NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół św. Jakuba Apostoła w Prusicach

Kościół świętego Jakuba Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Prusice archidiecezji wrocławskiej. Świątynia była wzmiankowana w 1335 roku, natomiast obecna została zbudowana pod koniec XV wieku (lata 1491–1492) jako kościół ceglany. Budowla jest jednonawowa i posiada dwuprzęsłowe prezbiterium nakryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym oraz przy fasadzie zachodniej wieżę na planie kwadratu. Do południowej ściany prezbiterium jest dobudowana kaplica grobowa hrabiego Hatzfelda, powstała w 2. połowie XVII wieku i nakryta dwuprzęsłowym sklepieniem kolebkowym, ozdobionym bogatą sztukaterią. Do wyposażenia wnętrza należą rzeźbiony ołtarz drewniany oraz kilkanaście nagrobków, z których najstarszy to bogato polichromowany całopostaciowy nagrobek Zygmunta Kurzbacha. Zygmunt zmarł w 1513 roku w Budzie (Ofen), ale zgodnie z jego życzeniem pochowano go w kościele w Prusicach. We wspomnianej wyżej kaplicy jest umieszczony nagrobek Melchiora von Hatzfelda (zmarłego w 1658 roku) w kształcie kamiennej tumby z leżącą postacią zmarłego ubranego w strój rycerski ze ścianami bocznymi ozdobionymi płaskorzeźbionymi scenami batalistycznymi. Aktualnie w kościele będą zabudowane barierki. Przypisy Linki zewnętrzne Kościół św. Jakuba Apostoła Starszego – Katholische Pfarrkirche St. Jakobus d. Ältere Prausnitz na str. polska-org.pl
Kościół św. Józefa w Kuryłówce

Kościół św. Józefa w Kuryłówce – główna świątynia parafii św. Józefa w Tarnawcu. Zabytkowy rzymskokatolicki kościół parafialny istnieje od co najmniej 1759 roku. Początkowo służył jako kaplica dworska i obsługiwany był przez ojców bożogrobców z Leżajska. Odrębnym kościołem parafialnym został w 1812 roku tj. od chwili uroczystego erygowania przez biskupa przemyskiego księdza Antoniego Gołaszewskiego. W następnych latach kościół był sukcesywnie rozbudowywany. W 1841 roku główną nawę znacznie przedłużono wykorzystując materiały pozyskane z rozbiórki pałacu. Następnie na przełomie XIX i XX wieku dobudowano do niej kruchtę czyli babiniec i dwie kaplice od strony północnej i południowej, zbudowano wówczas także wieżę na sygnaturkę oraz dzwonnicę. Budynek uzyskał plan prostokąta z zamkniętym półkoliście prezbiterium z dwiema bocznymi kaplicami, całość zwieńczono sklepieniem kolebkowym. Ołtarz główny, podobnie jak ambona i prospekt organowy zachowane są w stylu późnobarokowym. Ściany wewnętrzne pokryte zostały polichromią ornamentalno-figuralną, prawdopodobnie przez dziadka Stanisława Wyspiańskiego - Ignacego, w stylu neobarokowym w drugiej połowie XIX wieku. Z 1834 roku pochodzą organy. Obok kościoła dzwonnica z 1903 roku Przypisy
Kościół św. Jakuba Apostoła w Sobótce

Kościół świętego Jakuba Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Sobótka archidiecezji wrocławskiej. Pierwsza wzmianka o nim pochodzi z 1250 roku, przeprowadzone w 1948 roku badania odkryły świątynię romańską z przełomu XII i XIII wieku. Została ona przebudowana w 1500 roku w stylu gotyckim a następnie została odbudowana po pożarze w 1739 roku w stylu barokowym. Wieża zachodnia została nadbudowana w latach 1855-1857, cała budowla natomiast została zniszczona w 1945 roku i odbudowano ją w latach 1955-1957. Odkryte fragmenty romańskie dają dowód na to, że pierwotna świątynia była trójnawowym kościołem bazylikowym posiadającym kwadratowe prezbiterium zamknięte absydą. Obecnie świątynia jest zbarokizowanym trójnawowym Kościołem bazylikowym gotyckim posiadającym krótkie prezbiterium zakończone trójbocznie oraz wieżę od strony zachodniej. Wnętrze podzielone jest na cztery przęsła i nakryte jest sklepieniem kolebkowym na gurtach. Znajduje się w nim duża część barokowego wyposażenia z 1. połowy XVIII wieku, a na zewnętrznej skarpie jest wmurowany kamienny lew w stylu romańskim z XII wieku. Przypisy Linki zewnętrzne JerzyJ. Hawrot JerzyJ., Odkrycie budowli romańskiej w Sobótce, „Ochrona Zabytków” (3), 1949, s. 155–159 [dostęp 2018-05-10] .
Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa w Sobótce

