NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Cerkiew św. Łukasza w Jastrzębiku

Cerkiew św. Łukasza w Jastrzębiku – greckokatolicka cerkiew w Jastrzębiku. Historia Cerkiew w Jastrzębiku jest wzmiankowana w 1651. Obecny budynek jest jednak młodszy i pochodzi z 1837, zaś przebudowywany był w okresie między 1856 a 1886. Po Akcji „Wisła” został przejęty przez Kościół łaciński. Architektura Cerkiew w Jastrzębiku jest cerkwią łemkowską, trójdzielną. Ściany obiektu są obite gontem, przedsionek i prezbiterium pokrywa dach kalenicowy, zaś nawę – namiotowy. Nad trzema wieżami budynku znajdują się hełmy z krzyżami. Cechą charakterystyczną cerkwi jest umiejscowienie jednej z wież nie nad przedsionkiem, ale obok jego zachodniej ściany. We wnętrzu cerkwi zachował się ikonostas z przełomu XVIII i XIX wieku, zawierający dwie osiemnastowieczne ikony: św. Mikołaja i Chrystusa Nauczającego. W ikonostasie znajduje się rzadko spotykana ikona Chrystusa w Grobie. Jeden rząd wcześniejszego ikonostasu jest obecnie wykorzystywany jako element parapetu na cerkiewnym chórze. W nawie znajduje się ikona św. Jozafata Kuncewicza. Na teren cerkwi prowadzi drewniana brama-dzwonnica z początku XX wieku. Przypisy Bibliografia G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61444-15-2 Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993 Linki zewnętrzne Cerkiew w katalogu "Cerkiewnik". [dostęp 2021-01-12].
Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Miliku

Cerkiew św. św. Kosmy i Damiana w Miliku – dawna drewniana cerkiew greckokatolicka zbudowana w 1813, znajdująca się w Miliku. Po 1947 przejęta i użytkowana przez kościół rzymskokatolicki i pełni funkcję kościoła parafialnego pod tym samym wezwaniem. Cerkiew jest obiektem małopolskiego Szlaku Architektury Drewnianej. Historia Istnienie cerkwi w Miliku jest odnotowane już od XVI wieku. Świątynia powstała w tym okresie została zniszczona przez powódź w 1813. Mieszkańcy uratowali jednak znaczną część wyposażenia budynku i w tym samym roku wznieśli nową cerkiew. Była ona remontowana w 1926. Na kościół katolicki zaadaptowana po wysiedleniach ludności rusińskiej w czasie Akcji „Wisła”. Architektura Cerkiew w Miliku reprezentuje północno-zachodni typ cerkwi łemkowskich. Jest to budynek trójdzielny o konstrukcji zrębowej. Posiada wieżę usytuowaną nad przedsionkiem, krytą hełmem z kutym krzyżem. Nawę pokrywa kalenicowy dach, zaś prezbiterium – dach namiotowy. Architektura cerkwi wykazuje wyraźne wpływy budownictwa katolickiego – świątynia posiada wyraźnie wyodrębnioną zakrystię oraz dwie kaplice boczne. Ikonostas w cerkwi pochodzi z poprzedniej, niezachowanej świątyni i został wykonany w 1806, być może z wykorzystaniem elementów jeszcze wcześniejszego. W bocznych kaplicach znajdują się osiemnastowieczne ikony Matki Bożej i Chrystusa Ukrzyżowanego, zaś w nawie najstarsza z ikon – Opłakiwanie Chrystusa z 1700. Pozostała polichromia w budynku pochodzi z okresu po ostatnim remoncie świątyni, została wykonana w 1930. Przypisy Bibliografia G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61444-15-2
Cerkiew św. św. Piotra i Pawła w Nagórzanach

