Sąd Najwyższy (Polska)

Sąd Najwyższy – naczelny organ władzy państwowej w Polsce, stanowiący organ sui generis („jedyny w swoim rodzaju”) wymiaru sprawiedliwości sprawujący nadzór nad działalnością w zakresie orzekania głównie sądów powszechnych i wojskowych, ponadto niektórych sądów dyscyplinarnych, a także wykonujący inne czynności określone w Konstytucji i ustawach. Kompetencje Sąd Najwyższy jest naczelnym organem władzy państwowej, stanowiącym organ sui generis wymiaru sprawiedliwości nieprzynależący do sądownictwa powszechnego ani szczególnego. Działa na podstawie Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz uchwalonej z jej dyspozycji ustawy o Sądzie Najwyższym, która z kolei odsyła ponadto w sprawach nieuregulowanych do przepisów ustaw: Prawo o ustroju sądów powszechnych, o pracownikach urzędów państwowych, Kodeks wyborczy, o referendum ogólnokrajowym, Kodeks postępowania cywilnego (w szczególności w zakresie dotyczącym skargi kasacyjnej oraz skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia), Kodeks postępowania karnego (w szczególności w zakresie dotyczącym kasacji oraz skargi na wyrok sądu odwoławczego), o Krajowej Radzie Sądownictwa (w zakresie dotyczącym odwołań w sprawach indywidualnych), Prawo o ustroju sądów wojskowych (w zakresie dotyczącym odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej sędziów i asesorów sądów wojskowych), Prawo o prokuraturze (w zakresie dotyczącym odpowiedzialności karnej i dyscyplinarnej prokuratorów i asesorów prokuratury), oraz o Trybunale Stanu (art. 20e). Jego zadania dotyczą: sprawowania pełnego nadzoru nad działalnością orzeczniczą (nadzoru judykacyjnego – art. 183 ust. 1 Konstytucji) sądów powszechnych i wojskowych, sądów dyscyplinarnych przy sądach apelacyjnych i wojskowych sądach okręgowych, Sądu Dyscyplinarnego przy Prokuratorze Generalnym, Trybunału Arbitrażowego do spraw Sportu przy PKOl, a także sądów dyscyplinarnych dla członków 12 spośród 17 samorządów zawodów zaufania publicznego (zrzeszających 14 spośród 19 zawodów zaufania publicznego): adwokatów, diagnostów laboratoryjnych, farmaceutów, fizjoterapeutów, komorników sądowych, lekarzy i lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, notariuszy, pielęgniarek i położnych, radców prawnych, ratowników medycznych i rzeczników patentowych, za pomocą środków służących wykonywaniu tego nadzoru, do których należą: rozpoznawanie dopuszczalnych środków zaskarżenia: środków odwoławczych: nadzwyczajnych (kasacji, skarg na wyrok sądu odwoławczego, skarg kasacyjnych i skarg o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia); zwyczajnych (apelacji i zażaleń); innych środków zaskarżenia: nadzwyczajnych (skarg nadzwyczajnych); zwyczajnych; podejmowanie uchwał rozstrzygających zagadnienia prawne: zgodnie z art. 39817 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego – jeżeli przy rozpatrywaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości w praktyce sądowej lub wywołujące rozbieżności w orzecznictwie, wówczas Sąd Najwyższy może odroczyć wydanie orzeczenia i przekazać sprawę do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego sądu (skład 7 sędziów, całej izby lub izb połączonych; zagadnienia prawne mogą być także rozstrzygane przez pełny skład Sądu Najwyższego). Uchwały całej izby lub większego gremium uzyskują moc zasady prawnej, natomiast skład 7 sędziów może postanowić o nadaniu uchwale mocy zasady prawnej. Zasady prawne wiążą wszystkie składy SN we wszystkich sprawach, a odstąpienie od takiej zasady możliwe