NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Cmentarz ewangelicki na Stawkach w Toruniu

Cmentarz ewangelicki na Stawkach w Toruniu – nieczynny cmentarz wyznania ewangelickiego znajdujący się na Stawkach w Toruniu, położony przy ulicy Łącznej 38. Zajmuje powierzchnię 0,17 ha. Ma on kształt czworokąta, zbliżonego do trapezu. Jest położony na niewielkim wzniesieniu. Na cmentarzu zachowało się co najmniej 120 nagrobków. Na 53 znajdują się elementy z napisami. Dotychczas udało się w pełni lub częściowo zidentyfikować 21 zmarłych. Nieznana jest dokładna data założenia cmentarza. Istniał on co najmniej od 1878 roku. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi prawdopodobnie z III ćw. XIX wieku. Jest to podstawa z inskrypcją pisaną kursywą pod ucięty krzyż żeliwny. 18 marca 1899 roku Wydział Powiatowy zatwierdził, że nekropolia należy do gminy wiejskiej Stawki. Decyzja ta sprawiła, że obiekt przy kilka lat miał charakter komunalny. W latach 1904–1905 był to jeden z cmentarzy ewangelickiej grupy wyznaniowej Rudak-Stawki. Według zachowanych relacji na cmentarzu chowano ofiary epidemii cholery, jednak nie wiadomo, w którym roku epidemia nastąpiła. Do 1920 roku na cmentarzu chowano żołnierzy wyznania ewangelickiego, stacjonujących w pobliskich fortach. Ze względu na przepełnienie, na początku XX wieku ewangelicka grupa wyznaniowa Rudak-Stawki wybudowała nowy cmentarz, który znajdował się przy dzisiejszej ulicy Turkusowej. Po II wojnie światowej cmentarz popadł w zapomnienie i był dewastowany przez złodziei. W 1994 roku dostrzeżono orientację nagrobków i mogił oraz ustalono, że cmentarz jest jednokwaterowy. Podczas inwentaryzacji dopatrzono się 27 nagrobków. W 2009 roku z inicjatywy mjr. Henryka Rochnińskiego podjęto się nieudanej próby wycinki roślinności. Podczas prac dopatrzono się 60 nagrobków. W marcu 2015 roku Stowarzyszenie Stawki, grupa Lapidaria oraz Zespół Szkół nr 34 przeprowadzili prace porządkowe, przeprowadzone na zlecenie Wydziału Środowiska i Zieleni. Podczas prac odsłonięto 121 nagrobków. W 2018 roku społecznicy przeprowadzili prace porządkowe w południowej części cmentarza. W południowo-zachodniej części cmentarza znajdowała się kwatera dziecięca. Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia Michał P. Wiśniewski: Zabytki w krzakach. Rzecz o zapomnianych cmentarzach lewobrzeżnego Torunia. W: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.): Zabytki lewobrzeżnego Torunia: zachowane, nieistniejące, tylko zaplanowane. Warszawa: Stowarzyszenie Historyków Sztuk, 2017. ISBN 978-83-88341-79-3.
Miejsce Pamięci Narodowej Barbarka

