NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół rektoralny św. Andrzeja Apostoła w Chełmie

Kościół rektoralny Świętego Andrzeja Apostoła w Chełmie – kościół rektoralny w Chełmie należący do Franciszkanów reformatów. Świątynia została wybudowana w stylu barokowym według projektu Pawła Antoniego Fontany, konsekrowana w 1750. Fundatorami budowli byli Andrzej Wolski i jego żona Marianna z Radzymińskich. Po kasacie klasztoru w 1864 roku kościół został ograbiony i zamieniony na cerkiew prawosławną pod wezwaniem Świętej Barbary. Po I wojnie światowej kolejno: kościół rzymskokatolicki, zbór ewangelicki, kościół klasztorny. Od 1944 kościół zwrócony reformatom. Od 4 października 2009 budowla nosi tytuł Sanktuarium Świętego Antoniego z Padwy, na mocy dekretu arcybiskupa Józefa Życińskiego. W ołtarzu głównym kopia obrazu Matki Boskiej Leżajskiej z XVIII w., a w bocznych św. Franciszka i św. Antoniego. Nad ołtarzem głównym znajduje się w oknie witraż przedstawiający św. Andrzeja Apostoła. Bibliografia Chełm: plan miasta, Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych imienia Eugeniusza Romera S.A., 1992. Informacja Turystyczna w Chełmie Przypisy
Andreas Bobolakerk

De Andreas Bobolakerk (Pools: Kościół św. Andrzeja Boboli) is een rooms-katholieke vakwerkkerk in het Poolse Milicz. De kerk werd oorspronkelijk als de lutherse Genadekerk van het Heilig Kruis gebouwd. Geschiedenis Op 1 september 1707 werd in het slot van Altranstädt tussen Karel XII van Zweden en Keizer Jozef I overeengekomen dat de keizer voor Silezië vrijheid van geloof zou waarborgen. Hiermee kwam een eind aan het katholieke absolutisme in Silezië. De kerk was tijdens de bouw een van de zes zogenaamde protestantse genadekerken, die naar aanleiding het Verdrag van Altranstädt in Silezië mochten worden gebouwd. Naast de bouw van zes nieuwe kerken en het toestaan van het bouwen van torens bij een drietal andere protestantse kerken, werd eveneens overeengekomen dat 120 katholieke kerken aan de Silezische protestanten zouden worden teruggeven. Na het ondertekenen van een aanvullende overeenkomst tussen de keizer en de koning van Zweden begon in juni 1709 de bouw aan de Genadekerk van het Heilig Kruis, die in 1714 werd voltooid. Een grote bijdrage aan de bouw werd geleverd door het plaatselijke gravenhuis Maltzahn, dat sinds 1590 er de scepter zwaaide. Oorspronkelijk was de toren 59 meter hoog, maar uit angst voor instorting werd de toren in 1789 met 10 meter gereduceerd tot 49 meter. In de toren hangen drie klokken die in het begin van de 20e eeuw werden geschonken door de familie Maltzahn. Na de Tweede Wereldoorlog werd de Duitse bevolking uit Milicz verdreven en werd de kerk een katholiek godshuis. Bijzonder waren de in brons gegoten kroonluchter uit 1720, de barokke preekstoel en het barokke doopvont, die in 1955 uit de kerk werden gehaald en een plek kregen in de kathedraal van Poznan. Het Sauer-orgel heeft 33 registers en dateert uit 1718. Het interieur van de kerk verraadt met de rondlopende galerijen nog altijd de protestantse oorsprong van het gebouw. Sinds 1994 is de Andreas Bobolakerk een zelfstandige parochiekerk. Afbeeldingen Externe link (pl) Website van de Andreas Bobolaparochie
St. Nicholas' Church, Bączal Dolny

St. Nicholas' Church in Bączal Dolny, Poland, is a Gothic church from the seventeenth-century. Since the 1970s, the church is part of the Museum of Folk Architecture in Sanok. The temple illustrates a typical Lesser Polish wooden church's architecture, and remains one of the most prized buildings of religious heritage in south-eastern Poland. The rector of the church from 1939 to 1948 was Florian Zając, a chaplain of the Home Army. References
