Cmentarz ewangelicko-augsburski w Bydgoszczy

Cmentarz ewangelicko-augsburski w Bydgoszczy – jedyny czynny cmentarz ewangelicki w Bydgoszczy. Lokalizacja Cmentarz znajduje się w północnej części Bydgoszczy, przy ul. Zaświat 6. Od południa przylega do niego katolicki cmentarz Nowofarny. Historia Pierwszy cmentarz ewangelicki w Bydgoszczy powstał w 1778 r. przy ul. Jagiellońskiej i do czasu jego likwidacji w latach 1945-1953 (i przekształcenia w park Ludowy) był największym i najbardziej elitarnym z cmentarzy ewangelickich w mieście. W XIX w. i w pierwszym dziesięcioleciu XX wieku, wraz ze wzrostem liczby parafii ewangelicko-unijnych w gminach podmiejskich, założono 12 cmentarzy ewangelickich. Księga adresowa Bydgoszczy z 1925 r. wymienia następujące cmentarze w poszczególnych osiedlach miasta: Jachcice – 1 cmentarz Wilczak – 2 Małe Kapuściska – 1 Okole-Czyżkówko – 1 Szwederowo – 2 Wielkie Bartodzieje – 1 Bartodzieje Małe – 3 Bielawy – 1 Na terenie administracyjnym Bydgoszczy, do końca okresu pruskiego (1920) znajdował się jeden cmentarz ewangelicki przy ul. Jagiellońskiej 33, zwany Starym. W 1906 r. powstał katolicki cmentarz Nowofarny na północnych rubieżach miasta. Cztery lata później miejska Ewangelicka Gmina Zjednoczona pozyskała teren przylegający od północy do tego cmentarza, zakładając ewangelicki cmentarz Nowy. Na jego terenie zbudowano neogotycką kaplicę i prowadzono pochówki równolegle z cmentarzem Starym przy ul. Jagiellońskiej. W 1939 r. na terenie położonym przy ówczesnej ul. Północnej, pomiędzy cmentarzem a koszarami, Niemcy urządzili cmentarz honorowy dla Volksdeutschów, którzy zginęli 3 września 1939 r. podczas „bydgoskiej krwawej niedzieli”. W czasie wojny odbywały się tam uroczystości, m.in. składanie wieńców przy obecności prominentnych osobistości. Po wyzwoleniu Bydgoszczy spod okupacji hitlerowskiej w 1945 roku, stary cmentarz został zamknięty, a polskiej parafii Ewangelicko-Augsburskiej (założonej w 1922 r.) przekazano cmentarz przy ul. Zaświat. Na niego przeniesiono niewielką część zmarłych (22 pochówki) z cmentarza przy ul. Jagiellońskiej; pochowano ich na wydzielonej kwaterze z krzyżem i pamiątkową tablicą o treści „Braciom i siostrom w Jezusie Chrystusie, ekshumowanym z cmentarza staro-luterskiego w Bydgoszczy” z datą zakończenia ekshumacji (1955 r.). W trakcie likwidacji cmentarza przy ul. Jagiellońskiej przeniesiono tu szczątki m.in. dr. Hermanna Dietza i członków rodziny Blumwe, których nagrobki w 2018 poddano renowacji. W 2018 złożono tu także szczątki ok. 80 osób, wydobyte w 2017 w czasie prac przy remoncie Pałacu Młodzieży. W 1994 r. cmentarz – wraz z istniejącymi na jego terenie kostnicą i kaplicą – został wpisany do rejestru zabytków i ponownie otwarty dla pochówków. Charakterystyka Cmentarz posiada wymiary 140 × 190 m i powierzchnię 2,6 ha. Na jego terenie pochowanych jest ok. 4,5 tys. osób. W 1996 r. wykorzystanie cmentarza wynosiło 30%. W centralnej części cmentarza znajduje się zabytkowa kaplica przedpogrzebowa. Zasłużeni Niektóre osoby zasłużone dla Bydgoszczy i regionu pochowane na cmentarzu: Galeria Zobacz też Cmentarze w Bydgoszczy Przypisy Bibliografia Woźniak Zbigniew: Bydgoskie cmentarze. [w.] Bydgoska Gospodarka Komunalna. Bydgoszcz 1996. ISBN 83-85860-37-1