NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Zakład Karny w Sztumie

Zakład Karny w Sztumie – zakład karny znajdujący się w Sztumie, jednostka typu zamkniętego przeznaczona dla mężczyzn-recydywistów. Historia W 1910 r. pruski Zarząd Więziennictwa w Berlinie ogłosił przetarg na budowę Centralnego i Młodzieżowego Więzienia dla Prus Wschodnich oraz Zachodnich. Przetarg wygrało miasto Sztum. Kompleks więzienny został oddany do użytku w 1914 r. Składał się on z gmachu dla administracji, kościoła i pawilonu mieszkalnego, w którym mogło być osadzonych 400 więźniów. Wszystko to otaczał mur sięgający 4 m. Zakład funkcjonował w systemie celkowym – pawilon mieszkalny zbudowany był na planie krzyża z dużą liczbą pojedynczych cel. W okresie stalinizmu w latach 1949–1953 więzienie było przepełnione, w 501 celach mieściło się do 6000 więźniów. W 1957 r. skierowano do Sztumu więźniów młodocianych i pierwszy raz karanych. Powstał Zbiorczy Zakład Szkolny ze Szkołą Podstawową, Szkołą Zawodową dla pracujących, z Technikum Mechanicznym i Średnim Studium Zawodowym z maturą. Od 1984 r. funkcjonowało jako zakład dla dorosłych mężczyzn, recydywistów. Od 1992 r. Zakład Karny w Sztumie i Sztumskie Centrum Kultury organizują Ogólnopolski Przegląd Sztuki Więziennej. Od 2004 r. także o zasięgu międzynarodowym (Międzynarodowy Przegląd …). Odbywa się on w wielu kategoriach: artystycznej – m.in. rzeźba, malarstwo, rysunek, rękodzieło, film, muzyka, teatr; literackiej – m.in. poezja, proza, satyra (mogą w niej startować jedynie więźniowie przebywający w polskich jednostkach penitencjarnych) 9 października 2011 r. ówczesny dyrektor więzienia Andrzej G. zasztyletował niepełnosprawnego więźnia. Oddziały W zakładzie funkcjonują oddziały: dla osadzonych stwarzających poważne zagrożenie społeczne albo poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa jednostki penitencjarnej; typu półotwartego; terapeutyczny dla skazanych z niepsychotycznymi zaburzeniami psychicznymi lub upośledzonych umysłowo. Budynek mieszkalny zbudowany jest z czterech centralnie połączonych czterokondygnacyjnych skrzydeł, oznaczonych symbolami literowymi: A, B, C, D (A – od czoła zakładu, B – po lewej stronie, C – z tyłu, D – po prawej stronie). W części A znajduje się administracja jednostki. Skrzydła zespolone są łącznikiem E, od którego odchodzi wejście do piwnic i kotłowni olejowej oraz wejścia na koła spacerowe i place gospodarcze. Po obu stronach korytarzy w pawilonach mieszkalnych znajdują się galerie z poręczami i siatkami zabezpieczającymi z dostępem do cel mieszkalnych. Pozostałe zabudowania, połączone częściowo z budynkiem centralnym, usytuowane są głównie wzdłuż przednich murów zakładu i stanowią zaplecze dla: działu ewidencji, finansowego, ochrony, kwatermistrzowskiego, izby chorych, oddziału półotwartego, pralni, magazynów oraz kuchni. Na terenie zakładu funkcjonuje Centrum Kształcenia Ustawicznego – budynek za skrzydłem C, tuż przy tylnym murze zakładu. Przypisy Linki zewnętrzne Portal o więziennictwie Służba Więzienna
Zakład Karny w Wojkowicach

