Kościół Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Zielonkach

Kościół pw. Narodzenia Najświętszej Marii Panny w Zielonkach – zabytkowy rzymskokatolicki, kościół parafialny znajdujący się w Zielonkach, w powiecie krakowskim. Kościół wraz z otoczeniem został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego. Historia Kościół zbudowany w latach około 1524–1538 w miejscu starszego pochodzącego z przełomu XIII i XIV wieku. Zakrystia – według pamiątkowego napisu nad wejściem – wybudowana w 1524 roku. Prezbiterium wzniesione w 1533 r. przez muratora krakowskiego Jakuba Żura i kamieniarza Kaspra Simona. Nawa wybudowana w 1538 r. przez muratorów: Jana Kapinosa i Jana Bocheńczyka. W trakcie odnowienia w 1889 r. dobudowano pięterko nad zakrystią i strop płaski nawy. W 1947 r. po stronie północnej wyburzono gotyckie wejście boczne i w 1948 dobudowano kaplicę na planie kwadratu według projektu architekta Stefana Świszczowskiego. W 1966 r. dobudowano po stronie zachodniej nowe modernistyczne, trzykondygnacyjne wejście, według projektu architekta Antoniego Mazura. Pierwszy poziom pełni rolę kruchty, drugi miejsce dla chóru z nowymi, trzydziestojednogłosowymi organami firmy Tadeusza Rajkowskiego z Włocławka, a całość jest zwieńczona ażurową dzwonnicą w kształcie stalowego trójnogu, triangułu zakończonego krzyżem . Zawieszone są tam trzy dzwony: najmniejszy nosi imię Archanioła Gabriela, średni świętego Wojciecha, a największy Matki Boskiej Częstochowskiej . Architektura Budowla murowana, jednonawowa, oszkarpowana, orientowana, w stylu późnogotyckim z elementami renesansowymi. Prezbiterium węższe od korpusu, zamknięte trójbocznie, przekryte sklepieniem krzyżowo-żebrowym. Nawa przekryta stropem płaskim. Kaplica na rzucie kwadratu z dachem łamanym. Na dachu barokowa sygnaturka. Wystrój i wyposażenie Cyborium z rzeźbiarskimi dekoracjami podobnymi do odrzwi zamku wawelskiego; renesansowy portal do zakrystii; po stronie południowej portal ostrołukowy z dekoracją renesansową; tabernakulum ścienne, kamienne, renesansowe z 1533 autorstwa Kaspra Simona z warsztatu Simona Florentczyka; fragmenty polichromii z XVI wieku i z 1758 roku autorstwa Andrzeja Radwańskiego; ołtarz główny barokowy z posągami autorstwa snycerza Antoniego Frąckiewicza; obraz Narodzenie Najświętszej Marii Panny z I połowy XVIII wieku; ołtarzyk polowy – wykonany w Szkocji – w kształcie tryptyku z obrazem Matki Bożej Częstochowskiej z 1941 roku, ofiarowany w 1950 przez żołnierzy Armii Polskiej na Zachodzie; kadzielnica manierystyczna z 1624 roku, ufundowana przez ks. Jana Augusta Rybkowicza; łódka na kadzidło z I połowy XVII wieku; ornat z haftem z przełomu XVII i XVIII wieku; dzwon odlany przez Marcina Stefkowicza z 1616 roku. Otoczenie Drewniana kapliczka z XIX wieku z ludową rzeźbą Matki Bożej z Dzieciątkiem; wysoka kamienna figura z 1636 roku – zwana „Na Rozdziałowskim" – zwieńczona latarnią, z Pietą. Fundatorem było mieszczańskie małżeństwo Andrzeja i Zofii Pawlikowic. Przypisy Bibliografia Marian Kornecki: Sztuka sakralna. 1993. Bogusław Krasnowolski: Leksykon zabytków architektury Małopolski. Kraków: Arkady, 2013. ISBN 978-83-2134744-8. Tadeusz Dobrowolski: Sztuka Krakowa. 1978. Wiadomości Konserwatorskie 48/2016. yadda.icm.edu.pl. [dostęp 2019-12-24]. Jan Bulak, 2016 rok: Parafia Zielonki – tło historyczne i kulturowe - na stronie parafii. parafia-nnmp-zielonki.pl. [dostęp 2019-12-24].