NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Browary Górnośląskie w Zabrzu

Browary Górnośląskie w Zabrzu – browar w Zabrzu należący do grupy piwowarskiej Van Pur Sp. z o.o. Historia Browar przemysłowy w Zabrzu powstał w 1860 roku. Założycielem i pierwszym jego właścicielem był niemiecki żyd Löbel Händler (Loebel Haendler). W 1896 rodzina Haendlerów przekształciła posiadane przedsiębiorstwo w spółkę akcyjną pod firmą Oberschlesische Bierbrauerei Aktien Gesellschaft vormals L. Haendler (Browar Górnośląski Spółka Akcyjna, dawniej L. Haendler). W 1920 roku zakład został przejęty przez przedsiębiorstwo Ostwerke A.G. z Berlina. W 1928 roku kolejnym właścicielem browaru został niemiecki koncern piwowarski Schultheiss-Patzenhofer A.G., który posiadał go do czasów II wojny światowej. Browar działał wówczas pod nazwą Schultheiss-Patzenhofer-Brauerei, Abt. Hindenburg, a od 1938 bez członu Patzenhofer. W czasie działań wojennych zabudowania browaru uległy zniszczeniu. Odbudowano je w latach 1958–1963. W 1963 roku powołano Zabrzańskie Zakłady Piwowarsko-Słodownicze, w których skład oprócz browaru w Zabrzu weszły również zakłady produkcyjne w: Siemianowicach Śląskich, Bytomiu, Raciborzu, Rybniku, Częstochowie i Gliwicach. W 1975 roku przedsiębiorstwo przyjęło nazwę Górnośląskich Zakładów Piwowarskich i połączono je z browarami w Tychach (do 1981 roku). W 1991 roku, po prywatyzacji, browar w Zabrzu został przekształcony w jednoosobową spółkę Skarbu Państwa pod firmą Górnośląskie Zakłady Piwowarskie S.A. W 1996 roku zmieniono ją na Browary Górnośląskie S.A. w Zabrzu. W 1993 roku dokonano modernizacji linii produkcyjnej. Pod koniec lat 90. XX wieku browar popadł w poważne kłopoty finansowe i w 1999 roku ogłosił bankructwo. Przetrwał jednak dzięki uporowi pracowników i pomocy ze strony syndyka masy upadłościowej. Dzięki promocji piwa z gatunku pilsner o nazwie Super Piwosz udało mu się wyjść z długów i osiągnąć sukces w sprzedaży na rynku lokalnym. W 2005 roku właścicielem browaru w Zabrzu została Van Pur Sp. z o.o. Produkty Lager Super Piwosz Karpackie Pils Karpackie Mocne Karpackie Super Mocne Śląskie Mocne Zobacz też Piwo Piwowarstwo Browary w Polsce Linki zewnętrzne Van Pur Browary Górnośląskie w Zabrzu. browarygornoslaskie.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-08-17)].
Brynecki Ostrów

Brynecki Ostrów (do 1945 niem. Brünnken Werder) – znajdująca się w Szczecinie wyspa odrzańska na Regalicy. Jest ona długa, półowalna, opływa ją od wschodu Martwa Woda, od zachodu Brynecki Nurt (Brückenstrom), a na południe od niej jest Zatoka Brynecka. Wyspa znajduje się na południe od mostu im. Pionierów Miasta Szczecina. Jest ona w większości pokryta lasami bagiennymi i szuwarami. Bibliografia Szczecin stary i nowy, Tadeusz Białecki i Lucyna Turek – Kwiatkowska, wyd. Szczecińskie Towarzystwo Kultury, Szczecin 1991
Brzeźno (jezioro w województwie pomorskim)

