Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich

Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich – park krajobrazowy położony w województwie łódzkim (na północny wschód od Łodzi, pod względem administracyjnym na terenie dwóch miast – Brzeziny, Łódź oraz pięciu gmin – Brzeziny, Dmosin, Nowosolna, Stryków, Zgierz). Data utworzenia: 31 grudnia 1996 r. (rozporządzenie wojewody łódzkiego i skierniewickiego; pomysł założenia pochodzi z lat 80.) Data ustanowienia planu ochrony: 31 lipca 2003 (rozporządzenie wojewody łódzkiego) Powierzchnia: 11 580 ha Strefa ochronna (otulina): 3083 ha Najwyższy punkt: 284,1 m n.p.m. (tzw. wzgórze „Radary”, koło miejscowości Dąbrowa) Najniższy punkt: 150 m n.p.m. (dolina Mrożycy w Niesułkowie) Powierzchnia leśna: 3845 ha (co stanowi ok. 28% powierzchni Parku z otuliną) Grunty rolnicze: 6384 ha (jest to niespełna 60% powierzchni Parku) Powierzchnia wód otwartych (stawy, zbiorniki retencyjne) wynosi 46 ha Długość rzek i cieków powierzchniowych to 58,5 km Historia powstania Na początku lat osiemdziesiątych w Biurze Programowania i Projektowania Rozwoju Łodzi zrodziła się koncepcja ochrony obszaru w dorzeczu Moszczenicy, na terenie gminy Nowosolna, pod roboczą nazwą „Park Krajobrazowy Górnej Moszczenicy”. Wkrótce opracowana została nowa koncepcja ochrony większego obszaru obejmującego także część dorzecza Mrożycy. W końcu 1993 roku została opracowana dokumentacja projektowa PKWŁ zawierająca pełną argumentację naukową. Projekt ten uzyskał pozytywną opinię Państwowej Rady Ochrony Przyrody oraz Ministerstwa Środowiska. Ostateczny kształt granic Parku ustalony został w 1994 r., kiedy to pod patronatem Wojewódzkiej Komisji Ochrony Przyrody doszło do uzgodnień pomiędzy grupą projektantów oraz przedstawicielami samorządów gminnych i władz wojewódzkich. Uzgodniono, że Park obejmie ochroną najcenniejszy pod względem przyrodniczym i krajobrazowym fragment strefy krawędziowej Wzniesień Łódzkich na terenie ówczesnego województwa łódzkiego i skierniewickiego. W procesie delimitacji granic Parku bardzo istotne znaczenie miało rozwiązanie problemu związanego z projektowanym przebiegiem przyszłej autostrady, której wstępna lokalizacja biegła nieomal dnem doliny Moszczenicy. Na wniosek WKOP w Łodzi dokonano korekty przebiegu autostrady przez teren projektowanego parku krajobrazowego, w celu zminimalizowania negatywnych oddziaływań na przyrodę i krajobraz. Usunięta została w ten sposób ostatnia przeszkoda na drodze formalnego uzgodnienia decyzji o powołaniu Parku. W ostatnim dniu grudnia 1996 roku wojewodowie łódzki i skierniewicki podpisali rozporządzenie o utworzeniu Parku Krajobrazowego Wzniesień Łódzkich. Położenie geograficzne Umiejscowiony pomiędzy Łodzią, Brzezinami i Strykowem Park Krajobrazowy jest częścią Wyżyny Łódzkiej. Według regionalizacji fizycznogeograficznej Kondrackiego Park położony jest w obrębie makroregionu Wzniesień Południowomazowieckich, w jego północnej części, która znana jest pod nazwą Wzniesień Łódzkich i obejmuje najsilniej eksponowaną północną krawędź tego mezoregionu, przebiegającą równoleżnikowo od Zgierza na zachodzie, po Brzeziny na wschodzie. Najwyższy punkt na terenie PKWŁ leży na wysokości 284 m n.p.m. (tzw. wzgórze „Radary”, koło miejscowości Dąbrowa). Wzgórza w południowej części Parku opadają wyraźnymi stopniami w kierunku północnym, ku Pradolinie Warszawsko-Berlińskiej. Północy skraj Parku, leżący w odległości 7–9 km od krawędzi znajduje się na wysokości 165 m n.p.m. (dolina Moszczenicy pod Strykowem), a nawet poniżej 150 m n.p.m. (dolina Mrożycy w Niesułkowie). Celem istnienia PKWŁ jest ochrona unikatowych na terenie Polski Środkowej wyżynnych krajobrazów, występujących w strefie krawędziowej Wzniesień Łódzkich. Duże wysokości względne Parku, nadające krajobrazowi wyżynny