Kościół w skansenie łódzkiej architektury drewnianej

Kościół w skansenie łódzkiej architektury drewnianej – budynek pełniący od powstania w XIX wieku funkcję świątyni ewangelickiej, a po II wojnie światowej parafialnego kościoła katolickiego. Położony od 2008 na obszarze skansenu łódzkiej architektury drewnianej. Historia i architektura XIX w. Kościół został zbudowany przez kolonistów niemieckich na terenie, założonej przez nich około 1802, wsi Neusulzfeld (pol. Nowosolna). Osadnicy w większości byli luteranami. Początkowo należeli do parafii ewangelickiej w Zgierzu, później (od 1826) w Łodzi. W 1811 architekt Sylwester Szpilowski zaprojektował dla nich budynek kościoła. W 1838 powstała samodzielna parafia w Nowosolnej. Kościół powstał w latach 1846–1852. Do projektu z 1811 wprowadzono zmianę polegającą na dobudowaniu do drewnianego budynku z modrzewiowego drzewa murowanej części frontowej. Kościół posiada trójspadowy dach. Ścianę frontową zdobią dwie pary pilastrów i drewniana sygnaturka. Wykańczanie kościoła trwało do lat 80. XIX wieku. W kościele stał ołtarz z obrazem ukazującym Ostatnią Wieczerzę, nad ołtarzem została zbudowana ambona, obok ołtarza postawiono chrzcielnicę. Na emporach otaczających wnętrze kościoła były umieszczone cytaty z Biblii oraz obrazy ukazujące Marcina Lutra. Chrzcielnica i obraz Ostatniej Wieczerzy nie przetrwały do współczesnych czasów. W 1856 w pobliżu kościoła zbudowano plebanię. XX w. W 1936 wybudowano przy kościele dzwonnicę. Podczas I wojny światowej uszkodzeniu uległ dach świątyni – przy jego remoncie zmieniono gont na blachę. Po II wojnie światowej kościół był wykorzystywany przez katolików (parafia pw. św. Andrzeja Boboli). W czasie użytkowania kościoła przez parafię rzymskokatolicką skrócono emporę i postawiono ścianę, za którą stworzono zakrystię. Ze starego ołtarza zachowano tylko mensę, którą ustawiono jako ołtarz boczny. Obecny biały ołtarz główny powstał w latach 50. XX wieku. W latach 70. nad ołtarzem powstała polichromia autorstwa Józefa Wasiołka i Mieczysława Saara. Od 1987, po wybudowaniu nowej świątyni katolickiej, budynek nie był użytkowany. XXI w. Kościół przeniesiono w 2008 do skansenu położonego na terenie należącym do muzeum włókiennictwa. Obiekt rozebrano i odtworzono w całości w muzeum przy ul. Piotrkowskiej. Tylko przednia ceglana ściana została zrekonstruowana z nowego materiału. Wewnątrz przywrócono pierwotną kolorystykę. Z czasów ewangelickich zachowała się polichromia, ukazująca Oko opatrzności, oraz prospekt organowy. Nad drzwiami na fasadzie znajduje się malowidło przedstawiające św. Andrzeja Bobolę. Na przedniej ścianie jest również zamontowany zegar. Wymiary budynku to 20,48 m długości i 11,60 m szerokości. Planowane jest także przeniesienie z Nowosolnej starej dzwonnicy. Przypisy Linki zewnętrzne Zdjęcia kościoła na stronie portalu fotopolska
Kościół Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela w Pyzdrach

Kościół Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela w Pyzdrach – zabytkowy rzymskokatolicki kościół w Pyzdrach, w powiecie wrzesińskim, w województwie wielkopolskim. Historia Wraz z dawnym klasztorem franciszkańskim jest jednym z trzech zachowanych z okresu średniowiecza zabytków architektury franciszkańskiej w Wielkopolsce. Kościół ma czternastowieczny gotycki charakter, mimo widocznych elementów barokowych (np. ołtarz). We wnętrzu jest żaglaste sklepienie, powstałe po zniszczeniach z 1768. Nieznany architekt siedemnastowiecznej przebudowy zbudował wewnętrzne filary przyścienne, oraz podwójne rzędy okien. Pierwsze wzmianki historyczne o kościele pojawiają się w 1277. Został zniszczony w 1331 (podobnie jak klasztor franciszkanów) przez wojska zakonu krzyżackiego. Istniejące do dziś już