NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Szaniec FS-22

Szaniec FS-22 – szaniec w Krakowie będący częścią umocnień zbudowanej przez Austriaków Twierdzy Kraków. Powstał w latach 1855–1856. Wówczas teren na którym się znajdował należał do wsi Wola Duchacka, obecnie należy do Dzielnicy XI Podgórze Duchackie. Kształtem szaniec dostosowany był do warunków terenowych i otoczony suchą fosą. Miała ona trapezowy przekrój i strome ściany o wysokości około 2 m. Wewnątrz korony znajdowała się włamana do środka szyja szańca w postaci płytkiej zatoki umożliwiającej wjazd do wnętrza szańca. Dzięki odpowiedniemu kształtowi możliwa była obrona tego wjazdu ogniem bocznym. W narożnikach wewnętrznej części szańca były platformy dla dział artyleryjskich, po ich zewnętrznej stronie znajdował się stromy stok wału. Nie zachowała się dokumentacja szańca, nie można więc ustalić jakie było uzbrojenie i obsada szańca. Możemy tylko przypuszczać, że były cztery stanowiska artyleryjskie, tak bowiem zwykle było w innych szańcach. Prawdopodobnie początkowo w szańcu były odprzodowe, gładkolufowe działa, później zastąpione odprzodowymi działami wzoru M.59 o gwintowanych lufach. Na prostych odcinkach wału znajdowały się ławki strzeleckie dla piechoty. Nie było kazamat ani żadnych innych murowanych schronów. Szaniec FS-22 był jednym z ogniw całego systemu. Szańce zazwyczaj wykonywano w odległości 700 m od siebie, dzięki czemu mogły bronić się wzajemnie ogniem artylerii. W 1888 roku szaniec FS-22 połączono z położonym w pobliżu szańcem FS-21. Obydwa w najszerszym miejscu miały po około 50 m szerokości w koronie wału, oraz około 90 m szerokości na linii przeciwstoków. Były to więc najmniejsze tego typu obiekty w Twierdzy Kraków. W 1914 r. szaniec FS-22 przerobiono na szaniec rdzenia NS-25, podobnie przerobiono także inne położone w pobliżu szańce, tworząc szaniec NS-23 i szaniec NS-22. Losy szańca Podczas I wojny światowej szaniec nie odegrał żadnej roli. Podczas II wojny światowej znalazł się na terenie niemieckiego obozu koncentracyjnego Plaszow. Więźniowie nadali mu nazwę Cipowy Dołek – prawdopodobnie nawiązując do nazwy sąsiedniego miejsca Hujowa Górka. W latach 1943–45 w Cipowym Dołku Niemcy dokonywali egzekucji więźniów tego obozu, a także krakowskich więzień. Ciała zamordowanych chowali w zagłębieniu szańca. Gdy zostało ono zapełnione egzekucji i pochówków dokonywali na sąsiednim szańcu FS-21 (Hujowa Górka). W wyniku tego szańce uległy dewastacji. W 1946 r. dokonano ekshumacji ciał, a w 1964 r. na terenie szańca FS-22 wybudowano Pomnik Ofiar Faszyzmu, przy okazji dodatkowo profilując teren szańca. Obecny kształt terenu w tym miejscu całkowicie odbiega od pierwotnego kształtu szańca. Dobrze zachował się tylko wał łączący szańce F-22 i F-21. Przypisy
Szaniec FS-25

Szaniec FS 25 – powstał w latach 1849–1855. Krótki opis Szańca: Narys siedmioboczny (w tym 2 boki włamane kleszczowo, z wjazdem w szyi); wał ziemny; klasyczna fosa wypełniona wodą. Został zmodernizowany w 1912 roku. Obecnie na jego dziedzińcu możemy zaobserwować zabudowania gospodarcze. Szaniec jest położony przy ulicach Kapelanka i Kobierzyńska w Krakowie. Linki zewnętrzne Szaniec FS 25 w WikiMapia
Szara Willa w Warszawie

