NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół św. Teodora w Wojciechowie

Kościół świętego Teodora – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Bełżyce archidiecezji lubelskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1725 roku. Ufundowana została przez Konstantego Teodora Orzechowskiego. Remontowana była w 1924 roku – wówczas dobudowano kruchtę, zmieniono pokrycie dachu z gontu na blachę. Następny remont został przeprowadzony w latach 1980–1990 – wówczas kościół otrzymał nowe oszalowanie, blachę na dachu i wieżyczkę na sygnaturkę. W 2001 roku została ułożona kostka wokół świątyni. Budowla jest drewniana, posiada konstrukcję zrębową. Kościół jest orientowany, do jego budowy użyto drewna modrzewiowego. Prezbiterium świątyni jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte prostokątnie; zakrystia znajduje się na osi równej szerokością. Od frontu nawy jest umieszczona kruchta. Kościół posiada dach dwukalenicowy, pokryty blachą miedzianą z sześciokątną wieżyczką na sygnaturkę. Jest ona zwieńczona blaszanym dachem hełmowym. Wnętrze jest podzielone dwoma rzędami słupów, ustawionymi po dwie sztuki, jest ono nakryte stropami płaskimi z wydatną fasetą i pozornymi kasetonami. Chór muzyczny jest podparty dwoma słupami, znajduje się na nim prospekt organowy, wykonany na początku XX wieku, zapewne w 1901 roku, i jest dziełem Andrzeja Blomberga. Belka tęczowa jest ozdobiona krucyfiksem. Podłoga została wykonana z desek dębowych. Polichromia jest dziełem T. Gładysza i powstała w 1948 roku. Nawiązuje swoją tematyką do biblii i historii Polski. Ołtarz główny w stylu barokowym i dwa ołtarze boczne w stylu rokokowym pochodzą z 2 połowy XVIII wieku. Ołtarze są ozdobione kurdybanami – elementami wykonanymi z garbowanych skór o tłoczonym ornamencie, złoconych i malowanych. Nazwa pochodzi od hiszpańskiego miasta Kordoba słynącego z tych wyrobów. Ambona drewniana i ława kolatorska zostały wykonane w 2 połowie XVIII wieku. Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Bystrzycy

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Lublin – Podmiejski archidiecezji lubelskiej). Budowla reprezentuje styl późnobarokowy. Świątynia została zbudowana na miejscu dawnego, drewnianego kościoła z początku XVI stulecia. Obecna, murowana z cegły i kamienia, jednonawowa świątynia została zbudowana w latach 1709–1721, dzięki staraniom Jakuba Franciszka Żmudzkiego, kanonika lubelskiego. Wyposażenie kościoła reprezentuje styl barokowy, należą do niego ołtarz główny rokokowy, ozdobiony obrazem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny, zapewne z 1775 roku, cztery ołtarze boczne, ozdobione XVIII-wiecznymi obrazami malarzy, m.in. Wojciecha Gersona. W budynku świątyni są umieszczone dwa portale: z prezbiterium do zakrystii i do skarbczyka. Powstały w okresie późnogotyckim, zapewne na początku XVI stulecia. Być może pochodzą z dawnej świątyni drewnianej, która została zbudowana na tym miejscu. Portale są drewniane w wykroju w ośli grzbiet. Kościół posiada również zabytkowe organy. W 1888 roku świątynia została rozbudowana od strony zachodniej przez proboszcza Jana Ambrożego Wadowskiego. Parafianie uczcili jego pamięć wmurowaną pod chórem muzycznym, epitafijną płytą. Przypisy
Cmentarz wojenny w Białej Podlaskiej przy ulicy Pokoju

