NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Cmentarz mariawicki w Łowiczu

Cmentarz mariawicki w Łowiczu – cmentarz Kościoła Starokatolickiego Mariawitów położony w Łowiczu, na terenie parafii Kościoła Starokatolickiego Mariawitów w Łowiczu. Cmentarz został założony na początku XX wieku i znajduje się w pobliżu skrzyżowania ulicy Łyszkowickiej z ulicą Składową przy nasypie kolejowym od strony miasta. Zobacz też Cmentarz mariawicki w Arkadii
Cmentarz Wojenny nr 124 – Mszanka

Cmentarz Wojenny nr 124 – Mszanka – żołnierskie miejsce pochówku z czasów I wojny światowej zlokalizowane w Moszczenicy w województwie małopolskim, w powiecie gorlickim, w gminie Moszczenica. Jeden z ponad 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W IV okręgu Łużna cmentarzy tych jest 27. Cmentarz znajduje się na skraju lasu przy drodze wojewódzkiej nr 997 w południowej części miejscowości Moszczenica w powiecie gorlickim województwa małopolskiego. W niektórych opracowaniach błędnie podaje się, że znajduje on się w miejscowości Mszanka (granica pomiędzy Moszczenicą a Mszanką przebiega nieopodal cmentarza). Taka informacja jest w rejestrze zabytków WUOZ w Krakowie. Pomyłki wynikają z faktu, że w ewidencji cesarskiej i królewskiej Armii figuruje jako 124 Mszanka. Opis cmentarza Cmentarz na planie prostokąta zaprojektował Hans Mayr. Ogrodzony jest kamiennymi słupkami połączonymi drewnianym płotem (boki i tył) lub trzema żelaznymi rurami (od strony wejścia). U wejścia znajduje się kamienna brama z drewnianymi wrotami. Nad cmentarzem góruje wysoki drewniany krzyż, ustawiony na kamiennym cokole, znajdujący się pośrodku założenia. Groby rozlokowane są rzędowo. Mają one formę małych steli, na których umieszczone są żeliwne tablice inskrypcyjne. Pola grobowe zatarte. Współczesny wygląd cmentarza odbiega od pierwotnego. Cmentarz po remoncie, w dobrym stanie. Pochowani W 55 grobach zbiorowych i 44 pojedynczych pochowano 167 żołnierzy z armii niemieckiej i 494 z armii rosyjskiej. Polegli oni głównie w 1915 w czasie bitwy pod Gorlicami. Przypisy
Cmentarz wojenny nr 209 – Glów

Cmentarz wojenny nr 209 – Glów – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Lokalizacja Cmentarz znajduje się w centrum miejscowości Glów w małopolskiej gminie Radłów, w powiecie tarnowskim. Położony jest przy wale przeciwpowodziowym na lewym brzegu Dunajca. Opis Nekropolia zajmuje powierzchnię ok. 6 arów. Wybudowano ją na planie pięciokąta według projektu Roberta Motki. Metalowa brama wejściowa znajduje się od strony zachodniej. Pomnik centralny ma kształt ściętej piramidy na której szczycie umieszczono betonowy krzyż. Pierwotnie był to krzyż drewniany. Na postumencie znajduje się tablica z niemieckojęzyczną inskrypcją: W tłumaczeniu na język polski: Wierni w potrzebie – błogosławieni w śmierci. Po obydwu stronach pomnika, w trzech rzędach znajdują się indywidualne groby żołnierzy, oznaczone betonowymi stelami z umieszczonymi na nich metalowymi krzyżami „austriackimi” „niemieckimi” i „rosyjskimi”. Podczas któregoś z remontów przymocowano oderwane krzyże nie zwracając uwagi na narodowość pochowanego żołnierza i tak zdarzyło się, że na kamieniu nagrobnym nieznanego rosyjskiego żołnierza przymocowano krzyż wzoru niemieckiego. Zachowała się większość tabliczek imiennych. Pochowani Na cmentarzu pochowano 27 żołnierzy austro-węgierskich, 16 żołnierzy niemieckich oraz 14 żołnierzy rosyjskich. Spoczywają w jednej mogile zbiorowej i 55 grobach pojedynczych. Polegli w latach 1914–1915. Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5. Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0.
Cmentarz wojenny nr 215 – Wierzchosławice

