NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kolegiata św. Wojciecha i św. Katarzyny w Jaworznie

Kolegiata św. Wojciecha i św. Katarzyny w Jaworznie – murowana jaworznicka świątynia parafialna pochodzi z 1532 roku, ale była wielokrotnie przebudowywana: ostatni raz w latach 90. XX wieku według projektu profesora Wiktora Zina. Od 1997 siedziba Jaworznickiej Kapituły Kolegiackiej. Patronami kolegiaty są Święty Wojciech i Święta Katarzyna Aleksandryjska. Historia Murowany kościół wzniesiono w 1532 roku. W 1833 roku przebudowano świątynię w stylu neoklasycyzmu, zburzono wówczas kościelną wieżę. Projekt kolejnej przebudowy kościoła wykonał Zygmunt Gawlik w 1937 roku, prace budowlane prowadzono w latach 1937–1939 oraz 1945–1963; projekt rozbudowy w 1970 roku wykonał Wiktor Zin, prowadzono ją w latach 1970–1975. Wyposażenie W świątyni znajduje się barokowy ołtarz główny wykonany z czarnego marmuru, datowany na XVII wiek. Został on sprowadzony w XIX wieku z kościoła św. Michała w Krakowie, który władze austriackie zamieniły na koszary. W ołtarzu umieszczono kopię obrazu św. Józefa namalowaną w drugiej połowie XVIII wieku. W kościele na frontowej ścianie znajduje się największy w Europie trójkątny witraż o 177 m² powierzchni i 18,5 m wysokości, którego centralną postacią jest święty Wojciech, zaprojektował go Jerzy Skąpski, wykonano w pracowni Anny i Ireneusza Zarzyckich w Krakowie w 1997 roku z okazji tysiąclecia śmierci św. Wojciecha; w świątyni jest także wsławiony cudami obraz Matki Boskiej Jaworznickiej (Passawskiej) namalowany w 1666 roku w Neapolu. Ewidencja zabytków Część historyczna kolegiaty, tzn. prezbiterium i transept, wybudowane w latach 1936-1939 według projektu Stanisława Gergovicha, została wpisana do gminnej ewidencji zabytków miasta Jaworzno. Przypisy
Kolegium Rungego w Poznaniu

Kolegium Rungego w Poznaniu – jeden z budynków Uniwersytetu Przyrodniczego w Poznaniu, zlokalizowany na narożniku ulic Wojska Polskiego i ulicy Wincentego Witosa (Trasa Niestachowska) na Sołaczu. Historia Eklektyczny, zabytkowy obiekt nawiązuje zarówno do tradycji neorenesansowych, jak i klasycznych. Silnie rozczłonkowana sylwetka charakteryzuje się bogatą grą płaszczyzn dachowych, zwieńczonych sygnaturką. Budynek jest dwukondygnacyjny, z portalem na osi i letnim dziedzińcem z tyłu. Wzniesiono go w 1914 dla bractwa kurkowego – stąd data 1253 na portalu (przyjmowana za rok narodzin poznańskiego bractwa). Mieścił po wybudowaniu różnego rodzaju pomieszczenia klubowe, w tym restaurację. W 1920 sprzedany został Uniwersytetowi Poznańskiemu. Od tego czasu mieści nieprzerwanie komórki Wydziału Rolniczo-Leśnego, a w sali głównej – reprezentacyjnej sali Uniwersytetu Przyrodniczego odbywają się konferencje międzynarodowe, wykłady zaproszonych gości i obrady Senatu UP. Nazwa upamiętnia Stanisława Rungego – rektora Uniwersytetu w latach 1933-1936. W 1951 Kolegium przejęła nowo powstała Wyższa Szkoła Rolnicza w Poznaniu, późniejsza Akademia Rolnicza (od 1972), a dzisiejszy Uniwersytet Przyrodniczy (od 2008). Tablica Na ścianie wschodniej umieszczona jest tablica pamiątkowa o treści: Pomni / chlubnych tradycji naszej uczelni / w 80-lecie powstania / składamy hołd jej twórcom i nauczycielom / Wychowankowie / Poznań 1.X.1999.. Dojazd Dojazd zapewniają autobusy linii 64, 82, 91, 93, 95, do przystanku Wojska Polskiego. Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 317, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 . MarcinM. Libicki MarcinM., Poznań – przewodnik, PiotrP. Libicki (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 306-307, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402 . Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2008, ISBN 978-83-7445-018-8.
Kolejowa wieża ciśnień w Brodnicy

