Plac Powstańców Warszawy we Wrocławiu

Plac Powstańców Warszawy (Holz Platz , Lessingplatz, plac Jana Ursyna Niemcewicza, plac Wojewódzki, plac Wojewody Stanisława Piaskowskiego) – plac we Wrocławiu położony w obrębie Starego Miasta (Altstadt), w jego części nazywanej Wrocławskim Nowym Miastem (Neustadt). Przy placu położone są między innymi: siedziba Muzeum Narodowego we Wrocławiu w budynku Starej Rejencji oraz budynek Nowej Rejencji Wrocławskiej, będący obecnie siedzibą Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego we Wrocławiu . Historia Pierwotnie teren obecnego placu leżał w obszarze pomiędzy korytami rzek: Odry (Oder) oraz Oławy (Ohle), która ówcześnie zasilała fosę miejską i oddzielała ten teren od Przedmieścia Oławskiego. Trzeci, zachodni bok tego obszaru o kształcie zbliżonym do trójkąta stanowiły fortyfikacje tzw. Nowego Miasta. Fortyfikacje miejskie w tym rejonie zostały zburzone w 1807 roku (lub w 1806 r., a w 1808 r. nastąpiło włączenie do Wrocławia graniczącego z placem Przedmieścia Oławskiego). Powstała wówczas Promenada Staromiejska biegnąca przez teren współczesnego Parku Juliusza Słowackiego, a także Wzgórze Polskie w miejscu dawnego bastionu, tzw. Bastionu Ceglarskiego i Bramy Ceglarskiej. W drugiej połowie XIX wieku przeprowadzono tu szereg inwestycji znacznie zmieniających charakter tego obszaru: 1865 r.: budowa gazowni miejskiej (1864 r., gazownia nr 2) 1872-1875 r.: budowa mostu ówcześnie nazwanego mostem Lessinga, Lessingbrücke (obecnie w tym miejscu znajduje się współczesna przeprawa – Most Pokoju) 1876 r.: regulacja ujścia Oławy, polegająca na jego przeniesieniu nieco wyżej biegu Odry i zasypaniu koryta biegnącego od fosy, z dawnego koryta pozostała jedynie Zatoka Gondol, Gondelhafen (lub w latach: 1884 r., a w 1886 r. uporządkowanie zatoki; lata 80. XIX wieku) 1877 r.,: budowa miejskiej sali gimnastycznej 1883-1886 r.: budowa Starej Rejencji (Regierung der Provinz Schlesien) wg projektu Karla Friedricha Endella (obecnie Muzeum Narodowe). 1886 r.: projekt J. Lösenera parku jako poszerzenia Promenady Staromiejskiej (Promenaden) w miejscu zasypanej fosy 1887 r.: utworzenie parku (obecnie Park Juliusza Słowackiego). Kolejne zmiany w zagospodarowaniu tego obszaru przyniósł XX wiek: 1902 r.: projekt Richarda Plüddemanna obejmujący nowy most i ratusz 1907 r.: zamknięcie gazowni w związku z powstaniem nowej, o odpowiedniej wielkości, gazowni na Tarnogaju (lub w 1906 r.) 1910 r.: oddanie od użytkowania mostu, ówcześnie nazwanego Cesarskim, Kaiserbrücke, budowanego w okresie od lutego 1908 r. do września 1910 r. (obecnie Most Grunwaldzki) 1919-1921 r.: projekt Maksa Berga obejmujący budowę pierwszego we Wrocławiu wieżowca o ekspresjonistycznej architekturze, projekt w kilku wersjach przewidywał budynek o 20 do 40 pięter, w który mieścił by się między innymi ratusz oraz Muzeum Rzemiosł Artystycznych 1927 r.: ogłoszenie przez zarząd miejski konkursu na gmach Urzędu Miejskiego i budynek straży pożarnej 1928 r.: projekt H. Altohoffa i A. Müllera Technisches House 1935-1937 r.: projekt Nowej Rejencji (projekt Felixa Bräulera przy współpracy G. Kühna, H. Böhma, R. Koniwarza) 1936-1939 r.: budowa budynku Nowej Rejencji (Neue Regierung) (1939-1945). Nazwy placu W swojej historii plac nosił następujące nazwy: Holz Platz Lessingplatz (do 1945 r.) Jana Ursyna Niemcewicza (do 15.11.1945 