Cmentarz wojenny nr 215 – Wierzchosławice – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Znajduje się w Wierzchosławicach w powiecie tarnowskim województwa małopolskiego. Jest to kwatera na cmentarzu parafialnym, przy północnym wejściu, po lewej stronie alejki. Cmentarz powstał na planie litery C. Na nekropolii znajduje się, stojący na niewielkim postumencie z kamiennych bloczków, betonowy pomnik w formie pocisku z czterema kamiennymi tablicami ozdobionymi wieńcami laurowymi. Tablice nie posiadają inskrypcji. Na cmentarzu wyróżniają się także trzy stojące w rzędzie, wysokie pomniki nagrobne na miejscu pochówku oficerów armii niemieckiej. Na każdej znajduje się duży, żeliwny krzyż typu „niemieckiego”, a pod nimi inskrypcje wykute w kamieniu. Cmentarz z dwóch stron posiada ogrodzenie wykonane z metalowych rur wspartych na betonowych słupkach. W 62 mogiłach pojedynczych i 4 zbiorowych pochowano 10 żołnierzy austro-węgierskich, 72 żołnierzy niemieckich oraz 50 żołnierzy rosyjskich. Znane są nazwiska 61 z nich. Polegli w dniach 22–29 grudnia 1914 oraz 18–22 stycznia 1915. Nekropolię projektował Robert Motka. Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0 Linki zewnętrzne Cmentarze wojenne I wojny światowej. [dostęp 2014-08-09]. Stowarzyszenie Crux Galiciae. [dostęp 2014-08-09]. Metryka cmentarza Cmentarz wojenny nr 215. Strażnicy czasu. [dostęp 2017-04-19].
Cmentarz wojenny nr 261 – Wał-Ruda

Cmentarz wojenny nr 261 – Wał-Ruda – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Znajduje się w południowo-wschodniej części Wał-Rudy miejscowości w gminie Radłów województwa małopolskiego. Nekropolia, o powierzchni ok. 6 arów, położona jest przy drodze do Jadownik Mokrych. Ma kształt wydłużonego prostokąta ze ściętymi od strony wschodniej narożnikami. Ogrodzona jest betonowymi słupkami pomiędzy którymi znajdują się metalowe kraty. Dwa rzędy mogił otoczonych betonowymi murkami, na każdej trzy metalowe krzyże z daszkami. Na każdym krzyżu tabliczka imienna z jednym lub dwoma nazwiskami lub informacją, że grób kryje prochy bezimienne. Pomnikiem centralnym jest, stojący na cokole z kamiennych bloków, wysoki drewniany krzyż. Wokół niego znajdują się groby oficerów. Pochowano na nim 84 żołnierzy austro-węgierskich oraz 8 żołnierzy niemieckich. Obiekt zaprojektował Johann Watzal. Cmentarz jest zadbany, zachowały się tabliczki imienne. Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0
Cmentarz wojenny nr 287 – Roztoka

Cmentarz wojenny nr 287 – Roztoka – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Roztoka w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Zakliczyn. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VIII okręgu brzeskim cmentarzy tych jest 52. Na cmentarzu pochowano 34 żołnierzy austro-węgierskich. Obiekt projektował Robert Motka. Przypisy
Cmentarz wojenny nr 288 – Charzewice

Cmentarz wojenny nr 288 – Charzewice – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Znajduje się w północno-wschodniej części miejscowości Charzewice położonej w gminie Zakliczyn województwa małopolskiego. Niewielka nekropolia, o powierzchni ok. 1 ara, położona jest na skraju lasu, przy polnej drodze. Otoczona jest wysokimi betonowymi słupkami (z sześciu pozostało pięć), kiedyś połączonymi łańcuchami. Pomnikiem centralnym jest, stojący na cokole z kamiennych kostek, betonowy równoramienny krzyż. Na cmentarzu pochowano, w jednym zbiorowym grobie, 29 żołnierzy armii austro-węgierskiej. Nie są znane ich nazwiska. Polegli w listopadzie 1914 roku. Cmentarz projektował Robert Motka. W odległości ok. 200 metrów na południowy wschód znajduje się bliźniacza nekropolia, cmentarz wojenny nr 289. Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0
Cmentarz wojenny nr 289 – Charzewice

