NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Dobrego Pasterza w Węgorzewie

Kościół Dobrego Pasterza – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Węgorzewo diecezji ełckiej. Jeden z rejestrowanych zabytków miasta. Świątynia została zbudowana w latach 1912–1913 dzięki zaangażowaniu kupca Franza Tietza i urzędnika pocztowego Augusta Hochmanna jako pierwsza świątynia rzymskokatolicka po reformacji. Była to unikalna "piętrowa" kaplica w stylu modernistycznym. Budowla została poświęcona w dniu 5 listopada 1913 roku. Podczas I wojny światowej odprawiał w niej Msze święte kapelan ze szpitala wojskowego w Kętrzynie (ks. Wojciech Rogaczewski). Własnego duszpasterza społeczność katolicka Węgorzewa otrzymała w dniu 1 grudnia 1919 roku. W dniu 18 października 1928 roku przy kościele została utworzona pierwsza w mieście katolicka parafia. Parafia ta funkcjonowała do końca II wojny światowej. W 1947 roku ewangelicki Kościół Świętych Piotra i Pawła został przejęty przez katolików i przy nim została utworzona parafia. Tym samym, kościół Dobrego Pasterza stracił rangę parafialnego, będąc odtąd kościołem rektorskim. Od 4 grudnia 1960 roku, dzięki decyzji biskupa warmińskiego Tomasza Wilczyńskiego, prace przy kościele podjęli księża ze zgromadzenia Salwatorianów. W dniu 24 czerwca 1989 roku dzięki decyzji biskupa warmińskiego Edmunda Piszcza została przy kościele utworzona nowa parafia pod wezwaniem Dobrego Pasterza. Przypisy
Kościół Świętej Trójcy w Mikołajkach

Kościół Świętej Trójcy – kościół należący do diecezji mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, mieszczący się w Mikołajkach. Jeden z rejestrowanych zabytków miasta. Budowla została zaprojektowana przez architekta Karla Friedricha Schinkla w stylu klasycystycznym. Prace budowlane rozpoczęły się w 1841 roku. W 1842 roku świątynia została poświęcona. W 1880 roku została ukończona wieża zegarowa. W 1914 roku, w czasie wysadzania przez wojska rosyjskie mostów w mieście, w kościele wypadły wszystkie szyby. We wnętrzu świątyni znajduje się sklepienie kolebkowe z kasetonami, drewniane empory i zamontowane nad wejściem organy wykonane przez organmistrza Scherweita z Ełku. Z lewej i prawej strony prezbiterium są umieszczone dwa portrety mikołajskich pastorów, Andrzeja Kowalewskiego i Wojciecha Pomian-Pessaroviusa. Ściany kościoła są ozdobione obrazami i tablicami pamiątkowymi z XVII i XIX wieku. W skarbcu świątyni znajduje się zabytkowy kielich mszalny z 1772 roku. Galeria Przypisy
Kościół ewangelicko-augsburski w Wielbarku

Kościół ewangelicko-augburski – dawna świątynia luterańska znajdująca się w mieście Wielbark, w powiecie szczycieńskim, w województwie warmińsko-mazurskim. Historia Projekt kościoła powstał w berlińskiej pracowni architekta Karla Friedricha Schinkla w 1822. Świątynia została wzniesiona w latach 1825–1827 pod kierunkiem mistrza murarskiego Schimmelpfenniga, na miejscu starszego obiektu z 1721, rozebranego w 1819. Budowla została konsekrowana w dniu 27 września 1827 roku. Podczas I wojny światowej w świątyni zlokalizowano szpital wojskowy. Obecnie kościół nie jest użytkowany, nie odprawiane są w nim nabożeństwa. Od 2009 roku w świątyni były prowadzone prace remontowe trwające kilka lat. Architektura Jest to kościół murowany, salowy, wybudowany na planie prostokąta. Reprezentuje styl neoromański. Od strony zachodniej jest umieszczona wieża, wzniesiona na planie kwadratu, o prostej formie i detalu. Jej ściany posiadają dwa rzędy okien zamknięte pełnym łukiem, podpartym przez odcinki gzymsu oraz profilowanymi, prostymi gzymsami. Korpus nawowy jest nakryty dwuspadowym dachem. W szczycie wieży, krytej dachem namiotowym, znajduje się wykuty z blachy orzeł umocowany na kuli miedzianej (znajdował się dawniej w starej świątyni). Galeria Przypisy
Kościół bł. Karoliny Kózkówny w Biskupcu