Brzeźno (kasz. Brzézeńsczé Jezoro) – jezioro rynnowe w Polsce położone w Borach Tucholskich w województwie pomorskim, w powiatach kościerskim i chojnickim, w gminach Brusy i Dziemiany na południowo-zachodnim skraju Wdzydzkiego Parku Krajobrazowego na obszarze Zaborów. Jezioro jest połączone poprzez rzeczkę Młosinę z jeziorami Młosino Małe, Kły, Młosino Wielkie, Raduń, Leśno Górne i Leśno Dolne jak również z miejscowościami Lamk, Raduń, Orlik i Leśno. Przez akwen przebiegają trasy szlaków kajakowych. Nad jeziorem znajduje się ośrodek szkoleniowo-wypoczynkowy Akademii Wychowania Fizycznego i Sportu w Gdańsku. Ogólna powierzchnia jeziora wynosi 71,07 ha. Przypisy Linki zewnętrzne Zdjęcie połączenia Brzeźna z jeziorem Kały. kamils.lap.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-01)].
Budynek Banku Gospodarstwa Krajowego w Poznaniu

Budynek Banku Gospodarstwa Krajowego – budynek bankowy, zlokalizowany w Poznaniu przy Placu Wolności 16, na narożniku ul. Nowowiejskiego. Architektura Projekt architektoniczny gmachu wybrano w konkursie (1937), spośród 26 nadesłanych prac, a realizację rozpoczęto w 1938. Zwycięzcą konkursu była grupa młodych twórców z Warszawy, tzw. Tygrysy: Wacław Kłyszewski, Jerzy Mokrzyński i Eugeniusz Wierzbicki. Obiekt był drugim, po gmachu PKO monumentalnym, modernistycznym budynkiem przy Placu Wolności. Zastąpił dawną Komendanturę Miasta z 1846. Ocena jury konkursowego była następująca: Usytuowanie na parceli dobre. Wejście założone dogodnie. Bardzo dobrze umieszczone klatki schodowe. Komunikacja i rozmieszczenie biur dobre. Sala operacyjna zaprojektowana prawidłowo i dobrze. Pod względem architektonicznym projekt rozwiązany dobrze. Wątpliwości budzi jedynie akcent architektoniczny przed wejściem do sali operacyjnej nie skoordynowany z dobrze pomyślanym wejściem w rzucie. Dwubryłowa budowla nawiązywała zarówno do architektury Auguste'a Perreta, jak i rozwiązań młodych warszawskich modernistów tego okresu. Obie bryły różnią się wielkością i opracowaniem fasady, jednak łączy je wspólna faktura okładziny. Bank nie został ukończony przed wybuchem II wojny światowej, w związku z czym dokończyli go Niemcy w 1942. Uległ niewielkim uszkodzeniom wojennym i zachował się w z grubsza niezmienionej formie – w 1945 dodano jedynie spadzisty dach zamiast płaskiego, co było sprzeczne z pierwotną ideą architektoniczną. Z budynkiem przez ul. Nowowiejskiego sąsiaduje dawny Bank Wschodni. Zobacz też Bank Gospodarstwa Krajowego Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 322, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 .
Budynek Banku Pekao w Krakowie

Budynek Banku Pekao – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy I przy Rynku Głównym 31, na rogu z ulicą Szewską 1, na Starym Mieście. Modernistyczny gmach projektu Ludwika Wojtyczki i Kazimierza Wyczyńskiego, powstał w 1913. Zbudowany został na miejscu kamienicy „Tenczerowskiej”, w której działała na początku lat siedemdziesiątych XVIII wieku, pierwsza w Krakowie kawiarnia prowadzona przez Mariannę Sędrakowską. 8 listopada 1990 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków. Przypisy Bibliografia J. Adamczewski, Kraków od A do Z, Kraków: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1992.
Здание Банка ПКО (Краков, Главная рыночная площадь)