Kościół Najświętszego Serca Pana Jezusa – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Sobótka archidiecezji wrocławskiej. Znajduje się w zachodniej części Sobótki – Sobótce-Górce. Jest to świątynia wzniesiona w latach 1932-1933, po zamknięciu świątyni dawnego probostwa augustianów, zaprojektował ją architekt Kurt Langer z Wrocławia. Wewnątrz kościoła znajduje się wyposażenie w stylu późnobarokowym przeniesione z dawnej świątyni. Wykonawcą prac budowlanych był Berthold Sandmann z Sobótki. Przypisy
Kościół św. Anny w Sobótce

Kościół świętej Anny – rzymskokatolicki kościół pomocniczy należący do parafii św. Jakuba Apostoła w Sobótce. Świątynia była pierwotnie kościołem cmentarnym, wybudowano ją w połowie XIV wieku, następnie rozbudowano w latach 1498-1546 i odrestaurowano około 1725 roku. Budowla jest orientowana, murowana, wzniesiona z kamienia i cegły. Od wewnątrz prezentuje się jako kościół halowy trójnawowy i czteroprzęsłowy. Świątynia posiada wydłużone prezbiterium zakończone trójbocznie nakryte sklepieniem kolebkowym z lunetami. nawy natomiast nakrywa płaski drewniany strop. We wnętrzu znajdują się cztery rzeźby w stylu późnogotyckim z około 1500 roku oraz elementy wyposażenia w stylu barokowym pochodzące z 1. połowy XVIII wieku. Od XIII wieku Sobótka była miejscem pielgrzymek do cudownej figurki św. Anny. Obecna figura, rzeźbiona w drewnie lipowym pochodzi z przełomu XIII i XIV w. Od 2006 roku sanktuarium św. Anny jest również diecezjalnym sanktuarium NMP Matki Nowej Ewangelizacji. Przypisy
Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Strupinie

Kościół Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny – zabytkowy kościół parafialny, rzymskokatolicki należący do dekanatu Prusice archidiecezji wrocławskiej. Jest jedynym zarejestrowanym zabytkiem miejscowości. Obecna świątynia została wzniesiona jako ewangelicka w 1878 roku według projektu mistrza budowlanego Krause ze Strupiny. Swoim kształtem budowla nawiązuje do świątyni starochrześcijańskiej, posiada elementy neoromańskie nawiązujące do Karla Friedricha Schinkla (są to odkryty drewniany strop, wieża) i motywy w stylu neogotyckim. We wnętrzu na ścianie zachodniej zostały wmurowane liczne kartusze i epitafia rodów szlacheckich – kolatorów świątyni oraz nagrobki w stylu późnorenesansowym z XVII wieku, przeniesione z rozebranego kościoła, m.in.: Sebastiana von Nostitz (zm. 1587) z herbami: po lewej stronie, von: Nostitz, Zopterwolf, Lewen, Promitz; po prawej, von: Popschitz, Nostitz, Warkoschen, Rechenberg; Margarety von Buswoyen (zm. 1609), żony Antonia von Pusch z herbami: po lewej stronie, von: Buswoyen, X, po prawej, von: Kreckwitz, Seherr von Thoss Heleny von Schirnagern, (zm. 1610), żony Nickela Latufskes po lewej stronie, von: Schirnagern po prawej, von: Falkenhayn Kathariny von Nostitz (zm. 1606), żony Kaspara von Seidlitz und Mirschelwitz po lewej stronie, von: Nostitz, Loeben (?), po prawej, von: X, Promniz, Rothkirch (?) Hansa von Prittwitz (zm. 1589) po lewej stronie, von: Prittwitz, Czirn po prawej, von: Falkenhayn, Glaubitz Georga von Kottwitz (zm. 1605) po lewej stronie, von: Kottwitz po prawej, von: X, Hochberg, Predel (?) Sebastiana von Nostitz (zm. 1580) po lewej stronie, von: 1 Nostitz 2 Loeben 3 Scharfenort 4 Stuttenhainer po prawej, von: 1 Kupperwolf 2 Promnitz 3 Schaurken 4 Rothkirchen Sebastiana von Nostitz (zm. 1587) po lewej stronie, von: Nostritz, Kupperwolf, Loeben (Lewen), Promnitz po prawej, von: Poppschütz (Popschitz), Nostritz, Warkoschen, Rechenberg Heleny von Dirn (zm. 1617), żony Friedricha von Giersdorf po lewej stronie, von: Dyhrn (Dirn), Eicke po prawej, von: Parchwitz, Lestwitz Christopha von Runge (zm. 1606) po lewej stronie, von: Runge, x, Weisbach (?), Sommerfeld po prawej, von: Lessel, Sack, Rohr, Stosch Przypisy
Kościół św. Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny w Strupinie

