Kościół św. Andrzeja Boboli w Bydgoszczy

Kościół św. Andrzeja Boboli – kościół rzymskokatolicki położony w Bydgoszczy, którego patronem jest św. Andrzej Bobola. Położenie Kościół znajduje się przy Placu Kościeleckich, w obrębie Starego Miasta w Bydgoszczy. Ze Starego Rynku do świątyni prowadzi ulica Teofila Magdzińskiego. Historia Kościół zbudowano w latach 1901–1903 r. dla gminy ewangelicko-unijnej jako farę ewangelicką pw. Świętego Krzyża. Był on następcą poprzedniej świątyni, zbudowanej w Bydgoszczy w 1787 r. Świątynia powstała na obszarze zniwelowanej dawnej wyspy zamkowej, gdzie do 1656 r. znajdował się zamek starościński (w latach 1656–1895 w ruinie), zbudowany z polecenia Kazimierza Wielkiego. Autorem projektu (1899–1901 r.) był berliński architekt Heinrich Seeling, znany z kilku reprezentacyjnych realizacji w Bydgoszczy (Teatr Miejski, kościół im. Chrystusa Zbawiciela, kamienice przy ul. Jagiellońskiej i Gdańskiej). Rysunki i obliczenia konstrukcyjne wykonał w 1901 r. na zlecenie Seelinga O. Leitholf z Berlina. Odbiór budynku w stanie surowym nastąpił 22 października 1903 r. Do 1945 r. kościół służył parafii ewangelicko-unijnej. W 1945 roku kościół został zajęty przez władze komunistyczne, a następnie przekazany katolikom. W okresie 1945–1946 był kościołem szkolnym szkół rzemieślniczych uzyskując wezwanie św. Józefa Rzemieślnika. Jesienią 1946 r. przejęli kościół jezuici, którzy powrócili do miasta po 166 latach i których dawna świątynia została zniszczona w czasie II wojny światowej. Przeprowadzono wówczas remont zdewastowanego kościoła i nadano mu patrona św. Andrzeja Bobolę. Pierwsi powojenni jezuici w Bydgoszczy – związani z Wilnem O. Władysław Wantuchowski i O. Jan Kurdziel – umieścili w ołtarzu głównym kopię obrazu Matki Bożej Ostrobramskiej. W 1967 r. przy kościele erygowano parafię św. Andrzeja Boboli. W latach 60. XX w. kościół był żywym centrum działalności charytatywno – misyjnej. Potem stał się centrum Klubu Inteligencji Katolickiej, najstarszym w mieście centrum ruchu oazowego (od 1977 r.) i Odnowy w Duchu Świętym, a w latach 80. znanym miejscem modlitw za ojczyznę, zwłaszcza 13. dnia każdego miesiąca; a także centrum życia opozycji solidarnościowej i miejscem kontaktów środowisk opozycyjnych. W 1989 roku NSZZ „Solidarność” uznała go za kościół patronalny Regionu Bydgoskiego. W 1978 roku wieżę kościoła pokryto miedzianą blachą (w miejsce dachówki ceramicznej), a w 1996 roku decyzją władz miejskich otrzymał zewnętrzną iluminację świetlną. Wznoszący się na wysokość 76,9 m (69,1 m bez krzyża) szczyt wieży kościoła stawia go na pierwszym miejscu wśród najwyższych budynków w Bydgoszczy (krzyż na kopule bazyliki św. Wincentego à Paulo znajduje się na wysokości 65 m, a trzynastopiętrowy wieżowiec przy ul. Konarskiego ma wysokość 52 m). Znajdujący się na wieży mechanizm zegarowy w lipcu 2014 został uszkodzony w wyniku uderzenia pioruna. Architektura Styl architektoniczny Kościół zbudowany został w stylu neogotyku charakterystycznym dla niemieckich zborów ewangelickich przełomu wieków XIX i XX. Świątynię wyróżniają charakterystyczne empory, kryształowe sklepienia