Здание Банка ПКО (пол. Budynek Banku Pekao) — историческое здание, историческо-архитектурный памятник, находящийся на Главной рыночной площади, 31 в краковском районе Старый город, Польша. Здание внесено в реестр охраняемых памятников Малопольского воеводства. Здание было построено в 1913 году на месте стоявшего на этом месте и снесённого двумя годами ранее Дома Тенчера. В средние века этот дом принадлежал семейству Тенчеров, которые были оружейниками, каменщиками и скорняками. В 1770 году в Доме Тенчера Мария Сендраковская основала одно из первых кафе в Кракове. 8 ноября 1990 здание было внесено в реестр памятников культуры Малопольского воеводства (№ А-867). В настоящее время в здании располагается филиал банка «PKO Bank Polski», от которого оно взяло своё наименование. Примечания Литература Encyklopedia Krakowa red. Antoni Henryk Stachowski, PWN 2000, ISBN 83-01-13325-2 J. Adamczewski, Kraków od A do Z, Krajowa Agencja Wydawnicza, Kraków 1992, стр. 245. Miezian M., 2004, Krakowskie Stare Miasto, Wydawnictwo Bezdroża, стр. 56. Ссылки Информация Архивная копия от 2 февраля 2014 на Wayback Machine (пол.)
Budynek Banku Wschodniego w Poznaniu

Budynek Banku Wschodniego – budynek o formach zbliżonych do baroku, zlokalizowany w Poznaniu przy Placu Wolności 15, na narożniku ul. Nowowiejskiego. Architektura Obiekt wzniesiony w latach 1910-1911 dla Ostbank für Handel und Gewerbe (Banku Wschodniego), według projektu Hansa Uhla (wybrany w konkursie). Wcześniej stał tu stary gmach niemieckiego Ziemstwa Kredytowego, wyburzony pod budowę Ostbanku. Koncepcja została nieco zmieniona i przeprojektowana przez berlińskich architektów – Richarda Bielenberga i Josefa Mosera. Ciężki gmach, typowy dla niemieckiej architektury doby wilhelmińskiej, nawiązuje do form barokowych, nie unikając jednocześnie detalu w poetyce art déco, co sprawia, że jest przykładem architektury przejściowej między stylami. Wewnątrz znajduje się sala operacyjna i pokoje biurowe, eksploatowane obecnie przez Bank Zachodni WBK. Obiekt sąsiaduje z kamienicą Towarzystwa UNION i gmachem BGK. Według Marcina Libickiego kamienica Union i gmach Ostbanku pokazują różnicę mentalną w traktowaniu stylów architektonicznych przez Polaków i Niemców (oba budynki nawiązują do stylu barokowego, ale każdy z nich w zupełnie inny sposób). Ostbank był jednym z licznych niemieckich banków otwierających swe oddziały w Poznaniu w początkach XX wieku, co miało związek z dynamicznym rozwojem gospodarczym, zarówno w mieście, jak i na terenie całego Wielkiego Księstwa Poznańskiego, gdzie trwała silna walka o ziemię, pomiędzy Polakami i Niemcami. Przykładem polskiej inicjatywy bankowej i kredytowej jest natomiast Bank Włościański, zlokalizowany niemalże po przeciwnej stronie Placu Wolności. Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 321, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 . MarcinM. Libicki MarcinM., Poznań – przewodnik, PiotrP. Libicki (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 312, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402 .
Budynek Feniksa w Krakowie (Rynek Główny)