Miejsce Pamięci Narodowej Barbarka (inna nazwa: Cmentarz-Pomnik ofiar hitleryzmu na Barbarce w Toruniu) – miejsce straceń i spoczynku zamordowanych przez Niemców mieszkańców Torunia i okolic, znajdujące się w lasach Barbarki, w północno-zachodniej części Torunia. Składa się ono z kilku części: zbiorowych mogił na Cmentarzu Ofiar Hitleryzmu, tablicy ku czci ofiar Fortu VII w Toruniu, głazu upamiętniającego zamordowanych i zamęczonych nauczycieli z Torunia i powiatu toruńskiego oraz pomnika Ku czci Pomordowanych. Jesienią 1939 roku w lesie Barbarka niemiecka policja oraz Selbstschutz zamordowała co najmniej 600 Polaków. Pierwszą egzekucję przeprowadzono 28 października 1939 roku, ostatnią prawdopodobnie 6 grudnia tego samego roku. Ofiary zbrodni byli chowani zazwyczaj na miejscu egzekucji. W 1944 roku Niemcy rozpoczęli zacieranie śladów zbrodni, m.in. poprzez odkopywanie i palenie zwłok ofiar. Po zakończeniu II wojny światowej 24 września 1945 roku przeprowadzono oględziny miejsca zbrodni. Znaleziono wówczas pięć masowych mogił. 19 października 1946 roku rozpoczęto prace ekshumacyjne. Wydobyto wówczas 87 ciał, zdołano zidentyfikować 13 osób. Ciała pochowano na Cmentarzu Komunalnym nr 2 im. Ofiar II Wojny Światowej w Toruniu. Dzięki badaniom przeprowadzonym w 2009 roku przez Sylwię Grochowinę i Jana Szilinga zdołano ustalić nazwiska 298 ofiar. Jeszcze w 1945 roku w Barbarce okoliczni mieszkańcy pozostawiali krzyże z tabliczkami, na których widniała informacja, że w tym miejscu spoczywają Polacy zamordowani przez Niemców. Las Barbarka otrzymał status „Miejsce Pamięci Narodowej. Miejsce Kaźni Ofiar Hitleryzmu”. Za sprawą rodzin ofiar oraz lokalnych mieszkańców na miejscu straceń zaczęły pojawiać się nowe formy upamiętnienia zamordowanych. 28 października 2009 roku odsłonięto pomnik ku czci pomordowanych. Został on odsłonięty w 70. rocznicę zbrodni. Autorem pomnika jest Marian Molenda. Na cmentarzu w ostatnią niedzielę października odbywają się uroczystości upamiętniające zamordowanych. Przypisy Bibliografia Sylwia Grochowina: Barbarka jako jedno z miejsc niemieckich zbrodni na Pomorzu Gdańskim w 1939 roku. W: Sylwia Grochowina, Waldemar Rozynkowski (red.): Barbarka. Miejsce kultu, męczeństwa i pamięci. Toruń: 2019. ISBN 978-83-952086-2-1. Sylwia Grochowina, Jan Sziling: Barbarka. Miejsce niemieckich egzekucji Polaków z Torunia i okolic (październik-grudzień 1939). Toruń: Fundacja Generał Elżbiety Zawackiej, 2009. ISBN 978-83-88693-22-9.
Cmentarz choleryczny na Krzyżownikach w Poznaniu

Cmentarz choleryczny na Krzyżownikach w Poznaniu – cmentarz dla ofiar cholery, który znajdował się na terenie Krzyżownik w Poznaniu, przy ul. Słupskiej, mniej więcej naprzeciwko posesji pod numerem 95 (lasy zachodniego klina zieleni, niedaleko od wschodniego brzegu jeziora Kierskiego). Historia Cmentarz powstał prawdopodobnie około 1831. Pierwotnie był przeznaczony dla mieszkańców Krzyżownik, ci jednak woleli być nadal grzebani w Kiekrzu. Na cmentarzu grzebano ofiary kolejnych fal epidemii cholery nawiedzających Poznań i okolice. W XIX wieku miasto dotknęło siedem kolejnych fal choroby (1831, 1837, 1848, 1852, 1855, 1866, 1873). W 1831 epidemię zawlokły do Wielkopolski wojska rosyjskie, które ścigały powstańców listopadowych. Na odległość 22,5 kilometra od miasta rozciągnięto wówczas kordon sanitarny, obejmujący m.in. Krzyżowniki. Opuszczenie terenu było możliwe dopiero po dziesięciodniowej kwarantannie. Krzyżownicki cmentarz choleryczny figurował m.in. na mapach z 1894, 1898, 1936 oraz na planie Poznania w 1949. Po tym czasie uległ splantowaniu pod szkółkę leśną. Nie pozostał po nim żaden ślad w terenie, poza jedną dość starą sosną, ale nie ma dowodów, by była ona w wieku nekropolii. Według podziału działek cmentarz mógł mieć kształt kwadratu, o powierzchni ponad 3800 m². Upamiętnienie We wrześniu 2021 roku na dukcie leśnym biegnącym równolegle do ulicy Słupskiej miej więcej w połowie zachodniej granicy cmentarnej działki stanęła tablica historyczna Systemu Informacji Miejskiej (SIM). Jest to jedna z tablic, jakie upamiętniają dawnych mieszkańców Poznania i miejsca ich spoczynku w parkach miejskich, które powstały na terenie dawnych cmentarzy. Na tablicy umieszczono kod QR zawierający link do strony o cmentarzach epidemicznych, położonych w administracyjnych granicach Poznania. Tablica powstała z inicjatywy rady osiedla Krzyżowniki-Smochowice we współpracy z pasjonatami i zawodowymi historykami. Znalazła w się w swojej docelowej lokalizacji dzięki bardzo dobrej współpracy z Zakładem Lasów Poznańskich, czyli gospodarzem tego terenu. Inne lokalizacje W Poznaniu inne lokalizacje cmentarzy cholerycznych to: przy drodze do Swarzędza, na Grochowych Łąkach, na Świętym Marcinie, a także w ogrodzie rodziny Mycielskich przy ulicy Półwiejskiej, gdzie również prowadzono tymczasowy szpital choleryczny. Także na Cmentarzu Zasłużonych Wielkopolan na Wzgórzu Świętego Wojciecha, polana pozbawiona nagrobków u podnóża wzniesienia stanowi pozostałość masowej mogiły ofiar epidemii cholery z lat: 1831, 1837, 1848, 1852, 1855, 1863 i 1873. Innym miejscem pochówku jest też porośnięty drzewami kopiec na terenie fabryki Volkswagena w Antoninku. Zobacz też cmentarz ewangelicki przy ul. Wichrowej w Poznaniu - w pobliżu Epidemia cholery w Poznaniu (1831) Epidemia cholery w Poznaniu (1848) Epidemia cholery w Poznaniu (1866) Przypisy
Kaplica Matki Bożej Nieustającej Pomocy w Brzezówce (Domatków)

