Powiat żniński

Powiat żniński – powiat w Polsce, położony w południowo-zachodniej części województwa kujawsko-pomorskiego. Jego siedzibą jest miasto Żnin. Na terenie powiatu znajdują się m.in.: stanowisko archeologiczne w Biskupinie, Cementownia „Kujawy” oraz pałac w Lubostroniu. Podział administracyjny Powiat żniński powstał 1 stycznia 1999 roku wskutek reformy administracyjnej, której jednym z aspektów było wprowadzenie powiatów jako drugiego szczebla administracji, pomiędzy województwami i gminami. Został stworzony z części znoszonego województwa bydgoskiego. Terytorium powiatu zostało określone w kształcie znacznie powiększonym w stosunku do tego, jaki posiadał on przed swoją likwidacją w 1975 roku. W 1999 roku w jego skład weszły miasta Barcin i Łabiszyn oraz gminy Barcin i Łabiszyn, które należały wówczas do powiatu szubińskiego, nieprzywróconego w ramach reformy. Z drugiej strony, północna część terenu ówczesnej gminy Gorzyce weszła w skład powiatu nakielskiego (w ramach gminy Kcynia). Z powiatem żnińskim graniczą jednostki: powiat bydgoski od północnego wschodu, powiat inowrocławski od wschodu, powiat mogileński od południowego wschodu, powiat gnieźnieński w województwie wielkopolskim od południa, powiat wągrowiecki w województwie wielkopolskim od zachodu, powiat nakielski od północnego zachodu. W skład powiatu wchodzi 6 gmin: 5 miejsko-wiejskich oraz 1 wiejska. Na jego terenie położone jest 5 miast: Barcin, Gąsawa, Janowiec Wielkopolski, Łabiszyn oraz Żnin. W historii powiatu doszło do jednej próby zmiany jego granic. W 2010 roku, Rada Miejska w Trzemesznie (powiat gnieźnieński, województwo wielkopolskie) złożyła wniosek o przyłączenie części wsi Cegielnia i Gościeszyn z gminy Rogowo o łącznej powierzchni 311,28 ha. Negatywna opinia zarówno mieszkańców tych miejscowości, jak i wszystkich organów po stronie żnińskiej (Rady Gminy Rogowo, Rady Powiatu w Żninie oraz Sejmiku Województwa Kujawsko-Pomorskiego) spowodowała odrzucenie wniosku przez Radę Ministrów. Pokrycie terenu Powiat żniński według danych z 2025 roku zajmował powierzchnię 984,82 km², co stanowiło 5,5% powierzchni województwa kujawsko-pomorskiego. Pod względem powierzchni zajął 10. lokatę spośród 19 powiatów w województwie oraz 132. miejsce wśród 314 powiatów Polski. Największą część powierzchni powiatu zajmowały grunty rolne (73,2%) oraz leśne (17,4%). Zabudowanych i zurbanizowanych było 5,4% terenów, zaś pod wodami znajdowało się ich 4,0%. Demografia Według stanu z 31 grudnia 2024 roku w powiecie żnińskim zamieszkiwało 67 080 mieszkańców: 34 097 kobiet (50,8% ludności) i 32 983 mężczyzn (49,2%), czyli 3,4% ludności województwa kujawsko-pomorskiego. Gęstość zaludnienia w powiecie wyniosła 68 osób na km². Pod względem ludności powiat żniński zajął w 2024 roku 8. miejsce spośród 19 powiatów w województwie oraz 164. lokatę wśród 314 powiatów Polski. Wskaźnik urbanizacji wyniósł 43,2%; w miastach w tym dniu mieszkało 28 986 osób, zaś na wsi 38 094 osoby. Transport Transport drogowy Drogi krajowe S5 – Żnin – Gniezno – Poznań – Kościan – Leszno – Trzebnica – (Wrocław A8) Drogi wojewódzkie 246 Paterek – Szubin – Łabiszyn – Gniewkowo 251 Kaliska – Żnin – Pakość – Inowrocław 253 Łabiszyn – Murczyn 254 Brzoza – Łabiszyn – Barcin – Dąbrowa – Mogilno – Wylatowo Starostowie żnińscy Na podstawie źródła: Bolesław Cieniawa (29 grudnia 1998 – 31 sierpnia 2000), Zbigniew Jaszczuk (od 31 sierpnia 2000). Zobacz też Powiat szubiński Powiat Znin Przypisy