Cmentarz wojenny nr 289 – Charzewice – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Znajduje się w północno-wschodniej części miejscowości Charzewice położonej w gminie Zakliczyn województwa małopolskiego. Niewielka nekropolia, o powierzchni ok. 1 ara, położona jest na skraju lasu, nad biegnącą płytkim parowem gruntową drogą. Otoczona jest wysokimi betonowymi słupkami, kiedyś połączonymi łańcuchami. Pomnikiem centralnym jest, stojący na cokole z kamiennych kostek, betonowy dwuramienny krzyż. Na cmentarzu pochowano, w jednym zbiorowym grobie, 13 żołnierzy armii rosyjskiej. Nie są znane ich nazwiska. Polegli w listopadzie 1914 roku. Cmentarz projektował Robert Motka. W odległości ok. 200 metrów na północny zachód znajduje się bliźniacza nekropolia, cmentarz wojenny nr 288. Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0
Cmentarz wojenny nr 296 – Paleśnica

Cmentarz wojenny nr 296 – Paleśnica – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu VIII Brzesko. Jest to kwatera na starym cmentarzu parafialnym, znajdującym się na zachodnim stoku doliny potoku Paleśnianka, nad drogą wojewódzką nr 975, w północnej części miejscowości Paleśnica w gminie Zakliczyn województwa małopolskiego. Zbudowany został na planie pięcioboku (prostokąt ze ściętym lewym, od wejścia, narożnikiem). Obecnie, po remoncie, ma kształt czworoboku. Otoczony jest współczesnym płotem z metalowych sztachet. Do wejścia prowadzą schody. Metalowa bramka wejściowa umocowana jest na słupkach z kamiennych bloczków. Cmentarz to trzy, obecnie prawie niewidoczne tarasy. Po lewej stronie, na pierwszym tarasie znajduje się, umieszczony na niewielkim betonowym postumencie z tabliczką imienną, żeliwny krzyż z mieczy z datą 1915. Pomiędzy pierwszym a drugim tarasem znajduje się jeden z dwóch pomników. Jest to betonowy krzyż na postumencie z kilku kamiennych ciosów. Powyżej, pośrodku znajdują się groby pojedyncze, a pod ogrodzeniem, po prawej i lewej stronie, zbiorowe. Na grobach żołnierzy znajdują się niewielkie kamienie nagrobne z tabliczkami imiennymi i z metalowymi, austriackimi krzyżami kawalerskimi. Przy ogrodzeniu, naprzeciwko wejścia znajduje się drugi pomnik. Jest to większy betonowy krzyż umieszczony na postumencie w formie dużego sześcianu z kamiennych bloków. Poniżej krzyża umieszczono tablicę z niemieckojęzyczną inskrypcją: W tłumaczeniu na język polski: Skarby kryje to wzgórze: wiernych, odważnych mężów. Pochowano na cmentarzu 67 żołnierzy armii austro-węgierskiej, w 10 mogiłach zbiorowych i w 21 grobach pojedynczych. Polegli 2 października 1914 i 3 kwietnia 1915 roku. Projektował nekropolię Robert Motka. Cmentarz wyremontowany w 2020 r. ze środków przekazanych przez Instytut i Muzeum Historii Wojen na Węgrzech w wysokości 150 tys. zł. Na cmentarzu parafialnym znajduje się także, około 100 metrów na północ, druga kwatera będąca austriackim cmentarzem wojennym nr 295. Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5. Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0. Linki zewnętrzne Cmentarze wojenne I wojny światowej. [dostęp 2014-08-09]. Stowarzyszenie Crux Galiciae. [dostęp 2014-08-09]. Metryka cmentarza
Cmentarz wojenny nr 312 – Stary Wiśnicz

