NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Przemienienia Pańskiego w Domacynach

Kościół Przemienienia Pańskiego w Domacynach – zespół dwóch rzymskokatolickich kościołów parafialnych (starego i nowego) zlokalizowanych w pobliżu siebie we wsi Domacyny w powiecie mieleckim (województwo podkarpackie). Przy nowym funkcjonuje parafia Przemienienia Pańskiego. Historia i architektura Stary kościół Pierwsza kaplica we wsi, należąca do parafii w Baranowie Sandomierskim, została wzniesiona w 1903 z inicjatywy lokalnej społeczności. Miała ona następujące wymiary: długość 6 metrów, szerokość 4,7 metra, wysokość około 4 metry. Początkowo obiekt pozostawał pod opieka lokalnego nauczyciela, a potem mieszkańców miejscowości. Od 1938 odprawiano wewnątrz msze święte. W 1950 dokonano remontu budowli, a w 1958 powiększono ją według projektu Mieczysława Zybury. Dobudowano wówczas ceglano-pustakową część o trzech nawach. Miała ona długość 12,5 metra, szerokość 12 metrów i wysokość około 7 metrów. Obiekt ten od 1963 był kościołem rektorskim, a od 1972 – parafialnym. Obecnie stary kościół pozostaje nieużytkowany. Planowano urządzenie w nim kaplicy przedpogrzebowej, jednak zamiary te pozostały w sferze postulatywnej z uwagi na brak dostatecznej liczby środków finansowych. Odnowiono jedynie dach i pokryto go blachą. Nowy kościół W 1974 roku biskup Jerzy Ablewicz rozpoczął zabiegi o budowę nowej świątyni, gdyż stara była już zbyt niewielka na potrzeby parafii. Władze wydały zezwolenie na realizację dopiero w 1980, a prace rozpoczęły się w 1981. Projekt wykonał Aleksander Böhm z Krakowa, a konstruktorem był Bogusław Brągiel z tego samego miasta. Kamień węgielny poświęcił w 1982 biskup Władysław Bobowski. 1 lutego 1994 biskup Edward Frankowski poświęcił kościół dolny (obecnie kaplica przedpogrzebowa z chłodnią), a 10 września 2000 biskup Wacław Świerzawski – kościół górny. Dwupoziomowy obiekt z kościołem dolnym i górnym jest modernistyczny, o nieregularnym kształcie nawiązującym do rozwiniętego stożka. Ma rozległe płaszczyzny dachowe obite blachą, z których wyrasta w wierzchołku wieża, a w miejscu opadającym prezbiterium i zakrystia. Wymiary bryły to: długość około 30,4 metra, szerokość około 24,5 metra i wysokość około 16 metrów (w najniższym punkcie 4,5 metra). Galeria (nowy kościół) Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kobiórze

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kobiórze – kościół parafialny w Kobiórze, wzniesiony w latach 1911–1912, należy do parafii Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Kobiórze, wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Historia Pierwotnie Kobiór należał do znacznie oddalonej parafii w Pszczynie. Z powodu około 10-kilometrowej odległości do tamtejszego kościoła mieszkańcy Kobióru starali się o budowę nowego kościoła co najmniej od 1823 roku. Pszczyński proboszcz ks. Ohl był jednak przeciwny tym zamiarom; jego następca, ks. Jerzy Thielmann był przychylnie nastawiony do koncepcji budowy kościoła w Kobiórze. 