NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Szymon (jezioro)

Szymon − jedno z jezior na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich na odcinku od Giżycka do Mikołajek. Jezioro głównie na terenie gminy Ryn, południowy kraniec usytuowany w obrębie gminy Mikołajki. Zbiornik należy do dorzecza Pisy-Narwi. W odległości jednego kilometra znajdują się zabudowania wsi Mioduńskie, Matuszek i Szymonka. Głównym dopływem zbiornika jest Kanał Szymoński, zbiornik jest także zasilany przez sześć rowów melioracyjnych, przeważnie stojących, o wodach dość zasobnych w związki mineralne, głównie azotowe. W okresie letnim woda w Kanale odpowiada II klasie czystości. Jezioro charakteryzuje regularny, zbliżony do okręgu kształt, jest bardzo płytkim zbiornikiem typu stawowego w całości porośniętym roślinnością wodną, w tym ponad 20% zajmuje gęsty pas roślinności wynurzonej, jezioro o trudno dostępnych i podmokłych brzegach otoczone jest przez mało żyzne grunty orne i łąki z licznymi rowami melioracyjnymi. Jezioro otacza bagnisty teren. Na zachód jeziora znajduje się wieś Mioduńskie, a na południe wieś Mateuszek. Szymon przez Kanał Szymoński łączy się z Jeziorem Szymoneckim, a przez Kanał Mioduński z Kotkiem Wielkim. Jezioro to jest na szlaku żeglugi dzięki kanałom mazurskim. Jest zbiornikiem płytkim, polimiktycznym, typu stawowego, o powierzchni zwierciadła wody 154,0 ha, długości 1850 m, głębokości maksymalnej do 2,9 m i głębokości średniej - 1,1 m. Posiada kształt zbliżony do koła, mało urozmaicone dno z grubą warstwą osadów dennych, linia brzegowa o długości 5800m jest słabo rozwinięta, pojemność misy jeziornej wynosi 1748,4 tys. m³. Jezioro Szymon jest bardzo podatnym na degradacje i silnie zanieczyszczonym, zarastającym zbiornikiem. O jego stanie czystości decydują zanieczyszczenia jeziora Jagodne, poprawa jakości wód tego starzejącego się zbiornika wiązałaby się z długotrwałymi działaniami kompleksowymi w zlewni jeziora oraz oczyszczeniem wód jeziora Jagodne. Jezioro jest zasobne w związki biogenne, natomiast gruba warstwa osadów dennych świadczy o dużej zawartości materii organicznej. Zawartość fosforanów sięga wartościom pozaklasowym, a fosforu całkowitego w granicach III klasy czystości, natomiast stężenia azotu mineralnego i całkowitego przyjmują wartości pozaklasowe. Bibliografia Jan Bałdowski "Warmia i Mazury, mały przewodnik" Wydawnictwo Sport i Turystyka Warszawa 1977 s. 210
Sławno (jezioro)

Sławno – jezioro w Polsce, w województwie wielkopolskim, w powiecie gnieźnieńskim, w gminie Kiszkowo, na Pojezierzu Gnieźnieńskim. Nad jeziorem leży wieś Sławno. Dane morfometryczne Zwierciadło wody położone jest na wysokości 105,7 m n.p.m. Maksymalna głębokość wynosi 3 metry. Powierzchnia zwierciadła wody wynosi 15,9 ha. Bibliografia Zmienność stanów wody w jeziorach położonych w zlewni Małej Wełny
Polední kámen

Polední kámen (polsky Słonecznik, německy Mittagstein) je granitový skalní útvar v severní rozsoše Stříbrného hřbetu (1490 m) v polské části Krkonoš. Jedná se o izolovanou skálu typu tor. Polední kámen leží v nadmořské výšce 1423 metrů západně od karu Velkého rybníka. Dosahuje zhruba výšky 12 metrů. Polední kámen se nachází v geologické jednotce krkonošsko-jizerského plutonu. Skalní útvar se nachází při rozcestí Cesty česko-polského přátelství a stezky vedoucí ke skalnímu útvaru Pielgrzymy. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Polední kámen na Wikimedia Commons
Słonecznik (Karkonosze)