Położenie Położona w północno-wschodniej części miasta przy linii kolejowej w kierunku Działdowa i Iławy niedaleko zbiegu z linią na Sierpc. Inne informacje Wieża ma około 25 metrów wysokości i jest wykonana z żelbetonu. Na początku roku 2000 zostały wyłamane drzwi wejściowe i odtąd zaczęła się dewastacja wnętrza wieży. Do lipca 2000 szyby w oknach zostały powybijane, niektóre zaś okna wyjęte wraz z ramą. W lutym roku 2004 nie było już metalowych części: rur, poręczy i prawdopodobnie basenu. Zobacz też wieża ciśnień Miejska wieża ciśnień w Brodnicy Brodnica (stacja kolejowa)
Kolejowa wieża ciśnień w Katowicach

Kolejowa wieża ciśnień w Katowicach – dawna wieża ciśnień znajdująca się terenie głównej stacji kolejowej w katowickiej dzielnicy Śródmieście, przy wschodnim krańcu peronu drugiego. Ma 30 m wysokości i zbudowana jest z cegły. Przed II wojną światową w tym samym miejscu stała wcześniejsza. Obecną ukończono w 1951 roku. Do połowy lat 70. XX wieku zaopatrywała w wodę węzeł kolejowy i okoliczne zabudowania. W wieży ulokowano pomieszczenia dla konduktorów i dyżurnych ruchu oraz posterunek zapowiadających pociągi. Spółka PKP Polskie Linie Kolejowe pod koniec maja 2015 roku ogłosiła plany zagospodarowania wieży wodnej – na najwyższych kondygnacjach miała ona pełnić funkcje gastronomiczne, a w poniższych biurowe, w tym pomieszczenia socjalne dla przewoźników kolejowych oraz różnego typu usługi specjalistyczne, jak galerie sztuki czy pracownie architektoniczne, lecz ostatecznie plany te nie doszły do skutku. W październiku 2025 roku, w porozumieniu z konserwatorem zabytków, rozpoczęto kompleksowy remont wieży. Prace te objęły m.in.: wzmocnienie konstrukcji wieży, oczyszczenie elewacji, a także wymianę stolarki i pokrycia dachowego. Pod koniec stycznia 2026 roku odsłonięto elewację remontowanej wówczas wieży. Zobacz też Wieża ciśnień w Katowicach-Giszowcu Przypisy
Kolejowa wieża wodna w Goleniowie

Kolejowa wieża wodna w Goleniowie – wieża ciśnień z 1912 roku w Goleniowie z czerwonej cegły z szachulcową głowicą, znajduje się przy stacji kolejowej w Goleniowie, po rewitalizacji w 2020 roku służy celom kulturalnym. Historia Wieża została zbudowana w 1912 roku, aby zaopatrywać w wodę parowozy. W 1991 roku został wykonany remont, gdyż wieża była w bardzo złym stanie technicznym bo na początku lat 70. XX wieku zawaliła się jedna ze ścian osłaniających zbiornik. Podczas remontu wymieniono dach, odbudowano i odnowiono ściany elewacji, a drewniane elementy konstrukcji zaimpregnowano. Do wieży dobudowano oszkloną klatkę schodową i po remoncie nadano jej nazwę Twierdza Design. Prace adaptacyjne i remontowe sfinansowano częściowo ze środków Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego i budżetu państwa, zostały one zakończone w 2020 roku. Obiekt służy celom kulturalnym: działa w nim Stowarzyszenie Akademia Rocka, mieści on harcówkę ZHP oraz jest w nim pomieszczenie wykorzystywane na warsztaty artystyczne. Budynek został wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Architektura Trzon wieży został wymurowany z czerwonej cegły i jest zwieńczony głowicą o płaskiej podstawie. Drewniany szkielet ściany osłonowej zbiornika został pomalowany na czarno, a murowane wypełnienie otynkowano i pobielono. Wewnątrz w górnej części znajduje się oryginalny metalowy zbiornik na wodę. Przypisy
Kolonia Wawelberga