Zakład Karny w Wojkowicach – jednostka typu otwartego, półotwartego, zamkniętego oraz oddział aresztu śledczego dla mężczyzn w Wojkowicach. Od roku 2009 największa jednostka penitencjarna w województwie śląskim. półotwarty dla młodocianych otwarty dla odbywających karę po raz pierwszy otwarty dla młodocianych zamknięty areszt śledczy oddział zewnętrzny w Ciągowicach Struktura organizacyjna Dział finansowy Dział kadr i spraw organizacyjno-prawnych Dział ewidencji Dział penitencjarny Dział ochrony Dział kwatermistrzowski Dział zatrudnienia Dział terapeutyczny Służba zdrowia Szkoła dla dorosłych samodzielne stanowiska: ds. bhp, radca prawny. Oddział Zewnętrzny w Ciągowicach. Historia Budynki jednostki wzniesiono podczas okupacji niemieckiej i przeznaczono dla jeńców wojennych aliantów, a zwłaszcza lotników angielskich. Po zakończeniu wojny działał tu obóz dla jeńców niemieckich. od 1953 roku funkcjonowała w budynkach obecnego zakładu karnego jednostka wojskowa – 26 Batalion Zastępczej Służby Wojskowej należący do tzw. Wojskowego Korpusu Górniczego. W 1959 roku zakład przejmuje Ministerstwo Sprawiedliwości i wtedy powstaje tu zakład karny. Funkcjonuje jako Ośrodek Pracy Więźniów z przeznaczeniem dla skazanych młodocianych oraz skazanych dorosłych, osadzonych do kształtowania tzw. środowiska wychowawczego. Więźniowie byli zatrudniani w przedsiębiorstwach na terenie województwa katowickiego (budowlanych lub związanych z przemysłem węglowym). W 1977 roku powstały dwa nowe pawilony przeznaczone dla sprawców przestępstw nieumyślnych. Od 1990 roku w zakładzie przebywają pierwszy raz karani – zarówno młodociani, jak i dorośli. Od 1996 roku jednostka jest typem zakładu półotwartego z oddziałem otwartym dla skazanych pierwszy raz karanych. Przy zakładzie funkcjonuje Zespół Szkół dla Dorosłych, gdzie działa gimnazjum i zasadnicza szkoła zawodowa (ślusarz, malarz-tapeciarz, elektromechanik). W szkole jest klasopracownia komputerowa z dostępem do Internetu oraz 3 pracownie warsztatowe. Uczęszcza do niej ok. 90 osadzonych. Organizowane są również kursy przygotowujące do zawodu posadzkarza i dekarza. Do 2007 roku w jednostce organizowana była impreza muzyczna „Blus zza krat”. W październiku 2016 r. oddano do użytku oddział zewnętrzny w Ciągowicach. Oddział powstał na terenie dawnej jednostki wojskowej w Ciągowicach (gmina Łazy), ale teren administracyjnie należy do gminy Poręba. Jednostka zajmuje teren 2,8 ha. Obecnie w jej skład wchodzą dwa budynki penitencjarne o pojemności 275 miejsc oraz budynek administracyjny. Naczelnicy/Dyrektorzy Stefan Wypchał (1959 − 1962) Benedykt Chochół (1962 − 1964) Henryk Zieliński (1964 − 1970) Piotr Konar (1970 − 1974) Marian Krzyżak (1974 − 1980) Ryszard Kurnik (1980 − 1990) Anatol Szydłowski (1990 − 2000) Krzysztof Machowicz (2000 − 2008) Zdzisław Pokorski (2008 − 2015) Maciej Błaszczyszyn (2015 - 2017) Paweł Golanka (2017 - 2020) Krzysztof Jachim (2020 - 2022) Jarosław Wrona (2022 - 2024) Michał Ludwikowski (2024 - 2025) Artur Farat (2025-nadal) Przypisy Bibliografia Ogólnopolski Portal Służby Więziennej. sw.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-05-01)].
