NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół św. Anny w Błaszkach

Kościół świętej Anny – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Błaszki diecezji kaliskiej. Kamień węgielny pod świątynię został położony w dniu 26 października 1779 roku przez księdza Stanisława Kossowskiego. W 1789 roku świątynia została wybudowana, wymalowana i przygotowana do odprawiania nabożeństw. Kościół jest budowlą barokową, trzynawową, posiadającą wieżę o wysokości 46 metrów. W świątyni znajduje się sześć ołtarzy. W ołtarzu głównym znajduje się obraz św. Anny namalowany przez Józefa Balukiewicza w 1889 roku. Dwa boczne ołtarze, podobnie jak główny, są wykonane ze stiuku i dwa przenośne wykonane z drewna, reprezentują styl barokowy. Polichromia jest skromna, ale dobrze wygląda. W ozdobnych medalionach zostali wymalowani św. Wojciech, Arka Przymierza, św. Franciszka, herb pierwszego biskupa kaliskiego księdza Stanisława Napierały. W prezbiterium jest umieszczony nagrobek generała Józefa Lipskiego, zmarłego w 1817 roku. Nagrobek został wykonany z marmuru w stylu klasycystycznym i jest ozdobiony herbem szlacheckim Grabie. Przypisy
Cmentarz Zachodni w Szczecinie

Cmentarz Zachodni w Szczecinie – cmentarz komunalny w Szczecinie, otworzony w dniu 29 maja 2013 w zachodniej części dzielnicy Zachód, w południowej części Gumieniec. Docelowo ma mieć powierzchnię 60 ha, obecnie przygotowano pierwszy etap, który zajmuje 17 ha. Historia Przygotowania do inwestycji rozpoczęto w 2003, prace projektowe wielokrotnie przerywano zmieniając koncepcję, co uniemożliwiało rozpoczęcie prac budowlanych. Ostatecznie w czerwcu 2010 na teren przyszłej nekropoli wkroczyła firma "Erbud", która do maja 2013 przygotowała teren pod miejsca grzebalne. W momencie otwarcia pierwszego etapu na obszarze 17 ha przygotowano miejsce dla 12.400 pochówków urnowych w kolumbariach i ziemnych kwaterach urnowych oraz 12.500 miejsc dla pochówków ziemnych. Infrastruktura obejmuje poza kolumbariami, oświetleniem, parkingiem i infrastrukturą drogową również elementy małej architektury i wartownię. Cmentarz Zachodni posiada ujęcie wody, prace przy budowie domu pogrzebowego zostały wstrzymane w początkowej fazie budowy ze względu na rażące błędy architektoniczne. Budowa Cmentarza Zachodniego od początku budziła liczne kontrowersje, teren na którym zaplanowano miejsca grzebalne był podmokły, a po większych opadach zmieniał się w grzęzawisko z zastoinami wodnymi w zagłębieniach terenu. Gliniasta gleba nie przepuszczała wody, wymusiło to na projektantach wybudowanie w 2012 odwodnienia, co znacznie podniosło cenę inwestycji. Początkowo planowano pierwsze pochówki wiosną 2011, jednak ze względu na zaistniałe trudności termin przesunięto o ponad dwa lata. Ostateczna cena przygotowania pierwszego etapu budowy wynosiła 25 milionów złotych. Uroczyste otwarcie miało miejsce 29 listopada 2013 w obecności wiceprezydenta miasta Mariusza Kądziołki i dyrektora Zakładu Usług Komunalnych Andrzeja Sumisławskiego, a także metropolity szczecińsko-kamieńskiego abp Andrzeja Dzięgi i przedstawicieli wyznań polskokatolickiego, ewangelicko-luterańskiego, prawosławnego, zielonoświątkowego i greckokatolickiego, którzy poświęcili teren. Do stycznia 2016 odbyły się 134 pochówki, mieszkańcy Szczecina niechętnie korzystają z Cmentarza Zachodniego jako miejsca pochówku swoich bliskich. Przypisy Bibliografia Cmentarz Zachodni, Cmentarze w Szczecinie
Wyżnia Pańszczycka Młaka