Kolonia Wawelberga – zespół budynków przy ul. Górczewskiej 15 i 15 A oraz ul. Wawelberga 3 w Warszawie zbudowanych jako osiedle tanich mieszkań robotniczych na osiedlu Młynów w dzielnicy Wola z darowizny bankiera i filantropa Hipolita Wawelberga i jego żony Ludwiki Wawelberg. Opis Budynki powstały w latach 1898–1900 dzięki darowiźnie Hipolita i Ludwiki Wawelbergów z okazji 50-lecia istnienia Domu Bankowego Hipolit Wawelberg w Warszawie. Darowizna wynosiła 300 tys. rubli. Projektantem kompleksu był Edward Goldberg, a sama kolonia była jednym z pierwszych tanich osiedli robotniczych w Polsce. Poza trzema czteropiętrowymi budynkami mieszkalnymi na terenie kolonii w ramach zaplecza socjalnego funkcjonowały szkoła, pralnia, dom dziecka i kąpielisko. Urządzono także zieleńce i place do gier sportowych. W budynkach znajdowało się 355 mieszkań, w większości jednoizbowych. Koszty budowy kolonii wyniosły 558 tys. rubli. Według pierwotnych planów dochody z czynszów miały być przeznaczane na budowę kolejnych budynków mieszkalnych, jednak były wydatkowane na utrzymanie kolonii i więcej budynków mieszkalnych już nie powstało. W domu przy ul. Górczewskiej 15 od 1973 roku prowadzi działalność znana z pączków cukiernia, założona w 1925 roku przez Władysława Zagoździńskiego. W bramie tego budynku znajduje się tablica upamiętniająca Hipolita i Ludwikę Wawelbergów, a na frontowej ścianie (od ulicy Górczewskiej) − tablica Tchorka upamiętniająca dwie egzekucje uliczne (w grudniu 1943 roku i styczniu 1944) oraz tablica upamiętniająca powołanie w tym domu 10 marca 1942 Wolskiego Komitetu PPR. Galeria Przypisy Bibliografia Opis Kolonii Wawelberga na stronie Wieżowce Warszawy. wiezowce.waw.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-12-03)]. Linki zewnętrzne Publikacja dotycząca Instytucji Tanich Mieszkań imienia Hipolita i Ludwiki małż. Wawelberg
Pomnik Electio Viritim

Pomnik Electio Viritim – pomnik w Warszawie, w dzielnicy Wola, u zbiegu ulic: Młynarskiej, Jana Ostroroga i Obozowej. Pomnik upamiętnia pole elekcyjne na Woli, miejsce wyboru przez szlachtę królów polskich zgodnie z zasadą electio viritim. Opis Pomnik ma postać kolumny, której granitowy trzon (bez bazy i głowicy) pochodzi z rozbiórki spalonego we wrześniu 1939 pałacu Kronenberga. Kolumnę wieńczy korona odlana z brązu. Na trzonie kolumny od strony zachodniej umieszczono płaskorzeźbę, przedstawiającą trzy postacie z obrazu Elekcja Stanisława Augusta (1778) Bernarda Bellotta. Poniżej znajduje się tablica z napisem: Obelisk Electio Viritim wzniesiony w 400-lecie stołeczności Warszawy na dawnym polu elekcyjnym w miejscu szopy senatorskiej i koła rycerskiego gdzie w latach 1575–1764 obrano 10 królów Polski Towarzystwo Przyjaciół Warszawy Oddział Wola 1997 r. Kolumna otoczona jest kamiennym kręgiem z tablicami informacyjnymi Pomnik jest dziełem rzeźbiarza Stanisława Michalika. Inicjatorem jego budowy był Oddział Wola Towarzystwa Przyjaciół Warszawy. Galeria Przypisy
Kombinat DAG Alfred Nobel Krzystkowice

