Muzeum Fotografii w Krakowie

Muzeum Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie (MuFo) – muzeum w Krakowie z główną siedzibą przy ul. Rakowickiej 22a. Jest to publiczna placówka muzealna poświęcona zagadnieniom fotografii. Muzeum zostało utworzone 31 grudnia 1986 roku. Oddziały MuFo Rakowicka Jest to główna siedziba MuFo, mieszcząca się przy ul. Rakowickiej 22 w Krakowie. Pełni rolę centralnego ośrodka muzeum, łącząc działalność wystawienniczą, edukacyjną i naukową. W oddziale prezentowana jest wystawa główna Co robi zdjęcie?, organizowane są wystawy czasowe. W obiekcie znajdują się sale edukacyjne, biblioteka z czytelnią, kawiarnia oraz sklep muzealny z publikacjami oraz gadżetami związanymi z fotografią, a także przestrzenie biurowe. Siedziba została otwarta dla zwiedzających w grudniu 2021 roku z pierwszą wystawą czasową w tym miejscu pt. Tu zaszła zmiana. Zabytkowy budynek dawnej Zbrojowni został zakupiony przez Gminę Miejską Kraków w 2016 roku od Agencji Mienia Wojskowego w celu rozbudowy na potrzeby MuFo i przekształcenia w centrum wystawienniczo-edukacyjne. MuFo Józefitów Oddział mieści się w zabytkowej willi przy ul. Józefitów 16 w Krakowie. Obiekt, będący pierwotną siedzibą muzeum, przeszedł gruntowną modernizację w latach 2016–2021. Budynek jest miejscem codziennej pracy muzealników, znajdują się w nim także magazyny oraz specjalistyczne pracownie konserwacji i digitalizacji. W 2021 roku budynek udostępniono zwiedzającym, którzy w trakcie oprowadzań realizowanych przez specjalistów pracujących w tym oddziale, mogą poznać historię Muzeum, dowiedzieć się, jak wygląda praca muzealniczek i muzealników oraz zobaczyć specjalistyczne pracownie i magazyny studyjne. MuFo Strzelnica Oddział działał w latach 2018–2023 w zabytkowym budynku Strzelnicy przy ul. Królowej Jadwigi 220 w Krakowie. Była to tymczasowa siedziba muzeum, udostępniona przez Gminę Miejską Kraków na czas modernizacji i rozbudowy ówczesnej głównej siedziby MuFo. W budynku prezentowano wystawę stałą Portret, której celem było ukazanie rozmaitych form i funkcji portretu w fotografii. Wokół Strzelnicy działał Klub MuFo Strzelnica, organizujący wydarzenia kulturalne, warsztaty oraz spotkania. W otaczającym budynek ogrodzie realizowano projekty artystyczne, zainstalowano rzeźby Kingi Nowak, a Zarząd Zieleni Miejskiej dokonał rewitalizacji jego południowej części. Ponadto, w przestrzeni umieszczono urządzenia optyczne, kulochwyty i leżanki strzeleckie, które nawiązywały do historycznej funkcji obiektu oraz do fotografii jako medium. Odwiedzający mogli korzystać z bulodromu i stolików z planszami do gry w szachy, warcaby, go i tryktraka. Działalność MuFo Strzelnica zakończyła się w październiku 2023 roku. Zbiory Trzon kolekcji Muzeum stanowi część zbioru Krakowskiego Towarzystwa Fotograficznego, przekazany muzeum w latach 1988–1991, obejmujący kolekcję fotografii dawnej, zawierającą przede wszystkim zdjęcia atelierowe, unikatowy zbiór fotografii artystycznej, w tym prace Wojciecha Buyko, Jana Bułhaka i autochromy Tadeusza Rzący, a także sprzęt fotograficzny i kinematograficzny. Zbiory składają się z następujących zespołów obiektów: kolekcji głównej, obejmującej fotografię i sprzęt fotograficzny oraz filmowy, zespołu materiałów pomocniczych: badawczych i edukacyjnych, kolekcji fotografii wirtualnych, biblioteki fachowej. Zbiory Muzeum Fotografii, na które składa się ponad 105 000 obiektów, są podzielone na