Wyżnia Pańszczycka Młaka – niewielka rówień w dolinie Pańszczycy w polskich Tatrach Wysokich. Znajduje się na wysokości około 1345 m u zachodnich podnóży Ostrego Wierchu. Ma powierzchnię około 0,9 ha. Prowadzi obok niej czerwony szlak turystyczny z Toporowej Cyrhli przez Psią Trawkę, Waksmundzką Rówień i obok Wodogrzmotów Mickiewicza do Morskiego Oka. Jest to jedno z kilku torfowisk znajdujących się w dolnym biegu Pańszczyckiego Potoku. Jest jeszcze Wielka Pańszczycka Młaka na lewym brzegu Pańszczyckiego Potoku i Mała Pańszczycka Młaka na prawym jego brzegu. Obydwie położone są niżej. W latach 2010–2011 przeprowadzono monitoring przyrodniczy niektórych torfowisk na terenie Polski. Na torfowisku Wyżnia Pańszczycka Młaka stwierdzono stan prawidłowy: brak krzewów i podrostu drzew i obecność gatunków charakterystycznych dla tego typu torfowisk. Przypisy
Dolina Marzeń w Toruniu

Dolina Marzeń w Toruniu – niewielki park zlokalizowany w centrum Torunia, między Bulwarem Filadelfijskim, al. 500-lecia, ulicą Fryderyka Chopina, placem Mariana Rapackiego. Należy ona do zespołu Plantów. Od południa jest ograniczony fortyfikacją z XIX wieku (tzw. Grodza V). W latach 70. XX wieku park uporządkowano i rozbudowano. Podczas II wojny światowej niemieccy architekci planowali budowę nowego układu komunikacyjnego w centrum Torunia. Według planów przez Dolinę Marzeń miała przebiegać droga wjazdowa na most drogowy. Powierzchnia parku wynosi ok. 17 ha. Znajduje się w nim 5 drzew uznanych za pomniki przyrody: stuletni cypryśnik błotny, trzy klony srebrzyste i surmia „Anna Schiling”. W 2013 roku w parku powstał ogród różany, w którym zasadzono 1631 krzewów różanych i 210 krzewów bukszpanu. W centrum parku znajduje się kulisty zegar słoneczny o średnicy 3,5 m, postawiony z okazji Roku Kopernikowskiego w 1973 roku. Przez park przepływa jedna z dwóch ujściowych odnóg Strugi Toruńskiej. Na południowym skraju parku rzeka uchodzi do Wisły. Po drugiej stronie alei Jana Pawła II znajduje się alpinarium, natomiast od strony zachodniej w parkiem sąsiaduje skwer im. Anny i Leonarda Torwirtów. Przypisy Bibliografia Katarzyna Kluczwajd: Kopernikowy rok 1943 w Toruniu i „ujednolicenie” zabudowy ul. Kopernika. Opóźnione obchody polskie 1953 roku. W: Toruńskie rocznice kopernikańskie: fakty, ideologie, kreacje. Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.). Toruń: Stowarzyszenie Historyków Sztuki, 2023. ISBN 978-83-966134-3-1. Michał Kłosiński: Pomniki kopernikańskie ’73 w Toruniu: pomiędzy zamierzonym a zrealizowanym. W: Toruńskie rocznice kopernikańskie: fakty, ideologie, kreacje. Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.). Toruń: Stowarzyszenie Historyków Sztuki, 2023. ISBN 978-83-966134-3-1.
Alpinarium w Toruniu