Kościół świętego Józefa Oblubieńca Najświętszej Maryi Panny – rzymskokatolicki kościół pomocniczy należący do parafii Niepokalanego Serca Najświętszej Maryi Panny w Strupinie. Jest to skromna budowla wybudowana dla społeczności katolickiej w latach 1910-1914. Świątynia objęta jest ochroną konserwatorską i jest wpisana do wojewódzkiej ewidencji zabytków. Parafia katolicka w Strupinie została utworzona w 1929 roku. Przypisy
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Majdanie Starym

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – parafialny kościół rzymskokatolicki w Starym Majdanie, wzniesiony jako cerkiew prawosławna w 1906, na miejscu starszej świątyni unickiej. Historia Pierwsza wzmianka o istnieniu w Majdanie cerkwi unickiej pochodzi z 1714; opisana wówczas świątynia była filią cerkwi w Księżpolu. Wskutek likwidacji unickiej diecezji chełmskiej świątynię zamieniono na cerkiew prawosławną. W 1906 na miejscu starszej cerkwi wzniesiono nową w stylu bizantyjsko-rosyjskim. W 1919 budynek ten został zrewindykowany na rzecz Kościoła rzymskokatolickiego, wtedy też erygowano pierwszą w historii wsi parafię łacińską. Według innego źródła cerkiew unicka w Majdanie powstała dopiero ok. 1733, a budowa cerkwi prawosławnej trwała trzy lata, od 1903 do 1906. W 1974 przy kościele wzniesiono dzwonnicę, a w 1997 - ołtarz polowy. Współcześnie kościół określany jest jako bezstylowy. Jest to budowla jednonawowa, z jedną wieżą nad nawą, drewniana, z trzema ołtarzami: Matki Bożej, św. Franciszka i św. Mikołaja. W okresie, gdy na miejscu dzisiejszego obiektu sakralnego znajdowała się unicka cerkiew, plac w jej sąsiedztwie był cmentarzem (nekropolię poza wsią założono w połowie XIX w.). Na początku lat 90. XX wieku znajdował się jeszcze na nim kamienny obelisk nagrobny Sokołowskiego (zm. 1834) z wierszowaną inskrypcją w j. polskim. Współcześnie napis ten nie istnieje. Przypisy Bibliografia Kawałko D., Cmentarze województwa zamojskiego, Państwowa Służba Ochrony Zabytków, Zamość 1994.
Kościół św. Stanisława Biskupa w Kramsku