jest wyłącznie poprzez uchwalenie nowej zasady prawnej, z kolei uchwały interpretacyjne Sądu Najwyższego nie mają waloru powszechnego obowiązywania – jeśli nie uzyskały rangi zasady prawnej, to formalnie wiążą tylko w sprawie, w związku z którą zostały podjęte. zgodnie z art. 441 § 1 Kodeksu postępowania karnego – jeżeli przy rozpoznawaniu środka odwoławczego wyłoni się zagadnienie prawne wymagające zasadniczej wykładni ustawy, sąd odwoławczy może odroczyć rozpoznanie sprawy i przekazać zagadnienie do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu. Sąd Najwyższy może przekazać rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego powiększonemu składowi tego sądu albo przejąć sprawę do swojego rozpoznania. Uchwała Sądu Najwyższego wiąże w danej sprawie; inne orzeczenia SN nie są formalnie wiążące, ale ze względu na autorytet najwyższej instancji sądowej kształtują kierunki orzecznictwa; rozpoznawania w I i II instancji wszystkich spraw dotyczących stosunków pracy wewnątrz Sądu Najwyższego, wszystkich spraw dyscyplinarnych oraz wniosków o zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej dotyczących sędziów Sądu Najwyższego, a także tych spraw dyscyplinarnych oraz wniosków o zgodę na pociągnięcie do odpowiedzialności karnej, dotyczących sędziów i asesorów sądów powszechnych oraz wojskowych, albo prokuratorów i asesorów prokuratury, dla których właściwe nie są, odpowiednio: sądy dyscyplinarne przy sądach apelacyjnych i wojskowych sądach okręgowych, albo Sąd Dyscyplinarny przy Prokuratorze Generalnym; rozpoznawania odwołań od uchwał Państwowej Komisji Wyborczej oraz protestów wyborczych, dotyczących wyborów do Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej i Senatu Rzeczypospolitej Polskiej, wyboru Prezydenta Rzeczypospoliteju Polskiej, oraz referendum ogólnokrajowego (w tym konstytucyjnego), a także stwierdzania ich ważności; rozpoznawania odwołań od uchwał Państwowej Komisji Wyborczej oraz protestów wyborczych, dotyczących wyborów do Parlamentu Europejskiego; rozpoznawania odwołań od uchwał Krajowej Rady Sądownictwa w sprawach indywidualnych innych, niż dotyczące powołania do pełnienia urzędu na stanowisku sędziego Sądu Najwyższego; rozstrzygania nadzorczego w stosunku do uchwał organów samorządów zawodów zaufania publicznego: adwokackiego, komorniczego, notarialnego oraz radcowskiego, na wniosek Ministra Sprawiedliwości jako organu nadzorującego; opiniowania ustaw i innych aktów normatywnych na podstawie których orzekają i funkcjonują sądy, a także innych ustaw w zakresie, w jakim uzna to za celowe; zapewniania Trybunałowi Stanu finansowania, obsługi kancelaryjnej oraz czynności sekretariatu; przedstawiania corocznie Prezydentowi i Krajowej Radzie Sądownictwa, a także Sejmowi RP i Senatowi RP, informacji o swojej działalności oraz o wynikających z niej istotnych problemach (dostępnej publicznie w postaci druków: sejmowego i senackiego); wykonywania innych czynności określonych w ustawach. Ustrój Organizację wewnętrzną Sądu Najwyższego określa regulamin zawarty w rozporządzeniu Prezydenta RP. Organy Organami Sądu Najwyższego są: Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego, Prezes Sądu Najwyższego (dla każdej z izb), Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego, Zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego (dla każdej z izb, z wyjątkiem Izby Odpowiedzialności Zawodowej), Zgromadzenie sędziów orzekających w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, Zgromadzenie sędziów wyznaczonych do