I Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle

I Liceum Ogólnokształcące im. Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle – liceum ogólnokształcące z siedzibą w Jaśle. Historia Kalendarium 1862 – Burmistrz miasta Jasła Antoni Koralewski poddał Radzie Miejskiej myśl założenia Gimnazjum w Jaśle oraz przeprowadził uchwałę upoważniającą Zarząd Miejski do poczynienia odpowiednich starań. 1868 – Rada Szkolna Krajowa rozporządzeniem z dnia 22.08.1868 roku zatwierdziła osobny statut, na mocy którego powstało Niższe Gimnazjum w Jaśle. 16 września 1868 – uroczyste rozpoczęcie roku szkolnego, zajęcia szkolne odbywały się w budynku, z którego w latach późniejszych powstał ratusz. 1875 – Gimnazjum otrzymało statut zakładu państwowego, a koszty jego utrzymania przeszły na rząd. 1876 – Odbyły się pierwsze matury, które zdane zostały przez osiemnastu uczniów 1891 – Wmurowanie kamienia węgielnego pod budowę budynku szkoły i sali gimnastycznej przy ulicy Czackiego. 1892 – Rozpoczęcie działalności Gimnazjum w nowym gmachu z udziałem namiestnika hrabiego Kazimierza Badeniego oraz wiceprezydenta dr Michała Bobrzyńskiego. 1893 – Ukończenie budowy kaplicy gimnazjalnej. 1904 – W latach 1904–1908 rozwijała działalność organizacja młodzieży ludowej. 1912 – 5 października oddana została do użytku Bursa Gimnazjalna imienia Adama Mickiewicza. W zakładzie sformowała się pierwsza na tym terenie drużyna harcerska imienia gen. Józefa Bema. 1919 – Uchwałą Rady Ministrów zakład otrzymał nazwę: Państwowe Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1920 – Ponad trzystu uczniów wzięło udział w walkach o ustalenie granic Rzeczypospolitej Polskiej na Śląsku, w Wielkopolsce i wschodniej części kraju. 1935 – Reforma szkół średnich, w wyniku której wprowadzone zostało 4-letnie gimnazjum oraz 2-letnie liceum dwóch typów: humanistyczne i matematyczno-fizyczne. Placówka otrzymała nazwę „Państwowe Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle”. 1939 – Wybuch II wojny światowej. Wydano odgórne rozporządzenie zawieszenia nauki i ewakuacji tajnych akt szkoły. 8 września niemiecki komendant placu zajął gmach Liceum. Rozpoczęcie działalności tajnego nauczania. 1942 – Pierwszy tajny egzamin dojrzałości odbył się latem 1942. Bursa gimnazjalna stała się siedzibą gestapo. 1944 – Czwarty raz z kolei odbyły się tajne matury. Budynek gimnazjalny został zaminowany, Kaplica oraz Bursa gimnazjalna zostały spalone. 1945 – Decyzja Kuratorium Okręgu Krakowskiego z dnia 19.02.1945 o wznowieniu działalności Państwowego Koedukacyjnego Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. Organizacja pierwszej powojennej matury. 1948 – Reforma szkolna i zmiana nazwy szkoły na Państwową Koedukacyjną Szkołę Ogólnokształcącą Stopnia Licealnego im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1951 – Oddanie do użytku młodzieży internatu przy ulicy Słowackiego. 1959 – Zmiana nazwy szkoły na Liceum Ogólnokształcące im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle. 1960 – Rozpoczęcie budowy nowego budynku szkolnego na miejscu dawnego gmachu przy ulicy Czackiego i Mickiewicza. 1962 – 1 września oddanie nowego budynku. Utworzenie Technikum Chemicznego przy Liceum Ogólnokształcącym. 1966 – Otrzymanie odznaki 1000-lecia Państwa Polskiego. 1968 – W dniach 21-23 czerwca 1968 odbyły się obchody jubileuszu 100-lecia istnienia gimnazjum, podczas których zostały odsłonięte w gmachu szkoły tablice: w pierwszym dniu upamiętniająca wychowanka gimnazjum Rudolfa Weigla, a w drugim upamiętniająca jubileusz 100-lecia szkoły 1973 – Szkoła została uhonorowana Medalem Komisji Edukacji Narodowej. 1993 – 25-27 czerwca obchody 125-lecia założenia Szkoły i 100-lecia wzniesienia kaplicy gimnazjalnej. 2006 – Ks. Andrzej Sroka zakłada chór „Soli Deo”. 