4 sierpnia 1908 roku kardynał Georg von Kopp erygował kurację w Kobiórze na mocy dekretu, który ustanawiał ją z dniem 1 czerwca 1909 roku. Kościół był budowany według projektu Józefa Erbsta w latach od 15 sierpnia 1911 roku do lipca 1912 roku. 23 września 1912 roku ks. Thielmann konsekrował świątynię. Ołtarz główny postawiono w 1912 roku, natomiast dwa ołtarze boczne wstawiono w 1916 roku. Rodzina rzeźnika Jana Matery ufundowała ołtarz Najświętszego Serca Pana Jezusa, natomiast kupiec Franciszek Słonina ufundował ołtarz św. Józefa. Boczne ołtarze wykonał artysta Schneider z Wrocławia, a figury do nich sprowadzono z Monachium. W czasie budowy kościoła założono cmentarz i rozpoczęto budowę plebanii, którą ukończono w 1914 roku. Dobudowano jeszcze chlewy w 1916 roku, przekształcone w okresie PRL-u na salki katechetyczne, dobudowano do nich dodatkowe izby, które są nadal wykorzystywane. W 2. połowie XX wieku, po soborze watykańskim II wystrój kościoła został zmieniony. Historyczne ołtarze zastąpiono posoborowymi, zdjęto także figury świętych ze ścian. Przekształcono prezbiterium i wstawiono witraże według projektu Wiktora Ostrzołka. Po 2000 roku przeprowadzono remont generalny, podczas którego zrekonstruowano historyczny wystrój kościoła wraz z ołtarzami. Kościół jest wpisany do gminnej ewidencji zabytków. Architektura Kościół jest położony przy ul. Rodzinnej 9. Świątynia z dwoma ołtarzami bocznymi i figurami św. Ludwika oraz św. Barbary. W ołtarzu głównym znajduje się obraz przedstawiający Wniebowzięcie Najświętszej Maryi Panny. Galeria Przypisy
Rezerwat przyrody Klenickie Zakole

Rezerwat przyrody Klenickie Zakole – leśny rezerwat przyrody położony na terenie gmin Bojadła i Trzebiechów w powiecie zielonogórskim (województwo lubuskie). Obszar chroniony utworzony został 22 listopada 2023 r. na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 7 listopada 2023 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2023 r., poz. 2698). Rezerwat powstał z inicjatywy lokalnych leśników. Położenie Obszar chroniony ma powierzchnię 68,35 ha. Obejmuje odcięte wałem przeciwpowodziowym starorzecze Odry wraz z pobliskimi obszarami leśnymi. Obejmuje tereny nadleśnictwa Sulechów oraz gmin Bojadła i Trzebiechów na terenie obrębów ewidencyjnych Swarzynice i Klenica. Znajduje się w granicach obszarów Natura 2000: obszaru specjalnej ochrony siedlisk Kargowskie Zakola Odry PLH080012 oraz obszaru specjalnej ochrony ptaków Dolina Odry PLB080004, a także obszaru chronionego krajobrazu Nowosolska Dolina Odry. Charakterystyka Cel ochrony stanowi „umożliwienie przebiegu naturalnych procesów przyrodniczych w obrębie siedlisk przyrodniczych rezerwatu oraz zachowanie ze względów naukowych i dydaktycznych obszaru starorzecza, podlegającego przebudowie związanej z odcięciem od strefy zalewów, w tym lasów łęgowych podczas procesu grądowienia oraz fauny i flory zbiorników wodnych w procesie wypłycenia i zarastania”. Dla rezerwatu ze względu na dominujący przedmiot ochrony określono typ fitocenotyczny i podtypu biocenoz naturalnych i półnaturalnych, zaś ze względu na główny typ ekosystemu – typ leśny i borowy oraz podtyp mozaiki różnych ekosystemów. W granicach obszaru chronionego leżą siedliska łęgów wiązowo-jesionowych, jesionowych, grądów oraz starorzecze, które stanowią naturalną otulinę i bufor dla wodnej części rezerwatu. Do cennej przyrodniczo flory należą m.in. klon polny, lipa drobnolistna czy gatunki z rodziny storczykowatych. Ze względu na odcięcie od dopływu wody łęgowe zbiorowiska roślinne podlegają procesowi przekształcenia w grąd, a zbiorowska wodne stopniowo zarastają. Według stanu na grudzień 2023 w przyszłości ma powstać plan ochrony rezerwatu. Na jego obszarze udostępniono drogę dla ruchu pieszych i pojazdów. Przypisy
Budynek Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta w Łukowie

