Bazylika Archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi

Bazylika Archikatedralna św. Stanisława Kostki w Łodzi – rzymskokatolicki kościół parafialny wybudowany w latach 1901–1912, znajdujący się przy ulicy Piotrkowskiej 265 w Łodzi. Historia Komitet budowy powołano w 1895, w jego skład weszli najwięksi łódzcy fabrykanci: Juliusz Teodor Heinzel, Edward Herbst, Juliusz Kunitzer, Józef Richter i Adolf Hoffrichter. Około 1897 władze miasta przeznaczyły część placu Szpitalnego pod budowę nowej (trzeciej w kolejności powstania) katolickiej świątyni. Ogłoszony w 1898 konkurs na projekt wygrała firma „Wende i Zarske” prowadzona przez Johannesa Wende i Adolfa Zarske, którzy zatrudnili do współpracy wówczas mało znanego architekta Emila Zillmanna. Nie jest znany stopień zaangażowania Zillmanna w realizację projektu. Mimo iż w latach 70. XX w. przypisywano mu wyłączne autorstwo projektu budynku, to współcześnie uznaje się Johannesa Wende i Adolfa Zarske jako pełnoprawnych współautorów. W 1900 oznaczenia działki pod budowę dokonało biuro pomiarów Zdzisława Kułakowskiego i Mikołaja Trąbczyńskiego. Do pierwotnego projektu poprawki, mające na celu powiększenie rozmiarów kościoła, wprowadzili Józef Pius Dziekoński, Sławomir Odrzywolski-Nałęcz i Stefan Szyller. Wnętrze zaprojektował wiedeński architekt Zygfryd Stern. Pieczę nad budową sprawowali architekci: Kazimierz Sokołowski, a od 1909 Kazimierz Stebelski. Kamień węgielny poświęcił 16 czerwca 1901 arcybiskup warszawski Wincenty Chościak-Popiel. Budynek kościoła wybudowano w latach 1901–1912 z nieotynkowanej jasnożółtej cegły (w tzw. stylu Rohbau). 10 grudnia 1920 Kościół św. Stanisława Kostki został podniesiony przez papieża Benedykta XV do rangi katedry a 15 października 1922 katedra została konsekrowana przez biskupa Wincentego Tymienieckiego. W 1941 r. świątynia została ograbiona przez okupanta, zamieniona na magazyn wojskowy, a w jej krypcie urządzono hodowlę pieczarek. Trójnawowa bazylika wzorowana jest na niemieckiej Ulmer Münster. Archikatedra łódzka jest najwyższym budynkiem Łodzi (ma 104,5 m wysokości) i jednym z najwyższych kościołów w Polsce. Kalendarium 1895: zawiązanie komitetu budowy kościoła parafialnego. 16 czerwca 1901: arcybiskup warszawski Wincenty Chościak-Popiel poświęcił kamień węgielny 1911: na dobudowanej obok kościoła dzwonnicy zawieszono dzwon „Zygmunt”, który był darem mieszkańców Łodzi. 1920: kościół stał się katedrą. 1922: świątynia została konsekrowana przez bp. Wincentego Tymienieckiego, pierwszego ordynariusza diecezji łódzkiej i dotychczasowego proboszcza parafii. 1927: dobudowano wieżę (hełm wieży wg projektu arch. J. Kabana) i przewieszono dzwon „Zygmunt”. 1935–1936: wybudowano kryptę w podziemiach katedry, gdzie spoczywają szczątki biskupów łódzkich. 9 listopada 1941: ograbiona przez Gestapo z wszelkich kosztowności i szat liturgicznych i zamieniona na składy wojskowe. 1945: (po wyzwoleniu Łodzi) usunięto zniszczenia i odrestaurowano główny ołtarz. 11 maja 1971: spłonął dach; natychmiast przystąpiono do odbudowy. 1972: 16 grudnia otwarto ją ponownie. 1977: położono granitową posadzkę i stopnie przed prezbiterium oraz wyposażono je w ołtarz soborowy i stalle kanonickie, zamontowano także 58-głosowe organy (poprzednie zostały zniszczone przez pożar). 13 czerwca 1987 r. katedrę nawiedził Jan Paweł II. 1989: przyznanie przez papieża Jana Pawła II łódzkiej katedrze tytułu bazyliki mniejszej 1991: wykonano remont frontonu katedry. 1992: papież Jan Paweł II utworzył archidiecezję łódzką i świątynia zyskała miano archikatedry. Organy Organy wybudowano na miejscu poprzednich organów Dominika Biernackiego, które uległy zniszczeniu w pożarze katedry w 1971 roku. Ich budowniczym jest Wolfgang Eisenbarth. Instrument ufundowały episkopaty Niemiec i Austrii. Organy o dyspozycji uniwersalnej nawiązują do historycznych instrumentów z epoki baroku. W katedrze regularnie odbywają się koncerty i festiwale organowe. Dyspozycja organów: Dzwony Na dzwonnicy wiszą cztery dzwony. 18 września 2011 na tymczasowej dzwonnicy zawieszono nowy dzwon „Serce Łodzi”. 1 czerwca dzwon ten został wciągnięty na wieżę katedry. 10 czerwca w dniu Święta Eucharystii zabił po raz pierwszy na wieży. Galeria Pochowani w Bazylice Zobacz też lista najwyższych kościołów na świecie lista najwyższych budynków w Łodzi Przypisy Bibliografia Zarys historii łódzkiej Archikatedry AnnaA. Rynkowska AnnaA., Ulica Piotrkowska, wyd. I, Łódź: Wydawnictwo Łódzkie, 1970, ISBN 978-83-939822-4-0 . Linki zewnętrzne Strona Parafii Archikatedralnej św. Stanisława Kostki w Łodzi Archikatedra łódzka (Gazeta Wyborcza) Zabytki Łodzi – Archikatedra Łódzka. zabytki-lodzi.vex.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2015-04-28)].