Zakład Karny w Zabrzu

Zakład Karny w Zabrzu – jednostka typu półotwartego przeznaczona dla skazanych mężczyzn recydywistów (R-2/z, R-2/p) z oddziałem typu otwartego dla recydywistów (R-3/z, R-3/p) w Zabrzu (dzielnica Zaborze Północ). Struktura organizacyjna Sekretariat Służba zdrowia Dział finansowy Dział penitencjarny Dział ewidencji Dział kwatermistrzowski Dział ochrony Dział kadr i szkolenia Inspektor ds. zatrudnienia skazanych Przypisy Bibliografia Ogólnopolski Portal Służby Więziennej. sw.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. Linki zewnętrzne Portal o więziennictwie Dawny Areszt Śledczy w Zabrzu – relacja ze zwiedzania
Zakład Karny w Łupkowie

Zakład Karny w Łupkowie – zakład karny typu półotwartego dla dorosłych mężczyzn odbywających karę za przestępstwo umyślne, którzy już wcześniej odbywali takie kary (recydywiści), znajdujący się w Nowym Łupkowie w województwie podkarpackim. Jest to zakład typu półotwartego. Liczy 6 pawilonów (6 oddziałów), a jego pojemność wynosi 579 miejsc, co w rozbiciu na poszczególne jednostki przedstawia się następująco: w ZK Łupków 262 miejsca, 3 pawilony mieszkalne; w Oddziale Zewnętrznym Moszczaniec 317 miejsc, 3 pawilony mieszkalne. Historia Zakład Karny w Łupkowie powstał w 1968 roku na terenie przejętego gospodarstwa rolnego. Na początku był to oddział zewnętrzny Aresztu Śledczego w Sanoku, a 20 maja 1969 został przekształcony w Zakład Karny. W okresie stanu wojennego w zakładzie przebywały osoby internowane ze środowiska opozycji politycznej. Przypisy Bibliografia ZK Łupków w Ogólnopolskim Portalu Służby Więziennej. sw.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-04-28)]. Linki zewnętrzne Ćwiczenia symulujące zamach terrorystyczny w ZK Łupków – zdjęcia, video. podkarpacie24.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-07-19)].
Psychiatrische Anstalt Owińska

Die Psychiatrische Anstalt Owińska (Zakład Psychiatryczny w Owińskach) war eine psychiatrische Einrichtung in Owińska (deutsch Owinsk, von 1943 bis 1945 Treskau) in Polen. Sie liegt etwa 10 km nördlich von Poznań (deutsch Posen). Geschichte Die Anstalt wurde 1838 als Provinzial-Irren-Heilanstalt zu Owinsk gegründet. 1920 wurde sie zur Psychiatrischen Anstalt Owińska in der Zweiten Polnischen Republik. Zeit des Zweiten Weltkriegs Die deutschen Truppen besetzten Owinska Mitte September 1939. Ein Beauftragter der deutschen „Gau-Verwaltung“ in Posen übernahm die Leitung, verlangte die Liste aller Patienten und verbot deren Entlassung. Die Verlegung der Patienten wurde angekündigt. Das Sonderkommando Lange wurde angefordert. Etwa 100 Patienten deutscher Herkunft wurden in eine Anstalt in Posen verlegt. Die Mehrzahl der Patienten wurde ins Fort VII in Posen gebracht und dann ermordet. Die leergeräumte Anstalt wurde als Quartier für die SS genutzt. Über die Verlegung berichtete der SS-Oberscharführer Steiner am 22. Oktober 1940. Mit Wirkung vom 15. August 1940 wurde die 12. SS-Totenkopf-Standarte, Posen-Treskau, aufgelöst. 2 Kompanien wurden an die SS-Totenkopf-Standarte K (Kirkenes) abgegeben, weitere 650 Mann an die SS-Totenkopf-Standarte 4 in Den Haag. Nachkriegszeit Seit 1993 stehen die Klinikgebäude leer und verfallen. Siehe auch Liste von Psychiatrien in Polen Literatur Bericht über die Provinzial-Irren-Anstalt in Owinsk für die die Zeit vom 1. April 1893 bis 31. März 1894. Weblinks Einzelnachweise
Zakład Psychiatryczny w Owińskach

