NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Fort Va w Poznaniu

Fort Va (Bonin, Ludwika Mierosławskiego, oryg. Zwischenwerk Va) – jeden z 18 fortów wchodzących w skład Twierdzy Poznań. Znajduje się na Piątkowie pomiędzy ulicami: Wojciechowskiego, Lechicką i Księcia Mieszka I. Historia Zbudowany został w latach 1887–1890, w drugim etapie budowy twierdzy fortowej. Fort otrzymał nazwę Bonin na cześć Eduarda von Bonin. W 1931 zmieniono patronów na polskich, Fort Va otrzymał imię generała Ludwika Mierosławskiego. Podczas bitwy o Poznań, w nocy 13/14 lutego 1945 od północy, oddziały 246 pułku piechoty wraz z bateriami haubic 203 mm szturmowały forty IVa, V i Va. Fort Va poddał się po 12 godzinach, jako ostatni (Fort IVa po 2, a Fort V po 10 godzinach). Teren fortu wchodzi w skład obszaru Natura 2000 (obszar specjalnej ochrony SOO „Fortyfikacje w Poznaniu”, symbol PLH300005). Fort stanowi własność Polskiego Towarzystwa Ochrony Przyrody „Salamandra”. Z jego upoważnienia obiektem opiekuje się Stowarzyszenie Miłośników Fortyfikacji „Kernwerk”, które prowadzi tu prace konserwacyjne, m.in. wycinkę części drzew, których korzenie mogą zagrażać zabytkowym murom. Członkowie Towarzystwa odkopują również XIX-wieczny bruk. Obiekt został udostępniony do zwiedzania od 28 kwietnia 2012 roku. Zwiedzanie udostępnione jest tylko z przewodnikiem, który oprowadza gości ubrany w replikę pruskiego munduru piechoty. W forcie odbywają się zbiórki 88 Poznańskiej Drużyny Harcerzy Starszych Dragon. Lokalizacja i konstrukcja Dojazd do fortu drogą rokadową (ul. Lechicka). W sąsiedztwie osiedle Bolesława Chrobrego oraz Centrum Handlowe Plaza. Otoczony suchą fosą (długość 500 m, szerokość 9 m, wysokość 5,5 m). Posiada trzy kaponiery: 1 szyjową, 2 czołowo-barkowe. Kaponiery były połączone poterną biegnącą pod fosą. Do niedawna zachowany zbiornik na wodę zlokalizowany w poternie głównej. W lutym 1945 zostały zniszczone schrony barkowe oraz schron w wale szyjowym. Po stronie szyi fortu znajduje się zniszczony przez Rosjan blokhauz obrony wjazdu. Przebudowy Modernizacje prowadzone w latach 1913–1914, wybudowany zbiornik na wodę, studnia, schron dla drużyny przeciwszturmowej na przeciwskarpie. W 1939 wybudowane 3 schrony obserwacyjno-bojowe na wale. Przyroda Część pomieszczeń fortu stanowi ważne w skali regionu zimowisko nietoperzy. Przypisy Bibliografia Jacek Biesiadka, Andrzej Gawlak, Szymon Kucharski, Mariusz Wojciechowski: Twierdza Poznań. O fortyfikacjach miasta Poznania w XIX i XX wieku.. Poznań: 2006. Zbigniew Szumowski: Boje o Poznań 1945. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, 1985, s. 349, 353, 355., ryc. Linki zewnętrzne Strona Stowarzyszenia Miłośników Fortyfikacji Kernwerk (pol.) Zdjęcia fortu. twierdzapoznan.com. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. (pol.) Panorama fortu wykonana z powietrza. aeroactif.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-24)].
Fort XIII Twierdzy Modlin