Budynek Feniksa – zabytkowa kamienica czynszowa i biurowo-usługowa wzniesiona dla wiedeńskiego Towarzystwa Ubezpieczeniowego „Feniks”, znajdująca się w Krakowie w dzielnicy I przy Rynku Głównym 41 na rogu z ul. św. Jana 2–4, na Starym Mieście. Zbudowany został w miejscu trzech, zburzonych w 1914 r. średniowiecznych kamienic: Tryblowskiej i Fridrichszmalcowskiej i domu Ważyńskich (od strony ul. św. Jana). W jednej z nich mieszkał w 1792 r. znany matematyk i astronom Jan Śniadecki. Podczas prac rozbiórkowych znaleziona została kamienna figurka św. Krzysztofa (wys. 106 cm), którą przekazano do Muzeum Narodowego. Początkowo zamierzano wznieść w tym miejscu hotel, ale plany te pokrzyżował wybuch I wojny światowej. Zdołano jedynie rozpocząć kładzenie fundamentów. Pusty plac został ogrodzony wysokim płotem. W lutym 1918 r. parkan ów stał się swoistą polityczną „gazetką ścienną” Krakowa. Umieszczano tam m.in. napisy typu: Precz z Prusakami, Na latarnię z Wilusiem oraz rysunki satyryczne przedstawiające wiszących na szubienicy Austriaka i Prusaka z podpisem: Viribus unitis. Na tym ogrodzeniu polscy legioniści zawieszali również na znak protestu odznaczenia bojowe otrzymane od dowódców austriackich i pruskich, wokół których krakowianie ustawiali płonące świeczki łojowe. Wiedeńskie Towarzystwo Ubezpieczeniowe „Feniks” w 1928 r. zwróciło się do architekta Adolfa Szyszko-Bohusza z propozycją zaprojektowania i wybudowania nowej kamienicy. Powstała latach 1928–1932 awangardowa i supernowoczesna bryła nowego budynku, w stylu art déco, wzbudziła kontrowersje i ostre protesty środowiska konserwatorskiego. Zostały one przerwane w wyniku osobistej interwencji zaprzyjaźnionego z Szyszko-Bohuszem prezydenta Ignacego Mościckiego. Krakowianie ze względu na stylizowaną (dziś nieistniejącą) attykę nazywali kamienicę „Domem pod Kominami”. Na rogu kamienicy znajduje się jej godło – aluminiowa rzeźba kobiety (Higieja). W narożnym lokalu, przez ponad 70 lat, znajdował się sklep firmowy producenta czekolady firmy „E. Wedel”. Pamiątką po nim jest mozaikowa posadzka z logiem fabryki. Jest to pierwszy w Krakowie budynek, gdzie eleganckie mieszkania zostały wyposażone w klimatyzację. W latach II wojny światowej kamienicę przebudowali Niemcy (według projektu Georga Stahla) i zlikwidowali attykę od strony Rynku Głównego. Od 1945 w budynku „Feniksa” działa kawiarnia „Rio”. W latach 1931–1933 powstał także drugi budynek Feniksa przy ulicy Basztowej 15. 2 stycznia 1991 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków. Przypisy Bibliografia Jacek Purchla, Urbanistyka, architektura i budownictwo, [w:] Dzieje Krakowa, t. 4, Kraków: Wydawnictwo Literackie, 1997. Zdjęcia z budowy domu 1931-1932 W sprawie tzw. Fenicjany – miesięcznik 'Kraków” marzec 2015
Budova bývalého Řeckokatolického teologického semináře

Budova bývalého Řeckokatolického teologického semináře v Přemyšlu (polsky Budynek Greckokatolickiego Seminarium Duchownego w Przemyślu) byla postavena v roce 1912. Historie a popis budovy Jedná se o neoklasicistní budovu z roku 1912, která vznikla díky úsilí biskupa Konstantina Czechowicze, dle návrhu Jana Lewiňského, stavební společností Meisner a Damaszko. Půdorys je ve tvaru dvojitého písmene „T“, na východní straně stojí kaple, která je symbolicky umístěna na půdorysu řeckého kříže. Během 1. světové války zde byla vojenská nemocnice. Kaple byla částečně zničena v roce 1915 a přestavěna v roce 1918. Až do konce 2. světové války sloužila budova jako seminář řeckokatolické diecéze. Po vysídlení ukrajinského obyvatelstva v roce 1945 do SSSR, budovu převzal stát a byla určena ke vzdělávacím účelům. Za tím účelem byly provedeny, v letech 1962–1964, stavební úpravy. Kaple byla rozdělena železobetonovým stropem a určena pro tělocvičnu a šatnu (v přízemí) a zasedací místnost (v 1. patře). Zpočátku zde sídlila Učitelská škola a od roku 1979 Gymnázium a internát. V roce 1992 byla budova navrácena Metropolitní řeckokatolické církvi. V roce 1997 byla kaple obnovena, byl odstraněn oddělující strop a znovu upravena pro náboženské účely. Budova je nyní pronajímána, sídlí zde různá zdravotnická zařízení a komerční společnosti. Budova je obklopena kamennou a cihlovou zdí se dvěma vjezdovými branami a jedním vchodem pro pěší, v zadní části se nachází zahrada. Odkazy Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Budynek Greckokatolickiego Seminarium Duchownego w Przemyślu na polské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu budova bývalého Řeckokatolického teologického semináře na Wikimedia Commons Budova bývalého Řeckokatolického teologického semináře – video z dronu
Budynek Greckokatolickiego Seminarium Duchownego w Przemyślu

