NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Cerkiew św. Dymitra w Nowym Sączu

Cerkiew św. Dymitra – cerkiew greckokatolicka, która w latach 1783–1993 stała we wsi Czarne. W 1993 świątynię rozebrano i przeniesiono do Nowego Sącza do Sądeckiego Parku Etnograficznego, gdzie w latach 1996–2000 została odbudowana i pełni funkcje muzealne i kultowe. Historia Pierwotna świątynia została zbudowana w 1786 jako typowa drewniana cerkiew zachodniołemkowska. W 1801 ikonostas dla cerkwi wykonał Jakub Szwajcar. W 1893 gruntownie remontowana i przebudowana. w latach 1893–1895 Jan i Paweł Bogdańscy wykonali polichromię i przemalowali ikony ikonostasu. W 1945 i 1947 wysiedlono niemal całą wieś, świątynia stała opuszczona i niszczała. W latach 70. zainteresowali się cerkwią twórcy skansenu w Nowym Sączu, dokąd trafiła w 1993. Po reaktywowaniu parafii greckokatolickiej w Nowym Sączu (w 1989) ponownie bywa sprawowana liturgia w tym obrządku. Od kwietnia 2017, w związku z utworzeniem w Nowym Sączu prawosławnego punktu duszpasterskiego pw. Świętych Cyryla i Metodego, w cerkwi celebrowane są również nabożeństwa prawosławne. Architektura i wyposażenie Jest to budowla orientowana, drewniana, konstrukcji zrębowej. Trójdzielna: prezbiterium zamknięte prostokątnie, szerszą nawą i babińcem otoczonym przez słupy wieży. Wieża ze zwężającymi się gontowymi ścianami z pozorną izbicą i kopulastym hełmem zwieńczonym czworokątna latarnią z cebulastą banią. Ściany oszalowane pionowo z listwowaniem. Pokryta łamanymi uskokowo gontowymi dachami namiotowymi. We wnętrzu polichromia Bogdańskich, zachowany barokowo-rokokowy ikonostas, w którym brakuje trzech ikon namiestnych skradzionych jeszcze w Czarnem oraz ołtarz główny i boczny. Wewnątrz także ciekawa ekspozycja „Droga cerkwi z Czarnego do skansenu w Nowym Sączu”. Otoczenie Cerkiew otacza drewniane ogrodzenie z gontowym daszkiem. Zobacz też Parafia św. Włodzimierza i Olgi w Nowym Sączu (greckokatolicka) Parafia św. Włodzimierza Wielkiego w Krynicy-Zdroju (prawosławna) Przypisy
Cerkiew św. Dymitra w Kuźminie

Cerkiew św. Dymitra w Kuźminie – dawna filialna cerkiew greckokatolicka, postawiona z drewna w 1814, znajdująca się w Kuźminie. Po 1947 świątynia przejęta przez Kościół rzymskokatolicki i użytkowana jako kościół parafialny Matki Bożej Nieustającej Pomocy. Obiekt wpisany na listę zabytków w 1982. Włączony do podkarpackiego Szlaku Architektury Drewnianej. Historia Najstarsza wzmianka o cerkwi w Kuźminie pochodzi z 1526. Obecnie istniejąca została zbudowana w 1814. Do 1926 należała do parafii greckokatolickiej w Leszczawie Górnej, potem do parafii w Krecowie. Remontowana w 1935. Cerkiew działała jako greckokatolicka do wiosny 1938, kiedy to teren cerkwi był areną walk pomiędzy grekokatolikami, a zajmującymi cerkiew siłą rzymskimi katolikami. Po trzech dniach zamieszek nastąpiła pacyfikacja ludności ukraińskiej przez polską żandarmerię, a cerkiew pozostawała zamknięta do czerwca 1941 r. Po wkroczeniu wojsk niemieckich cerkiew została ponownie otwarta i działała do końca 1944. W czasie II wojny światowej w kopułę trafił pocisk z moździerza. Po 1947 i wysiedleniu ludności ukraińskiej świątynia została przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Obecny kształt budowli wynika z powojennej przebudowy. W latach 2009–2010 przeprowadzono renowację świątyni: remont dachu i elewacji, podbicie fundamentów i wykonanie odwodnienia. Architektura i wyposażenie Świątynia drewniana, konstrukcji zrębowej, orientowana. Jest to budynek dwudzielny z zamkniętym trójbocznie prezbiterium, z zakrystią od północy i szerszą nawą z kruchtą; nakryty jednokalenicowym dachem, z sygnaturką nad nawą. Od frontu do cerkwi przylega słupowa dwukondygnacyjna wieża wysokości cerkwi, nakryta dachem brogowym. Ściany oszalowane deskowaniem pionowym. Wewnątrz stropy płaskie. Chór muzyczny przy ścianie zachodniej wsparty na słupach. Pierwotne wyposażenie cerkwi uległo zniszczeniu lub rozkradzeniu. Otoczenie Na przyległym cmentarzu znajduje się neogotycka murowana kaplica grobowa ufundowana pod koniec XIX w. przez Michała i Katarzynę Woźniaków, w której okazjonalnie odprawiano nabożeństwa w obrządku łacińskim oraz pomnik ku czci żołnierzy poległych w walkach z UPA i utrwalenie władzy ludowej w latach 1945–47. Zobacz też Akcja rewindykacji cerkwi prawosławnych w II Rzeczypospolitej Przypisy Bibliografia Dmytro Błażejowski – "Istorycznyj szematyzm Peremyskoji Eparchiji z wkluczennjam Apostolśkoji Administratury Łemkiwszczyny (1828-1939)", Lwów 1995, ISBN 5-7745-0672-X
Cerkiew św. Dymitra w Parcewie