Kościół błogosławionej Karoliny Kózkówny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Biskupiec Reszelski archidiecezji warmińskiej. Jeden z rejestrowanych zabytków miasta. Kościół został zaprojektowany przez architekta królewskiego Friedricha Augusta Stülera (na dworze Fryderyka Wilhelma IV Pruskiego) i wybudowany został w latach 1842–1846. Wieża została dobudowana w latach 1868–1872. W 1892 roku wnętrze świątyni zostało odrestaurowane. Zostały wtedy kupione nowe: chrzcielnica, ołtarz i żyrandole. Podczas I wojny światowej z wieży został zdjęty dzwon, który następnie został przetopiony. Nowe dwa dzwony zostały zamontowane dopiero w 1924 roku. Świątynia należąca do gminy ewangelickiej, po 1945 roku została opuszczona i zaczęła niszczeć. Ostatecznie miała być przeznaczona na siedzibę biblioteki miejskiej. Zostały wykonane już wstępne prace adaptacyjne, została zbudowana kotłownia, wnętrze wieży zostało zburzone, po to aby wstawić komin. W latach 80. XX wieku diecezja warmińska podjęła starania o pozyskanie tego obiektu dla potrzeb katolickiego kultu religijnego. W rezultacie parafia rzymskokatolicka została tutaj erygowana w dniu 8 grudnia 1987 roku przez biskupa Edmunda Piszcza. Patronką świątyni została błogosławiona Karolina Kózka. W latach 1988–1992 kościół został wykupiony od państwa, a następnie został w nim przeprowadzony gruntowny remont. W dniu 4 kwietnia 1998 roku arcybiskup Edmund Piszcz erygował przy nim sanktuarium Matki Bożej Fatimskiej. Świątynia jest siedzibą wspomnianej wyżej parafii rzymskokatolickiej. Jest to budowla trzynawowa, nie orientowana, posiada formę bazylikową, czyli nawa główna jest wyższa od naw bocznych, a także półkoliście zamknięte prezbiterium. Została wzniesiona w stylu neoromańskim o inspiracjach włoskich, nawiązujących do architektury toskańskiej. Jej elementem jest wolno stojąca dzwonnica w formie włoskiej kampanili, wyglądająca jak wysoki komin. Nawa główna jest nakryta dachem siodłowym, nawy boczne – dachem pulpitowym. Elewacja zewnętrzna ozdobiona jest fryzami, wykonanymi z glazurowej cegły. Na kamieniu węgielnym elewacji frontowej jest umieszczona data: 1842. Wnętrze kościoła posiada charakterystyczną cechę świątyń ewangelickich – empory boczne. Jego wyposażenie zostało wykonane po 1945 roku. Przypisy Linki zewnętrzne Kościół bł. Karoliny Kózkówny fotopolska.eu
Kościół poewangelicki w Biskupcu