Cerkiew śś. Piotra i Pawła w Nagórzanach – murowana filialna cerkiew greckokatolicka, znajdująca się w Nagórzanach. Historia Cerkiew wzniesiona w 1848, erygowana w 1861 z fundacji Włodzimierza Poźniaka, patrona tytularnego i kolatora cerkwi. W 1864 nastąpiła zmiana wezwania ze św. Michała na śś. Piotra i Pawła. Do 1891 cerkiew była niezależną parafią, po tym roku należała do parafii greckokatolickiej w Woli Sękowej jako cerkiew filialna. W 1902 remontowana. Po 1947 popadła w ruinę. Pierwszymi potomkami późniejszych wyznawców byli prawdopodobnie osadnicy ruscy, którym w 1520 dziedzic tych ziem Adam Wzdowski, powierzył przez pracowitego Pawła Dynowicza założenie wsi Jawornik graniczącej z Nagórzanami, złożonej z nowych przybyszów na prawie kmiecym. 22 listopada 2024 oddano odnowiony budynek świątyni, zrekonstruowany staraniem gminy Bukowsko. Opis Jest to budowla orientowana, jednoprzestrzenna na planie prostokąta murowana z kamienia łamanego, pierwotnie otynkowana. Wewnątrz zamknięta półkoliście, zewnątrz trójbocznie. Od zachodniej strony stał dawniej oszalowany przedsionek o konstrukcji słupowej. Do wnętrza prowadziły drzwi drewniane o konstrukcji klepkowej. Wewnątrz u powały płaski strop. Portal od strony zachodniej do nawy głównej prostokątny z nadprożem wyciętym z motywem „oślego grzbietu”, sygnowany datą 1861. Pokrycie dachu typu kalenicowego, trójspadowe wykonane było z gontu. Na dachu znajdowała się wieżyczka z sygnaturką, zwieńczona ośmioboczną baniastą latarnią. Do roku 1965 przed wejściem do świątyni znajdowała się kamienna dzwonnica parawanowa rozebrana w kolejnych latach pod budowę miejscowego pomnika. Część pierwotnego wyposażenia kościoła bezpowrotnie zaginęła, część znajduje się w nowotanieckiej farze, natomiast XVI wieczna ikona w Muzeum Historycznym w Sanoku. Po roku 1947 cerkiew zaczęła popadać w ruinę. Cerkwisko położone jest na cmentarzu grzebalnym z XIX wieku. Na cmentarzu zachowały się nieliczne nagrobki w początku XX w. Pod cerkwią znajduje się krypta z grobami fundatora i jego synów. Przypisy Bibliografia Dmytro Błażejowski: Istorycznyj szematyzm Peremyskoji Eparchiji z wkluczennjam Apostolśkoji Administratury Łemkiwszczyny (1828–1939), Lwów 1995, ISBN 5-7745-0672-X
Cerkiew Świętych Piotra i Pawła w Zahorowie (1909–1938)

Cerkiew Świętych Piotra i Pawła – prawosławna cerkiew w Zahorowie, istniejąca w latach 1909–1938. Pierwsze informacje o funkcjonowaniu cerkwi w Zahorowie pochodzą z XVII w. Co najmniej od 1905 w miejscowości istniała prowizoryczna kaplica prawosławna. Projekt nowej cerkwi opracował Aleksandr Puring. Po I wojnie światowej cerkiew została zamknięta. Nie figuruje w wykazie czynnych świątyń prawosławnych województwa lubelskiego w 1922. Starania na rzecz odzyskania obiektu czynił proboszcz parafii w Zabłociu, jednak nie przyniosły one efektów. Nieczynna cerkiew została ostatecznie zniszczona w czasie akcji polonizacyjno-rewindykacyjnej w 1938. Zobacz też Cerkiew Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Zahorowie – obecnie istniejąca cerkiew parafialna Przypisy
Chrám svatého Kosmy a Damiána (Cigeľka)