Fort XIII – jeden z fortów Twierdzy Modlin, wzniesiony w ramach budowy drugiego, zewnętrznego pierścienia fortów w latach 1912–1915. Fort znajduje się pomiędzy wsiami Śniadowo i Błogosławie. Jego projekt został oparty na wzorcu F1909 autorstwa generała Konstantego Wieliczki. Do wybuchu wojny w 1914 roku nie został ukończony. Fort posiada narys trapezu. Główną budowlą jest rozległy schron-podwalnia. Na jego obydwu barkach rozpoczęto wznoszenie dwóch tradytorów artyleryjskich, które jednak nie zostały wybudowane. Fosy broniła duża kaponiera położona w przeciwskarpie u zbiegu lewego barku i czoła (fot.) oraz półkaponiera u zbiegu czoła i prawego barku. Kaponiery planowano połączyć ze sobą i wnętrzem fortu poterną, która jednak nie została w całości wybudowana. Odcinek poterny, wyprowadzony z podwalni w kierunku rowu jest zalany. Prawdopodobnie szyję fortu miała zamykać kaponiera, której również nie zbudowano. W stronę szyi fortu z podwalni wyprowadzony jest również krótki fragment poterny.
Fort XIV Twierdzy Toruń

Fort XIV Twierdzy Toruń im. Józefa Bema (pierwotnie VIa Hermann Balk, w okresie międzywojennym im. Józefa Dwernickiego) – fort artyleryjski Twierdzy Toruń przy ulicy Włocławskiej 34/36. Fort został wzniesiony w latach 1888–1892 z cegły i betonu. Miał stanowić część południowej linii obrony Torunia, ogień z jego dwóch dział sięgał do miejscowości Czerniewice-Brzoza. W latach 1920–1926 roku przeprowadzono w forcie wyłącznie nieznaczny remont konserwacyjny. Otoczony mokrą fosą i płotem fortecznym, od początku funkcjonowania do II wojny światowej (zarówno w czasie, gdy należał do wojska pruskiego, jak i polskiego) pełnił funkcję składu amunicji. W czasie II wojny światowej znajdował się w nim szpital niemieckiego obozu dla jeńców z krajów zachodnich. Na początku XXI wieku fort przejął prywatny właściciel. Przypisy Bibliografia Mirosław Giętkowski, Zbigniew Karpus, Waldemar Rezmer: Twierdza Toruń. Toruń: Dom Wydawniczy Duet, 2004. ISBN 83-89706-12-1.
Fort XI Twierdzy Toruń

Fort XI Twierdzy Toruń (dawny Fort V, następnie Grosser Kurfürst, od 1920 roku im. Stefana Batorego) – fort artyleryjski przy ulicy Poznańskiej 152. Powierzchnia fortu wynosi 4,18 ha. Historia Został zbudowany w latach 1879–1884 z betonu i cegły. Jest to jeden z najstarszych fortów artyleryjskich wchodzących w skład Twierdzy Toruń. Obiekt miał stanowić umocniony punkt oporu na lewobrzeżnej linii obrony miasta Torunia, ogień mógł docierać do Cierpic, Nieszawki i Gniewkowa. Koszt budowy fortu wyniósł 2 191 101 marek niemieckich. Fort był modernizowany w latach 1889–1893, ok. 1905 i w 1914 roku. W czasie pierwszej modernizacji przykryto sklepienia nad koszarami metrową warstwą betonu, podwyższono wały, by obiekt był odporny na pociski kalibru 150 mm. W roku 1911 otoczono całość drutem kolczastym. Do roku 1922 obiekt stał pusty. Następnie przejęło go Wojsko Polskie, które po powierzchownym remoncie wykorzystywało go jako czasowe kwatery dla wojska, przede wszystkim artylerzystów uczestniczących w ćwiczeniach na poligonie toruńskim. Podczas II wojny światowej wchodził w skład niemieckiego obozu jenieckiego Stalag XXA. W latach 50. XX wieku fort pozbawiono oskarpowania fosy. Po II wojnie światowej obiekt przejął Polmozbyt, później przeszedł na własność prywatną. Na ścianach fortu zachowały się rysunki jeńców alianckich. Przypisy Bibliografia Mirosław Giętkowski, Zbigniew Karpus, Waldemar Rezmer: Twierdza Toruń. Toruń: Dom Wydawniczy Duet, 2004. ISBN 83-89706-12-1. Mirosław Giętkowski, Adam Kowalkowski: Forty artyleryjskie Twierdzy Toruń. Toruń: Muzeum Twierdzy Toruń, 2023. ISBN 978-83-66208-29-2.
Fort cytadelowy 2 „Kościuszko”