pięć części: Kolekcja fotografii nieprofesjonalnej Najliczniejsza kolekcja w zbiorach MuFo. Składają się na nią fotografie wykonane przez amatorów, zarówno w Polsce, jak i za granicą, od końca XIX wieku do współczesności. Kolekcja obejmuje albumy rodzinne, zestawy zdjęć, a także prace indywidualnych autorów, takich jak Paweł Mussil czy Klementyna Zubrzycka-Bączkowska. Kolekcja fotografii atelierowej Zbiór zawiera fotografie wykonane przez autorów działających na terenach dawnej i obecnej Polski od II połowy XIX wieku. Znajdują się w nim fotografie i negatywy wykonane m.in. przez twórców krakowskich (Stanisław Bizański, Ignacy Krieger, Natan Krieger, Amalia Krieger, Juliusz Mien, Józef Sebald, Awit Szubert i Walery Rzewuski), warszawskich (Karol Beyer, Konrad Brandel, Maksymilian Fajans, Marian Fuks (fotograf), Jadwiga Golcz), poznańskich (August i Friedrich Zeuschnerowie), lwowskich (Edward Trzemeski), wileńskich (Stanisław Filibert Fleury, Aleksander Władysław Strauss) oraz działających w mniejszych miastach, jak np. Bochnia (Władysław Gargul i rodzina Gargulów), Mielec (August Jaderny i Wiktor Jaderny), Rzeszów (Edward Janusz) czy Przemyśl (Bernard Henner (senior) i Bernard Henner (junior)). Ważnym elementem kolekcji są fotografie wykonane na terenach Europy Środkowej i Wschodniej, m.in. obecnych: Niemiec, Rosji, Litwy, Ukrainy, Czech, Słowacji i Austrii. W skład kolekcji fotografii atelierowej wchodzą także zdjęcia pochodzące z zakładów powstałych w XX wieku, takich jak np.: krakowskie studio "Bracia Karaś" (Adam Karaś) czy atelier rodziny Garzyńskich. Kolekcja fotografii reportażowej i dokumentalnej Kolekcja zawiera fotografie dokumentujące kluczowe wydarzenia społeczne, polityczne i historyczne od XIX wieku do czasów współczesnych. Wśród nich znajdują się m.in.: autochromy Tadeusza Rzący – pierwsze kolorowe zdjęcia widoków Krakowa i okolic, ponad 20 000 fotografii Jana Bułhaka, twórcy koncepcji „fotografii ojczystej”, i jego syna Janusza Bułhaka, którzy na przełomie lat 40. i 50. XX wieku dokumentowali Polskę, zdjęcia fotografów z kręgu czasopisma „itd.” (Andrzej Baturo, Bogusław Biegański, Anna Musiałówna, Maciej Osiecki, Krzysztof Pawela), których prace określa się mianem „czarnego reportażu”, zbiór fotografii wojennej z okresu I i II wojny światowej, dotyczący działań prowadzonych na terenach obecnej i dawnej Polski oraz krajów ościennych, fotografie legionowe autorstwa Tadeusza Pawlasa, Leopolda Rudka, Jana Marii Włodka. Kolekcja sztuki Kolekcja liczy ponad 3 000 prac autorstwa polskich i zagranicznych artystów. Obejmuje dzieła piktorialistów (Jan Bułhak, Józef Farbotko, Bolesław Gardulski, Marian Józef Krysztofik, Jan Neuman), zbiór „fotografii kreacyjnej” tworzonej przez artystów związanych ze środowiskiem Związku Polskich Artystów Fotografików (Zbigniew Łagocki, Wacław Nowak, Wojciech Plewiński), prace Zdzisława Beksińskiego, Jerzego Lewczyńskiego i Bronisława Szlabsa, którzy w latach 50. i 60. XX wieku rozwijali koncepcję „antyfotografii”. W zbiorach MuFo znaleźć można przykłady fotografii awangardowej, konceptualnej i postkonceptualnej, tworzonej przez autorów zwracających się w stronę krytycznej analizy medium (Zbigniew Dłubak, Zofia Kulik, Andrzej Lachowicz, Natalia LL, Zbigniew Libera (artysta), Józef Robakowski, Andrzej Różycki, Zygmunt Rytka, Teresa Tyszkiewicz (1953-2020)). W kolekcji sztuki znajdują się także prace fotografów wymykających się klasyfikacjom (Edward