Kościół św. Stanisława Biskupa Męczennika w Kramsku – rzymskokatolicki kościół parafialny mieszczący się we wsi Kramsk na ulicy Kościelnej. Kościół jest najstarszy w dekanacie konińskim II. Historia Nieznana jest data wybudowania pierwszego drewnianego kościoła parafialnego w Kramsku. Za początek istnienia przyjęto 1255 rok. W wyniku działania czasu kościół konsekrowany w 1601 roku uległ zniszczeniu. W 1844 roku, kiedy proboszczem tutejszej parafii był ks. Ludwik Potrzebowski w Kramsku zbudowano nowy murowany kościół. W 1854 roku sufragan włocławski ks. Stanisław Łubiński dokonał konsekracji kościoła pod wezwaniem św. Stanisława BM. W 1862 roku budynek świątyni powiększono poprzez dobudowanie prezbiterium, a w latach 1903-1906 o wieżę kościelną. Pod koniec XIX w. parafia liczyła 4080 dusz. Polichromię wnętrza kościoła wykonał w latach 1911–1912 artysta Antoni Szulczyński. Polichromia została odnowiona w latach 1995–1998 staraniem księdza prałata Ireneusza Gmachowskiego. W kościele zachowało się kilka starszych zabytków, m.in. kropielnica z XVII w., krucyfiks z pierwszej połowy XVIII w. oraz kopia obrazu Zdjęcie z Krzyża z pierwszej połowy XIX wieku. W 2013 roku w kościele były remontowane organy oraz wymienione dwa witraże w prezbiterium, z witraży św. Wojciecha i św. Stanisława na św. Jana Pawła II i Matkę Bożą z Guadalupe. W 2014 została położona kostka wokół świątyni. Prace te wykonane zostały z inicjatywy ks. prałata Sławomira Kasprzaka. Bibliografia K. Wróbel: Dzieje Kramska, Konin 2005. Przypisy
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sułowie

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Milicz archidiecezji wrocławskiej. Początkowo w tym miejscu znajdował się kościół parafialny pw. Świętego Krzyża wybudowany w poł. XIV wieku, spalony przez husytów i odbudowany pod koniec XV w., rozebrany w 1730. Obecna świątynia została zbudowana w stylu barokowym w latach 1731–1767, dzięki staraniom Josepha von Burghaus. Budowla była restaurowana w 1846 roku. Jest to świątynia posiadająca jedną nawę, wybudowana na planie krzyża, o konstrukcji szkieletowej. Od strony zachodniej jest umieszczona wieża o trzech kondygnacjach, posiadająca konstrukcję szkieletowo – ryglową. Na łamanym dachu znajduje się sygnaturka. We wnętrzu są umieszczone kondygnacje empor. Świątynia posiada także obraz „Pożegnanie św. Piotra i Pawła” z XVIII wieku znajdujący się w ołtarzu głównym oraz wyposażenie w stylu klasycystycznym z 1. połowy XIX wieku (należą do niego m.in. obrazy „Wyszydzanie Pana Jezusa”, „ Zwiastowanie”) oraz organy o 8 głosach wykonane w 1877 roku. Przypisy
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Sułowie

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej – rzymskokatolicki kościół pomocniczy należący do parafii Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Sułowie. Świątynia została zbudowana w latach 1765–1767 jako protestancka. Ufundowali ją Sofia i Sylvius von Burghaus. Budowla została wzniesiona na planie ośmiokąta i posiada konstrukcję szkieletową. Od strony wschodniej pod zakrystią jest umieszczona krypta grobowa. We wnętrzu znajdują się m.in. ołtarz główny, wykonany około 1765 roku, rzeźby św. Jana Chrzciciela i Mojżesza z XVIII wieku oraz płaskorzeźba, przedstawiająca Ostatnią Wieczerzę w stylu renesansowym. Przypisy
St. Andreas (Środa Śląska)