charakter, można zaobserwować z wielu punktów widokowych (m.in. w okolicach Teolina, Borchówki, Dąbrowy, Janowa, Plichtowa). Umożliwiają one podziwianie panoramy – nieskażonego budownictwem przemysłowym – krajobrazu. Kompleksy leśne Zalesienie Parku jest niewielkie (28%), jednak znajdują się w nim takie „perełki”, jak największy w centralnej Polsce las bukowy – Las Janinowski, czy największy w Europie kompleks leśny w granicach miasta – łódzki Las Łagiewnicki (na drugim miejscu jest Lasek Buloński w Paryżu). Tutaj biorą swoje początki liczne rzeki i strumienie (przebiega tędy dział wodny I rzędu), m.in. Bzura, Moszczenica, Mrożyca, Mroga, Miazga, tworzące gęstą sieć wodną, której towarzyszą szuwary, torfowiska, kwieciste łąki i roślinność łęgowa. Największe zwarte kompleksy leśne: Las Łagiewnicki (1205 ha) Las Janinowski (557 ha) Las Poćwiardowski (548 ha) Uroczysko Tadzin-Szymaniszki (343 ha) Uroczysko Dobieszków (204 ha) Flora 735 gatunków roślin naczyniowych (tj. łącznie paprotników i roślin kwiatowych) 71 gatunków zaliczonych do listy zagrożonych w skali regionu oraz kilka znajdujących się w „Polskiej czerwonej księdze roślin” 39 gatunków roślin prawnie chronionych (w tym 24 podlegających ochronie ścisłej oraz 15 chronionych częściowo) Fauna Liczna grupa rzadkich bezkręgowców typowych dla pogórza, a nawet gór. Trzmiel tajgowy – relikt borealny (w Lesie Łagiewnickim), umieszczony w „Polskiej czerwonej księdze zwierząt”. 13 gatunków nietoperzy, w tym borowiaczek. Najcenniejsze elementy fauny Polski Środkowej: Płazy traszka zwyczajna kumak nizinny rzekotka drzewna traszka grzebieniasta Ptaki muchołówka mała jarzębatka pójdźka trzmielojad siniak zniczek Rezerwaty Najcenniejsze pod względem przyrodniczym fragmenty parku chronione są w rezerwatach przyrody: Las Łagiewnicki – 69,85 ha Struga Dobieszkowska – 37,65 ha Parowy Janinowskie – 41,66 ha Planowane jest założenie rezerwatu Torfowisko Żabieniec. Ponadto utworzono tu zespoły przyrodniczo-krajobrazowe „Górna Mrożyca” i „Sucha Dolina w Moskulach”. Obiekty historyczne i kulturowe Podczas zwiedzania Parku napotkać można występujące powszechnie głazy narzutowe (czasem o kilkumetrowym obwodzie) – zwane eratykami, przywleczone na obszar środkowej Polski przez lądolód skandynawski w plejstoceńskiej epoce lodowcowej. Niektóre mają wartość historyczną, czego dowodem są umieszczone na nich tablice, upamiętniające ważne wydarzenia w regionie. Dodatkowym walorem Parku jest nagromadzenie cennych obiektów kulturowych, m.in. średniowieczne grodzisko w Starych Skoszewach (z VI–IX wieku), klasycystyczny dwór w Byszewach (gdzie często bywał Jarosław Iwaszkiewicz), parki podworskie i zespoły pałacowo-parkowe w Łagiewnikach, Klęku, Dobieszkowie (oraz zachowany w stanie szczątkowym park w Niesułkowie), czy obiekty sakralne w Dobrej, Niesułkowie, Starych Skoszewach, Łagiewnikach i Łodzi (przy ul. Wycieczkowej). Turystyka Sąsiedztwo dużej aglomeracji jest czynnikiem ułatwiającym wykorzystanie Parku do celów turystycznych, rekreacyjnych i dydaktycznych. Sieć szlaków pieszych, a także doskonale oznakowanych tras rowerowych (szlak rowerowy po Parku Krajobrazowym Wzniesień Łódzkich) przebiegających przez najatrakcyjniejsze obszary umożliwia łatwe dotarcie do interesujących miejsc. Zobacz też Szlak rowerowy po Parku Krajobrazowym Wzniesień Łódzkich Szlak pieszy po Parku Krajobrazowym Wzniesień Łódzkich Szlak Okrężny Wokół Łodzi Zespoły przyrodniczo-krajobrazowe województwa łódzkiego Parki krajobrazowe w Polsce Ochrona przyrody w Polsce Przypisy Bibliografia Oficjalna strona PKWŁ [online], pkwl.pl [dostęp 2014-02-15] (pol.). strona główna serwisu Park Krajobrazowy Wzniesień Łódzkich, lodzkie.travel [dostęp 2014-02-15] [zarchiwizowane 2014-02-15] (pol.). Linki zewnętrzne Oficjalna strona PKWŁ Filmy o PKWŁ w serwisie YouTube