Kościół poewangelicki – jeden z rejestrowanych zabytków dawnego miasta, obecnie wsi Biskupiec, w powiecie nowomiejskim, w województwie warmińsko-mazurskim. Świątynia została ufundowana przez biskupa pomezańskiego Rudolfa. Jej budowa rozpoczęła się po 1331 roku (w tym roku lokowano miasto Biskupiec). W 1527 roku świątynia została przejęta przez ewangelików. W 1575 została zniszczona przez pożar. Została zniszczona, ale została zniszczona ponownie podczas pożaru miasta w 1726 roku. Podczas odbudowy została podwyższona jej gotycka wieża, zostało zmienione również częściowo wyposażenie wnętrza. W 1878 roku świątynia została odremontowana, podczas remontu elewacje zostały przebudowane w stylu klasycystycznym. W 1889 roku wnętrze zostało wyremontowane, kościół otrzymał wtedy piece. W 1945 roku gotycka świątynia ewangelicka przestała służyć kultowi religijnemu. Kościół został przejęty przez gminę Biskupiec. Jego wnętrze zostało zaadaptowane na magazyn. Nie remontowana przez wiele lat świątynia została zdewastowana. W 1988 roku kościół został zwrócony parafii rzymskokatolickiej, która rozpoczęła starania o pozyskanie środków finansowych na jej remont. Galeria Przypisy
Kościół Ewangelicko-Metodystyczny w Dąbrównie

Kościół Ewangelicko-Metodystyczny – jeden z zabytków dawnego miasta, obecnie wsi Dąbrówno, w powiecie ostródzkim, w województwie warmińsko-mazurskim. Jeden z rejestrowanych zabytków miejscowości, znajduje się przy ulicy Kościelnej. Historia Pierwsza drewniana świątynia powstała w latach 1325-1350, obecna murowana została wzniesiona w 1601. Dwukrotna rozbudowa miała miejsce w XVI i XVIII wieku, wówczas od strony południowej została wybudowana zakrystia. W 1687 od strony północnej dobudowano do niej mauzoleum rodziny Finckensteinów, ówczesnych właścicieli Dąbrówna, oraz loża kolatorska nad zakrystią. Na przełomie wieku XVIII i XIX świątynia była kilkakrotnie remontowana. W 1724 zostały dobudowane nawy boczne z emporami, a w 1842 elewacja zachodnia otrzymała szczyt w stylu neogotyckim (zaprojektował go inspektor Valentin z Morąga). W tym samym czasie powstały zapewne zakończenia okien w nawach bocznych, a także dobudówki w nawach południowej i zachodniej w stylu neogotyckim. Od powstania do 1945 świątynia ta należała do Ewangelickiego Kościoła Unijnego w Prusach. Od 1946 jest we władaniu parafii metodystycznej. Architektura Jest to budowla orientowana, o trzech nawach, murowana, wzniesiona z cegły i otynkowana. Wnętrze świątyni jest nakryte płaskim, drewnianym stropem, z polichromią wykonaną około 1730. Polichromia przedstawia sceny Chrztu w Jordanie, Paschy i Ostatniej Wieczerzy, oraz wizerunki proroków i personifikacje cnót. Dwuprzęsłowa zakrystia jest nakryta sklepieniem krzyżowo-żebrowym, a mauzoleum Finckensteinów, sklepieniem kolebkowym – wchodzi się do niej przez oddzielne, zewnętrzne wejście zakończone kamiennym portalem. W chórze jest umieszczona empora kolatorska z bogatą polichromią. Pod koniec lat 90. XX wieku w jej otoczeniu zostały znalezione gotyckie malowidła z drugiej połowy XIV wieku. Są tam również umieszczone płyty nagrobne rodzin Oelsnitzów i Finckensteinów z XVI i XVII wieku. Obok świątyni pozostał fragment murów obronny wybudowanych z kamieni polnych oraz baszta, którą przebudowano na dzwonnicę. Przypisy Bibliografia Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury, przewodnik. Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7 s. 31
Kościół Matki Bożej Anielskiej w Tolkmicku

Kościół Matki Bożej Anielskiej – kościół parafialny należący do dekanatu pomorsko-warmińskiego diecezji warszawskiej Kościoła Polskokatolickiego w RP. Jeden z rejestrowanych zabytków miasta. Świątynia została zbudowana w 1887 roku w stylu neogotyckim jako kościół ewangelicki. Od frontu znajduje się niewielka sygnaturka (wieża). Jest to budowla posiadająca jedną nawę i skromnie wyposażone wnętrze Przypisy
Kościół poewangelicki w Nowym Mieście Lubawskim

