NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół im. Jana Chrzciciela w Świętochłowicach

Kościół im. Jana Chrzciciela – kościół ewangelicki parafii świętochłowickiej, znajdujący się w Centrum, dzielnicy Świętochłowic przy ul.Katowickiej. Budowa Pierwsze nabożeństwa odbywały się w dawnej szkole przy dzisiejszej ul. Wyzwolenia (budynek nie zachował się do dziś). W latach 1900–1901, na nieruchomości podarowanej przez księcia von Donnersmarck, trwała budowa kościoła według projektu Memmingera z Merseburga (wykupionego od gminy Köben,) a dostosowanego do górnośląskich warunków przez Nixdorfa z Tarnowskich Gór. Książę Donnersmarck chciał, aby nowy kościół był zwrócony frontem do Dyrekcji Kopalń i Hut Donnersmarcków. Od zawiązania się komitetu budowlanego do poświęcenia budowli minęły niespełna 3 lata. Aktu poświęcenia neogotyckiego kościoła pod wezwaniem Jana Chrzciciela dokonał generalny superintendent ks. Nehmic w asyście superintendenta ks. Bojanowskiego i ks. Argo, a wydarzenie to miało miejsce dnia 1 grudnia 1901 roku. W 1904 roku wybudowano plebanię i rozpoczęto starania o założenie cmentarza. Za sprawą ks. Schwenckera 1 maja 1910 poświęcono teren przy ul. Szpitalnej z przeznaczeniem pod cmentarz. Kilka miesięcy później na mocy decyzji konsystorza wrocławskiego parafia w Świętochłowicach stała się samodzielną jednostką. W tym czasie organizowano tutaj nabożeństwa w języku polskim jak i niemieckim; zainicjowano powstanie blisko 10 związków i stowarzyszeń, wydawano pismo ewangelickie „Kirche und Heimat”. Przy kościele działały organizacje polskie: Oddział Towarzystwa Polskich Ewangelików, Stowarzyszenie Niewiast oraz Związek Młodzieży. Kościół znajduje się na placu, który nosi nazwę księdza Raabego (pastora związanego przez lata z tą parafią). Architektura Kościół jest budowlą ceglaną, w stylu neogotyckim, ma strzelistą wieżę z przylegającymi do niej czterema maleńkimi wieżyczkami. Wnętrze jest skromne: drewniany ołtarz i ambona, okna zdobią secesyjne witraże. Przypisy
Kościół im. ks. Marcina Lutra w Chorzowie

Kościół im. ks. Marcina Lutra w Chorzowie – kościół z lat 1897–1898 w Chorzowie, wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa śląskiego. Należy do parafii ewangelicko-Augsburskiej w Chorzowie. Historia Świątynia została wybudowana w latach 1897–1898 na planie krzyża według projektu Ludwiga Böttgera (1845–1894), stanowiący zdaniem Irmy Koziny jego szczytowe osiągnięcie. Kamień węgielny położono w dniu 21 marca 1897 roku, natomiast gotowa już budowla została poświęcona w dniu 10 listopada 1898 roku, w dzień urodzin twórcy reformacji, Marcina Lutra. W świątyni odbywają się koncerty chóru parafialnego Cantate. Od 2011 roku na terenie kościoła odbywa się w I niedzielę adwentu parafialny kiermasz adwentowy, podczas którego w kościele odbywają się koncerty zaproszonych grup. Architektura Kościół halowy, jeden z największych kościołów protestanckich na Górnym Śląsku, mogący pomieścić około 1300 osób został wzniesiony w stylu neogotyckim z cegły, na rzucie krzyża łacińskiego. Korpus i płytki transept dwuprzęsłowe. Bardzo szeroka nawa główna, nawy boczne stanowią wąskie przejścia. Prezbiterium zostało zamknięte wielobocznie, przy nim ośmioboczny aneks. W prezbiterium architektoniczny neogotycki ołtrarz autorstwa berlińskiego artysty Rudolfa Herzoga z umieszczonym centralnie rzeźbionym krzyżem; witraże ornamentalne i figuralne pochodzą z wartszatu F. Müllera z Quedlinburga; prosta abmona po lewej stronie prezbiterium, kamienna chrzcielnica, dwa żyrandole. Na wieży wiszą dwa dzwony - mniejszy, przelany w 1913 r. i większy, staliwny z 1901, o wadze ok. 450 kg, odlany w Bochumer Verein. Umieszczono na niej również zegar firmy Weule z Bockenem. Na osi wieży kruchta ostrołukowa z portalem podwójnym. 