Cmentarz wojenny w Białej Podlaskiej przy ulicy Pokoju – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się w Białej Podlaskiej w województwie lubelskim. Cmentarz ma kształt prostokąta o wymiarach około 143 na 78 m. Położony jest przy ulicy Pokoju. W pierwotnym założeniu na planie kwadratu. Dewastowany podczas kolejnych lat, obecnie część pierwszowojenna odrestaurowana i otoczona metalowym parkanem. Użytkowany od 1915 r. do grudnia 1918 r., chowano na nim zmarłych w pobliskim szpitalu polowym. Prawdopodobnie pochowano na nim 687 żołnierzy wszystkich armii biorących udział w konflikcie. Na znajdującym się na cmentarzu kamiennym obelisku umieszczono napisy: „Der Tapferkeit u. Pflichttreue” (odwaga i wierność obowiązkowi) „Et. Kdeur 214” (Etappen Komendantur 214 – Dowództwo Etapów nr 214) W czasie II wojny światowej powiększony od strony północnej i użytkowany ponownie jako cmentarz przyszpitalny, prawdopodobnie pochowano na nim członków różnych niemieckich służb mundurowych. Nie jest jasne, czy zostali oni ekshumowani, czy nadal spoczywają na cmentarzu. Bibliografia Biała Podlaska – cmentarz wojenny. [w:] Zapomniane cmentarze [on-line]. 2017-08-23. [dostęp 2020-02-15]. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Cmentarz wojenny z I wojny światowej. [w:] ZABYTEK.PL [on-line]. [dostęp 2020-02-15]. Niemiecki cmentarz wojenny przy ul. Pokoju. [w:] Miejsca pamięci w Białej Podlaskiej [on-line]. [dostęp 2020-02-15].
Kamienica Pod Wieszczami w Białej Podlaskiej

Kamienica Pod Wieszczami – kamienica znajdująca się w Białej Podlaskiej pod adresem ul. Narutowicza 8. Budynek został ukończony w 1898 roku na polecenie Franciszka Rosińskiego, właściciela majątku Klonowica, jednakże w ozdobnych kartuszach na osi listwowania otworów okiennych w części parterowej znajdują się inicjały architekta budynku Karola Iwanickiego, co mogłoby sugerować, że to on był pierwszym właścicielem budynku. Architektura Kamienica jest piętrowym domem czynszowym w stylu neorenesansu francuskiego. Fasada wykonana jest z czerwonej cegły wraz z białymi detalami kamiennymi. Między piętrami ciągnie się szeroki ozdobny fryz, który dzieli także pionowe belkowanie budynku. Przy ściętym narożniku znajdują się dwa popiersia wieszczów narodowych Adama Mickiewicza oraz Juliusza Słowackiego, od których kamienica wzięła swą nazwę. Całość fasady zamyka sztukateryjny gzyms, cały budynek zwieńczony jest wieżyczką z hełmem. W 2017 roku został oddany na północnej ścianie budynku mural upamiętniający Podlaską Wytwórnię Samolotów. Galeria Przypisy
Haus zum Engel

Das Haus zum Engel, auch Bartoszewiczowski-Haus, ist ein denkmalgeschütztes Gebäude im Zentrum in der Altstadt von Zamość, einer etwa 65.000 Einwohner zählenden Stadt in der Woiwodschaft Lublin im südöstlichen Teil Polens. Das Haus am Markt 26 wurde von 1634 bis 1636 in der Altstadt der Plan- und Festungsstadt errichtet, die seit 1992 zum UNESCO-Welterbe gehört. Seit 1941 ist es Sitz des regionalgeschichtlichen Museums Zamojskie. Baubeschreibung und -geschichte Die Plan- und Festungsstadt Zamość wurde errichtet erst einige Jahrzehnte vor dem Bau des Hauses nach Entwürfen des venezianischen Baumeisters Bernardo Morando (1540–1600) unter dem polnischen Magnaten Jan Zamoyski (1542–1605) erbaut. Das Haus zum Engel ist Teil der Armenischen Häuser, einer Gruppe von Häusern, die im 17. Jahrhundert an der Nordseite des Großen Marktes errichtet wurden. Armenier hatten einst vom Stadtgründer Jan Zamoyski das Privileg erhalten sich in seiner neuen Stadt anzusiedeln. Das Haus zum Engel, in dessen Fassade sich unter anderem ein Laubengang befindet, gilt als das Prächtigste der von ihnen errichteten Häuser. Es war ursprünglich als einstöckiges Gebäude errichtet worden. Oben schloss es mit einer Attika ab. Im Verlauf des 18. Jahrhunderts wurde es allerdings aufgestockt und die Attika entfernt. Eine der Besonderheiten dieses Gebäudes ist die Fassade. Geschmückt wird sie von Pflanzen- und Tiermotiven. Namensgebende Hauptfigur ist die des Erzengels Gabriel, die sich in Höhe der ersten Etage befindet. Im Inneren des Gebäudes befinden sich Balkendecken. Es ist geprägt von einer als einzigartig geltenden Ausschmückung. Hier befinden sich Weinreben darstellende Steinreliefs, welche die vorhandenen Zwillingsfenster umrahmen und gemalte Friese. Ebenso verziert sind die Portale des Gebäudes. Das Haus zum Engel beherbergt seit 1941 das 1926 gegründete Museum Zamojskie, welches sich mit der örtlichen Regionalgeschichte befasst. Das Gebäude wird auch nach seinem Stifter Bartoszewiczowski-Haus genannt. Die Behörden der deutschen Besatzungsmacht hatten ihm dieses Haus zugewiesen. Zuvor befand es sich in einigen Räumen im benachbarten Rathaus. Literatur Jerzy Z. Lozinski (Hrsg.): Kunstdenkmäler in Polen. Südostpolen. Arkady-Verlag, Warschau, Leipzig 1984 (Deutsche Ausgabe). Weblinks Internetauftritt des Zamojskie-Museums Anmerkungen und Einzelnachweise
Kościół św. Macieja Apostoła i św. Katarzyny w Ratoszynie Pierwszym