murowane budynki kościoła i klasztoru powstały około 1339 z inicjatywy króla Kazimierza III Wielkiego. Kolejne zniszczenie pożarem nastąpiło w 1589, a jego odbudowa miała miejsce w 1596 dzięki okolicznej szlachcie. Po wojnie szwedzkiej przeprowadzono w 1690 barokową przebudowę klasztoru, nadając mu obecną czworoboczną formę z wewnętrznym wirydarzem. Wieże wzniesiono w czasie kolejnej przebudowy – w latach 1735-1756. Gruntowne remonty przeprowadzono po zniszczeniach wojennych w 1768 oraz w latach 1852-1854. W wyniku represji popowstaniowych w 1864 dokonano kasaty zakonu, a klasztor oddano księżom diecezjalnym. Prawdopodobnie w XVII wieku powstała po północnej stronie nawy, wtopiona w skrzydło klasztoru, kaplica Matki Boskiej Pocieszenia. W II połowie XVIII wieku wzniesiono wieżę i przebudowano fasadę świątyni, odcięto od kościoła ostatnie przęsło prezbiterium, tworząc w nim zakrystię, oraz przesklepiono nawę i prezbiterium. W 1864 władze rosyjskie dokonały kasaty klasztoru. Około 1910 przeprowadzono renowację wnętrza kościoła według projektu Aleksandra Przewalskiego. Obecnie świątynia pełni rolę kościoła filialnego parafii Narodzenia Najświętszej Maryi Panny, w dawnym klasztorze zaś mieszczą się m.in. Muzeum Ziemi Pyzdrskiej i biblioteka. Galeria Przypisy Bibliografia Anders P., Czerniak R.M., Kowalski P., Winiecki A.: Pyzdry - miasto nad Wartą. Wyd. ABOS, Poznań 1993. Region Wielkopolska: Kościół pw. Ścięcia Głowy św. Jana Chrzciciela w Pyzdrach
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Pleszewie

Kościół Ścięcia Świętego Jana Chrzciciela w Pleszewie – rzymskokatolicki kościół parafialny w mieście Pleszew. Mieści się przy Placu Kościelnym. Należy do dekanatu Pleszew. Historia i architektura Świątynia istnieje co najmniej od XIV stulecia i do 1806 roku otoczona była cmentarzem grzebalnym. Budowla murowana, orientowana, zbudowana jako gotycka i odbudowana po spaleniu w 1606 i 1715. Częściowo spalona w 1806 roku. i odbudowana w latach 1807–1822, eklektyczna, z elementami gotyckich murów. Powiększona w 1854 roku o wschodnią zakrystię, a w latach 1873–1878 o neogotycką kaplicę św. Józefa. W 1933 roku została wpisana do rejestru zabytków. W latach pięćdziesiątych XX wieku na ścianach i sklepieniach naw oraz prezbiterium zostały wykonane sztukaterie o charakterze rokokowym przez Jana Żaka, stiuki kolumn i ołtarza głównego wykonane przez Leona Cybińskiego, jak i sklepienie w prezbiterium. Wyposażenie Kościół posiada trzy ołtarze w stylu barokowo-klasycystycznym, z przebudowanymi zakończeniami. W kaplicy św. Józefa znajduje się pseudogotycki ołtarz z około 1898 roku, wykonany w warsztacie Antoniego Szymańskiego oraz pseudogotycka chrzcielnica. Na fasadzie budowli są umieszczone dwie tablice z 1925 roku zaprojektowane przez Władysława Marcinkowskiego upamiętniające ofiary I wojny światowej, powstania wielkopolskiego oraz wojny polsko-radzieckiej, a na elewacji północnej – księdza Kazimierza Niesiołowskiego (wykonana w 1974 roku) i ks. Jerzego Popiełuszki (wykonana w 1999 roku) oraz dwie tablice poświęcone św. Janowi Chrzcicielowi, ustanowionemu patronem Pleszewa w 2003 roku. Organy O pierwszych organach w tym kościele nie ma dużo informacji. Jednomanuałowy instrument rozebrano przed 1887 r. z powodu prac remontowych w kościele. Po ich zakończeniu próbowano wyposażyć kościół w nowe organy, których budowa nie doszła jednak do skutku. W późniejszym czasie planowano także zmontować stare organy i je wyremontować. Sprawa budowy nowego instrumentu powróciła po I wojnie światowej. W grudniu 1926 r. powierzono Albertowi Polcynowi budowę obecnych organów, które zostały wykonane około dwa lata później. W latach powojennych instrument został rozbudowany o pięć głosów przez Kazimierza Urbańskiego z Bydgoszczy. Wtedy też rozbudowano prospekt o boczne segmenty, w których znajdują się piszczałki Puzonu. Około 2010 r. instrument przeszedł naprawy, których poziom był bardzo niski. Dyspozycja instrumentu: Przypisy