r.) Wojewódzki (15.11.1945 r. – 7.11.1946 r.) Wojewody Stanisława Piaskowskiego (7.11.1946 r. – 11.12.1951 r.) Wojewódzki (ponownie: 11.12.1951 r. – 7.08.1957 r.) Powstańców Warszawy (od 7.08.1957 r.). Układ komunikacyjny Plac Powstańców Warszawy obejmuje ulice klasy głównej i lokalnej biegnące od Placu Społecznego i Alei Juliusza Słowackiego do ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego i dalej do Mostu Pokoju o łącznej długości 234 m, oraz ulicę lokalną przed budynkiem Dolnośląskiego Urzędu Wojewódzkiego biegnącą od Placu Społecznego (i Mostu Grunwaldzkiego) o długości 198 m. Przy skrzyżowaniu ulicy przypisanej do placu i ulicy Jana Ewangelisty Purkyniego znajduje się sygnalizacja świetlna. Przez plac ulicą od Placu Społecznego do Mostu Pokoju przebiega torowisko tramwajowe. W obrębie placu położony jest przystanek o nazwie "Urząd Wojewódzki" . Układ urbanistyczny Na północ od placu położony jest gmach Starej Rejencji, w którym mieści się Muzeum Narodowe . Na północnym wschodzie leży monumentalny budynek Nowej Rejencji Wrocławskiej, w którym współcześnie mieści się Dolnośląski Urząd Wojewódzki . Za tymi obiektami znajduje się koryto rzeki Odra. Na południu rozciąga się Plac Społeczny z dużym węzłem komunikacyjnym przez który przebiega droga krajowa nr 98, w ramach którego wybudowano między innymi dwie estakady drogowe i ciąg przejść podziemnych dla pieszych nr 2, 3, i 4. Natomiast przejścia podziemnego nr 1 przy Placu Powstańców Warszawy nie zbudowano. Na zachód od placu rozciąga się Park Juliusza Słowackiego z Promenadą Staromiejską. Według różnych koncepcji, w tym Rady Miasta Wrocławia, zawartych między innymi w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego z 2010 r. obecny układ ulic, zabudowy i zagospodarowania terenów obszaru placu Powstańców Warszawy, a przede wszystkim placu Społecznego oraz placu Generała Walerego Wróblewskiego mają ulec radykalnej zmianie. Plany obejmują między innymi zabudowę mieszkalno-usługową i usługową dla niezabudowanych obecnie terenów oraz przebudowę układu ulic , w tym wybudowanie ulic głównych jako ulice podziemne . Obiekty zabytkowe Przy placu Powstańców Warszawy położony jest budynek Starej Rejencji, a obecnie siedziba Muzeum Narodowego z lat 1883-1886, który został uznany za zabytek i wpisany do rejestru zabytków 24.07.1976 roku pod nr rej.: A/5258/325/Wm. Budynek przeznaczony był pierwotnie na biura i mieszkania Rejencji Wrocławskiej. Jego budowę zakończono w 1886 r.. Został zaprojektowany przez Karla Friedricha Edella, przy Promenadzie Staromiejskiej (jej północnym odcinku), gdzie tworzy wraz z innymi monumentalnymi gmachami efektowną panoramę miasta. Sam obiekt prezentuje układ XVI wiecznych, niemieckich założeń pałacowych z nawiązaniem do form renesansu. Określa się, że jego styl jest przejawem poszukiwania niemieckiego stylu narodowego po zjednoczeniu Niemiec w 1871 r.. Natomiast budynek Nowej Rejencji Wrocławskiej, w którym obecnie mieści się Dolnośląski Urząd Wojewódzki, wpisany jest do ewidencji gminnej i wojewódzkiej. Budynek ten to gmach o 3 kondygnacjach nadziemnych, z monumentalnym portykiem, neoklasycystyczny, z architekturą typową dla okresu III Rzeszy. Nawiązuje ona do Nowej Kancelarii Rzeszy w Berlinie. Jego projektantem był Felix Bräuler, przy współpracy G. Kühna, H. Böhma, Richarda Koniwarza. W ewidencjach tych