Budynek Starostwa Powiatowego i Urzędu Miasta – budynek zlokalizowany przy ul. Józefa Piłsudskiego 17 w Łukowie. Jest obiektem wpisanym do Gminnej Ewidencji Zabytków, określonym w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego jako „zabytkowy obiekt o wysokich wartościach, do zachowania i ochrony”. Wzniesiony w pierwszej połowie XIX wieku według projektu budowniczego Mateusza Ornano-Chiaratellego, z przeznaczeniem na urząd powiatowy; również obecnie część pomieszczeń zajmuje Starostwo Powiatowe. W przeciwieństwie do budynku magistratu, gmach ten przetrwał niemieckie bombardowania miasta w lipcu 1944 roku. Dlatego, po okresie rezydowania władz miejskich w różnych zastępczych lokalizacjach, stał się także siedzibą Urzędu Miasta i taką funkcję wciąż spełnia. Na ścianie frontowej obiektu znajduje się tablica upamiętniająca poległych i zaginionych m.in. w czasie wojny polsko-bolszewickiej żołnierzy Polskiej Organizacji Wojskowej, pochodzących z Łukowa i okolic. Pierwotnie odsłonięta 11 listopada 1934; w trakcie okupacji hitlerowskiej została usunięta i zaginęła. Pęknięta tablica odnalazła się przypadkowo w 1981 r. w trakcie robót budowlanych na terenie Muzeum Wincentego Pola w Lublinie. Została poddana renowacji i ponownie odsłonięta 11 listopada 1989, w tym samym miejscu, w którym znajdowała się przed II wojną światową. Przypisy
Kościół św. Józefa Robotnika w Ujsołach

Kościół św. Józefa Robotnika w Ujsołach – rzymskokatolicki kościół parafialny w Ujsołach w województwie śląskim, budowany z przerwami od 1922 do 1975 roku, zaprojektowany przez Wacława Krzyżanowskiego, należy do parafii św. Józefa w Ujsołach. Historia Działania na rzecz utworzenia parafii i budowy kościoła w Ujsołach zostały podjęte w 1911 roku, mieszkańcy Ujsoł i okolic należeli do parafii św. Wawrzyńca Diakona Męczennika i św. Kazimierza Królewicza w Rajczy. Plac budowy został poświęcony w marcu 1913 roku. Parafia została erygowana przed wybuchem I wojny światowej, w 1913 roku (faktycznie parafia otrzymała akt erekcyjny dopiero w 1966 roku), odprawiono wówczas mszę świętą w kaplicy „U Koconia” w Ujsołach oraz poświęcono teren pod cmentarz. Kamień węgielny poświęcił biskup Adam Stefan Sapieha w 1922 roku. Jednym z fundatorów świątyni był arcyksiążę Karol Stefan Habsburg. Kościół zaprojektował krakowski architekt Wacław Krzyżanowski. Budowa została rozpoczęta w 1922 roku. Prace budowlane przerwano w 1925 roku na skutek braku środków finansowych. Pasterka w kościele została odprawiona w 1927 roku. Wacław Biernacki sprowadził dla kościoła niemieckie organy w 1953 roku, poświęcone przez biskupa Franciszka Jopa 13 września tegoż roku. 30 czerwca 1963 roku biskup Julian Groblicki konsekrował świątynię. Prace budowlane trwały do lat 70. XX wieku, do 1975 roku (w źródłach pojawia się także rok 1939 jako data zakończenia budowy). Architektura Kościół znajduje się w centrum wsi, przy skrzyżowaniu z drogą prowadzącą do Złatnej. Plan świątyni jest zestawieniem planów kościoła św. Stanisława w Chmielowie oraz kościoła Najświętszego Serca Pana Jezusa w Tarnowskiej Woli. Stylistycznie wernakularny, nawiązuje do typu wiejskiego kościoła, który reprezentuje bazylika Matki Boskiej Bolesnej w Limanowej projektu Zdzisława Mączeńskiego, który z kolei inspirował się m.in. architekturą katedry w Tampere. Wieża na planie kwadratu zwęża się ku górze, jest zwieńczona dekoracyjnym hełmem. Elewacje zewnętrzne są pokryte rustykalnym kamieniem ze spływami wolutowymi. Ściany oskarpowane. Nawa nakryta stropem drewnianym. We wnętrzu posoborowy ołtarz ustawiony w 1974 roku. Organy 16-głosowe, dwumanuałowe, z trakturą pneumatyczną, remontowane w 2010 i 2022 roku. Przypisy