oraz masywna wysoka wieża. Dzięki swej okazałości i monumentalności świątynia stanowi dominantę wschodniej części Starego Miasta w Bydgoszczy. Jest to kościół orientowany, jednonawowy z węższym od nawy prezbiterium zamkniętym prostą ścianą. Do boków prezbiterium przylegają symetrycznie rozmieszczone aneksy. W północno-wschodni narożnik kościoła wkomponowano kaplicę pw. Najświętszej Marii Panny. Od zachodu dominantę stanowi wysoka wieża zwieńczona iglicą, ujęta szczycikami i wieżyczkami. Elewacje obiega ceglany fryz kordonowy. Wnętrze nakryte jest sklepieniami kryształowymi z gurtami. W fasadzie znajduje się bogato profilowany portal, zamknięty trójkątnym szczytem z wimpergą. Elewacje urozmaicone są ostrołukowo zamkniętymi blendami i oknami o różnorodnych wykrojach, szczytami zdobionymi sterczynami. Pierwotnie główne wejście do świątyni flankowała para kamiennych rzeźb przedstawiających klęczące anioły. Wyposażenie Ołtarz W prezbiterium znajduje się duży obraz św. Andrzeja Boboli, będący kopią obrazu z poznańskiego kościoła Ojców Jezuitów. Organy Największym zabytkiem kościoła są 42-głosowe (początkowo 48-głosowe, jedne z największych na Kujawach i Pomorzu a zarazem największe w Bydgoszczy) zabytkowe organy skonstruowane w 1903 roku przez znaną firmę Wilhelma Sauera, remontowane i przebudowane przez Josefa Goebla z Gdańska w roku 1940. Remont instrumentu przeprowadzono w 1947 r. przez bydgoską firmę P. Sobiechowskiego oraz w latach 1998-1999 r. przez organmistrza Stanisława Broszko. Imprezy Od 2001 r. w kościele odbywają się Bydgoskie Wieczory Organowe, które na trwałe wpisały się już w życie muzyczne Bydgoszczy. Sprzyja temu dobra akustyka wnętrza świątyni. Koncerty są nawiązaniem do przedwojennej tradycji organizowania w świątyni koncertów symfonicznych i recitali słynnych organistów. 30 czerwca 2012 r. w świątyni odbyła się premiera pierwszego polskiego opartego na zasadach Teatru Tworzenia, awangardowego oratorium "Terrarium", którego autorami byli: Jarosław Pijarowski i Józef Skrzek. Wybrane fragmenty z tego widowiska ukazały się w limitowanej edycji na płycie Terrarium – Live in Bydgoszcz wydanej przez niemiecką wytwórnię Legacy Records w 2013 roku. Galeria Zobacz też Staromiejski ewangelicki kościół farny w Bydgoszczy Obiekty sakralne w Bydgoszczy Struktury wyznaniowe w Bydgoszczy Przypisy Bibliografia Bręczewska-Kulesza Daria: Bydgoskie realizacje Heinricha Seelinga. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu: zeszyt 4. Bydgoszcz 1999 Derenda Jerzy. Piękna stara Bydgoszcz – tom I z serii Bydgoszcz miasto na Kujawach. Praca zbiorowa. Towarzystwo Miłośników Miasta Bydgoszczy. Bydgoszcz 2006 Kuberska Inga: Architektura sakralna Bydgoszczy w okresie historyzmu. In. Materiały do dziejów kultury i sztuki Bydgoszczy i regionu. Zeszyt 3. Bydgoszcz 1998 Parucka Krystyna. Zabytki Bydgoszczy – minikatalog. „Tifen” Krystyna Parucka. Bydgoszcz 2008. Rogalski Bogumił. Architektura sakralna Bydgoszczy dawniej i dziś. In. Kronika Bydgoska XII (1990). Bydgoszcz 1991 Linki zewnętrzne Strona internetowa Kościół św. Andrzeja Boboli (Dawniej: Evangelische Pfarrkirche) fotopolska.eu