Kościół św. Macieja Apostoła i św. Katarzyny w Ratoszynie Pierwszym – rzymskokatolicki kościół parafialny zlokalizowany w Ratoszynie Pierwszym, w powiecie opolskim, w województwie lubelskim. Funkcjonuje przy nim parafia św. Macieja Apostoła i św. Katarzyny. Historia Pierwsza wzmianka o lokalnej parafii pochodzi z 1328 (od 1541 kościół filialny parafii chodelskiej). W 1737 spalił się poprzedni kościół drewniany, jednak wkrótce został odbudowany. Obecny wzniesiono według projektu przygotowanego przez Józefa Piusa Dziekońskiego w latach 1911-1912. Nie był do dziś przebudowywany, oprócz skrócenia sygnaturki po zniszczeniach wywołanych burzą. Architektura Neogotycki obiekt jest orientowany, ceglany, jednonawowy, trójprzęsłowy, wzniesiony na planie krzyża łacińskiego. Ramiona transeptu zamknięte są pięciobocznie. Jednoprzęsłowe prezbiterium jest węższe od nawy i także zamknięte pięciobocznie. Po jego bokach znajdują się zakrystia i skarbczyk na planie prostokątów. Od zachodu do bryły przylega kruchta. Główne części kościoła przykrywają kryte blachą dachy dwuspadowe o więźbie krokwiowo-stolcowej. Stropy są ceglane i otynkowane, a posadzka z marmuru (nieoryginalna). Na skrzyżowaniu nawy z transeptem umieszczono sygnaturkę z iglicą. Fasada jest jednoosiowa, ze szczytem uskokowym. Portal wejściowy jest ostrołukowy, profilowany. Nad nim znajduje się okno w formie rozety. Prezbiterium i elewacje boczne wspierają szkarpy, pomiędzy którymi umieszczono okna lub blendy. Pod okapem znajduje się tynkowany fryz z kształtkami ceglanymi. Portal wejściowy i boczne wejście zaakcentowano domkami portalowymi. Wnętrze nakrywa sklepienie krzyżowo-żebrowe, spływające na filary za pomocą służek. W mniejszych pomieszczenia wykonano sklepienia krzyżowe. Sklepienia i ściany nawy dekorowane są ornamentem i rzeźbami oryginalnymi, jak również późniejszymi. Zachowane jest częściowo wyposażenie z poprzedniego kościoła drewnianego. Ambona i konfesjonały są natomiast neogotyckie. Kościołowi towarzyszą dwie dzwonnice: drewniana z XVIII wieku i powojenna, metalowa. Obok stoją też: krzyż misyjny i figura maryjna. Galeria (budowle drewniane) Przypisy
Kościół św. Tomasza Biskupa z Willanowy w Jabłoniu

Kościół świętego Tomasza Biskupa z Willanowy – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wisznice diecezji siedleckiej). Świątynia została ufundowana przez Tomasza Zamoyskiego, dziedzica majątku Jabłoń). Budowa została zrealizowana po ukazie tolerancyjnym z 1905 roku, Zamoyski dołożył wiele starań, aby otrzymać pozwolenie na rozpoczęcie prac budowlanych. Sam oprócz 10 tysięcy rubli przekazał ziemię pod świątynię, cmentarz i plebanię. Środki finansowe przekazali również mieszkańcy Jabłonia i okolicznych wsi. Projekt został wykonany w 1907 roku przez architekta Jana Olearskiego z Radzynia Podlaskiego. Prace budowlane zostały rozpoczęte w 1907 lub 1909 roku i zakończone w 1909 lub 1912 roku; kościół został poświęcony w 1912 roku, ale dopiero w 1919 roku, po odzyskaniu niepodległości, w Jabłoniu została erygowana parafia. Budowla jest jednonawowa z transeptem oraz smukłą czterokondygnacyjną wieżą frontową, stylem nawiązuje do neogotyckiego pałacu (został w niej powtórzony motyw manierystycznych szczytów). Wnętrze kościoła jest skromne, wyróżniającymi się w nim elementami są sklepienie gwiaździste, dekoracyjna balustrada chóru i witraże (zostały wykonane w Pracowni Witraży Artystycznych Białkowskich w Warszawie). Oprócz tego świątynia posiada historyzujący portret Jana Chrzciciela Zamoyskiego, biskupa przemyskiego, namalowany w 1910 roku, z umieszczoną datą 1645 oraz dwa kobierce wykonane w XVIII wieku. Przypisy
Pałac w Jabłoniu