Kościół poewangelicki – jeden z rejestrowanych zabytków miasta Nowe Miasto Lubawskie, w województwie warmińsko-mazurskim. Znajduje się na Rynku. Obecnie nie pełni już funkcji sakralnych. Znajduje się w nim restauracja i kino. Historia i architektura Obiekt został wzniesiony w latach 1908-1912 na miejscu poprzedniej dla parafii ewangelickiej. Posiadała bogate wnętrze. W 1945 roku kościół przestał być użytkowany, ponieważ większość protestantów uszła z miasta przed Armią Czerwoną. W dniu 2 lipca 1947 roku, na mocy decyzji Ministerstwa Administracji Publicznej świątynia poewangelicka została wydzierżawiona Polskiemu Narodowemu Kościołowi Katolickiemu. Grupa wiernych tego Kościoła liczyła cztery osoby i ta parafia nigdy się nie rozwinęła ani nie podjęła normalnej działalności. Od 1951 roku kościół o architekturze neoklasycystycznej coraz bardziej popadał w ruinę, a w 1958 roku podjęto decyzję o przebudowie wnętrza i adaptacji go na kino. Podczas tej przebudowy została rozebrana cebulasta neobarokowa sygnaturka znajdująca się na środku szczytu nawy głównej, a także został usunięty żeliwny krzyż, znajdujący się na szczycie głównej wieży. Kościół posiadał niegdyś trzy dzwony, obecnie posiada tylko jeden. Przypisy
Kościół św. Michała Archanioła w Bisztynku

Kościół Świętego Michała Archanioła – jeden z rejestrowanych zabytków miasta Bisztynek, w województwie warmińsko-mazurskim. Obecnie pełni rolę kaplicy cmentarnej, ponieważ mieści się w centralnej części dawnego cmentarza rzymskokatolickiego, obecnie komunalnego. Świątynia została wzniesiona w latach 1618-1632. W 1632 roku budowla została konsekrowana przez biskupa warmińskiego Michała Erazma Działyńskiego w uroczystość patrona kościoła. W 1892 roku została dobudowana neogotycka wieża nakryta miedzianym dachem oraz zakrystia. Kościół został wybudowany na planie prostokąta. To prosta, orientowana, murowana, salowa budowla, nakryta dachem dwuspadowym. Dach jest obecnie pokryty blachą, wcześniej była to dachówka ceramiczna. Od strony północnej znajduje się wyżej wymieniona zakrystia. Wnętrze nakryte jest drewnianym stropem. Wyposażenie świątyni reprezentuje styl barokowy. Ołtarz główny w stylu rokokowym został wykonany w XVIII wieku, znajduje się w nim obraz św. Michała Archanioła. Drugi obraz przedstawia św. Rocha, którego kult rozwiną się w tym kościele. Balustrada i tabernakulum reprezentują styl klasycystyczny. Przypisy Linki zewnętrzne Kościół św. Macieja Apostoła - Katholische Kirche polska-org.pl
Kaplica św. Rodziny w Zalewie

