Kościół św. Michała w Polkowicach

Kościół pod wezwaniem św. Michała Archanioła – rzymskokatolicka świątynia w Parafii świętego Michała Archanioła w Polkowicach. Historia Pierwsze wzmianki o kościele sięgają roku 1366 i 1376. Była to prowizoryczna drewniana świątynia, umiejscowiona w południowo-zachodnim narożniku miasta. W 1399 proboszczem parafii polkowickiej był ksiądz Johanes Pisetz. W 1510 zbudowano kaplicę św. Anny. W końcu średniowiecza zaczęto przebudowywać kościół używając cegieł i kamienia. Obecna gotycka, jednonawowa budowla pochodzi z 1679. W 1690 wybudowano wieżę kościelną. Na jej dachu umieszczono drzewce chorągwi, do której przymocowano pozłacaną kulę, wiatrowskaz przedstawiający postać św. Michała Archanioła oraz krzyż. Nad drzwiami wejściowymi wieży wymurowana została tablica z inskrypcją: „Dla chwały i glorii Boga, na cześć Chrystusa i Świętego Michała Archanioła. Anno 1686, 1687, 1688, 1689, 1690.” W czerwcu 1768 usunięto gontowy dach dzwonnicy i wymieniono na kryty dachówką. Frontową partię świątyni utrzymaną w stylu renesansowym odnowiono w 1904 roku. Dźwiga ona na górnych narożnikach rozstawione urny, a w niszy przedsionka znajduje się figura św. Michała. Na północnej ścianie kościoła i przy wejściu do wieży widoczne są rzeźby nagrobne. Okres po II Wojnie Światowej Duszpasterstwo w latach powojennych sprawował ks. Johannes Doering. Ks. Eugeniusz Korczyński w latach 1961-1963 przeprowadził remont przeciekającego dachu oraz wybetonował chodnik dookoła kościoła. Ks. Aleksander Matyka, proboszcz w latach 1964-1973, założył nową instalację elektryczną, a posadzkę z cementowej wymienił na lastryko. Wnętrze kościoła zostało pomalowane, zakupiono nowe kinkiety i obraz Matki Boskiej Częstochowskiej. Powstał nowy, posoborowy ołtarz. W 1967 pokryto dach nową dachówką i sprowadzono dwa konfesjonały. Do 1973 trwały prace remontowe, otynkowano kościół, zrobiono nowe balustrady i cofnięto główny ołtarz do ściany. Za ks. proboszcza Kazimierza Nawrotka zrobiono tylko generalny remont przedsionka w 1974. Ks. kanonik Ludwik Kośmidek przejął parafię w 1984. Kościół parafialny był w złym stanie technicznym, a wstrząsy górnicze w Polkowicach jeszcze bardziej go pogłębiły. W lutym 1985 kościół został zamknięty. W tym samym roku ZG „Rudna” dokonał zabezpieczenia kościoła. Okazało się ono jednak niewystarczające i kopalnia jeszcze raz przystąpiła do zabezpieczenia obiektu przed wstrząsami górniczymi. W latach 1992–1995 wykonano generalny remont kościoła. Latem 1993 odkryto na deskach stropowych malowidła. Na prostokątnych drewnianych kasetonach przedstawione są wizerunki ośmiu świętych: Zygmunta, Hieronima z Lwem, Weroniki, Grzegorza, Rozalii, Rocha z aniołkiem, Augustyna i Ambrożego. Polichromia drewnianego stropu powstała w 1683 i została wpisana do rejestru zabytków. W kościele oprócz murów wymianie uległo prawie wszystko, począwszy od sufitu, a skończywszy na posadzce. Wyremontowana świątynia ma dach wykonany z miedzianej blachy, nową elewację i kulę na wieży kościoła. W 2006 proboszczem parafii został ks. Jarosław Święcicki. Wyposażenie Ołtarz główny wykonany jest w stylu neogotyckim. Zdobią go figury św. Michała Archanioła, aniołów oraz czterech ewangelistów, które po wojnie zostały przeniesione z kaplicy cmentarnej. Ołtarz boczny św. Krzyża służył niegdyś za ołtarz główny. W 1962 umieszczono tu obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Obok ołtarza został wbudowany kamień nagrobkowy w drugiej połowie XVII w. Po epidemii dżumy w 1680 w Polkowicach ks. proboszcz, burmistrz i magistrat ufundowali ołtarz ku czci św. Sebastiana, a wydarzenia z tamtych czasów upamiętniono na obrazie. W nawie, naprzeciwko ołtarza w 1964 umieszczono obraz Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny znajdujący się dotychczas za ołtarzem głównym. Stoi tu również renesansowa chrzcielnica. Renesansową ambonę zdobią figury Czterech Ewangelistów: św. Pawła, Aarona, Mojżesza i Piotra Apostoła. Organy zostały prawdopodobnie zbudowane w 1854 przez Roberta Millera z Wrocławia. W 1965 odrestaurowane organy zagrały po latach. W kaplicy św. Anny sklepienie jest gotyckie a ołtarz zaś neogotycki. Prace renowacyjne i konserwatorskie trwają do dzisiaj. Odnowiono ołtarze, figury, obrazy. W 1993 zainstalowano trzy nowe dzwony. W oknach kościoła w 1996 wstawiono witraże dzięki hojności ofiarodawców. W 2000 zdemontowano zniszczone organy i zbudowano nowe, mechaniczne, o dwóch manuałach i pedale. Szafa organowa jest wykonana z dębowego drewna. Prospekt jest w stylu neogotyckim, podzielony na pięć sekcji. Renowacją objęto także stacje Drogi Krzyżowej, ołtarz, na którym przed renowacją był obraz Matki Bożej Nieustającej Pomocy, a obecnie stoi jedna z większych figur oraz balustrady. Otoczenie Przed kościołem stoi figura św. Jana Nepomucena. W 1966 z cmentarza parafialnego przeniesiono i wmurowano obok kościoła stary kamienny krzyż oraz kamienną kapliczkę. Określane są one często odpowiednio krzyżem pokutnym i kapliczką pokutną. Nazwy te odnoszą się do obiektów fundowanych w średniowieczu przez zabójców w wyniku zawieranych przez nich umów pojednawczych z rodziną zabitego, mających zapobiec krwawej zemście. W przypadku krzyża i kapliczki w Polkowicach przypuszczenie to nie ma oparcia w żadnych dowodach ani badaniach, a jest oparte jedynie na nieuprawnionym założeniu, że wszystkie stare kamienne krzyże monolitowe oraz kapliczki, o których nic nie wiadomo, są krzyżami czy też kapliczkami pokutnymi, chociaż w rzeczywistości powód ich fundacji może być różnoraki, tak jak każdego innego krzyża czy kapliczki. Niestety legenda o pokutnym (pojednawczym) charakterze krzyża i kapliczki stała się na tyle popularna, że zaczęła być odbierana jako fakt i pojawiać się w lokalnych opracowaniach, informatorach czy przewodnikach jako informacja, bez uprzedzenia, że jest to co najwyżej luźna hipoteza bez żadnych bezpośrednich dowodów. Zobacz też Polkowice gmina Polkowice Przypisy Bibliografia Kronika Kościelna Parafii W. Machnicki, Historia Polkowic, Projekt Print sp. z o.o. na zlecenie Urzędu Gminy w Polkowicach, wydanie 1, Polkowice 1998.