Alpinarium w Toruniu – niewielkie alpinarium w centrum Torunia, położone pomiędzy ulicami: pod Krzywą Wieżą, Mikołaja Kopernika, Ślimak Getyński, a także pomnikiem ks. Jerzego Popiełuszki. W latach 1954–1983 w alpinarium znajdował się pomnik flisaka, obecnie znajdujący się na Rynku Staromiejskim. W alpinarium znajdują się zabytkowe Murki Remerowskie, postawione w XX wieku na śladach murów średniowiecznych. Pomysłodawcą postawienia murków był toruński konserwator Jerzy Remer. Przez alpinarium przepływa Struga Toruńska. W sierpniu 2017 roku rozpoczęto prace rewitalizacyjne w Alpinarium. W ramach prac m.in: przebudowano schody kamienne, odnowiono alejki, zamontowano nowe lampy uliczne, wybudowano punkt widokowy oraz poprawiono układ wodny. Prace zakończono na początku 2018 roku. Przypisy
Kościelcowy Kocioł

Das eiszeitlich durch Gletscher geformte Hängetal Kapellenkessel (polnisch Kościelcowy Kocioł) ist ein Karkessel, der südlich des Tals Dolina Czarna Gąsienicowa, das wiederum ein Seitental des Tals des Seealmer Trockenbaches (Dolina Suchej Wody Gąsienicowej) ist, in der polnischen Hohen Tatra in der Woiwodschaft Kleinpolen liegt. Er liegt unterhalb der Gipfel der Hinteren Polnischen Kapelle (Zadni Kościelec) und der Polnischen Kapelle (Kościelec), ca. 200 Meter oberhalb des Polnischen Schwarzen Sees (arny Staw Gąsienicowy). Geographie Der Talkessel hat einen Durchmesser von mehreren hundert Metern und ist von über 2200 Meter hohen Bergen umgeben, insbesondere vom Massiv des Kościelec. Oberhalb des Kessels befindet sich der schwarz markierte Wanderweg auf den Kościelec. Etymologie Der polnische Name leitet sich, wie der deutsche von dem Berg Kościelec ab. Er lässt sich als Kessel des Kirchenberges oder Kirchenbergkessel übersetzen. Flora und Fauna Das Tal liegt oberhalb der Baumgrenze. Das Tal ist Rückzugsgebiet für Gämsen, Murmeltiere und Steinadler. Klima Im Tal herrscht Hochgebirgsklima. Tourismus Im Tal befinden sich keine Wanderwege, es ist für Wanderer nicht zugänglich. Vom Bergsee Czarny Staw Gąsienicowy führen zwei Kletterrouten ins Tal: Kochańczyk-Route (II Schwierigkeitsstufe der UIAA), Klis-Route (IV Schwierigkeitsstufe der UIAA) Literatur Zofia Radwańska-Paryska, Witold Henryk Paryski: Wielka encyklopedia tatrzańska. Poronin, Wyd. Górskie, 2004, ISBN 83-7104-009-1. Tatry Wysokie słowackie i polskie. Mapa turystyczna 1:25.000, Warszawa, 2005/06, Polkart, ISBN 83-87873-26-8. Weblinks
Kościelcowy Kocioł

Kościelcowy Kocioł – duży kocioł lodowcowy na wschodnich zboczach masywu Kościelca w polskich Tatrach Wysokich. Znajduje się na wysokości około 1800–1900 m u podnóży północno-wschodniej ściany Zadniego Kościelca i wschodniej ściany Kościelca. Od wschodniej strony kocioł opada stromym progiem do Czarnego Stawu. Próg ten jest głęboko przecięty kamienisto-piarżystym żlebem, tak, że tworzy dwie oddzielne ściany. Żleb jest lawiniasty. Z Czarnego Stawu do Kościelcowego Kotła poprowadzono dwie drogi wspinaczkowe: droga Kochańczyka (II stopień w skali trudności UIAA), droga Klisia (IV stopień trudności). Przypisy
Park Glazja