2008 – Obchody 140-lecia założenia Szkoły. 2010 – 25 maja obchody 70. rocznicy zbrodni katyńskiej, odsłonięcie pomnika „Golgota Wschodu”, posadzenie dębu pamięci w hołdzie ppor. rez. Antoniemu Nowakowi, absolwentowi zamordowanemu w Katyniu. 2012 – 24 lutego obchody 40. rocznicy śmierci Hugona Steinhausa. 2018 – Obchody 150-lecia istnienia Szkoły. Ogólny rys historyczny W 1868 na terenie Galicji (zabór austriacki) powstało pierwsze gimnazjum, a zarazem pierwsza szkoła. Przez lata swojego istnienia zmieniała swoją nazwę i typ, a od roku 1875 zostało uznane za zakład państwowy, który uczył filologiczno-klasycznych przedmiotów. Przez lata kadra nauczycielska kształciła młodzież polską w wielu kierunkach: geografii, matematyce, fizyce, biologii, historii oraz sztuce – rysunku i muzyce. Prócz tych czysto naukowych celów Gimnazjum jasielskiego było też dążenie do wlania ducha patriotyzmu w obywateli, wielu z nich później zostało świetnymi przykładami doskonałego wypełnienia tego celu. Byli nimi m.in.: Kasper Wojnar, Ignacy Solarz z Ołpin, Kazimierz Weis, Rudolf Weigl, Hugo Steinhaus, Stanisław Pigoń, Stanisław Pawłowski, Stanisław Kadyi, Stanisław Proń czy Marian Gumowski. Na przełomie lat 1892/1893 została wybudowana kaplica gimnazjalna pod wezwaniem św. Stanisława BM, w której odbywały się nabożeństwa i msze święte w obrządku rzymskokatolickim dla uczniów gimnazjum oraz dla mieszkańców Jasła. Okres I wojny światowej Podczas I wojny światowej szkoła musiała zawiesić swoją pracę, a sam budynek stał się siedzibą wojskową, 262 uczniów i 16 profesorów wstąpiło w szeregi żołnierskie. Po skończonej wojnie niejasne były granice na wschodzie, po powszechnej mobilizacji około 300 uczniów i dwóch profesorów Roman Saphier i Jakub Kuska wyruszyło na wojnę przeciw Rosji, broniąc polskiej flagi. Na kartach historii najwyraźniej zapisali się oni w bitwie pod Firlejówką, która miała miejsce 6 listopada 1920 roku, podczas walk zginął Roman Saphier oraz 8 wychowanków liceum. Poległych w tej bitwie upamiętnia granitowa tablica wykonana w dwudziestoleciu międzywojennym przez Eugeniusza Dacyla, ulokowana najpierw w budynku gimnazjalnym, a w 1938 przeniesiona do pobliskiej kaplicy szkolnej. Dwudziestolecie międzywojenne W dwudziestoleciu międzywojennym szkoła kształciła uczniów w każdym kierunku, uczniowie mieli możliwość uczestniczenia w wielu organizacjach takich jak PCK, harcerstwo, SKO itp. Zarządzeniem Ministra Wyznań Religijnych i Oświecenia Publicznego z 1937 zostało utworzone „Państwowe Liceum i Gimnazjum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle” (państwowa szkoła średnią ogólnokształcąca, złożoną z czteroletniego gimnazjum i dwuletniego liceum), po wejściu w życie tzw. reformy jędrzejewiczowskiej szkoła miała charakter męski, a wydział liceum ogólnokształcącego był prowadzony w typie humanistycznym i matematycznym. Pod koniec lat 30. szkoła funkcjonowała pod adresem ulicy Tadeusza Czackiego 6. Okres II wojny światowej W wyniku II wojny światowej szkoła została doszczętnie zniszczona, z całego kompleksu szkolnego ocalała jedynie sala gimnastyczna, która była osobnym budynkiem oraz kaplica gimnazjalna, która w części została spalona. Jednak w konspiracji nauczyciele tacy jak: Kazimierz Płaczek, Leon Król, Kazimierz Krajewski czy Aleksander Drozd uczyli młodzież polską i potajemnie organizowali egzaminy maturalne. Okres powojenny i teraźniejszość Po zakończonej wojnie udało się pod przewodnictwem dyrektora Jana Lisowskiego w 1962 r. wznieść nowy gmach szkoły, auli znajdującej się w budynku nadano później imię dyrektora Lisowskiego. Od 2010 roku w liceum znajduje się obserwatorium astronomiczne. W 2018 roku odbyły się uroczystości z okazji 150-lecia założenia szkoły. Dyrektorzy i profesorowie (na podstawie materiałów