Budynek przy ulicy Bankowej 5 w Katowicach

Budynek przy ulicy Bankowej 5 w Katowicach – zabytkowy budynek banku, a od 2006 roku budynek naukowo-dydaktyczny Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach, położony przy ulicy Bankowej 5 w Katowicach, na terenie dzielnicy Śródmieście. Został on wybudowany dla Reichsbanku w 1911 roku, a powstał on w stylu neoklasycystycznym według projektu Juliusa Habichta. Historia Gmach powstał w 1911 roku jako placówka Reichsbanku. Został on zaprojektowany przez niemieckiego architekta Juliusa Habichta, który był autorem wielu tego typu placówek na terenie Niemiec. Projekt został opracowany w grudniu 1910 roku w Berlinie. Od 1924 roku gmach był siedzibą Banku Polskiego – później katowickiego oddziału Narodowego Banku Polskiego. W latach 1923–1924 został on rozbudowany przez katowickiego budowniczego Henryka Gambca. Dobudowano wówczas od tyłu dwa skrzydła. Rok później do oficyny dobudowano garaże, a w 1938 roku Wytwórnia Sygnałów i Urządzeń Kolejowych w Krakowie zamontowała w budynku dźwig towarowy. W 1939 roku partię wschodnią oficyny nadbudowano o jedną kondygnację, a także dobudowano klatkę schodową według projektu Kazimierza Michalskiego. W 1948 roku mieszkania w oficynie zamieniono na pomieszczenia biurowe według projektu Tadeusza Łobosia. W 1969 roku odnowiono sztukaterię, a w latach 80. XX wieku gmach został w całości wyremontowany – założono wówczas nowy tynk, zmieniając jednocześnie kolorystykę obiektu. 30 sierpnia 1991 roku i ponownie 20 września 2021 roku budynek wraz z jego terenem został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych. W sąsiedztwie budynku oddziału Narodowego Banku Polskiego, w miejscu nieistniejącej willi Grundmana 5 sierpnia 2003 roku położono uroczyście kamień węgielny pod nową siedzibę katowickiego oddziału Narodowego Banku Polskiego. Został on uroczyście otwarty 12 kwietnia 2006 roku, a dotychczasową siedzibę jeszcze w tym samym roku przejął Uniwersytet Śląski w Katowicach. 23 stycznia 2020 roku rektor Uniwersytetu Śląskiego prof. Andrzej Kowalczyk i marszałek województwa śląskiego Jakub Chełstowski podpisali umowę unijnej dotacji na przekształcenie gmachu w centrum kreatywności i coworkingu spinPLACE. Przebudowa budynku trwała do września 2022 roku, a w ramach tych prac odnowiono zarówno elewację zewnętrzną, jak i wnętrza budynku. Uroczystość oficjalnego otwarcia centrum kreatywności i coworkingu spinPLACE odbyła się 27 lutego 2024 roku. Charakterystyka Budynek banku położony jest przy ulicy Bankowej 5 w Katowicach, na obszarze dzielnicy Śródmieście. Usytuowany jest on w centrum miasta, naprzeciwko kościoła ewangelickiego. Stanowi on siedzibę centrum kreatywności i coworkingu Uniwersytetu Śląskiego w Katowicach – spinPLACE. Jest to budynek murowany z cegły, tynkowany i zwieńczony czterospadowym, bardzo wysokim dachem z trójkątnym szczytem, pokryty miedzianą blachą. Gmach wraz z oficynami wybudowany jest na rzucie litery U, z wewnętrznym dziedzińcem – główny budynek jest wzniesiony na planie prostokąta, a oficyny na planie litery „L”. Powierzchnia zabudowy głównego budynku wynosi 542 m². Liczy on 4 kondygnacje nadziemne i 1 podziemną. Gmach architektonicznie prezentuje cechy stylu neoklasycystycznego (bądź neorenesansu klasycyzującego). Reprezentacyjna fasada gmachu jest siedmioosiowa. W jej przyziemiu znajduje się cokół, natomiast na parterze podzielona jest parami pilastrów pomiędzy którymi znajdują się wysokie okna. Okna w drugiej i trzeciej kondygnacji objęte są w proste opaski w postaci wolich oczek. Powyżej, między drugą a trzecią kondygnacją znajduje się poziomy pas wypełniony ornamentem roślinnym. Fasadę wieńczy gzyms koronujący z dekoracją o motywach antycznych, perełek i wolich oczek. Elewacja tylna jest dziewięcioosiowa. W przyziemiu znajduje się cokół, a na dwóch skrajnych osiach pseudoryzality. Okna dwóch dolnych kondygnacji pseudoryzalitów objęte są w pilastry. Na osi środkowej pod oknami górnej kondygnacji znajdują się balkony. Okna są objęte prostymi opaskami, a elewację wieńczy gzyms analogiczny jak na fasadzie. Elewacja południowa jest trzyosiowa i znajduje się na niej płycina z motywem rogu obfitości, a północna przysłonięta jest częściowo przylegającą do niej oficyną. Na parterze pierwotnie gmach mieścił dużą salę operacji bankowych, a na wyższych kondygnacjach mieściły się mieszkania dla dyrektora banku oraz dla urzędników. Z tylu znajdował się duży ogród. Gmach wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych pod nr. A/1431/91 i A/871/2021 – ochroną objęty jest budynek oraz teren w jego obrębie. Ponadto jest on wpisany do gminnej ewidencji zabytków miasta Katowice. Zobacz też Gmach Narodowego Banku Polskiego w Katowicach Przypisy Bibliografia AnetaA. Borowik AnetaA., WojciechW. Siegmund WojciechW., AnnaA. Aderek AnnaA., Ulica Bankowa. Wczoraj i dziś, Katowice: Fundacja Dom Modernisty, 2020 (pol.). MagdalenaM. Błahut MagdalenaM., StanisławS. Łabuz StanisławS., Karta ewidencyjna zabytków architektury i budownictwa. Budynek banku, Katowice: WOBDZ w Katowicach, 1990 (pol.). MichałM. Bulsa MichałM., Ulice i place Katowic, wyd. trzecie, Katowice: Wydawnictwo „Prasa i Książka”, 2018, ISBN 978-83-63780-28-9 (pol.). LeszekL. Danilczyk LeszekL., MariaM. Kasprzyk MariaM., Studium historyczno-urbanistyczne Katowic w granicach administracyjnych. Katowice. Tom I tekst. Część II studium konserwatorskie, Opublikowano w: Miejski System Zarządzania – Katowicka Infrastruktura Informacji Przestrzennej. Zabytki, Kraków: Pracownie Konserwacji Zabytków „ARKONA” Sp. z o.o. Pracownia Dokumentacji Naukowo-Historycznej, 1994 (pol.). WojciechW. Janota WojciechW., Katowice między wojnami: miasto i jego sprawy 1922–1939, wyd. pierwsze, Łódź: Księży Młyn Dom Wydawniczy, 2010, ISBN 978-83-7729-021-7 .