28 głosowe organy wybudowała firma Schlag & Söhne w 1898 roku. W czasie I wojny światowej zarekwirowano piszczałki prospektowe, które w późniejszym czasie zastąpiono cynkowymi. Instrument ma dużą wartość historyczną, ponieważ jest zachowany w stanie oryginalnym bez zmian do dziś. Transept i nawy boczne zostały podzielone na dwie kondygnacje poprzez wprowadzenie empor, które umieszczono w celu zwiększenia liczby miejsc dla wiernych. Kościół otacza ogrodzenie wzniesione w 1902 roku według projektu H. Hirta z Królewskiej Huty. Galeria Przypisy Bibliografia Irma Kozina: Böttger Ludwig. W: Chorzowski słownik biograficzny. Edycja nowa. Olga Nowak (red.). T. 1. Chorzów: Muzeum w Chorzowie, 2007. ISBN 978-83-926587-1-9.
Jesu hellige hjertes kirke i Łódź

Jesu hellige hjertes kirke (polsk Kościół p. w. Najświętszego Serca Jezusa) ligger ved Henryk Sienkiewicz’ gade 60 i Łódź. Kirken blev oprindeligt bygget som St. Jan evangeliske kirke i årene 1880-1884 efter tegninger af Ludwik Schreiber fra Köln. Også byarkitekten Hilary Majewski, som signerede projektet, havde stor indflydelse på kirkens endelige form. St. Jan kirke var i sin tid byens anden evangeliske kirke efter Treenighedskirken ved Frihedspladsen. Efter 2. verdenskrig blev den overgivet til et katolsk sogn i byområdet, som blev erigeret i 1950 af Łódź’ biskop Michał Klepacz og viet til Jesu hellige hjerte. I 1989 blev kirken overgivet til jesuitterordenen i byen. Kirken er en nyromansk, treskibet basilika med tre tårne i facaden, bygget i røde mursten. Bygningen viser indflydelse fra fransk, tysk og italiensk arkitektur, henholdsvis i tårnene, arkadegalleriet og tranceptelevationen. En egen gade (Ewangelickagaden, i dag F. D. Roosevelts gade) blev bygget mellem Piotrkowska-gaden og Henryk Sienkiewicz’ gade for at give mulighed for at beundre den effektfulde facade fra et bedre perspektiv.
Kościół luterański św. Jana w Łodzi

Kościół św. Jana w Łodzi – neoromański zbudowany w latach 1880–1884 jako kościół luterański św. Jana. Był drugim kościołem tego wyznania w Łodzi (po kościele św. Trójcy). Obecnie rzymskokatolicki kościół oo. jezuitów przy ulicy Sienkiewicza 60 w Łodzi. Historia Historia starań o budowę kościoła sięga 1864 r., kiedy to władze miejskie przekazały na ten cel działkę budowlaną przy ul. Dzikiej (obecnie ul. Sienkiewicza 60), pomiędzy ul. Nawrot a ul. Główną (obecnie al. Piłsudskiego). Problemy w przemyśle włókienniczym, związane z kryzysem lat 60. XIX w., uniemożliwiły jednak szybką realizację tego przedsięwzięcia. Przełomowym momentem było zebranie parafian w połowie lutego 1876 r., na którym Karol Scheibler zadeklarował na rzecz budowy kościoła 50 tys. rubli (stając jednocześnie na czele Komitetu Budowy). Zgodę na budowę otrzymano w 1878 r., w tym czasie koszt wzniesienia kościoła szacowano na 100 tys. rb. Poświęcenie kamienia węgielnego nastąpiło 1 lipca 1880 r. Pracę budowlane prowadziło przedsiębiorstwo Roberta Nestlera, pod okiem architekta Louisa Schreibera, a w końcowej fazie architekta miejskiego Hilarego Majewskiego. Pod