źródłowych) Wychowankowie (w nawiasach podano rok ukończenia szkoły z egzaminem dojrzałości; na podstawie materiałów źródłowych) Kazimierz Zygmunt Antosz – duchowny katolicki, aktywny duszpasterz przedwojennej archidiecezji lwowskiej (1924) Stanisław Basiński – nauczyciel (1884) Ignacy Bielecki – doktor wszechnauk lekarskich, lekarz, oficer Wojska Polskiego, społecznik (1882) Piotr Feliks Bogaczyk – franciszkanin (1887) Tadeusz Brąglewicz – oficer (1914) Stanisław Cebula – profesor gimnazjalny (1900) Ludwik Ciba – oficer (1913) Marian Cichoń – prof. dr hab nauk ekonomicznych, wykładowca na UE w Krakowie Zbyszko Cyganiewicz – zapaśnik o międzynarodowej sławie, aktor Eugeniusz Dacyl – kamieniarz, działacz społeczny Mieczysław Dedo – dyplomata (1950) Andrzej Maria Deskur – kardynał prezbiter, wysoki urzędnik Kurii Rzymskiej, kawaler Orderu Orła Władysław Dukiet – prawnik (1887) Antoni Gabryszewski – lekarz chirurg, pionier ortopedii (1881) Eugeniusz Garbacik – ekonomista (1931) Józef Garbacik – historyk (1926) Emil Gaweł – adwokat, działacz sokoli, oficer (1894) Maksym Gorlicki – duchowny, święty prawosławny Andrzej Grasela – nauczyciel (1900) Jacek Grün – muzyk, dziennikarz, politolog (1968) Józef Gryglewicz – oficer (1928) Jarosław Gowin – polityk, publicysta (1980) Marian Gumowski – historyk Anna Halcewicz – aktorka (1965) Benedykt Halicz – biolog (1921) Tadeusz Hołuj – publicysta, pisarz Józef Jałowy – duchowny rzymskokatolicki (1905) Stefan Jaracz – aktor teatralny i filmowy, publicysta i pisarz Piotr Jaroszewicz – generał dywizji Wojska Polskiego, polityk, premier PRL Zygmunt Jaślar – autor monografii o Haczowie (1938) Franciszek Jórasz – oficer Wojska Polskiego (1914) Jan Kanty Jugendfein – prawnik, polityk (1878) Grzegorz Juszczyk – dyrektor Narodowego Instytutu Zdrowia Publicznego – Państwowego Zakładu Higieny. Stanisław Kadyi – lekarz okulista, wybitny polski kolekcjoner (1918) Tadeusz Klimecki – oficer (1914) Jan Knapik – nauczyciel, filozof (1925) Jozafat Kocyłowski – greckokatolicki biskup przemyski, męczennik, błogosławiony (1896) Tadeusz Kokesz – ofiara zbrodni hitlerowskich, działacz narodowy (1936) Stanisław Kołodziej – Sługa Boży Kościoła katolickiego, męczennik Oświęcimia i Dachau (1927) Roman Kostikow – duchowny rzymskokatolicki, kapelan wojskowy (1919) Jan Kozak – chemik (1898) Zygmunt Kukulski – naukowiec (1909) Stanisław Lasocki – geofizyk (1968) Adam Lazarowicz – oficer (1921) Władysław Lutecki – duchowny rzymskokatolicki, malarz, muzealnik (1903) Mira Kuś – poetka, publicystka,członkini Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. Witold Lechowski – polityk, nauczyciel, samorządowiec, wicewojewoda podkarpacki Witold Litwiniszyn – urzędnik (1885) Adam Loret – założyciel i pierwszy dyrektor Lasów Państwowych Maciej Loret – archiwariusz Władysław Lutecki – duchowny katolicki, szambelan papieski, kustosz Muzeum Diecezjalnego w Przemyślu (1903) Ryszard Łukasik – marynarz, admirał flory Marynarki Wojennej (1964) Zygmunt Łyszczek – dyplomata (1968) Andrzej Marecki – oficer Seweryn Mściwujewski – major lekarz Wojska Polskiego (1903) Karol Myśliwiec – archeolog i egiptolog, członek PAN (1961) Hipolit Neuwirth – filolog klasyczny, nauczyciel (1877) Piotr Niezgoda – duchowny rzymskokatolicki, dziekan generalny Wojska Polskiego (1894) Aleksander Oberc – duchowny katolicki, Sprawiedliwy wśród Narodów Świata Andrzej Oberc – geolog, profesor AGH w Krakowie (1938) Józef Oberc – geolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (1937) Paweł Oberc – geofizyk Stanisław Pawłowski – geograf, profesor Uniwersytetu Poznańskiego, członek PAU (1902) Józef Petrycki – dziennikarz, poseł na Sejm, polityk Narodowej Demokracji Stanisław Pigoń – historyk literatury polskiej, edytor, pedagog, profesor