Huta Katowice

Huta Katowice (obecnie ArcelorMittal Poland Oddział w Dąbrowie Górniczej, wcześniej Mittal Steel Poland, Ispat Polska Stal S.A., Polskie Huty Stali SA) – kombinat metalurgiczny w Dąbrowie Górniczej zajmujący się hutnictwem żelaza. Historia huty Jako miejsce lokalizacji huty ustalono obszar o powierzchni ponad 1000 ha w Zagłębiu Dąbrowskim, pomiędzy Gołonogiem, Ząbkowicami Będzińskimi, Łośniem i Strzemieszycami. Decyzja o wybudowaniu w tym miejscu ówcześnie największego i najnowocześniejszego w PRL kombinatu metalurgicznego zapadła na VI Zjeździe PZPR, a podjęta została de facto przez Edwarda Gierka. Skutkiem tej decyzji, nie licząc rozpoczęcia 15 kwietnia 1972 budowy samego zakładu, były późniejsze ogromne zmiany struktury gospodarczej i społecznej na skalę całego kraju. Oprócz zupełnego przeobrażenia zagłębiowskiego regionu, polegającego zarówno na poważnych zmianach urbanistycznych, jak i fali migracji ludności (szczególnie z terenów wschodniej Polski), równocześnie rozpoczęto realizację innych, wielkich inwestycji centralnych, takich jak budowa Linii Hutniczo-Siarkowej wraz z taśmociągiem transportowym rudy żelaza, czy dziesiątków zakładów pomocniczych. Wymiernej, sumarycznej wartości pieniężnej tej decyzji nigdy nie ustalono. Obecnie Oddział w Dąbrowie Górniczej wyposażony jest w m.in. trzy wielkie piece, dwie walcownie (Walcownia Duża i Walcownia Średnia), stalownie z trzema konwertorami tlenowymi, trzy linie ciągłego odlewania stali oraz własną elektrociepłownię. W roku 2006 w zakładzie zatrudnionych było 4073 osób (nie licząc grupy pracowników zatrudnionych w spółkach zależnych). W styczniu 2014 roku Walcownia Duża, jako jeden z nielicznych zakładów na świecie, rozpoczęła produkcję szyn kolejowych o długości 120m. Kalendarium 1971 wrzesień – podjęcie przez Prezydium Rządu PZPR decyzji o rozpoczęciu prac przygotowawczych do budowy głównego surowcowego zakładu hutniczego Polski Ludowej, jako elementu wielkiego, częściowo propagandowego planu, którego zamierzeniem było uporządkowanie całego sektora hutnictwa stali; 22 października – nadanie powołanemu na stanowisko dyrektora zakładu Kazimierzowi Budzyńskiemu pierwszego pracowniczego numeru ewidencyjnego (tytuł honorowy Pierwszego Pracownika przyznano Leonidowi Breżniewowi); 1972, 15 kwietnia – rozpoczęcie – we współpracy z ZSRR i przy zaangażowaniu ok. 50 tysięcy pracowników – prac ziemnych i budowlano-montażowych na obejmującym około 2500 ha terenie (w większości zalesionym lasami Puszczy Łosieńskiej, przeciętym jedynie drogą do Łośnia) placu budowy zakładu o roboczej nazwie Huta Centrum; umiejscowienie pierwszej siedziby w budynku użyczonym od Huty im. F. Dzierżyńskiego obecnie Huty Bankowa (przy ul. Jana III Sobieskiego w Dąbrowie Górniczej); 1974 – odznaczenie Budowy Huty Katowice Orderem Sztandaru Pracy I klasy; 1975 – rozpoczęcie pracy pierwszego wydziału zakładu (mechaniczno-konstrukcyjnego); 1976 maj – utworzenie Kombinatu Metalurgicznego Huta Katowice P.P., włączenie w jego skład – oprócz Huty Katowice w Budowie – również Huty im. F. Dzierżyńskiego w Dąbrowie Górniczej oraz Zakładów Koksowniczych im. Powstańców Śląskich w Zdzieszowicach; 30 września – rozruch walcowni półwyrobów; 2 grudnia, godz. 7:00 – rozpalenie wielkiego pieca nr 1; 3 grudnia, godz. 4:20 – pierwszy spust 30 ton surówki z wielkiego pieca nr 1; dwadzieścia minut później – złożenie oficjalnego meldunku Edwardowi Gierkowi; 10 grudnia, godz. 21:00 – rozruch stalowni, rozpoczęcie wygrzewania konwertora tlenowego nr 1; 11 grudnia, godz. 9:10 – pierwszy wytop 300 ton stali z konwertora tlenowego nr 1; 1977 4 lutego – otwarcie linii tramwajowej prowadzącej z zagłębiowskich miast pod bramę główną zakładu; 6 kwietnia – rozruch