Kombinat DAG Alfred Nobel Krzystkowice (Alfred Nobel Dynamit Aktien-Gesellschaft) – pozostałości niemieckiej fabryki amunicji na terenie lasów w okolicach Nowogrodu Bobrzańskiego. Zajmują ok. 35 km² powierzchni. Część terenu jest niedostępna z powodu przejęcia przez jednostkę wojskową oraz zakład karny w pobliskim Krzywańcu. Fabryka została założona prawdopodobnie w 1939 roku jako filia koncernu IG Farben. Jej profil produkcji jest nie do końca poznany z powodu braku dokumentacji. Na bardzo ściśle strzeżonym terenie zakładu znajdowały się bloki mieszkalne i kasyna, własna straż pożarna i sieć kolejowa z licznymi rampami przeładunkowymi. Istniała tu też filia obozu koncentracyjnego Gross Rosen, którego więźniowie stanowili dużą część siły roboczej fabryki. Część urządzeń została zdemontowana i ewakuowana krótko przed ofensywą armii radzieckiej, reszta zdemontowana i wywieziona przez Rosjan po wojnie. Do dziś pozostały konstrukcje betonowe, ruiny hal produkcyjnych, olbrzymie silosy pokryte kilkumetrową warstwą ziemi, na których zdążyły już wyrosnąć drzewa. Widoczne są pozostałości infrastruktury w postaci sieci dróg i linii kolejowych oraz schronów (służących w przypadku nalotów oraz wybuchów w wyniku wypadków przy pracy). Teren, obecnie niestrzeżony, stanowi okoliczną atrakcję turystyczną. Zobacz też DAG Fabrik Bromberg – bliźniacza fabryka, należąca do koncernu Dynamit Nobel AG, istniejąca w latach 1939–1945 pod Bydgoszczą Linki zewnętrzne Wirtualne muzeum DAG Krzystkowice Informacje na temat kombinatu Dynamit AG w Krzystkowicach w portalu bunkrowo.pl (mapy, współrzędne GPS) Strona poświęcona fabryce Dynamit AG w Krzystkowicach (zdjęcia, filmy, mapy, współrzędne GPS)
Kombinat Koksochemiczny Zabrze

Kombinat Koksochemiczny „Zabrze” Spółka Akcyjna – były jeden z największych producentów koksu w Polsce z siedzibą w Zabrzu. W skład Kombinatu wchodziły trzy koksownie: Koksownia Jadwiga, Koksownia Radlin oraz Koksownia Dębieńsko. W lipcu 2011 spółka weszła w skład Grupy Kapitałowej JSW, która posiada 85% udziałów w kapitale zakładowym spółki. Na czele przedsiębiorstwa, podobnie jak Koksowni Przyjaźń Sp. z o.o., stoi Edward Szlęk. Stan zatrudnienia na koniec 2011 roku wyniósł ok. 1000 osób. Zakład został zlikwidowany, a w jego miejsce utworzono oddział JSW w Radlinie, w skład którego weszły wszystkie trzy koksownie. Historia Kombinat Koksochemiczny „Zabrze’ SA został utworzony w 1980 roku zarządzeniem Ministra Hutnictwa z dnia 4 lipca 1979 roku. W skład Kombinatu weszły wtedy: Zakłady Koksownicze „Zabrze” obejmujące: Koksownię „Jadwiga” w Zabrzu – Biskupicach Koksownię „Zaborze” w Zabrzu Koksownię” Makoszowy” w Zabrzu Makoszowach Koksownię „Walenty” w Rudzie Śląskiej Koksownię „Concordia” w Zabrzu Zakłady Koksownicze „Gliwice” skupiające: Koksownię „Gliwice” w Gliwicach Koksownię „Dębieńsko” w Czerwionce-Leszczynach Koksownię „Knurów” w Knurowie Zakłady Koksochemiczne „Radlin” w Wodzisławiu Śląskim. Struktura W skład Kombinatu Koksochemicznego „Zabrze” wchodziły trzy zakłady przeniesione do JSW oddziału w Radlinie: Koksownia Dębieńsko Koksownia Jadwiga Koksownia Radlin. Produkcja KK „Zabrze” posiada 12% udziału w produkcji koksu w Polsce. Rocznie wytwarza ponad milion ton najwyższej jakości koksu w trzech centrach produkcyjnych. W Koksowni Jadwiga produkowany jest koks niskofosforowy i łamany, których tradycyjnymi rynkami zbytu są: Słowacja, Czechy, Austria i Niemcy. W Koksowni Radlin produkowany jest koks wielkopiecowy i przemysłowo-opałowy. Odbiorcą tego koksu jest hutnictwo żelaza i stali w Europie Zachodniej i Środkowej. Z kolei Koksownia Dębieńsko produkuje wysokiej jakości koks opałowy z przeznaczeniem na rynek krajowy. Ponad połowa rocznej produkcji koksu jest umieszczana na rynkach zewnętrznych, takich jak: Austria, Niemcy, Czechy, Słowacja, Węgry, Francja i Holandia. Likwidacja Z dniem 2 stycznia 2014 roku połączono Kombinat Koksochemiczny „Zabrze” S.A. i Koksownie Przyjaźń S.A., poprzez przejęcie przez Koksownię Przyjaźń Kombinatu. Kombinat Koksochemiczny „Zabrze” S.A., jako spółka przejmowana, został rozwiązany bez przeprowadzania postępowania likwidacyjnego i wykreślony z Krajowego Rejestru Sądowego. Równocześnie nastąpiła zmiana firmy spółki z Koksownia Przyjaźń Spółka Akcyjna na JSW KOKS S.A. Na bazie spółki utworzono oddział JSW KOKS S.A w Radlinie. Przypisy
Kominy Strążyskie