Cerkiew pod wezwaniem św. Dymitra Sołuńskiego – prawosławna cerkiew cmentarna w Parcewie. Należy do parafii Zmartwychwstania Pańskiego w Bielsku Podlaskim, w dekanacie Bielsk Podlaski diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Świątynia znajduje się na cmentarzu z XIX wieku o powierzchni 0,4 ha. Dawna cerkiew unicka, wybudowana na początku XIX w. Po 1839 prawosławna. W 1897 dobudowano kruchtę z wieżą-dzwonnicą. Ostatnia przebudowa cerkwi miała miejsce w 1921. Budowla drewniana, o konstrukcji zrębowej, wzniesiona na planie ośmioboku, trójnawowa. Nad wejściem dwuspadowy daszek, wsparty na dwóch bocznych ścianach. Nad kruchtą czworoboczna wieża-dzwonnica z blaszanym dachem namiotowym, zwieńczonym baniastym hełmem. Nad centralną częścią cerkwi ośmioboczny, blaszany dach namiotowy, zwieńczony wieżyczką z baniastym hełmem. Uroczystość patronalna obchodzona jest 8 listopada (według starego stylu 26 października). Cerkiew wpisano do rejestru zabytków 26 października 1966 pod nr A-34. Przypisy Linki zewnętrzne Kościoły drewniane, Parcewo
Cerkiew św. Dymitra w Sanoku

Cerkiew św. Dymitra w Sanoku – parafialna cerkiew greckokatolicka w Sanoku. Historia Pierwotnie istniała cerkiew drewniana. Poniżej istniała plebania, której budynek rozebrano pod koniec XIX wieku. Mieści się przy Alei Najświętszej Maryi Panny, w dzielnicy Dąbrówka. Jest to murowana świątynia wybudowana w 1867 (ostatecznie prace ukończono w 1891 roku). Powstała na terenie ówczesnej Dąbrówki Ruskiej. Fundusze na budowę świątyni przekazywali ks. Wasylij Czemarnyk, proboszcz parafii Zesłania Ducha Świętego w Sanoku oraz ks. Walery Słowikowski (wzgl. archirej Walerian Sławikowski), misjonarz nad Amurem na Dalekim Wschodzie. Świątynia została stworzona na planie równoramiennego krzyża. Jedną z kopuł cerkwi była większa, zakończona krzyżem. Przed 1939 dach cerkwi był wykonany z blachy. W tym czasie istniał w cerkwi obraz św. Dymitra. Obecnie w ołtarzu głównym znajduje się ikona Matki Boskiej z Dzieciątkiem. Przy cerkwi powstała murowana dzwonnica, złożona z trzech dzwonów (jeden większy i dwa mniejsze). Przed 1939 do cerkwi przynależało 18 morgów ziemi, służących na jej utrzymanie, zaś proboszcz samodzielnie posiadał 36 morgów. Od 1969 była użytkowana jako kościół rzymskokatolicki, a w 1982 została przekształcona na kilka lat w kaplicę przy nowo wybudowanej świątyni. W 1993 obiekt przekazano grekokatolikom. W 2005 przeprowadzono remont. Wewnątrz mieści się zabytkowy ikonostas. Obok budynku istnieje murowana dzwonnica. Na wschodniej fasadzie budynku została umieszczona tablica pamiątkowa upamiętniająca ofiary Akcji „Wisła”, odsłonięta w 60. rocznicę wydarzeń (2007). Budynek został wpisany do wojewódzkiego (1989) oraz do gminnego rejestru zabytków miasta Sanoka. Powyżej cerkwi jest położony cmentarz, przy którym znajduje się zabytkowa kaplica grobowa Tchorznickich, Stankiewiczów i Urbańskich, właścicieli ziemskich z Dąbrówki Polskiej. Zobacz też Cerkiew św. Dymitra w Sanoku (XV wiek) Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Sanoku – obiekt sąsiadujący od strony zachodniej Zabytki Sanoka Lista zabytków w gminie Sanok w artykule "Wiki Lubi Zabytki" Przypisy Bibliografia Dąbrówka Ruska (10), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. I: Aa – Dereneczna, Warszawa 1880, s. 937 . M. Puraczyńska: Kwestionariusze z badania środowiska. Dąbrówka Ruska. 1936/1938, s. 1-17.
Cerkiew św. Dymitra w Szczawniku

