NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Sigismundus-Glockenturm

Der Sigismundus-Glockenturm (polnisch Wieża Zygmuntowska) ist ein Glockenturm auf dem Krakauer Wawelhügel in gotischem Baustil. Der Turm ist der zweithöchste Turm auf dem Wawel und wurde in der ersten Hälfte des 14. Jahrhunderts erbaut. Beschreibung Der Sigismundus-Glockenturm war ein alleinstehender Turm, der zunächst als Wehrturm der Wawel-Burg aus Kalkstein errichtet wurde. Bischof Wojciech Jastrzębiec erwarb den Turm Anfang des 15. Jahrhunderts für die Wawel-Kathedrale und fungierte ihn zu deren Glockturm um. Er wurde über die Schatzkammer mit der Kathedrale verbunden. Gleichzeitig wurde der Turm im 15. Jahrhundert aufgestockt, um die größte bisher in Polen gegossene Glocke, die Sigismundus-Glocke hier 1521 aufzuhängen. In den Jahren von 1895 bis 1899 wurde der Turm grundlegend von Sławomir Odrzywolski restauriert, der auch den Turmhelm rekonstruiert hat. Heute befinden sich im Turm fünf Glocken: Urban-Glocke von 1364, gestiftet von Kasimir dem Großen, benannt nach Papst Urban V., der die Gründung der Krakauer Akademie bestätigt hatte; umgegossen 1757 Kardinal-Glocke von 1455, benannt nach ihrem Stifter Kardinal Zbigniew Oleśnicki Wenzel-Glocke von 1462, gestiftet vom Domherrn Jakub z Sienna, benannt nach dem Heiligen Wenzel, Patron der Wawel-Kathedrale Stanislaus-Glocke von 1463, gestiftet vom Krakauer Kastellan Jan Tęczyński benannt nach dem Heiligen Stanislaus, ebenfalls Patron der Wawel-Kathedrale Sigismundus-Glocke von 1520, benannt nach und gestiftet von Sigismund dem Alten gegossen von Hans Behaim dem Jüngeren Der Turm ist öffentlich zugänglich. Weblinks Literatur Michał Rożek - Krakowska katedra na Wawelu Kraków 2009 Krzysztof J. Czyżewski - Królewska katedra na Wawelu Kraków 1999
Zsigmond-torony (Wawel)

A Zsigmond-torony (lengyelül: Wieża Zygmuntowska) torony a Waweli székesegyházban, Krakkóban. A második legmagasabb torony az épületegyüttesben, védelmi célokkal emelték a 14. század első felében. Története Építésétől kezdve csaknem száz éven át, a 15. század első évtizedeiig védelmi torony volt a Wawel-erődítmény részeként. Wojciech Jastrzębiec püspök működése idején azonban a szomszédos védfalakkal együtt a waweli székesegyház tulajdona lett és a templom épületegyüttesének részévé vált. A katedrális négy harangját függesztették fel benne, így a továbbiakban harangtoronyként szolgált. A 16. században a tornyot ráépítéssel megmagasították, hogy el tudják helyezni benne a Zsigmond-harangot. Egyidejűleg a torony belsejében egy olyan tölgyfa tartószerkezetet építettek, ami nem támaszkodik a torony falához és máig áll. 1895-től 1899-ig felújítási munkákat végeztek a tornyon, és ennek során új, Sławomir Odrzywolski tervezte sisakkal borították. A kupola különböző stílusok elemeit vegyíti. Harangok Jelenleg öt harang található a toronyban: A Zsigmond-harang (Dzwon Zygmunt) Lengyelország legnagyobb harangja volt 1999-ig. A Bíboros harangját (Dzwon Kardynał) a székesegyház káptalanjának alapításakor öntötték és Zbigniew Oleśnicki bíborosnak ajánlották. A 19. században megsérült, amikor a Zsigmond-harang szíve kiszakadt. Az Orbán-harangot (Dzwon Urban) Nagy Kázmér király öntette 1364 körül. Hálából nevezték el V. Orbán pápáról, aki engedélyezte a Krakkói Akadémia megalapítását. Eredetileg Niepołomicéban állították fel, Zbigniew Oleśnicki bíboros 1450 körül vitette át a Wawelba. Összesen háromszor költöztették, utoljára 1757-ben. A Szaniszló-harangot (Dzwon Stanisław) Tęczyński-harangnak és Kis Zsigmond-harangnak is nevezik. 1463-ban öntette Jan Tęczyński krakkói várnagy meggyilkolt testvérének, Andrzejnak a lelki üdvéért. Az öntéskor a régebbi Nawoja-harang anyagát használták fel. Szent Szaniszlónak, a székesegyház és Lengyelország védőszentjének ajánlották. A Vencel-harangot (Dzwon Wacław) Głownik és Homicidalis néven is emlegetik. 1460 körül öntötték a székesegyház káptalanjának alapítása és Siennai Jakab krakkói püspök kinevezése alkalmával. Szent Vince tiszteletére ajánlották. A Głownik vagy Homicidalis („Gyilkos”) nevet 1462-ben ragasztották rá, amikor félreverték, miközben ártatlanokat végeztek ki Andrzej Tęczyński meggyilkolása miatt. A harangok legfontosabb jellemzőiː Galéria Fordítás Ez a szócikk részben vagy egészben a Wieża Zygmuntowska na Wawelu című lengyel Wikipédia-szócikk ezen változatának fordításán alapul. Az eredeti cikk szerkesztőit annak laptörténete sorolja fel. Ez a jelzés csupán a megfogalmazás eredetét és a szerzői jogokat jelzi, nem szolgál a cikkben szereplő információk forrásmegjelöléseként.
Wieża Zygmuntowska na Wawelu