Kaplica Matki Bożej Nieustającej Pomocy – kaplica znajdująca się w miejscowości Brzezówka (Domatków), w dekanacie Kolbuszowa Zachód w gminie Kolbuszowa, w powiecie kolbuszowskim, w województwie podkarpackim. Wznoszona była w latach 2001/2002. Erygowana 23 czerwca 2003 roku przez biskupa diecezji rzeszowskiej Edwarda Białogłowskiego. Głównym fundatorem świątyni jest urodzony w Brzezówce ksiądz Władysław Jemioło. Kaplica w przysiółku Brzezówka spełnia rolę kościoła i należy do parafii Miłosierdzia Bożego w Domatkowie. W 2005 roku nadano kaplicy honorowy sztandar, którego fundatorami jest grupa mieszkańców Brzezówki. Uszyto go w sanktuarium na Janej Górze w Częstochowie. Przy kaplicy działa "róża różańcowa" kobiet przypisana parafii Wszystkich Świętych w Kolbuszowej. Przypisy
Kamienica Pod Bazyliszkiem w Warszawie

Kamienica pod Bazyliszkiem – budynek stojący na Starym Mieście w Warszawie. Powstała w 1470 roku, wybudowana przez Jana Kirstiana. Mieści się przy Rynek Starego Miasta pod numerem 5. Historia W 1607 roku została spalona i odbudowana w 1614 roku przez burmistrza Stanisława Jelenia. Od 1632 roku budynek należał do Jana Kotyńskiego. W XVIII wieku budynek pełnił funkcję kantoru, prowadzonego przez Piotra Riaucourt. W latach 70. XVIII wieku fasada zyskała wystrój klasycystyczny. W XIX wieku kamienica wielokrotnie zmieniała swoich właścicieli, należała m.in. do rodziny Kwiatkowskich, Choromańskich, Nowickich, Samowiczów, Zawadzkich. W 1928 roku polichromia fasady została wykonana przez Stanisława Rzeckiego. Po 1935 roku część kamienicy pełniła funkcję poczty. Kamienica została zniszczona w 1944 roku. Pozostałości zostały rozebrane i budynek odbudowano w latach 1952–1953 według projektu Mieczysława Kuzmy i Lesława Nowakowskiego. Figurka bazyliszka nad wejściem została wykonana przez Jerzego Brabandera. Obecnie w kamienicy znajduje się restauracja Bazyliszek. Przypisy
Rezerwat przyrody Skałka Rogoźnicka

