16 Batalion Powietrznodesantowy

16 Batalion Powietrznodesantowy im. gen. bryg. Mariana Zdrzałki – jednostka wojskowa wojsk powietrznodesantowych WL. Historia 16 batalion powietrznodesantowy sformowano na mocy rozkazu nr 0048/MON z 15 czerwca 1957 i rozkazu d-cy WOW nr 0040/ORG z 25 czerwca 1957 na bazie rozformowanego 16 Kołobrzeskiego Pułku Piechoty i w jego koszarach został zakwaterowany. Pułk ten rozkazem NDWP nr 130 z 21 czerwca 1945 został odznaczony Orderem Virtuti Militari V klasy, tradycje czego uwiecznione są na sztandarze 16 batalionu powietrznodesantowego. Pierwsi poborowi przybyli do batalionu 5 listopada 1957 a szkolenie wojskowe rozpoczęto 9 listopada. Wcześniej zorganizowano kurs instruktorów spadochronowych w celu przygotowania kadr dla mającej rychło powstać jednostki. Kurs rozpoczął się 5 maja 1957 w koszarach przy ul. Wrocławskiej 82. 16 bpd przejął od swojego poprzednika bazę koszarową i szkoleniową. Numer jednostki wojskowej początkowo batalion przejął od rozformowanej jednostki jako JW 1597 (16 Kołobrzeski Pułk Piechoty funkcjonował jako JW 1597 w latach 1949–1957). Następnie w 1958 nadany został nowy numer i aż do 1995 16 batalion powietrznodesantowy funkcjonował jako JW 2059. W 1957 struktura organizacyjna 16 bpd przedstawiała się następująco: dowództwo, 3 kompanie szturmowe, bateria moździerzy, bateria dział bezodrzutowych, pluton łączności i pluton gospodarczy. Prace nad organizowaniem jednostki trwały przez całe lato i jesień 1957, po powołaniu dowództwa 5 listopada przeprowadzono pierwsze wcielenie żołnierzy służby zasadniczej. Poddani dobrze zorganizowanemu i intensywnemu szkoleniu już 21 grudnia 1957, wykonali pierwsze skoki spadochronowe na lotnisku wojskowym w Czyżynach. 1958 5 stycznia 1958 cały stan osobowy batalionu złożył żołnierską przysięgę. Ceremonia ta odbyła się na Rynku Głównym w Krakowie w obecności dowódcy WOW i miejscowych władz wojewódzkich i miejskich. Wkrótce po tym batalion wyruszył na pierwsze wielkie ćwiczenia taktyczne, przeprowadzone na terenie województwa olsztyńskiego. Innym ważnym wydarzeniem, jakie miało miejsce w tym roku była wielka defilada w Łodzi w dniu 22 lipca. W czasie tej defilady spadochroniarze po raz pierwszy wystąpili w beretach koloru bordowego. Odtąd to nakrycie głowy będzie się wszystkim niezmiennie kojarzyć z żołnierzami 6. Pomorskiej Dywizji Powietrznodesantowej, przynosząc im sympatyczne miano „czerwonych beretów”. Żołnierze 16 bpd noszą bordowe berety, które są wyróżnikiem wojsk powietrznodesantowych w Siłach Zbrojnych RP od czasów powojennych. Spadochroniarze 1. Samodzielnej Brygady Spadochronowej, prekursor wojsk powietrznodesantowych w Siłach Zbrojnych, nosili berety popielate. Oznakę rozpoznawczą 16 batalionu powietrznodesantowego stanowi okrągły emblemat koloru czerwonego noszony na lewym ramieniu munduru polowego. W centralnej części emblematu umieszczona jest rozwinięta czasza spadochronu z opuszczonymi linkami i z pikującym „orłem lotniczym” („gapa lotnicza”) pośrodku jako symbol określający specyfikę służby i sposób działania tej formacji. Symbole te otacza półwieniec z liści laurowych i dębowych będących alegorią męstwa i chwały żołnierskiej. W latach 1967–1976 oznaką rozpoznawczą był emblemat koloru niebieskiego. Od 1977 funkcjonuje obecny emblemat w kolorze czerwonym. W 1995 nadano krakowskiemu batalionowi sztandar. Decyzją Nr 63/MON Ministra Obrony Narodowej 19 kwietnia 1999 patronem 16 bpd został jeden z jego najwybitniejszych dowódców, gen. bryg. Marian Zdrzałka. Decyzją Ministra Obrony Narodowej nr 107/MON z 2 kwietnia 2015 wprowadzono odznakę pamiątkową. 