Willa Rogozińskich w Mogile

Willa Rogozińskich – zabytkowa willa w Krakowie. Znajduje się na terenie Nowej Huty, w Dzielnicy XVIII, w dawnej wsi Mogiła przy ul. Klasztornej 2. Historia Kazimierz Rogoziński i jego żona Agnieszka Biczówna byli nauczycielami w parafialnej szkole podstawowej w Mogile. W 1838 roku zbudowali dla siebie drewniany dom, znajdujący się w miejscu obecnej willi. Dwie izby wynajęli na potrzeby szkoły parafialnej. Ich potomkowie wznosili obok starszego budynku nową willę w latach od około 1880 do początku XX wieku. Autor projektu i wykonawca nie są znani. W II połowie XIX wieku willa zastąpiła typowe dla tamtych czasów szlacheckie dworki podmiejskie. Budynek należał do Rogozińskich do lat 20. XX wieku. W 1921 roku nowymi właścicielami zostali Jan Ignacy i Katarzyna Lelitowie, a od 1933 roku Władysław Pobóg-Krasnodębski wraz z żoną Anną Marią Krasnodębską. W tym okresie przebudowano wnętrze, dobudowano północne skrzydło oraz budynek ogrodnika, wymieniono okna na otwierane do wewnątrz i zamontowano kraty z herbami. Krasnodębscy nabyli także przylegający od południa majątek Stanisława Zemły i urządzili tam park krajobrazowy. Po śmierci Władysława Krasnodębskiego w 1947 roku willę przejęła jego siostra, Blanka Regina Terczyńska. Rok później północną część nieruchomości zakupili Franciszek i Katarzyna Lelito, którzy postawili na działce szklarnię i kotłownię. Po 1959 roku majątek przeszedł na własność Skarbu Państwa. Początkowo mieścił się tam komisariat Milicji Obywatelskiej, następnie obiektem zarządzał przyległy Szpital im. Stefana Żeromskiego, co skutkowało stopniową dewastacją budynku. W 1978 roku spadkobiercy Lelitów sprzedali swoją część willi Andrzejowi Dziembajowi. Od 1992 roku właścicielami północnego skrzydła oraz dzierżawcami pozostałej części zostali Urszula i Władysław Gawłowie. Nowi właściciele podjęli działania mające na celu ratowanie obiektu, organizując w nim przez pewien czas galerię sztuki. Założyli również Stowarzyszenie Malarzy i Miłośników Sztuk Pięknych „Galeria Stary Dworek”, prezentujące między innymi obrazy Antoniego Marii Kwieka . W czerwcu 2015 roku obiekt został wystawiony na sprzedaż przez Nowe Centrum Administracyjne (NCA), stowarzyszenie założone przez Skarb Państwa. W wyniku przetargu nowym właścicielem została krakowska spółka IPR Development, współinwestor kompleksu biurowego Bonarka 4 Business. Dochody z transakcji przeznaczono na rewitalizację terenów poprzemysłowych w Nowej Hucie . Architektura Willa Rogozińskich to budynek murowany z cegły, częściowo podpiwniczony i otynkowany. Skrzydło wschodnie jest dwukondygnacyjne z użytkowym poddaszem i balkonem z balustradą. Główny korpus wraz ze skrzydłem zachodnim są jednokondygnacyjne. Najbardziej charakterystycznym elementem willi jest drewniany ganek, usytuowany we wnęce między skrzydłem wschodnim a wschodnią częścią korpusu głównego. Ganek w stylu tzw. „szwajcarskim”, typowym dla willi uzdrowiskowych, przykryty jest dwuspadowym daszkiem, opartym na ośmiu drewnianych słupach, z których cztery wysunięto przed lico elewacji, tworząc formę portyku. Ganek poprzedzają schody. Dach całego obiektu jest wielopołaciowy, kryty dachówką płaszowską (zakładkową). Ochrona konserwatorska 31 lipca 1996 roku willę wraz z przylegającym parkiem wpisano do rejestru zabytków miasta Krakowa. Decyzję tę zaktualizowano 4 kwietnia 2016 roku (nr rej. A-1399/M). Pomnik Wojciecha Bogusławskiego W znajdującym się obok parku w 1971 roku odsłonięto pomnik-głaz upamiętniający Wojciecha Bogusławskiego, autora opery Cud mniemany, czyli Krakowiacy i Górale, której akcja toczy się właśnie w Mogile. Przypisy Bibliografia Zygmunt Kiszka: Park przy ulicy Klasztornej. Ośrodek Kultury im.C.K.Norwida, 2010. ISBN 978-83-925921-7-4. Nowohucka Kronika Filmowa nr 192. okn.edu.pl. [dostęp 2021-01-17]. (pol.). Sąsiedzi historii. fortyck.pl. [dostęp 2021-01-17]. (pol.). Willa Rogozińskich. nca.malopolska.pl. [dostęp 2021-01-17]. (pol.). Willa Rogozińskich sprzedana, by odnowić Centrum Administracyjne. krakow.wyborcza.pl/krakow. [dostęp 2021-01-17]. (pol.). MaciejM. Miezian MaciejM., DominikaD. Zaręba DominikaD., Krzysztof JustynK.J. Pucek Krzysztof JustynK.J., PawełP. Klimek PawełP., Nowa Huta, socjalistyczna w formie,fascynująca w treści, Kraków: Wydawnictwo Bezdroża, 2004, ISBN 83-918869-9-9, OCLC 831122710 . Nowohuckie wioski. [dostęp 2010-08-17].