Budynek Greckokatolickiego Seminarium Duchownego w Przemyślu – neoklasycystyczny budynek, znajdujący się w Przemyślu przy ulicy Basztowej. Historia Budynek został zbudowany w 1912, staraniem biskupa Kostiantyna Czechowycza, według projektu Jana Lewińskiego, przez firmę budowlaną Meisner i Damaszko, na planie podwójnej litery „T”, z przylegającą z tyłu (od wschodu) kaplicą na planie krzyża greckiego. Do końca II wojny światowej budynek pełnił funkcję seminarium duchownego przemyskiej diecezji greckokatolickiej. W okresie I wojny światowej mieścił się tu szpital wojskowy. Kaplica została częściowo zniszczona wskutek wysadzenia w 1915, a odbudowana w 1918. Po wysiedleniu ludności ukraińskiej do ZSRR w 1945 budynek został przejęty przez Skarb Państwa i przeznaczony na cele dydaktyczne. Kaplica w latach 1962-1964 została przedzielona żelbetonowym stropem, i przeznaczona na salę gimnastyczną i szatnię (parter), oraz aulę (piętro). Początkowo mieściło się tu Studium Nauczycielskie, a od 1979 II Liceum Ogólnokształcące i bursa. W 1992 budynek został zwrócony Kurii Metropolitalnej obrządku greckokatolickiego, znajduje się w nim siedziba Kurii wraz z Archidiecezjalną Biblioteką im. biskupa Konstantego Czechowicza oraz Wydawnictwo Archidiecezji Przemysko-Warszawskiej. Część budynku jest wynajmowana na siedziby różnych firm i instytucji. W 1997 przeprowadzano restaurację kaplicy, usuwając dzielący ją strop, i przystosowując ją ponownie do celów sakralnych. Budynek otoczony jest kamienno-ceglanym murem z dwiema bramami wjazdowymi i jedną wejściową, na tyłach budynku znajduje się ogród. Linki zewnętrzne Budynek dawnego Greckokatolickiego Seminarium Duchownego, film z drona
Budynek Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Krakowie

Budynek Komunalnej Kasy Oszczędnościowej w Krakowie – zabytkowy siedmiopiętrowy gmach, mieszczący się na terenie Starego Miasta w Krakowie, przy placu Szczepańskim 5 u wylotu ulicy Reformackiej, jedyny „wieżowiec” w obrębie plant. Został zaprojektowany przez Fryderyka Tadaniera i Stefana Strojka. Powstał w miejscu jednopiętrowej kamienicy, do użytku oddano go w 1936 roku. Już podczas budowy wysokość obiektu wzbudzała duże kontrowersje, były podejmowane nawet próby przerwania budowy 6. i 7. kondygnacji, które ostatecznie się nie powiodły. Bryła budynku charakteryzuje się nawarstwionymi poziomami, osiągającymi swoją kulminację w narożniku z wejściem głównym na dole i są uwieńczone okrągłą wieżycą. Budynek w interesujący sposób zamyka jeden z rogów placu Szczepańskiego. Przed wojną był popularnie zwany „krakowskim drapaczem chmur”. Po wojnie w budynku została umieszczona Wojewódzka Komenda Milicji Obywatelskiej i znajdowała się tam do końca lat 70. XX wieku, kiedy to została ona przeniesiona do nowego zespołu budynków przy ul. Mogilskiej. W 2017 roku budynek przeszedł remont w trakcie którego m.in. została odczyszczona elewacja. 23 lipca 1992 budynek został wpisany do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków. Zobacz też Komunalna Kasa Oszczędności Miasta Krakowa Budynek Komunalnej Kasy Oszczędności Miasta Krakowa Bibliografia Maria Jolanta Żychowska Między tradycją a awangardą - problem stylu w architekturze Krakowa lat międzywojennych, Wydawnictwo Politechniki Krakowskie, Kraków 1991 r. Przypisy ~
Budynek Landratury Poznań-Zachód