Szara Willa – zabytkowy budynek znajdujący się przy ul. Wybrzeże Kościuszkowskie 47 w Warszawie. Opis Willa została wzniesiona w roku 1905 według projektu Bronisława Brochwicz-Rogoyskiego w stylu modernizmu jako dom mieszkalny Inspekcji Sieci Kanalizacyjnej i Wodociągowej w Warszawie. Podczas II wojny światowej została zniszczona. Odbudowana w uproszczonej formie. Jej pierwotny adres to ul. Lipowa 2. W latach 1994–1997 przy okazji budowy Biblioteki Uniwersyteckiej zmodernizowana według projektu Andrzeja Kicińskiego. Za projekt modernizacji otrzymał nagrody: Honorowa Nagroda Stowarzyszenia Architektów Polskich w 1997 Europejska Nagroda Architektoniczna THE GREEN POINT w 1998 nagrody Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji w dziedzinie architektury w 1997 i 1998 nagroda za Modernizację Roku 1998 W 1995 roku budynek został wpisany do rejestru zabytków. Obecnie budynek nosi nazwę Collegium Iuridicum IV imienia Cezarego Berezowskiego i mieści się w nim Instytut Prawa Międzynarodowego, jednostka Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Przypisy Linki zewnętrzne Zmarł Andrzej Kiciński. sztuka-architektury.pl, 2008-09-16. [dostęp 2012-02-25].
Szczecińska Stocznia Remontowa „Gryfia”

Szczecińska Stocznia Remontowa „Gryfia” – stocznia remontowo-produkcyjna w Szczecinie. Główna siedziba mieści się na wyspie Gryfia. Historia Powstała w lipcu 1952 roku na podstawie zarządzenia Ministra Przemysłu Maszynowego jako Baza Remontowa „Gryfia” w wyniku wydzielenia ze Stoczni Szczecińskiej. Stocznia specjalizuje się w remontach, przebudowie, przedłużeniach i budowie nowych statków. Głównie zajmuje się budową promów samochodowo-pasażerskich, holowników, kutrów rybackich i jachtów. Zatrudnienie w stoczni według danych na dzień 7 kwietnia 2003 roku wynosiło 1 257 osób. Przedsiębiorstwo posiadało certyfikat wdrożenia i stosowania systemu zarządzania jakością ISO 9001:2000 i normy PN-EN 45001. W 2013 roku stocznia została połączona z Morską Stocznią Remontową w Świnoujściu. Połączony podmiot przyjął firmę Morska Stocznia Remontowa Gryfia SA. W 2015 r. połączony podmiot sprzedał znaczną część - ok. 2/3 nieruchomości posiadanych w Świnoujściu. Zobacz też Morska Stocznia Remontowa Gryfia Wyspa Gryfia Przypisy
Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica"

Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Klonowica" (SPAK or SPA Klonowica) – one of four municipal bus transport companies in Szczecin, Poland. The company is owned by city Szczecin. The headquarters is located at the left bank of Odra river, in Zachód District (10 Sebastiana Klonowica Street). It has been operating as a separate company since 1 November 1999. That day, according to the resolution of Szczecin city council, the company was separated from MZK Szczecin (just like Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie"). On behalf of the Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego, the company currently operates following bus lines: 51, 53, 57, 58, 59, 60, 63, 67, 68, 69, 70, 74, 75, 76, 78, 80, 82, 83, 86, 87, 88 (daytime lines), B (fast line), and night lines 521, 525, 527, 528, 529. The current chairman is Krzysztof Putiatycki. Vehicles External links Official website of the company Public transport Szczecin Sources Official website of the company
Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Klonowica”

Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Klonowica” (w skrócie SPAK lub SPA Klonowica) – samodzielna spółka prawa handlowego będąca w całości własnością gminy Miasto Szczecin. Jest jedną z czterech zajezdni autobusowych obsługujących komunikację miejską. Siedziba spółki mieści się w dzielnicy Zachód na osiedlu Zawadzkiego-Klonowica przy ulicy Klonowica 3c, obok spółki Tramwaje Szczecińskie. Opis Funkcjonuje jako oddzielna spółka od 7 października 1999 r., kiedy w życie weszła Uchwała nr XII/429/99 Rady Miasta Szczecin z dnia 26 lipca 1999 r. w sprawie wydzielenia dwóch spółek z MZK – podobnie jak Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Dąbie”. Na zlecenie ZDiTM obsługuje następujące linie autobusowe: 51, 53, 57, 60, 63, 68, 69, 70, 74, 75, 78, 80, 82, 86, 87, 89, 90, 92, 99. Tabor Według stanu z lipca 2026 r. tabor SPA Klonowica składa się ze 107 autobusów. Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona przewoźnika
Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie"

Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe "Dąbie" (SPAD or SPA Dąbie) is one of four municipal bus transport companies in Szczecin, Poland. The headquarters is located at the right bank of Szczecin, at 10 Andrzeja Struga Street. The company is owned by the city of Szczecin. It has been operating as a separate company since 1 November 1999. That day, according to the resolution of Szczecin city council, the company was separated from MZK Szczecin. On behalf of the Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego, the company currently operates following bus lines: 54, 56, 61, 62, 64, 65, 66, 73, 77, 79, 84 (daytime lines), A, B, and C (fast lines), and night lines 533, 534. The current chairman is Włodzimierz Sołtysiak. Vehicles See also Tramwaje Szczecińskie, trams References External links Official website of the company Public transport Szczecin
Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Dąbie”

Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Dąbie” (w skrócie SPAD lub SPA Dąbie) – samodzielna spółka prawa handlowego będąca w całości własnością gminy Miasto Szczecin, będąca w istocie jedną z czterech zajezdni autobusowych obsługujących komunikację miejską. Siedziba spółki mieści się w prawobrzeżnej części miasta przy ul. Struga 10. Funkcjonuje jako oddzielna spółka od 1 listopada 1999 r., kiedy w życie weszła uchwała Rady Miasta o wydzieleniu jej z MZK Szczecin – podobnie jak Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Klonowica”. Od założenia jedynym dotychczas prezesem jest Włodzimierz Sołtysiak. Historia Historia dzisiejszego przedsiębiorstwa SPA Dąbie sięga roku 1978, kiedy to ukończono budowę nowej zajezdni autobusowej z warsztatami, myjnią i pomieszczeniami biurowymi przy ulicy Andrzeja Struga w Szczecinie. Od początku istnienia zajezdni do 30 kwietnia 1991 r. operatorem zajezdni było Wojewódzkie Przedsiębiorstwo Komunikacji Miejskiej. Tego dnia jego następcą stał się Miejski Zakład Komunikacyjny w Szczecinie. 1 listopada 1999 r. z MZK nastąpiło wydzielenie spółki Szczecińskie Przedsiębiorstwo Autobusowe „Dąbie”, której siedzibą stała się baza autobusowa przy ul. Andrzeja Struga. Obsługiwane linie Na zlecenie Zarządu Dróg i Transportu Miejskiego, według stanu z 1 października 2025 r., spółka obsługuje następujące linie autobusowe: 54, 56, 61, 62, 64, 65, 66, 67, 72, 73, 77, 79, 84, 91, 93, 94, 96, 97, pospieszne A (wspólnie z PKS Szczecin), B (wspólnie z PKS) i C oraz nocne 533 i 534. Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona przewoźnika Komunikacja Miejska Szczecin
Szczecińsko–Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne

Szczecińsko–Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne (SPPK) is a bus transport company in Szczecin and gmina Police, Poland. The headquarters is located in Police, at 21 Fabryczna Street. It has been operating as a separate company since 1 February 1997, when the company was separated from MZK Szczecin. Initially, shares in the company were divided in half between city Szczecin and gmina Police. Nowadays, 66% of shares are owned by city Police. The company, on behalf of the Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego, currently operates following bus lines: 63 (together with SPAK), 101, 102, 103, 106, 107, 109, 110, 111, fast line F and night lines 524 and 526. Moreover, the company deals with serving a bus line (regardless of the ZDiTM) between Police and Trzebież (Linia Samorządowa) and a bus line for allotments' owners (Linia Działkowa). There is also a bus line aimed at workers of the Police chemical plant (Polish: Zakłady Chemiczne Police). The current chairman is Kazimierz Trzciński. Vehicles External links Official website of the company Public transport Szczecin Sources Official website of the company
Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne

Szczecińsko-Polickie Przedsiębiorstwo Komunikacyjne Sp. z o.o. (skrót SPPK) – przedsiębiorstwo zajmujące się prowadzeniem przewozów autobusowych w komunikacji miejskiej w gminie Police oraz Szczecinie z siedzibą w Policach przy ul. Fabrycznej 21. Historia Funkcjonuje jako samodzielna spółka od 1 lutego 1997 r., kiedy to wydzielono ją z MZK Szczecin. Początkowo udziały w spółce podzielone były po połowie pomiędzy gminą Miasto Szczecin a powiatem polickim. Po podwyższeniu kapitału zakładowego, 66% udziałów w spółce posiadają Police. Obsługiwane linie Obsługuje następujące linie komunikacji miejskiej organizowanej przez Zarząd Dróg i Transportu Miejskiego w Szczecinie: 63, 101, 102, 103, 106, 107 i 109. Oprócz tego Spółka obsługuje Linię Samorządową (linia organizowana przez Urząd Miejski w Policach) łączącą Police z Trzebieżą i Linię Działkową. Tabor Istniejący Tabor wycofany Zobacz też Komunikacja miejska w Policach Przypisy
Szczekarków (przystanek kolejowy)

Szczekarków – dawny kolejowy przystanek osobowy w Lubartowie, w powiecie lubartowskim, w województwie lubelskim. Został otwarty w 1941 r. pod nazwą Wiepo i funkcjonował do 1944. Ponownie uruchomiono go w 1946, już z nazwą Szczekarków. W 1981 zlikwidowano kasę biletową. Został zamknięty 2 kwietnia 2000, razem z całą linią kolejową nr 30. Po przywróceniu ruchu na odcinku Lubartów–Parczew 30 września 2013 roku, przystanku nie uruchomiono ponownie. Przypisy Linki zewnętrzne Szczekarków, [w:] Ogólnopolska Baza Kolejowa – bazakolejowa.pl [online] [dostęp 2026-01-24] .
Szczuczno (jezioro na Pojezierzu Kaszubskim)

Szczuczno (kaszb. Jezoro Szczëczno) – jezioro wytopiskowe w woj. pomorskim, w pow. kartuskim, w gminie Kartuzy, leżące na terenie Pojezierza Kaszubskiego ("Kartuski Obszar Chronionego Krajobrazu") przy turystycznym szlaku Kartuskim. Jezioro znajduje się na obszarze wsi Mezowo. Dane morfometryczne Powierzchnia zwierciadła wody według różnych źródeł wynosi od 6,2 ha do 7,06 ha. Zwierciadło wody położone jest na wysokości 165 m n.p.m.. Hydronimia Według urzędowego spisu opracowanego przez Komisję Nazw Miejscowości i Obiektów Fizjograficznych (KNMiOF) nazwa tego jeziora to Szczuczno. W różnych publikacjach i na mapach topograficznych jezioro to występuje pod nazwą Szczyczno. Przypisy
Szelment Mały

Szelment Mały – jezioro położone w północno-wschodniej Polsce, na Pojezierzu Wschodniosuwalskim, w woj. podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Szypliszki. Szelment Mały zalicza się do zbiorników polodowcowych rynnowych. Linia brzegowa jest silnie rozwinięta. Akwen można podzielić na dwie części: północno-wschodnią – płytszą oraz południową – głębszą. Część północno-wschodnia od wschodu połączona jest wąskim przesmykiem z jeziorem Jodel. Jezioro znajduje się na obszarze chronionego krajobrazu Pojezierza Północnej Suwalszczyzny. Zobacz też Szelment Wielki Przypisy
Szelment Wielki

