Nadbużański Park Krajobrazowy

Nadbużański Park Krajobrazowy – jeden z największych parków krajobrazowych w Polsce. Został utworzony w 1993 roku, a potem kilkukrotnie go powiększano. Składa się z jednego dużego i trzech mniejszych, osobnych płatów, i obejmuje lewobrzeżną część Doliny Dolnego Bugu (między ujściami Tocznej i Liwca), a także fragment doliny dolnej Narwi i Liwca. Do terenu Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego zalicza się obszary leśne Puszczy Białej, Borów Łochowskich i Lasów Ceranowskich. Historia powstania Pomysł utworzenia parku zrodził się w 1976 roku, a jego autorem był Lechosław Herz. Według opracowanych później planów park (wraz z otuliną) miał zajmować powierzchnię 222 152 ha na terenie czterech ówczesnych województw: województwo ostrołęckie – 63% obszaru województwo siedleckie – 34% obszaru województwo ciechanowskie – 3% obszaru województwo łomżyńskie – 1% obszaru W 1993 roku na terenie województwa siedleckiego został powołany pierwszy fragment parku. W 1994 roku powołano fragment położony w województwie ciechanowskim, a w 1998 roku – część leżącą w województwie łomżyńskim. Do utworzenia największej części, która miała się znajdować w województwie ostrołęckim, ostatecznie nie doszło. W wyniku reformy administracyjnej park znalazł się w granicach województwa mazowieckiego i po powiększeniu w 2002 roku zajmuje obecnie powierzchnię 74 136,50 ha. Powierzchnia jego otuliny wynosi 39 535,2 ha. Cele ochrony Dla parku określono następujące cele ochrony: W zakresie wartości przyrodniczych: zachowanie swobodnie meandrującej nizinnej rzeki Bug i jego doliny z dużą liczbą starorzeczy i odnóg, zachowanie pozostałości dużych kompleksów leśnych, bogactwa szaty roślinnej obejmującej liczną grupę chronionych i rzadkich gatunków roślin i zbiorowisk roślinnych, zachowanie muraw psammofilnych i kserotermicznych oraz łęgów nadrzecznych. W zakresie wartości historycznych i kulturowych: zachowanie swoistego charakteru zabudowy wiejskiej, zachowanie tradycyjnej funkcji wsi oraz rozwój rękodzielnictwa ludowego. W zakresie ochrony walorów krajobrazowych: zachowanie w niewielkim stopniu przekształconego krajobrazu rolniczego, zachowanie wysokich skarp erozyjnych wysoczyzn okalających rzeki Bug i Narew oraz tarasu nadzalewowego z licznymi parabolicznymi wydmami. Formy ochrony Rezerwaty przyrody istniejące W parku: Biele Bojarski Grąd Czaplowizna Dębniak Jegiel Kaliniak Moczydło Mokry Jegiel Podjabłońskie Przekop Sterdyń Toczna Turzyniec Wilcze Błota W otulinie: Dzierżenińska Kępa Śliże Rezerwaty przyrody projektowane Brzuza Las Parowy Kałęczyn Łopianka Turystyka Szlaki piesze Szlak Doliną Bugu (MZ-5042n): Knychówek – Korczew – Ruska Strona – Skrzeszew – Gródek – Krzemień-Wieś – Kiełpiniec – Rytele-Olechny – Wólka Okrąglik – Treblinka – Orzełek – Sadoleś – Brzuza – Gwizdały – Łochów Łochów PKP – Gwizdały – Łochów Wieś – Wólka Paplińska – Paplin – Turna – Liw Kamieńczyk – rezerwat Jegiel – rezerwat Czaplowizna – Krupińskie – Sadowne Węgrowskie PKP – Stare Lipki – rezerwat Moczydło – Starawieś – Węgrów Kamieńczyk – Jerzyska – Łochów PKP Topór PKP – rezerwat Czaplowizna Ścieżki dydaktyczne Ścieżka przyrodnicza Huta Gruszczyno – Treblinka. Ścieżka o długości 31 km rozpoczyna się przy remizie OSP w miejscowości Huta Gruszczyno i do miejscowości Miednik