Słonecznik (niem. Mittagstein) – formacja skalna w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy, w obrębie Karkonoskiego Parku Narodowego, na zachód od Kotła Wielkiego Stawu, na północnym zboczu Smogorni, na terenie gminy Podgórzyn. Położenie i opis Słonecznik znajduje się w południowo-zachodniej Polsce, w Sudetach Zachodnich, w paśmie Karkonoszy. Jest to forma skalna, składająca się z kilku silnie spękanych granitowych ostańców, z których północny filar, oglądany od wschodniej strony przypomina wykutą w skale postać ludzką. Położona na wysokości 1423 m n.p.m., wznosi się na wysokość 12,5 m. Góruje nad Karpaczem Górnym i okolicami, jest najbardziej charakterystyczną i najlepiej widoczną skałą w Karkonoszach, którą widać prawie z całej Kotliny Jeleniogórskiej. Fantazyjne kształty skały to efekt złożonego i długotrwałego procesu erozyjnego, podczas którego zostały usunięte elementy mniej odporne na działanie warunków atmosferycznych, a pozostały odporniejsze. Było to możliwe dzięki istnieniu ciosu, czyli naturalnych spękań biegnących w trzech kierunkach. Słonecznik zalicza się do najciekawszych i najchętniej odwiedzanych skałek karkonoskich. Słonecznik wziął swoją nazwę stąd, że dla mieszkańców Podgórzyna, Przesieki i Borowic Słońce nad skałą wskazywało południe – nazwa niemiecka Mittagstein, czyli Kamień południa (południowy); nazwa czeska Polední kámen. W roku 1942, z okazji 80. urodzin Gerharta Hauptmanna, Towarzystwo Karkonoskie (RGV) przemianowało Słonecznik na „Głaz Gerharta Hauptmanna” (Gerhart-Hauptmann-Stein). Po II wojnie światowej funkcjonował krótko jako „Głaz Tetmajera”. Szlaki turystyczne Obok Słonecznika przechodzą szlaki turystyczne: czerwony - fragment Głównego Szlaku Sudeckiego prowadzący ze Szklarskiej Poręby na Równię pod Śnieżką i dalej do Karpacza. żółty - prowadzący ze Szklarskiej Poręby przez Przesiekę, Borowice, Polanę do Słonecznika. Ze Słonecznika roztacza się rozległa panorama na wschodnią i północno-wschodnią część Karkonoszy. Na pierwszym planie w kierunku północnym są Pielgrzymy i Polana, dalej zaś Karpacz i Kotlina Jeleniogórska. Przypisy Linki zewnętrzne Słonecznik galeria zdjęć i opis na www.karkonosze.pl
Kilometre Pole

The Kilometre Pole (Polish: Słup kilometrowy) is a structure in Warsaw, Poland, denoting the national kilometre zero, used to calculate distances on road signs. It is placed at the Parade Square, next to the Dmowski Roundabout at the intersection of Jerusalem Avenue and Marshal Street, within the neighbourhood of South Downtown. The monument takes a form of a granite cuboid with the heigh of 2.5 m, with a square base with wight of 1.5 m. The monument denotes the national kilometre zero, used to calculate distances on road signs. Its side walls are decorated with inscriptions, denoting the distances to the capital cities of various European countries and the contemporary voivodeships of Poland in the 1950s. The monument was placed at its location sometime between 1952 and 1955 during the development of the Parade Square. History The structure was placed next to the intersection of Jerusalem Avenue and Marshal Street, during the construction of the Parade Square. It was used to denote the national kilometre zero, used to calculate distances on road signs. It was made from granite blocks, and decorated with Its side walls are decorated with inscriptions, denoting the distances to the capital cities of various European countries and the contemporary voivodeships of Poland in the 1950s. It was designed to evoke the style of the historic road signs in Poland. In April 1971, following the opening of the Dmowski Roundabout at the road intersection, the structure was moved several metres closer to it. Characteristics The structure has a form of a tall cuboid, with the heigh of 2.5 m, with a square base with wight of 1.5 m. It is placed at the Parade Square, next to the Dmowski Roundabout at the intersection of Jerusalem Avenue and Marshal Street. It is made from polished granite blocks. It denotes the national kilometre zero, used to calculate distances on road signs. Its side walls are decorated with inscriptions, denoting the distances to the capital cities of various European countries and the contemporary voivodeships of Poland in the 1950s. Its design is meant to evoke the style of the historic road signs in Poland. References
Słup kilometrowy w Warszawie