Hartwig, Fortunata Obrąpalska, Zofia Rydet, Tomasz Machciński). Istotnym elementem kolekcji sztuki jest grupa dzieł pochodzących z daru Teresy i Andrzeja Starmachów (fotografie Marty Deskur, Marka Piaseckiego, Jadwigi Sawickiej, Mikołaja Smoczyńskiego, Jacka Marii Stokłosy). Kolekcja sztuki uzupełniana jest na bieżąco. W ostatnich latach zostały do niej włączone prace takich artystów jak: Kuba Dąbrowski, Mikołaj Długosz, Alicja Dobrucka, Jan Dziaczkowski, Weronika Gęsicka, Maurycy Gomulicki, Nicolas Grospierre, Zuzanna Janin, Robert Kuśmirowski, Kobas Laksa, Szymon Rogiński, Tomasz Saciłowski, Andrzej Tobis, Bartosz Wajer i Wojciech Wilczyk, Ewa Partum. Kolekcja sprzętu fotograficznego i filmowego Kolekcja liczy prawie 6 000 różnorodnych obiektów. Znaleźć w niej można aparaty atelierowe, podróżne, składane, typu „box”, kompaktowe, natychmiastowe oraz cyfrowe. Pozostałą część stanowią: kamery filmowe, projektory, powiększalniki, obiektywy, różnego typu akcesoria, sprzęt ciemniowy oraz rekwizyty atelierowe. Znajdują się w niej niemal wszystkie prototypy i polskie konstrukcje z okresu powojennego. Jej istotnymi częściami są również radzieckie aparaty fotograficzne produkowane od lat 30. do początku lat 90. XX wieku oraz kolekcja aparatów niemieckich produkowanych od końca XIX wieku do dnia dzisiejszego oraz licząca ponad 700 obiektów kolekcja aparatów cyfrowych. Biblioteka Muzeum Fotografii w Krakowie dysponuje również zbiorami bibliotecznymi, liczącymi około 28 000 pozycji. Zaliczają się do nich współczesne i historyczne książki poświęcone fotografii i jej dziejom, czasopisma, albumy, katalogi wystaw oraz unikalne materiały archiwalne, takie jak sprawozdania, plakaty, ekslibrisy, legitymacje i slajdy, podręczniki fotograficzne i druki ulotne związane z historią polskiej fotografii. Biblioteka Muzeum Fotografii w Krakowie powstała w II połowie lat 80. XX w. jako integralna część Muzeum. Jej celem jest działalność naukowa, edukacyjna oraz popularyzatorska. Zbiory tworzą jedyną w Polsce biblioteczną kolekcję poświęconą w całości fotografii: jej historii, teorii i percepcji, technikom i technologiom fotograficznym oraz zagadnieniom związanym z konserwacją, rynkiem i kolekcjonowaniem zdjęć. Do najcenniejszych obiektów należą m. in. podręczniki do fotografii z rożnych epok, książki opatrzone autografami i dedykacjami najznakomitszych polskich fotografów, a także fachowe czasopisma, których rozkwit przypadł na dwudziestolecie międzywojenne. Biblioteka wraz z podręczny księgozbiorem z otwartym dostępem i ogólnodostępną czytelnią znajduje się w budynku dawnej zbrojowni przy ulicy Rakowickiej. Katalog Zbiorów Online Katalog zbiorów online MuFo to cyfrowa baza danych Muzeum Fotografii w Krakowie. Dzięki platformie można uzyskać dostęp do informacji o niemal wszystkich obiektach ze zbiorów krakowskiego muzeum oraz ich wizerunków (o ile nie istnieją w tym względzie ograniczenia związane z prawami autorskimi i prawem do wizerunku). W katalogu online znajduje się 97 proc. wszystkich obiektów znajdujących się pod opieką MuFo, czyli ponad 100 000 muzealiów. Wiele obiektów znajdujących się z domenie publicznej, można nie tylko zobaczyć na stronie, ale również ściągnąć (w wersji bez znaku wodnego) i wykorzystywać dalej. Na stronie działa wyszukiwarka, umożliwiająca odnajdywanie obiektów po słowach w opisie. Regularnie rozbudowywana jest również baza biogramów twórców reprezentowanych w zbiorach