biegnie wzdłuż ścieżki Jeziorka Kałęczyńskie. Wzdłuż ścieżki wyznaczono 8 przystanków z tablicami tematycznymi – tablica dot. przebiegu ścieżki nieopodal pomnika pamięci zwycięskiej bitwy partyzantów AK z 31 lipca 1944, wędrówki drzew, gniazda ptaków, ptaki drapieżne, wypalanie traw, sukcesja roślin, dokarmianie ptaków, tablica kierująca do mauzoleum w Treblince. Ścieżka przyrodnicza Jerzyska o długości 3 km, biegnie od leśniczówki w miejscowości Jerzyska drogą przy osiedlu letniskowym, następnie wzdłuż Kanału Łojewskiego do drogi Brzuza – Nadkole. Wzdłuż ścieżki rozmieszczono 6 tablic tematycznych, w tym: ważniejsze gatunki lasotwórcze, fazy rozwoju drzewostanów, o życiu bobrów, ochrona przeciwpożarowa i zasady zachowania się w lesie. Ścieżka przyrodnicza Jeziorka Kałęczyńskie o długości 9 km prowadząca przez kompleks leśny Miednik, przy trasie której znajdują się jeziora dystroficzne będące pozostałością jezior polodowcowych. Na trasie ścieżki znajduje się 11 tablic tematycznych w tym – mapa ścieżki, pomniki przyrody, formy ochrony przyrody na terenie gminy Stoczek, poradnik leśnego wędrowca, grzyby jadalne i trujące, gatunki drzew budujących drzewostan, rośliny wodne i szuwarowe, kręgowce i bezkręgowce wodne. Ścieżka przyrodnicza Korczew – Mogielnica. Ścieżka stanowi 14-kilometrową pętlę mającą początek przy remizie OSP w Korczewie. Na trasie ścieżki wytyczono 10 przystanków z tablicami tematycznymi – zespół parkowo-pałacowy w Korczewie, ptaki wodne, sukcesja ekologiczna, rezerwat przyrody Przekop, ptaki leśne, rośliny runa, płazy i gady Polski, ptaki drapieżne, rezerwat przyrody Kaliniak, życie stawu. Ścieżka przyrodnicza Torfowisko Kules. Ścieżka stanowi pętlę o długości 1,6 km, która rozpoczyna się na północno-wschodnim obrzeżu miejscowości Zieleniec. Trasa prowadzi wokół torfowiska o statusie użytku ekologicznego, wzdłuż trasy rozmieszczono 8 ilustrowanych tablic tematycznych – schemat przebiegu ścieżki, informacje na temat Nadleśnictwa Łochów, informacje na temat Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, życie na wydmie, torfowisko, bory sosnowe, świat zwierząt, ptaki torfowiska i jego sąsiedztwa. Ścieżka przyrodnicza Uroczysko Sterdyń o długości 10 km prowadząca przez kompleks leśny na terenie gminy Ceranów od leśniczówki Holendernia do gajówki Majdan. Na trasie ścieżki rozmieszczono 9 tablic tematycznych – przebieg, biologia bobra, zabiegi gospodarcze w lesie, gatunki zwierząt żyjące w lesie, rozwój drzewostanu, rezerwat Sterdyń, środowisko wodne, Nadleśnictwo Sokołów, poradnik leśnego wędrowca. Ścieżka przyrodnicza Uroczysko Ceranów. Ścieżka stanowi pętlę o długości 12,6 km, której początek znajduje się na granicy parku krajobrazowego, około 900 m na północny zachód od kościoła parafialnego w Ceranowie. Wzdłuż trasy rozmieszczono 13 tablic tematycznych w tym – ptasi budzik, pomniki przyrody, uprawa lasu, rezerwat przyrody Podjabłońskie, wzgórze ostańcowe „Żeglarek”, walory Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, mrówki, rezerwat przyrody Biele, użytek ekologiczny bagno śródleśne. Ścieżka przyrodnicza w rezerwacie Dębniak. Na trasie ścieżku umieszczono 15 tablic tematycznych – parki krajobrazowe Mazowsza, zespół parkowo-pałacowy w Korczewie, Nadbużański Obszar Chronionego Krajobrazu, ekosystem lasu, leśny jar, życie w