Kominy Strążyskie lub po prostu Kominy – pięć bardzo charakterystycznych, ostro zakończonych dolomitowych skał w Dolinie Strążyskiej w Tatrach Zachodnich. Józef Nyka nazywa je Trzema Kominami (najwybitniejsze są trzy). Znajdują się one w połowie długości doliny, na zachodnich jej zboczach, za Strążyskim Potokiem u podnóży Samkowej Czuby Były dobrze widoczne z wiodącej dnem doliny drogi, ostatnio jednak coraz bardziej zasłaniają je rozrastające się drzewa. Notowane są już w bardzo starych dokumentach, bo pochodzących z 1630 r., jako Dziady. Później zwane były Płaczkami. Na początku XX wieku modne było wspinanie się na nie. Poważnej kontuzji, skutkującej trwałym kalectwem, nabawiła się podczas samotnej wspinaczki na nie Helena Dłuska – siostrzenica Marii Skłodowskiej-Curie. Szlaki turystyczne - szlak prowadzący z Zakopanego doliną na Polanę Strążyską, a następnie przez Przełęcz w Grzybowcu i Grzybowiec na Wyżnią Kondracką Przełęcz pod Giewontem. Czas przejścia z Zakopanego na Polanę Strążyską: 40 min, ↓ 35 min Czas przejścia z polany na Giewont: 2:35 h, ↓ 1:55 h Przypisy
Komisariat Policji Poznań Stare Miasto

Komisariat Policji Stare Miasto (dawniej: Główny Urząd Celny) – jeden z zabytkowych reprezentacyjnych budynków urzędowych, zlokalizowany przy zachodniej pierzei Alei Marcinkowskiego 31 w centrum Poznania. Charakterystyka Budynek dawnego pruskiego Urzędu Celnego wzniesiono w latach 1882–1885, według projektu Heinricha Kocha (budową kierował inspektor Otto Hirt). Obiekt nawiązuje stylowo do włoskiego wczesnego renesansu, w elewacji umieszczono m.in. toskańskie kolumny i terakotowo zdobione fryzy. Ceglany gmach charakteryzuje się spokojną, klasyczną formą. Po wojnie ceglane płaszczyzny pozbawione dekoracji otynkowano, co zmieniło wyraz architektoniczny budynku. Według Marcina Libickiego obiekt zaprojektowano na mistrzowskim poziomie rzemiosła murarskiego. Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 190, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 . MarcinM. Libicki MarcinM., Poznań – przewodnik, PiotrP. Libicki (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 146, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402 . Poznań – przewodnik po zabytkach i historii, JanuszJ. Pazder (oprac.), JerzyJ. Borwiński, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2003, s. 181, ISBN 83-87847-92-5, OCLC 830535344 . Linki zewnętrzne Mój Poznań, moja Wielkopolska - Policjanci z Alei Marcinkowskiego w serwisie YouTube, Ratajska Telewizja Kablowa
Kompleks młyński Michla w Warszawie