Rezerwat przyrody Skałka Rogoźnicka – rezerwat przyrody nieożywionej pomiędzy miejscowościami Rogoźnik i Maruszyna w województwie małopolskim, w powiecie nowotarskim. Pod względem geograficznym znajduje się na Pogórzu Gubałowskim, pod względem geologicznym przynależy do Pienińskiego Pasa Skałkowego. Utworzony został zarządzeniem Ministerstwa Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego nr 132 z dnia 27 lipca 1961 roku. Rezerwat znajduje się w pasie wzniesień nad prawym brzegiem potoku Trawny (dopływ Wielkiego Rogoźnika). Od południowej strony są tutaj duże łąki, od północy stromo opadający i porośnięty lasem stok. Składa się z 3 części: Rogoźnicka Skałka wznosząca się na wysokość około 670 m n.p.m. kamieniołom wschodni, w którym występują białe wapienie krynoidowe, białe muszlowce mikrytowe i czerwone muszlowce mikrytowe kamieniołom zachodni zawierający głównie czerwone, ale także szare i zielone margle z Pustelni, formacji z Jaworek Jest to niewielki i turystom mało znany rezerwat, gdyż nie prowadzi do niego żaden znakowany szlak turystyczny. Pod względem geologicznym jest to jednak obiekt unikalny w światowej skali. Zbudowany jest ze skał pochodzących z okresu paleogenu i mezozoiku, które w okresie późnej kredy i trzeciorzędu uległy bardzo silnym sfałdowaniom. Są to skały pochodzenia organicznego. Ich dolną część tworzą wyraźnie uławicowane sparytowe muszlowce amonitowe, górą przechodzące w muszlowce mikrytowe. Wśród muszlowców tych znajdują się muszle amonitów, ramienionogów, liliowców, sporadycznie także szkielety koralowców. Występują zarówno pełne muszle, jak i ich fragmenty, a całość jest dokładnie wymieszana. Wedle informacji podanych na tablicy przy rezerwacie, obiekt ten został wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Geologicznego UNESCO. Informacja ta nie znajduje jednak potwierdzenia w oficjalnych dokumentach dotyczących ochrony obszaru. Przypisy
Dwór Radzin w Celestynowie

Dwór Radzin – zabytkowy dwór w Celestynowie. Do rejestru zabytków wpisano murowany dwór wraz z otaczającym go parkiem. Przestronne pomieszczenia dworu zostały odnowione i urządzone z zachowaniem charakteru dziewiętnastowiecznego dworu ziemiańskiego. W dworze można urządzać spotkania rodzinne, takie jak wesela, komunie itp. Historia dworu W połowie XIX wieku ówcześni właściciele tych ziem, Radzińscy wystawili w tym miejscu drewniany dwór. Ich spadkobiercą w 1871 roku był Celestyn Polakiewicz (od którego imienia wziął nazwę Celestynów). W 1875 roku wybudował tu murowaną rezydencję. Jest to najstarszy budynek w Celestynowie. W czasie niemieckiej okupacji we dworze znajdowała się baza 780 plutonu z placówki „Wilk” IV Regionu „Fromczyn” VII Obwodu „Obroża” Okręgu Warszawskiego AK. Było to miejsce wypadowe do akcji sabotażu i dywersji, głównie kolejowej. Wspierano również żołnierzy AK, idących na pomoc powstaniu warszawskiemu. Spotykali się tu również harcerze celestynowskich Szarych Szeregów. Komendantem placówki był por. Ziemowit Szczakowski „Dan”, jego pamięci poświęcona jest tablica pamiątkowa znajdująca się w kruchcie kościoła w Celestynowie. Przypisy
Skurwysyn