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicy

Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela – kościół, który znajdował się w dawnej wsi Chojnica, późniejszy teren poligonu. Historia Kościół został ufundowany przez Jana Przecławskiego w 1531 roku. Jego syn Andrzej Przecławski, dobudował do kościoła kaplicę z kryptą rodzinną. Kościół został zamknięty przez niemieckie władze wojskowe podczas włączenia terenów Chojnicy do poligonu. Nie uległ zniszczeniu podczas żadnej z wojen światowych. Obok ruin kościoła stoi pozbawiona schodów i dzwonu dzwonnica z XIX wieku. Odniesienia w kulturze W kościele nakręcono sceny do filmu Ogniem i mieczem i Dowód życia. Zobacz też Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Poznaniu Przypisy
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Górze Świętego Jana

Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Górze Świętego Jana – świątynia rzymskokatolicka, zbudowana w latach 1907–1913, znajdująca się w Górze Świętego Jana, w powiecie limanowskim w gminie Jodłownik. Historia Kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela został wzniesiony w latach 1907–1913, według projektu Wiktora Sikorskiego. Góra Świętego Jana należała jeszcze wówczas do parafii w Szczyrzycu. Wcześniej w tym miejscu stało kilka kościołów drewnianych. Ostatni z nich spłonął 15 listopada 1885. W 1935 biskup Franciszek Lisowski podjął decyzję o ponownym erygowaniu we wsi samodzielnej parafii i oddaniu kościoła w jej zarządzanie. Architektura Kościół wzniesiono z cegły, na planie krzyża, w stylu neoromańskim. Jest to budowla trzynawowa, w układzie bazylikowym. Prezbiterium jest tej samej szerokości co nawa główna i zamknięte wielobocznie. Przylegają do niego przybudówki zakrystii. Ramiona transeptu zakończone są półkolistymi absydami. Ściany zewnętrzne udekorowane są fryzami arkadowymi i pseudoromańskimi. Nad całością góruje smukła wieża składająca się z kilku poziomów: w przyziemiu znajduje się przedsionek, nad nim część na planie kwadratu, następnie część na planie ośmioboku. Nad nią lekko nadwieszona na kroksztynach znajduje się najwyższa kondygnacja, zwieńczona hełmem ostrosłupowym. W fasadzie wieży wyróżnia się również balkon o kamiennej balustradzie, wsparty na półkolistym portalu. Nad nawą główną znajduje się druga, mniejsza wieżyczka z sygnaturką. Kościół otacza kamienny mur z lat 1860-1870. Wnętrze Wnętrze świątyni nakryte jest sklepieniem krzyżowym o polach wydzielonych gurtami, spływającymi na filary przyścienne. W prezbiterium sklepienie jest wielopolowe, a w absydach transeptu hemisferyczne. Zarówno arkady międzynawowe jak i wejścia i okna zamknięte są półkoliście. Autorem powstałych w 1947 roku dekoracji ściennych był Łukasz Karwowski. Ołtarze Ołtarz główny w stylu neoromańsko-neogotyckim. Wykonany został w 1936 przez stolarza Stanisława Ryncarza i rzeźbiarza Franciszka Adamka. W jego centralnej części umieszczono obraz Stanisława Fischera Chrzest Jezusa w Jordanie. Po jego bokach znajdują się posągi śś. Piotra i Pawła. Ołtarze boczne neoromańskie, zbudowane w 1925. Ołtarz z figurą Serca Pana Jezusa Ołtarz z figurą Matki Bożej Różańcowej. Wyposażenie kościoła We wnętrzu wzrok przyciąga neogotycka ambona, dekorowana polichromowanymi płaskorzeźbami Ewangelistów. Białą marmurową chrzcielnicę przykrywa drewniana pokrywa. Bibliografia Piotr Skoczek: Parafie Ziemi Limanowskiej. Proszówki: Prowincjonalna Oficyna Wydawnicza, 2009, s. 34-37. ISBN 978-83-88383-43-4.