koniec prac u podstawy krzyża wieńczącego wieżę wmurowany został dokument z opisem historii obiektu oraz nazwiskami inicjatorów i dobroczyńców budowy. W 1883 r. kościół był gotowy w stanie surowym, aż rok zajęły prace wykończeniowe i dopiero 8 października 1884 r. odbyło się jego uroczyste poświęcenie. Poświęcenia dokonał superintendent generalny Paweł Waldemar von Everth, w obecności m.in. gubernatora piotrkowskiego Nikołaja Zinowjewa. Podczas uroczystości przed kościołem i na pobliskich ulicach zgromadziło się około 30 000 wiernych. Pierwszym pastorem nowo utworzonej parafii przy kościele św. Jana został ks. Wilhelm Piotr Angerstein. W kościele odprawiano nabożeństwa ewangelickie zarówno dla niemieckiej, jak i nielicznej polskiej społeczności luterańskiej Łodzi. W nowo wybudowanym kościele umieszczono: ambonę i ołtarz wykonane przez Rigowa i Knopfa (dar fabrykanta Ludwika Meyera), chrzcielnicę wykonaną w fabryce T. Skoryny w Warszawie (dar Teresy z Anstadtów Moenke, córki Karola Anstadta), dzwony wykonane przez firmę J. Grossego w Dreźnie (dar O. J. Schultza), organy obejmujące 44 rejestry, wykonane przez firmę Schlag i Synowie w Świdnicy (dar Edwarda Herbsta), witraże wykonane przez firmę Ordtmanna w Lingen. Wiosną 1887 r. warszawska spółka Norblin, Bracia Buch i T. Werner wykonała dla kościoła trzy pary pozłacanych lichtarzy oraz pozłacany krzyż w stylu gotycko-romańskim. Po zakończeniu II wojny światowej kościół został zajęty bezprawnie przez zakon jezuitów. W 1950 roku erygowano parafię Najświętszego Imienia Jezus. W 1989 roku jezuici wykupili kościół i dawne budynki parafii od Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego. Uwagi Przypisy Linki zewnętrzne Andrzej Grzegorczyk: Zarys historii łódzkiego luteranizmu do 1914 roku. mateusz.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-07)].
Kościół mariawicki w Pogorzeli

Kościół mariawicki w Pogorzeli – nieczynna zdesakralizowana świątynia, będąca kiedyś użytkowana przez Kościół Katolicki Mariawitów. Kościół mariawicki w Pogorzeli został wybudowany w 1910 r. Początkowo świątynia należała do Kościoła Starokatolickiego Mariawitów, natomiast po 1935 r. społeczność mariawicka w większości opowiedziała się za reformami arcybiskupa Jana Marii Michała Kowalskiego i budynek przeszedł do wiernych Kościoła Katolickiego Mariawitów. Po II wojnie światowej liczba wyznawców zaczęła drastycznie spadać, dlatego w latach 70. XX w. Kościół Katolicki Mariawitów podjął decyzję o przekazaniu majątku Skarbowi Państwa. W 1985 r. kościół został wyremontowany z funduszy Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków, a następnie – decyzją wojewody siedleckiego – przekazany, jako mienie komunalne na rzecz gminy Osieck. Od 1989 r. obiekt jest dzierżawiony przez osoby prywatne. W 2001 r. wójt gminy Osieck wystosował pismo do biskupa Zbigniewa Kiernikowskiego, w którym proponowano przekazanie świątyni Kościołowi rzymskokatolickiemu. W 2002 r. Bogna Burska zrealizowała w kościele projekt malarski „Witraże”. Świątynia stoi pusta, teren jest ogrodzony i zamknięty, zauważalna jest stopniowa degradacja opuszczonej świątyni, w 2020 r. zawaliła się kopuła jednej z bocznych wieżyczek, która uszkodziła dach, w efekcie do wnętrza kościoła dostaje się woda. Teren wokoło porasta krzewami. Tuż za ostatnimi zabudowaniami w kierunku Osiecka po północnej stronie drogi w lesie znajduje się niewielki cmentarz mariawitów. We wsi nie ma kościoła rzymskokatolickiego, znajduje się on w sąsiadującym Osiecku. W Pogorzeli znajduje się jeszcze kaplica domowa pod wezwaniem Matki Boskiej Nieustającej Pomocy, będąca siedzibą parafii Kościoła Katolickiego Mariawitów. Przypisy Linki zewnętrzne Kościół Starokatolicki Mariawitów w RP (dostęp: 15.07.2010) Kościół Katolicki Mariawitów w RP (dostęp: 15.07.2010) Pozostały tylko ślady, Linia otwocka (dostęp: 15.07.2010). linia.