orzekania w Izbie Odpowiedzialności Zawodowej, Kolegium Sądu Najwyższego, Rada Ławnicza Sądu Najwyższego, Rzecznik Dyscyplinarny Sądu Najwyższego. Aparat pomocniczy W Sądzie Najwyższym działają także: Kancelaria Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Biuro Administracyjno-Gospodarcze; Biuro Finansowe; Biuro Informatyki; Biuro Kadr; Biuro Organizacyjne; Sekretariat Trybunału Stanu; Biblioteka i Archiwum Sądu Najwyższego; komórka organizacyjna do spraw ochrony informacji niejawnych (pion ochrony), Sekretariat Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, Biuro Studiów i Analiz Sądu Najwyższego, sekretariaty poszczególnych izb Sądu Najwyższego, Centrum Informacyjne Sądu Najwyższego. Izby Pracami każdej z izb kierują Prezesi Sądu Najwyższego, a izby dzielą się dalej na wydziały. Sąd Najwyższy orzeka na rozprawach i posiedzeniach. Posiedzenia są jawne lub niejawne (§ 88 regulaminu). Sąd Najwyższy orzeka w składzie 3 sędziów, chyba że ustawa stanowi inaczej. Izba Cywilna – do jej właściwości należą sprawy z zakresu prawa cywilnego, gospodarczego, własności intelektualnej, rodzinnego i opiekuńczego, sprawy dotyczące rejestracji przedsiębiorców i rejestracji zastawów, z wyłączeniem skarg nadzwyczajnych. Izba Karna – do jej właściwości należą sprawy (w tym sprawy wojskowe) rozpoznawane na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego, Kodeksu karnego wykonawczego, Kodeksu karnego skarbowego, Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia, a także inne sprawy, do których stosuje się przepisy Kodeksu postępowania karnego (np. lustracyjne), z wyłączeniem spraw pozostających we właściwości Izby Odpowiedzialności Zawodowej oraz skarg nadzwyczajnych. Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych – do jej właściwości należą sprawy z zakresu prawa pracy, ubezpieczeń społecznych. Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych – do jej właściwości należy rozpatrywanie skarg nadzwyczajnych od prawomocnych orzeczeń sądów powszechnych i wojskowych, rozpoznawanie protestów wyborczych i protestów przeciwko ważności referendum ogólnokrajowego i referendum konstytucyjnego oraz stwierdzanie ważności wyborów i referendum, inne sprawy z zakresu prawa publicznego, w tym sprawy z zakresu ochrony konkurencji, regulacji energetyki, telekomunikacji i transportu kolejowego oraz sprawy, w których złożono odwołanie od decyzji Przewodniczącego Krajowej Rady Radiofonii i Telewizji, odwołanie od postanowienia Państwowej Komisji do spraw przeciwdziałania wykorzystaniu seksualnemu małoletnich poniżej lat 15, apelację od decyzji administracyjnej Państwowej Komisji do spraw badania wpływów rosyjskich na bezpieczeństwo wewnętrzne Rzeczypospolitej Polskiej w latach 2007–2022, a także skargi dotyczące przewlekłości postępowania przed sądami powszechnymi i wojskowymi oraz Sądem Najwyższym. Izba Odpowiedzialności Zawodowej – do jej właściwości należą sprawy dyscyplinarne sędziów Sądu Najwyższego, sędziów i asesorów sądów wojskowych oraz powszechnych, prokuratorów i asesorów prokuratury, członków samorządów adwokatów, diagnostów laboratoryjnych, farmaceutów, fizjoterapeutów, komorników sądowych, lekarzy i lekarzy dentystów, lekarzy weterynarii, notariuszy, pielęgniarek i położnych, radców prawnych, ratowników medycznych oraz rzeczników patentowych, sprawy z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych dotyczące sędziów Sądu Najwyższego oraz z zakresu przeniesienia sędziego Sądu Najwyższego w stan spoczynku, z wyłączeniem skarg