Skurwysyn – skała na wzgórzu Winnica w Tyńcu. Pod względem administracyjnym należy do Dzielnicy VIII Dębniki w Krakowie. Pod względem geograficznym należy do Wzgórz Tynieckich na Pomoście Krakowskim w obrębie makroregionu Bramy Krakowskiej. Wzgórza te włączone zostały w obszar Bielańsko-Tynieckiego Parku Krajobrazowego. Skała znajduje się u północno-zachodniego podnóża wzgórza Winnica i wznosi się przy terasie Wisły nad ulicą Promową. Tuż przy skale znajduje się parking i restauracja, a w odległości kilkudziesięciu metrów przystań promowa. Skała znajduje się na terenie prywatnym. Na mocy porozumienia właściciela działki z PZA została udostępniona do wspinaczki skalnej na określonych warunkach. Jak wszystkie skały Wzgórz Tynieckich jest to skała wapienna pochodząca z późnej jury. Jest najdalej na południe wysuniętą częścią muru skalnego o długości około 180 m. Wspinacze wyróżniają w nim Winnicę, Mur przy Skurwysynie i właściwego Skurwysyna, na którym jest 18 dróg wspinaczkowych o zróżnicowanym stopniu trudności (II–VI.6). Wszystkie mają asekurację: 4–7 ringów (r) i stanowiska zjazdowe (st). Skała ma wysokość 12–14 m, ściany pionowe lub przewieszone z filarem, kominem i zacięciem. W Skurwysynie znajduje się duży, charakterystyczny i ciemny okap. Pod nim jest Schronisko w Winnicy Drugie. W pionowej ścianie nad okapem, na wysokości około 10 m nad ziemią znajdują się trzy trudno z ziemi dostrzegalne otwory jaskiń: Tunel nad Okapem Pierwszy, Tunel nad Okapem Drugi, Tunel nad Okapem Trzeci. Drogi wspinaczkowe Przypisy
Rezerwat przyrody Nad Płociczną

Rezerwat przyrody „Nad Płociczną” – rezerwat krajobrazowy o powierzchni 19,81 ha, utworzony 22 marca 2010 w województwie zachodniopomorskim, w powiecie wałeckim, w gminie Tuczno, około 3,5 km na południowy zachód od zabudowań wsi Płociczno. Rezerwat położony jest w granicach dwóch obszarów Natura 2000: specjalnego obszaru ochrony siedlisk „Uroczyska Puszczy Drawskiej” PLH320046 i obszaru specjalnej ochrony ptaków „Lasy Puszczy nad Drawą” PLB320016. Celem ochrony w rezerwacie, według aktu powołującego, jest „zachowanie górnego odcinka środkowego biegu rzeki Płocicznej ze zgrupowaniami fauny typowej dla rzek o charakterze górskim, a także ochrona kompleksu dobrze zachowanych łęgów i grądów o charakterze zbliżonym do naturalnego, porastających zbocza oraz dno doliny Płocicznej, z charakterystyczną florą, mykoflorą oraz cenną fauną”. Wszystkie typy lasów występujące w rezerwacie chronione są dyrektywą siedliskową. W rezerwacie stwierdzono 6 gatunków roślin naczyniowych objętych ochroną prawną, w tym widłak goździsty, kopytnik pospolity, paprotka pospolita, oraz 2 gatunki chronionych mszaków: rokiet cyprysowaty, nibybrodawkowiec czysty. Na kamieniach na dnie rzeki występuje objęty ochroną krasnorost. Najcenniejsze gatunki fauny wodnej to: troć wędrowna i troć jeziorna. Rezerwat leży na terenie Nadleśnictwa Tuczno. Nadzór sprawuje Regionalny Dyrektor Ochrony Środowiska w Szczecinie. Rezerwat nie ma zatwierdzonego planu ochrony, obowiązują w nim jednak zadania ochronne, na mocy których obszar rezerwatu objęty jest ochroną czynną na powierzchni 19,08 ha oraz krajobrazową na powierzchni 1,37 ha. Przypisy
Cmentarz ewangelicki w Toruniu