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-03-05)]. A. Kamiński, Księże biskupie,kup kościół, Linia otwocka (dostęp: 15.07.2010). linia.com.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2004-10-16)]. Teatr PERFORMER w Pogorzeli (dostęp: 15.07.2010)
Marienkirche (Bodzentyn)

Die Pfarrkirche St. Maria und St. Stanislaus ist ein denkmalgeschütztes Kirchengebäude in Bodzentyn in der Woiwodschaft Heiligkreuz in Polen. Sie gehört zum Dekanat Bodzentyn im Bistum Kielce. Baubeschreibung und -geschichte Die erste Kirche entstand hier 1355. Nach einem Brand wurde sie 1440–1452 vom Krakauer Kardinal Zbigniew Oleśnicki im spätgotischen Stil nach dem Vorbild der Krakauer Basiliken erneuert. Während der Schwedenkriege wurde die Kirche 1656 stark beschädigt. Von 1670 bis 1674 wurde die Kirche im Barockstil restauriert. Im 18. Jahrhundert war der Schnitzer und Bildhauer Maciej Polejowski in der Kirche tätig. In der Barockzeit wurde auch der Hauptaltar der Wawel-Kathedrale von Giovanni Cini und das Triptychon von Bodzentyn von Marcin Czarny in die Kirche verbracht. Literatur Ryszard Garus: Przewodnik dla turystów pieszych i zmotoryzowanych. Kielce – Góry Świętokrzyskie, Kielce 1998 Katalog zabytków sztuki w Polsce, t. 3 : Województwo kieleckie, pod red. J. Z. Łozińskiego i B. Wolff, z. 4 : Powiat kielecki, Warszawa 1959 Weblinks
Kościół Wszystkich Świętych w Rudawie

Kościół Wszystkich Świętych – parafialny kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Rudawie, w powiecie krakowskim. Kościół wielokrotnie rozbudowywany wraz z ogrodzeniem, bramkami, kostnicą oraz wieżą bramną, został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Historia Pierwsza wzmianka o kościele pochodzi z 1326 roku. Gotyckie prezbiterium pochodzi z 1470 r. natomiast sklepienie krzyżowe z 1863. Z 1476 r. pochodzą resztki gotyckiej polichromii. W XVI wieku dobudowano renesansową dwukondygnacyjną nakrytą kopułą kaplicę św. Kazimierza. Dzwonnica drewniana zbudowana w 1541 r. na wysokiej podmurówce, posiada charakterystyczną postać o pochyłych ścianach z nadwieszoną na kształt hurdycji izbicą. Jest to typowa dla średniowiecza forma obronna, w tym wypadku wykazująca jedynie tradycyjne cechy obronne systemu wieżowego, znane w architekturze przynajmniej od XIII wieku. W 1614 r. kościół został gruntownie odnowiony z inicjatywy proboszcza Wojciecha Purzyckiego, w związku z czym ponownie go konsekrowano w 1617 r. Podczas tej przebudowy dodano sterczyny nawiązujące do gotyku. Sprzed 1783 pochodzi kamienne ogrodzenie wraz z bramą, kostnicą, wieżą bramną na piętrze której pomieszczono lamus. W 1972 r. odkryto renesansowe fryzy w kształcie festonów roślinno–owocowych z początku XVII w. Z XVII w. pochodzą barokowe schodkowe szczyty a z XX w. pochodzi nadbudowana na murze ogrodzeniowym arkadowa dzwonnica. W 1963 r. przeprowadzono restauracje kościoła. We wnętrzu budowli znajduje się epitafium Elżbiety z Giebułtowskich Pisarskiej z 1576 a przed