Wieża Zygmuntowska – wieża w katedrze na Wawelu, druga co do wielkości, została wzniesiona w 1 połowie XIV wieku jako baszta obronna. Historia Wieża Zygmuntowska wzniesiona została w linii fortyfikacji w drugiej połowie XIV wieku, początkowo, do 1 ćwierci XV wieku, pełniła funkcję obronną wchodząc w skład fortyfikacji wawelskich. Za rządów biskupa Wojciecha Jastrzębca przeszła na własność katedry wawelskiej wraz z przyległymi murami zostając włączona w obręb kościoła. W 1412 roku przekształcono ją w dzwonnicę katedralną i zawieszono w niej cztery katedralne dzwony. W ciągu wieków była wielokrotnie przekształcana. W latach 1514–1521 wieżę podwyższono, aby móc zawiesić Dzwon Zygmunt. Powstała wówczas dębowa konstrukcja wsporcza, nie stykająca się z murami wieży, zachowana do dziś. Obecny kształt wieży nadał jej projekt Sławomira Odrzywolskiego w latach 1897–1898, kiedy to nakryto ją malowniczym hełmem łączącym elementy różnych stylów architektonicznych, w ramach prac konserwatorskich prowadzonych w latach 1895–1899. Dzwony Na wieży zawieszonych jest obecnie 5 dzwonów: Dzwon Zygmunt Dzwon Stanisław Zwany również Tęczyński, Półzygmunt. Ufundowany w roku 1463 przez kasztelana krakowskiego Jana Tęczyńskiego w intencji zbawienia duszy jego zamordowanego brata Andrzeja. Do jego wykonania użyto materiału ze starszego dzwonu Nawoja. Nazwany imieniem świętego Stanisława, patrona katedry i Polski. Dzwon Kardynał Odlany w roku 1455 z fundacji Kapituły Katedralnej i dedykowany kardynałowi Zbigniewowi Oleśnickiemu. Uszkodzony w XIX wieku przez oderwany fragment serca Dzwonu Zygmunt. Dzwon Urban Ufundowany przez Kazimierza Wielkiego około roku 1364. Nazwany imieniem papieża Urbana V w dowód wdzięczności za jego zgodę na utworzenie Akademii Krakowskiej. Początkowo zawieszony w Niepołomicach, przeniesiony przez kardynała Zbigniewa Oleśnickiego na Wawel około roku 1450. Od wieków był najczęściej używanym dzwonem katedry. Był trzykrotnie przelewany, po raz ostatni w roku 1757 i w tej postaci dotrwał do czasów obecnych. Wśród licznych dekoracji na dzwonie wyróżnia się pobożne wezwanie: „Strzeż nas Panie, jak źrenicy oka”, które jest intencją twórców dzwonu. W 2022 roku dzwon został wyremontowany i przywrócony do użytku, od tej pory dzwoni co niedzielę o godzinie 9:50 oraz w ważniejsze uroczystości z Dzwonem Zygmunt. Dzwon Wacław Zwany też Głownik, Homicidalis. Odlany około roku 1460 z fundacji Kapituły Katedralnej i jej kanonika Jakuba z Sienna. Nazwany na cześć świętego Wacława, patrona katedry. Nazwa Głownik przylgnęła do niego w 1462 roku, gdy bił podczas ścinania mieszczan skazanych za zabójstwo wojewody Andrzeja Tęczyńskiego. Galeria Zobacz też Wieża Zegarowa na Wawelu Wieża Srebrnych Dzwonów na Wawelu Przypisy Bibliografia Michał Rożek - Krakowska katedra na Wawelu Kraków 2009 Krzysztof Czyżewski: Królewska Katedra na Wawelu. Kraków: Wydawnictwo św. Stanisława BM, 2002. ISBN 83-88971-37-9. Krzysztof J. Czyżewski - Królewska katedra na Wawelu Kraków 1999
Wieża ciśnień przy Alejach Racławickich w Lublinie