nadzwyczajnych. Sędziowie Do pełnienia urzędu sędziego Sądu Najwyższego może być powołana osoba, która m.in. jest nieskazitelnego charakteru, wyróżnia się wysokim poziomem wiedzy prawniczej, ma co najmniej dziesięcioletni staż pracy na stanowisku sędziego, prokuratora, Prezesa Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej, jej wiceprezesa lub radcy albo wykonywania w Polsce zawodu adwokata, radcy prawnego lub notariusza. Te wymagania nie dotyczą osoby, która pracowała w polskiej szkole wyższej, w Polskiej Akademii Nauk, w instytucie naukowo-badawczym lub innej placówce naukowej, mając tytuł naukowy profesora albo stopień naukowy doktora habilitowanego nauk prawnych. Od 15 lipca 2022 r. w Sądzie Najwyższym jest 125 stanowisk sędziowskich. Pierwszego Prezesa powołuje Prezydent RP na sześcioletnią kadencję spośród sędziów Sądu Najwyższego w stanie czynnym (obowiązuje ograniczenie następujących bezpośrednio po sobie kadencji do dwóch), a wyboru dokonuje spośród pięciu kandydatów przedstawionych przez Zgromadzenie Ogólne Sędziów Sądu Najwyższego. Prezesów poszczególnych izb powołuje Prezydent RP po zasięgnięciu opinii Pierwszego Prezesa Sądu Najwyższego, na trzyletnią kadencję spośród 3 kandydatów przedstawionych przez zgromadzenie sędziów izby Sądu Najwyższego i mogą zostać ponownie powołani tylko dwukrotnie. Sędziów Sądu Najwyższego powołuje Prezydent RP na wniosek Krajowej Rady Sądownictwa. Sędziowie Sądu Najwyższego na rozprawie używają togi i biretu, a sędzia przewodniczący także łańcucha sędziowskiego z wizerunkiem orła. W orzeczeniach i innych dokumentach urzędowych tytuł „Sędzia Sądu Najwyższego” często skraca się do SSN. Finansowanie z budżetu państwa Wydatki i dochody Sądu Najwyższego są realizowane w części 04 budżetu państwa − Sąd Najwyższy. Ze środków budżetowych Sądu Najwyższego finansowana jest również działalność Trybunału Stanu. Siedziba Sąd Najwyższy mieści się od 1999 r. we wzniesionym specjalnie dla tej instytucji nowym kompleksie budynków przy placu Krasińskich 2/4/6 w Warszawie. Na kolumnach kompleksu umieszczono 86 paremii prawniczych w języku polskim i łacińskim. Przygotował je zespół romanistów pod kierunkiem Witolda Wołodkiewicza. Oprócz Sądu Najwyższego kompleks mieści także Sąd Apelacyjny w Warszawie oraz oddział Instytutu Pamięci Narodowej. Historia Lata 1917–1939 Sąd Najwyższy (SN) został utworzony w 1917 r. na mocy przepisów o tymczasowej organizacji sądów, jako organ Królestwa Regencyjnego, jeszcze przed powstaniem niepodległego państwa polskiego, toteż jego nazwa początkowo brzmiała Królewsko-Cesarski Sąd Najwyższy. Rozpoczął działalność 1 września 1917 r., a jego pierwszą siedzibą był w latach 1917–1939 pałac Krasińskich. Funkcję Pierwszego Prezesa SN powierzono Stanisławowi Pomian-Srzednickiemu. Dekretem Tymczasowego Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego z 8 lutego 1919 dokonano nowej regulacji kompetencji Sądu Najwyższego, który stał się najwyższą instancją nowego systemu sądownictwa polskiego, rozstrzygającą środki zaskarżenia od orzeczeń sądów II instancji i czuwającą nad jednolitością orzecznictwa. Początkowo dzielił się na dwie izby: cywilną i karną, a orzekał w składach: 3, 5, 7-osobowych, całej izby oraz Zgromadzenia Ogólnego. W 1938 roku powstała Izba do spraw Adwokatury, działająca aż do jej likwidacji na przełomie lat 1950/1951, niemniej był to organ quasi-sądowy działający przy Sądzie Najwyższym, a nie jego pełnoprawna izba. Lata 1945–1989 W latach 1945–1950 siedziba SN znajdowała się tymczasowo w