Die römisch-katholische Pfarrkirche St. Andreas in Środa Śląska (deutsch: Neumarkt) im Powiat Średzki in der Woiwodschaft Niederschlesien in Polen gilt als die älteste Backsteinkirche Schlesiens. Geschichte Der Bau wurde in zwei Bauabschnitten um 1220/30 und in der zweiten Hälfte des 13. Jahrhunderts errichtet. Der freistehende Glockenturm wurde 1350 fertiggestellt. Die Bauzeit des gotischen Chors wird auf 1388 geschätzt. Um 1500 gehörte die Kirche den Breslauer Kreuzherren mit dem Roten Stern. Während der Reformation war sie 1540–1654 protestantisch. Nach den Zerstörungen im Dreißigjährigen Krieg wurde sie 1670–1675 im Zuge der Gegenreformation rekatholisiert und im Inneren barockisiert. Der westliche Teil mit niedrigerem Schiff und die Westfront wurden 1828 angebaut. Bauwerk Die Mauern des spätromanischen Langhauses haben sich gut erhalten. Bemerkenswert ist seine Höhe von über 40 m. Die Lage der ursprünglichen Obergadenfenster ist jedoch noch erkennbar, darüber verlaufen noch ein Kreuzbogenfries und ein wulstartiges Gesims. Der 1350 vollendete freistehende Glockenturm diente wohl auch als Wehrturm, denn er hat bis zu einer Höhe von zwei Metern nur schießschartenartige Fenster. Der Turm steht auch an der Ecke Unterring/Liegnitzer Straße, wo das Gelände abzufallen beginnt. Auf der dem Ring zugewandten Seite befindet sich eine Figur des böhmischen Landesheiligen Johannes Nepomuk. Der westliche Teil des Kirchenschiffs von 1828 hat eine niedrigere Höhe. Auch die Westfront stammt aus dem Jahr 1828. Die Außenmauern der Seitenschiffe haben eine Vertikalgliederung in Form schmaler und profilierter Lisenen. Kircheninneres Im Inneren ist der Bau eine flach gedeckte sechsjochige Pfeilerbasilika. Die Innenausstattung umfasste bis 1945 eine wertvolle Abendmahlsszene, Gemälde der Vierzehn Nothelfer aus der Willmannschen Schule. Die bereits elektrifizierte Orgel wurde 1945 mutwillig zerstört. Die Skulpturen am Hauptaltar mit den hll. Andreas und Hedwig, Herzogin von Schlesien, stammen von Tobias Stahlmeyster. Das Hauptaltargemälde Letztes Abendmahl und Gott der Vater wurden von Georg Wilhelm Neunhertz geschaffen. Literatur Christofer Herrmann: Schlesien. In: Mittelalterliche Architektur in Polen. Romanische und gotische Baukunst zwischen Oder und Weichsel. Petersberg 2015, S. 569–573. Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler in Polen. Schlesien. Deutscher Kunstverlag, München u. a. 2005, ISBN 3-422-03109-X, S. 919–921 Schlesische Heimat: Stadt und Kreis Neumarkt. 1994. Weblinks Einzelnachweise
Kościół św. Andrzeja Apostoła w Środzie Śląskiej

Kościół świętego Andrzeja Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Środa Śląska archidiecezji wrocławskiej. Historia Świątynia była wzmiankowana w 1233 roku, wybudowano ją w 2. połowie XIII wieku, budowę korpusu nawy głównej rozpoczęto w 1248. W murach kościoła w 1248 z polecenia księcia legnickiego Bolesława II Rogatki spalono 500 mieszczan za sprzyjanie Henrykowi III Białemu. W latach 1378–1388 budowniczy Szymon zbudował nowe prezbiterium nakryte sklepieniem przez mistrza Klausa Parlera. Pod koniec XV w. świątynia przeszła w posiadanie zakonu rycerskiego z czerwoną gwiazdą, od 1540 jako kościół protestancki. W 1623 roku zostały zniszczone dach i sklepienia świątyni, które odrestaurowano w 1645 roku. W 1670 roku budowla została gruntownie przebudowana, natomiast część zachodnia została dobudowana około 1830 roku. W latach 1946–1948 i 1958-1959 przeprowadzono restauracje, w czasie której odsłonięto relikty budowli romańskiej z XII-XIII wieku. Architektura i wyposażenie Obecnie jest to świątynia orientowana, murowana, wybudowana z cegły, rozplanowano ją na rzucie prostokąta, z wydzielonym prezbiterium zakończonym poligonalnie. Trzyprzęsłowe prezbiterium jest nakryte sklepieniem sieciowym, natomiast trzynawowy sześcioprzęsłowy korpus o układzie bazylikowym w nawie głównej nakryty jest sklepieniem kolebkowym, a w nawach bocznych nakryty jest sklepieniem krzyżowym. Jego zewnętrzne mury są pamiątką po świątyni późnoromańskiej wzniesionej na przełomie XII i XIII wieku. Była to bazylika ceglana o trzech nawach, zamknięta od strony wschodniej trzema absydami, i nakryta drewnianym stropem. Wyposażenie wnętrza reprezentuje się bardzo skromnie, składają się na nie rzeźbione w drewnie trzy ołtarze w stylu barokowym z początków XVIII wieku, ambona z 1677 roku, i znajdujące się w zakrystii szafy w stylu późnogotyckim, w tym jedna z 1513 roku. Na zewnętrznych ścianach kościoła płyty nagrobne m.in.: córki (†1674) Marii Uthmann z herbami von: Uthmann (matki), Seidlitz (ojca). kobiety Seidlitz († 1676) z herbami i inicjałami, von: ojcowskimi: D.V. Seidlitz, D.V. Hase, D.V. Sommerfeld, D.V. Prittwitz matczynymi: D.V. Roßlig, D.V. Borschnitz, D.V., D.V. Anny Chrysolidy von Saurma (1644-1694), żony Wolffa Heinricha von Klüx Wolfa Heinricha (Henryka) von Klüxa (1651-1708), z herbami, von: ojcowskim: Mikołaja Bernarda Klüxa (zm. 1666) matczynym: Anny Sabiny Gersdorff (1626-1692), Gersdorff Johanna Marchanda dziewczynki von Reinbaben (+1590), córki Petera von Reinbaben, z herbami i inicjałami: ojcowskimi: V.D.R. Reinbaben, V.D.S. Sack matczynymi: V.D.S. Sack, V.D.R. Margety Salisch (+1559), z herbami, von: ojcowskimi: Salisch, Mühlheim matczynymi: Czirn Przypisy
Heiligkreuzkirche (Środa Śląska)

