Strażnica WOP Gryfino

Strażnica Wojsk Ochrony Pogranicza Marwice/Gryfino – zlikwidowany pododdział Wojsk Ochrony Pogranicza pełniący służbę graniczą na granicy z Niemiecką Republiką Demokratyczną/Republiką Federalną Niemiec. Strażnica Straży Granicznej w Gryfinie – zlikwidowana graniczna jednostka organizacyjna Straży Granicznej realizująca zadania bezpośrednio w ochronie granicy państwowej z Republiką Federalną Niemiec. Formowanie i zmiany organizacyjne Strażnica została sformowana w 1945 w strukturze 12 komendy odcinka Chojna jako 60 strażnica WOP (Marwice) o stanie 56 żołnierzy. Kierownictwo strażnicy stanowili: komendant strażnicy, zastępca komendanta do spraw polityczno-wychowawczych i zastępca do spraw zwiadu. Strażnica składała się z dwóch drużyn strzeleckich, drużyny fizylierów, drużyny łączności i gospodarczej. Etat przewidywał także instruktora do tresury psów służbowych oraz instruktora sanitarnego. W związku z reorganizacją oddziałów WOP, 24 kwietnia 1948 60 strażnica OP Gryfino została włączona w struktury 40 batalionu Ochrony Pogranicza, a 1 stycznia 1951 122 batalionu WOP w Chojnie. Od 15 marca 1954 wprowadzono nową numerację strażnic, a 60 strażnica WOP Gryfino I kategorii otrzymała nr 58 w skali kraju i stacjonowała w Gryfinie. W 1956 rozpoczęto numerowanie strażnic na poziomie brygady. Strażnica specjalna WOP Gryfino była 5 w 12 Brygadzie Wojsk Ochrony Pogranicza w Szczecinie. Po reorganizacji 122 batalionu WOP Chojna w 1958, Strażnica WOP Gryfino posiadała numer 9. 1 stycznia 1960 funkcjonowała jako 21 strażnica WOP Gryfino III kategorii w strukturach 122 batalionu WOP. Rozkazem organizacyjnym dowódcy WOP nr 0148 z 02.09.1963 przeformowano Strażnicę WOP Gryfino lądową kategorii II na Strażnicę WOP Gryfino rzeczną kategorii I i 1 stycznia 1964 była jako 13 strażnica WOP Gryfino rzeczna kategorii I. Lata 60., w skład obsady strażnic włączono załogi jednostek pływających, a wiec sterników i motorzystów, którzy tym samym wzmocnili kadrę techniczną. 1 czerwca 1976 nastąpiła zmiana rejonu służbowego działania strażnicy, dyktowaną przez reformę administracyjną kraju i nowy podział na województwa,ponadto Wojska Ochrony Pogranicza przeszły na dwuszczeblowy system zarządzania. Strażnicę WOP Gryfino podporządkowano bezpośrednio pod sztab 12 Pomorskiej Brygady WOP w Szczecinie, a w 1984 utworzonego batalionu granicznego Pomorskiej Brygady WOP w Chojnie jako strażnica WOP Gryfino i tak funkcjonowała do 31 października 1989. 1 listopada 1989 został rozformowany batalion graniczny PB WOP w Chojnie, a podległe strażnice weszły w podporządkowanie bezpośrednio dowódcy Pomorskiej Brygady WOP i tak funkcjonowała do 15 maja 1991. Straż Graniczna: 15 maja 1991 po rozwiązaniu Wojsk Ochrony Pogranicza, od 16 maja 1991 ochronę granicy państwowej przejęła nowo sformowana Straż Graniczna. Strażnica w Gryfinie weszła w podporządkowanie Pomorskiego Oddziału Straży Granicznej i przyjęła nazwę Strażnica Straży Granicznej w Gryfinie (Strażnica SG w Gryfinie). Jako Strażnica Straży Granicznej w Gryfinie funkcjonowała do 23 sierpnia 2005 i 24 sierpnia 2005 Ustawą z 22 kwietnia 2005 O zmianie ustawy o Straży Granicznej... została przekształcona na Placówkę Straży Granicznej w Gryfinie (Placówka SG w Gryfinie). Ochrona granicy Początkowo 60 strażnica WOP Marwice ochraniała odcinek granicy państwowej wzdłuż rzeki Odry: Od Gryfina (włącznie), do Widuchowej (wyłącznie). Linia zaporowa: Od Pacholęt (włącznie) przez Nowe Czarnowo, Żórawie, Wełtyń do Bolkowic. 1 stycznia 1964 na ochranianym odcinku funkcjonowało przejście graniczne gdzie kontrolę graniczną osób, towarów i jednostek pływających wykonywała załoga strażnicy: Gryfino (Odra Zachodnia) (rzeczne). Straż Graniczna: 2 stycznia 1996 na odcinku strażnicy zostało uruchomione przejście graniczne małego ruchu granicznego, w którym kontrolę graniczną i celną osób, towarów oraz środków transportu wykonywała załoga GPK SG w Krajniku Dolnym: Gryfino-Mescherin (mrg). Sąsiednie graniczne jednostki organizacyjne 59 strażnica WOP Ognica ⇔ 61 strażnica WOP Kamieniec – 1946 59 strażnica OP Widuchowa ⇔ 61 strażnica OP Kamieniec – 1949 57 strażnica WOP Widuchowa ⇔ 59 strażnica WOP Kamieniec – 15.03.1954 22 strażnica WOP Widuchowa kat. III ⇔ 20 strażnica WOP Kamieniec kat. II – 1.01.1960 14 strażnica WOP Widuchowa