Wieża ciśnień przy Alejach Racławickich – wieża ciśnień znajdująca się przy Al. Racławickich 42 w Lublinie, wybudowana przez amerykańską firmę budowlaną Ulen & Company w 1926 roku. Firma ta związana była również z budową wodociągów m.in. w Radomiu, Piotrkowie i Częstochowie. Historia Budowa wieży rozpoczęła się na podstawie umowy zawartej między Lublinem a Towarzystwem Ulen & Company w roku 1924, umowę tę z ramienia miasta podpisywał prezydent Czesław Szczepański, a z ramienia Amerykanów wiceprezydent towarzystwa M. D. Carrel. Przewidywała ona budowę systemu zaopatrzenia miasta w wodę oraz odprowadzania i oczyszczania ścieków. Wieża ciśnień przy Al. Racławickich, której budowa zakończyła się w roku 1926, była jednym z elementów nowo tworzonej sieci wodociągowej. Została umieszczona w jednym z najwyższych punktów ówczesnego Lublina, niedaleko rogatki warszawskiej, umożliwiając w ten sposób dostarczanie wody pod odpowiednim ciśnieniem do wszystkich mieszkań w mieście. Zbiornik mógł pomieścić do 2050 m3 wody, był to stalowy cylinder o średnicy 14 metrów i wysokości 13,5 metra, obmurowany z zewnątrz. Dwie pompy szwajcarskiej firmy Sulzer, o wydajności 200 litrów na sekundę, poruszane przez silniki o mocy 250 KM, tłoczyły wodę ze stacji pomp wysokiego ciśnienia, mieszczącej się przy al. Piłsudskiego. W roku 1929 wieżę przejęło przedsiębiorstwo Miejskie Wodociągi i Kanalizacja, obecnie Miejskie Przedsiębiorstwo Wodociągów i Kanalizacji. Do lat 50. wieża znajdowała się w najwyższym punkcie w zachodniej części miasta – wraz z rozbudową Lublina i powstawaniem kolejnych punktów regulujących ciśnienie w sieci, jej znaczenie malało. Obecnie instalacja jest wciąż czynna, ale nie pełni już funkcji wieży ciśnień, lecz w sposób naturalny stabilizuje ciśnienie w sieci w centrum miasta. Przez ponad 80 lat swojego funkcjonowania wieża była poddawana jedynie drobnym naprawom. W latach 70. remontowano wnętrza budynku i urządzenia w nim pracujące, a w latach 90. renowacji doczekała się elewacja wraz z ogrodzeniem. W 2008 roku MPWiK ogłosiło przetarg na wykonanie dokumentacji projektowej przebudowy wieży. Zaplanowano odświeżenie i oświetlenie całej aparatury w jej wnętrzu, jak również zmianę elewacji i wyglądu ogrodzenia. Zobacz też wieża ciśnień na placu Wolności historia Lublina Przypisy Bibliografia Wieża ciśnień – czar przedwojennych inwestycji. [dostęp 2009-02-17]. (pol.). Z brazylijskiej dżungli do Piotrkowa i Aten. [dostęp 2009-02-17]. (pol.). Częstochowa: 80 lat wodociągów. [dostęp 2009-02-17]. (pol.). Tomasz Haładyj: Amerykańskie rury i kanały, czyli 80 lat wodociągów. [dostęp 2009-02-17]. (pol.).
Wieża ciśnień przy ulicy 1 Maja w Raciborzu