Słup kilometrowy w Warszawie – warszawski kilometr zerowy. Znajduje się przy rondzie Dmowskiego, u zbiegu Alej Jerozolimskich i ul. Marszałkowskiej Opis Został ustawiony pomiędzy rokiem 1952 a 1955 podczas budowy placu Defilad oraz porządkowania terenu i przebudowy ulic wokół Pałacu Kultury i Nauki. Słup został wykonany z polerowanych bloków granitowych, na których umieszczono odległości do stolic europejskich oraz polskich miast wojewódzkich. Jego budowa nawiązywała historycznie do polskiego znakownictwa drogowego. W kwietniu 1971 słup-drogowskaz przeniesiono kilka metrów bliżej przebudowanego ronda. Przypisy Linki zewnętrzne Słup kilometrowy fotopolska.eu
Słupinko (jezioro)

Słupinko (kaszb. Jezoro Słupinkò) – jezioro w Borach Tucholskich na obszarze Kaszub Południowych (powiat kościerski, województwo pomorskie). Powierzchnia całkowita jeziora wynosi 62 ha, długość 2,8 km a maksymalna głębokość 4 m. Słupinko jest jeziorem rynnowym, połączonym od zachodu z jeziorem Słupino, a od wschodu z jeziorem Radolnym. Ponadto przez wschodni kraniec jeziora przepływa rzeka Wda. Cały akwen objęty jest obszarem Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Przy jeziorze znajduje się miejscowość Słupinko. Zobacz też Loryniec Wąglikowice Linki zewnętrzne Słupinko, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 858 .
Słupino

Słupino (kaszb. Jezoro Słupino) – jezioro przepływowe w Borach Tucholskich, na obszarze Kaszub Południowych (powiat kościerski, województwo pomorskie) na obszarze Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego. Powierzchnia całkowita jeziora wynosi 67 ha. Słupino jest jeziorem rynnowym połączonym z jeziorem Słupinko na wschodzie i z jeziorem Chebdy na zachodzie. W okolicach jeziora znajdują się miejscowości Dąbrówka oraz Kloc. Okolice zachodniego brzegu jeziora planuje się objąć rezerwatem przyrody „Brzeg Jeziora Cheb”. Zobacz też Dziemiany Loryniec Piechowice Wda Przypisy Linki zewnętrzne Słupino, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 858 .
Wisła Cracovie

Le Wisła Cracovie (Wisła Kraków) est un club omnisports polonais fondé en 1906. Le club, basé à Cracovie, comprend deux grandes sections : une section football et une section basket-ball. Historique Le Wisła Cracovie a été fondé en 1906. Sections Boxe Bridge Football : voir Wisła Cracovie (football) Gymnastique Judo Basket-ball féminin : voir Wisła Cracovie (basket-ball) Basket-ball masculin Volley-ball féminin : voir Wisła Cracovie (volley-ball féminin) Tir Liens externes (pl) Site officiel Notes et références Portail du sport Portail de Cracovie
Tabórz (jezioro)

Tabórz – śródleśne jezioro w Polsce, położone w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Łukta. Tabórz położony jest w Lasach Taborskich. Nad brzegiem jeziora znajdują się wsie Tabórz i Markuszewo. Zobacz też Tabórz – wieś Bibliografia Nazewnictwo geograficzne Polski. Tom 1. Hydronimy. Część 2. Wody stojące, Ewa Wolnicz-Pawłowska, Jerzy Duma, Janusz Rieger, Halina Czarnecka (oprac.), Warszawa: Główny Urząd Geodezji i Kartografii, 2006 (seria Nazewnictwo Geograficzne Polski), s. 350, ISBN 83-239-9607-5 .
Tarda (jezioro)