stawie, przyrodnicze obiekty chronione Korczewa, Nadbużańskia Strefa Ekologiczna, flora i fauna rezerwatu Dębniak, ichtiofauna Bugu. Akty prawne Lista aktów prawnych regulujących zakres ochrony dla parku: Rozporządzenie Nr 36/93 Wojewody Siedleckiego z dnia 30.09.1993 w sprawie utworzenia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Rozporządzenie Nr 15/94 Wojewody Ciechanowskiego z dnia 18.04.1994 w sprawie utworzenia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Rozporządzenie Nr 38/1997 Wojewody Ciechanowskiego z dnia 3.12.1997 w sprawie zmiany rozporządzenia w sprawie utworzenia NPK Rozporządzenie Nr 13/98 Wojewody Łomżyńskiego z dnia 19.05.1998 w sprawie utworzenia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego na terenie województwa łomżyńskiego Rozporządzenie Nr 98 Wojewody Mazowieckiego z dnia 2.12.1999 w sprawie utworzenia Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego na terenie gmin Nur i Zaręby Kościelne powiat Ostrów Mazowiecka Rozporządzenie Nr 30 Wojewody Mazowieckiego z dnia 26.03.2002 w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego oraz jego powiększenia Rozporządzenie Nr 99 Wojewody Mazowieckiego z dnia 3.12.2002 zmieniające rozporządzenie w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego oraz jego powiększenia Rozporządzenie Nr 23 Wojewody Mazowieckiego z dnia 18.04.2003 zmieniające rozporządzenie w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego oraz jego powiększenia Rozporządzenie Nr 25 Wojewody Mazowieckiego z dnia 9.09.2004 zmieniające rozporządzenie w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Rozporządzenie Nr 2 z dnia 15.03.2005 Wojewody Mazowieckiego uchylające rozporządzenie w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Rozporządzenie Nr 3 Wojewody Mazowieckiego z dnia 15.03.2005 w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego. ekoportal.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-01-01)]. Rozporządzenie Nr 58 Wojewody Mazowieckiego z dnia 25.05.2005 zmieniające rozporządzenie w sprawie Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego Przypisy Bibliografia Nadbużański Park Krajobrazowy, mapa turystyczna, skala 1:60 000, wyd. Zarząd Nadbużańskiego Parku Krajobrazowego, Mirosław Haba, Komorowo 2004, ISBN 83-906272-6-4. Justyna Niewiarowicz, Andrzej Hulboj, Monika Połujan, Monika Glejch-Bulaszewska, Romuald Bieleń: Program ochrony środowiska dla powiatu węgrowskiego na lata 2004-2011. Węgrów: Zarząd Powiatu Węgrowskiego, 2004. Program ochrony przyrody na okres 01.01.2005r. – 31.12.2014. Regionalna Dyrekcja Lasów Państwowych w Warszawie Nadleśnictwo Łochów. Linki zewnętrzne Nadbużański Park Krajobrazowy. [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-06-07]. Zbigniew Strzelecki, Bartłomiej Kolipiński, Tomasz Sławiński, Stefan Białczak: Studium uwarunkowań zagospodarowania przestrzennego obszarów chronionych w województwie mazowieckim: Nadbużański Park Krajobrazowy. Andrzej Dombrowski, Zbigniew Cieszkowski, Barbara Dymna, Urszula Gadomska, Anna Olszewska, Danuta Aleksandrowicz, Dariusz Dyl, Dariusz Oleszczuk. Warszawa: Mazowieckie Biuro Planowania Przestrzennego i Rozwoju Regionalnego, 2005. Program rozwoju produktu turystycznego i kreacji marki obszaru gmin dorzecza nadbużańskiego, Polska Agencja Rozwoju Turystyki S.A., Warszawa 2007