Kościół Najświętszego Zbawiciela Świata i Matki Bożej Szkaplerznej w Strzegomiu

Kościół Najświętszego Zbawiciela Świata i Matki Bożej Szkaplerznej (potocznie kościół pokarmelicki lub kościół karmelitów) – zabytkowy rzymskokatolicki kościół parafialny z przylegającym do niej dawnym klasztorem, zlokalizowany w Strzegomiu (na terenie dawnego Przedmieścia Świdnickiego). Historia Pierwszy kościół wraz z klasztorem, przeznaczony dla zakonu karmelitów, wzniesiono na dawnym Przedmieściu Świdnickim pod koniec XIV wieku. Pierwotny kościół nie przetrwał jednak długo i został rozebrany w latach 20. XV wieku (ok. 1424–1428). Budowę nowego obiektu sakralnego zrealizowano około 1500 roku. W połowie XVI wieku zakonników spotkał kryzys, w wyniku którego od 1539 do 1657 roku klasztor pozostawał opuszczony. Na początku XVIII wieku kompleks przeszedł gruntowną modernizację w stylu barokowym. Prace przy świątyni prowadzono w latach 1704–1716, a przy przyległym klasztorze w latach 1705–1720. Decyzją władz pruskich z 1810 roku zakon sekularyzowano. W latach 1813–1819 kościół przeszedł przebudowę w duchu klasycystycznym, po czym przekazano go miejscowej gminie ewangelickiej. W 1869 roku budowla została poddana regotycyzacji. Po zakończeniu II wojny światowej świątynia przez kilkadziesiąt lat niszczała, pozostając wyłączona z użytku. Ostatnie poważne prace konserwatorskie i remontowe miały miejsce w okolicach 2000 roku. Parafia rzymskokatolicka (pw. Najświętszego Zbawiciela Świata i Matki Boskiej Szkaplerznej) została erygowana w tym miejscu w 1997 roku przez biskupa legnickiego Tadeusza Rybaka. Architektura Kościół jest budowlą jednonawową i oskarpowaną. Cechuje się nietypowym układem przestrzennym prezbiterium – jest ono nieznacznie przesunięte ku północy względem głównej osi nawy i nadbudowane w formie ośmiobocznej wieży. W fasadzie świątyni wyróżnia się trójkątny, neogotycki szczyt, w który wkomponowano kamienny, późnogotycki portal zdobiony sterczynami. W jego tympanonie znajduje się płaskorzeźba przedstawiająca scenę Koronacji Matki Bożej, w otoczeniu historycznych herbów: Śląska, Czech oraz Strzegomia. Okna kościoła posiadają ostrołukowy, neogotycki wykrój i wypełnione są ceramicznymi maswerkami datowanymi na 1869 rok. Od strony południowej do kościoła przylegają zabudowania dawnego klasztoru karmelitów. Jest to dwukondygnacyjny, trójskrzydłowy budynek z prostokątnym dziedzińcem wewnętrznym. Obiekt zachował pierwotny układ dwutraktowy oraz sklepione krużganki. Jego elewacje noszą cechy stylu barokowego z widocznymi podziałami pilastrowymi, a w fasadzie zachodniej mieści się historyczny portal. Wnętrze i wyposażenie We wnętrzu świątyni zachowały się drewniane, trójkondygnacyjne empory z około 1819 roku, będące charakterystycznym elementem architektury kościołów ewangelickich. Większość pozostałych elementów wyposażenia pochodzi z XIX i XX wieku. W przeszłości w kościele znajdował się cenny obraz św. Anny Samotrzeciej (datowany na ok. 1400 rok), który obecnie włączony jest w zbiory Muzeum Narodowego we Wrocławiu. Stan obecny zabudowań klasztornych Współcześnie budynek dawnego klasztoru nie stanowi już własności parafii i pełni funkcje świeckie. Został zmodernizowany na przełomie XIX i XX wieku. Obecnie jest siedzibą Strzegomskiego Centrum Aktywności Społecznej „Karmel” oraz lokalnych organizacji pozarządowych. W jego murach znajduje się również Izba Tradycji Ziemi Strzegomskiej. Przypisy