Fort cytadelowy 2 „Kościuszko” – fort cytadelowy, który powstał w latach 1850–1856 w Krakowie wokół Kopca Kościuszki, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Projektantami Fortu 2 „Kościuszko” są: Franz Pidoll von Quintenbock, Feliks Księżarski oraz Bernard von Caboga. Należał do I obszaru warownego Twierdzy Kraków, bronił dostępu od zachodu do jej rdzenia. Przystosowany był do samodzielnej obrony. Jest to największa fortyfikacja Twierdzy Kraków, fort był przeznaczony dla 732 żołnierzy, wyposażono go w 60 armat oraz haubic, a także 6 moździerzy. Obecnie fort mieści Muzeum Kościuszkowskie, siedzibę zarządu radia RMF FM, hotel oraz kawiarnie. Zespół dzieł obronnych Brama Bielańska Fort piechoty N-1 Brama „Kościuszko” Szaniec piechoty IS-2½ Zespół szańca 3 Dwie bramy forteczne 3a i 3b wraz z ostrogami Brama „Wola Justowska” Diabelski Most Przypisy Linki zewnętrzne Opis fortu i ponad 200 zdjęć tego obiektu
Fort główny artyleryjski 52 „Borek”

Fort 52 „Borek” – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1885–1886, zaprojektował go najprawdopodobniej Daniel Salis-Soglio, a na jego wzór zbudowano trzy forty w Twierdzy Przemyśl. Fort 52 „Borek” zaliczał się do VIII sektora obronnego Twierdzy Kraków, obejmującego tereny między dolinami Wilgi i górnej Wisły. Jest to fort artyleryjski dwuwałowy. Wyższy wał był przeznaczony dla artylerii, a niższy – dla piechoty i lekkich dział. Kaponiery uzbrojono w mitraliezy, a następnie w karabiny maszynowe. W forcie znajduje się pierwsze w Krakowie trójpoziomowe podziemne skrzyżowanie tras do przemieszczania żołnierzy i transportu uzbrojenia. Zadaniem fortu było ryglowanie wylotów głównych dróg oraz bronienie traktu wiedeńskiego (obecna Zakopianka) i podejść do pierścienia fortecznego od strony Libertowa. Fort nie wziął udziału w walkach I wojny światowej. Podczas II wojny światowej w forcie przetrzymywani byli rosyjscy i francuscy jeńcy. 26 grudnia 1944 r. na przedpolu fortu wylądował przymusowo ze schowanym podwoziem amerykański samolot bombowy Boeing B-17 Flying Fortress, który został uszkodzony podczas nalotu na rafinerię w Blechhammer (obecnie: Blachowni, części Kędzierzyna-Koźla), a jego załoga próbowała dolecieć na tereny kontrolowane przez Armię Czerwoną. Do lat 90. XX wieku mieściła się tu baza samochodowa i sprzętowa spółdzielni budowlanej. Przez kilkanaście lat był niezagospodarowany i znajdował się w złym stanie technicznym. W latach 2013–2022 przeprowadzono rewitalizację fortu, a od 30 lipca 2022 r. jest w zarządzie Centrum Kultury Podgórza oraz jest siedzibą Biblioteki Piosenki Polskiej. W miejscu, gdzie w 1944 r. wylądował amerykański bombowiec, po wojnie wyrosły drzewa. W czerwcu 2022 r. teren został zagospodarowany i udostępniony dla mieszkańców jako park. Fort 52 Borek znajduje się między ulicami Korpala, Władysława Krygowskiego oraz ulicą Forteczną w Krakowie. Galeria zdjęć Przypisy Linki zewnętrzne Więcej informacji na temat fortu i ponad 50 zdjęć tego obiektu, Artykuł „Niebezpieczny Fort” o Forcie 52 Borek. Fort 52 Borek w WikiMapia, Fort główny artyleryjski nr 52 „Borek” (galeria)
Fort pancerny pomocniczy 43a „Podchruście”