Cmentarz wojenny nr 312 – Stary Wiśnicz – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się w miejscowości Stary Wiśnicz w województwie małopolskim, w powiecie bocheńskim, w gminie Nowy Wiśnicz. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. Z tej liczby w okręgu bocheńskim cmentarzy jest 46. Położenie Położony jest na średniej wysokości 285 m na cmentarzu parafialnym w Starym Wiśniczu, na zboczu opadającym w północnym kierunku do doliny Leksandrówki. Prowadzi do niego droga odbiegająca od skrzyżowania przy kościele parafialnym w Starym Wiśniczu w kierunku zachodnim (ok. 300 m). Cmentarz wojenny znajduje się w górnej, zachodniej części cmentarza parafialnego i jest dobrze widoczny, gdyż obsadzony jest żywotnikami. Historia Pochowano tutaj głównie żołnierzy armii rosyjskiej, którzy zginęli na okolicznych polach na początku grudnia 1914 w czasie operacji limanowsko-łapanowskiej. 7 grudnia Rosjanie obsadzili wzgórza Pogórza Wiśnickiego na zachód od Stradomki. Atakujące od południa oraz od strony Łapanowa i doliny Stradomki wojska austriackie zdobywały je przez kilka dni. Po kilkudniowych niezwykle zaciętych walkach Austriacy wyparli wojska rosyjskie z tych terenów. 13 grudnia Rosjanie rozpoczęli odwrót dalej na wschód. Na cmentarzu tym pochowano: 36 żołnierzy armii rosyjskiej. 1 żołnierza armii austro-węgierskiej. Łącznie 37 żołnierzy, zidentyfikowano tylko jednego. Opis cmentarza Cmentarz wykonany jest na planie wielokąta. Był ogrodzony kamiennym murem i prowadziły do niego schody. Do współczesnych czasów przetrwał w bardzo złym stanie. Przetrwały 2 duże żeliwne krzyże typu rosyjskiego, ułomek trzeciego krzyża oraz 1 mniejszy, wykonany z grubych płaskowników). Nagrobki i oryginalne ogrodzenie uległy zupełnemu zniszczeniu. Ponadto po II wojnie światowej na cmentarzu tym dokonano dwóch pochówków i umieszczono na grobach duże nagrobki. Losy cmentarza W okresie Polski międzywojennej doceniano rangę cmentarza i był wówczas pielęgnowany przez miejscową społeczność. Po II wojnie ranga cmentarza w świadomości społeczeństwa i ówczesnych władz zmalała. Cmentarz ulegał też w naturalny sposób niszczeniu. Dopiero w latach 80. zaczęła narastać świadomość potrzeby ochrony. Obecnie cmentarz jest nieco odnowiony. Przypisy
Cmentarz wojenny nr 323 – Mikluszowice

Cmentarz wojenny nr 323 – Mikluszowice – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu IX Bochnia. Znajduje się w zachodniej części miejscowości Mikluszowice w powiecie bocheńskim, w gminie Drwinia województwa małopolskiego. Jest to kwatera w północno-zachodnim narożniku mikluszowickiego cmentarza parafialnego leżącego po prawej stronie drogi z Bochni do Świniar. Cmentarz zbudowano wzdłuż drogi, na planie wydłużonego prostokąta. Po zachodniej stronie zbudowano z betonowych bloczków ścianę pomnikową. Pośrodku niej, na postumencie postawiono betonowy krzyż a na nim zamontowano żeliwny krzyż z mieczy z datą 1915. Po bokach, na niewielkich stelach krzyże dwuramienne z datami 1914. Po bokach ściany posadzono dwie lipy. Przed nią, wzdłuż ogrodzenia umieszczono, na niewielkich postumentach, rząd kutych, metalowych krzyży: 12 łacińskich oraz 3 dwuramienne. Groby są bezimienne. Cmentarz jest ogrodzony betonowymi słupkami połączonymi rurami. Przed pomnikiem znajdują się dwa wejścia przegrodzone łańcuchami. Pochowano na nim 33 żołnierzy austro-węgierskich (19 znanych z nazwiska) oraz 15 żołnierzy rosyjskich. Polegli w okresie sierpień-grudzień 1914 oraz w początkach 1915 roku. Nekropolię projektował Franz Stark. Podczas II wojny światowej został pochowany na cmentarzu radziecki pilot, major Nikołaj Nikołajewicz Szaranda, zestrzelony 15.01.1945 przez niemiecką artylerię przeciwlotniczą nad Gawłówkiem. Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0 Linki zewnętrzne Cmentarze wojenne I wojny światowej. [dostęp 2014-08-09]. Stowarzyszenie Crux Galiciae. [dostęp 2014-08-09]. Metryka cmentarza
Cmentarz wojenny nr 329 – Podborze