Kostel Stětí svatého Jana Křtitele (Grzawa)

Kostel Stětí svatého Jana Křtitele (polsky: Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela) je dřevěný farní kostel ve vesnici Grzawa, gmina Miedźna, okres Pszczyna, Slezské vojvodství a náleží do děkanátu Miedźna, arcidiecéze katovická, je farním kostelem farnosti Stětí sv. Jana Křtitele v Grzawě. Dřevěný kostel je zapsán v seznamu kulturních památek Polska pod číslem 437/65 z 14. 12. 1965 a je součástí Stezky dřevěné architektury v Slezském vojvodství. Historie Kostel existoval pravděpodobně už v 14. století. Současný kostel byl postaven na začátku 16. století. V letech 1580–1628 byl využíván protestanty. Pravděpodobně v roce 1690 byl přestavěn katolíky. Architektura Jednolodní orientovaná dřevěná stavba roubené konstrukce, jehož základ tvoří dubové trámy. Loď obdélníkového půdorysu s kruchou je ukončena čtvercovým kněžištěm. Ke kněžišti se přimyká na severní straně sakristie. Loď kostela je vyšší a širší než presbyterium. Dřevěná hranolová věž je sloupové konstrukce se zvonovým patrem, má sešikmené stěny, je přisazena k západnímu průčelí lodi. Věž má stanovou střechu s barokní osmibokou lucernou. Stěny věže jsou kryté šindelem, střecha a lucerna pobité plechem. Střecha lodi a kněžiště je sedlová krytá šindelem. Barokní sanktusník je tvořen lucernou s cibulovitou bání krytou plechem. Stěny lodi a kněžiště jsou bedněny deskami. Kolem lodi a kněžiště (mimo sakristii) jsou otevřené soboty, kolem věže jsou soboty kryté šindelem. Na jižní straně (v babinci) jsou veřeje se zachovaným fragmentem gotického nadpraží. Interiér Interiér je většinou barokní z 17. a 18. století. Barokní hlavní oltář z 17. století byl obnoven v roce 1870 Karlem Stankiewiczem z Kęt, s brankami na bocích, bohatou řezbářskou výzdobou, se sochami sv. Pavla a sv. Petra a obrazem z roku 1690 představující Marii s Dítětem. Dva boční oltáře a varhany jsou barokní z 17. století. Pánská lavice a lavice v lodi jsou barokní z roku 1798. Několik obrazů z 18. století. Hudební kruchta je podepřena čtyřmi sloupy a je mladšího data. Okolí Kostel je ohrazen z jižní, západní a severní strany dřevěným trámovým oplocením se sedlovou stříškou pokrytou šindelem. V oplocení se nacházejí dvě zděné omítané branky s obloukovým ukončením kryté sedlovou šindelovou stříškou. Východní oplocení je provedeno z desek, které jsou vložené mezi zděné sloupky. Odkazy Reference V tomto článku byl použit překlad textu z článku Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Grzawie na polské Wikipedii. Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Kostel Stětí svatého Jana Křtitele na Wikimedia Commons
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Grzawie

Kościół parafialny pw. św. Jana Chrzciciela – kościół parafialny w Grzawie, w gminie Miedźna, w powiecie pszczyńskim. Kościół znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa śląskiego w pętli pszczyńskiej. Historia Pierwszy kościół istniał tu już prawdopodobnie w XIV wieku. Obecny wzniesiony został na początku XVI wieku. W latach 1580–1628 w posiadaniu protestantów, później odzyskany przez katolików i prawdopodobnie przebudowany ok. 1690 r. Konstrukcja Kościół drewniany o konstrukcji zrębowej, na podwalinach