Fort 43a Podchruście – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1896–1902. Leżał w IV sektorze obronnym Twierdzy Kraków. Bronił podejścia do miasta od strony północno-zachodniej, między dolinami Rudawy i Prądnika. Aktywnie współpracował ze wszystkimi fortami z IV sektora obronnego. Dodatkowo Fort wspomagały baterie artyleryjskie, zapewniające daleką obronę przedpola: FB IV-1, FB IV-2, FB IV-3, FB IV-4. Obecnie fort jest w znacznym stopniu zdewastowany, dobrze zachowały się tylko wały ziemne. W gorszym stopniu zachowane są ostróg bramy i dziedziniec. Koszary szyjowe zostały rozebrane. Od kilkudziesięciu lat fort 43a Podchruście wraz z fortem 43 Pasternik jest zajmowany przez wojsko. Do ok. 2002 roku drogą rokadową między tymi fortami, a obecnie ul. Margaretek przebiegał Szlak Twierdzy Kraków, jednak później trasa została zmieniona i szlak omija te forty. Fort znajduje się ok. 400 m od Traktu Olkuskiego. Zobacz też Schron amunicyjny „Podchruście” Bateria B-43a-2 Linki zewnętrzne Więcej opisów fortu oraz kilkanaście zdjęć tego obiektu. Fort 43a Podchruście w WikiMapia
Fort pancerny główny 44 „Tonie”

Fort pancerny główny 44 Tonie – zabytkowy fort opancerzony Twierdzy Kraków. Znajduje się przy ul. Jurajskiej w Krakowie. Powstał w 1878 roku jako tzw. dzieło prowizoryczne, w formie ziemno-drewnianego szańca. W latach 1883–1885 został przebudowany na stały fort artyleryjski, reprezentatywny dla ówczesnej austriackiej szkoły fortyfikacyjnej. Należał do IV sektora obronnego twierdzy. Bronił traktu olkuskiego i podejścia wierzchowiną wzgórza od strony Giebułtowa. We współpracy z fortem Marszowiec ryglował bocznym ogniem dolinę Prądnika. Po roku 1897 to ostatnie zadanie przejął nowo zbudowany fort pancerny obrony bliskiej 44a Pękowice. W latach 1902–1908 przeszedł kompleksową modernizację. Całkowitemu przekształceniu uległ wał artylerii, odtąd pozbawiony działobitni i poprzecznic ze schronami pogotowia i przeznaczony dla piechoty. Blok koszar szyjowych oraz blok tzw. schronu głównego otrzymały wzmocnienia konstrukcyjne. Prócz tego, wyposażono go w dwie baterie pancerne (każda dla dwóch wież wysuwalno-obrotowych Senkpanzer M. 2, z armatami kalibru 8 cm), schron czołowy z kopułą pancerną oraz tradytor dla czterech armat 8 cm. Zestaw uzbrojenia uzupełniało 6 armat 15 cm w otwartych stanowiskach baterii odkrytej w centrum fortu i armaty kazamatowe do obrony fos. Dokonano także zmian w układzie komunikacji wewnętrznej, łącząc nowo zbudowany schron czołowy na wale oraz środkowy schron pogotowia baterii odkrytej z poterną głównej fortu. W roku 1914 fort – mimo pewnych niedostatków uzbrojenia – należał do najnowocześniejszych i najsilniejszych w twierdzy. Fort nie uczestniczył w walkach podczas I wojny światowej, rozgrywały się one na jego dalszym przedpolu, poza strefą donośności jego armat. W okresie międzywojennym mógł służyć Wojsku Polskiemu jako obiekt mieszkalny, koszarowy. We wrześniu 1939 r. był przejściowo obsadzony przez oddziały Grupy Fortecznej płk. Klaczyńskiego i wraz z innymi fortami osłaniał odwrót Armii „Kraków”. Według niepotwierdzonych informacji, na jego przedpolu Niemcy utracili 2 samochody pancerne. Podczas okupacji niemieckiej służył okupantom jako skład zdobycznej broni strzeleckiej. W bliżej nieznanych okolicznościach został uszkodzony poprzez wysadzenie i złomowanie części pancerzy – utracił tarcze pancerne armat tradytora i kaponiery szyjowej oraz korpus i nakrywę jednej wieży armatniej. Jedna z wież obserwacyjnych oraz obie kopuły obserwacyjne zostały wysadzone i uległy przemieszczeniu, acz zachowały się na terenie fortu. Po drugiej wojnie światowej przez wiele lat użytkowany był przez wojsko. Mieścił magazyny materiałów wybuchowych. Wojsko opuściło go na początku lat 90 i do roku 2008 pozostawał nieużytkowany, choć był całodobowo strzeżony. Przypisy Linki zewnętrzne Informacji o Forcie 44 Tonie, oraz zdjęcia tego obiektu Fort 44 Tonie w WikiMapia
Fort pancerny pomocniczy 47 ½ „Sudół”