kościołem stoi pomnik nagrobny Elżbiety Zagorowskiej z 1709 roku. Wyposażenie wnętrza gotycki obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem typu bizantyjskiej Hodegetrri z 1450 roku; obraz św. Kazimierz, autor Michał Stachowicz; obraz św. Anna Samotrzeć w otoczeniu świętych, autor Michał Stachowicz XVII - wieczny dzwon odlany przez ludwisarza Baltazara Roszkiewicza z Piotrkowa; drewniane tabernakulum z XVIII w. przypominające bazylikę św. Piotra w Rzymie; chrzcielnica z 1707 roku. Przypisy Bibliografia Monografia Gminy Zabierzów, PiotrP. Hapanowicz (red.), StanisławS. Piwowarski (red.), Kraków: Wyd. Urząd Gminy Zabierzów, 2009, s. 107–109, ISBN 978-83-913222-2-2, OCLC 751142908 . Julian Zinkow. Krzeszowice i okolice s. 41–43, wyd PTTK Kraj Warszawa- Kraków, 1988 ISBN 83-7005-100-6 Janusz Bogdanowski: Sztuka obronna. Kraków: Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie, 1993, s. 156. Linki zewnętrzne Rudawa : kościół, probostwo, parafia (1916) w bibliotece Polona
Kościół św. Jana Chrzciciela w Trzciance

Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela w Trzciance – zabytkowy kościół, należący do parafii rzymskokatolickiej pod tym samym wezwaniem, wzniesiony w latach 1914–1915 w stylu neobarokowym, usytuowany w centrum Trzcianki. Historia Świątynia została wybudowana w miejscu poprzedniego kościoła pw. św. Jana Chrzciciela. Poprzedni kościół, wybudowany w 1835 roku w stylu neoromańskim mógł pomieścić około pięciuset wiernych i okazał się zbyt mały dla przybywających z każdym rokiem parafian. Pierwsze plany wybudowania nowego kościoła pojawiły się już na samym początku XX wieku, lecz władze niemieckie nie wydały zezwolenia na jego budowę. Dopiero dzięki staraniom ówczesnego proboszcza, Alojzego Bucksa, można było postawić nową świątynię. Na czas trwania budowy nabożeństwa odbywały się w salce parafialnej, która istnieje do dzisiaj. W latach 80. kościół przeszedł gruntowny remont. W trakcie prac na wieży kościelnej odkryto metalową skrzynkę, zostawioną przez budowniczych kościoła na początku XX w. Kaseta zawierała m.in. rys historyczny trzcianeckiej parafii, wydanie gazety „Schönlanke Zeitung”, fotografię kościoła w budowie oraz kilka monet. Znaleziska zamknięto z powrotem w skrytce i dołączono do niej dokumenty ilustrujące lata 80. Architektura Kościół pw. św. Jana Chrzciciela jest budynkiem trójnawowym, bazylikowy z asymetrycznie usytuowaną wieżą. Wyposażenie Główny ołtarz pochodzi z początków XVIII wieku i jest utrzymany w stylu barokowym. Na środku ołtarza znajduje się neobarokowy obraz św. Jana Chrzciciela z końcówki dziewiętnastego stulecia. Rokokowe ołtarze w dwóch nawach bocznych pochodzą z drugiej połowy XVIII w. W kościele znajdują się rzeźby św. Rocha, św. Bernarda, św. Franciszka oraz Chrystusa Króla z pierwszej połowy osiemnastego stulecia. Nad głównym wejściem znajduje się empora wsparta na trzech kolumnach. W kruchcie kościoła widnieją tablice pamiątkowe, poświęcone żołnierzom Armii Krajowej oraz Sybirakom. Na jednym z filarów znajduje się również tablica upamiętniająca księdza Tadeusza Ptaka, pierwszego powojennego proboszcza parafii. Kościół znajduje się w rejestrze zabytków województwa wielkopolskiego pod numerem A-524 z 26 czerwca 1985 r. Przypisy Bibliografia Hlebionek Marcin: Z dziejów parafii w Trzciance. Trzcianka: Biblioteka Publiczna Parafii św. Jana Chrzciciela, 1995, s. 13-14, 29. ISBN 83-903708-0-8.