Zakład Psychiatryczny w Owińskach (niem. Provinzial-Irren-Heilanstalt zu Owinsk) – założony w 1838 roku w Owińskach i działający do II wojny światowej publiczny zakład dla chorych psychicznie. Pierwszym dyrektorem zakładu był Friedrich Wilhelm Christian Beschorner, a kolejnym Karl Wilhelm Werner. Do 1920 zakład w Owińskach był jedynym publicznym zakładem dla całej Prowincji Poznańskiej i jednym z najlepiej urządzonych w Niemczech. Rozbudowę obiektu w 1880 roku nadzorował Heinrich Laehr. Według stanu na 1911 rok dysponował 750 łóżkami. Pierwszym dyrektorem po 1920 roku był Stanisław Górny (1886–1934), a po nim nastał Marcin Zieliński. Pod koniec lat 30. planowano zreorganizować zakład i przekształcić go z detencyjnego w ośrodek o charakterze naukowo-leczniczym. Miał też być zapleczem Polskiego Instytutu Badań Dziedziczności. Po wybuchu II wojny światowej, pacjenci szpitala (1100 chorych) zostali zamordowani przez Niemców w ramach akcji T4 (wątek ten porusza Jakub Małecki w powieści Przemytnik cudu). Od 1943 do stycznia 1945 na terenie zakładu znajdował się Arbeitslager Treskau. Podczas działań wojennych część kompleksu została zniszczona. Od 1952 do 1993 w ocalałych zabudowaniach mieścił się Młodzieżowy Zakład Wychowawczy, obecnie teren znajduje się w rękach prywatnych. Zobacz też Klinika Psychiatrii Dorosłych Uniwersytetu Medycznego w Poznaniu Bibliografia Tadeusz Bilikiewicz, Jan Gallus: Psychiatria polska na tle dziejowym. Państwowy Zakład Wydawnictw Lekarskich, Warszawa 1962 s. 163-164 Dodatek tyczący się instytutu leczenia obłąkanych na umyśle w Owińskach (1838)
Warszawska Wytwórnia Energii

Warszawska Wytwórnia Energii (WWE), do 2025 roku Zakład Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych (ZUSOK) – spalarnia odpadów znajdująca się przy ulicy Gwarków 9, w dzielnicy Targówek w Warszawie. WWE jest częścią Miejskiego Przedsiębiorstwa Oczyszczania w m. st. Warszawie Sp. z o.o. Zakład może przetwarzać ok. 265 tys. ton odpadów rocznie produkując w tym czasie ok. 100 GWh energii elektrycznej oraz ok. 200 GWh cieplnej. Częścią obiektu jest także sortownia z roczną przepustowością ok. 30 tys. ton odpadów komunalnych. Opis W 1989 roku zawarta została umowa między rządem polskim a włoskim na dostarczenie technologii dotyczącej budowy spalarni. Inwestorem zakładu była spółka System - Eko Sp. z o.o., która działała w imieniu Miasta Stołecznego Warszawy. Generalnym wykonawcą została spółka Budimex SA. Wartość kontraktu wyniosła 82,45 mln zł. 16 lutego 1997 r. w gminie Warszawa-Targówek odbyło się referendum dotyczące spalarni śmieci. Uczestniczyło w nim 25,9% uprawnionych do głosowania. Większość głosujących była przeciwna budowie spalarni. Jednak frekwencja nie przekroczyła 30% i wynik był niewiążący. W kwietniu 2000 r. przy ul. Gwarków 9 ukończono budowę Zakładu Unieszkodliwiania Stałych Odpadów Komunalnych. Na jego terenie znajduje się pierwsza w Polsce elektrownia komunalna opalana odpadami komunalnymi. W zakładzie segreguje się odpady i odzyskuje z nich surowce wtórne, przetwarza termicznie, kompostuje, przerabia żużel i popiół na kruszywo oraz produkuje energię elektryczną. W wyniku segregacji odzyskiwane jest szkło opakowaniowe i złom ferromagnetyczny. W 2018 przetarg na rozbudowę zakładu z ofertą o wartości 1,038 mld zł wygrało chińskie przedsiębiorstwo Shanghai Electric Power Construction. Krajowa Izba Odwoławcza nakazała jednak unieważnienie, tj. oferty i wykluczenie chińskiej spółki z przetargu. W 2020 podpisano umowę na rozbudowę spalarni