Fort 47 ½ Sudół – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1895–1897. Blokował dolinę Sudołu Dominikańskiego, znajdującą się między górującymi pozycjami Fortu 47 Łysa Góra, Fortu 47a „Węgrzce”, Fortu 48 „Batowice” i Fortu 48a „Mistrzejowice”. Był to mały, międzypolowy fort pancerny, jeden z najmniejszych fortów tego typu w Twierdzy Kraków. Fort Sudół miał nietypową konstrukcję koszar szyjowych. Prawa strona bloku była piętrowa, a lewa – parterowa. Grubość stropu sięgała 180 cm. Na prawej umieszczony był wał artyleryjski, z uzbrojeniem składającym się z dwóch wież pancernych, uzupełnionych kopułą obserwacyjną. Fort nie posiadał kaponier, zamiast tego fosa broniona była bezpośrednio z wału fortu, o narysie spłaszczonym, ogniem nad stokiem, schodzącym skośnie do fosy i stykającym się bezpośrednio z przeciwstokiem. Stok ten ma bardzo niewielki kąt nachylenia, co za tym idzie, duże wydłużenie, w dolnej części umacniany był dodatkowo kratą forteczną lub zasiekami z drutu kolczastego. W 1950 został częściowo wysadzony. Od tego czasu pozostaje w stanie ruiny. Fort 47 ½ Sudoł znajduje się przy ul. Powstańców w Krakowie, niedaleko Cmentarza Batowickiego. Przypisy Linki zewnętrzne Fort 47 ½ Sudół na stronie Forty CK Twierdzy Kraków Fort 47 ½ Sudół w WikiMapia
Fort pancerny pomocniczy 53a „Winnica”

Fort 53a Winnica – jeden z fortów Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1898–1899. Obok Fortu 38 Skała jedyny, w obrębie Twierdzy Kraków, fort typu górskiego. W czasie I wojny światowej na jego przedpolach wybudowano system kawern i okopów. Znajduje się na wzniesieniu Winnica (234 m n.p.m.), w rejonie ówczesnych wsi Kostrze i Skotniki, obecnie ok. 300 m na zachód od ul. Winnickiej w Krakowie. Wjazd na dziedziniec prowadzi przez most nad fosą z zachowaną oryginalną bramą wjazdową. Dziedziniec zamykały koszary czołowe pełniące funkcję schronu bojowego. Dwukondygnacyjne koszary o konstrukcji mieszanej z galerią strzelecką nadwieszoną nad fasadą, przechodzącą w stanowiska ogniowe na wale piechoty. Był to ostatni z serii fortów pancernych obrony bliskiej, a rozwiązania tu przyjęte stały się pierwowzorem dla schronów bojowych i grup warownych okresu międzywojennego. Obiekt jest jednym z niewielu fortów, w których zachowały się wieże pancerne. Został wpisany do rejestru zabytków. Na forcie prowadzone są obecnie prace porządkowe i remontowe. Przypisy Linki zewnętrzne Fort 53a Winnica na stronie Forty CK Twierdzy Kraków Fort 53a Winnica w WikiMapia
Fort pomocniczy piechoty 41a „Mydlniki”

