Kępa Bazarowa

Kępa Bazarowa (dawniej również Małpi gaj) – wyspa w Toruniu, położona między Wisłą a jej odnogą Polską Wisłą (nazywaną również Małą Wisłą). Jej powierzchnia wynosi 71 ha, długość 2,65 km, maksymalna szerokość 438 m. 32,4 ha powierzchni wyspy stanowi rezerwat przyrody, będący lasem łęgowym. Nazwa wyspy pochodzi z XIII wieku. Prawdopodobnie wywodzi się od zatrzymujących się na niej kupców. W średniowieczu wyspa stanowiła miejsce spotkań i rozrywki. Na wyspie mieszkali przede wszystkim partacze, nielegalni rzemieślnicy konkurujący z rzemieślnikami należącymi do cechów oraz prostytutki przepędzane na wyspę przez radę Torunia. Partacze osiedlający się w XVII i XVIII wieku pochodzili ze Świecia, Brodnicy i Bydgoszczy. Ze względu na pobyt prostytutek, nazywanych małpami, wyspa była nazywana Małpim gajem. Proceder przepędzania kobiet zajmujących się nierządem trwał do XVII wieku. 1 lutego 1411 roku na wyspie zawarto I pokój toruński. W 1497 roku rozpoczęła się budowa mostu, który miał połączyć wyspę z Toruniem. Most oddano do użytku w 1500 roku. W XV wieku rozpoczęto budowę szańca, do połowy XVI wieku była niezamieszkana, ale przypuszczalnie mogła stanowić schronienie dla zbiegów z Torunia. Kolejne umocnienia zbudowały wojska szwedzkie w XVII wieku. Działalność partaczy spotykała się z niechęcią ze strony kupców toruńskich. W 1671 roku doszło do incydentu, podczas którego podburzony tłum zniszczył magazyny solne na wyspie, a sól wrzucił do rzeki. 6 października 1707 roku wyspę zajęły wojska szwedzkie. Kilka dni później Rosjanie wyparli Szwedów. Podczas walk został podpalony most łączący wyspę z Toruniem. Na mocy sejmu z 1767/1768 roku wyspa przeszła pod władzę miejską. Na podstawie wykazów pogłównych wiadomo, że w 1771 roku wyspę zamieszkiwały 63 osoby. W 1812 roku wyspę wzmocniono szańcem półkolistym. W 1848 roku ukończono budowę okrężnego szańca okrągłego, zwanego Szańcem Wiślanym. Został on połączony ze starym szańcem. W późniejszych latach powstała strzelnica piechoty. Szaniec naprawiano w latach 1871–1872. Na wyspie znajduje się platforma widokowa, z której można oglądać panoramę Starego Miasta. Fragment Kępy Bazarowej o powierzchni 32,4 ha od 1987 roku jest rezerwatem przyrody. Przypisy Bibliografia JózefJ. Dębiński JózefJ., Z dziejów Rudaka i okolicy lewobrzeżnego Torunia, „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie”, 6, 2017 . JerzyJ. Dygdała JerzyJ., Toruń między szwedzkim potopem a wojną północną (1660–1699), [w:] MarianM. Biskup (red.), Historia Torunia. Między barokiem i oświeceniem (1660–1793). Tom II. Część III, Toruń: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1996a . JerzyJ. Dygdała JerzyJ., Upadek miasta w dobie wojny północnej (1700–1718), [w:] MarianM. Biskup (red.), Historia Torunia. Między barokiem i oświeceniem (1660–1793). Tom II. Część III, Toruń: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1996b . JerzyJ. Dygdała JerzyJ., Toruń w okresie reform Rzeczypospolitej i zagrożenia (1764–1793), [w:] MarianM. Biskup (red.), Historia Torunia. Między barokiem i oświeceniem (1660–1793). Tom II. Część III, Toruń: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1996c . MirosławM. Giętkowski MirosławM., ZbigniewZ. Karpus ZbigniewZ., WaldemarW. Rezmer WaldemarW., Twierdza Toruń, Toruń: Dom Wydawniczy Duet, 2004, ISBN 83-89706-12-1 . MarekM. Mistewicz MarekM., Pierwszy w Europie kratownicowy most wspornikowy w świetle numizmatyki, ikonografii i źródeł pisanych, „Kwartalnik Architektury i Urbanistyki”, 60.4, 2015 . MartaM. Stolarska MartaM., Wielodniowy turystyczny statek rzeczny dedykowany miastu Toruń, „Rocznik Toruński”, 39, 2012 . MateuszM. Superczyński MateuszM., Przedmieście portowe w Toruniu–przyczynek do badań nad ludnością flisaczą i rybacką od XIII do XVIII w. w świetle zachowanych źródeł z Archiwum Państwowego w Toruniu, „Argumenta Historica. Czasopismo Naukowo-Dydaktyczne”, 5, 2018 . TomaszT. Targański TomaszT., „Z dziada pradziada obyczajni mieszczanie”. Pięć miast najważniejszych dla Kopernika, „Pomocnik Historyczny. Biografie. Kopernik nieznany (1473–1543)”, Polityka, 2023, ISSN 2391-7717 . ArturA. Trapszyc ArturA., Nazwy miejscowe – przekaz i świadectwo rzeczywistości kulturowo-historycznej. Ochrona, eksploracja, upowszechnianie, „Łódzkie Studia Etnograficzne”, 55.1, 2016 . JerzyJ. Wojtowicz JerzyJ., Ludność, terytorium, zabudowa, [w:] MarianM. Biskup (red.), Historia Torunia. Między barokiem i oświeceniem (1660–1793). Tom II. Część III, Toruń: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1996a . JerzyJ. Wojtowicz JerzyJ., Dzieje handlu, przemysłu i rzemiosła, [w:] MarianM. Biskup (red.), Historia Torunia. Między barokiem i oświeceniem (1660–1793). Tom II. Część III, Toruń: Instytut Historii Polskiej Akademii Nauk w Warszawie, Towarzystwo Naukowe w Toruniu, 1996b .