Wieża ciśnień przy ulicy 1 Maja w Raciborzu – wyłączona z eksploatacji, murowana z cegły wieża ciśnień w Raciborzu znajdująca się na terenie miejskiego zakładu wodociągowego (zob. Wodociągi w Raciborzu) przy ulicy 1 Maja 8. Historia Wieża ciśnień została oddana do użytku 23 września 1874 roku. Tereny pod budowę wieży oraz innych budynków zakładu wykupiono stopniowo, część w 1838 roku (pozyskując także dom strzelecki bractwa strzeleckiego), resztę w roku 1862. Wieża mierzy 25 m wysokości, a pojemność zbiornika z płaskim dnem, wykonanego ze stalowej blachy o grubości 10 mm i osadzonego na wysokości 23 m wynosi 500 m³. Wodę na użytek zbiornika czerpano z pobliskiej Odry. Następnie była ona oczyszczana w filtrach piaskowych i pompowana do zbiornika za pomocą pomp o łącznej mocy 30 KM. Początkowo głównym odbiorcą była kolej sąsiadująca z zakładem, a także rozwijający się raciborski przemysł. W latach 30. XX wieku wieża stała się niewystarczająca dla potrzeb miasta. Podjęto więc decyzję o budowie kolejnej wieży w Starej Wsi (dziś mieszczącej biura oraz jeden z zakładów produkcyjnych producenta słodyczy, firmy Mieszko), jednak stara wieża nadal zasilała większą część miasta, gdyż nowo wybudowana wieża wytwarzała zbyt duże ciśnienie, a także została wykorzystana przez nazistów w celach ideologicznych i propagandowych. Obecnie raciborski Zakład Wodociągów i Kanalizacji zastanawia się nad komercyjnym wykorzystaniem nieużywanego od lat obiektu. Uwagi Przypisy Bibliografia Grzegorz Wawoczny: Gospodarka wodno-ściekowa w Raciborzu. Racibórz: Wydawnictwo i Agencja Informacyjna WAW, 2010. ISBN 978-83-89802-98-9. (pol.). Linki zewnętrzne Wieża ciśnień w Raciborzu – zasada działania
Wieża ciśnień na Karłowicach

Wieża ciśnień na Karłowicach – wieża ciśnień znajdująca się przy Pl. Daniłowskiego we Wrocławiu z nominalnym adresem ul. Berenta 75, zasilająca dawniej lokalny wodociąg osiedla Karłowice. Wieża została wybudowana w latach 1914–1915 na potrzeby lokalnego wodociągu zaopatrującego w wodę pitną podmiejskie miasto-ogród Karłowice. Wykonawcą robót była wrocławska firma budowlana «Lolat Eisenbeton Breslau A.G.» specjalizująca się w konstrukcjach żelbetowych. W roku 1930, po tym gdy dwa lata wcześniej Karłowice zostały przyłączone do Wrocławia, lokalny wodociąg został przejęty przez przedsiębiorstwo miejskie, a wieża zaczęła pełnić jedynie funkcję zbiornika końcowego, regulującego ciśnienie w sieci. Wieża została wpisana do rejestru zabytków w 1979 roku. W roku 1985 została wyłączona z eksploatacji. Do 2004 dzierżawiła ją Sekcja Grotołazów Wrocław, wykorzystując jej wnętrze do treningów technik linowych. We wrześniu 2012 roku wieżę wraz z działką, na której się ona znajduje urząd miejski Wrocławia wystawił na sprzedaż. W następnym roku została zakupiona przez Gminę Wrocław. Obecnie wieża pełni jedynie funkcję stacji bazowej dla sieci telefonii komórkowych, jej anteny są umieszczone na kondygnacji z tarasem. Karłowicka wieża ciśnień została zaprojektowana w stylu kształtującego się wówczas modernizmu ze zredukowaną liczbą ozdobnych historyzujących form. Bryła wieży podzielona jest na cztery części: podstawę mieszczącą magazyn techniczny, trzon wewnątrz którego umieszczono schody prowadzące do zbiornika wody, głowicę mieszczącą zbiornik oraz zwieńczony kopułą belweder z tarasem widokowym. Podstawa zbudowana jest na rzucie ośmiokąta, dwie wyższe na planie koła. elementami ozdobnymi bryły są gzymsy zaznaczające podziały na poszczególne kondygnacje oraz lizeny zdobiące trzon wieży. Belweder tworzy osiem kolumn wspierających spłaszczoną nieco kopułę oraz wypełniające przestrzeń między nimi wklęsłe łukowato ściany. Całość wieńczy umieszczony na kopule model sfery niebieskiej. Całkowita wysokość obiektu wynosi 46 m. Na wysokości 31 m znajduje się posadowiony na żelbetowym ruszcie nitowany zbiornik na wodę typu Intze o średnicy ok. 9 m i wysokości ok. 7,5 m. Wieża ciśnień zajmuje centralne miejsce placu Daniłowskiego, przy którym zbiegają się promieniście osie komunikacyjne osiedla: Al. Kasprowicza oraz ulice Berenta i Przybyszewskiego. Budowla do dziś stanowi architektoniczną dominantę okolicy placu jak i całego osiedla. Przypisy Bibliografia Rafał Eysymontt, Jerzy Ilkosz, Agnieszka Tomaszewicz, Jadwiga Urbanik (red.): Leksykon architektury Wrocławia. Wrocław: Via Nova, 2011. Linki zewnętrzne Wieża ciśnień Karłowice (pl. Daniłowskiego). dolny-slask.org.pl. [dostęp 2015-06-15]. (pol.). – zbiór historycznych i współczesnych zdjęć Wieża ciśnień. fotopolska.eu. [dostęp 2015-06-15]. (pol.). – zbiór historycznych i współczesnych zdjęć
Wieża ciśnień w Chełmży