Budynek Landratury Poznań-Zachód – zabytkowy budynek zlokalizowany w Poznaniu, na Jeżycach, w obrębie zespołu rezydencjonalnego, przy ul. Mickiewicza 31. Obiekt powstał z uwagi na podzielenie powiatu poznańskiego na dwie części (Wschód i Zachód), co wywołane było intensywnym rozwojem aglomeracji miejskiej w początkach XX wieku. Projektantem był G. Seidel. Budynek ukończono w 1908. Nawiązuje do architektury baroku, ale posiada także detal secesyjny. Dostosowano go do rezydencjonalnego otoczenia, w jakim powstał. Od 1923 użytkowany był przez Izbę Przemysłowo-Handlową, a po II wojnie światowej oddano go na potrzeby służby zdrowia. Stan ten utrzymuje się do dziś. Uzupełnieniem budynku głównego były stajnie i wozownia na zapleczu oraz niewielki ogródek od frontu. Według Marcina Libickiego obiekt bardziej nawiązuje do polskiej architektury tego okresu niż cięższych stylowo dokonań niemieckich. Zobacz też Budynek Landratury Poznań-Wschód Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 198, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 .
Budynek PZU w Poznaniu

Budynek PZU w Poznaniu – zabytkowy, neorenesansowy gmach PZU, zlokalizowany w centrum Poznania przy placu Cyryla Ratajskiego 8 (dawniej Plac Królewski, potem Nowomiejski). Obiekt, dominujący panoramę placu Cyryla Ratajskiego, jest bardzo charakterystycznym składnikiem architektury tej części centrum miasta. Wieńczy zbiegające się na placu ulice Młyńską i 23 Lutego. Gmach wzniesiono w latach 1896–1897 w miejscu rekwizytorni teatralnej, na potrzeby Towarzystwa Ubezpieczeń Ogniowych (Provinzial-Feuersocietät), według prawdopodobnego projektu Paula Hirschberga. Autor zagospodarował parcelę za pomocą dwóch skrzydeł, zwieńczonych okazałą elewacją od strony placu, zwieńczoną spadzistym dachem z sygnaturką. Zastosował instrumentarium ornamentacyjne dojrzałego renesansu północnego, co było charakterystyczne dla wielu ważnych gmachów Poznania z tamtego okresu (np. Collegium Minus czy szkoła przy ul. Berwińskiego). Elewacja wykonana jest z czerwonej cegły z dużą ilością detalu kamieniarskiego. Okazała jest klatka schodowa z kolumnami i balustradami. Na piętrze znajduje się dawna sala posiedzeń zarządu. Według Marcina Libickiego, architekt znakomicie wywiązał się z niezwykle trudnego zadania, jakim było wprowadzenie okazałej fasady w bardzo wąską przestrzeń między dwiema zbiegającymi się ulicami. Od 1952 w budynku funkcjonują biura PZU. Obiekt częściowo przebudowano po 1945 r. Budynkowi PZU towarzyszy w większości zabudowa socrealistyczna na wysokim poziomie artystycznym. W pobliżu znajdują inne ważne realizacje architektoniczne tej części centrum, m.in. gmach PTPN, dawna kamienica Posener Bauhütte, czy Dom Towarowy Okrąglak. Przypisy Bibliografia Poznań – atlas aglomeracji 1:15.000, wyd. CartoMedia/Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2010, ISBN 978-83-7445-018-8. Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 252, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 . Praca zbiorowa, Poznań – spis zabytków architektury, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2004, s. 44, ISBN 83-89525-07-0. MarcinM. Libicki MarcinM., Poznań – przewodnik, PiotrP. Libicki (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Gazeta Handlowa, 1997, s. 225, ISBN 83-902028-4-0, OCLC 69302402 .
Budynek Poczty w Tarnowskich Górach

