Zamek w Toszku

Zamek w Toszku – zabytkowy zamek z XV w., częściowo zrekonstruowana w drugiej połowie XX w., obecnie siedziba toszeckich placówek kultury. Historia Historia budowli obronnych w Toszku sięga prawdopodobnie X–XI w., kiedy to na miejscu obecnego zamku stał drewniany gród, niegdyś kasztelania, należący w okresie rozbicia dzielnicowego do książąt śląskich, zastąpiony murowanym zamkiem na początku XV w. W 1429 r. zniszczyli go husyci, a odbudował i uczynił z niego swoją stałą siedzibę Przemysł toszecki, książę z linii oświęcimskiej Piastów. Po jego śmierci w 1484 r. zamek był własnością książąt opolskich do śmierci Jana II Dobrego w 1532 r., a potem jako lenno królów czeskich przeszedł w ręce Habsburgów. Następnie zastawiony rodzinie Redernów został przez nią wykupiony w 1592 r. i odbudowany w stylu renesansowym. Redernowie nie tylko naprawili zniszczenia spowodowane pożarem z 1570 r., ale dodatkowo dobudowali pomieszczenia mieszkalne w części bramnej. Właścicielami byli do 1638. Następnym panem na Toszku był Kaspar Colonna (1594–1666), któremu później jako właścicielowi zawdzięczał zamek kolejną przebudowę. Jego córka Johanna Elisabeth (1632-1689) wyszła za Georga Heinricha von Roederna. W 1656 Ferdynand III Habsburg mianował Kaspra cesarskim radcą i nadał mu tytuł hrabiego Rzeszy. Colonna wyłożył fortunę na przebudowę i rozbudowę zamku w Toszku, którą powierzył architektowi Giovanniemu Seregni. W latach 1650–1666 pod okiem włoskiego mistrza warownia zmieniła swoje oblicze. Dobudowano baszty flankujące budynek bramny, wzniesiono nowy budynek pałacowy na rzucie prostokąta, flankowany dwiema narożnymi basztami. Od strony dziedzińca pojawiły się loggie i galerie arkadowe. Wzniesiono również budynek stajni, który w 1760 r. przekształcono na oranżerię. Na podzamczu północną bastyję rozbudowano na tzw. dom burgrabiego. Rozbudowano także budynek bramny, który otrzymał boniowany portal kamienny z herbem Colonny w kartuszu, datą „1666” i napisem fundacyjnym w j. łac. CASPAR COMES COLONNA 1666. Było to ostatnie dzieło hrabiego, który zmarł 31 marca 1666 r. w Opolu. W XVIII w. rezydencja kilkakrotnie zmieniała właściciela, najpierw był nim baron Johann Dietrich von Peterswald, potem Franciszek Karol Kotuliński, Pasadowscy, w końcu rodzina poety Josepha von Eichendorffa. W 1797 r. Eichendorfowie sprzedali posiadłość hrabiemu Franciszkowi Adamowi Gaschinowi. Po pożarze z 1811 r. nie planowano już odbudowy rezydencji; w 1840 r. ruinę kupił Abraham Guradze. Jego rodzina była w posiadaniu zamku do II wojny światowej. W latach 1957–1963 zamek został częściowo odbudowany. Całość pierwotnego założenia zamku znajduje się dziś pod ziemią. Prace archeologiczne pozwoliły stwierdzić, że do pierwszej murowanej budowli należy środkowa część bramy wjazdowej. Również czterokondygnacyjna baszta u podstawy czworoboczna, powyżej ośmioboczna stoi na swoim pierwotnym miejscu, kryjąc pod sobą głębokie lochy. Za czasów Colonna powstały dwie boczne flankujące wjazd wieże. Budynek od północnej strony muru obronnego był w XVII w. stajnią, o czym świadczyły zachowane ozdobne żłoby końskie w formie wnęk; w XVIII w. zamieniony został na oranżerię. Prace przy przebudowie zamku zlecił Colonny mediolańskiemu architektowi Janowi Seregno, który był prawdopodobnie autorem projektu dwóch kamiennych ozdobnych portali: mniejszego nad wjazdem do stajni (z herbem Colonnów) i głównego wiodącego do rezydencji. Obecnie zamek stanowi siedzibę Centrum Kultury „Zamek w Toszku”, którego dyrektorem jest Artur Czok. Galeria Przypisy Bibliografia Tomasz Jurasz: Zamki i ich tajemnice. Warszawa: Wydawnictwo Iskry, 1972. Jan F. Lewandowski: Historia zamku w Toszku. [dostęp 2008-02-29]. (pol.). polskiezabytki.pl - Toszek. [dostęp 2014-02-07]. (pol.). Toszek, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XII: Szlurpkiszki – Warłynka, Warszawa 1892, s. 431 . Linki zewnętrzne Opis na zamki.pl