Pałac w Jabłoniu – zabytkowy pałac we wsi Jabłoń (województwo lubelskie). Pałac wybudowany w latach 1904-1905 z inicjatywy Tomasza Zamoyskiego (1861-1935) herbu Jelita, żonatego z Ludmiłą Zamoyską (1864-1928) herbu Jelita. Budowla powstała w stylu późnego gotyku angielskiego z elementami renesansowymi i manierystycznymi według projektu biura projektowego Fellner & Helmer z Wiednia. W szczycie znajduje się herb Jelita Zamoyskich. Obiekt jest częścią zespołu pałacowo-parkowego, XVIII-XX w., w skład którego wchodzą jeszcze: galeria 1904-1905 kaplica oficyna brama wjazdowa z domkiem odźwiernego park krajobrazowy Przypisy
Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Milanowie

Kościół Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Parczew diecezji siedleckiej). Jest to skromna jednonawowa świątynia zaprojektowana przez architekta Henryka Marconiego. Została wybudowana w latach 1856-1872 i ufundowana została przez Wandę Uruską-Caboga (1788-1876), właścicielkę Milanowa. W 1876 roku kościół został zamknięty przez władze carskie. Po ukazie tolerancyjnym z 1906 roku świątynia została otwarta. W 1928 roku przy kościele została erygowana samodzielna parafia. W świątyni, na ścianie po lewej stronie jest umieszczona marmurowa tablica z epitafium fundatorki. Przypisy
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Podedwórzu

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wisznice diecezji siedleckiej). Jest to świątynia wzniesiona w latach 1911–1914 w stylu neogotyckim. Budowla jest murowana, wybudowana została z czerwonej cegły, wewnątrz jest otynkowana. Posiada trzynawowy (halowy), na planie prostokąta korpus i asymetryczną fasadę. Jest ona współtworzona przez dwie o nierównej wysokości, kwadratowe wieże, zakończone smukłymi iglicami. Wyższa (i masywniejsza) wpisuje się w południowo-zachodni narożnik korpusu. Niższa, która całkowicie jest wtopiona w drugi z frontowych narożników korpusu – jest także czterokondygnacyjna, ale powyżej drugiej kondygnacji przechodzi w ośmiokąt. Korpus nakryty jest dwuspadowym dachem z ozdobnymi szczytami. Od strony północnej w jego narożniki wpisane są częścią swego obwodu walcowate wieżyczki zwieńczone ośmiopołaciowymi iglicami; w ich wnętrzach znajdują się klatki schodowe łączące zakrystie z lożami. Fasada świątyni jest ozdobiona również dużą rozetą z maswerkami. Nad nią znajduje się schodkowy szczyt z krenelażem i ostrołukowymi blendami podkreślonymi przez jasny tynk. „Gotycki” motyw ostrołuku można odnaleźć w otworach okiennych, prześwitach dzwonnych wież, otworach wejściowych, otynkowanych blendach. Ściany są udekorowane profilowanym gzymsem. Nawy świątyni rozdzielone są ostrołukowymi arkadami i czworokątnymi filarami (z wiązkami kolumienek z roślinnymi kapitelami umieszczonymi przy każdym boku). W górnej ścianie prezbiterium znajdują się trzy ostrołukowe arkady, przez które można z lóż śledzić nabożeństwo. Z zakrystii dochodzi się do nich krętymi schodami. Nawy nakryte są sklepieniem krzyżowym, tylko prezbiterium nakrywa sklepienie gwiaździste. Przypisy
Kościół św. Klemensa i św. Małgorzaty w Klementowicach