Cmentarz wojenny nr 329 – Podborze – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu IX Bochnia. Znajduje się przy dzisiejszej ul. Staniąteckiej w Podborzu, w południowej części Niepołomic w powiecie wielickim województwa małopolskiego, na skraju Puszczy Niepołomickiej. Niewielka nekropolia, o powierzchni około 0,7 ara, zbudowana na planie prostokąta, powstała wokół pochodzącej z 1819 roku kapliczki. Za kapliczką, w rzędzie, znajduje się siedem dwuramiennych metalowych krzyży stojących na niewielkich betonowych postumentach. Na cmentarzu rosną dwie lipy, jest ogrodzony betonowymi słupkami połączonymi łańcuchami. Brak pomnika centralnego. Jako element ogrodzenia zamontowano za kapliczką kamienną ławę. Pochowano na nim 8 żołnierzy rosyjskich. Nekropolię projektował Franz Stark. Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914-1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. III Brzesko-Bochnia-Limanowa (Okręgi VIII-XI), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-52-0 Linki zewnętrzne Metryka cmentarza Cmentarze wojenne I wojny światowej, Okręg IX Bochnia
Cmentarz wojenny nr 99 – Kobylanka

Cmentarz wojenny nr 99 – Kobylanka – austriacki cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej wybudowany przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie na terenie jego okręgu III Gorlice. Znajduje się w północno-zachodniej części miejscowości Kobylanka w powiecie gorlickim, w gminie Gorlice województwa małopolskiego. Nekropolię utworzono przed XIX-wieczną, zbudowaną z cegły, wysoką, smukłą kaplicą. W czterech grobach zbiorowych pochowano 22 żołnierzy armii niemieckiej poległych w maju 1915 roku w bitwie pod Gorlicami. Groby oznaczono betonowymi stelami na których umocowano żeliwne tablice z krzyżem kawalerskim pomiędzy liśćmi dębowymi oraz nazwiskami poległych i informacją o przynależności pułkowej. Żołnierze służyli w pruskich pułkach piechoty 46 i 58 oraz w pruskich pułkach rezerwowych piechoty 271 i 272. Na cmentarz prowadzi brama wykonana z cegieł a całość ogrodzona jest płotem z metalowych prętów, stojącym na niewielkiej podmurówce. Obiekt projektował Hans Mayr. Galeria Przypisy Bibliografia Oktawian Duda Cmentarze I Wojny Światowej w Galicji Zachodniej 1914–1918, Ośrodek Ochrony Zabytkowego Krajobrazu, Warszawa 1995, ISBN 83-85548-33-5 Roman Frodyma Galicyjskie Cmentarze wojenne t. I Beskid Niski i Pogórze (Okręgi I-IV), Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, Pruszków 1998, ISBN 83-85557-20-2 Linki zewnętrzne Cmentarze wojenne I wojny światowej. [dostęp 2014-08-09]. Stowarzyszenie Crux Galiciae. [dostęp 2014-08-09]. Metryka cmentarza
Collegium prof. Józefa Chmiela w Poznaniu