Budynek Poczty w Tarnowskich Górach – zabytkowy budynek znajdujący się przy ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego w Tarnowskich Górach. Historia Tarnogórska poczta na przestrzeni dziejów miała wiele siedzib. Pierwszą z nich był budynek u zbiegu obecnej ulicy Opolskiej i ul. ks. Wajdy. Następnie do 1850 roku poczta mieściła się przy Krakowskiej 7, a do 1860 siedzibą instytucji był dom przy ul. Górniczej 5, po czym pocztę przeniesiono na Nowy Rynek 6 (Neuring, obecnie pl. Żwirki i Wigury 9). Od 1883 r. urząd rozpoczął działalność pod nr. 9 przy tym samym placu, w nowo wybudowanym gmachu na rogu Neuringu i Wilhelmstraße (obecnej ul. Piastowskiej). W 1908 roku rozpoczęto budowę urzędu pocztowego na kupionej od miasta za 44 tysiące marek parceli przy obecnej ul. Marszałka Józefa Piłsudskiego, wówczas Bahnhofstraße. Projekt budynku stworzył architekt Hane z Berlina. Prace budowlane, wykonywane pod kierunkiem architekta Kleinfelda, pochłonęły 180 tysięcy marek. Potężny, dwukondygnacyjny budynek w stylu neobaroku z elementami secesyjnymi, oddany do użytku w listopadzie 1909 roku. Budynek służy jako poczta główna „Tarnowskie Góry 1”. Obiekt wpisano do rejestru zabytków 30 kwietnia 1996 (nr rej. A/1632/96) . Architektura Budynek neobarokowy z elementami secesji. Fasada podzielona na pięć części z trzema lekko wysuniętymi ryzalitami (dwa boczne z trójkątnymi frontonami). Rzędy okien rozdzielone lizenami, w dachu dwa okna mansardowe. Wejście główne wiedzie przez ozdobny portal z piaskowca do hali głównej. Wnętrze poczty zdobiły niegdyś herby Tarnowskich Gór i innych śląskich miast, z którymi poczta utrzymywała połączenia: Bytomia, Królewskiej Huty, Katowic, Gliwic i Wrocławia, zostały one zamalowane. Dziś z dawnego wystroju pozostały jedynie drobne elementy secesyjnej okładziny z zielonych kafli. Oprócz głównej hali na parterze znajdowały się jeszcze pokoje listonoszów, biuro inspektora poczty, kancelaria, sortownia i inne pomieszczenia. Na pierwszym piętrze zlokalizowano mieszkanie służbowe dyrektora oraz centralę telefoniczną i telegraficzną. Przypisy Bibliografia Marian Broniec, Ryszard Bednarczyk, Arkadiusz Czech, Mieczysław Filak, Krzysztof Gwóźdż, Jan Hahn, Marek Kandzia, Alicja Kosiba-Lesiak, Zofia Krzykowska, Dominik Ochman, Marek Panuś, Przemysław Rubacha, Anna Sopuch, Gabriela Szubińska, Marek Wojcik, Roman Wolniszewski: Przewodnik Tarnowskie Góry. Tarnowskie Góry: Drukpol sp.j., 2009. ISBN 978-83-61458-36-4.Sprawdź autora:15. Rejestr zabytków nieruchomych w województwie śląskim (stan na 31 grudnia 2020 r.). Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 2021-08-09]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).