z koreańską spółką POSCO Engineering & Construction Co. Ltd., która złożyła ofertę o wartości 1,668 mld zł. W powiększonej spalani ma być termicznie przetwarzanych ponad 300 tys. ton odpadów rocznie, a produkowana energia ma zasilić stołeczną sieć ciepłowniczą i elektryczną. Prace rozpoczęły się w 2021. Rozbudowa zakładu miała zakończyć się w listopadzie 2023, a następnie w lipcu 2024, jednak te terminy nie zostały dotrzymane. W grudniu 2024 w zakładzie przeprowadzono testowe spalanie odpadów. W 2025 roku spalarnia zmieniła nazwę na Warszawską Wytwórnię Energii (WWE). Zakład został uruchomiony w lutym 2026 roku. Przypisy
Zakład Walcowni i Giserni pod Sławkowem

Zakład Walcowni i Giserni pod Sławkowem (potocznie: „walcownia sławkowska”) – zakład walcowniczo-odlewniczy w Sławkowie, w Zagłębiu Dąbrowskim, działający w latach 1826–1888. Obiekt wpisany do rejestru zabytków. Historia Zakład powstał w 1825–1826 nad Białą Przemszą jako inwestycja rządowa. Podlegał początkowo dozorstwu olkusko-siewierskiemu (do 1833), następnie Zachodniemu Okręgowi Górniczemu. Zawiadowca walcowni należał w dozorstwie olkusko-siewierskim do grona asesorów z głosem doradczym. Walcownia była drugim po walcowni w Białogonie tego typu zakładem w Królestwie Polskim. Sama walcownia wraz z gisernią (odlewnią) zlokalizowane zostały według ówczesnych granic administracyjnych na terenie gminy Bolesław. Zarząd znajdował się w Sławkowie. Gmach walcowni usytuowano nad kanałem o szerokości 6 m i długości 500 m, którym dostarczano wodę poruszającą koło napędzające 2 walce. Walcownia rozbudowywana była z inicjatywy Banku Polskiego w 1833, ponownie ok. 1870. Ostatecznie pracowały w niej 3 koła, z których każde napędzało po 2 walce. Zakład miał pierwotnie połączenie wodne z portem rzecznym w Niwce, dokąd do 1831 spławiano blachę i odlewy. W 1841 przerabiał 1/3 cynku pochodzącego z hut rządowych w Królestwie Polskim, wytwarzając z niego blachę cynową, przede wszystkim dla pokryć dachowych. Drugą specjalizacją zakładu była produkcja wielkogabarytowych odlewów żelaznych. Z czasem powstało obok niego osiedle robotnicze „Walcownia”. Zakład zamknięto w 1888. Przyczyną zaprzestania produkcji był rozwój walcownictwa w bezpośredniej bliskości hut, na terenie dzisiejszej Dąbrowy Górniczej i Będzina. Pod koniec swego istnienia zakład dawał zatrudnienie 136 robotnikom i produkował za 120 tys. rubli rocznie. Osiedle „Walcownia” liczyło wtedy 61 domów (w tym 30 murowanych) oraz 626 mieszkańców i dysponowało 7 morgami ziemi włościańskiej. Obiekt wpisany do rejestru zabytków pod nr. 1251/81 z 23.09.1981. W jego skład wchodzą: budynek dawnej hali głównej walcowni blach cynkowych, budynek dawnego magazynu (obecnie mieszkalny) oraz budynek mieszkalny. W skład całości założenia wchodzą również pozostałości dawnego systemu napędowego w postaci kanału dopływowego i odpływowego wraz z resztkami śluz na Białej Przemszy. Galeria obrazów Przypisy Bibliografia H. Łabęcki: Górnictwo w Polsce. Opis kopalnictwa i hutnictwa polskiego pod względem technicznym, historyczno-statystycznym i prawnym, t. I, Warszawa 1841, s. 533–534. Sławków, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. X: Rukszenice – Sochaczew, Warszawa 1889, s. 782 . Z. Matuszczyk: W czasach niewoli narodowej, w: F. Kiryk (red.), Dzieje Sławkowa, Kraków 2001, ISBN 83-87345-47-4, s. 277 i n. A. J. Wójcik, Zachodni Okręg Górniczy. Studia z dziejów geologii i górnictwa w Królestwie Polskim, Warszawa 2008.