Kompleks młyński Michla – dawny kompleks produkcyjny znajdujący się przy ul. Objazdowej 2 w warszawskiej dzielnicy Pragi-Północ (Szmulowizna), składający się z młyna parowego, spichrza i portierni. Od roku 2010 obiekt znajduje się w rejestrze zabytków. Historia Nieruchomość była własnością Towarzystwa Akcyjnego „Warszawski Młyn Parowy” należącego do Ludwika Michla. Produkowano tam kaszę jęczmienną i krupę perłową. Przedsiębiorstwo zmieniało właścicieli. Przed I wojną światową głównym akcjonariuszem był Karol Michler, a w okresie międzywojennym żydowski przedsiębiorca Fiszler Bankier. Produkowano m.in. mąkę pszenną i żytnią, otręby, kaszę jęczmienną i jaglaną oraz płatki owsiane. Do młyna prowadziła bocznica kolejowa z pobliskiego Dworca Wschodniego. W czasie II wojny światowej w wyniku ostrzału artyleryjskiego spłonęła najwyższa kondygnacja spichlerza. Do lat 80. XX wieku z obiektów dawnego przedsiębiorstwa Ludwika Michla korzystało Stołeczne Przedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe „Agred”, po nim zaś WSS Społem, które opuściło nieruchomość w latach 90. XX wieku. W ostatnich latach w niezabezpieczonych w budynkach koczowali bezdomni, a także teren systematycznie był rozkradany przez złomiarzy. W 2006 doszło do pożaru, z którego zachował się jedynie budynek spichlerza i młyna. Kompleks jest unikatem w skali Warszawy, będąc jednym z ostatnich zachowanych obiektów przemysłowych z przełomu XIX i XX wieku, reliktem architektury przemysłu spożywczego. Zabytek W 2010 spichlerz został wpisany do rejestru zabytków. Przez teren dawnego kompleksu przemysłowego Michla według planów władz miasta miała przebiegać Trasa Świętokrzyska i część obwodnicy Śródmieścia. Staraniem mieszkańców Szmulek i Michałowa zjednoczonych wokół Praskiego Stowarzyszenia Mieszkańców „Michałów” i Fundacji Hereditas, którzy interweniowali u konserwatora zabytków, teren spichrza wraz z otoczeniem został wpisany do wojewódzkiego rejestru zabytków. Wpisu dokonała 9 lutego 2010 r. Barbara Jezierska - Mazowiecki Wojewódzki Konserwator Zabytków. pod nr A-967. Po wpisaniu budynku spichlerza do rejestru zabytków został on prowizorycznie zabezpieczony poprzez zamurowanie okien, umieszczenie tablic informacyjnych o zagrożeniu budowlanym i ogrodzenie terenu. Projekt rewitalizacyjny W 2008 roku architekt Karol Langie wspólnie z Praskim Stowarzyszeniem Mieszkańców „Michałów” proponowali projekt ośrodka kulturalno-sportowego obejmującego także teren dawnego przedsiębiorstwa Ludwika Michla, zakładający rewitalizację spichrza oraz młyna i przekształcenie ich w lokalne centrum kultury. W planowanej sali wielofunkcyjnej miały by się odbywać odczyty, koncerty i spektakle. Zakładano także powstanie mediateki, przedszkola, sali do gier towarzyskich oraz studia muzycznego. W sąsiedztwie znajdować by się miały: klub, kawiarnia, amfiteatr oraz plac zabaw dla młodzieży (parkour, skatepark, minilunapark). Plan pozostał jedynie w sferze projektu. Przypisy
Centrum (kompleks skoczni)