Kaplica Świętej Rodziny – rzymskokatolicka kaplica, a obecnie dom przedpogrzebowy, znajdujący się w mieście Zalewo, w województwie warmińsko-mazurskim. Historia Kaplica została wybudowana w latach 1900–1910 na terenie ofiarowanym przez Piotra v. Liepińskiego miejscowym wiernym wyznania katolickiego. Kaplica wzięła swoją nazwę od katolickiej kaplicy pod wezwaniem św. Rodziny znajdującej się od 1904 roku w sali hotelu Jankowskiego. W 2003 roku dzięki staraniom księdza proboszcza Jana Litwina i przy pomocy Urzędu Miejskiego budowla została wyremontowana, teren został uporządkowany i zostało ustawione nowe ogrodzenie. Wsparcia finansowego dla tej inwestycji udzielił brat księdza Bruna Weichsela, zamordowanego w tym miejscu w styczniu 1945 roku przez żołnierzy Armii Czerwonej. W dniu 5 września 2003 roku została odsłonięta tablica pamiątkowa na murze zewnętrznym kaplicy upamiętniająca księdza Bruna Weichsela. W dniu 8 sierpnia 2014 roku został otwarty dom przedpogrzebowy na parterze budynku. Uroczystą mszę świętą odprawił, a także otworzył i poświęcił obiekt, biskup elbląski Jacek Jezierski. mszę świętą współcelebrował proboszcz parafii św. Jana Apostoła w Zalewie, ksiądz Stanisław Gajewski. W ramach prac remontowo-budowlanych, wybudowano także na zewnątrz kaplicy podest, podjazd dla niepełnosprawnych i schody, oraz zagospodarowano działkę, wykonując drogę dojazdową i plac parkingowy. Linki zewnętrzne Tablica informacyjna przed budynkiem in situ Przypisy
Kaplica św. Elżbiety w Miłomłynie

Kaplica świętej Elżbiety – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii św. Bartłomieja w Miłomłynie. Należy do dekanatu Miłomłyn diecezji elbląskiej. Kaplica została wybudowana w latach 1931-1932 dla 114 miłomłyńskich rodzin wyznania rzymskokatolickiego według projektu kolońskiego architekta Sonnen-Padernborna. Dzięki staraniom kolońskich katolików wnętrze świątyni zostało wyposażone w rzeźbiony ołtarz świętego Jerzego z XIII wieku, fisharmonię, witraże, ławki i piec do ogrzewania. Po II wojnie światowej, po 1945 roku wnętrze kaplicy było zdewastowane. Ksiądz proboszcz Józef Kowalewski dzięki pomocy parafian doprowadził świątynię do stanu sprzed II wojny światowej. W dniu 17 kwietnia 1999 roku ksiądz biskup Józef Wysocki poświęcił kaplicę. Przypisy
Kościół św. Elżbiety i św. Wojciecha w Miłakowie

Kościół świętej Elżbiety i świętego Wojciecha – rzymskokatolicki kościół filialny należący do dekanatu Orneta archidiecezji warmińskiej. Jeden z rejestrowanych zabytków miasta. Historia i architektura Jest to świątynia gotycka wzniesiona w latach 1325-50. Odnawiana była w latach 1489-90. Budowla wielokrotnie od 1538 roku przechodziła z rąk luteran do katolików i na odwrót (1606 - katolicka, 1660 - luterańska, 1812 - katolicka). W 1813 roku wnętrze i część wieży zostały zniszczone przez pożar. Kościół został odbudowany w latach 1814-1820. Budowla została ponownie zniszczona w 1945 roku, odbudowano ją w latach 1947-1954 z inicjatywy o. Konstancjusza Władysława Włodyki. Świątynia została wybudowana z czerwonej cegły według prostokątnego planu, od strony zachodniej znajduje się masywna wieża, nakryta hełmem z 1911 roku. Portyk wieży nakryty jest 8-częściowym sklepieniem gwiaździstym. Korpus główny kościoła jest otynkowany. Wnętrze jest podzielone na trzy nawy przez dwa rzędy drewnianych kolumn toskańskich. Nawa główna nakryta jest płaskim drewnianym sufitem. Nad nawami bocznymi są umieszczone dwupiętrowe empory z 1823 roku. Do wyposażenia budowli należą: wielki neogotycki ołtarz, organy umieszczone w neobarokowym prospekcie, świeczniki i lampy pochodzące z XIX wieku. Przypisy Bibliografia Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 156.
Kościół św. Jadwigi Królowej w Jezioranach