Park Glazja – park na Jakubskim Przedmieściu w Toruniu. Zajmuje powierzchnię 5,5 ha (według innego źródła: 5,6 ha). Park mieści się na terenie od ronda przy planu Pokoju Toruńskiego do skrzyżowania ulicą Waryńskiego z ulicą Antczaka. Na obszarze parku występują: graby pospolite, lipy drobnolistne, bukszpany, derenie białe, lebiodki oraz byliny, żywopłoty, trawy ozdobne i pnącza. Część roślin pojawiła się w parku po 2020 roku. Park powstał na terenie, gdzie wcześniej mieścił się stok bojowy Fortu św. Jakuba. Stok przybrał formę parkową po 1945 roku. W latach 90. XX w. uporządkowano drzewostan. W kwietniu 2020 roku zakończono rewitalizację parku. Podzielono teren na trzy strefy. W części północno-zachodniej wybudowano place zabaw i siłownię, wchodzące w skład strefy rekreacji intensywnej. W centralnej części parku zlokalizowano strefę ciszy, a we wschodniej strefę spontanicznego wypoczynku i rekreacji. Zmodernizowano oświetlenie i ciągi komunikacji pieszej i rowerowej, zainstalowano monitoring oraz oddano do użytku stoły szachowe. Podczas rewitalizacji wyposażono park w ławki, leżaki, kosze na odpady i stojaki rowerowe. Wybudowano również budki dla ptaków i domki owadów. Koszt rewitalizacji wyniósł 4,7 mln zł. Część pieniędzy podchodzi z funduszy unijnych – Programu Operacyjnego Infrastruktura i Środowisko 2014–2020 kwotą ok. 2,15 mln zł. W parku mieści się taras widokowy na dolinę Wisły i stok bojowy przy Forcie św. Jakuba. Przypisy
Kościół św. Ducha w Rawie Mazowieckiej

Kościół szpitalny pw. św. Ducha, obecnie ewangelicko-augsburski – jednonawowa świątynia kościoła Ewangelicko-Augsburskiego znajdująca się w Rawie Mazowieckiej. Ufundowana w średniowieczu jako niewielka kaplica, na przestrzeni dziejów była wielokrotnie przebudowywana. Pierwotnie pełniła rolę kaplicy szpitalnej. Współcześnie jest to kościół jednonawowy z dobudowaną wieżą. Pełni funkcję głównej siedziby lokalnej Parafii Ewangelicko-Augsburskiej. Rys historyczny Fundatorem świątyni oraz szpitala był mieszczanin Mikołaj Paczotka. Pierwotnie kościół pełnił rolę kaplicy szpitalnej. W latach 1378 – 1823 był w posiadaniu Benedyktynów płockich. Była to niewielka kaplica, która z powodu narastającej ludności musiała zostać rozbudowana. Rozbudowa świątyni została zakończona jej konsekrowaniem przez biskupa kujawskiego Tomasza Ujejskiego w 1669. Na początku XIX wieku wśród ludności napływającej do miasta znajdowały się rodziny luterańskie. W 1821 roku w Rawie mieszkało już blisko 314 rodzin ewangelickich. Po utworzeniu nieformalnej rady parafialnej, zaczęto starać się o przejęcie popadającego w ruinę kościoła św. Ducha. Po kilku latach starań świątynia stała się własnością ewangelickiej wspólnoty, a w 1828 przeprowadzono jej gruntowną renowację, oraz rozebrano przyległy do niej szpital (przytułek). Po niedługim czasie do kościoła dobudowano plebanię, w której mieściło się mieszkanie dla księdza oraz kantora. Tragiczne w skutkach miały dla parafii wydarzenia z I wojny światowej. W wyniku działań wojennych uszkodzone zostały plebania oraz kościół. Przybyły w roku 1929 nowy proboszcz sprawił, że parafia na nowo odżyła. Odbudowano zabudowania kościelne. 31 maja 1931, z okazji stulecia parafii, zakupiono dwa dzwony, wyremontowano kościół i odrestaurowano jego wyposażenie. Wybuch II wojny światowej przerwał odrodzenie się życia parafialnego. Kościół został zbombardowany. Brak duchownego oraz sporne kwestie dotyczące własności parafialnych spowodowały, że rawscy ewangelicy walczyli przez 7 lat o odzyskanie majątku kościelnego. 12 czerwca 1952 odbyło się pierwsze nabożeństwo w odbudowanej świątyni. Bezpośrednie otoczenie kościoła Obok kościoła istniał kiedyś cmentarz. Prawdopodobnie grzebano na nim osoby zmarłe w szpitalu. Został on teraz przekształcony w ogród parafialny z zabudową gospodarczą. Teren ogrodzony jest murem z cegły. Zobacz też Kościół Ewangelicko-Augsburski w RP Parafia Ewangelicko-Augsburska w Rawie Mazowieckiej Bibliografia Stanisław MarianS.M. Zajączkowski Stanisław MarianS.M., Powiat rawski: zarys dziejów do końca 1973, Łódź: Państwowe Wydawn. Naukowe, 1975, OCLC 2607562 (pol.).
Leib Osnos Tenement