Łodzi, skąd w 1950 została przeniesiona do stolicy do dawnego gmachu sądów grodzkich na Lesznie (z adresem ul. Ogrodowa 6), pozostając tam aż do 1999 r. W lutym 1962 Sejm uchwalił nową ustawę o Sądzie Najwyższym, którą z kolei zastąpiła ustawa uchwalona we wrześniu 1984 r. W 1989 r. rozwiązano Sąd Najwyższy w dotychczasowym składzie, a sędziów SN powołano na nowo. Lata 1990–2017 Po przywróceniu w 1990 sądów apelacyjnych, przejęły one od Sądu Najwyższego rozpoznawanie środków odwoławczych od orzeczeń sądów wojewódzkich. W 1996 r. Sądowi Najwyższemu powierzono rozpoznawanie kasacji od orzeczeń wydanych w II instancji. W listopadzie 2002 Sejm uchwalił nową ustawę o Sądzie Najwyższym, która zastąpiła ustawę z 1984 r. Do 2017 r. SN dzielił się na cztery izby: Cywilną, Karną, Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych oraz Wojskową. Do 2018 r. liczbę stanowisk sędziowskich w Sądzie Najwyższym oraz liczbę Prezesów ustalał prezydent RP na wniosek Zgromadzenia Ogólnego Sędziów SN. Od 2015 do kwietnia 2018 liczba stanowisk sędziowskich wynosiła 93. Na koniec 2016 r. w SN orzekało 83 sędziów oraz 4 sędziów delegowanych. Spór wokół reformy Sądu Najwyższego (od 2017) Ustawy z 2017 W lipcu 2017 Sejm uchwalił ustawę zmieniającą ustrój Sądu Najwyższego. Ustawa zakładała, że wszyscy sędziowie Sądu Najwyższego mieliby zostać przeniesieni w stan spoczynku z wyjątkiem tych, których wskazaliby wspólnie minister sprawiedliwości i prezydent. Nowy Pierwszy Prezes Sądu Najwyższego mógłby przedstawić pracownikom niebędącym sędziami nowe warunki pracy i płacy; w przypadku ich nieprzedstawienia stosunek pracy tych osób zostałby rozwiązany. Uchwalenie tej ustawy, a także ustaw: o Krajowej Radzie Sądownictwa i o ustroju sądów powszechnych wywołało protesty i demonstracje w całym kraju. Prezydent Andrzej Duda zawetował tę ustawę 31 lipca 2017. We wrześniu prezydent przedstawił projekt nowej ustawy. Projekt wprowadził instytucję skargi nadzwyczajnej, która ma za zadanie korygować prawomocne orzeczenia sądowe; miały zostać wyodrębnione dwie nowe izby Sądu Najwyższego: Izba Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych oraz Izba Dyscyplinarna; zmieniłby się tryb wyłaniania kandydatów na stanowisko sędziego Sądu Najwyższego oraz wiek, w którym sędziowie przechodzą w stan spoczynku (65 lat) oraz przyspieszony tryb uchylenia immunitetu. Zarazem zniesionoby Izbę Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych oraz Izbę Wojskową. Ta ostatnia rozpoznawała sprawy podlegające orzecznictwu sądów wojskowych W listopadzie zorganizowano protesty przeciwko zmianom. Przeciwników wsparła Krajowa Rada Sądownictwa. 8 grudnia Sejm głosami posłów PiS uchwalił ustawę. Weszła ona w życie 3 kwietnia 2018. Reakcje międzynarodowe i stanowisko rządu Reforma spotkała się z krytyką instytucji międzynarodowych. Komisja Wenecka w opinii z 8 grudnia 2017 r. oceniła, że ustawa o SN wraz z nowelizacją ustawy o KRS zagraża niezależności sądownictwa, wskazując na obniżenie wieku emerytalnego sędziów, uznaniową kompetencję prezydenta do przedłużania urzędowania, obsadzenie nowych izb z udziałem KRS ukształtowanej od 2018 r. oraz szeroki zakres skargi nadzwyczajnej. 