Kościół Świętej Jadwigi Królowej – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii św. Bartłomieja w Jezioranach i dekanatu Jeziorany archidiecezji warmińskiej. Jest to dawna świątynia ewangelicko-augsburska wzniesiona w latach 1886-1887. W dniu 10 maja 1992 roku została poświęcona przez arcybiskupa Edmunda Piszcza. Jest to budowla wzniesiona w stylu neogotyckim, orientowana na planie prostokąta, halowa, posiadająca kwadratową wieżę od strony zachodniej. Świątynia jest murowana z cegły, wybudowana na podmurówce z ciosów kamiennych, nakryta dachem dwuspadowym i dachówką holenderką. W przyziemiu wieży jest umieszczony ostrołukowy portal drzwiowy, powyżej znajduje się daszek kapnikowy. W drugiej kondygnacji wieży jest umieszczony owalny otwór z oknem we wnęce. Na wierzchołku znajduje się iglica zwieńczona kulą i krzyżem. Do wieży jest dostawiona wielokątna kruchta. Przypisy
Kościół ewangelicko-augsburski w Srokowie

Kościół ewangelicko-augsburski w Srokowie – jeden z rejestrowanych zabytków dawnego miasta, obecnie wsi Srokowo, w województwie warmińsko-mazurskim. Obecnie jest to kościół filialny parafii Ewangelicko-Augsburskiej w Kętrzynie. Należy do diecezji mazurskiej Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP. Świątynia została zbudowana w 1937 roku przez katolików. W 1945 roku kościół został przejęty przez luteran, a dotychczasowy Kościół ewangelicki otrzymali katolicy, ponieważ zmieniła się struktura wyznaniowa ludności. Budowla posiada jedną nawę, od strony zachodniej znajduje się wieża dzwonna. kościół jest orientowany i został zbudowany z granitowych głazów. Wieża dzwonna do wysokości kalenicy jest zbudowana również z granitu, a powyżej z cegły. Świątynia wybudowana została w stylu nawiązującym do romańskiego. We wnętrzu jest umieszczone sklepienie pseudokolebkowe. Przypisy
Kościół poewangelicki w Barczewie

Kościół poewangelicki w Barczewie – jeden z zabytkowych kościołów w Barczewie, w województwie warmińsko-mazurskim. Obecnie nie pełni już funkcji sakralnych. Znajduje się w nim Skarbiec Kultury Europejskiej. Świątynia została wzniesiona razem z plebanią w 1871 roku ze składek pastorów luterańskich zebranych w Niemczech. Teren pod budowę kościoła ofiarował król Fryderyk Wilhelm III Pruski na miejscu dawnego ogrodu klasztoru franciszkanów, pomiędzy kościołem św. Andrzeja Apostoła a Kanałem Młyńskim. Jednonawowa budowla wzniesiona została w stylu neogotyckim, z jasnej cegły, nakryta dachem dwuspadowym, natomiast w elewacjach bocznych zostały wstawione po cztery witrażowe okna. Elewacja frontowa została zwieńczona schodkowym szczytem z pinaklami po bokach. Dobudowana jest do niej wysmukła wieża o wysokości 30 metrów, z trójkątnymi kruchtami dostawionymi z lewej i prawej strony. Po 1945 roku luteranie i ostatni pastor zostali wysiedleni z miasta, skromne wyposażenie świątyni zostało zdewastowane, a dzwony zostały zdemontowane. Kościół stał się własnością państwa, a następnie został przekazany Muzeum Warmii i Mazur w Olsztynie. Placówka ta wykorzystywała świątynię jako magazyn do przechowywania zbiorów. W sierpniu 2009 roku muzeum przekazało kościół miastu. W latach 2013–2014 dawna świątynia została wyremontowana z przeznaczeniem na Skarbiec Kultury Europejskiej. Remont kosztował ponad 3 miliony złotych i został sfinansowany głównie z unijnego Regionalnego Programu Operacyjnego. Uroczyste otwarcie Skarbca Kultury Europejskiej miało miejsce w dniu 10 listopada 2014 roku. Od tej pory w dawnym kościele ewangelickim mieści się galeria sztuki, sala koncertowa, odbywają się warsztaty i seminaria. Przypisy
Ehemalige evangelische Kirche (Dobre Miasto)