Szelment Wielki (Szelment, lit. Didysis Šelmentas) – jezioro w północno-wschodniej Polsce, położone w województwie podlaskim, w powiecie suwalskim, w gminie Jeleniewo (na północny wschód od Suwałk). Opis Ma silnie rozwiniętą linię brzegową długości 19,1 km. W północnej części łączy się krótkim przesmykiem rzeki Szelmentki z Jeziorem Szelment Mały. Linki zewnętrzne Wojewódzki Inspektorat Ochrony Środowiska – mapa barymetryczna, stan czystości wód. eko.pb.bialystok.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-10)].
Szeląg Wielki

Der Szeląg Wielki (deutsch Großer Schillingsee) ist ein See in der Woiwodschaft Ermland-Masuren in Polen. Der Rinnensee liegt auf dem Gebiet der Gmina Ostróda und bildet deren nordöstliche Grenze. Er entstand durch Abtrennung des Szeląg Mały (Kleiner Schillingsee) vom Schillingsee durch einen Damm. Durch die Schleusen des Oberländischen Kanals ist der Szeląg Wielki mit Elbląg (Elbing) am Frischen Haff verbunden. Der Aufstieg vom Drewenzsee (Jezioro Drwęckie) zum Szeląg Wielki erfolgt über den Pausensee mit Schleusen bei Osterode am Drewenzsee und bei Klein Reußen (Ruś Mała). Durch einen aus Klinkern gemauerten Schiffstunnel ist der Große mit dem Kleinen Schillingsee (Jezioro Szeląg Mały) verbunden, an dessen östlichem Punkt die Schiffbarkeit endet. Am Ufer des langgestreckten Szeląg Wielki liegen die Orte Kątno (Tafelbude), Warlity Wielkie (Warglitten bei Osterode), Szeląg (Eckschilling) und Żurejny (Szioreinen, 1938 bis 1945 Schioreinen). Geschichte Der Mitte des 19. Jahrhunderts angelegte Oberländische Kanal wurde u. a. zum Transport von Holz aus dem Oberland nach Elbing (Elbląg) genutzt. Die heutige Abtrennung des Kleinen Schillingsees vom Großen Schillingsee entstand durch Aufschüttung eines Damms von der Gemarkung Hirschberg (Idzbark) nach Alt Jablonken (1938 bis 1945 Altfinken, polnisch Stare Jabłonki) für die Eisenbahnlinie Osterode–Allenstein. Heute verläuft auf diesem Damm auch die Schnellstraße S 16. Weblinks Fußnoten
Szeląg Wielki

Szeląg Wielki – rynnowe jezioro sielawowe, na obrzeżach rozległego kompleksu Lasów Taborskich z rezerwatem Rezerwatem Sosny Taborskie. Jezioro rynnowe o powierzchni 599 ha, długości 12,5 km, szerokości do 0,9 km, głębokości maksymalnej 35,5 m, głębokości średniej 13,5 m. Zbiornik bardzo wydłużony, o mało rozwiniętej linii brzegowej i stromo uformowanej ławicy przybrzeżnej. Brzegi urozmaicone, w części bardzo wysokie, miejscami strome. Otoczenie jeziora tworzą rozległe lasy o urozmaiconym drzewostanie iglasto-liściastym. Miejscami brzegi są niskie i podmokłe. Na brzegu północnym i południowym znajdują się pola biwakowe. Jezioro objęte jest strefą ciszy. W południowej części, do jeziora wpada struga Szelążnica, wypływa z jeziora Szeląg Mały, a przepływając przez Szeląg Wielki kieruje się dalej do jeziora Puzy. We wschodniej części do Szeląga Wielkiego wpływa drugi ciek – rzeka Taborzanka (przepływa także przez jezioro Tabórz i Gil). Bibliografia Jeziora okolic Olsztyna - przewodnik wędkarski 2. Wyd IRŚ, Olsztyn 1997. Tomasz Darmochwał, Marek Jacek Rumiński: Warmia Mazury. Przewodnik, Białystok: Agencja TD, 1996. ISBN 83-902165-0-7, s. 158
Szkoła Muzyczna przy ul. Bydgoskiej w Poznaniu