Kościół św. Klemensa i św. Małgorzaty w Klementowicach – rzymskokatolicki kościół parafialny z 1927 roku w Klementowicach w powiecie puławskim, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa lubelskiego. Historia Pierwszą, drewnianą świątynię we wsi wzniósł Piotr Kurowski (zmarły w 1463) za środki odziedziczone po swoim bracie, Mikołaju. Wcześniej wierni uczęszczali zapewne do kościoła w Wąwolnicy. Parafię klementowicką erygował biskup Wojciech Jastrzębiec w 1418. Następcami Kurowskich byli Zbąscy, którzy nie mieli środków na parafię, w związku z czym kościół był zaniedbany. W drugiej połowie XVI wieku, właściciel Kurowa, kasztelan lubelski Abraham Zbąski przeszedł na kalwinizm i nakazał rozbiórkę świątyni, co spowodowało likwidację parafii (potem Zbąscy wrócili na łono katolicyzmu). Około 1684 wzniesiono we wsi nowy, modrzewiowy kościół na podmurówce, który ufundował Adam Kotowski. Świątynia ta nosiła wezwanie św. Małgorzaty i św. Klemensa. Projektantem obiektu był Tylman z Gameren. 5 czerwca 1690 biskup Jan Małachowski przywrócił miejscową parafię w jej dawnych granicach. Budowla poświęcona 17 października 1690 przez biskupa Stanisława Szembeka, dotrwała do początków XX wieku. Na wyposażeniu kościoła były trzy dzwony („Klemens”, „Adam” i „Dominik”). Jeden z nich zarekwirowali Rosjanie podczas powstania listopadowego. W 1803 biskup Wojciech Skarszewski wyszedł z inicjatywą budowy nowej, murowanej świątyni, jednak powstała wówczas tylko szkoła parafialna. W 1870 zbudowano kostnicę i murowaną dzwonnicę wolnostojącą. Kościół był remontowany w 1872 (remont dofinansowali Klemensowscy). Mimo przeprowadzanych, niedostatecznych jednak, remontów obiekt ostatecznie rozebrano w 1916. W 1917 poświęcono tymczasową kaplicę oraz fundamenty pod nowy kościół, który ukończono w 1927 (zbudowany był wyłącznie z funduszy parafian; zaprojektował go Władysław Łaszkiewicz). Został on poświęcony przez kanonika Ignacego Skowronka 23 listopada 1927. Reprezentuje styl neogotycki. Stoi na fundamentach poprzedniej bryły. Wewnątrz znajdują się ołtarze, ambona, cyborium i chrzcielnica zaprojektowane przez Tylmana z Gameren, a wykonane przez warszawskiego snycerza Wilhelma Barsza. Organy Organy pochodzą z poprzedniego, drewnianego kościoła i były remontowane przez Krzysztofa Deszczaka w latach 2013–2014. Posiadają wiatrownice stożkowe, a skala ich manuału to C-f3 przy skali pedału C-f. Otoczenie Przy świątyni stoi figura Matki Boskiej z 1905. Na postumencie pomnika umieszczony jest napis: Na pamiątkę odzyskania wolności religijnej. Galeria Przypisy
Pałac Małachowskich w Nałęczowie

Pałac Małachowskich w Nałęczowie – zabytkowy pałac w Parku Zdrojowym w Nałęczowie. Obiekt zbudowany przez Stanisława Małachowskiego (1727–1784) herbu Nałęcz żonatego od około 1750 z Marianną Potocką (1724-1772) herbu Pilawa złota w latach 1771–1775 w stylu barokowym według projektu architekta królewskiego Ferdynanda Naxa. Herby małżonków znajdują się nad półkolistym frontonem. Obecnie pałac jest ośrodkiem życia kulturalnego uzdrowiska. Do 2016 mieściło się w nim także Muzeum Bolesława Prusa, które z powodu sprzedaży pałacu zostało przeniesione do budynku przy ul. Stanisława Augusta Poniatowskiego 39. W 1956 pałac Małachowskich wpisano do rejestru zabytków. Przypisy Bibliografia Praca zbiorowa, Uzdrowisko Nałęczów, Towarzystwo Przyjaciół Zakładu Leczniczego Uzdrowisko Nałęczów, Nałęczów 2007, ss. 43-49 ISBN 83-909571-8-3 Michał Tarka, Dzieje Nałęczowa, Towarzystwo Przyjaciół Nałęczowa, Nałęczów 1989, ss. 53,54
Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie

Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie – muzeum biograficzno-literackie, filia Muzeum Literackiego w Nałęczowie, oddział Muzeum Narodowego w Lublinie. Poświęcone jest osobie i twórczości Stefana Żeromskiego. Muzeum zostało otwarte staraniem żony pisarza, Oktawii z Radziwiłłowiczów Żeromskiej 17 czerwca 1928 r. w dawnej pracowni Żeromskiego. Została ona zaprojektowana przez Jana Koszczyca-Witkiewicza w 1905 roku. Jest to jednoizbowy dom w stylu zakopiańskim, na wysokiej kamiennej podmurówce, o konstrukcji wieńcowej z gankiem i dachem krytym gontem. Chata została wybudowana za honorarium otrzymane za powieść Popioły i była letnim domem pisarza. To tam została ukończona powieść Dzieje grzechu. Również w tym domu została napisana Duma o hetmanie, Słowo o bandosie czy też Róża. Za domem w ogrodzie znajduje się mauzoleum Adama Żeromskiego, syna Oktawii i Stefana. Zobacz też Muzeum Bolesława Prusa w Nałęczowie Przypisy Linki zewnętrzne Archiwalne widoki budynku w bibliotece Polona Muzeum Stefana Żeromskiego w Nałęczowie
Pałac w Celejowie

Pałac w Celejowie – zabytkowy pałac we wsi Celejów (województwo lubelskie). W latach 1823-1831 pałac był własnością rodziny Czartoryskich a w 1847 należał do Marcina Klemensowskiego herbu Celejów. Obiekt jest częścią zespołu pałacowego z XVIII-XIX w., w skład którego wchodzą jeszcze: park z aleją dojazdową figura Matki Boskiej. Przypisy
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Żyrzynie

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Puławy archidiecezji lubelskiej). Budowa świątyni została rozpoczęta w 1803 roku przez Ignacego Rudnickiego, ówczesnego właściciela żyrzyńskich dóbr, ale po wzniesieniu murów do wysokości około pięciu metrów prace zostały przerwane. Nie wiadomo dokładnie, dlaczego – zapewne z powodu braku funduszy, majątek Żyrzyn był w kiepskiej kondycji finansowej. Pogorszyła się ona jeszcze po śmierci Rudnickiego w 1811 roku. Niezabezpieczone mury pozostawały w takim stanie przez 35 lat i porosły w tym czasie drzewami. W 1833 majątek Żyrzyn zakupił na publicznej licytacji Adam Wessel, właściciel dóbr Łysobyki. Zadeklarował dokończenie budowy świątyni w ciągu dwóch lat, na własny koszt. Jednak, gdy w 1836 roku do parafii przybył nowy proboszcz, prace jeszcze się nawet nie rozpoczęły. Dopiero na wiosnę 1839 roku ruszyła ponownie budowa (według nieco zmienionego w stosunku do pierwotnego projektu Karola Kremera). Uzupełnione zostały zniszczone fragmenty murów i zostały pociągnięte wzwyż. Praca była prowadzona wolno, ponieważ wykonywana była tylko w czasie wolnym od zajęć gospodarskich. W 1841 roku kościół był już w zasadzie gotowy, zostało tylko otynkowanie wnętrza. Prace wykończeniowe trwały jednak aż do 1848 roku, w tym samym roku świątynia została poświęcona. Kościół w Żyrzynie to kolejna z realizacji wizji kościoła rotundowego Piotra Aignera (inspiracją był tu Panteon w Rzymie). Zanim zdołano go wybudować, powstała już kaplica pałacowa w Puławach i kościół św. Aleksandra w Warszawie. Budowla w Żyrzynie do nich nawiązuje, tylko w mniejszej skali. Do nawy na planie koła od strony południowej przylega zakrystia, w kształcie ryzalitu. Od frontu, na osi świątyni, znajduje się kruchta, jest ozdobiona skromnym, czterokolumnowym portykiem z trójkątnym szczytem. Świątynia nakryta jest kopułą, na jej szczycie jest umieszczona sześciokolumnowa wieżyczka z krzyżem. Wnętrze jest doświetlone przez okulusy znajdujące się w płaszczu kopuły, nad oknami. Wnętrze to, zwłaszcza kopuła, jest ozdobiona polichromią i trzema kolorowymi witrażami w oknach (św. Stanisław, św. Zofia i św. Józef), ofiarowanymi w 1912 roku przez Stanisława i Zofię Wesslów. Dobrodziejów kościoła upamiętniają marmurowe epitafia i tablice. Przypisy