Wieża ciśnień w Chełmży – wieża ciśnień znajdująca się przy ul. Paderewskiego 20 w Chełmży. Od 2007 wpisana do rejestru zabytków (nr rejestru A/1329). Siedmiokondygnacyjna, czworoboczna wieża reprezentuje rzadkie połączenie stylu neogotyckiego z tzw. stylem wernakularnym. Zbudowano ją w latach 1900-1901 na potrzeby tworzonej wówczas sieci wodociągów miejskich. Na jej szczycie znajduje się otoczony fachwerkowym murem zbiornik wodny przykryty czterospadowym dachem. Obiekt jest w dalszym ciągu eksploatowany; w l. 2018-2019 został poddany renowacji. Przypisy
Wasserturm (Ełk)

Der Wasserturm in Ełk (deutsch Lyck) ist ein historischer denkmalgeschützter Wasserturm im neogotischen Stil. Der Wasserturm ist im Besitz und Sitz der Ortsgruppe der Deutschen Minderheit, die Gesellschaft der Deutschen Minderheit Masuren in Lyck, die im Inneren ein Museum zur ostpreußischen Kultur und Geschichte eingerichtet hat. Der Turm befindet sich an der Kreuzung der Straßen 11 Listopada und Kajki. Das Bauwerk hat fünf Stockwerke, ist 33 Meter hoch und befindet sich an der höchsten Stelle der Stadt. Es hat eine öffentliche Aussichtsplattform. Geschichte Der Wasserturm wurde 1895 errichtet und wurde bis Ende der 1970er Jahre als solcher genutzt. Seit Frühjahr 1994 ist der ehemalige Wasserturm im Besitz der Gesellschaft der Deutschen Minderheit Masuren in Lyck, die sich 1991 gegründet hatte. Hierfür erwarb die Gesellschaft ein Erbbaurecht für das Grundstück. Einen Teil zur Finanzierung spendete der Hamburger Unternehmer Heinrich Westphal, der Rest wurde mit Hilfe der Ostpreußischen Landsmannschaft aufgebracht. 1995 bezog die Gesellschaft den Turm als ihren Sitz und richtete ein Vereinscafé ein. Mit Unterstützung der Stiftung der deutsch-polnischen Zusammenarbeit wurde die Außenfassade 1999 aufwendig renoviert. Museum Das Museum mit dem Namen Muzeum Kropli Wody (Museum des Wassertropfens) zeigt historische Gegenstände wie Möbel, Porzellan, Stoffe aus Flachs, Trachten, Glaserzeugnisse, eine hölzerne Truhe mit der Jahreszahl 1729 und andere Alltagsgegenstände. Neben einer historischen Bildersammlung des Ortes befindet sich im Turm auch eine Bibliothek mit deutschsprachiger Literatur. Seit 9. Juni 2008 ist im Museum eine vom Kulturzentrum Ostpreußen in Ellingen erstellte Bildtafel-Dauerausstellung über die Geschichte der Stadt von ihrer ersten Erwähnung bis zum Kriegsende 1945 zu sehen. Literatur Wochenblatt, Nummer 51–52, 2014 Siehe auch Verband der deutschen Gesellschaften in Ermland und Masuren Weblinks Über die Gesellschaft der Deutschen Minderheit Artikel Einzelnachweise
Wieża ciśnień w Ełku