Chrám svatého Kosmy a Damiána je řeckokatolický chrám v rusínské obci Cigeľka v okrese Bardejov, který se nachází na západní straně hlavní silnice přes Cigeľku, přibližně ve středu obce u kulturního střediska. Obklopuje ho hřbitov. Historie Chrám byl postaven v roce 1816 na místě starší dřevěné stavby. Při výstavbě byly nejprve vybudovány obvodové zdi kolem dřevěného chrámu, pak byla položena střecha a až potom věřící rozebrali dřevěný chrám, ve kterém se během výstavby nerušeně konaly bohoslužby. Chrám byl vysvěcen 17. listopadu 1816 děkanem Janem Zavadským. V chrámu sloužil svou primiční mši liturgii pozdější prešovský biskup Pavel Peter Gojdič. Až do roku 2004 šlo o farní chrám, i když v některých obdobích nebyl ustaven farář a duchovní správu dělal administrátor excurrendo (například v roce 2000 z Kurova). Od roku 2004 jde o filiální chrám spadající nejprve pod farnost v Kurově a od roku 2008 pod farnost v Petrové. Duchovní správci farnosti Ján Dudrovič (1781 až 1805) Peter Rojkovič (1807 až prosinec 1812) Gervar Smoligovič (leden 1813 až leden 1829, jak farář od června 1829) Ondrej Kovalický (únor 1829 až březen 1842) Michal Smoligovič (červen 1842 až srpen 1873, jak farář od dubna 1843) Ján Čorňák (květen 1874 až září 1874, administrátor) Peter Karafanda (říjen 1874 až listopad 1887) Anton Kerekeš (leden 1888 až 1890, nejprve jako administrátor) Štefan Gojdič (srpen 1890 až 1929, nejprve jako administrátor), otec biskupa-mučedníka Pavla Gojdiče Július Vislocký (1929 až 1947) Teodor Sedlák (1947 až 1950) Michal Čižmár (1968 až 1986) Michal Drahňovský (1968 až 1986, administrátor) Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Chrám svätých Kozmu a Damiána (Cigeľka) na slovenské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Chrám sv. Kosmy a Damiána na Wikimedia Commons Farnosti řeckokatolického protopresbyteru Bardejov
Cerkiew św. Kosmy i Damiana w Cegiełce

Cerkiew św. Kosmy i Damiana w Cegiełce (słow. Gréckokatolický chrám svätých Kozmu a Damiána v Cigeľke) – klasycystyczna cerkiew greckokatolicka wzniesiona w 1816 roku we wsi Cegiełka. Obecnie jest cerkwią filialną należącą do parafii Petrová leżącej na terenie archieparchii preszowskiej . Do 2008 roku była główną świątynią parafii Cigeľka . Znajduje się po zachodniej stronie głównej drogi i otoczona jest cmentarzem. Historia Obecna, murowana cerkiew stoi w miejscu wcześniejszej świątyni. Aby móc cały czas odprawiać nabożeństwa wokół drewnianej cerkwi wzniesiono nowe mury, przykryto je dachem i dopiero wtedy rozebrano znajdującą się w środku stary budynek . Nową świątynię poświęcił 17 listopada 1816 roku dziekan bardejowski Ján Zavacký . W 1890 roku proboszczem w Cegiełce został Štefan Gojdič ojciec dwuletniego wówczas Piotra Gojdiča późniejszego biskupa, męczennika i błogosławionego. W 1900 roku cerkiew przeszła gruntowny remont . W 1911 roku w cerkwi swoją pierwszą Boską Liturgię odprawił Piotr Gojdič, który po otrzymaniu 27 sierpnia święceń kapłańskich został oddelegowany do pełnienia posługi w swojej rodzinnej parafii, którą sprawował do 1912 roku . 7 marca 1963 roku świątynia została uznana za zabytek, a w 1964 przeszła kolejny remont . Opis Murowana cerkiew św. Kosmy i Damiana w Cegiełce jest przykładem tzw. cerkwi józefińskiej wybudowanej wg jednego z projektów typowych Landspfarrkirche dostosowanego do potrzeb grekokatolików. Świątynia jest orientowana, jednonawowa i trójdzielna . Jedyne wejście prowadzi do znajdującego się od zachodu babińca na planie kwadratu, nad którym wzniesiona jest wieża z lizenami w narożnikach . Nawa ma plan prostokąta a w jej ścianach bocznych znajdują się po dwa okna. Prezbiterium jest nieznacznie węższe od nawy i zakończone półkoliście. Doświetlone jest przez dwa okna, po jednym z prawej i lewej strony oraz niewielkie wole oko umieszczone w ścianie na osi świątyni. Nawa i prezbiterium przykryta jest dwuspadowym dachem, zaś wieża dachem namiotowym. Zarówno na dachu wieży, prezbiterium oraz pośrodku nawy umieszczono hełmy w kształcie bani z latarnią zwieńczoną makowicą oraz kutym żelaznym krzyżem . Wewnątrz nawa i prezbiterium przykryte są płaskim stropem . Oddzielone są od siebie czterorzędowym ikonostasem. Zobacz też Cerkiew Świętych Kosmy i Damiana w Blechnarce Uwagi Przypisy Bibliografia Pamiatkový objekt - podrobnosti. Pamiatkový úrad Slovenskej republiky. [dostęp 2020-10-11]. (słow.). Farnosť: Petrová. [w:] Schematizmus [on-line]. grkatpo.sk. [dostęp 2020-10-11]. (słow.). Farnosť: Cigeľka. [w:] Schematizmus [on-line]. grkatpo.sk. [dostęp 2020-10-11]. (słow.). Viliam Mazanec: Cigeľka - Chrám svätých Kozmu a Damiána. pamiatkynaslovensku.sk. [dostęp 2020-10-11]. (słow.). Grécko-katolícke kostoly v okrese Bardejov. krizom-krazom.eu. [dostęp 2020-10-11]. (słow.).
Cyrla Hanulowa