The Tenement house of Leib Osnos in Warsaw (Polish: Kamienica Lejba Osnosa w Warszawie) is a tenement house located at 28 Twarda Street in the Wola district of Warsaw. History The tenement house was built in 1911. During World War II from 1940 to 1942 it was located in the Warsaw Ghetto. In 2009 all the residents of the tenement were evicted. Inside the tenement there are remains of a lot architectural decoration. In 2019, it was entered in the register of historical monuments. References Wola
Kamienica Lejba Osnosa w Warszawie

Kamienica Lejba Osnosa – kamienica znajdująca się przy ul. Twardej 28 przy rondzie ONZ w dzielnicy Wola w Warszawie. Historia Kamienica powstała w 1911. Wraz z sąsiednią kamienicą przy ul. Ciepłej 3 w czasie II wojny światowej w latach 1940–1942 znajdowała się w getcie warszawskim. Jest reliktem dawnego przebiegu ul. Twardej, podzielonej po wojnie przez ul. Juliana Marchlewskiego (obecnie al. Jana Pawła II) i rondo ONZ na dwa odcinki. W 2009 mieszkańcy budynku zostali wykwaterowani, a sklepy znajdujące się na parterze zakończyły działalność. Wewnątrz kamienicy zachowały się pozostałości bogatego wystroju architektonicznego. W 2019 budynek został wpisany do rejestru zabytków. Przypisy
Most přes Mlecznou

Most přes řeku Mleczna je historickým silničním mostem, který se nachází v Katovicích části Podlesí. Most je zapsán v seznamu památek slezského vojvodství pod číslem A 1321/84 z 20. února 1984. Historie Most byl postaven na přelomu 19. a 20. století (1898 nebo 1900). Nachází se na řece Mleczna. Na začátku devadesátých let 20. století byl opravován. Most sloužil místní dopravě, ale pro jeho špatný stav byl uzavřen a slouží jen pro pěší a jako místní atrakce. V jeho blízkosti byl postaven nový silniční most. Než byl vybudován kamenný most, oba břehy řeky spojovaly mosty dřevěné. Dokládají to svědectví, že v těchto místech vedla pszczynská obchodní cesta, která vedla z Krakova přes Gliwice do Vratislavi. Přes most vede červená cyklistická stezka č. 1 Katovice–Pszczyna. Popis Zděný kamenný obloukový most je postaven z opracovaného kamene a částečně z cihel. Skládá se z dvou oblouků na masívních pilířích. Čelo klenby je z cihel. Mostovku lemuje ozdobné železné zábradlí mezi cihlovými sloupky. Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Most nad Mleczną na polské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Most přes Mlecznou na Wikimedia Commons
Most nad Mleczną