Jezioro Tarda (Jezioro Tardzkie) – płytkie, śródleśne jezioro, typu linowo-szczupakowe, położone na obrzeżach wsi Tarda w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie ostródzkim, w gminie Miłomłyn, na zachód od Olsztyna i na południowy wschód od Jeziora Bartężek, za nieczynną linią kolejową. Powierzchnia jeziora przekracza 35 ha. Oprócz brzegu północnego jezioro otoczone lasami. W południowej części w okolicach połączenia z Jeziorem Kirszniter teren podmokły i bagnisty. W południowej części jeziora dopływ z Jeziora Kirszniter, w części środkowo-zachodniej dopływ z Jeziora Trockiego. W północnej części połączenie kanałem z Jeziorem Bartężek. Bibliografia "Jeziora okolic Olsztyna. Przewodnik wędkarski, cz. 2" IRŚ, Olsztyn 1997 Opis Jeziora Tarda na www.jezioro.com.pl Przypisy
Tarpno (jezioro)

Tarpno – jezioro rynnowe i przepływowe w Polsce, położone w województwie kujawsko-pomorskim, w granicach administracyjnych Grudziądza, w dzielnicy Tarpno, na osiedlu Wielkie Tarpno. Charakterystyka Jezioro ma pochodzenie polodowcowe. Przez nie przepływa kanał Trynka, biorący swój początek z rzeki Osy. Dno jeziora jest piaszczysto-muliste. Jest objęte strefą ciszy. W 1976 roku jezioro Tarpno znalazło się w granicach miasta. Jezioro należy do Agencji Nieruchomości Rolnych i jest dzierżawione przez Polski Związek Wędkarski. Dojazd do jeziora zapewnia jeden z wariantów linii nr 4. Dane morfometryczne Jezioro przepływowe ma powierzchnię 27 ha. Maksymalna głębokość to 5,8 m, zaś średnia głębokość wynosi 5,6 m. Nazwa Jezioro występuje pod różnymi nazwami: Jezioro Wielkie Tarpno, Jezioro Tarpieńskie oraz Tarpina. Turystyka Od roku 2008 istnieje tutaj miejskie kąpielisko administrowane przez Miejski Ośrodek Rekreacji i Wypoczynku. W latach 2019–2022 przeprowadzono rewitalizację plaży. Istnieje możliwość wypożyczenia sprzętu wodnego, rowerów lub leżaków. Kilka razy do roku nad jeziorem Tarpno organizowane są spływy kajakowe do młyna w Kłódce poprzez kanał Trynka i rzekę Osę. Przypisy
Tatarak (jezioro)

Tatarak (niem. Pansdorfer See) – czwarte co do wielkości jezioro Pojezierza Legnickiego. Zajmuje powierzchnię ok. 20 ha. Położone jest w okolicy wsi Jakuszów i Jezierzany w gminie Miłkowice. Tatarak leży około 2 km na północny zachód od granic administracyjnych Legnicy i około 3 km na południowy wschód od Miłkowic. Niekiedy mylone z innym, sztucznym zbiornikiem wodnym w Jezierzanach. Przypisy
Tauron Ekoenergia