Cyrla Hanulowa lub Cerla Hanulowa – polana w Gorcach, znajdująca się na grzbiecie odchodzącym od Kudłonia w północno-zachodnim kierunku. Jest nieduża, znajduje się w zakończeniu tego grzbietu, obejmując kulminację wierzchołkową i część grzbietu. W jej północno-zachodnim narożu znajduje się szałas z dużym okapem nad wejściem, boczną szopą i, nietypowo dla gorczańskich szałasów, przykryty dachówką. Nazwa polany pochodzi od słowa cyrhlenie (w wymowie ludowej także cerhlenie), oznaczającego dawny sposób tworzenia polan poprzez wypalanie. Polana znajduje się w administracyjnym obszarze wsi Konina w województwie małopolskim, w powiecie limanowskim, w gminie Niedźwiedź. Była intensywnie użytkowana do końca lat 70. XX wieku. Od 1981 włączona została w obszar Gorczańskiego Parku Narodowego, który obejmuje również dawny las gminny wsi Konina na zboczach poniżej polany. W lesie tym na południowo-zachodnich i zachodnich stromych zboczach rośnie największa w Gorcach liczba drzew pomnikowych. Są to dorodne jodły o wysokości sięgającej 35–40 m, przy średnicy powyżej 100 cm w pierśnicy. Największa z tych jodeł miała w 2004 wysokość 41 m i średnicę 138 cm w pierśnicy i jest to największa jodła w Gorczańskim Parku Narodowym i najwyższa w całej Polsce. Szlaki turystyki pieszej Konina – Cyrla Hanulowa – Kopa – Figurki Niżne – Figurki Średnie – Figurki – Pustak – Kudłoń. Odległość 4,5 km, suma podejść 610 m, czas przejścia 2 godz., z powrotem 1 godz. 10 min. Zobacz też system żarowy pasterstwo w Karpatach Przypisy
Chartowo Tower

Chartowo Tower – dwudziestokondygnacyjny wysokościowiec mieszkalny w kształcie elipsy położony w Poznaniu, na Chartowie przy osiedlu Rusa (z którego blokami z "wielkiej płyty" kontrastuje). Mieści w sobie 210 mieszkań. Wieżowiec jest 7 najwyższym budynkiem w mieście. Autorzy projektu: Krzysztof Frąckowiak, Aleksandra Kornecka, Stanisław Mikołajczak, Katarzyna Weiss. Pozwolenie na budowę tego budynku uzyskano w 1999 roku, natomiast budowę rozpoczęto w 1996. Budowa trwała do 2000 roku. W 2003 roku pojawiła się plotka o rzekomym dużym odchyleniu budynku od pionu (nawet do 40 cm) i konieczności jego rozbiórki. Nadzór budowlany i przedstawiciel projektanta zdecydowanie temu zaprzeczyli, mówiąc, że jeśli było odchylenie, to małe (1,5 cm, a dopuszczalne to 6 cm) i naprawialne. Koszt budowy metra kwadratowego wyniósł ok. 3100 zł. Zobacz też wieżowce w Poznaniu wieżowce w Polsce Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona budynku
Chata Socjologa