Cerkiew św. Dymitra Sołuńskiego w Szczawniku – greckokatolicka cerkiew łemkowska w Szczawniku, wzniesiona w 1841, obecnie użytkowana jako kościół rzymskokatolicki. Historia Cerkiew znajdowała się w Szczawniku już przed rokiem 1624. Obecny budynek powstał w 1841, być może przez przebudowę poprzedniego. W latach 1936–1937 w obiekcie wykonano polichromię. Po Akcji „Wisła”, w 1947, budynek przejął Kościół łaciński. Architektura Cerkiew w Szczawniku jest cerkwią typu łemkowskiego. Nad jej przedsionkiem, nawą i prezbiterium wznoszą się wieże z hełmami i kutymi krzyżami. Prezbiterium zamknięte jest trójbocznie i połączone z zakrystią. We wnętrzu obiektu znajduje się ikonostas powstały na przełomie XVIII i XIX wieku oraz ołtarze boczne powstałe w 1729 z ikonami Opłakiwania Chrystusa i Przemienienia Pańskiego. Z XVII wieku pochodzi ikona Chrystusa Pantokratora w pomieszczeniu ołtarzowym. Z tego samego okresu pochodziła ikona św. Michała Archanioła, przeniesiona z cerkwi do muzeum w Nowym Sączu. Na jednej z wież cerkwi znajduje się dzwon z 1707. Na łące za cerkwią znajduje się źródło i pijalnia wody mineralnej Źródło za Cerkwią. Jest pomnikiem przyrody. Przypisy Bibliografia G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61444-15-2. Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993
Церква святого Дмитра (Щавник)

Церква св. Дмитра (Щавник) — колишній лемківський греко-католицький храм, збудований 1841 року в селі Щавник; з 1947 року — римо-католицький костел. Внесена до списку об'єктів на «Шляху дерев’яної архітектури в Малопольському воєводстві». Історичний огляд Парафія села Щавник існувала ще з 1624 року, сучасна церковна будівля зведена 1841 року. Після операції «Вісла» храм передали римо-католикам. Архітектура та інтер'єр Дерев'яна споруда храму збудована у лемківському стилі північного типу. Дзвіниця з банями і кованими хрестами розташована над бабинцем. Храм за планом є тридільний: презбітерій, закритий з трьох боків і з'єднаний з ризницею. У середині будівлі розташований іконостас, що був створений на межі XVIII i XIX ст., тоді як бокові вівтарі з'явилися 1729 року разом з іконами Оплакування Христа і Преображення Господнє. З XVII ст. у вівтарі міститься ікона Спаса Вседержителя. Водночас ікона Архангела Михайла перейшла до музею міста Нові-Сонч. Дзвін на одній з веж церкви датується 1707 роком. Див. також Лемківський храм Список лемківських храмів Джерела G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009 Andrzej Saładiak, Pamiątki i zabytki kultury ukraińskiej w Polsce, Burchard Edition, Warszawa 1993
Cerkiew św. Dymitra w Tyniowicach

Cerkiew św. Dymitra w Tyniowicach – drewniana cerkiew greckokatolicka, znajdująca się w Tyniowicach. Cerkiew pochodzi z 1709. Trójdzielna cerkiew o konstrukcji zrębowej posadowiona jest na kamiennej podmurówce. Główne pomieszczenie cerkwi to ośmioboczna nawa, nakryta ośmiopołaciowym dachem namiotowym, zwieńczonym wieżyczką na sygnaturkę. Do nawy przylega od wschodu niższe, trójbocznie zamknięte prezbiterium, nakryte dachem pięciopołaciowym, a od zachodu prostokątny babiniec nakryty dachem sześciopołaciowym. Cerkiew przechodziła remonty w roku 1779, 1817 i 1934. Podczas drugiego remontu wzniesiono (lub wyremontowano) stojącą obok, drewnianą dzwonnicę. Pierwotnie kryta była gontem, a obecnie pokryta jest blachą. Od 1947 roku do lat 80. XX wieku cerkiew pełniła funkcję kościoła rzymskokatolickiego. Podczas remontu w latach 70. XX w. zmieniono formę zwieńczenia dachu nad nawą, które otrzymało postać wieżyczki na sygnaturkę i rozebrano dzwonnicę. Obecnie cerkiew służy jako miejsce składowania dekoracji religijnych dla tutejszej parafii. Wewnątrz znaleźć można jeszcze resztki dawnego wyposażenia (część wyposażenia została wywieziona do Składnicy Zabytków Ruchomych w Łańcucie). Cerkiew zaliczana jest do obiektów Szlaku architektury drewnianej. Bibliografia Dmytro Błażejowśkyj – "Istorycznyj szematyzm Peremyskoji Eparchiji z wkluczennjam Apostolśkoji Administratury Łemkiwszczyny (1828-1939)", Lwów 1995, ISBN 5-7745-0672-X
Cerkiew św. Eliasza w Nowym Siole