widnieje także przylegający do placu Park Juliusza Słowackiego. Zobacz też Historia Wrocławia Architektura Wrocławia Uwagi Przypisy Bibliografia Gminna Ewidencja Zabytków Miasta Wroclawia, Biuletyn Informacji Publicznej Urzędu Miejskiego Wrocławia, listopad 2016 [dostęp 2016-07-21] (pol.). JanJ. Harasimowicz JanJ. (red.), Encyklopedia Wrocławia, wyd. III poprawione i uzupełnione, Wrocław: Wydawnictwo Dolnośląskie, 2006, ISBN 83-7384-561-5, ISBN 978-83-7384-561-9 (pol.). Kontakt, „Urząd/Informacje podstawowe”, Dolnośląski Urząd Wojewódzki we Wrocławiu, Wrocław [dostęp 2016-11-22] (pol.). Kontakt, „O muzeum”, Muzeum Narodowe we Wrocłaiu, Wrocław [dostęp 2016-11-22] (pol.). Niemiecko-polski słownik nazw ulic, Wratislavia.net, 2012 [dostęp 2016-11-22] (pol.). Plan von Breslau, 1831 . Przystanek Urząd Wojewódzki we Wrocławiu – wszystkie linie, „Strona główna/Rozkłady jazdy/Wszystkie przystanki/”, Oficjalny Portal Internetowy Wrocławia, Wrocław [dostęp 2016-11-22] (pol.). Sygnalizacja świetlna na wrocławskich skrzyżowaniach, „ZDiUM/Infrastruktura/Sygnalizacja świetlna na skrzyżowaniach”, Ewa Mazur, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław, 15 stycznia 2013 [dostęp 2016-11-21] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-21] (pol.). MarcinM. Torz MarcinM., Tak może się zmienić plac Społeczny, Gazeta Wrocławska, Wrocław, 15 listopada 2012 [dostęp 2016-11-21] (pol.). czasop. = opub., UCHWAŁA NR XLV/1366/10 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 21 stycznia 2010 r. w sprawie uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego dla fragmentu zespołu urbanistycznego Centrum w rejonie Placu Społecznego we Wrocławiu, Uchwały Rady Miejskiej Wrocławia; Biuletyn Urzędowy RMW z 1 lutego 2010 r. Nr 1, poz.12; Dziennik Urzędowy Województwa Dolnośląskiego z 2 kwietnia 2010 r. Nr 60, poz.928., 21 stycznia 2010 [dostęp 2016-09-02] (pol.). Linki zewnętrzne: "wydawca". UCHWAŁA NR LXXI/454/93 RADY MIEJSKIEJ WROCŁAWIA z dnia 9 października 1993 roku w sprawie nazw parków i terenów leśnych istniejących we Wrocławiu, [w:] Uchwały, Oficjalny Portal Internetowy Wrocławia, Biuletyn Urzędowy RMW z 15 października 1993 r. Nr 11, poz.101., Wrocław, 9 października 1993 [dostęp 2016-11-22] (pol.). typ? Linki zewnętrzne: "opublikowany". Wiadukty i estakady, „ZDiUM/Infrastruktura/Obiekty inżynierskie”, Ewa Mazur, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław, 15 października 2009 [dostęp 2016-11-21] [zarchiwizowane z adresu 2016-11-21] (pol.). Wykaz dróg przebiegających przez miasto Wrocław, „ZDiUM/Infrastruktura/Ulice”, Krzysztof Kubicki; sporządziła: Jolanta Gac /NOXE/, Zarząd Dróg i Utrzymania Miasta, Wrocław, 3 listopada 2016 [dostęp 2016-11-21] (pol.). Wykaz zabytków nieruchomych wpisanych do rejestru zabytków, Województwo dolnośląskie, Narodowy Instytut Dziedzictwa, 30 września 2016 [dostęp 2016-11-22] (pol.). Wykaz zabytków we Wrocławiu, stan wrzesień 2016, Wojewódzki Urząd Ochrony Zabytków we Wrocławiu, sierpień 2016 [dostęp 2016-08-30] (pol.). Linki zewnętrzne Plac Powstańców Warszawy, [w:] woj. dolnośląskie, Wrocław, Nowe Miasto [online], fotopolska.eu [dostęp 2016-11-21] (pol.). pl. Powstańców Warszawy, [w:] Wrocław, Nowe Miasto [online], dolny-slask.org.pl (Wratislaviae Amici) [dostęp 2016-11-21] (pol.). Plac Powstańców Warszawy, wikimapia.org [dostęp 2016-11-21] (pol.).