Sanatorium Zofiówka

Das Sanatorium Zofiówka wurde in der Stadt Otwock bei Warschau von 1908 bis 1942 als Nervenheilanstalt für jüdische Patienten betrieben. Träger war eine jüdische Organisation für bedürftige Nerven- und Geisteskranke. Am 19. August 1942 wurden die dortigen Patienten ins Vernichtungslager Treblinka deportiert oder vor Ort von der SS ermordet. Geschichte Die Anstalt wurde 1908 durch eine jüdische Organisation für bedürftige Nerven- und Geisteskranke gegründet und nach deren damaligem Vorstand und Gönner Zofia Endelmann benannt. Die Leiter waren Samuel Goldflam (bis 1926), Gotlib Kremer, Rafał Becker, Jakub Frostig (1932–38) und zuletzt Włodzimierz Kaufmann. Ursprünglich für 95 Patienten erstellt, wurde die Anstalt bis zum Beginn des Zweiten Weltkrieges zu einer der größten in Europa mit über 300 Plätzen ausgebaut. Deutsche Besatzung und Ghetto Mit der deutschen Besatzung wurden 1939 alle Heilanstalten im Generalgouvernement unter die Aufsicht des nationalsozialistischen Mediziners Jost Walbaum gestellt. Die wirtschaftliche Situation der Anstalt und die Versorgung der Patienten verschlechterten sich zunehmend und am 5. Dezember 1940 beschlagnahmte die Soziale Versicherungsanstalt in Warschau die Mobilien (darunter auch Krankenbetten). Am 15. Januar 1941 wurde das Ghetto von Otwock gegründet, in dem auch die Anstalt lag, und ab dem 28. Mai 1941 war es wegen einer angeblichen Typhusepidemie verboten, das Ghetto zu verlassen. Die jüdische soziale Selbsthilfe konnte nur beschränkt helfen, so dass die Kranken und das Personal Hunger litten. Vom 1. Juni bis zum 16. November 1941 starben schätzungsweise 210 von 406 Patienten durch Hunger und Kälte. Trotzdem wurden von den Deutschen immer noch Patienten eingewiesen. Am 19. August 1942 deportierten die Deutschen unterstützt von ukrainischen SS-Freiwilligen die ca. 8.000 Ghettoeinwohner nach Treblinka. Am Vortag der Deportation begingen bereits einige Heimbewohner und drei Ärzte der Anstalt Suizid, andere versuchten zu flüchten. 108 Patienten wurden unter der Leitung von Untersturmführer Karl Georg Brandt, Leiter des Judenreferates beim Befehlshaber der Sicherheitspolizei und des SD (KdS) Warschau, vor Ort ermordet und die restlichen nach Treblinka deportiert. Bis Ende 1942 wurde die Anstalt renoviert und dann als Heim für deutsche Kriegswaisenkinder genutzt. Siehe auch Liste von Psychiatrien in Polen Weblinks Otwock & the Zofiowka Sanatorium – A Refuge from Hell Chris Webb, 2009, Holocaust Education & Archive Research Team Images in Psychiatry: Zofiówka Sanatorium Zofiówka Sanatorium: History Literatur Andreas Jordan: Die Vernichtung der Geisteskranken in Polen 1939–1945. (Übersetzung des Textes von Tadeusz Nasierowski: The Extermination of the Mentally Ill in Poland During World War II), auf Gelsenzentrum Mary V. Seeman: The Jewish psychiatric hospital, Zofiówka, in Otwock, Poland, 2014, in History of Psychiatry, March 2015 Rael Strous: Extermination of the Jewish Mentally-Ill during the Nazi Era – The „Doubly Cursed“, 2008, Isr J Psychiatry Relat Sci Vol 45 No 4, S. 247–256. Einzelnachweise
Sanatorio de Zofiówka