Wieża ciśnień w Ełku – wieża wodna znajdująca się w Ełku (województwo warmińsko-mazurskie) przy skrzyżowaniu ulic 11 Listopada i Kajki, powstała w 1895 r., jedna z najlepiej zachowanych wież ciśnień na Mazurach. Obiekt figuruje w rejestrze zabytków. Historia Wieża była eksploatowana aż do lat 70. XX wieku, gdyż dopiero wtedy w mieście powstał nowoczesny system wodociągowy. Proces ten odbywał się w następujący sposób: woda pozyskiwana z sześciu studni głębinowych (zlokalizowanych w lesie 4 km od Ełku) była gromadzona w zbiorniku retencyjnym. Stąd tłoczono ją przewodem 7 km do wieży ciśnień, gdzie wyniesiona na maksymalną wysokość nabierała odpowiednich wartości ciśnienia i poprzez 30-kilometrową sieć rozdzielczą płynęła do 80% (tj. 20 tys.) ełczan. W XXI wieku zamontowano podświetlenie wieży. Architektura Jest to budowla 5-kondygnacyjna, z otynkowaną pierwszą i drugą oraz piątą kondygnacją. Kondygnację drugą, trzecią oraz czwartą i piątą rozdzielono kordonowym gzymsem arkadowym. Pierwsza i druga kondygnacja rozmieszczone zostały na planie ośmioboku, są one boniowane z drzwiami umieszczonymi w masywnym portalu uskokowym. Wieża została pokryta dachem kopulastym z lukarnami i latarnią. Muzeum Od 1994 roku w budynku mieści się siedziba Stowarzyszenia Mniejszości Niemieckiej „Mazury” w Ełku, które jest właścicielem wieży oraz Muzeum Kropli Wody, przed którym zamontowano skarbonkę, uiszczając drobny datek możemy poznać dawne ubiory, narzędzia, naczynia, piecyki, sprzęt gospodarstwa domowego, maszyny pompujące, przedmioty codziennego użytku sprzed kilkudziesięciu lat oraz obejrzeć galerię historycznych fotografii Ełku z początku XX wieku. Na jednej z kondygnacji ulokowano bibliotekę z niemieckim księgozbiorem. Ponadto jako jeden z najwyższych budynków w Ełku pełni funkcję punktu widokowego. Muzeum Kropli Wody Czynne: wtorek, piątek 10.00-12.00 w sezonie turystycznym codziennie w godz. 10.00-16.00 Przypisy
Wieża ciśnień w Katowicach-Giszowcu

