Hańcza (jezioro)

Hańcza – jezioro położone na Pojezierzu Wschodniosuwalskim. Najgłębsze jezioro w Polsce i w całej środkowej części Niżu Europejskiego. Najczęściej podawana w literaturze maksymalna głębokość jeziora wynosi 108,5 m (według różnych badań wynosi: 106,1 m, 113 m czy 105,55 m). Przepływa przez nie rzeka Czarna Hańcza. Nazwa Nazwa pochodzi z wymarłego języka jaćwińskiego z grupy bałtyckiej (por. lit. antis –„kaczka”). Charakterystyka Jest to polodowcowe jezioro rynnowe o niskiej trofii (jezioro oligo-mezotroficzne). Na brzegach są liczne głazy, niektóre o kilkumetrowej szerokości. Nagromadzenie głazów jest tak znaczne, że sprawiają wrażenie celowo ułożonych (niekiedy grubość warstwy przekracza 2 m). Dno jeziora o znacznym nachyleniu (około 12°). Wody jeziora Hańcza zaliczają się do I klasy czystości, przezroczystość (widzialność krążka Secchiego) dochodzi do 6 m. Dno piaszczysto-żwirowe. W litoralu roślinność wynurzona słabo rozwinięta (z powodu niskiej trofii i charakteru dna), podobnie jak roślinność zanurzona. Jezioro ma powierzchnię 311,4 ha, średnią głębokość 38,7 m, długość 4530 m. Położone jest na wysokości 227 m n.p.m. Jest jednym z największych na Suwalszczyźnie. Jezioro ma średnio rozwiniętą linię brzegową z kilkoma malowniczymi zatokami. Poza obniżeniami na krańcach północnym i południowym brzegi akwenu są strome, a nawet bardzo strome: wschodnie tworzą moreny czołowe zarośnięte dorodnym borem świerkowym; zachodnie, ukształtowane w pagórkowatą wyżynę lodowcową, zajmują pola orne i pastwiska. Jedynie w okolicy wsi Hańcza zachował się fragment lasów liściastych z dużym udziałem lipy. Zlewnia jeziora, odwadniana przez sieć cieków i rowów melioracyjnych, zdominowana jest przez tereny rolnicze z fragmentami borów świerkowych i lasów mieszanych oraz niewielkimi obszarami zarośli na terenach podmokłych i nieużytkach. W zlewni zbiornika znajdują się mniejsze zbiorniki wodne: Oklinek, Boczniel, Jegliniszki. W 1974 Hańcza została wpisana na listę Projektu Aqua UNESCO, z powodu głębokości, a zarazem dzięki wysokim, podwodnym ścianom, utworzonym ze zwięzłych osadów polodowcowych. Jezioro jest atrakcyjnym miejscem do nurkowania. Ochrona przyrody Jezioro leży na terenie Suwalskiego Parku Krajobrazowego. W całości jest objęte ochroną jako rezerwat przyrody Jezioro Hańcza. Od 1963 jezioro Hańcza wraz ze skarpą jest rezerwatem krajobrazowo-wodnym. Roślinność Roślinność zanurzona reprezentowana jest głównie przez ramienicowce: ramienica szorstka Chara aspera, ramienica zwyczajna C. rudis, ramienica przeciwstawna C. contraria, ramienica grzywiasta C. jubata, ramienica szczeciniasta C. strigosa, rdestnica Potamogeton. Roślinność wynurzona (helofity) reprezentowana jest przez: trzcina pospolita Phragmites australis, oczeret jeziorny Schoenoplectus lacustris, pałka wąskolistna Typha angustifolia, skrzyp bagienny Equisetum limosum, tatarak zwyczajny Acorus calamus, turzyca błotna Carex acutiformis. Fauna W jeziorze występują gatunki ryb charakterystyczne dla zimnych wód północnych oraz potoków górskich, takie jak: miętus pospolity oraz głowacz pręgopłetwy i głowacz białopłetwy, a także sieja wigierska, sielawa, stynka. Jezioro Hańcza jest jedynym zbiornikiem, gdzie zachowała się jeszcze w czystej formie populacja siei wigierskiej Coregonus lavaretus maraena natio vigrensis. Występują także bardzo rzadko spotykane chłodne i tlenolubne skorupiaki: Eurythemora lacustris, Cyclops abyssorum, Heterocope appendiculate i Bosmina obtusirostis, Eurythemora gracilis (gatunek syberyjski, po raz pierwszy wykazany dla Polski przez Turskiego w 1994) i reliktowa Pallasea quadrispinosa. W latach 1992–1996 prowadzono badania wskaźników mikrobiologicznych akwenu. Ogólna liczba bakterii w wodzie (zależnie od sezonu i stanowiska) wahała się wówczas w granicach od 1,5 miliona kom./ml do 6,7 miliona kom./ml. Najliczniej bakterie występowały w rejonie wpływu Czarnej Hańczy, a najmniej ich było w rejonie maksymalnego głęboczka. Najliczniej reprezentowane były: Pseudomonas, Micrococcus, Alcaligenes, a także Aeromonas, Acinetobacter i Bacillus. Przypisy Bibliografia AleksanderA. Sokołowski AleksanderA., JacekJ. Kot JacekJ., Przyroda województwa suwalskiego, Suwałki 1996, ISBN 83-900714-2-8 . StefanS. Maciejewski StefanS., Szlakami północnej Suwalszczyzny, Suwałki: Jaćwież, 2001, ISBN 83-903140-6-1 . K. Groblewski Przygoda z Polską – Suwalszczyzna (dodatek do Rzeczpospolitej Grzegorz Rąkowski: Polska egzotyczna. Cz. 1. Pruszków: Rewasz, 1999. ISBN 83-85557-63-6. Linki zewnętrzne Strona z mapą batygraficzną