Cmentarz ewangelicki w Toruniu – nieczynny cmentarz wyznania ewangelicko-unijnego w Toruniu, znajdujący się przy ul. Poznańskiej 114 na Podgórzu. Cmentarz należy obecnie do Gminy Miasta Toruń. Historia Cmentarz powstał w 1845 roku i służył wiernym kościoła ewangelicko-unijnego zamieszkałym w obecnej lewobrzeżnej części Torunia, w dzielnicach Podgórz i Glinki. Prawdopodobnie cmentarz był zaniedbany od 1870 roku, jednak to przypuszczenie nie zostało do dzisiaj potwierdzone. W 1898 roku wydano zarządzenie o uporządkowaniu grobów na cmentarzu, nakazując wydzielenie kwater dla dzieci i dorosłych. W starej części cmentarza miała zostać przeprowadzona ekshumacja na koszt parafii. Ze względu na stan zachowania cmentarza nie można ustalić, czy wykonano polecenie oraz, kiedy zaprzestano pochówków na cmentarzu. Prawdopodobnie cmentarz był czynny do drugiej dekady XX wieku. Po 1945 roku popadł w zapomnienie. W 1966 roku w Ilustrowanym Kurierze Polskim donoszono o planach likwidacji cmentarza (wraz z tym cmentarzem miano także zlikwidować tzw. nowy cmentarz ewangelicki położony na ulicy Poznańskiej 313). W latach 70. oceniono stan cmentarza jako bardzo zły. W 1975 roku zamknięto obiekt. Data likwidacji nagrobków jest nieznana. Według relacji spisanej w publikacji 460 lat Podgórza 1555–2015, nagrobki mogły być likwidowane w latach 60. XX wieku przez uczniów pobliskiej szkoły podstawowej. Elementy metalowe miały zostać zdemontowane w celu pozyskania żeliwa na potrzeby rywalizacji międzyszkolnej w ilości zebranych surowców wtórnych. W 1976 roku sporządzono dokumentację nagrobków wraz ze zdjęciami. W latach 1985–1994 uległ częściowej likwidacji. Do 2015 roku zachowało się około 10 nagrobków. Podczas prac porządkowych w latach 2014–2015 znaleziono kilka nagrobków, potłuczone fragmenty postumentów i tablic oraz żeliwną płytę inskrypcyjną zdobioną głową anioła i liśćmi palmowymi. Cmentarz porządkowały organizacje: Stowarzyszenie Nasz Podgórz, Jednostka 3366 Związku Strzeleckiego Rzeczypospolitej, Lapidaria. Zapomniane cmentarze Pomorza i Kujaw, Grupa Rekonstrukcji Historycznej Rex oraz osoby prywatne. Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia Michał Wiśniewski: Zapomniane cmentarze podgórskie. W: praca zbiorowa: 460 lat Podgórza 1555–2015. Toruń: Towarzystwo Miłośników Torunia, 2017. ISBN 978-83-927097-8-7. Linki zewnętrzne Oficjalna strona Cmentarze w Toruniu
Parafia św. Maksymiliana Kolbego w Pęperzynie

Parafia św. Maksymiliana Kolbego w Pęperzynie – parafia rzymskokatolicka w dekanacie Sępólno Krajeńskie diecezji bydgoskiej. Erygowana 20 marca 1979. Do parafii należy wieś Pęperzyn. Proboszczowie ks. Marek Czapilcki (2024–2025) ks. Piotr Łukowski (od 2025) Przypisy Bibliografia Pęperzyn – Parafia pw. św. Maksymiliana Kolbego. diecezja.bydgoszcz.pl. [dostęp 2017-05-06].
Cmentarz komunalny przy ul. Turkusowej w Toruniu

Cmentarz komunalny przy ul. Turkusowej w Toruniu (potoczna nazwa: Nowy cmentarz ewangelicki na Stawkach) – cmentarz, który znajdowął się przy ulicy Turkusowej 24 na Stawkach w Toruniu. Cmentarz zajmował powierzchnię ok. 0,25 ha. Do 1994 roku zachowały się trzy nagrobki. W 2015 roku ustawiono tabliczki inforujące o dawnym cmentarzu. Początkowo obiekt ten był znany jako cmentarz przy ulicy Włocławskiej, jednak ze względu na rozbudowę osiedla Piaski i wytyczenie nowych ulic doszło do zmiany nazwy adresu. W źródłach pojawia się również błędna lokalizacja przy ulicy Rubinowej. Historia Na cmentarzu chowano mieszkańców Rudaka i Stawkach. Powstał on w wyniku przepełnienia cmentarza ewangelickiego, położonego przy dzisiejszej ulicy Łącznej. Nekropolię wybudowano na działce zakupionej od Augusta Sodtkego. Nowy obiekt miał być jednak cmentarzem komunalnym, nie zaś ewangelickim. Cmentarz oddano do użytku prawdopodobnie w 1912 roku. Prawdopodobnie cmentarz nie zdążył się całkowicie zapełnić do 1945 roku w wyniku spadku liczby ludności ewangelickiej po przyłączeniu Stawek i Rudaka do II Rzeczypospolitej w 1920 roku. Nie wiadomo, czy na cmentarzu chowano osoby wyznania katolickiego. Według dokumentów z 1940 roku, nekropolia należała do ewangelickiej grupy wyznaniowej Rudak-Stawki. Po II wojnie światowej cmentarz popadł w zapomnienie. Do 1994 roku zachowały się trzy nagrobki. W 2006 roku teren cmentarza splantowano. W 2015 roku Wydział Środowiska i Zieleni Urzędu Miasta postawił głazy na miejscu dawnego cmentarza oraz zamontował tabliczki informacyjne. Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia Katarzyna Kluczwajd: Podgórz. Toruńskie przedmieścia sprzed lat. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2018. ISBN 978-83-7729-452-9. Michał P. Wiśniewski: Zabytki w krzakach. Rzecz o zapomnianych cmentarzach lewobrzeżnego Torunia. W: Katarzyna Kluczwajd, Michał Pszczółkowski (red.): Zabytki lewobrzeżnego Torunia: zachowane, nieistniejące, tylko zaplanowane. Warszawa: Stowarzyszenie Historyków Sztuk, 2017. ISBN 978-83-88341-79-3.
Willa Walerego Sławka