Die römisch-katholische Kirche zum Heiligen Kreuz (polnisch Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Środzie Śląskiej) ist die Pfarrkirche von Środa Śląska (deutsch Neumarkt in Schlesien) im Powiat Średzki der Woiwodschaft Niederschlesien in Polen. Die Kirche gehört zum Erzbistum Breslau. Geschichte Das Franziskanerkloster in Neumarkt wurde schon 1212, also kurz nach Gründung des Ordens, gegründet. Die Klosterkirche steht im Norden der Klosterbauten. Die spätgotische Hallenkirche wurde im 15. Jahrhundert vollendet. Der Glockenturm blieb im Mittelalter unvollendet. Später wurde das Kloster als Hospital genutzt, und der Bauzustand verschlechterte sich. Bei einem Sturm am 4. September 1623 stürzte der Kirchengiebel ein. Danach erhoben die Minoriten aus St. Dorothea in Breslau Anspruch auf das Kloster. Um 1700 wurde die Kirche vom Breslauer Domstift und von August dem Starken, König von Polen, umgebaut. Nach der Säkularisation in Preußen ging das Kloster an die Stadt, die es an der evangelischen Gemeinde übergab. Diese nutzte die Kirche aber nur als Lagerraum. Die ehemalige Klosterkirche wurde zu einem Lagerhaus umgebaut und verfiel, was 1900 oder 1902 zum Abriss des Chors führte. Bei der Renovierung von 1933 bis 1935 wurden der Ostturm errichtet und der neugotische Abschluss nach Osten angebaut. Dabei erhielt der Turm ein Hakenkreuz, und die Kirche wurde als evangelische Kirche neu geweiht. Bei der polnischen Übernahme der Stadt wurde die Orgel mutwillig zerstört. Bauwerk Die Kirche ist eine dreischiffige Hallenkirche aus Backstein mit vier Jochen. Der Bau ist mit abgestuften Strebepfeilern mit Spitzbogenfenstern dazwischen gestützt. Im Norden lehnt sich eine Antoniuskapelle dem Bau an. Die Innenräume sind gewölbt, teils mit Kreuzgewölben. Bemerkenswert sind Kanzel und Altar, die mit Darstellungen des Franziskus geschmückt sind, sowie Bildwerke des Johannes und einer Mater Dolorosa aus dem Jahre 1753. Im Westen und im Norden befinden sich spätgotische Spitzbogenportale aus Sandstein. Das nördliche Portal hat Segmentpfeiler, Blattkapitelle und einen Schlussstein. Das Innere der Kirche hat ein Kreuzgewölbe aus der Spätgotik. Spitzbögen trennen die Kirchenschiffe voneinander. Weblinks Nachweise
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Środzie Śląskiej