z kłód dębowych, orientowany, z wieżą konstrukcji słupowej od strony zachodniej. Prezbiterium zamknięte prostą ścianą, z zakrystią od strony północnej. Nawa szersza od prezbiterium, na rzucie zbliżonym do kwadratu. Dachy nad prezbiterium i nawą siodłowe, kryte gontem. Nad nawą barokowa, sześcioboczna wieżyczka na sygnaturkę z latarnią, kryta blachą. Wieża o ścianach pochyłych, pobitych gontem, zwieńczona dachem namiotowym, krytym blachą, przechodzącym w ośmioboczną, barokową latarnię. Na zewnątrz kościół (z wyjątkiem ściany zakrystii) otoczony sobotami wspartymi na słupach z zastrzałami. Soboty otwarte, jedynie wokół wieży szalowane, kryte gontem. Ściany prezbiterium i nawy powyżej dachu sobót szalowane deskami. Pod wieżą, od zachodu, odrzwia pierwotnie zamknięte łukiem półkolistym. Od południa, w kruchcie, odrzwia z zachowanym fragmentem ostrołukowego, gotyckiego nadproża. Okna zamknięte łukami segmentowymi. Wnętrza nakryte płaskimi stropami. Łuk tęczowy spłaszczony. Chór muzyczny podparty na czterech słupach, nowszy niż reszta świątyni. Wyposażenie Wyposażenie wnętrza głównie barokowe, z XVII i XVIII wieku, częściowo również XIX-wieczne. Ołtarz główny barokowy z końca XVII w., odnowiony w 1870 r. przez Karola Stankiewicza z Kęt, z bramkami po bokach i bogatą dekoracją snycerską, z rzeźbami św. Piotra i św. Pawła oraz obrazem z 1690 r. przedstawiającym Matkę Boską z Dzieciątkiem. Dwa ołtarze boczne oraz organy barokowe, z XVII w. Ława kolatorska i ławy barokowe, z 1798 r. Kilka obrazów z XVIII w. Otoczenie kościoła Od południa, zachodu i północy kościół otoczony jest drewnianym ogrodzeniem budowanym na zrąb, z gontowym, dwuspadowym daszkiem. W ogrodzeniu dwie murowane, tynkowane bramki z wejściami zamkniętymi półkoliście i nakrytymi siodłowymi daszkami gontowymi. Ogrodzenie od wschodu wykonane z desek rozpiętych między murowanymi słupkami. Przypisy
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Poznaniu

Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela – kościół parafialny znajdujący się przy ul. Sióstr Misjonarek na poznańskim Morasku. Historia Wzmianki o drewnianym kościele parafialnym we wsi Morasko pochodzą z 1403 roku, lecz w 1507 pojawia się zapis o włączeniu osady do parafii z siedzibą w nieistniejącej obecnie wsi Chojnica (obecnie teren poligonu w Biedrusku) powstałej na przełomie XI i XII wieku. We wsi Morasko, którą na początku XX wieku zakupiła Komisja Kolonizacyjna, powstała w latach 1908–1910 świątynia ewangelicka. W okresie dwudziestolecia międzywojennego morascy katolicy wznieśli własną świątynię - kościół Świętej Trójcy (zburzony w sierpniu 2017 roku). W 1945 roku protestancka świątynia została opuszczona. W tym samym okresie, dewastacji zaczął ulegać kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Chojnicy. W związku z tym parafia przeniosła się do niszczejącego kościoła poewangelickiego nadając mu dzisiejsze wezwanie. Opis Neobarokowy kościół na planie prostokąta. Wejście przez kruchtę w wieży, pojedyncza nawa nakryta płaskim stropem. Prostokątne prezbiterium, przykryte sklepieniem kolebkowym, pierwotnie pełniło funkcję zakrystii nad którą znajdował się chór muzyczny. Obecną funkcję pełni od 1945 roku. Wystrój tej części świątyni