Parafia Ewangelicko-Augsburska w Tychach

Parafia Ewangelicko-Augsburska w Tychach – parafia Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP, w diecezji katowickiej. Historia Powstanie po raz pierwszy parafii luterańskiej w Tychach wiązało się z przyjęciem Reformacji przez pana na Pszczynie, Karola Promnitza w 1568 r. W jego ślady wkrótce poszły prawie wszystkie parafie Ziemi Pszczyńskiej. Pierwotnie tyska parafia luterańska zorganizowana była przy kościele pw. Marii Magdaleny. Zniszczony przez ząb czasu kościół w 1. połowie XVII w. został rozebrany, a na jego miejscu postawiono nową świątynię luteran. Jednak dalszy rozwój luteranizmu w Tychach został zahamowany przez kontrreformację. Na mocy edyktu restytucyjnego z 1629 r. doprowadzono do zniszczenia ewangelicyzmu na Śląsku. Resztki ewangelików gromadziły się na nabożeństwach początkowo w kaplicy zamkowej w Pszczynie, a później potajemnie w pszczyńskich lasach lub w górach Beskidu Śląskiego. Dopiero od 1709 roku ewangelicy mogli uczęszczać na nabożeństwa do nowo powstałego kościoła łaski w Cieszynie. Dopiero podział Śląska pomiędzy Austrię i Prusy w roku 1742 przyniósł ewangelikom wolność religijną. Uzyskali wówczas możliwość budowy własnych świątyń i organizowania życia religijnego. Tyscy ewangelicy początkowo uczęszczali do kościoła w Pszczynie (od 1742 r.), a od roku 1861 do Mikołowa. Prawdopodobnie od poświęcenia kościoła św. Jana w Mikołowie, ewangelicy w Tychach związali się z parafią w Mikołowie. W 1888 r. założono szkołę ewangelicką (12 dzieci z językiem polskim, 2 dwujęzycznych i 8 z językiem niemieckim). W 1902 r. książę pszczyński Jan Henryk XI wybudował dla pracowników browaru i pozostałych ewangelickich mieszkańców Tychów kościółek na terenie swojego browaru przy ulicy Bielskiej z 200 miejscami siedzącymi. Został on poświęcony 28 września 1902 r. przez superintendenta pszczyńskiego okręgu kościelnego, ks. dr Wilhelma Koellinga. Opiekę duszpasterską sprawowali w Tychach duchowni z pobliskiego Mikołowa, nabożeństwa odprawiane były językach polskim i niemieckim. Nową szkołę ewangelicką otwarto w 1910 r. W 1924 w Tychach zamieszkiwało 200 zborowników. Na przeszkodzie w dalszym rozwoju ewangelicyzmu w Tychach stanęła jednak II wojna światowa. Wielu księży i wiernych Kościoła ewangelickiego w Polsce zostało osadzonych w obozach hitlerowskich, a po wojnie w radzieckich i UB. Jednym z mich był ks. bp dr Juliusz Bursche - zwierzchnik Kościoła, który zginął w niemieckim obozie koncentracyjnym w Sachsenhausen. Dla uczczenia jego pamięci nadano ulicy w Tychach, przy której obecnie znajduje się kościół ewangelicki, nazwę biskupa Juliusza Burschego. Po wojnie kościół ewangelicki na terenie browaru w Tychach został bezpowrotnie utracony. Odbyły się w nim 3 nabożeństwa, ostatnie w grudniu 1946 r., po czym decyzją dyrekcji browaru kościół zamknięto. Powstał tam warsztat mechaniczny, a w podziemiach urządzono piwiarnię. Od roku 1946 trwały usilne starania parafii o zwrot kościoła lub przyznanie zastępczego lokalu, jednak władze państwowe i miejskie były nieugięte. Obecnie znajduje się w nim Tyskie Muzeum Piwowarstwa. Tyscy ewangelicy dojeżdżali na nabożeństwa do sąsiednich miejscowości (Mikołów, Pszczyna, Katowice), a lekcje religii odbywały się w prywatnych mieszkaniach. W 1982 r. zgromadzenie parafialne w Mikołowie rozpoczęło starania o erygowania w Tychach stacji kaznodziejskiej i o budowę tam kościoła. Po 8 latach budowy kościół apostołów Piotra i Pawła w Tychach (jeszcze niedokończony) został poświęcony przez zwierzchnika Kościoła, ks. bp. Jana Szarka w dniu 25 września 1995 r. Samodzielna parafia ewangelicko-augsburska została erygowana przez Konsystorz Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP 1 listopada 1996 r. Nowej parafia obejmowała miasto Tychy i Kobiór. Jej pierwszym proboszczem-administratorem został ks. radca Jan Gross, proboszcz w Mikołowie. W 2004 r. administratorem parafii został ks. Kornel Undas, nowy proboszcz w Mikołowie. Na koniec 2017 parafia skupiała 367 wiernych. Działalność parafii Nabożeństwa w kościele ap. Piotra i Pawła w Tychach przy ul. ks. bpa Juliusza Burschego 20 (Osiedle "B") odbywają się w niedzielę i święta o godz. 10:30, zaś nabożeństwa tygodniowe (adwentowe i pasyjne) w czwartki o godz. 17:15. Ponadto przy parafii organizowane są: lekcje nauczania kościelnego dzieci i młodzieży próby chóru kościelnego biblijne spotkanie dla kobiet oraz działa Poradnictwo Rodzinne, będące agendą Centrum Misji i Ewangelizacji w Dzięgielowie Proboszczowie parafii Parafia w Tychach: ks. Zygmunt Gliński 1577–1594 ks. Stanisław Pratalanus [Łącki] 1595–1600 ks. Grzegorz Andricus [Jędrzejczyk] 1601–1614 ks. Grzegorz Divitis [Widera] 1614–1629 Filiał parafii w Mikołowie (administratorzy - proboszczowie parafii w Mikołowie): ks. Fryderyk August Zernecke 1854–1865 ks. Wilhelm Lemon 1865–1906 ks. Reinhold Tondock 1907–1932 ks. Gustaw Adolf Leder 1932–1937 ks. Gustaw Broda 1937–1939 ks. Herbert Fryderyk Rutz 1939–1945 ks. Jan Karpecki 1945–1978 ks. Jan Gross 1978–2004 Parafia w Tychach (administratorzy - proboszczowie parafii w Mikołowie): ks. Jan Gross 1983–2004 ks. Kornel Undas 2004–2012 ks. Marcin Konieczny od 2012 Przypisy Bibliografia Dzieło łaski Boga. Diecezja Katowicka Kościoła Ewangelicko-Augsburskiego w RP (historia i współczesność), Wydawnictwo "Głos Życia", Katowice 2003.