 83-89525-32-1. Oficjalne i nieoficjalne strony klubowe Chorzów i Poznań nadal w grze o Euro [online], Dziennik.pl, 15 kwietnia 2009 [zarchiwizowane z adresu 2009-04-18] . „Prace na poznańskim stadionie wyprzedzają harmonogram” – artykuł w serwisie „rp.pl” – 8 kwietnia 2009 „Co po 2012?”. gazetawyborcza.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-14)]. – artykuł Jacka Fedorowicza z Gazety Wyborczej – 22 czerwca 2007 „Będzie dodatkowe 30 mln euro na stadion!” – artykuł w serwisie gazeta.pl – 9 maja 2007 „Stadion większy i zadaszony?” – artykuł w serwisie gazeta.pl – 24 kwietnia 2007 „Stadion Lecha ma być niebiesko-biały” – artykuł w serwisie gazeta.pl – 25 lipca 2006 Linki zewnętrzne Oficjalna strona klubu KKS Lech Poznań (pol.) Galeria zdjęć z historii i budowy stadionu. budowa.maroonpoint.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-03-03)]. (pol.). Wizualizacje Stadionu Miejskiego (pol.) Zdjęcia stadionu „z lotu ptaka” (pol.) Największe polskie stadiony. fussballtempel.net. [zarchiwizowane z tego adresu (2006-07-17)]. (niem.). Zdjęcie satelitarne stadionu – zumi.pl. zumi.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-28)]. (pol.).