Willa Vlastimila Hofmana w Krakowie

Willa Vlastimila Hofmana – willa znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy VII Zwierzyniec przy ulicy Vlastimila Hofmana 13 (do 1973 roku ul. Spadzista). Historia Inwestorem był malarz Vlastimil Hofman, artysta urodzony w Pradze, lecz wychowany i wykształcony w Krakowie, do którego powrócił po sześcioletnim okresie spędzonym w Paryżu i Pradze. Przy dawnej ulicy Spadzistej (współcześnie noszącej jego imię) w latach 1920–1921 wybudował dom, w którym wraz z żoną Adą mieszkał do 1939 roku. Projektantem willi był Franciszek Mączyński, dla którego realizacja ta stanowiła jeden z ostatnich projektów utrzymanych w duchu romantycznego modernizmu. Willa wraz z ogrodem jest wpisana do gminnej ewidencji zabytków Krakowa. Lokalizacja i kontekst urbanistyczny Obiekt usytuowany jest w dzielnicy VII Zwierzyniec, przy obecnej ulicy Vlastimila Hofmana 13 (do 1973 roku ul. Spadzista). Wzniesiono go na stromej działce w rejonie zakola dawnej ulicy Spadzistej, gdzie po 1910 roku w sąsiedztwie osiedla Towarzystwa Budowy Tanich Domów Mieszkalnych dla Urzędników na Salwatorze zaczęła rozwijać się zabudowa jednorodzinna. Bryłę budynku charakteryzują ceglane ściany, asymetryczna kompozycja oraz dach kopertowy, w którego połaci umieszczono obszerny świetlik doświetlający pracownię malarską. Pracownia W znajdującej się w domu pracowni, pozostając pod wpływem estetyki symbolizmu Jacka Malczewskiego, tworzył liczne portrety. Wśród powstałych tu dzieł znajduje się m.in. namalowana w 1925 roku seria wizerunków zawodników Wisły Kraków. W swojej praktyce artystycznej Hofman zrezygnował z typowych dla środowiska akademickiego dziewczyn z podkrakowskich Bronowic na rzecz dzieci z sąsiedztwa. Odwiedzały one pracownię w willi, gdzie żona artysty otaczała je opieką i zapewniała wyżywienie. Malarz uzasadnił wybór dziecięcych modeli słowami: Powstające w tym okresie kompozycje miały charakter symboliczny. Postacie dziecięce, obdarzone spojrzeniem osób dojrzałych, ukazywano w bliskim planie, na tle rozległego, nostalgicznego pejzażu. Przedstawieniom tym towarzyszyły różnorodne atrybuty, takie jak owoce, ptaki czy instrumenty muzyczne. Przypisy
Rezerwat przyrody Źródliska Biegały

Rezerwat przyrody Źródliska Biegały – wodny rezerwat przyrody położony na terenie gminy Malechowo w powiecie słowieńskim (województwo zachodniopomorskie). Obszar chroniony został utworzony 28 października 2022 r. na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 13 października 2022 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Źródliska Biegały” (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2022 r. poz. 4435). Położenie Obszar chroniony ma powierzchnię 23,34 ha, składa się z dwóch części przeciętych drogą Znajduje się w obrębach ewidencyjnych Zielenica i Drzeńsko, w bliskim sąsiedztwie zabudowań miejscowości, a także w granicach nadleśnictwa Polanów. Leży częściowo w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dolina Grabowej PLH320003. Bezpośrednio przy nim znajduje się kopalnia piasku. Ochrona Celem ochrony rezerwatowej jest „zachowanie szczególnych walorów przyrodniczych ekosystemu rozległej niszy źródliskowej cieku Biegała wraz z mechanizmami jej funkcjonowania, jako złożonego