20 grudnia 2017 Komisja Europejska po raz pierwszy w historii UE zastosowała procedurę z art. 7 Traktatu o Unii Europejskiej, wnioskując o stwierdzenie ryzyka naruszenia praworządności w Polsce, oraz wydała zalecenie wzywające do wycofania kluczowych elementów reformy SN. Rząd Zjednoczonej Prawicy odrzucił tę krytykę. MSZ oceniło decyzję Komisji Europejskiej jako polityczną, wskazując, że ewentualne wątpliwości prawne powinny być rozstrzygane przez TSUE. W opublikowanej w marcu 2018 r. Białej Księdze rząd argumentował, że reforma służy demokratyzacji sądownictwa i ochronie praw obywateli (skarga nadzwyczajna), a w wielu państwach UE władza wykonawcza i ustawodawcza uczestniczą w powoływaniu sędziów najwyższych instancji. Nowelizacje z 2018 Między kwietniem a lipcem 2018 ustawę o SN nowelizowano trzykrotnie, m.in. zawężając prawo złożenia skargi nadzwyczajnej do Prokuratora Generalnego i RPO oraz wprowadzając obowiązek zasięgania opinii KRS przy powoływaniu sędziów SN. Liczbę stanowisk sędziowskich ustalono na 120. W lipcu 2018 odbyły się kolejne protesty przeciwko zmianom w Sądzie Najwyższym. 1 stycznia 2019 roku weszła w życie ustawa z dnia 21 listopada 2018 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym, która uznaje kadencję Małgorzaty Gersdorf jako Pierwszej Prezes Sądu Najwyższego za nieprzerwaną i przywraca sędziów SN, których ustawa z 8 grudnia 2017 r. traktowała jak sędziów w stanie spoczynku. Ustawa ta uznaje tych sędziów za sędziów w stanie czynnym. Spor między instytucjami krajowymi i europejskimi (2019-2020) W 2019 r. TSUE wydał dwa wyroki dotyczące reformy SN. W sprawie C-619/18 (czerwiec 2019) stwierdził, ze obniżenie wieku emerytalnego sędziów SN narusza prawo UE. Rząd wskazał, ze Polska dostosowała się już do tego orzeczenia. W sprawach połączonych C-585/18, C-624/18 i C-625/18 (listopad 2019) TSUE orzekł, ze SN powinien zbadać niezależność Izby Dyscyplinarnej, uwzględniając sposób ukształtowania KRS. W następstwie tego wyroku SN w grudniu 2019 r. ocenił, ze KRS ukształtowana od 2018 r. nie jest organem bezstronnym, a Izba Dyscyplinarna nie spełnia wymogów sądu. W styczniu 2020 r. uchwała trzech izb SN (Cywilnej, Karnej i Pracy) przyjęła, ze powołanie sędziego z rekomendacji KRS ukształtowanej od 2018 r. może stanowić podstawę do zakwestionowania obsady sądu. W odpowiedzi Marszałek Sejmu zainicjował postępowanie przed Trybunałem Konstytucyjnym (RPO wnosił o jego umorzenie), a TK w postanowieniu z 21 kwietnia 2020 r. stwierdził niezgodność uchwały trzech izb SN z Konstytucją. W kwietniu 2020 r. TSUE nakazał Polsce zawieszenie Izby Dyscyplinarnej w sprawach dyscyplinarnych sędziów. Trybunał Konstytucyjny orzekł z kolei, ze stosowanie środków tymczasowych TSUE dotyczących sądownictwa jest niezgodne z Konstytucją RP. Wyroki Europejskiego Trybunału Praw Człowieka (2021-2023) W serii wyroków z lat 2021-2023 ETPC konsekwentnie stwierdzał naruszenie art. 6 ust. 1 EKPC (prawo do sądu ustanowionego ustawą) w sprawach, w których orzekali sędziowie powołani na wniosek KRS ukształtowanej od 2018 r. Kluczowym elementem argumentacji ETPC było uznanie sposobu ukształtowania KRS za nieprawidłowość wpływającą na legitymację powołanych z jej udziałem sędziów. W sprawach dotyczących IKNiSP i Izby Cywilnej ETPC stwierdził dodatkowo, że prezydent dokonał powołań pomimo postanowienia NSA z 2018 r. wstrzymującego wykonanie rekomendacji KRS. Wyroki te dotyczyły: Izby Dyscyplinarnej: Reczkowicz przeciwko Polsce (2021), Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych: Dolińska-Ficek i Ozimek przeciwko Polsce (2021) oraz Wałęsa przeciwko Polsce (2023), Izby Cywilnej: Advance Pharma przeciwko Polsce (2022). W sprawach dotyczących zawieszenia sędziów kwestionujących procedury powołań (Juszczyszyn przeciwko Polsce, Tuleya przeciwko Polsce) ETPC stwierdził naruszenie art. 6, 8 i 18 EKPC. W