Szkoła Muzyczna przy ul. Bydgoskiej (obecnie Poznańska Ogólnokształcąca Szkoła Muzyczna I stopnia nr 2 im. Tadeusza Szeligowskiego) – zespół zabudowań szkolnych, zlokalizowanych w Poznaniu, w północnej części Śródki, przy ul. Bydgoskiej 4. Architektura Obiekt zbudowano w latach 1885–1886 według projektu Heinricha Grüdera, jako szkołę elementarną nr 3. Placówka obsługiwała całą prawobrzeżną część Poznania i uczęszczało do niej aż 1500 dzieci. W 1896 w gmachu urządzono, jako pierwsze w Poznaniu, łaźnie z prysznicami dla uczniów. W 1893 wzniesiono budynek sali gimnastycznej, a w 1905 domek woźnego. W 1912 założenie uzupełniono dodatkowym, neobarokowym pawilonem dydaktycznym (cztery klasy). Ciężki w formie gmach główny, kryty masywnym naczółkiem, posiada cztery kondygnacje i stosunkowo szerokie ryzality boczne, silnie wysunięte przed elewację główną. Całość po II wojnie światowej otynkowano. Jest to jeden z ostatnich w Poznaniu gmachów szkolnych zaprojektowanych w typie budynku koszarowego. W nowych rozwiązaniach szkół pawilonowych, stawianych w mieście po 1900, starano się odchodzić od tego rodzaju rozwiązań, czego przykładem może być szkoła przy ul. Jarochowskiego lub placówka przy ul. Prądzyńskiego. Na terenie szkoły stoi kapliczka słupowa Bożej Męki, która należy do najstarszych zachowanych w Poznaniu – postawiono ją w 1706 z fundacji mieszkańców śródeckich. Obiekt był wielokrotnie przebudowywany lub remontowany: w 1772, 1800, 1809, 1833 i 1911. Cokół zbudowany jest z cegły, a półkolumny, pilastry i woluty wykonano z elementów ceramicznych. Pierwotnie kapliczka poświęcona była św. Kazimierzowi (figura przetrwała do dziś) i czterem innym świętym (nieznani i niezachowani). W 1833 figury były tak zniszczone, że planowano je przenieść do kościoła św. Jana Jerozolimskiego, a kapliczkę rozebrać, do czego ostatecznie nie doszło. Nazwa Boża Męka utrwaliła się w XIX wieku, w związku z krucyfiksem umieszczonym między wolutami. Niedaleko kapliczki ustawiono nowoczesną rzeźbę przedstawiającą dziecko na koniu. Przy sali gimnastycznej zlokalizowano natomiast niewielki ogród jordanowski. Szkoła muzyczna Szkołę muzyczną powołano do życia w gmachu przy ul. Bydgoskiej 1 września 1967. Głównym organizatorem placówki był prof. Ludwik Kwaśnik. Obecne imię nadano szkole w 1970. Chór szkolny nagrywał m.in. dla poznańskiego ośrodka RTV. Od 1991 szkoła organizuje Młodzieżowe Konkursy Wiolonczelowe im. Kazimierza Wiłkomirskiego oraz Konkursy Pianistyczne im. Tadeusza Szeligowskiego (od 1996). Zobacz też Ośrodek Szkolno-Wychowawczy dla Dzieci Niesłyszących im. Józefa Sikorskiego w Poznaniu – w sąsiedztwie w pobliżu znajdują się też: kościół św. Kazimierza i Rynek Śródecki. Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 91, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 .
Offizierschule (Łazienki-Park)

