Leśno (powiat chojnicki)

Leśno (dodatkowa nazwa w kaszub. Lesno, niem. Lesno, dawniej Liesznia) – wieś kaszubska na południowo-zachodnim krańcu Pojezierza Kaszubskiego w Polsce położona w województwie pomorskim, w powiecie chojnickim, w gminie Brusy. Ma status sołectwa.Leży nad jeziorami Leśno Górne i Leśno Dolne. Wieś królewska położona była w II połowie XVI wieku w powiecie tucholskim województwa pomorskiego. Do 1954 roku miejscowość była siedzibą gminy Leśno. W latach 1954–1972 wieś należała i była siedzibą władz gromady Leśno. W latach 1975–1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa bydgoskiego. Wieś jest siedzibą sołectwa Leśno, w którego skład wchodzą również Kaszuba, Leśno-Wybudowanie i Wysoka Zaborska. W końcu 2024 sołectwo liczyło 1207 mieszkańców Historia Najstarsze ślady pobytu ludzi pochodzą sprzed około 10 tys. lat. Stałe osadnictwo datowane jest na epokę brązu (ok. 1200 p.n.e.). Osadnictwo to było związane z grupą kaszubską kultury łużyckiej. W okresie rzymskim teren wsi zaludniony był przez ludność kultury wielbarskiej, czyli Gotów. Pierwsze wzmianki o wsi pochodzą z końca XIII w. W 1354 Leśno otrzymało prawa wsi królewskiej (prawo chełmińskie). W 1438 przeszło pod władzę Krzyżaków, zaś w 1466 – po wojnie trzynastoletniej – zostało znowu wsią królewską w starostwie tucholskim. Ostatnimi właścicielami byli Cietrzew-Sikorscy. Od drugiej połowy listopada 1906 r. do początku marca 1907 r. w miejscowej szkole elementarnej odbył się strajk dzieci przeciwko nauczaniu religii w języku niemieckim. Z uczestników strajku znane są nazwiska następujących dzieci: J. Bieszk, J. Browarczyk, P. Damps, J. Grocki, J. Kupc, F. Pkrój, J. Paszka, A. Reszkiewicz, M. Wensel. Strajk był elementem znacznie większej akcji biernego oporu wobec pruskich władz szkolnych, która na przełomie 1906 i 1907 r. objęła ponad 460 szkół w prowincji Prusy Zachodnie, czyli przedrozbiorowe Pomorze Gdańskie, Powiśle, ziemię chełmińską i ziemię lubawską oraz część Krajny. Inspiracją dla strajków pomorskich były wcześniejsze działania dzieci w prowincji wielkopolskiej, ze słynnym strajkiem we Wrześni (1901) na czele. Zabytki Według rejestru zabytków NID na listę zabytków wpisany jest drewniany kościół parafialny pw. Świętego Krzyża, nr rej.: IE-25 178/29 z 30.11.1929, zbudowany prawdopodobnie w 1642 r.. Jest to budowla o konstrukcji zrębowej z wieżą konstrukcji słupowo-ramowej na podmurówce z kamieni. Dzieło miejscowych cieśli. Dach i wieża kościoła pokryte są gontem świerkowym. Wnętrze zawiera strop płaski, chór wsparty jest na dwóch słupach, wyodrębnione prezebiterium. Bogaty barokowy wystrój uzupełniony starszymi elementami m.in. rzeźby. Obok plebania i sworek (obecnie poczta) z XIX wieku. Na terenie Leśna znajduje się cmentarzysko kurhanowe z 14 kurhanami, na obszarze którego jest utworzona dydaktyczna ścieżka lichenologiczno-kulturowa. Na cmentarzysku były odkryte groby m.in. skrzynkowe z epoki brązu i okresów późniejszych. Zobacz też ścieżka lichenologiczno-kulturowa w Leśnie Przypisy Bibliografia FranciszekF. Mamuszka FranciszekF., Pomorze Gdańskie. Panorama turystyczna, Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1983, s. 146-147, ISBN 83-03-00243-0, OCLC 12079481 . Linki zewnętrzne Leśno, brusy.pl [zarchiwizowane 2007-07-01] .