sprawie Wałęsa przeciwko Polsce ETPC uznał ponadto, że uchylenie prawomocnego wyroku w trybie skargi nadzwyczajnej naruszyło zasadę pewności prawa. We wszystkich wyżej wymienionych sprawach rząd polski kwestionował właściwość ETPC do oceny krajowych procedur powoływania sędziów, powołując się na suwerenność państwa w kształtowaniu ustroju sądownictwa oraz na wyroki Trybunału Konstytucyjnego (K 5/17 z 2017 r. i K 12/18 z 2019 r.) potwierdzające konstytucyjność reformy. Rząd wskazywał ponadto, że powołanie sędziów przez prezydenta stanowi prerogatywę niewymagającą kontrasygnaty (art. 179 Konstytucji RP), a tym samym jest aktem ostatecznym i niepodlegającym kontroli sądowej. Dalsze wyroki TSUE i kolejne nowelizacje (od 2022) 16 lutego 2022 TSUE oddalił skargę Polski na rozporządzenie Parlamentu Europejskiego i Rady 2020/2092 (UE, Euratom) z dnia 16 grudnia 2020 r., którym wprowadzono mechanizm uzależnienia wypłaty środków europejskich na rzecz państw członkowskich od przestrzegania przez te państwa zasad państwa prawnego. 26 maja 2022 Sejm uchwalił nowelizację ustawy o SN, która zlikwidowała Izbę Dyscyplinarną i utworzyła w jej miejsce Izbę Odpowiedzialności Zawodowej (tworzoną spośród sędziów losowanych przez Prezydenta RP) oraz wprowadziła test niezawisłości i bezstronności sędziów. Rzecznik rządu Piotr Müller ocenił, ze ustawa spełnia warunki (“kamienie milowe”) uzgodnione z Komisją Europejską. Opozycja i RPO Marcin Wiącek wskazywali, ze nowelizacja nie wykonuje w pełni wyroków TSUE i ETPC. W związku z dalszym niewykonaniem postanowienia TSUE dotyczącego Izby Dyscyplinarnej, Komisja Europejska naliczała kary w wysokości 1 mln euro dziennie, potrącając je ze środków unijnych należnych Polsce. Do momentu wejścia w życie nowelizacji likwidującej Izbę Dyscyplinarną (lipiec 2022) naliczone kary wyniosły ok. 267 mln euro. Pierwsi Prezesi Lista Pierwszych Prezesów Sądu Najwyższego Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Karnej Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Cywilnej (od września 1980 do czerwca 1990 Izba Cywilna i Administracyjna) Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Pracy i Ubezpieczeń Społecznych (od maja 1962 do czerwca 1990: Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych; od czerwca 1990 do grudnia 2002: Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, od stycznia 2003 do kwietnia 2018: Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych) Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Kontroli Nadzwyczajnej i Spraw Publicznych Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Odpowiedzialności Zawodowej Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Dyscyplinarnej (izba została zlikwidowana na podstawie Ustawy z dnia 9 czerwca 2022 r. o zmianie ustawy o Sądzie Najwyższym oraz niektórych innych ustaw, w dniu 15 lipca 2022) Lista Prezesów Sądu Najwyższego kierujących pracą Izby Wojskowej (od 1944 do 1962 – Prezesi Najwyższego Sądu Wojskowego; izba została zlikwidowana z dniem 4 kwietnia 2018 r.) Zobacz też Naczelny Sąd Administracyjny Sąd Kasacyjny (Księstwo Warszawskie) Uwagi Przypisy Bibliografia JoannaJ. Bodio JoannaJ., GrzegorzG. Borkowski GrzegorzG., TomaszT. Demendecki TomaszT., Ustrój organów ochrony prawnej: część szczegółowa, wyd. 3, stan prawny na 1 października 2010, Warszawa: Wolters Kluwer Polska, 2011, ISBN 978-83-264-1046-8, OCLC 750886372 . Linki zewnętrzne Strona internetowa Sądu Najwyższego Informacja o działalności Sądu Najwyższego w 2017 roku (druk sejmowy nr 2415)