rzeczna kat. I ⇔ 12 strażnica WOP Kamieniec lądowa kat. III – 1.01.1964 Strażnica WOP Widuchowa ⇔ Strażnica WOP Kamieniec – 31.10.1989 Strażnica WOP Chojna lądowa kadrowa ⇔ Strażnica WOP Kamieniec – 1.11.1989 Straż Graniczna: Strażnica SG w Chojnie ⇔ Strażnica SG w Kamieńcu – 16.05.1991 Strażnica SG w Chojnie ⇔ Strażnica SG w Branisławiu – 15.10.2002 GPK SG w Krajniku Dolnym ⇔ GPK SG w Kołbaskowie – 2.01.2003. Wydarzenia 1947 – 10 marca dwuosobowy patrol ze strażnicy stoczył walkę z grupą przemytników, w wyniku której zabici zostali obaj żołnierze WOP. 1968 – Stocznia Marynarki Wojennej przekazała dla WOP pierwszą partię kutrów rozpoznawczych, które skierowano do służby rzecznej na odrzańskim odcinku granicy zachodniej Pomorskiej Brygady WOP (W latach następnych zaopatrzono w nie pozostałe strażnice rzeczne). 1976 – wycofano ostatecznie z granicy rowery, zastępując je motocyklami małolitrażowymi; WSK-175 dla kadry i WSK-125 dla żołnierzy służby zasadniczej (5–13 motocykli w zależności od obsady i na jakiej granicy). Wyposażone w łączność radiową motocykle stały się podstawowym środkiem transportu w służbie patrolowej i rozpoznawczej. Dowódcy/komendanci strażnicy ppor. Senktas (był w 1945) por. Władysław Sobieraj (był w 10.1946). nn por. Romuald Jaroszewski (1954–1956) por. Edward Maniawski (1956–1958) por. Idzi Lebuda (1958–1961) por. Jerzy Balcerek (1961–1963) kpt. Mieczysław Kur (1963–1965) por. Tadeusz Sołtysik p.o. (był w 1965) kpt. Mieczysław Kur (od 1966) --- por./kpt. Paweł Grzybowski (był w 1986–był w 1989) Komendanci strażnicy SG: Wojciech Tatara Tomasz Kling (do 23.08.2005). Uwagi Przypisy Bibliografia Henryk Dominiczak: Zarys historii Wojsk Ochrony Pogranicza 1945–1985. Warszawa: Wojskowa Drukarnia w Łodzi, 1985, s. 1–356. (pol.). Zenon Jackiewicz: Wojska Ochrony Pogranicza : (1945–1991) : krótki informator historyczny. Kętrzyn: Centrum Szkolenia Straży Granicznej, 1998. ISBN 83-909304-3-9. Halina Łach: System ochrony polskiej granicy państwowej. Olsztyn: Instytut Historii i Stosunków Międzynarodowych. Wydział Humanistyczny UWM, 2013. ISBN 978-83-935593-8-1. Jerzy Prochwicz: Wojska Ochrony Pogranicza 1945–1965. Piotrków Trybunalski: Naukowe Wydawnictwo Piotrkowskie, 2011. ISBN 978-83-7726-027-2. Emilia Szczygieł-Lembicz. Jednostka wojskowa w Chojnie na tle powstania i organizacji Pomorskiej Brygady WOP w latach 1945–1961 w:. „Rocznik Chojeński. Pismo Historyczno–Społeczne”. t. 2, 2010. Chojna: Towarzystwo Historyczno–Kulturalne „Terra Incognita. ISSN 2080-9565. Ryszard Techman: Pomorski Oddział Straży Granicznej w Szczecinie. W: Leszek Elas [patronat]: Straż Graniczna w dwudziestoleciu 1991–2011. Materiały poseminaryjne – Tom II. Koszalin: Centralny Ośrodek Szkolenia Straży Granicznej im. Marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, 2011. ISBN 978-83-909484-4-7. Andrzej Wyganowski: w: Andrzej Wojtaszak, Kazimierz Kozłowski, „Żołnierz polski na Pomorzu Zachodnim X–XX wiek”: materiały z sesji naukowej z 10 listopada 1999 r.. Szczecin: Oddział Edukacji Obywatelskiej, 2001. ISBN 83-86992-76-X. Roczniki Wydziału Nauk Prawnych i Ekonomicznych KUL. W: Stanisław Dubaj: Patroni Nadbużańskiego Oddziału Straży Granicznej i Podległych Placówcek SG – Tom VIII−IX, zeszyt 1 – 2012–2013. Lublin: Katolicki Uniwersytet Lubelski Jana Pawła II, 2013, s. 316–343. Archiwum Straży Granicznej, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1842/6, Historia Pomorskiej Brygady Wojsk Ochrony Pogranicza. Szczecin 1961. Archiwum Straży Granicznej. Rozkazy personalne dowódcy Wojsk Ochrony Pogranicza. Archiwum SG, DWOP, sygn. 217/143, Wykazy dyslokacyjne Wojsk Ochrony Pogranicza 1946. Wykaz strażnic i miejsc ich rozlokowania adresowany do Ministerstwa Bezpieczeństwa Publicznego i Ministerstwa Spraw Zagranicznych z 4 maja 1946. Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Dyslokacja jednostek Wojsk Ochrony Pogranicza z 8 kwietnia 1954. Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1284/200, Struktury organizacyjno-dyslokacyjne. Wykaz dyslokacyjny etatowych oddziałów i pododdziałów Wojsk Ochrony Pogranicza z 18 maja 1957. Archiwum SG, zespół archiwalny DWOP, sygn. 1400/3, k. 590–620; Rozkazy zarządzenia i wytyczne w zakresie wszelkiego rodzaju zaopatrzenia. Wykaz dyslokacyjny jednostek i pododdziałów WOP na dzień 1 stycznia 1964.