Die ehemalige Evangelische Kirche im polnischen Dobre Miasto (deutsch Guttstadt) im Ermland ist eine Schinkelkirche aus den 1830er Jahren. Sie ist seit 1945 profaniert. Der Turm der Kirche prägt das Stadtbild der ehemaligen Heidevorstadt südlich der Altstadt von Guttstadt. Geschichte Ein erster Entwurf für den Bau einer Kirche für die kleine evangelische Kirche in Guttstadt im mehrheitlich katholischen Ermland wurde 1826 von Landbaumeister Jester eingereicht. Der Gegenentwurf von Karl Friedrich Schinkel behielt die Maße des Baus dieses Entwurfs, wendete jedoch konsequent den Rundbogenstil an. Für das oberste Turmgeschoss plante Schinkel ursprünglich Dreier-Arkaden. Jedoch wurde Schinkels Planung nach Erlass des Normalkirchenerlasses vom Sommer 1827 an den Normalkirchenentwurf angeglichen. Die Entscheidung über den Bau eines Kirchturms wurde erst nach Beginn des Baus getroffen. Zunächst entschied der König, dass der Turm nach dem Plan Schinkels mit einem etwas niedrigeren Turm aufgeführt werden sollte. Auf Bitte der Gemeinde erlaubte der König, ein fünftes Turmgeschoss vorzusehen. Dieser Turm stürzte jedoch schon vor Fertigstellung der Kirche 1833 ein, sodass ein neuer Turm errichtet werden musste. Der Turmbau erfolgte nicht nach dem Entwurf Schinkels, was einige gestalterische Unstimmigkeiten erklärt. Nach 1945 wurde das Gebäude profaniert und als Kulturhaus genutzt. Nach einem Brand im Jahr 1969 wurde die Kirche für Nutzung durch die örtliche Stadtbücherei umgebaut. Bauwerk Die Kirche ist im Stil des Klassizismus aus Backstein auf rechteckigen Grundriss erbaut, an den Schiffsfassaden dem Schema der Normalkirche folgend. Der Putzbau hat eine feine Quaderung, die in den Bogenrahmungen konzentrisch gestaltet ist. Das Traufgesims ist sehr reich gestaltet. Die Außenfassaden sind durch Arkaden gegliedert und haben halbrunde gewölbte Fenster. Dem Kirchenkörper ist ein hoher Turm auf quadratischem Grundriss mit vier durch Gesimse getrennten Stockwerken angefügt. Im ersten Turmgeschoss sitzt oberhalb des Gesimses in der Achse des Portals ein Lünettenfenster, während sich die beiden Freigeschosse des Turms nach allen vier Seiten mit Dreierarkaden öffnen. Der Turm ist mit einem Zeltdach bedeckt. Gemeinde Die Kirchengemeinde Guttstadt gehörte bis 1945 zur Kirchenprovinz Ostpreußen der Kirche der Altpreußischen Union. Bis 1892 war in die Inspektion Ermland eingegliedert und kam erst danach zum Kirchenkreis Ermland, zu dessen Superintendenturbezirk Braunsberg (polnisch Braniewo) sie dann gehörte. Kirchspielorte Bis 1945 waren neben dem Pfarrort Guttstadt (mit Hausberg (polnisch Chałupki) und Windenhof (polnisch Kunik)) 38 Orte zum Kirchspiel zusammengeschlossen: Pfarrer An der evangelischen Kirche in Guttstadt amtierten als Geistliche: Literatur Karl Friedrich Schinkel: Führer zu seinen Bauten. Band 2. Deutscher Kunstverlag, 2006, S. 91 ff. Weblinks Einzelnachweise