Stawy Jana w Łodzi

Obiekt Rekreacyjny "Stawy Jana" – miejski kompleks parkowo-wypoczynkowy doliny rzeki Olechówki, zlokalizowany na osiedlu Stare Chojny w Łodzi, w południowej części dzielnicy Górna, w sąsiedztwie ulicy Rzgowskiej, Kolumny, Paradnej i Kosynierów Gdyńskich. Na całość 19-hektarowego ośrodka składa się park miejski z akwenem wodnym i plażą (drugi z tytułowych stawów już nie istnieje), wypożyczalnia sprzętu wodnego, boiska sportowe, skatepark, park linowy, tężnia solankowa, tama rzeczna, sezonowe wesołe miasteczko, oraz zabytkowy szlachecki Dwór Benedykta Górskiego ze zlokalizowaną weń restauracją. W niedalekiej odległości od Stawów Jana znajduje się m.in. Trasa Górna, Instytut "Centrum Zdrowia Matki Polki", Łódzki Szpital Zakonu Bonifratrów, Katolickie Sanktuarium Matki Bożej Pocieszenia, Chojeński Klub Sportowy, hotele Ambasador Chojny*** i Eskulap**, oraz Centrum Handlowe "Nowa Górna". W latach 1634–1939, w pobliżu skrzyżowania ulicy Rzgowskiej z ulicą Kolumny, zlokalizowana była 11-metrowa Kolumna Sieroca, będąca pomnikiem wotywnym wzniesionym przez legendarnego fundatora wsi Chojny, Jana Mulinowicza, któremu także i Stawy Jana mają zawdzięczać swą tradycyjną nazwę. Charakterystyka Staw położony jest w południowej części parku, w dolinie rzeki Olechówki. Powierzchnia parku wynosi 18,34 hektara, a ostatniego z istniejących stawów 4,3 hektara. Wokół stawu urządzono piaszczystą plażę oraz przystań kajakową. W zachodniej części parku znajduje się brodzik dla dzieci, a także obiekty sportowe: boisko do siatkówki i siatkówki plażowej. Na terenie parku zostały wybudowane: boisko do piłki nożnej i koszykówki. Od zachodu z parkiem sąsiaduje ChKS Łódź, który jest zlokalizowany w miejscu już nieistniejącego, drugiego ze stawów. Na terenie obiektu, prócz wymienionych wcześniej atrakcji, znajdują się m.in. toalety publiczne, kompleksowy monitoring miejski, kaczkomaty z jedzeniem oraz miejsce dla cyklicznie przyjeżdżającego wesołego miasteczka. Park pocięty nieregularnym układem ścieżek jest nierównomiernie zadrzewiony i posiada rozległe trawniki. Wśród drzew pięć jest szczególnie cennych. Są to jesion wyniosły i cztery lipy drobnolistne w wieku 160–180 lat. Pochodzenie nazwy Jak należy przypuszczać, nazwa Stawy Jana wzięła się od Jana Mulinowicza (Mulinowica), który, jak głosi legenda, na początku XVII wieku po stracie rodziców, wypędzony ze swego mieszkania siedział zapłakany przy drodze prowadzącej do Piotrkowa. Sierotą zaopiekowało się przejeżdżające traktem małżeństwo z Krakowa. Po ich śmierci Janek stał się właścicielem znacznego majątku, który postanowił w części przeznaczyć swojej wsi, dziękując za napotkaną przez niego szansę. Z inicjatywy Jana Mulinowicza i za jego pieniądze w 1643 roku dokonano renowacji Kościoła pw. św. Wojciecha. W skarbcu kościelnym przechowywane są ofiarowane przez niego pozłacany kielich mszalny z 1628 i srebrna monstrancja z 1638. Kolumna Mulinowicza Najważniejszym elementem wotywnym stała się jednak Kolumna Sieroca z 1634 roku, którą Jan wzniósł w miejscu spotkania swych dobrodziejów, tworząc pomnik z szarego marmuru na prostokątnym piedestale o łącznej wysokości około 11 metrów, stając się na następne trzysta lat najpopularniejszym punktem orientacyjnym Traktu Piotrkowskiego. O kolumnie w 1853 roku pisał następująco Oskar Flatt: Pół mili od Łodzi, w stronie południowej, na trakcie piotrkowskim, pod wsią Chojny, spoczną oczy przechodnia na wielkim, szaro-marmurowym kamieniu, wysokim na trzynaście łokci, na którym sterczy złocony krzyż, prawie cztery stóp wysoki. Na bokach podstawy kolumny znajdowały się trzy łacińskie inskrypcje. Najważniejsza określała fundatora i podawała datę powstania pomnika. W tłumaczeniu na polski brzmiała ona: Bogu najlepszemu, najwyższemu Jan Mulinowic, mieszczanin krakowski, wzniósł w roku pańskim 1634. Kolumna została zniszczona przez niemieckich okupantów, w ramach zorganizowanej akcji przeprowadzonej w listopadzie 1939 roku. Po wojnie monumentu nie odbudowano, a w tym miejscu, dokładnie na skrzyżowaniu ulicy Rzgowskiej z ulicą Kolumny, postawiono kapliczkę z figurą Jezusa Chrystusa. Dwór Benedykta Górskiego W północnej części parku znajduje się zabytkowy dwór, frontem zwrócony na południe. Od ulicy Rzgowskiej prowadzi do niego aleja drzew. Dwór wybudowany został pod koniec XVIII wieku przez Benedykta Górskiego. Jest to niewielki parterowy budynek wzniesiony z bali modrzewiowych o konstrukcji zrębowej, otynkowany. Pokryty jest dachem gontowym, łamanym, polskim. Za dworem, przy ulicy Kosynierów Gdyńskich, w dawnym ogrodzie usytuowano domki campingowe oraz pole biwakowe. Zabudowania folwarczne położone na zachód i południowy zachód od dworu nie zachowały się. Ostatnim właścicielem folwarku chojeńskiego był Franciszek Zimmerman. Po wojnie majątek upaństwowiono i włączono w granice Łodzi. Park z dworem przekształcono w ośrodek wypoczynkowo-rekreacyjny nazywany Stawami Jana. Obecnie istnieje tylko jeden staw, drugi, po którym pozostało tylko zagłębienie terenu, leży na zachód od parku przy Chojeńskim Klubie Sportowym. W marcu 2010 roku zakończył się finansowany przez miasto Łódź remont dworku. Z dawnego wystroju udało się zachować belkowany strop i podłogi, ozdobny piec kaflowy oraz dwa kominki w salonie. W budynku otworzono restaurację, serwującą m.in. potrawy kuchni staropolskiej. Zobacz też Park im. 1 Maja w Łodzi – Stawy Stefańskiego Parki w Łodzi Przypisy