Kościół św. Bartłomieja w Porębie Wielkiej

Kościół pod wezwaniem św. Bartłomieja w Porębie Wielkiej – zabytkowy, drewniany kościół parafialny parafii św. Bartłomieja w Porębie Wielkiej. Wybudowany w na początku XVI wieku, w 1644 dobudowano wieżę. Do dziś zachował swój niewiele odtąd zmieniony wygląd. Znajduje się na Szlaku Architektury Drewnianej województwa małopolskiego. Wieś Poręba Wielka została lokowana w 1285 roku w dobrach cystersów. W 1. poł. XV w. miejscowość znajdowała się w posiadaniu rodu Korniczów, którzy przyjęli nazwisko Porębscy i dziedziczyli Porębę aż do przeł. XVII i XVIII w. Miejscowy kościół wzmiankowany był w latach 1325–1327. Na pocz. XVI w. (być może w latach 1502–1506) wzniesiono obecną świątynię z fundacji właściciela wsi Zygmunta Porębskiego, który był także sekretarzem króla Zygmunta Starego. Konsekrowano ją w 1509 r. W 1506 r. król ufundował do kościoła dzwon odlany przez krakowskiego ludwisarza Piotra Wischera; dzwon w 1943 r. został skradziony przez hitlerowców, obecnie znajduje się na terenie jednej z parafii w Niemczech, ale dotąd nie udało się go odzyskać. Około 1644 r. do kościoła dobudowano wieżę. W latach 1720–1763 świątynia była zamieniona na dom modlitwy zboru kalwińskiego. W 1783 r. przeprowadzono generalny remont konstrukcji obiektu i do wnętrza wprowadzono nowe wyposażenie barokowe. W 1905 roku hełmy wieżowe pokryto blachą. W latach 1916–1917 Adam Giebułtowski ozdobił wnętrze kościoła zachowaną do dzisiaj polichromią. W 1918 r. odnowiono ołtarze i ambonę. Od początku XXI wieku w kościele prowadzone są prace remontowo-konserwatorskie. Architektura Kościół jest orientowany, wybudowany w konstrukcji zrębowej w architekturze późnogotyckiej odmiany śląskiej. Trójbocznie zamknięte prezbiterium oraz znacznie szersza i dłuższa oraz nieco wyższa nawa na planie prostokąta są konstrukcji zrębowej, częściowo oszalowane deskami o ciemnej barwie, pobite gontem, przykryte są dwuspadowym, dwukalenicowym blaszanym dachem. Do ścian kościoła przylegają dookolne otwarte soboty, a od północy do prezbiterium zakrystia. Wieża dobudowana około 1644 roku jest konstrukcji słupowej, o pochyłych ścianach pobitych gontami, posiada izbicę a zwieńczona jest cebulastym ostrosłupowym hełmem. Pod wieżą mieści się kruchta. W otoczeniu znajduje się kaplica urządzona w wysuszonym pniu starego drzewa przykrytym gontowym daszkiem. Wnętrze Wnętrze nakryte jest płaskimi stropami z zaskrzynieniami. Późnogotyckie portale wejściowe do nawy od południa i do zakrystii wycięte są w tzw. ośli grzbiet z jednoskrzydłowymi drzwiami. Wnętrze pomalowane jest młodopolską polichromią. Na ścianach wymalowane są figury nawiązujące do Starego Testamentu, a na stropie przedstawiają sceną koronowania Matki Bożej w otoczeniu polskich świętych oraz umierającego powstańca od którego odlatuje orzeł dzierżący miecz, co jest alegorią Polski. Znajdujący się pomiędzy nawą a prezbiterium łuk tęczy jest półkolisty, wyprofilowany i nadwieszony na kroksztynach. Ołtarz główny z obrazem Matki Bożej z Dzieciątkiem, dwa boczne ołtarze oraz ambona są rokokowe, z końca XVIII wieku. Rokokowy jest również prospekt organowy z XVIII wieku, zaś chrzcielnica jest klasycystyczna. W przyziemiu wieży znajdują się liczne feretrony, m.in. przedstawiający Matkę Bożą ze scenami z żywota jej i Chrystusa. Obok nich wisi obraz Koronacji Matki Bożej. Do cenniejszych zabytków należy płyta nagrobna Zygmunta Porębskiego z około 1641 roku. Galeria zdjęć Przypisy Bibliografia Magdalena Michniewska, Artur Michniewski, Marta Duda, Sebastian Wypych: Kościoły drewniane Karpat. Polska i Słowacja. Wyd. 2. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2006, s. 38–39. ISBN 83-89188-43-0.