Kościół św. Andrzeja Apostoła w Łukowicy

Kościół św. Andrzeja Apostoła w Łukowicy – zabytkowa drewniana świątynia rzymskokatolicka, wzniesiona w II połowie XVII wieku dla parafii w miejscowości Łukowica w powiecie limanowskim. Obiekt znajduje się na Małopolskim Szlaku Architektury Drewnianej. Historia W latach 1673–1697 wzniesiono w centrum wsi Łukowica drewniany barokowy kościół w miejscu, gdzie wcześniej stał kościół gotycki. Świątynia została poświęcona 23 czerwca 1720 przez biskupa kijowskiego Jana Tarły. W czasie swojej ponad 300-letniej historii kościół był wielokrotnie restaurowany. W trakcie jednej z tych prac w I poł. XIX wieku dobudowano przybudówki do prezbiterium. Architektura Kościół św. Andrzeja w Łukowicy posiada wyraźne cechy stylu barokowego. Wzniesiono go według zasad konstrukcji zrębowej, oszalowany i pokryty blachą. Posiada jedną nawę, zakończoną węższym, zamkniętym trójbocznie prezbiterium. Po bokach dobudowano zakrystię i kaplicę boczną. Nad całością góruje czworoboczna, zwężająca się ku górze wieża, zwieńczona barokowym hełmem. Zewnętrzną część prezbiterium zdobi przedstawienie Grupy Ukrzyżowania, z rzeźbami ludowymi z XVIII i XIX wieku. Charakterystyczny jest zbiór przedmiotów związanych z Męką Pańską, nawiązujących do przesłania Memento mori. Są to m.in. chusta św. Weroniki, a obok niej: gwoździe, młotek, bicze, cierniowa korona i obcęgi. Następnie od lewej strony: rękawica, dzbanek, pochodnia, kostki do gry, maczuga, kogut, suknia całodziana i powróz, zaś po prawej stronie czaszka trupia z piszczelami, kielich, kajdany, miecz, sakiewka Judasza ze srebrnikami, rózgi, włócznia i drabina. Kościół otacza kamienny mur z XVIII wieku, w którym umieszczono kapliczki ze stacjami Drogi Krzyżowej. Wnętrze Wnętrze przykrywają pozorne sklepienia kolebkowe, ozdobione polichromią z XIX wieku. Wyróżnia się zwłaszcza przedstawienie Trójcy Świętej koronującej Najświętszą Marię Pannę. W innych miejscach na sklepieniu i ścianach znajdują się pozostałości starszych, datowanych na XVIII wiek malowideł. Ołtarze ołtarz główny pochodzi z końca XVII wieku. Umieszczono w nim figurę Matki Bożej, która przesłaniana jest przez dwa obrazy: Matka Boża oraz św. Andrzej. Interesujący jest zwłaszcza wizerunek patrona kościoła - Apostoł został na nim przedstawiony z krzyżem w kształcie X, który symbolizować ma jego męczeńską śmierć. W zwieńczeniu ołtarza znajduje się przedstawienie Trójcy Przenajświętszej w otoczeniu chmur i promieni. ołtarze boczne późnobarokowe ołtarz Matki Bożej z dwoma obrazami: Matka Boża Nieustającej Pomocy oraz Przemienienie Pańskie ołtarz z obrazem św. Teresa od Dzieciątka Jezus ołtarz z obrazem Archanioł Michał w kaplicy bocznej Wyposażenie Większość wyposażenia kościoła jest drewniana i wykonana w stylu barokowym. klasycystyczna ambona z przełomu XVII i XVIII wieku, ozdobiona wizerunkami Ewangelistów i Chrystusa Pana kamienna chrzcielnica z 1693 obraz św. Mikołaja w zakrystii z początku XVII wieku. Obraz jest wyblakły, ale sposób przedstawienia świętego jest rzadko spotykany: ukazano aż trzy atrybuty świętego: szatę biskupią, trzy złote kule oraz trzy panny, którym je podarował (według innych źródeł są to trzej młodzieńcy) trzy barokowe krucyfiksy feretrony z XVII wieku obraz Rodzina św. Anny z XVI wieku, będący pozostałością tryptyku obraz św. Kingi z XVIII wieku chór muzyczny zdobi ażurowa balustrada z prostokątnym wysunięciem do przodu organy wybudował Tomasz Fall ze Szczyrzyca w 1905 roku. Prawdopodobnie pierwotnie były przeznaczone do miejscowości Miastkówka (informacja ta została zapisana zieloną kredą i odnaleziona na jednym z podawaczy podczas ostatniej konserwacji w 2021 roku). Organy posiadają dwie bliźniacze szafy organowe przyozdobione w faliste belkowanie i liście akantu stół gry ustawiony przodem do prezbiterium centralnie na osi kościoła przed szafami organowymi. Instrument zachowany w oryginalnym stanie Przypisy Bibliografia Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 196-198. ISBN 978-83-88383-43-4. Andrzej Matuszczyk: Beskid Wyspowy. Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2008, s. 208. ISBN 978-83-89188-78-6. Magdalena Michniewska, Artur Michniewski, Magdalena Duda, Paweł Luboński: Kościoły drewniane Karpat - Polska i Słowacja:przewodnik. Białystok: Oficyna Wydawnicza Rewasz, 2006, s. 145. ISBN 83-89188-43-0.