Kościół św. Józefa w Dobiegniewie

Kościół pw. św. Józefa w Dobiegniewie – rzymskokatolicki kościół parafialny w Dobiegniewie, w powiecie strzelecko-drezdeneckim, w województwie lubuskim. Należy do dekanatu Strzelce Krajeńskie diecezji zielonogórsko-gorzowskiej. Mieści się przy ulicy Adama Mickiewicza, w zachodniej części miasta. Historia Jest to świątynia salowa, bezstylowa, której budowę rozpoczęto w 1936 roku. 20 stycznia 1936 roku kuratus Walter Hirschmeyer nabył działkę przy dzisiejszej ulicy Mickiewicza (ówczesna Wutziger Straße) od małżonków Laurentschen za 6750 marek. Budowy podjął się miejscowy przedsiębiorca budowalny Senkpiel za cenę 21 000 marek. Aktu położenia kamienia węgielnego pod budowę kościoła w imieniu kardynała Adolfa Bertrama dokonał archiprezbiter Maksymilian Haase 18 października 1936 roku. Poświęcona w dniu 1 lipca 1941 roku. Architektura i wyposażenie Świątynia wybudowana została na planie krzyża św. Antoniego. Po stronie północnej znajduje się niska wieża zakończona zapierzoną żaluzjową latarnią. Witraże wykonane zostały w 1937 roku w Pieńsku. Najcenniejszym elementem wyposażenia świątyni jest szafowy ołtarz, pochodzący ze zniszczonej świątyni w Ostrowitem, ufundowany przez rodzinę von Wedel, datowany na XVI stulecie i 1 połowę XVII stulecia. Po 1945 został przeniesiony do kościoła pw. Chrystusa Króla w Dobiegniewie, a następnie do kościoła, w którym znajduje się obecnie. Ołtarz trzykrotnie przechodził konserwacje, które wpłynęły na jego wygląd. Pierwsza konserwacja miała miejsce w latach 1928–1930 i została wykonana przez warsztat odnawiania dzieł sztuki prof. M. Rutschmanna i Paula Thola. Potwierdza to zapis gotykiem wykonany na odwrocie szafy ołtarzowej o treści: „Dieser Altar und dieses Kirchlein wurden wieder hergestellt von der Werkstatt für Denkmalpflege Prof. M. Rutschmann u. Paul Thol in den Jahren 1928 u. 1930 L. Serber F. Voigt”, co w tłumaczeniu brzmi: „Ten ołtarz i kościółek zostały ponownie wykonane przez warsztat ochrony zabytków prof. M. Rutschmanna i Paula Thola w latach 1928–1930. L. Serber F. Voigt”. Konserwacji poddano wtedy przede wszystkim złocenia polichromii. Druga renowacja miała miejsce w 1952 roku. Potwierdza to odręczny zapis ołówkiem: „Został przewieziony i odnowiony 21. IX. 1952”. Przemalowano wtedy szaty rzeźb, zamalowano oryginalną inskrypcję w języku niemieckim, zastepując ją fragmentem „Bogurodzicy”, przemalowano zwieńczenie ołtarza, dodano „oko opatrzności” na zwieńczeniu oraz dodano motywy kwiatowe na predelli. Ostatnie prace konserwatorskie przeprowadzono w roku 2006. Ich głównym założeniem było zachowanie polichromii oraz partii złoconych pochodzących z lat 1928–1930 oraz usunięcie wtórnie wykonanych inskrypcji, znajdujących się w dolnej kwaterze prawego skrzydła oraz w zwieńczeniu. Niezwykle istotnym zadaniem było również zabezpieczenie pierwotnych malowideł, zachowanych na rewersach skrzydeł. Po zakończonych pracach konserwatorskich pośrodku predelli, w miejscu, w którym niegdyś znajdował się obraz przedstawiający Ostatnią wieczerzę, umieszczono kopię wspomnianego obrazu utrzymaną w stylistyce epoki, a także usunięto „oko opatrzności” zamontowane w latach 50. XX w. na zwieńczeniu. Ołtarz ma formę tryptyku. Składa się z gotyckiej szafy ołtarzowej ze skrzydłami oraz późnorenesansowych predelli i zwieńczenia. W centralnej części – na tle gwiaździstego nieba, otoczonego przez wieniec wielobarwnych kwiatów (maki, chabry, słoneczniki) - znajduje się drewniana, polichromowana rzeźba Matki Bożej Królowej Nieba z Dzieciątkiem na ręku, stojąca na półksiężycu. W skrzydle lewym, w górnej części znajdują się rzeźby św. Jana Chrzciciela, św. Barbary i św. Katarzyny, poniżej grupa rzeźbiarska Zaśnięcie Marii. W skrzydle prawym, w górnej części, znajdują się rzeźby św. Jerzego, zabójcy smoka oraz św. Apolonii i św. Urszuli, niżej w ramie z wielobarwnych kwiatów, na tle niebieskim (barwa ultramaryny) znajdował się fragment „Bogurodzicy” – „Bogu Rodzica Dziewica Bogiem sławiena Maryja u Twego Syna Gospodzina, Matko zwolena Maryja, ziści nam spuści nam Kyrie Eleison”. Obecnie znajduje się tam oryginalna inskrypcja w języku niemieckim zapisana majuskułą humanistyczną na ciemnym tle z tekstem fragmentu Listu do Rzymian „So halten wir es nun, daß / der Mensch gerecht werde / ohne des Gesetz es Werke / allein durch den Glauben / RöMER III V.28" (Rz 3,28 Sądzimy bowiem, że człowiek osiąga usprawiedliwienie przez wiarę, niezależnie od pełnienia nakazów Prawa). W zwieńczeniu znajduje się kolejna odęczna, pisana gotykiem inskrypcja, wykonana złotą farbą: „Ehre sei GOTT in der Höhe” (Chwała Bogu na wysokości). Wcześniej znajdował się tu namalowany w latach 50. kielich z hostią. Obok ołtarza stoi wieczna lampa o ażurowym secesyjnym charakterze, która została wykonana na przełomie XIX i XX wieku. Dzwoneczki mszalne, wykonane z mosiądzu, ozdobione główkami aniołów datowane są na koniec XVIII stulecia. Na emporze znajduje się fisharmonia wykonana w firmie Victor Orgel, pochodząca z czasów budowy świątyni. Przypisy Bibliografia Dariusz Markowski. Gotycki ołtarz z Dobiegniewa historia, stan zachowania i konserwacja. „Ochrona Zabytków”. Nr 1/2007, s. 23-34, 2007. ISSN 0029-8247. Joachim Zdrenka (red.), Marceli Tureczek: Inskrypcje województwa lubuskiego. Powiat strzelecko-drezdenecki (do 1815 roku). Toruń: Wydawnictwo Adam Marszałek, 2018, s. 51-52. ISBN 978-83-8019-869-2.