El Sanatorio de Zofiówka​ (en polaco: Zakład dla Nerwowo i Psychicznie Chorych Żydów Zofiówka) es un centro de salud mental cerrado en la ciudad de Otwock en Polonia, construido a principios del siglo XX. La historia del viejo sanatorio judío comienza al principio del siglo XX. En aquel entonces, el tratamiento de los trastornos mentales en este tipo de institución estaba en sus inicios. Los primeros pasos en este campo se pusieron en Zehlendorf por los alemanes que, paradójicamente, cuarenta años más tarde contribuyeron a la destrucción del asilo en Otwock. Bibliografía Mary V. Seeman: The Jewish psychiatric hospital, Zofiówka, in Otwock, Poland, 2014, in History of Psychiatry, March 2015 Rael Strous: Extermination of the Jewish Mentally-Ill during the Nazi Era – The „Doubly Cursed“, 2008, Isr J Psychiatry Relat Sci Vol 45 No 4. Véase también Sanidad Salud pública Referencias
Zakład św. Łazarza w Poznaniu

Zakład św. Łazarza w Poznaniu (obecnie Dom Opieki Sióstr Miłosierdzia św. Wincentego a Paulo) – zabytkowy zespół opiekuńczo-sakralny z domem zakonnym przy ul. Sielskiej 13 w Poznaniu, na Górczynie, prowadzony przez siostry Szarytki. Architektura Na górczyński zespół architektoniczny św. Łazarza składają się trzy główne obiekty: kamienica eklektyczna z 1905, zakupiona i zaadaptowana do celów opiekuńczych w latach 1906 – 1911 budynek z lat 1932 – 1933 budowany już ściśle pod profil opiekuńczy kaplica z 1924, zaprojektowana przez Adama Ballenstaedta (budowniczy: Maksymilian Garstecki) w stylu eklektycznym (dominuje dekoracja klasycyzująca). Wejście zlokalizowano w niszy, zaakcentowanej dwiema kolumnami o kapitelach jońskich. Całość tynkowana, zwieńczona sygnaturką. Za wyżej wymienionymi budynkami znajduje się dość rozległe założenie ogrodowe z interesującym, starym drzewostanem: lipa drobnolistna, dąb, kasztanowce w szpalerze, topole włoskie i wiązy szypułkowe. Uzupełniają je młodsze krzewy iglaste. Pośród ogrodu stoją także zabudowania gospodarcze, w tym dawna stodoła (zamieniona w latach 90. XX w. na dom mieszkalny) i kostnica. Zespół stanowi Dom Opieki dla ludzi starszych i zniedołężniałych. Siostry Szarytki zajmują się m.in. prowadzeniem szpitali, pielęgnowaniem chorych w ich domach i szpitalach oraz działalnością charytatywną. Kaplica od 1956 nosi wezwanie Niepokalanego Serca Maryi. W latach 1929 – 1931 odgrywała rolę górczyńskiego kościoła parafialnego (do czasu wzniesienia, według projektu Tadeusza Szulca, kościoła św. Krzyża). Dojazd Dojazd zapewniają tramwaje MPK Poznań, podążające w kierunku pętli Górczyn (linie: 5, 17, 14) – przystanek Sielska. Zobacz też Zespół klasztorny Sióstr Pasterek od Opatrzności Bożej w Poznaniu Ośrodek zdrowia na pl. Kolegiackim w Poznaniu Dom Starców na Wildzie w Poznaniu Kościół Świętego Krzyża w Poznaniu (rzymskokatolicki) Osiedle robotnicze na Górczynie Cmentarz Górczyński w Poznaniu Ślum Meczet w Poznaniu Przypisy Bibliografia Atlas architektury Poznania, JanuszJ. Pazder (red.), AleksandraA. Dolczewska, Poznań: Wydawnictwo Miejskie, 2008, s. 262, ISBN 978-83-7503-058-7, OCLC 316600366 . Praca zbiorowa, Poznań – spis zabytków architektury, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2004, s.195, ISBN 83-89525-07-0 Kazimierz Sobkowicz, Architekci wielkopolscy – biogramy – dzieła – stowarzyszenia, cz.I, lata 1886–1939, wyd. Oddziału Poznańskiego Stowarzyszenia Architektów Polskich, Poznań, 1988, s.146, ISBN 83-00-02480-8 Joanna Bielawska-Pałczyńska, Zespół architektoniczny Zakładu pw. św. Łazarza, w: Kronika Miasta Poznania, nr 1/2002, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, ss.265-274, ISSN 0137-3552 Poznań – plan miasta i okolic 1:20.000, Wydawnictwo Pietruska & Mierkiewicz, Poznań, 2004, ISBN 83-87157-01-5