Collegium prof. Józefa Chmiela w Poznaniu – jeden z budynków Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu, zlokalizowany przy ul. Święcickiego 4, pomiędzy Collegium Chemicum, Collegium Anatomicum i terenami Międzynarodowych Targów Poznańskich na Grunwaldzie (Osiedle Św. Łazarz). Collegium mieści: Katedrę Biochemii Farmaceutycznej i Zakład Biochemii, Katedrę i Zakład Genetyki i Mikrobiologii Farmaceutycznej, Katedrę i Zakład Farmakognozji. 18 czerwca 2013 odsłonięto na gmachu tablicę pamiątkową w 130. rocznicę skroplenia tlenu. Tablica upamiętnia autorów tego dzieła - Zygmunta Wróblewskiego i Karola Olszewskiego. Pomysłodawcą uczczenia uczonych było Stowarzyszenie im. Śniadeckiego, Olszewskiego i Wróblewskiego z Poznania. Patronem obiektu jest Józef Chmiel (1924-1984), lekarz, biochemik, nauczyciel akademicki, organizator diagnostyki laboratoryjnej. Przypisy
Czarna Hala

Czarna Hala, zwana też Halą Czarnego – dawna hala pasterska w Paśmie Babiogórskim w Beskidzie Żywiecko-Orawskim (w regionalizacji według Jerzego Kondrackiego w Beskidzie Żywieckim). Znajduje się na północno-wschodnich stokach grzbietu opadającego z Cylu do Przełęczy Jałowieckiej Południowej, na wysokości ok. 1020-1090 m n.p.m. Prowadzi przez nią znakowany szlak turystyczny. Pierwotna nazwa – Czarna Hala – pochodzi od pobliskiego potoku Czarna Woda. Później zaczęto nazywać ją Halą Czarnego; ta nazwa pochodzi z kolei od nazwiska Czarny, który był jednym z baców gospodarzących na tej hali. Według góralskich podań na tej hali kiedyś zbójnicy ugotowali bacę w żentycy. Hala istniała od XVII wieku i wypasana była jeszcze na początku lat 60. XX wieku. Wypas zlikwidowano w związku z włączeniem hali w obręb Babiogórskiego Parku Narodowego. Ostatnim bacą gospodarującym na hali był Władysław Mentel z Zawoi-Czatoży. Do hali należała gospodarczo położona niżej (ok. 850-900 m n.p.m.) polana sianokośna – czatożańska Cyrhla (Czarna Cyrhel). Była ona koszarowana przez krótkie okresy wiosną (w drodze owiec na halę) i jesienią (podczas zejścia z hali). Owczarzom służyła wówczas za schronienie tradycyjna koliba typu koszarawsko-żywieckiego, istniejąca tu do ok. 1960 r. – ostatni taki szałas na stokach babiogórskich. Niegdyś hala była rozległa, rozciągał się z niej szeroki widok na Zawoję, Pasmo Policy i Pasmo Jałowieckie. Po zaprzestaniu wypasu hala w znacznym już stopniu zarosła świerkowym lasem i obecnie widoki są coraz bardziej ograniczone. Czarna Cyrhel znajduje się w obrębie Babiogórskiego Parku Narodowego w formie enklawy, jednak pozostaje własnością prywatną, stąd też park nie prowadzi jej odkrzaczania, sfinansował natomiast montaż tablicy informacyjnej z opisem hali. Na hali występują m.in.: kokorycz pusta, krokusy, pięciornik złoty, bliźniczka psia trawka oraz duże kępy szczawiu alpejskiego. Ten ostatni gatunek jest tutaj pochodzenia antropogenicznego – rozrósł się w przenawożonych odchodami owiec miejscach, gdzie dawniej znajdowały się koszary. Obecnie na hali zachodzi proces sukcesji wtórnej – ponownego zarastania hali roślinnością pierwotną. Hala znajduje się w granicach wsi Zawoja, w województwie małopolskim, w powiecie suskim, w gminie Zawoja. Szlak turystyczny Markowe Szczawiny – Klin – Zerwa Cylowa – Fickowe Rozstaje – Czarna Hala – Żywieckie Rozstaje. Czas przejścia 1h, ↓ 1h Przypisy