Chata Socjologa – drewniana chata studencka mieszcząca 30 osób, wzniesiona na szczycie pasma Otryt, w miejscu przedwojennego przysiółka wsi Chmiel o nazwie Otryt Górny. Budowa Powstała w 1973 z inicjatywy Henryka Kliszko z Instytutu Socjologii UW oraz Norberta S. Wasilewskiego z Sekcji Turystyki Pieszej „Nogi” warszawskiego TKKF. Zbudowało ją środowisko studenckie skupione głównie wokół Instytutu Socjologii UW – stąd pochodzi nazwa chaty. Początkowo przy budowie pracowało siedem osób, potem ich liczba rozrosła się do około stu. Wszystkie etapy budowy, oraz późniejsze remonty i odbudowa prowadzone były w formie obozów budowlanych i studenckich. Młodzi ludzie wydobywali żwir z rzeki, cięli drewno na belki w tartaku, kopali doły pod fundamenty, pogłębiali ujęcie wody. Przy budowie pierwszej chaty do postawienia zrębu chaty zatrudniono cieśli podhalańskich. Budowa drugiej chaty przeprowadzona została przez członków i sympatyków Stowarzyszenia Klub Otrycki. Z przyczyn ideowych w chacie nie ma prądu, bieżącej wody, gazu, daleko jest do najbliższych zabudowań wiejskich, sklepu czy poczty. W pobliżu chaty znajdują się dwa źródełka. 13 stycznia 2003 Chata Socjologa spłonęła, pozostał tylko kominek. W ciągu jednego roku ludzie z nią związani odbudowali ją własnymi środkami i z darowizn. Odbudowę rozpoczęto w sierpniu 2003, a w 2004 została oddana do użytku w stanie surowym. Jest nieco większa niż jej pierwsza wersja. W 2015 przy chacie powstało niewielkie obserwatorium astronomiczne. Działania Od początku chata miała być i była miejscem prowadzenia swobodnych dyskusji naukowych, obozów studenckich, domem pracy twórczej oraz wymiany poglądów w duchu ideologii marksistowskiej. Nie prowadzono w niej działalności turystycznej, z wyjątkiem kilku miesięcy w 1982, gdy po aresztowaniu gospodarza chaty przejął ją Almatur. Od samego początku Chatą opiekuje się Klub Otrycki, od 1990 r. zarejestrowany jako stowarzyszenie. Nieprzerwanie organizowane są w niej obozy artystyczne i naukowe m.in. Warsztaty Inicjacyjne organizowane przez Instytut Socjologii Uniwersytetu w Białymstoku, majowe happeningi w stylu Pomarańczowej Alternatywy, koncerty piosenek i ballad wędrownych, pokazy filmowe, a także warsztaty szamańskie. Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona Chaty Socjologa Strona Warsztatów Inicjacyjnych w Chacie Socjologa organizowanych przez Instytut Socjologii UwB
Chata na Zagroniu