walcowni ciągłej kęsów; 26 września – rozruch gorący walcowni średniej, oznaczający rozpoczęcie właściwej produkcji; jednoczesne pojawienie się pierwszych problemów z zaopatrzeniem zakładu w surowce; 30 grudnia – pierwszy spust surówki z wielkiego pieca nr 2; uruchomienie konwertora tlenowego nr 2; 1978 24 czerwca – rozruch walcowni dużej, oznaczający zakończenie pierwszego etapu budowy; 27 czerwca – start Sojuza 30 ze sztandarem Huty Katowice na pokładzie; 1979, listopad – otwarcie Linii Hutniczo-Siarkowej, stanowiącej odtąd podstawową drogę zaopatrzenia zakładu w surowce oraz – wybudowanych z uwagi na militarną lokalizację zakończenia tej linii pośród lasów – bazy przeładunkowej i naziemnego taśmociągu transportowego do huty; przełom lat 70. i 80. – wsparcie przez zakład wielkich budowlanych inwestycji mieszkaniowych w miastach Zagłębia oraz Katowicach, Olkuszu; sukcesywne przekazywanie kolejno oddawanych lokali mieszkalnych pracownikom zakładu (większość imigrantów zamieszkiwała do tego czasu w prowizorycznych budynkach, zlokalizowanych w największej ilości na terenie Gołonoga); 1981 12/13 grudnia (nocą) – internowanie 41 członków „Solidarności”, odzew załogi na wprowadzenie stanu wojennego w postaci ogłoszenia głośnego, trwającego 11 dni strajku okupacyjnego, początek stanu oblężenia zakładu, a zarazem wielu ludzkich tragedii hutników i ich najbliższych (w szczególności: późniejsze internowanie kolejnych 51 pracowników, skazanie kilkunastu na kary pozbawienia wolności, masowe zwolnienia); 23 grudnia – pacyfikacja zakładu; 1984 – włączenie w struktury kombinatu Koksowni Przyjaźń w Dąbrowie Górniczej – Strzemieszycach Małych; 1986 włączenie w struktury kombinatu Zakładu Przerobu Złomu w Dąbrowie Górniczej – Piekle (obecnie Przedsiębiorstwo Przerobu i Obrotu Złomem Metali „HK-Cutiron” Sp. z o.o. w Dąbrowie Górniczej); 23 grudnia – pierwszy spust surówki z wielkiego pieca nr 3; 1987 – rozpoczęcie działalności zakładowego Biura Handlu Zagranicznego; 1988 – włączenie w struktury kombinatu Zakładu Przerobu Złomu w Swarzędzu; początek lat 90. – stopniowe zarzucanie wykorzystywania Linii Hutniczo-Siarkowej do zaopatrzenia zakładu w surowce; 1991 24 lipca – przekształcenie Kombinatu Metalurgicznego Huta Katowice w Hutę Katowice S.A. J.S.S.P.; uruchomienie urządzenia do głębokiego odsiarczania stali; 1993 – wybudowanie stanowiska do argonowania i podawania drutu do kadzi; 1994 zainstalowanie palników poziomego wygrzewania kadzi; rozpoczęcie przez załogę jednego z najdłuższych w polskim hutnictwie strajku na tle płacowym; 1995 2 lipca – rozruch pierwszej linii ciągłego odlewu stali (COS); przekształcenie stalowni w Zakład Stali i Półwyrobów; 16 sierpnia – uzyskanie certyfikatu systemu zapewnienia jakości ISO 9002; wybudowanie stanowiska do próżniowego odgazowania stali; modernizacja instalacji palników pionowego wygrzewania kadzi; 1995–1999 – inwestycje proekologiczne: modernizacja elektrofiltrów odpylających taśmy spiekalnicze w aglomerowni, modyfikacja technologii procesu spiekania, uruchomienie instalacji odzysku ciepła z taśmy spiekalniczej, zmodernizowanie młynów węglowych oraz obrotowych podgrzewaczy powietrza w elektrociepłowni; 1996–2001 – wielkoskalowa restrukturyzacja zakładu (redukcja kosztów): wyodrębnianie zakładów uprzednio włączonych w struktury kombinatu oraz przekształcanie dotychczasowych wydziałów huty w spółki zależne, część z nich nie sprostała wymaganiom rynku (brak otwarcia na rynki zewnętrzne, niekonkurencyjność) i w konsekwencji zostały postawione w stan upadłości; 1996 – wybudowanie instalacji naprowadzania żużlu do kadzi; 1997 – uruchomienie konwertora tlenowego nr 3; 1998 6 lutego – rozruch drugiej linii ciągłego odlewu stali (COS); wykonanie