systemu wzajemnego oddziaływania procesów hydrologicznych, geomorfologicznych i biotycznych”. Obejmuje ona ekosystem w podtypie lasów i wód. Rezerwat obejmuje obszar, z którego wypływa ciek Biegała (dopływ Zielenicy, która to uchodzi do Grabowej) oraz jego początkowy bieg. Wyróżniającym elementem jest wynikająca z działalności źródlisk rzeźba erozyjna (m.in. podcięcia erozyjne, osuwiska, obrywy). Doprowadziła ona do utworzenia obszaru krajobrazu o dużej otwartości i dużych deniwelacjach terenu. Na terenie obszaru chronionego ma miejsce współdziałanie procesów hydrologicznych, geomorfologicznych i biotycznych, występują tu naprzemiennie ekosystemy: leśne, nieleśne i wodne. Tworzy to warunki do rozwoju różnorodnych siedlisk, w tym chronionych typów: nizinne i podgórskie rzeki ze zbiorowiskami włosieniczników, łęgi wierzbowe, topolowe, olszowe i jesionowe, kwaśne buczyny i grąd subatlantycki. Wśród flory wyróżniają się rośliny naczyniowe, mszaki, lichenobiota (m.in. porosty hydrofilne), reintrodukowano tu także rdestniczkę gęstą oraz zwalczano inwazyjny kroplik żółty Mimulus gutatus. Wśród zbiorowisk nieleśnych związanych ze źródliskami szczególnie cenne są te z klasy Montio-Cardaminetea oraz Phragmitetea, w tym szuwary w podtypie Sparganio-Glycerion fluitantis, zawierające rzadkie i chronione gatunki roślin, mchów i wątrobowców. Według stanu na październik 2022 rezerwat nie ma ustalonego planu ochrony ani zadań ochronnych. Przypisy
Rezerwat przyrody Mięćmierz

Rezerwat przyrody Mięćmierz – florystyczny rezerwat przyrody położony na terenie gminy Kazimierz Dolny w powiecie puławskim (województwo lubelskie). Obszar chroniony został utworzony 20 maja 2023 r. na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Lublinie z dnia 5 maja 2023 r. w sprawie ustanowienia rezerwatu przyrody „Mięćmierz” (Dz. Urz. Woj. Lub. z 2023 r., poz. 3321). Położenie Rezerwat ma 11,67 ha powierzchni, ze względu na bliskość gruntów prywatnych nie zdecydowano się na utworzenie otuliny. Obszar chroniony w całości leży w obrębie Kazimierskiego Parku Krajobrazowego oraz specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Przełom Wisły w Małopolsce PLH 060045, natomiast częściowo – w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Małopolski Przełom Wisły PLB 140006. Składa się on z dwóch enklaw: Mięćmierz I (obejmującej teren tzw. „skarpy wiślanej”) oraz Mięćmierz II (położona bardziej na północny wschód przy Albrechtówce, zawiera tzw. „suchą dolinkę”). Obszar chroniony obejmuje obszar obrębu ewidencyjnego Męćmierz-Okale (część miasta Kazimierz Dolny), bezpośrednio graniczy z zabudowaniami Męćmierza i Albrechtówki. W bliskim sąsiedztwie znajduje się brzeg Wisły i rezerwat przyrody Krowia Wyspa. Pod względem fizycznogeograficznym leży w Małopolskim Przełomie Wisły, na skraju Równiny Bełżyckiej. Charakterystyka Celem ochrony w rezerwacie przyrody jest „zachowanie siedlisk kserotermicznych i zespołów roślinnych z dużym udziałem gatunków rzadkich i chronionych oraz zachowanie unikatowych otwarć widokowych”. Typ rezerwatu ze względu na dominujący przedmiot ochrony został określony jako fitocenotyczny, a podtyp – jako zbiorowisk nieleśnych. Natomiast ze względu na główny typ ekosystemu typ określono go jako łąkowy, pastwiskowy, murawowy i zaroślowy, a podtyp – jako muraw kserotermicznych. Dominującym typem roślinności są murawy kserotermiczne z klasy Festuco-Brometea, w tym zwłaszcza okazy omanu wąskolistnego Inuletum