Chata na Zagroniu – górskie schronisko turystyczne (chatka studencka) położone w Beskidzie Żywieckim (w obrębie Beskidu Żywiecko-Orawskiego), na grzbiecie Zapolanki, między Rajczą-Nickuliną a Złatną, ok. 200 m od szlaku turystycznego. Obiekt znajduje się na terenie przysiółka Zagroń (często oznaczanego na mapach jako Kręcichwosty), administracyjnie zaliczanego do wsi Złatna w gminie Ujsoły. Hitoria Obiekt mieści się w drewnianej, ponad stuletniej chacie góralskiej. Początkowo działał m.in. jako galeria twórczości ludowej oraz miejsce warsztatów o profilu edukacji folklorystycznej, a z czasem przejął również funkcję obiektu noclegowego. Od początku października 2011 chata znajduje się pod opieką Studenckiego Koła Przewodników Beskidzkich w Katowicach (SKPB Katowice). Zgodnie z informacjami na oficjalnej stronie obiekt jest własnością Oddziału Międzyuczelnianego PTTK w Katowicach, a organem zarządzającym jest Rada Chaty. Warunki pobytu Chata oferuje noclegi w warunkach turystycznych; na oficjalnej stronie podawano 35 miejsc noclegowych oraz możliwość noclegu w namiotach własnych, a także m.in. dostęp do kuchni i salonu, umywalni, miejsca na ognisko i kominka, a w sezonie letnim również prysznica na zewnątrz. Obiekt nie prowadzi usług turystycznych ani gastronomicznych (goście mogą korzystać z infrastruktury kuchennej), a nocleg podlega opłacie zgodnie z cennikiem. Sanitariaty są zlokalizowane na zewnątrz, a chata posiada prąd i bieżącą wodę. Według informacji na oficjalnej stronie w sezonie letnim (lipiec–wrzesień) obiekt funkcjonuje zgodnie z kalendarzem chatkowań, natomiast poza sezonem jest dostępny w wybrane weekendy wskazane w kalendarzu po wcześniejszej rezerwacji. Na stronie rezerwacji rozróżniono „chatkowanie” (dyżur obsługi na miejscu) oraz pobyt „rezerwacyjny” dla osób zapowiedzianych wcześniej, zwykle większych grup. Szlaki turystyczne W pobliżu chaty przebiegają następujące znakowane szlaki turystyczne: Rajcza st. kol – Nickulina – Zagroń (Kręcichwosty) – Redykalny Wierch – Schronisko PTTK na Hali Lipowskiej – Schronisko PTTK na Hali Rysiance — Romanka Ujsoły – Zagroń (Kręcichwosty) (dojście do szlaku żółtego) Według strony chaty jako propozycje wycieczek z okolicy wskazywano m.in. Redykalny Wierch, Halę Rysiankę oraz Halę Boraczą, a także dalsze cele, takie jak Romanka, Pilsko, Rycerzowa, Krawców Wierch i Muńcuł. Przypisy
Chatka AKT „Dobrodziej” na Witasówce

Chatka AKT „Dobrodziej” na Witasówce (dawniej Chatka Budowlańców) – była górska chatka studencka, obecnie prywatny obiekt położony w Beskidzie Żywieckim (Grupa Pilska i Romanki), na polanie Witasówka nad Sopotnią Wielką. Historia Przez długi czas obiektem zarządzał Wydział Budownictwa i Architektury Politechniki Śląskiej w Gliwicach (stąd dawna nazwa chatki). Warunki pobytu Obiekt posiada 30 miejsc noclegowych w salach wieloosobowych, kuchnię, jadalnię i łazienki. Szlaki turystyczne W pobliżu obiektu przebiega szlak turystyczny Sopotnia Wielka - Hala Miziowa Bibliografia informacje na stronie www.chatki.com.pl
Chatka na Trzonce

Chatka na Trzonce – górskie schronisko turystyczne w Beskidzie Andrychowskim (wschodnia część Beskidu Małego), na stoku Trzonki, administracyjnie we wsi Porąbka w województwie śląskim, w powiecie bielskim, gminie Porąbka. Chatka znajduje się w pobliżu Przełęczy Bukowskiej, w odległości około 70 m od szlaku turystycznego i jest z niego niewidoczna (znajduje się za drzewami). Przy szlaku turystycznym jest tabliczka z napisem „Chatka” i wyraźna ścieżka prowadząca do niej. Historia Budynek jest dawną gajówką Nadleśnictwa Andrychów. Został zaadaptowany na schronisko przez Klub Turystyki Górskiej „Limba” z Oddziału Zakładowego PTTK przy AZPB „Andropol” S.A. Warunki pobytu W schronisku są pełnione dyżury w weekendy od początku maja do końca października, a po umówieniu również w pozostałym okresie. Chatka oferuje warunki podobne do tradycyjnych chatek studenckich: posiada około 25 miejsc noclegowych w dwóch wieloosobowych sypialniach ogrzewanych kaflowymi piecami, jest również kuchnia. W schronisku jest prąd, nie ma natomiast bieżącej wody (woda czerpana jest ze studni). Toaleta, podobnie jak w przypadku wielu obiektów tego typu, znajduje się na zewnątrz budynku. Szlaki turystyczne W pobliżu przebiegają dwa szlaki turystyczne: Porąbka – Bukowski Groń – Trzonka – Przełęcz Bukowska – Porębski Groń – Mała Bukowa – Przełęcz Targanicka – Capia Górka – Kaprówka – Przełęcz Cygańska – Góra Cygańska – Przełęcz Kocierska. Czas przejścia: 4:10 h, ↓ 3:40 h Przełęcz Bukowska – Porębski Groń – Złota Górka – Targanice – Jawornica – Potrójna – Łamana Skała – Rzyki-Praciaki. Czas przejścia do Targanic: 1:05, ↑ 1:45 h. Przypisy
Chańcza (zbiornik wodny)