instalacji argonowania; 1999 12 kwietnia – otrzymanie nagrody Najwybitniejszego Polskiego Eksportera w konkursie Rynków Zagranicznych; gratulacje Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Aleksandra Kwaśniewskiego; 1 lipca – wyłączenie ze struktury kombinatu Zakładów Koksowniczych im. Powstańców Śląskich w Zdzieszowicach; 14 października – rozruch instalacji odzysku gazu konwertorowego na konwertorze tlenowym nr 3; lata 90. – pięciokrotne zmniejszenie emisji pyłów przemysłowych, zredukowanie o połowę emisji dwutlenku węgla oraz zużycia wody; 2000 27 stycznia – uruchomienie nowej tlenowni; nastanie kryzysu finansowego grożącego zamknięciem zakładu generującego coraz większe straty; 14 listopada – nadzwyczajna sesja Rady Miejskiej w Dąbrowie Górniczej poświęcona dramatycznej sytuacji ekonomicznej Huty Katowice oraz konsekwencjom jakie mogą wyniknąć dla miasta i całego Zagłębia z powodu potencjalnego bankructwa zakładu; 2001 2 kwietnia – rozruch instalacji odzysku gazu konwertorowego na konwertorze tlenowym nr 1; 11 czerwca – zablokowanie rachunków bankowych; 15 października – uzyskanie certyfikatu zarządzania środowiskowego ISO 14001; 28 września – uzyskanie certyfikatu zgodności z wymogami normy PN-N-18001; 14 października – 5 grudnia – unieruchomienie jednej z linii ciągłego odlewu stali (COS); 20 października – podpisanie przez Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej, Aleksandra Kwaśniewskiego, rozporządzenia o odznaczeniu 35 pracowników Krzyżami Zasługi; 19 listopada – zamieszczenie zakładu w wykazie hut podlegających restrukturyzacji; 18 grudnia – jubileuszowe obchody 25-lecia Huty Katowice (jako kombinatu metalurgicznego); 2003 1 stycznia – wejście zakładu w skład koncernu – spółki Polskie Huty Stali S.A. pod nową nazwą Oddział Dąbrowa Górnicza; 27 października – sprzedaż udziałów Skarbu Państwa w Polskich Hutach Stali S.A. kontrolowanej przez hinduskiego biznesmena Lakshmi Mittala Spółce LNM Holdings NV; 2004 20 maja – zarejestrowanie spółki Ispat Polska Stal S.A. – następcy prawnego Polskich Hut Stali S.A.; lipiec – rozruch prasy filtracyjnej szlamu; 2005 14 stycznia – zmiana nazwy Ispat Polska Stal S.A. na Mittal Steel Poland S.A. oznaczająca dla Huty Katowice wejście w struktury największego koncernu stalowego świata; planowane rozpoczęcie budowy trzeciej linii ciągłego odlewu stali (COS), której rozruch przewidywany był na październik 2006; planowany remont wielkiego pieca nr 2 (zakończony w roku 2014) Produkcja, wyroby Potencjał produkcyjny zakładu (w mln ton stali rocznie): planowany – 9,5 rzeczywisty – 5,5 w perspektywie – rozbudowy 11 Wydajność COS – 3 mln ton stali rocznie Produkcja (w mln ton stali rocznie): 1978 – 4,2 1980 – 4,5 1997 – 4,87 (maksymalna) Zatrudnienie: w hucie: 1992 – 23 240 1993 – 22 306 1994 – 22 748 1995 – 22 690 1996 – 20 332 1997 – 15 971 1998 – 14 294 1999 – 7268 2000 – 6 416; spadek absencji chorobowej o 25% 2001 – 5170 w spółkach wydzielonych: 1997 – 3519 1998 – 4157 1999 – 6233 2000 – 6328 2001 – 7035 Upadłości spółek wydzielonych: 2002 – HK-Inwesthut (ok. 100 pracowników) 2002 – HK-Zakład Mieszkaniowo-Remontowy (ok. 600 pracowników) Odniesienia w kulturze Huta Katowice pojawia się w filmie Człowiek z Marmuru (1976). Sceneria budowy Huty Katowice stanowiła tło dla serialu telewizyjnego Ślad na ziemi z 1978. O Hucie Katowice traktuje powieść Ciało huty (2023) autorstwa Anny Cieplak. Inne znaczenia Termin Huta Katowice użyty został również do nazwania: audycji radiowej Huta Katowice ma głos, nadawanej na falach I Programu Polskiego Radia w czasie budowy zakładu, statku pływającego pod banderą PŻM w latach 1976–2002 (m/s Huta Katowice), klubu żeglarskiego w Chełmie Śląskim. Zobacz też Przypisy