Die Offizierschule (polnisch: Szkoła Podchorążych) im Warschauer Łazienki-Park ist ein frühklassizistisches Palais, das im 18. Jahrhundert im Nordwesten des Parkes von Domenico Merlini für den polnisch-litauischen König Stanislaus II. August Poniatowski errichtet worden ist. Geschichte Das Gebäude wurde im 17. Jahrhundert als Küche für den nahegelegenen Palast gebaut. König Poniatowski ließ das Gebäude zur Großen Gartenhaus (polnisch: Wielka Oficyna) ausbauen. Im Gebäude wurden Vorräte aufbewahrt und Wohnungen eingerichtet. Hier wohnte die Mätresse des Königs Elżbieta Grabowska sowie Mitglieder des königlichen Hofstabs, unter anderem Arnold Byszewski, Antoni Luciński, Paweł Tremo und Ludwik Brunet. Nach der Errichtung Kongresspolens zog hier auf Geheiß Konstantin Pawlowitsch Romanows 1815 die Offiziersschule der russisch-polnischen Armee ein. Den erneuten Ausbau leitete Wilhelm Heinrich Minter. Es wurden jeweils ca. 200 Offiziersanwärter ausgebildet, die hier Vorlesungen hörten. Zu den Dozenten gehörte auch Piotr Wysocki, der in der Schule 1828 einen antizaristischen Geheimbund gründete. In der Nacht vom 29. November 1830 zum 30. November 1830 verließen die Kadetten die Schule überschritten die Sobieski-Brücke und stürmten das Belvedere. Mit dem Sturm auf das Belvedere begann der Novemberaufstand. Später diente das Gebäude als Museum. Vor der Schule steht heute die Büste von Piotr Wysocki. Siehe auch Liste der Paläste in Warschau Literatur Tomasz Malarski, Armia Królestwa Polskiego 1815–1830 – Warszawa 1996, Wydawnictwo Militaria Marek Kwiatkowski: Łazienki Królewskie – Nowy Przewodnik. Wydawnictwo Atena, Warschau 2008, ISBN 83-85894-07-1. Weblinks Ausführliche Beschreibung auf der Webseite des Łazienki-Parks
Szkoła Podchorążych w Warszawie

Szkoła Podchorążych w Warszawie – wyższa szkoła wojskowa powstała 28 lipca 1815 roku w Warszawie szkoląca przyszłych oficerów. Jej siedziba mieściła się w Wielkiej Oficynie w Łazienkach Królewskich w Ujazdowie. Dzisiaj jest tam muzeum (tzw. Podchorążówka). Szkoła została założona z polecenia księcia Konstantego (brata cara Aleksandra I). Architektem i budowniczym był Wilhelm Henryk Minter. Liczyła 200 słuchaczy, którzy wywodzili się ze wszystkich zaborów, w większości z drobnej szlachty. Znajdowały się tam dwa wydziały: pieszy (pod wodzą pułkownika Ksawerego Olędzkiego) i jazdy (pod wodzą podpułkownika Franciszka Czarnomskiego). Podchorążowie byli zgrupowani w tzw. brygady, tworzone przez 32 osoby. Kandydatów przyjmowano po rocznym stażu w jednym z pułków piechoty. Nauka była przewidziana na dwa lata, jednak ze względu na brak wolnych etatów oficerskich w pułkach trwała 5, a nawet i więcej lat. Od 1824 głównym przedmiotem nauczania była musztra i regulaminy służby, później wprowadzono przedmioty teoretyczne. Po zakończeniu nauki, podchorążowie otrzymywali stopnie oficerskie podporucznika, nadawane przez ks. Konstantego – Naczelnego Wodza. Jeden z instruktorów szkoły ppor. Piotr Wysocki utworzył w szkole tajny związek patriotyczny, znany jako sprzysiężenie Wysockiego. Ważnym wydarzeniem było rozpoczęcie przez uczniów Szkoły Podchorążych powstania listopadowego przejściem przez most Sobieskiego i szturmem na Belweder wieczorem 29 listopada 1830 r. W latach 1988–2012 Podchorążówka była siedzibą Muzeum Ignacego Jana Paderewskiego. Przy budynku znajduje się popiersie Piotra Wysockiego. Komendanci szkoły kpt. Franciszek Paszkowski ppłk Ksawery Olędzki gen. bryg. Stanisław Trębicki Absolwenci Szkoły Podchorążych w Warszawie Ignacy Czernik Franciszek Kacper Fornalski Walerian Karliński Tomasz Kiciński Wiktor Tylski Piotr Wysocki Przypisy Bibliografia Tomasz Malarski, Armia Królestwa Polskiego 1815-1830 – Warszawa 1996, Wydawnictwo Militaria.