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Bolechowicach

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła oraz Matki Bożej Różańcowej – parafialny kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Bolechowicach, w gminie Zabierzów, w województwie małopolskim. Obiekt wraz z przykościelnym cmentarzem został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Historia Pierwsze wzmianki o kościele w Bolechowicach pochodzą z lat 1325 — 1327. Gotyckie prezbiterium i zakrystia obecnej budowli, ufundowane przez biskupa Piotra Wysza z Radolina, z ostrołukowym portalem w którym zachowały się gotyckie, kute drzwi z herbami Ozoria i Leszczyc datowane jest na 1393, zaś odkryta w 60. XX w. gotycka polichromia ścian prezbiterium powstała w latach 1410 — 1420. Korpus nawy dobudowano w XV w. Dzwon kościelny odlano w 1545. XVII wieczne lunety o przekroju kolebkowym znajdują się nad nawą, do której dobudowano w 1625 środkową część. W drugiej połowie XVII w. świątynia została odnowiona. We wnętrzu kruchty znajduje się kamienny portal z 1673. Z 1775 pochodzi barokowa kamienna figura przydrożna (przed kościołem) przedstawiająca posąg św. Jana Nepomucena. W latach 1912 — 1914 przedłużono nawę i dobudowano eklektyczną wieżę. We wnętrzu budowli znajdują się epitafia: Adriana Skaszewskiego Adriana (1555), Anny Tchórzewskiej (1664), Bartłomieja Wiesiewicza (1693), a także fragment renesansowej płyty Pawła von Wathectora. Do wyposażenia obiektu należą: XVIII wieczny ornat wykonany z użyciem tkaniny pochodzenia bizantyńskiego z XV w., obraz Chrystusa Ukrzyżowanego z II poł. XVII w. wykonany przez Jana Triciusa, drewniana balustrada w prezbiterium z pocz. XVIII w; barokowa chrzcielnica z czarnego „marmuru” dębnickiego z 1673, obraz św. Izydora z początku XIX w. oraz obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z I. poł. XIX w. Organy Obecne organy piszczałkowe znajdujące się w kościele zbudowane zostały w 2010 roku przez organmistrza Dariusza Zycha. Natomiast dotychczas służący instrument został oddany parafii św. Boromeusza w Krakowie. Obecne organy zostały poświęcone przez kardynała Stanisława Dziwisza 27 czerwca 2010 roku. Instrument posiada dwa manuały o skali C – a3 oraz pedał o skali C – f1. W organach zastosowano mechaniczną trakturę gry oraz głosów. Zastosowano także takie pomoce jak połączenia: I-P, II-P, II-I, a także żaluzję oraz tremulant dla manuału II. Dyspozycja pogrubione zostały głosy językowe Przypisy Bibliografia Marian Kornecki, Sztuka sakralna wydawca Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych w Krakowie Kraków 1993. Monografia gminy Zabierzów. Kraków ; Zabierzów: Urząd Gminy Zabierzów, 2009, s. 63 – 65. ISBN 978-83-913222-2-2. Linki zewnętrzne Gmina Zabierzów, Kościół w Bolechowicach, „Wirtualny spacer”.. zabierzow.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-12-26)].