Most nad Mleczną — zabytkowy most rzeczny znajdujący się w Katowicach, wpisany do rejestru zabytków pod numerem A/1321/23 w dniu 20 lutego 1984. Historia Most łączący oba brzegi rzeki zbudowany został na przełomie XIX i XX wieku (1898 lub 1900). Znajduje się nad rzeką Mleczną w województwie śląskim. Został poddany remontowi na początku lat 90. XX wieku. Most znajduje się w rejestrze zabytków od 20 lutego 1984. Niegdyś służył na potrzeby miejscowego ruchu drogowego, jednak obecnie w wyniku znacznej dewastacji został zamknięty i obecnie funkcjonuje jako odcinek spacerowy dla mieszkańców. oraz jako miejscowa atrakcja (zabytek techniki). W lipcu 2021 roku rozpoczęła się przebudowa mostu. Kosztowała niespełna 1 milion złotych i trwała do końca grudnia 2021 roku. Zanim wybudowano obecną konstrukcję, oba brzegi dzisiejszej rzeczki Mlecznej łączyły odbudowywane co jakiś czas mosty drewniane, które wznoszone zostały w tym miejscu dość dawno. Świadczy o tym fakt, iż przebiegała w tym miejscu od czasów średniowiecza pszczyńska odnoga dawnego szlaku handlowego, biegnąca od Krakowa przez Gliwice do Wrocławia. Konstrukcja Most o konstrukcji łukowej, wzniesiony został z ciosów kamiennych, a także częściowo z cegły. Składa się z dwóch przęseł o wykroju łuku odcinkowego opartych na masywnych kamiennych filarach. Łuki przęseł wykonane są z cegły. Drogę zabezpiecza metalowa ozdobna balustrada rozpięta między ceglanymi słupkami. Przypisy
Dwór w Drzymałowicach (1752)

Dwór w Drzymałowicach – zabytkowy dwór we wsi Drzymałowice, w Polsce, w województwie dolnośląskim, w powiecie jaworskim, w gminie Mściwojów. Historia Obiekt wybudowany w 1752 zwieńczony jest dachem czterospadowym. Do dworu prowadzi ozdobny portal wejściowy z dwoma półkolumnami toskańskimi, których głowice wspierają archiwoltę o łuku koszowym. W niej znajduje się kartusz herbowym z dwoma herbami, rodzin von: Gerskow (L) i Schellendorf (P). Nad nim medalion ze zbitą inskrypcją i datą 1752, nad którym górują dwa herby: Konrada Ferdinanda von Niemitz i von Gelhorn (P) (L) złączone koroną. Natomiast w trójkątnych polach po bokach łuku archiwolty są herby von: Pusch (L) i Waldow (P). Zabytek przebudowany na początku XX w. jest częścią zespołu dworskiego, w skład którego wchodzi jeszcze barokowa kaplica - pawilon ogrodowy przy dworze z drugiej ćwierci XVIII w. Zobacz też Dwór w Drzymałowicach (1721) Przypisy
Park Fosa i Stoki Cytadeli w Warszawie

Park Fosa i Stoki Cytadeli – park znajdujący się wokół murów Cytadeli Warszawskiej w warszawskiej dzielnicy Żoliborz, między ulicami: Wybrzeżem Gdyńskim, Kaniowską i Krajewskiego. Opis Urządzanie parku rozpoczęto po II wojnie światowej według projektu Zygmunta Stępinskiego, Kazimierza Marczewskiego i Krystyny Onitzchowej. Powstał w miejscu dawnej strzelnicy i miejsca ćwiczeń żołnierzy stacjonującego w Cytadeli 21 Pułku Piechoty „Dzieci Warszawy” w celu upamiętnienia rozstrzelania tam w 1925 trzech komunistów: Władysława Hibnera, Władysława Kniewskiego i Henryka Rutkowskiego. Jego centralnym elementem było ich mauzoleum w postaci granitowego sarkofagu. Pierwotnie park miał powierzchnię 1,7 ha i był ograniczony ulicami Kaniowską i Wybrzeżem Gdyńskim oraz murem Cytadeli. Po oczyszczeniu koryta i spiętrzeniu wody rzeki Drny powstał tam m.in. staw o powierzchni 1400 m². W pracach przy urządzaniu parku uczestniczyły brygady junaków Służby Polsce i ochotnicy ze Związku Młodzieży Polskiej. Przy wejściu planowano ustawienie na cokołach rzeźb kamiennych lwów dłuta Mieczysława Lubelskiego, które znajdowały się przed zniszczonym podczas obrony Warszawy we wrześniu 1939 gmachem Ministerstwa Spraw Wojskowych, jednak wojsko przejęło rzeźby i wybudowane cokoły pozostały puste. Park został otwarty w 1950. Nadano mu nazwę parku im. Kniewskiego, Hibnera i Rutkowskiego, jednak używano skróconej nazwy park Hibnera lub park im. Hibnera. W 1954 na skraju parku, przy ul. Wybrzeże Gdyńskie, odsłonięto płytę upamiętniającą żołnierzy 2 Dywizji Piechoty poległych w czasie walk na przyczółku żoliborskim we wrześniu 1944. W późniejszych latach park został rozszerzony i otoczył całą Cytadelę. Przypisy Linki zewnętrzne Park Fosa i Stoki Cytadeli na stronach m.st. Warszawy
Dąbrowska Fabryka Obrabiarek Ponar-Defum