najprawdopodobniej przeniesiono z kościoła w Chojnicy. Są to obraz ukazujący ścięcie św. Jana Chrzciciela nad którym znajduje się pochodzący z drugiej połowy XVIII wieku barokowy krucyfiks i dwie rzeźby aniołów. Po bokach centralnego obrazu rzeźby apostołów Piotra i Pawła z około 1630 roku. Na ścianach bocznych nawy znajdują się z trzech stron empory, których frontowe ściany zdobi polichromia o tematyce roślinnej. Naprzeciwko ołtarza na emporze organy z początku XX wieku. Na ścianach nawy, przy prezbiterium obrazy Matki Boskiej Częstochowskiej i Serca Jezusowego. Po lewej od prezbiterium znajduje się eklektyczna chrzcielnica. Wystroju nawy dopełniają trzy konfesjonały, z których dwa w stylu rokokowym pochodzą z drugiej połowy XVIII wieku, zaś jeden powstał około 1900 roku. Przypisy Bibliografia JerzyJ. Sobczak JerzyJ., Kościoły Poznania, ZbigniewZ. Szmidt, MichałM. Woźniak (ilustr.), Poznań: Wydawnictwo Debiuty, 2006, ISBN 83-922466-4-0, OCLC 832205456 .
Kościół św. Andrzeja Apostoła w Rawiczu-Sarnowej

Kościół Świętego Andrzeja Apostoła w Rawiczu-Sarnowej – rzymskokatolicki kościół parafialny w dawnym mieście Sarnowa, obecnie dzielnicy Rawicza, w województwie wielkopolskim. Należy do dekanatu rawickiego. Mieści się przy ulicy Kilińskiego. Historia Obecna murowana budowla została wybudowana w 1718 roku z fundacji Joanny z Szołdrskich Zakrzewskiej, konsekrowana w 1745 roku przez biskupa poznańskiego Józefa Kierskiego. W 1769 roku została dobudowana wieża, dzięki staraniom Marianny Zakrzewskiej kasztelanowej kaliskiej. W czasie II wojny światowej świątynia została zamieniona na magazyn. W 1948 roku została odnowiona. W listopadzie 2023 zakończyły się prace związane z wymianą pokrycia kopuły kaplicy kościoła. Rozebrano wówczas pokrycie dachowe, odeskowanie i rynny. Wykonano nową konstrukcję dachu i odeskowanie. Dach został zabezpieczony przed deszczem i pokryty papą. Inwestycję dofinansowało Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji z Funduszu Kościelnego. Architektura Świątynia reprezentuje styl barokowy. Orientowana. Murowana, wzniesiona z cegły i otynkowana. Salowa, zamknięta wielobocznie od strony wschodniej. Od zachodu mieści się wieża, na której znajduje się zegar słoneczny z kruchtą w przyziemiu. Przy nawie mieszczą się: od północy kwadratowa kaplica Matki Bożej Szkaplerznej z dostawioną do niej zakrystią o dwóch kondygnacjach, od południa ośmioboczna kaplica Matki Bożej Różańcowej. Wnętrze nakryte jest przez pozorną kolebkę, kaplica Matki Bożej Szkaplerznej nakryta jest sklepieniami żaglastymi. Organy W okresie od wybudowania kościoła do początku XX wieku informacje o istniejącym wówczas instrumencie są nieznane. Obecne organy zostały nabyte w firmie braci Walter z Góry w 1902 roku. Ich montaż wiązał się z powiększeniem empory organowej. Prospekt został pomalowany na kolory biały i szary, z dodatkiem złotych elementów. Umieszczono w nim cynkowe piszczałki głosów pryncypałowych. Sekcje manuałów zostały umieszczone w przedniej części szafy organowej, a sekcja pedału oraz miech – w tylnej. Dmuchawa została ulokowana obok szafy organowej, po prawej stronie. Ostatnia drobna naprawa instrumentu miała miejsce w 2022 roku. Dyspozycja instrumentu: Przypisy