Wieża ciśnień w Katowicach-Giszowcu – wieża wodna, znajdująca się przy skrzyżowaniu ulicy Górniczego Stanu i ulicy Pszczyńskiej w Katowicach, na terenie dzielnicy Giszowiec. Historia Wieża ta została zbudowana w 1909 roku. Powstała ona w najwyżej położonym punkcie osiedla patronackiego Giszowiec celem doprowadzenia bieżącej wody na teren całego osiedla. Zaprojektowali ją architekci: Georg i Emil Zillmannowie z Charlottenburga twórcy zabudowy Giszowca i Nikiszowca, w stylu historyzmu z elementami neomanieryzmu. Woda do wieży była początkowo doprowadzana za pomocą pompy elektrycznej znajdującej się w Zawodziu wraz z pompą tłoczącą, która znajdowała się w kotłowni na terenie Giszowca. Z wieży wodnej zostały poprowadzone wodociągi wzdłuż wszystkich ulic osiedla. Wodociągów tych początkowo nie doprowadzono do domów robotniczych, natomiast co 100 metrów postawiono hydranty, z których mogli również korzystać strażacy. Łączny koszt budowy wodociągów na terenie Giszowca wyniósł 150 tysięcy marek. Ze względu na uruchomienie systemu przepompowni, wieża ciśnień przestała spełniać swą funkcję i przez wiele lat stała nieczynna. Z czasem popadała w ruinę. W latach 90. XX wieku firma telekomunikacyjna umieściła na wieży antenę telefonii komórkowej, i wyremontowała obiekt. Obok wieży znajdują się zabytkowe wille tzw. kolonii amerykańskiej, wybudowane w latach 30. XX wieku dla amerykańskich urzędników spółki Silesian-American Corporation. Wieża została wpisana do rejestru zabytków dnia 29 października 1990 roku (nr rej.: A/1417/90). Ochroną objęta jest wieża wraz z otoczeniem. Opis Jest to budynek ceglany, wzniesiony z czerwonej cegły ceramicznej. Powstała ona na solidnej kolistej podstawie. Murowana konstrukcja tamburu została wzmocniona stalowym szkieletem. Wieża ta ma 33,5 metrów wysokości. W architekturze budowli zastosowano detale zapożyczone ze średniowiecznych fortyfikacji, w tym kamienne konsole, niewielkie balkony oparte na kroksztynach czy obramowanie portalu. Budowla obejmuje dwie części: trzon, w kształcie walca, zwężający się ku górze z balkonem i ośmiokątny tambur ze zbiornikiem wodnym, podtrzymywany przez konsole. Sam zaś nitowany zbiornik wodny typu Barkhausen ma pojemność 152 m³ Całość budowli została zakończona ośmiokątnym namiotowym dachem pokrytym dachówką karpiówką. Na szczycie został umieszczony taras z latarnią. Przypisy
Wieża ciśnień w Nurcu-Stacji

Wieża ciśnień w Nurcu-Stacji – wieża wodna znajdująca się w Nurcu-Stacji w powiecie siemiatyckim przy stacji kolejowej. Historia Wieża powstała na przełomie XIX i XX wieku, ok. 1906 roku. W latach 2020–2021 przeprowadzono generalny remont obiektu sfinansowany ze środków Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Podlaskiego na lata 2014-2020. Od 2003 roku obiekt figuruje w Rejestrze Zabytków. Podczas remontu konserwator zabytków nie zgodził się na usunięcie unikatowego, nitowanego zbiornika na wodę. Przypisy
Wieża ciśnień w Pasymiu

Wieża ciśnień w Pasymiu – wieża wodna znajdująca się w Pasymiu przy ulicy Pocztowej, wybudowana w 1911 roku wraz z przybudówką, w której niegdyś mieściła łaźnia miejska. W 2000 została wpisana do Rejestru Zabytków. Przypisy
Wieża ciśnień w Stargardzie

Wieża ciśnień w Stargardzie zbudowana w latach 1896–1897 wieża ciśnień położona w Stargardzie; położona jest poza obrębem murów miejskich, w parku Chrobrego. Ma wysokość 65 m. Podstawę wieży stanowi ośmiobok zwężający się ku górze i przechodzący w walec. Cześć mieszcząca sam zbiornik (mający pojemność 500 m³) jest najszersza z całej wieży a zwieńczona jest blendami i blankami. Przykrycie budowli stanowi ośmioboczny ostrosłup. Zdobienia elewacji w formie szachownicy nawiązują stylem do pobliskiej baszty Morze Czerwone. Portal wieży, od strony zachodniej, jest zwieńczony dwiema pochyłymi tarczami herbowymi oraz sześciopolową rozetą. Ostrołukowe okna wieży wykończone są glazurowanymi ościeżnicami. W marcu 2007 rozpoczęto kapitalny remont wieży, podczas którego wyczyszczono elewację i uzupełniono jej braki, naprawiono hełm wieży i pomalowano go na zielono oraz wykonano nową iglicę (poprzednia uległa zniszczeniu podczas wichury w 2001 roku). Bibliografia Zenkner J., Stargard. Klejnot na Pomorskim Szlaku, Stargard 2006, s. 48-49