Fort 41a „Mydlniki” – fort należący do Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1895–1896. Należał do IV sektora obronnego, broniącego zachodniego odcinka Twierdzy Kraków pomiędzy dolinami rzek Rudawy i Prądnika. Fort bronił odcinka doliny Rudawy od strony północnej. Fort znajduje się na wyniosłym wzgórzu dominującym nad okolicą. Położony jest przy ul. gen. B. Wieniawy-Długoszowskiego w Krakowie, około 200 metrów na północny wschód od stacji kolejowej Kraków Mydlniki. W czasie wojny polsko-bolszewickiej, w forcie internowani byli polscy komuniści, m.in. Józef Ciszewski, Ludwik Prentki, Leon Purman, Witold Tomorowicz, Wacław Wróblewski, Adolf Zalberg i Stefan Żbikowski. Ich rodziny, niepoinformowane o miejscu ich pobytu, zwróciły się o pomoc do redakcji "Robotnika", który opisał sprawę. W związku z tym, z inicjatywy wicepremiera Daszyńskiego 16 września 1920 roku ustanowiono komisję sejmową, która miała zbadać warunki panujące w Mydlnikach. W jej skład wchodził m.in. poseł PPS Zygmunt Marek. Komisja uznała warunki w forcie za zagrażające zdrowiu i zażądała przeniesienia uwięzionych w inne miejsce. Orzekła także, że przetrzymywanie uwięzionych bez wyroku sądu jest bezprawne. W końcu października 1920 roku internowanych przewieziono do warszawskiej Cytadeli, a w pierwszych miesiącach 1921 roku część uwolniono lub zakwalifikowano do wymiany więźniów z Rosją Radziecką. Obiekt wpisany jest do rejestru zabytków pod nr rej.: A-123/M z 8.11.2007 Przypisy Linki zewnętrzne Opis i zdjęcia fortu Fort 41a Mydlniki w WikiMapia
Fort pomocniczy piechoty 50a „Lasówka”

Fort 50a Lasówka – zabytkowy fort Twierdzy Kraków. Był międzypolowym fortem pancernym. Powstał w 1899 r. Położony jest na południowym brzegu Wisły, przy ul. Golikówka w Krakowie. Należał do VII obszaru warownego Twierdzy Kraków. Jego projektantem był Emil Gołogórski. Wyróżniał się szeregiem nietypowych rozwiązań między innymi wypełnieniem fos wodą z Wisły, nazywany był fortem wodnym. Zadaniem fortu była obrona południowego brzegu Wisły, a dokładnie doliny rzeki, wałów oraz pobliskiej przeprawy na drugi brzeg. Udzielał wsparcia ogniowego fortowi 49 ½ a Mogiła leżącemu na drugim (północnym) brzegu rzeki. Historia fortu W latach 1918–1919, w czasie przewrotu politycznego fort został zdewastowany, lecz później miał miejsce jego remont. W okresie międzywojennym pełnił przez krótki czas funkcje magazynowe, ale w wyniku dużego zawilgocenia stracił tę funkcję. W czasie II wojny światowej ponownie użytkowany był jako magazyn. Po wojnie przekazany został władzom cywilnym. Od lat 60. XX wieku miała miejsce dewastacja fortu. Gospodarująca obiektem spółdzielnia „Barwa” dobudowała magazyny, naruszając jego pierwotny kształt. W kolejnych latach fort dalej popadał w ruinę. W 2001 roku skradziono pancerne okiennice i oryginalną balustradę strzelecką. Na początku XXI w. przez 4 lata odbywały się tutaj nielegalne festiwale punkowe pod nazwą Prowizorka. Linki zewnętrzne Opis i zdjęcia fortu Panoramy sferyczne z fortu. panoramy.zbooy.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-09-27)]. Fort 50a Lasówka w WikiMapia
Fort Śliwického

Fort Śliwického (polsky Fort Śliwickiego, oficiálně Fort Jasińskiego) je jeden z fortů varšavské citadely, přináležící k vnitřnímu prstenci opevnění varšavské pevnosti. Byl postaven mezi léty 1835–1838. Historie Projektové práce na fortu začaly v roce 1833, a samotná cihlovo-hliněná pevnost byla vybudována o šest let později. Opevnění bylo postaveno na obrysu rovnoramenného trojúhelníku o dvou stranách dlouhých přibližně 100 m a delší straně rovnoběžnou s řekou Vislou. Bylo obehnáno vodním příkopem s kontreskarpou, jenž byl před hlavní částí fortu bráněn centrálně umístěnou kaponiérou. V čele pevnosti byla postavena půlkruhová dělová baterie, další dvě byly na obou koncích ramen příkopu. V objektu se nacházela kasárna, která mohla pojmout až 700 vojáků. Před pevnůstkou se rozkládala esplanáda, tj. prázdná plocha se zákazem výstavby. Nepotvrzená informace uvádí, že měl fort s varšavskou citadelou spojovat tajný tunel. Fort byl pojmenován podle kapitana Juliana Śliwického, který bojoval na ruské straně během listopadového povstání; jeho ostatky byly pohřbeny v areálu pevnosti 6. prosince 1835. V roce 1921 pak byla pevnost oficiálně přejmenována po generálu Jakubu Jasińském, který na polské straně bojoval během Kościuszkova povstání. Pevnost přežila v dobrém stavu až do druhé poloviny 20. století. V období PLR zde byly umístěny kasárna ZOMO (Zmotoryzowane Odwody Milicji Obywatelskiej), polských komunistických milicí. V letech 1976–1977 byla jednotkami ZOMO z vlastní vůle renovována dochovaná jižní dělostřelecká baterie. Po ZOMO objekt převzala polská jízdní policie, která zde ustájila své koně. Po roce 2000 V roce 2001 byly v těsné blízkosti i v části samotného fortu postaveny bytové domy pro policisty. Přestože některé jednotlivé objekty pevnůstky zůstaly zachovány, byly na stavbách provedeny úpravy neslučující se se zásadami památkové péče, což zapříčinilo nevratné narušení původního vzhledu fortu. Odkazy Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Fort Śliwickiego Cytadeli Warszawskiej na polské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Fort Śliwického na Wikimedia Commons Podrobnější historie fortu (v polštině) na forty.waw.pl
Fort Śliwickiego Cytadeli Warszawskiej