UJ w Krakowie (1906) Stanisław Postępski – prawnik, oficer (1896) Adam Puzoń – prawnik, oficer (1930 lub 1931) Wit Rzepecki – lekarz Włodzimierz Sieradzki – profesor medycy sądowej (1888) Zbigniew Skrudlik – sportowiec, szermierz florecista, dwukrotny medalista olimpijski (1951) Ignacy Solarz – pedagog, działacz ruchu ludowego i spółdzielczego (1912) Jan Stapiński – działacz ruchu ludowego (1889) Piotr Steczkowski – duchowny katolicki, kanonista, profesor Uniwersytetu Rzeszowskiego Hugo Steinhaus – aforysta i matematyk żydowskiego pochodzenia, autor licznych publikacji naukowych (1905) Bronisław Syzdek – doktor historii, pisarz, kierownik Centralnego Archiwum KC PZPR Marian Szarek – duchowny katolicki, kanonik Jan Szczepanik – nauczyciel, wybitny wynalazca zwany „polski Edisonem” Stanisław Szczepański – malarz (1913) Jan Szymański – lekarz (1921) Zdzisław Truskolaski – malarz (1919) Jan Trznadel – duchowny katolicki (1885) Władysław Trznadel – prawnik (1904) Wawrzyniec Typrowicz – notariusz (1909) Wojciech Walczak – geograf i geomorfolog, profesor Uniwersytetu Wrocławskiego (1934) Władysław Warchoł – podpułkownik piechoty Wojska Polskiego (1916) Wojciech Węgrzyn – sędzia, wiceminister sprawiedliwości Michał du Vall – prawnik, profesor prawa, członek Collegium Invisibile (1971) Kazimierz Wais – duchowny rzymskokatolicki (1885) Jan Wawszczak – duchowny rzymskokatolicki (1907) Rudolf Weigl – biolog, wynalazca szczepionki przeciw tyfusowi plamistemu, nominowany do Nagrody Nobla w 1948 Szymon Wierdak – profesor Jan Ignacy Wodyński – malarz i wykładowca akademicki m.in. w Akademii Sztuk Pięknych w Warszawie (1922) Adam Wodziczko – botanik (1906) Ludwik Wypasek – duchowny katolicki, michalita, misjonarz Alicja Zając – działaczka społeczna i samorządowa, senator RP Stanisław Zborowski (Stanisław Zub) – duchowny rzymskokatolicki, patriota, więzień czasów komunistycznych (1935) Józef Zięba – duchowny rzymskokatolicki, przyjaciel bł. Jerzego Popiełuszki (1965) Teatr Art Express Teatr założony został przez Edwarda Lechetę, nauczyciela języka polskiego, w 1986, a swój debiut miał w marcu 1987 na Wojewódzkim Przeglądzie Szkolnych Zespołów Artystycznych w Brzozowie, gdzie wystawił spektakl „Ćwiczenia dykcyjne z Tuwima”. Teatr ten zdobył trzykrotnie nagrodę główna Finału Forum w Poznaniu – Złotą Maskę, w latach 2001, 2003 i 2005 za spektakle: Brawo girl, Dzień belfra oraz Dyptyk otwarty. Teatr brał też udział w Forum Teatrów Szkolnych, Finale Przeglądu Szkolnych Zespołów Artystycznych oraz Międzynarodowym Festiwalu Teatralnym „Korczak”. W latach swojej młodości z teatrem związani byli późniejsi aktorzy: Marta Malikowska, Janusz Laskowski, Maria Patykiewicz, Bartosz Cieniawa, Karolina Bugała. Przypisy Bibliografia Historia C.K. Gimnazjum i Liceum. [dostęp 2019-11-07]. Zdzisław Świstak: Kaplica Gimnazjalna w Jaśle. Jasło: I Liceum Ogólnokształcące im. Kr. Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle, 1992, s. 7–31. Księga pamiątkowa 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868–1938. Jasło: nakł. Państwowego Liceum i Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego, 1938. Kazimierz Krajewski: Sprawozdanie ze Zjazdu Jubileuszowego. Dodatek do Księgi Pamiątkowej 70-lecia Państwowego Gimnazjum imienia króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868–1938. Jasło: 1938. Kazimierz Zieliński: Księga pamiątkowa Stulecie Gimnazjum i Liceum im. króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle 1868-1968, Kraków 1968 Grono pedagogiczne Gimnazjum i Liceum im. Króla Stanisława Leszczyńskiego w Jaśle (1868–2008), oprac. Z. Świstak, Jasło. 2008 Linki zewnętrzne Oficjalna strona szkoły Sprawozdania szkolne gimnazjum zdigitalizowane i opublikowane w Podkarpackiej Bibliotece Cyfrowej