Zalew Chańcza – zbiornik retencyjny na Czarnej Staszowskiej, zlokalizowany w pobliżu miejscowości Chańcza w południowo-wschodniej części województwa świętokrzyskiego, w widłach utworzonych przez drogi wojewódzkie nr 756 i 764. Południowa część zbiornika leży w powiecie staszowskim (14 km od Staszowa), północna w powiecie kieleckim (kilka km na południe od Rakowa). Morfometria Zalew Chańcza położony jest na wysokości 216,8 m n.p.m. Obszar zalewu obejmuje tereny otuliny Cisowsko-Orłowińskiego Parku Krajobrazowego i Chmielnicko-Szydłowskiego Obszaru Chronionego Krajobrazu. Teren wokół zalewu jest lekko pofałdowany. Zalew powstawał przez 10 lat, od 1974 do 1984 roku. Powierzchnia lustra wody to 340 ha. Maksymalna pojemność zbiornika wynosi 40 mln m³ wody. Głębokość (poza okresami suszy i powodzi) waha się od 11 metrów w pobliżu tamy do poniżej 3 metrów w północnych krańcach. Zalew powstał przez zalanie fragmentu doliny rzeki Czarnej wraz z przylegającymi łąkami, pastwiskami i kilkoma zabudowaniami. Tereny były miejscami zakrzaczone i porośnięte lasem. Krzewy i drzewa wycięto, zostawiając jednak pnie. Budowle (młyn, mostek, nasyp drogowy) częściowo rozebrano i wyburzono, ich pozostałości, pokryte w większości osadem rzecznym znajdują się na dnie jeziora. Dno zalewu jest przez to zróżnicowane, pełne wypłyceń i głębi. Przeważnie piaszczyste, z wyjątkiem rozlewisk w okolicach Rakowa. Po obfitych opadach pojawiają się osady naniesione przez zasilające rzeki i strumienie. Przyroda Północne krańce zalewu porastają rośliny wynurzone, między innymi trzcina i pałka wodna. Na większości płycizn, których głębokość nie przekracza 2 m można spotkać roślinność podwodną. Przeważnie łagodne i suche brzegi porośnięte są lasem sosnowym, dzięki czemu panują dobre warunki do biwakowania. Zorganizowany jest szereg płatnych pól namiotowych z dostawą wody pitnej i wywozem śmieci. Potencjał ekologiczny wód w 2021 (częściowo na podstawie danych z roku 2018) oceniono jako słaby. Zadecydował o tym stan fitobentosu, podczas gdy stan fitoplanktonu sklasyfikowano jako umiarkowany, a zoobentosu jako dobry. Parametry fizykochemiczne mieściły się w pierwszej klasie. W tym samym czasie stan chemiczny sklasyfikowano jako poniżej dobrego ze względu na przekroczenie norm dla PBDE i heptachloru w tkankach ryb i benzo(a)pirenu w wodzie. Turystyka i wędkarstwo Zalew spełnia istotną rolę rekreacyjną dla okolicznej ludności, daje możliwość kąpieli (2 kąpieliska w sezonie strzeżone przez ratowników WOPR), pływania rowerem wodnym, kajakiem czy łódką, uprawiania windsurfingu, sportów motorowodnych i wędkarstwa. Akwen należał do najlepszych w Polsce łowisk sandacza, jednak liczba tych ryb czasowo ulega zmianom. Oprócz tego występują tu: okoń, szczupak i boleń. Przypisy Linki zewnętrzne Panorama sferyczna z drona przedstawiająca zalew Chańcza