14 marca 2025 dowódca 16 batalionu powietrznodesantowego ppłk Mariusz Markieta odebrał z rąk dowódcy 6 Brygady Powietrznodesantowej gen. bryg. Michała Strzeleckiego Chorągiew Wojska Polskiego. Tradycje 16 Batalion Powietrznodesantowy kultywuje tradycje następujących jednostek: 20 Pułk Piechoty Ziemi Krakowskiej 1919-1939; 3 batalion spadochronowy 1 samodzielnej Brygady Spadochronowej 1941-1947; 16 Kołobrzeski Pułk Piechoty 1944-1957 Struktura batalionu Struktura: dowództwo sztab pion ochrony informacji niejawnych sekcja wychowawcza kompania dowodzenia 1 kompania szturmowa 2 kompania szturmowa im. mjr dypl. Ludwika Bogdana Zwolańskiego (bohater spod Arnhem, odznaczony Krzyżem Srebrnym Virtuti Militari nr 10478) 3 kompania szturmowa kompania moździerzy kompania logistyczna kompania ochrony patrol rozminowania Wojskowa Straż Pożarna Zespół Zabezpieczenia Spadochronowo-Desantowego Zespół Zabezpieczenia Medycznego Uzbrojenie Na uzbrojeniu batalionu znajduje się: Karabinek Grot, Karabinek Beryl/Mini-Beryl (niektórzy żołnierze posiadają podwieszany granatnik Pallad), UKM-2000, SAKO TRG, BOR, WIST-94 oraz VIS 100. Jak środków przeciwpancernych batalion używa Spike LR oraz RPG-7D. Wsparcie artyleryjskie na małe odległości batalionowi zapewniają moździerze LMP-2017, M-98 (holowane przez pojazdy Aero) i granatniki automatyczne MK.19. Obronę przeciwlotniczą zapewniają PPZR Grom i ZSU-23-2. Do transportu żołnierze używają pojazdów PWA Aero. Poczet dowódców batalionu Dowódcy batalionu Dowódcy batalionu (bez czasowo pełniących obowiązki): 1957–1957 kpt. Franciszek Januszewski 1957–1960 ppłk Wacław Płoszewski 1960–1961 mjr Franciszek Januszewski 1961–1963 ppłk Edward Dysko 1963–1967 mjr dypl. Marian Zdrzałka 1967–1968 ppłk dypl. Jerzy Jarosz 1968–1973 ppłk dypl. Tadeusz Charzewski 1973–1975 mjr dypl. Włodzimierz Bielski 1975–1980 mjr dypl. Mieczysław Karus 1980–1981 mjr dypl. Andrzej Miksiewicz 1981–1981 ppłk dypl. Edward Marasek 1981–1982 mjr Jan Osiak 1982–1983 ppłk dypl. Stanisław Mazurkiewicz 1983–1985 mjr dypl. Marian Kawczyński 1985–1989 mjr dypl. Mieczysław Bieniek 1989–1993 mjr dypl. Włodzimierz Potasiński 1993–1995 ppłk dypl. Edward Gruszka 1995–1997 ppłk dypl. Marek Żerdecki 1997–1998 ppłk dypl. Edward Gruszka 1998–2000 ppłk dypl. Krzysztof Boczkowski 2000–2001 ppłk dypl. Andrzej Knap 2001–2004 ppłk dypl. Piotr Wałęga 2004–2007 ppłk dypl. Adam Stępień 2007–2011 ppłk dypl. Leon Stanoch 2011–2015 ppłk Daniel Różański 2015–2017 ppłk Artur Wiatrowski 2017–2020 ppłk Jarosław Kowalski 2020–2021 ppłk Piotr Ciapka 2021–2023 ppłk dypl. Dariusz Dziuba 2024– ppłk Mariusz Markieta Zobacz też Daniel Różyński Szymon Słowik Przypisy Bibliografia Hubert Marcin Królikowski, 6 Pomorska Dywizja Powietrznodesantowa, Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Ajaks”, 1997, ISBN 83-87103-19-5 .