Fort Śliwickiego (Jasińskiego) – jeden z fortów Cytadeli Warszawskiej znajdujący się przy ul. Jagiellońskiej 49a w Warszawie. Historia Fort został zbudowany w latach 1835–1836, najwcześniej ze wszystkich fortów otaczających Cytadelę, będąc jej przedmościem. Fort był w późniejszym okresie wielokrotnie przebudowywany. Jako przedmoście Cytadeli było to umocnienie największe z otaczających twierdzę. Nazwa upamiętnia por. Juliana Śliwickiego, walczącego po stronie rosyjskiej i ciężko rannego podczas powstania listopadowego, zmarłego w Paryżu i pochowanego na terenie fortu 6 grudnia 1835. Był to fort ziemno-ceglany o narysie lunety. W forcie znajdowały się dwie potężne działobitnie ceglane. Umocnienie otaczała mokra fosa z murowaną przeciwskarpą. Nie znajdują potwierdzenia informacje o poternie (tunelu), który pod dnem Wisły miał łączyć fort z Cytadelą. Fort w dobrym stanie przetrwał do drugiej połowy XX wieku. W okresie PRL mieściły się tutaj koszary ZOMO. W latach 1976–1977 zachowana działobitnia południowa została wyremontowana w czynie społecznym przez oddziały ZOMO, co upamiętnia tablica. Po ZOMO budynki przejęła policja i w budynku fortu znalazły się stajnie konnych jednostek policji. W 2001 w bezpośredniej bliskości fortu powstało osiedle mieszkaniowe dla policjantów z budynkami na esplanadzie i częściowo dziedzińcu fortu. Chociaż istnieją nadal poszczególne budowle fortu, budowa ta została przeprowadzona z pominięciem zasad ochrony zabytków i dbałości o ład urbanistyczny miasta. Oznaczało to bezpowrotne naruszenie tego cennego zabytku i jego układu. Trzeba tutaj podkreślić, że istniały projekty i prace, w których fort miał zostać włączony w układ nowo planowanego osiedla jako teren parkowo-rekreacyjny, z zachowaniem swego kształtu i walorów zabytkowych, tak jak ma to miejsce w forcie Szcza-M na warszawskim Rakowcu. W 1975 fort został wpisany do rejestru zabytków pod nazwą fort „Jasińskiego” (d. Śliwickiego). Esplanada fortu nadała łukowaty kształt wytyczonej na jej granicy ul. 11 Listopada, której nadano wtedy nazwę Esplanadowej. Przypisy Bibliografia Lech Królikowski: Twierdza Warszawa. Warszawa: Wydawnictwo Bellona, 2002. ISBN 83-11-09356-3. Stanisław Łagowski: Szlakiem twierdz i ufortyfikowanych przedmości. Pruszków: Oficyna Wydawnicza Ajaks, 2005. ISBN 83-88773-96-8. Linki zewnętrzne Zdjęcie na Google Maps.. Teren fortu Śliwickiego. Zdjęcie ze strony 'Przewodnik po Warszawie (do 1944 roku)'.. Odgałęzienie kolejki jabłonowsko-karczewskiej do fortu Śliwickiego