ensifoliae, a także murawy okrajkowe z klasy Trifolio-Geranietea sanguine. W granicach rezerwatu stwierdzono występowanie ponad 100 gatunków roślin, w tym 30 gatunków objętych ochroną prawną. Spośród nich 15 pochodzi z Polskiej czerwonej listy roślin kwiatowych i paprotników, 17 z czerwonej listy roślin naczyniowych Lubelszczyzny, zaś 9 jest objętych ochroną ścisłą, a 11 – częściową. Do szczególnie cennych gatunków flory należą m.in. dzwonek syberyjski, ożanka właściwa, miłek wiosenny, goryczka krzyżowa, zawilec wielkokwiatowy, kostrzewa piaskowa. Występująca tu fauna to głównie bezkręgowce termofilne lub kalcyfilne. Szczególnie dobrze rozpoznane są pająki, poza tym licznie występują chrząszcze, gady i ssaki. Do chronionych lub zagrożonych gatunków należą: rzadka stonka godnica pontyjska, padalec, zaskroniec zwyczajny, gryziel stepowy, ślimak żółtawy, godnica pontyjska i gniewosz plamisty. Do walorów krajobrazowych rezerwatu należy widok na przełomowy odcinek Wisły, której dolina w tym odcinku jest wąskim kanionem o szerokości około 1 kilometra. Według stanu na maj 2023 rezerwat nie posiada obowiązującego planu ochrony ani zadań ochronnych. Przypisy
Pałac w Niepoględziu

Pałac w Niepoględziu (niem. Schloss Nippoglense, Pałac Puttkamerów) – pałac z drugiej połowy XIX w. lub z początku XX w. we wsi Niepoględzie w województwie pomorskim. Historia W 1773 właścicielami wsi został ród von Zitzewitz i pozostawał w ich posiadaniu do 1883, kiedy Adolf i Mathilde von Zitzewitz zapisali majątek w Niepoględziu Jesco von Puttkamerowi, którego potomkowie zarządzali do 1945. Pałac został wzniesiony w 1864 lub po tej dacie (według dokumentu gminnego na początku XX w.); budowniczym współczesnego pałacu był Adolf von Zitzewitz. Po II wojnie światowej zabudowania trafiły do PGR-u. W latach 50. XX w. w pałacu znajdował się ośrodek kolonijny. Od 1 września 1959 mieściła się w nim szkoła dla dzieci z Niepoględzia i Gałęzowa oraz przedszkole. W 1998 lub 1999 roku budynek przejęli franciszkanie z Gdańska. Od 2000 była tamże szkoła podstawowa z gimnazjum, natomiast od 2005 przedszkole. Pałac został wpisany do gminnej ewidencji zabytków gminy Dębnica Kaszubska. Architektura Pałac leży we wschodniej części wsi Niepoględzie, na rozległej polanie, otoczony parkiem krajobrazowym. Pałac ma 30 izb, powierzchnia użytkowa pałacu wynosi 1980 m², a jego kubatura to 6.135 m³. Budowla murowana z cegły, otynkowana, dwuskrzydłowa, pośrodku skrzydeł znajduje się ośmioboczna wieża. W sali reprezentacyjnej znajduje się neobarokowy kominek i drzwi ozdobione herbami von Puttkamerów. Przypisy
Rezerwat przyrody Wysoka Skarpa Rzeki Tywy

Rezerwat przyrody Wysoka Skarpa Rzeki Tywy – leśny rezerwat przyrody położony na terenie gminy Gryfino w powiecie gryfińskim (województwo zachodniopomorskie). Powołanie Obszar chroniony został utworzony 16 lutego 2023 r. na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Szczecinie z dnia 30 stycznia 2023 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Wysoka Skarpa Rzeki Tywy” (Dz. Urz. Woj. Zach. z 2023 r., poz. 795). Jego ochronę zaproponowano już podczas waloryzacji przyrodniczej gminy Gryfino w 1997. Położenie Rezerwat ma 20,69 ha powierzchni. Obszar chroniony leży na terenie obszarów ewidencyjnych Żórawki i Żórawie, w granicach Nadleśnictwa Gryfino. Znajduje się częściowo w granicach specjalnego obszaru ochrony siedlisk Natura 2000 Dolina Tywy PLH320050. Charakterystyka Celem ochrony w