Willa Walerego Sławka w Janowiczkach – willa znajdująca się w województwie małopolskim, w powiecie miechowskim, w gminie Racławice, w Janowiczkach. Obiekt wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Historia Willa Walerego Sławka wybudowana w latach 1934–1935 przez przyjaciół Walerego Sławka wywodzących się z dawnej Organizacji Bojowej PPS, skupionych od 1928 roku w Bezpartyjnym Bloku Współpracy z Rządem Józefa Piłsudskiego. W 1958 roku obiekt przejął Skarb Państwa, a w 1992 przeszedł na własność gminy Racławice. Obecnie mieści się w nim m.in. Towarzystwo Ziemi Racławickiej. Architektura Willa wzniesiona w duchu modernizmu, nawiązuje bryłą do architektury polskich dworków. Parterowa, z użytkowym poddaszem, wybudowana z cegły z użyciem kamienia. Budynek nakrywa dach czterospadowy, łamany z facjatami. Od frontu ganek o czterech kolumnach wspierających balkon poddasza. Przypisy Bibliografia Bogusław Krasnowolski: Leksykon zabytków architektury Małopolski. Kraków: Arkady, 2013. ISBN 978-83-2134744-8. Linki zewnętrzne www.jpilsudski.org www.audiovis.nac.gov.pl
Park Zdrojowy w Polanicy-Zdroju

Park Zdrojowy w Polanicy-Zdroju – park zdrojowy o powierzchni 12,97 ha w Polanicy-Zdroju, znajdujący się w centrum miasta. Jest zarządzany przez urząd miejski (9,23 ha) i Zespół Uzdrowisk Kłodzkich (3,73 ha). Cały obszar parku objęty jest ochroną. Park jest podzielony na 5 części: Park Centralny (najstarsza część), Park Leśny, Park Józefa, Park Szachowy i park wokół centrum kardiologicznego. Obiekty na terenie parku sanatorium „Wielka Pieniawa” drewniana muszla koncertowa pijalnia i hala spacerowa Teatr Zdrojowy Historia Rozwój uzdrowiska datuje się od końca XIX w., kiedy zaczęto użytkować do celów leczniczych źródło borowinowe (1879). Prawdziwy rozwój nastąpił, gdy oddano do użytku linię kolejową z Kłodzka do Dusznik-Zdroju. W I dekadzie XX w. wybudowano nowy Dom Zdrojowy i halę spacerową. Obszar uzdrowiska wraz z parkiem liczył 116 ha. Po wojnie park był ogrodzony stalową siatką i zamykany na noc. Ogrodzenie zlikwidowano ok. roku 1970. Roślinność Na terenie parku stwierdzono występowanie 28 rodzin botanicznych. Park porastają drzewa liściaste: lipy, klony, graby, kasztanowce i jesiony. Ponadto znajduje się tu 19 gatunków przeniesionych z Ameryki Północnej, np. sosna wejmutka, klon srebrzysty, daglezja zielona, 14 gatunków dalekowschodnich (np. jodła kaukaska i platan klonolistny), 13 europejskich nierosnących naturalnie w Polsce, np. sosna czarna oraz 27 gatunków rodzimych. 15 obiektów ma nadany status pomników przyrody, głównie drzewa żywotnika olbrzymiego, pojedyncze topole i jesiony. Szlaki turystyczne Przez park przebiegają szlaki turystyczne: Wambierzyce Szczytna, Bystrzyca Kłodzka przez Nowy Wielisław Batorów Przypisy