Centrum, skocznie narciarskie w Wiśle-Centrum – kompleks skoczni narciarskich w Wiśle, w skład którego wchodzą 3 obiekty o rozmiarach wynoszących HS-10, HS-22 i HS-44. Obiekty powstały w latach 1962–1964, a gruntownie zmodernizowano je w 1997 r. We wrześniu 2005 skocznia K-23 otrzymała nowe tory najazdowe. Rekordzistą przed modernizacją największej skoczni był Paweł Słowiok, który 26 lutego 2004, podczas zawodów o Puchar Fundacji Małyszów, skoczył na niej 49 lub 49,5 metra. Wcześniej rekord należał do Adama Małysza (44 metry), który skoczył tyle, gdy był juniorem. W 2015 roku została ukończona przebudowa kompleksu, a nowe obiekty zastąpiły stare i zniszczone skocznie K17, K23 oraz K40. Teren skoczni został zagospodarowany na nowo i ogrodzony, powstały nowe platformy trenerskie i nowa wieża sędziowska, a w miejsce starej wybudowana została skocznia o rozmiarze HS-10, która została w ten sposób najmniejszą skocznia narciarską w Beskidach. Ponadto na nowo utworzono zeskoki, a same skocznie zostały wyposażone w ceramiczne tory, podnoszone belki startowe i przeźroczyste bandy od strony platform trenerskich. Ponadto zamontowany został nowy igelit oraz system zraszania. Koszt budowy skoczni wyniósł ok. 3 mln złotych. Na skoczniach Centrum odbywają się treningi miejscowego klubu WSS Wisła. Ponadto rozgrywane są m.in. zawody cyklu Orlen Cup czy Memoriału Leopolda i Władysława Tajnerów. Przypisy
Biła (kompleks skoczni)

Kompleks skoczni narciarskich Biła – kompleks nieczynnych dwóch skoczni narciarskich w dolinie Biłej w Szczyrku, w Beskidzie Śląskim: skocznia średnia z punktem konstrukcyjnym K50; skocznia mała z K33. Skocznię wybudowano w latach 1946-1947 z inicjatywy klubu sportowego "Szczyrk". Zasłynęła z tego, że na niej w 1948 r. po raz pierwszy w Polsce odbywano skoki latem, pokrywając rozbieg i zeskok słomą. Wielokrotnie później przebudowywana i powiększana, w 1963 r. została pokryta igelitem, co pozwalało skoczkom narciarskim na całoroczny trening. Pozostawała w gestii Centralnego Ośrodka Sportu w Szczyrku. Organizowane były na nich dość często konkursy dla młodych skoczków, takie jak Lotos Cup czy Nadzieje Beskidzkie. Obiekty leżały tuż przy drodze, która bezpośrednio przecinała ich zeskok. Dlatego skakanie było tu możliwe tylko po zamknięciu drogi dla ruchu i pokryciu asfaltu warstwą trocin (latem) lub śniegu. Pod koniec 2009 r. obiekt zamknięto i poddano rozbiórce. Obecnie wszelkiego rodzaju konkursy w skokach narciarskich oraz treningi odbywają się na kompleksie skoczni narciarskich Skalite, natomiast niedaleko znajdowała się mniejsza skocznia Antoś (zlikwidowana w 2012 r.). Bibliografia skisprungschanzen.com
Kompleks skoczni narciarskich w Gilowicach

Kompleks skoczni narciarskich w Gilowicach składający się z dwóch obiektów, K-19 oraz K-14,5. Jego otwarcie miało miejsce 30 września 2006. W 2017 kompleks został zamknięty ze względów bezpieczeństwa. W 2021 roku miała miejsce modernizacja obiektu, profil skoczni uległ zmianie oraz igelit został wymieniony na nowy. Dane skoczni: Skocznia HS-24: Punkt konstrukcyjny – K20 Rozmiar skoczni (HS) – 24 m Rekordzista – 24,5 m Krzysztof Biegun (2 maja 2007) Rekord żeński – 22 m Joanna Gawron (2 maja 2007) igelit – jest Skocznia HS-19: Punkt konstrukcyjny – K14 Rozmiar skoczni (HS) – 19 m Rekordzista – 16,5 m Maciej Staszewski (4 lipca 2015) igelit – jest Bibliografia Gilowice. skisprungschanzen.com. [dostęp 2022-04-07]. (pol.).