rezerwacie przyrody jest „zachowanie wartkiej, meandrującej rzeki o charakterze podgórskim, naturalnie wykształconych zbiorowisk leśnych, w tym łęgów olszowo-jesionowych, grądów z przytulią leśną Galium sylvaticum, żyznych buczyn, unikatowego krajobrazu głęboko wciętej doliny rzecznej oraz stanowisk rzadkich gatunków roślin, w tym storczyków”. Typ rezerwatu ze względu na dominujący przedmiot ochrony został określony jako fitocenotyczny, a podtyp – jako zbiorowisk leśnych. Natomiast ze względu na główny typ ekosystemu typ określono go jako różnych ekosystemów, a podtyp – jako podtyp lasów i wód. Rezerwat obejmuje wąski dwuipółkilometrowy odcinek rzeki Tywy, płynącej wartkim, nieuregulowanym nurtem z meandrami i dnem piaszczysto-kamienistym położony w głęboko wciętej dolinie tworzącej skarpę. Grądy wysokie, żyzne buczyny i lasy klonowo-lipowe dominują na zboczach doliny, natomiast na terasie zalewowej – łęgi olszowo-jesionowe. Do cennych okazów flory należą skrzyp zimowy Equisetum hiemale i bluszcz pospolity Hedera helix, ponadto zaobserwowano tu rzadkie grzyby ciżmówkę ciemnoblaszkową Crepidotus cesatii var. cesatii, orzechówkę mączystą Encoelia furfuracea, czarkę austriacką Sarcoscypha austriaca oraz trąbkę otrębiastą Tubaria furfuracea. Według stanu na marzec 2023 rezerwat nie ma wyznaczonego planu ochrony ani zadań ochronnych. Do zagrożeń dla jego funkcjonowania należą m.in. użytkowanie gospodarcze i usuwanie drzew oraz zrzut zanieczyszczonej wody ze stawów do rzeki Przypisy
Rezerwat przyrody Strabla

Rezerwat przyrody Strabla – faunistyczny rezerwat przyrody położony na terenie gminy Wyszki w powiecie bielskim (województwo podlaskie). Powołanie Obszar chroniony został utworzony 8 marca 2023 r. na podstawie Zarządzenia Regionalnego Dyrektora Ochrony Środowiska w Białymstoku z dnia 15 lutego 2023 r. w sprawie uznania za rezerwat przyrody „Strabla” (Dz. Urz. Woj. Podl. z 2023 r., poz. 991) jako pierwszy rezerwat powiatu bielskiego. Propozycje zabezpieczenia przyrodniczego tego terenu pojawiały się już pod koniec lat 90. XX wieku, kiedy to zaprojektowano rezerwat „Węglarka”. W 2022 na tym obszarze przeprowadzono badania Identyfikacja i ochrona kluczowych dla fauny lasów w Obszarze Chronionego Krajobrazu „Dolina Narwi” w ramach programu realizowanego przez Komitet Ochrony Orłów. Jest to pierwszy rezerwat powołany przez RDOŚ w Białymstoku w całej jego historii. Położenie Rezerwat ma 92,12 ha powierzchni. Obszar chroniony leży w bliskim sąsiedztwie wsi Strabla i rzeki Narew, w obszarze podlegającym pod nadleśnictwo Bielsk. Znajduje się w całości w obrębie Obszaru Chronionego Krajobrazu Dolina Narwi i obszaru specjalnej ochrony ptaków Natura 2000 Dolina Górnej Narwi PLB200007. Charakterystyka Celem ochrony w rezerwacie przyrody jest „zachowanie kluczowego w skali Doliny Narwi, obszaru lęgów i bytowania rzadkich gatunków drapieżnych ptaków i występujących tam ssaków”. Typ rezerwatu ze względu na dominujący przedmiot ochrony został określony jako faunistyczny, a podtyp – jako ptaków. Natomiast ze względu na główny typ ekosystemu typ określono go jako leśny i borowy, a podtyp – jako podtyp lasów mieszanych nizinnych. Drzewostan obejmuje ols z domieszką świerka, zawiera duże pokłady martwego drewna, fragmenty szuwaru i turzycowisk. Wśród występujących tu zwierząt wyróżniają się orły, sowy i wilki. Według stanu na marzec 2023 rezerwat nie ma wyznaczonego planu ochrony ani zadań ochronnych. Przypisy