Dąbrowska Fabryka Obrabiarek Ponar-Defum im. Stanisława Krzynówka – fabryka obrabiarek w Dąbrowie Górniczej. Zakład zajmował się produkcją maszyn do obróbki metalu. Historia zakładów sięga lat 70. XIX wieku kiedy założono warsztat ślusarsko-kowalski. Zakłady zostały wykupione przez Emila Škodę, a następnie przez Wilhelma Fitznera i Konrada Gampera przez co fabryka stała się częścią składową Zjednoczenia Maszyn, Kotłów i Wagonów L. Zieleniewski – Fitzner-Gamper Spółka Akcyjna. Po II wojnie światowej fabryka została upaństwowiona. W 2015 roku zakłady zostały zlikwidowane jako ostatnie duże przedsiębiorstwo państwowe w województwie śląskim. Fabryka o ponad 140-letniej tradycji przestała istnieć. Przez lata zmieniali się ich właściciele oraz zmieniał się profil działalności. Zakłady produkowały kotły parowe, wieże wyciągowe dla kopalń, maszyn dla cukrowni, papierni, gorzelni i fabryk chemicznych. Historia zakładu W 1897 roku fabryka została przekształcona w "Towarzystwo Akcyjne Zakładów Kotlarskich i Mechanicznych Fitzner i Gamper". Od 1928 roku fabryka weszła w skład spółki "Zjednoczone Fabryki Maszyn, Kotłów i Wagonów L. Zieleniewski i Fitzner-Gamper S.A." i produkowała wówczas obrabiarki oraz armatury parowe i wodne. W czasie II wojny światowej zakład został prawie całkowicie zniszczony. Po II wojnie światowej fabryka została upaństwowiona przyjmując nazwę Śląsko-Dąbrowskiej Fabryki Urządzeń Mechanicznych, a od 1959 r. Dąbrowskiej Fabryki Obrabiarek "Defum". 1962 — do zakładu przyłączono "Szopienicką Fabrykę Obrabiarek". 1970 — zakład włączono do Kombinatu Obrabiarek Ciężkich "Ponar". 2011 — Andrychowska Fabryka Maszyn S.A. przejęła produkcję obrabiarek Dąbrowskiej Fabryki Maszyn S.A. WFS130, DBM105, KND oraz znak towarowy DEFUM 2015 — likwidacja przedsiębiorstwa — wykreślenie z rejestru. 2016 — w budynkach poprzemysłowych rozpoczyna działalność Fabryka Pełna Życia. Przypisy Bibliografia DĄBROWSKA FABRYKA MASZYN DĄBROWSKA FABRYKA OBRABIAREK "DEFUM". Dąbrowa Górnicza - strona mieszkańca miasta. [dostęp 2016-03-28]. REWITALIZACJA DĄBROWSKIEJ FABRYKI OBRABIAREK. [dostęp 2016-03-28]. Linki zewnętrzne Dąbrowska Fabryka Obrabiarek Ponar-Defum w Encyklopedii Zagłębia Dąbrowskiego[niewiarygodne źródło?]