oraz udostępniane galerie tematyczne. Są one poświęcone konkretnym, często nietypowym zagadnieniom związanym ze zbiorami muzeum i uzupełnione bogatym materiałem zdjęciowym. Katalog jest dostępny pod adresem https://zbiory.mufo.krakow.pl/ Historia Początki Muzeum sięgają zorganizowanego przez Władysława Klimczaka, w 1972 roku, muzeum przy Krakowskim Towarzystwie Fotograficznym. Trzy lata później otrzymało ono imię profesora Władysława Bogackiego. Mieściło się w pałacu Pugetów przy ulicy Starowiślnej 13, a od 1982 roku, w kamienicy Hetmańskiej przy Rynku Głównym 17. 31 grudnia 1986 roku, powołano odrębną, nie związaną z Krakowskim Towarzystwem Fotograficznym instytucję podległą Wydziałowi Kultury i Turystyki Urzędu Wojewódzkiego w Krakowie. Na początku lat 90. XX w. o Kamienicę Hetmańską zaczęli upominać się prawowici właściciele. Muzeum razem z Krakowskim Towarzystwie Fotograficznym otrzymało nakaz opuszczenia zajmowanego lokalu do końca 1992 roku. Od 1992 roku Muzeum mieściło się przy ul. Józefitów 16, a od 2007 roku nosi imię Walerego Rzewuskiego. W latach 2018−2020 zabytkowa willa przy Józefitów przeszła generalny remont, w trakcie którego została przystosowana do potrzeb nowoczesnego centrum magazynowo-konserwatorskiego oraz digitalizacyjnego oraz badawczego. W 2021 roku budynek udostępniono zwiedzającym − w trakcie oprowadzań mogą oni przekonać się, jak wygląda praca muzealniczek i muzealników, zobaczyć specjalistyczne pracownie oraz magazyny studyjne. W 2018 roku tymczasową siedzibą muzeum stała się zabytkowa strzelnica przy ul. Królowej Jadwigi 220 na Woli Justowskiej; udostępniono w niej wystawę stałą pt. Portret oraz wystawę prac Wojciecha Plewińskiego. Za pracę na rzecz fotografii, Muzeum Historii Fotografii im. Walerego Rzewuskiego w Krakowie zostało uhonorowane Złotym Medalem „Zasłużony dla Fotografii Polskiej” − odznaczeniem przyznawanym przez Kapitułę Fotoklubu Rzeczypospolitej Polskiej Stowarzyszenia Twórców. Dyrektorzy Władysław Klimczak (1986−1990) Antoni Piotrowski (1990–1991) Barbara Ochmańska-Jodłowska (1991−1999) Maciej Beiersdorf (1999−2015) Marek Świca (od 2016) Status prawny i struktura organizacyjna Muzeum Muzeum działa w oparciu o ustawę o muzeach, ustawę o organizowaniu i prowadzeniu działalności kulturalnej oraz statut Muzeum Historii Fotografii w Krakowie nadany Uchwałą nr 381/2002 Zarządu Miasta Krakowa z dnia 7 marca 2002 roku. Zgodnie ze statutem muzeum jest miejską instytucją kultury wyodrębnioną pod względem prawnym i ekonomiczno-finansowym, której organizatorem jest Gmina Miejska Kraków. W Muzeum istnieją następujące jednostki organizacyjne: Dział Inwentarzy Dział Fotografii i Technik Fotograficznych Dział Upowszechniania Dział Konserwacji i Przechowywania Zbiorów Pracownia Dokumentacji Obrazowej Biblioteka Dział Administracji Dział Finansowo-Księgowy Kadry i Kancelaria Nadzór nad Muzeum w sposób ogólny sprawuje Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego, a w sposób bezpośredni Rada Miasta Krakowa. Przy Muzeum działa dziesięcioosobowa Rada Muzeum, której członków powołuje i odwołuje Prezydent Miasta Krakowa. Wewnętrznie zasady pracy Muzeum są określone w Regulaminie Organizacyjnym. Zobacz też Muzeum Fotografii im. Władysława Bogackiego w Krakowie Budynek Muzeum Fotografii w Krakowie Muzea w Krakowie Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona Muzeum Fotografii w Krakowie Strona o MuFo w ramach Biuletynu Informacji Publicznej