Tauron Ekoenergia spółka z o.o. – spółka wchodząca w skład przedsiębiorstwa energetycznego Tauron Polska Energia. W okresie od 6 stycznia 2004 roku do 29 stycznia 2010 roku funkcjonowała pod nazwą „Jeleniogórskie Elektrownie Wodne Sp. z o.o.” Spółka zajmuje się eksploatacją elektrowni wodnych zbiornikowych i przepływowych oraz farm wiatrowych. Władze Przemysław Mandelt – Prezes Zarządu Przemysław Prus – Wiceprezes Zarządu Rada Nadzorcza Agnieszka Małocha – Przewodniczący Paulina Gierada – Wiceprzewodniczący Mariusz Paczkowski – Sekretarz Elektrownie W marcu 2020 spółka eksploatowała 34 elektrownie wodne (11 zbiornikowych i 23 przepływowych) o łącznej mocy 124,279 MW oraz 9 farm wiatrowych, gdzie energię wytwarza 182 elektrowni wiatrowych o łącznej mocy 380,75 MW. Bibliografia Strona internetowa Spółki Tauron Ekoenergia. Zespół Elektrowni Wodnych Rożnów Spółka z o.o.. zewroznow.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2010-08-30)]. Lokalizacja elektrowni na mapie Polski.
Tałtowisko

Tałtowisko – jezioro w woj. warmińsko-mazurskim, w pow. giżyckim, w gminie Ryn. Jest to jedno z jezior na szlaku Wielkich Jezior Mazurskich na odcinku od Giżycka do Mikołajek. Powierzchnia zwierciadła wody, według różnych źródeł, wynosi od 310,0 ha do 326,9 ha. Zwierciadło wody położone jest na wysokości 116,1 m n.p.m. Średnia głębokość jeziora wynosi 14,0 m, natomiast głębokość maksymalna 39,5 m. Jest to typ jeziora rynnowego z największą głębokością w części północno-zachodniej. Szlak żeglugowy przez jezioro ma długość 1,5 km. Tałtowisko łączy się z położonym na wschodzie Jeziorem Kotek Wielki przez Kanał Grunwaldzki, a z położonym na zachodzie jeziorem Tałty przez Kanał Tałcki. Okolica jeziora jest mało zaludniona, tylko na zachodnim jego brzegu znajduje się kolonijna zabudowa wsi Skorupki. Jezioro jest na szlaku żeglugi dzięki kanałom mazurskim. Jezioro jest zasobne w związki biogenne, stężenia fosforanów i fosforu całkowitego przeważnie osiągały wartości pozaklasowe, a stężenie fosforu całkowitego nad dnem mieściło się w granicach III klasy czystości. Nastąpił wzrost zawartości związków azotu do stężeń zawierających się w I–II klasie czystości do wartości pozaklasowych dla azotu mineralnego. Stężenie azotu amonowego nad dnem w lecie osiąga granice II klasy, a zawartość azotu całkowitego mieści się w granicach III klasy czystości. Brzegi jeziora są dość wysokie, stok jeziorny w części centralnej stromy, litoral jeziora zajmuje prawie 30% powierzchni jeziora, w tym 35 ha porasta roślinność wynurzona, głównie trzcina, 58 ha roślinność zanurzona (rdestnice i mech wodny). Około 70% otoczenia jeziora zajmują grunty orne i łąki, 30% porasta las. Podłoże zlewni jeziora stanowią różnego typu gleby bielicowe. Do jeziora dopływają również trzy rowy melioracyjne, o małych przepływach chwilowych i stanie czystości odpowiadającym normom I–II klasy. Woda ze zbiornika odpływa Kanałem Tałckim do jeziora Tałty. W oparciu o badania przeprowadzone w 2001 roku wody jeziora zaliczono do III klasy czystości. Przypisy Linki zewnętrzne Jezioro Tałtowisko w informatorze turystyczno-przyrodniczym www.jezioro.com.pl
Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku

Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Płocku – płocki teatr, który rozpoczął swoją działalność 20 sierpnia 1812 roku dzięki staraniom ówczesnego prefekta departamentu płockiego Rajmunda Rembielińskiego. Siedzibą teatru stał się budynek kościoła św. Trójcy. W 1940 roku Niemcy rozebrali budynek, a tym samym zakończyli działalność teatru. Dzięki staraniom społeczeństwa został powołany Teatr Płocki, który swoją działalność rozpoczął 12 stycznia 1975 roku. Pięć lat później otrzymał imię Jerzego Szaniawskiego. W grudniu 2005 r. rozpoczął się generalny remont budynku, a 1 lutego 2008 r. teatr został ponownie otwarty. Koszt inwestycji to 25 mln złotych. Dyrektorem naczelnym teatru jest Zygmunt Marek Mokrowiecki. Zespół artystyczny W sezonie 2016/2017 w skład zespołu artystycznego teatru wchodzą aktorzy Zdzisława Bielecka, Magdalena Bogdan, Dorota Cempura, Hanna Chojnacka-Gościniak, Sylwia Krawiec, Barbara Misiun, Katarzyna Wieczorek, Grażyna Zielińska, Hanna Zientara, Piotr Bała, Krzysztof Bień, Henryk Błażejczyk, Szymon Cempura, Henryk Jóźwiak, Bogumił Karbowski, Jacek Mąka, Łukasz Mąka, Zygmunt Marek Mokrowiecki, Mariusz Pogonowski oraz Marek Walczak. W przeszłości na scenie teatru występowali także m.in. Katarzyna Anzorge, Katarzyna Anna Małolepsza, Magdalena Tomaszewska, Andrzej Hausner, Jan Kołodziej, Witold Mierzyński, Przemek Pawlicki, Zbigniew Płoszaj, Mariusz Pogonowski i Jan Nowicki. Zobacz też Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego w Wałbrzychu Przypisy Linki zewnętrzne Strona w bazie e-teatr.pl Teatr Dramatyczny im. Jerzego Szaniawskiego. oficjalna strona
Jan-Kochanowski-Theater

Das Jan-Kochanowski-Theater ist ein Theater in Oppeln. Es ist mit seinen vier Sälen und rund 600 Sitzen eines der größten Theaterhäuser Polens. Als erstes polnisches Theater ist es der European Theatre Convention (ETC) beigetreten. Geschichte Das Theater wurde 1975 eröffnet und entsprang dem 1945 gegründeten Juliusz-Słowacki-Stadttheater. Seit der Gründung erlebte das Theater viele Intendanten- und damit einhergehende Richtungswechsel. So wurden neben sehr experimentellen Stücken auch leichtere Unterhaltungswerke aufgeführt. Es entwickelte dadurch bis in die Wendezeit hinein keine eigene Linie in der Theaterlandschaft. 2019 wurde ein Restaurierungsplan über 25 Millionen Złoty angekündigt. 2022 eröffnete das Theater vollumfänglich wieder. Das alljährliche Theaterfestival der Oppelner Theaterkonfrontation wird im Jan-Kochanowski-Theater veranstaltet. 2023 wurde zusätzlich die Frühlingsausgabe der Internationalen Theaterkonferenz des ETC dort abgehalten. Siehe auch Jerzy Grotowski, der das Theater der 13 Reihen in Oppeln führte Weblinks Website des Theaters Eintrag in der Encyklopedia Teatru Polskiego (polnisch) Einzelnachweise
Театр имени Яна Кохановского

«Театр им. Яна Кохановского» (пол. Teatr im. Jana Kochanowskiego) — драматический театр в Ополе. Драматический театр имени Яна Кохановского начал деятельность первой премьерой 23 января 1975 года. Раньше в Ополе существовали другие драматические театры: Городской театр имени Юлиуша Словацкого (1945—1948), Государственный театр Опольской Земли (1950—1974) и «Театр 13 рядов» Ежи Гротовского (1958—1965). Здание для Театра им. Кохановского строили десять лет (1965—1975). Театр построили на типичной площади у главной улицы Ополя, напротив здания воеводского комитета управляющей тогда коммунистической партии ПОРП (теперь в бывшем здании комитета находится экономический факультет Опольского университета). К театру прилегает городская Галерея современного искусства. С начала своей деятельности театр организует ежегодно важный фестиваль польских театров — Опольские театральные сопоставления «Польская классика» (пол. OKT, Opolskie Konfrontacje Teatralne „Klasyka Polska”). В 1993 году кукольный ансамбль театра превращен в независимый Опольский театр кукол имени Смольки. Известные актёры театра Бабилиньская, Барбара Дмоховский, Мариуш Клубович, Марта Котыс, Рышард Смык, Ежи Фельдман, Кристина Хроницкий, Адольф Литература 50 lat sztuki w opolskiej galerii 1958—2008. — Opole: Galeria Sztuki Współczesnej, 2008. — 99+31 с. ISBN 978-83-89491-34-3 Ссылки История театра (пол.) Сайт театра в базе e-teatr.pl (пол.)
Teatr Dzieci Zagłębia

Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana w Będzinie – teatr lalkowy z repertuarem skierowanym głównie do widowni dziecięcej, z siedzibą przy ul. Teatralnej 4 w Będzinie. Historia teatru Historia teatru związana jest bezpośrednio z osobą Jana Dormana, który w 1945 wraz z żoną Janiną Dorman założył w Sosnowcu Międzyszkolny Teatr Dziecka. W ramach tej instytucji małżonkowie prowadzili warsztaty dla dzieci, których celem było załagodzenie traumy związanej z doświadczeniami II wojny światowej. 22 grudnia 1945 dzieci pod kierownictwem Dormana wystawił przedstawienie „Malowane dzbanki”. W 1946 Dorman pozyskał salę Związku Zawodowego Górników przy ulicy Żytniej w Sosnowcu, gdzie założył Eksperymentalny Teatr Dziecka. Razem z grupą zawodowych aktorów tworzył przedstawienia dla dzieci, które za sprawą swojej estetyki i rozwiązań inscenizacyjnych nawiązywały do nurtu awangardowych teatrów dwudziestolecia międzywojennego. Pierwsze przedstawienia grupa pokazywała na scenie Teatru Miejskiego w Sosnowcu. W 1950 roku zespół osiadł w swojej obecnej siedzibie w budynku dawnego domu parafialnego w Będzinie. Współpracując ze szkolonymi przez siebie amatorami Dorman zainaugurował nową scenę 22 lipca 1950 wystawiając „Awanturę z ogniem” Anny Świrszczyńskiej w swojej reżyserii. Rok później zespół zyskał swoją obecną nazwę Teatru Dzieci Zagłębia. Dorman kierował teatrem nieprzerwanie przez 28 lat nadając mu charakter sceny autorskiej i eksperymentalnej, czerpiącej z nowoczesnych osiągnięć teatru dramatycznego i lalkowego, a także doświadczeń happeningu, poszerzającego język stosowany w przedstawieniach dla dzieci. W 1978 roku Jan Dorman przeszedł na emeryturę. W 1996 Teatrowi Dzieci Zagłębia nadano imię Jana Dormana. Teatr Dzieci Zagłębia im. Jana Dormana, posługujący się skróconą nazwą Teatr Dormana, jest jedną z najważniejszych instytucji kultury w Zagłębiu, a także w całej południowej Polsce. Instytucja każdego roku gra około 250 spektakli oglądanych corocznie przez ponad 40 000 widzów. Od 2018 do 2019 roku Teatr wystawiał swoje sztuki także na małej scenie znajdującej się w budynku dworca kolejowego Będzin Miasto. W repertuarze Teatru poza spektaklami dla dzieci znajdują się przedstawienia dla młodzieży oraz dorosłych. W 2022 Teatr Dzieci Zagłębia został odznaczony Srebrnym Medalem „Zasłużony Kulturze Gloria Artis”. Dyrektorzy 1945–1978: Jan Dorman 1978–1991: Grzegorz Lewandowski 1991–1992: Waldemar Musiał 1992–1995: Małgorzata Majewska 1995–2001: Michał Rosiński 2001–2005: Arkadiusz Klucznik 2005–2014: Dariusz Wiktorowicz 2014–2017: Gabriel Gietzky 2017–2019: Paweł Klica (naczelny), Jakub Kasprzak (artystyczny) 2019–2020: p.o. dyrektora Andrzej Ciszewski 2020–2023: Andrzej Wierdak od IX 2023 – Agnieszka Raj-Kubat Przypisy Linki zewnętrzne Strona w bazie e-teatr.pl Strona Teatru Facebook Teatru Instagram Teatru