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Dołhobyczowie

Kościół pw. Matki Bożej Częstochowskiej w Dołhobyczowie – neogotycki kościół w Dołhobyczowie w diecezji zamojsko-lubaczowskiej. Historia Został zbudowany w latach 1911–1914 (według karty NID budowę rozpoczęto w 1910 roku), zaprojektowany przez architekta Wiesława Kononowicza, ufundowany przez rodzinę Świeżawskich jako wotum wdzięczności dla Stolicy Apostolskiej za udzielenie pozwolenia na małżeństwo pomiędzy krewnymi. Fundatorami kościoła są również Franciszek Świeżawski (właściciel pobliskich Kadłubisk), Aleksandra Wojciechowska (właścicielka dóbr Kosmowa). Stefan Świeżawski jest fundatorem stojącej przed kościołem kamiennej figury Matki Boskiej – jako wotum wdzięczności za ukaz tolerancyjny, pochodzącej z roku 1905. Dołhobyczowski kościół jest wzorowany na Kościele Mariackim w Krakowie. Jedna z jego wież kościoła jest miniaturką słynnej wieży krakowskiego Kościoła Mariackiego, otoczonej mini-wieżyczkami. Interesujące są także rzygacze (zakończenia rynien) w kształcie smoczych paszczy. Przypisy
Maria Rosenkranz (Kamienna Góra)

Die Dreifaltigkeitskirche in Landeshut in Schlesien (polnisch Kamienna Góra, Powiat Kamiennogórski, Woiwodschaft Niederschlesien) entstand als eine der sechs in Folge der Altranstädter Konvention errichteten protestantischen Schlesischen Gnadenkirchen. Geschichte Die Kirche wurde 1709–1720 nach einem Entwurf des aus Tallinn stammenden und in Liegnitz ansässigen Architekten Martin Frantz nach dem Vorbild der Stockholmer Katharinenkirche errichtet. Der Grundstein wurde am 6. Juni 1709 gelegt. 1717 erhielt die Kirche ihre Glocke. Die Kirchenweihe erfolgte am 8. Oktober 1720. Die während des Zweiten Weltkrieges unbeschädigte Kirche blieb nach 1945 zunächst unbenutzt. In den Jahren 1959–1964 wurde ein Großteil der Ausstattung demontiert und nach Warschau gebracht, wo sie zum Wiederaufbau der Garnisonkirche am Krasiński-Platz verwendet wurde. Damals verlor die Kirche den Hochaltar, das Taufbecken, die Orgel, die Kanzel, die Kronleuchter und die Glocken. Die zweite Empore wurde entfernt. Die Kirche wurde der römisch-katholischen Kirche übergeben und dient seit dem 1. März 1972 als katholische Pfarrkirche St. Maria Rosenkranz (Kościół Matki Boskiej Różańcowej). Die Kirchenbibliothek befindet sich seit 1949 in den Sammlungen der Warschauer Universitätsbibliothek. Architektur Die Kirche wurde auf dem Grundriss eines gleicharmigen griechischen Kreuzes errichtet. Hinter dem Hochaltar wurde eine niedrigere Sakristei angebaut, über dem Eingang erhebt sich der Glockenturm mit einem Zwiebeldach und einer Gloriole. Über den Armen des Kreuzes wurden mit Blech gedeckte Mansarddächer errichtet. Die Fassaden sind von Pilastern flankiert, in die in unregelmäßigen Abständen Bossensteine verschiedener Größe eingemauert wurden. Die Seitenfassaden sind mit dreieckigen Tympana gekrönt. Die hohen Kirchenfenster sind oben abgerundet. Der Innenraum ist mit hölzernen Emporen ausgestattet, von denen die obere in den Nachkriegsjahren entfernt wurde. 1724 hat der Breslauer Meister Ignatius Mentzel die Orgel über dem Eingang eingebaut, 1725 wurde der Altar von Benjamin Gottlieb aus Lauban errichtet. Die Kirche wurde am 5. März 1956 unter der Nummer A/5502/310 in das Verzeichnis der Baudenkmäler der Woiwodschaft Niederschlesien eingetragen. Literatur Roland Gehrke: Die Friedens- und Gnadenkirchen in Schlesien. In: Religiöse Erinnerungsorte in Ostmitteleuropa. Konstitution und Konkurrenz im nationen- und epochenübergreifenden Zugriff. Hrsg. von Joachim Bahlcke, Stefan Rohdewald, Thomas Wünsch. Akademie-Verlag, Berlin 2013, ISBN 978-3-05-005658-6, S. 384–395 (OPAC – Regesta Imperii). Martin Brügmann: Die Gnadenkirche zur Heiligen Dreifaltigkeit vor Landeshut in Schlesien. Verlag Unser Weg, Düsseldorf 1969, DNB 456207694. Weblinks Martin Frantz: Słownik Biograficzny Ziemi Jeleniogórskiej (polnisch, jbc.jelenia-gora.pl) Kościół Matki Bożej Różańcowej. Gnadenkirche, Evangelische Kirche. In: polska-org.pl (polnisch; historische und aktuelle Aufnahmen sowie geographische Lage) Einzelnachweise