Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łubowie (województwo zachodniopomorskie)

Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Łubowie – katolicki kościół parafialny zlokalizowany we wsi Łubowo w gminie Borne Sulinowo, w powiecie szczecineckim (województwo zachodniopomorskie). Najcenniejszym elementem jego wyposażenia jest późnogotycki tryptyk uznawany niekiedy za pochodzący ze szkoły Wita Stwosza. Historia i architektura Pierwszy kościół w Łubowie powstał nie później niż w XIV w. Początek budowy obecnie istniejącej świątyni sięga 1734 r. W drugiej połowie XIX w. kościół został przebudowany w stylu neoromańskim – i w takiej formie dotrwał do obecnych czasów. Kościół jest jednonawowy (wymiary zewnętrzne korpusu nawowego: 20,4 m długości, 10,1 m szerokości), od wschodu ma dostawione pięcioboczne prezbiterium, od północy – prostokątny aneks mieszczący zakrystię. Fundamenty i ściany nawy oraz prezbiterium wykonane zostały z naturalnego, łamanego, różnobarwnego kamienia łączonego zaprawą wapienno-cementową. Prezbiterium wzmocniono ceglanymi, uskokowymi przyporami. Pomieszczenie zakrystii wykonano z cegły ceramicznej pełnej. Ściany nawy i prezbiterium zwieńczono ząbkowym, ceglanym gzymsem koronującym. W elewacji południowej i północnej osadzono po cztery półkoliście zamknięte okna. W prezbiterium – dwa podobne okna (trzecie okno leżące na osi podłużnej kościoła zostało zamurowane w 1956 r.). Nawę przykrywa dach dwuspadowy, prezbiterium – dach pięciopołaciowy, zakrystię – dach naczółkowy. Wnętrze otynkowane, ze stropem drewnianym, belkowym nad nawą i sklepieniem żaglastym nad prezbiterium. Ołtarz główny Historia ołtarza Pochodzenie i dzieje ołtarza przed 1945 r. nie zostały wyjaśnione. Według autorki monografii ołtarza – Angeliki Grobelnej-Sochaj, w 1945, w czasie walk o przełamanie Wału Pomorskiego, w obliczu zbliżającego się frontu, w miejscowości Starowice zjawił się oficer niemiecki, który w jednym z gospodarstw zdeponował dużych wymiarów pakunek, żądając by został on przechowany do czasu jego powtórnego przybycia. Jednocześnie oficer zdecydowanie zabronił otwierania pakunku. Pakunek ten był przechowywany w stanie nienaruszonym przez wiele lat, a gdy go wreszcie otworzono okazało się, iż zawiera piękną, późnogotycką nastawę ołtarzową. O fakcie tym został poinformowany ks. Jan Kupczak – proboszcz parafii w Łubowie w latach 1948–1961, który postanowił umieścić ów ołtarz w kościele w Starowicach. W 1975 ołtarz został przeniesiony do kościoła parafialnego w Łubowie. W nocy z 17 na 18 sierpnia 1994 ołtarz został skradziony. Dzięki skutecznej pracy polskiej i niemieckiej policji ołtarz został odzyskany w październiku 1994. Retabulum powróciło do kościoła w Łubowie 20 sierpnia 1995. Ołtarz był poddawany współczesnym zabiegom konserwatorskim w latach 1974–1975 przez Ewę Pilitowską z zespołem w Gdańsku oraz w latach 1996–1999 przez Tadeusza Makulca z zespołem w Szczecinie. Napisy znalezione podczas tych prac na odwrociach figur i za figurami wskazują, że w 1848 ołtarz był konserwowany w Czaplinku przez tamtejszego malarza M. Sinnera. Kwestia autorstwa retabulum nie została definitywnie rozstrzygnięta. Niektórzy (np. Jarosław Elwart, Jerzy Kosacki, Bogdan Kucharski) uważają iż ołtarz pochodzi ze szkoły Wita Stwosza. Taka sugestia znajduje się też na tablicy informacyjnej przy kościele. Inni autorzy (np. Angelika Grobelna-Sochaj) odrzucają tę sugestię, twierdząc, że na obecnym etapie badań nie jest możliwe ustalenie autora tryptyku. Opis ołtarza Ołtarz ma formę tryptyku. Część centralna została zakomponowana w formie Sacra Conversazione z Matką Bożą z Dzieciątkiem umieszczoną pośrodku oraz dwoma figurami świętych po bokach: św. Jakubem Starszym – po lewej i św. Antonim Opatem – po prawej (z niewielkim dzikiem przy lewej nodze). W lewym skrzydle tryptyku, w górnym rzędzie przedstawiono św. Jana Chrzciciela – po lewej (z barankiem i księgą w ręku oraz leżącym zwierzęciem przy lewej stopie), św. Piotra – pośrodku (bez atrybutów) i św. Pawła – po prawej (z mieczem). Poniżej widoczna: św. Barbara – po lewej (z księgą w ręku i wieżą przy nodze), św. Dionizy Biskup – pośrodku (święty trzyma w rękach własną głowę leżącą na zamkniętej księdze), św. Katarzyna – po prawej (z księgą w ręku). W prawym skrzydle tryptyku, w górnym rzędzie przedstawiono św. Jana Ewangelistę – pośrodku (z kielichem) oraz dwóch niezidentyfikowanych świętych – po bokach (bez atrybutów). Poniżej widoczna: św. Małgorzata – po lewej (ze smokiem przy lewej nodze), św Wawrzyniec Diakon – pośrodku (z księgą i rusztem), św. Dorotą – po prawej (z koszykiem). Przypisy