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Środa Śląska archidiecezji wrocławskiej. Budowla została wzniesiona dla zakonu Franciszkanów. Świątynia była wzmiankowana w 1310 roku. W 1378 roku została rozpoczęta budowa świątyni przez muratora Szymona, i została zakończona w XV wieku. W 1595 roku kościół był restaurowany, odbudowano go w latach 1620-1675, po kasacie zakonu Franciszkanów w 1810 roku budowla została zamieniona na magazyn, powoli popadała w ruinę a w 1902 roku zostało rozebrane prezbiterium. Świątynia została odbudowana w latach 1933-1937, rozebrano wówczas jedno przęsło. Obecnie jest to budowla murowana, wzniesiona z cegły, trójnawowa halowa, posiadająca cztery przęsła oraz kaplicę od strony północnej. Jej wnętrze nakryte jest sklepieniami kolebkowymi i sklepieniami krzyżowymi. Przypisy
St. Mariä Geburt (Środa Śląska)

Die römisch-katholische Hospitalkirche St. Mariä Geburt steht im Vorort Probstei vor den Toren der Stadt Środa Śląska (deutsch Neumarkt in Schlesien) in der Woiwodschaft Niederschlesien in Polen. Geschichte Die Kirche befindet sich im Westen der Stadt, außerhalb der Stadtmauern. Sie gehörte ursprünglich zu einem von Herzog Heinrich I. und seiner Gemahlin Hedwig von Andechs gestifteten Leprosorium St. Elisabeth, das 1234 erstmals urkundlich erwähnt wurde. Laut einem Zeugnis von 1239 wurde das Hospital vom Breslauer Bischof Lorenz gegründet. 1349–1535 diente die Marienkirche als Propsteikirche der Opatowitzer Benediktiner. Während der Hussitenkriege wurde die Kirche beschädigt. In den Jahren 1608 und 1663 wurde sie renoviert, befand sich aber immer noch in einem schlechten Zustand. In den letzten Jahren des 17. Jahrhunderts wurden die Westwand und ein Teil der Südwand des Kirchenschiffs erneuert. Außerdem wurden die Wände mit Strebepfeilern verstärkt, wobei Lisenen und das romanische Eingangsportal zerstört wurden. Die Sedilien und alle mittelalterlichen Fenster wurden zugemauert und neue Fenster eingesetzt. Die gesamte Kirche wurde verputzt. Friedrich Bernhard Werner malte die ruinierte Kirche 1755. Zwischen 1816 und 1871 wurde die umgebaute Kirche als Arsenal für eine in Neumark stationierte preußische Militäreinheit genutzt. Während des Zweiten Weltkriegs wurde sie beschädigt. Bauwerk Der einschiffige Saalkirche mit eingezogenem, gewölbtem Rechteckchor und abschließender halbrunder Apsis wurde vollständig aus Backstein errichtet. Nach Baubefund geht die Kirche auf die 1220er Jahre zurück. Am südlichen Hauptportal wurden auch Werksteinelemente eingesetzt, ähnlich wie bei der Breslauer Ägidienkirche. Auch der die Apsis bekrönende Kreuzbogenfries mit einem darüber verlaufenden eingefassten Sägefries gleicht demjenigen der Ägidienkirche. Am Chor wurde stellenweise Ziegeln mit einer hellblauen und grünlichen Glasur verwendet, eine der ältesten ihrer Art in Polen. Die Wände des Gebäudes waren im Vergleich zur Größe des Gebäudes sehr hoch. Der schlanke Eindruck wird durch die stark aus der Wand hervorstehenden, im Querschnitt rechteckigen und über die gesamte Höhe gleich breiten Lisenen verstärkt, die bis zur Dachtraufe reichten, wo sie den unter dem Gesims verlaufenden Arkaden- oder Gitterfries unterbrachen. Ähnliche diagonale Friese schmückten die Giebelwände des Kirchenschiffs und des Chorraums. Zwischen den Lisenen befanden sich längliche Fenster mit offenen Laibungen, die mit Halbkreisen abgeschlossen waren. Einzelnachweise