Cerkiew św. Eliasza Proroka w Nowym Siole – dawna murowana parafialna cerkiew greckokatolicka, znajdująca się w Nowym Siole. Cerkiew zbudowana została w 1907 w miejscu starszej, drewnianej cerkwi, remontowano ją w 1930. Do parafii należała filialna cerkiew w Cieszanowie. Parafia należała do dekanatu lubaczowskiego, po I wojnie światowej do dekanatu cieszanowskiego. Po wojnie cerkiew została przejęta przez kościół rzymskokatolicki. Bibliografia Dmytro Błażejowśkyj: Istorycznyj szematyzm Peremyskoji Eparchiji z wkluczennjam Apostolśkoji Administratury Łemkiwszczyny (1828-1939). Lwów, 1995. ISBN 5-7745-0672-X.
Cerkiew św. Ewangelisty Łukasza w Tyniewiczach Dużych

Cerkiew pod wezwaniem św. Apostoła i Ewangelisty Łukasza – prawosławna cerkiew parafialna w Tyniewiczach Dużych. Należy do dekanatu Narew diecezji warszawsko-bielskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Położenie Świątynia znajduje się na cmentarzu parafialnym. Historia Pierwsza cerkiew została zbudowana około 1750. Spalona w czasie walk niemiecko-radzieckich w 1944. Odbudowana w latach 1944–1948, poświęcona w 1948. Od 5 lipca 1982 świątynia parafialna. Od lat 90. XX w. cerkiew jest sukcesywnie remontowana i wyposażana w nowe utensylia. Ponownie poświęcona 31 października 2011 przez metropolitę Sawę. Cerkiew i cmentarz wpisano do rejestru zabytków 14 września 2001 pod nr A-25. Architektura Budowla drewniana, o konstrukcji zrębowej, jednonawowa. Od frontu czworoboczna kruchta z dwuspadowym daszkiem nad wejściem. Prezbiterium mniejsze od nawy, zamknięte trójbocznie, z boczną zakrystią. Nad kruchtą ośmioboczna wieża z blaszanym ostrosłupowym hełmem zwieńczonym niewielką kopułką. Nad nawą jednokalenicowy blaszany dach z wieżyczką zwieńczoną baniastym hełmem. Przypisy Bibliografia Kalendarz Prawosławny 2016, Wydanie Warszawskiej Metropolii Prawosławnej, ISSN 1425-2171, ss. 161–163 Linki zewnętrzne Kościoły drewniane, Tyniewicze Duże
Orthodox Church of St. Euphrosyne in Białystok

Orthodox Church of St. Euphrosyne in Białystok (Polish: Cerkiew św. Eufrozyny Połockiej w Białymstoku) is an orthodox church in Leśna Dolina District, Białystok. History The proboszcz of Saint Nicholas Cathedral, Serafim Żeleźniakowicz agitated for the need to build a church in the territory of the newly established Orthodox cemetery. On February 10, 1988, the deputy voivode of Białystok voivodeship established the location of the chapel in a letter and recommended the development of a technical project for the facility. Architects Aleksandr Bielski and Jan Kielecki were responsible for preparing the appropriate plans. On September 1, 1990, during the ceremony of consecration of the cemetery, the cornerstone for the construction of the chapel was laid. Despite initial difficulties (related to obtaining permission to use the high-voltage line and bringing running water to the construction site), the work progressed very quickly. In June 1992, the dome of the temple was topped with a cross. The ceremony of raising the cross was led by Archbishop Sawa, bishop of the Diocese of Białystok-Gdańsk, assisted by a large number of clergy. On June 5, 1993, the first liturgy was celebrated in the chapel under construction. On November 1, 1993, by the then Archbishop of Białystok and Gdańsk Sawa (Hrycuniak) blessed the altar and consecrated the church. External links Media related to Orthodox church of St. Euphrosine in Białystok at Wikimedia Commons References Citations Bibliography Dobroński, Adam (2001). Białystok historia miasta (in Polish). Białystok City Hall. Danieluk, Elzbieta; Danieluk, Andrzej (2013). Cerkwie Białegostoku i okolic (in Polish). Fundacja Sąsiedzi. ISBN 9788393437368.
Cerkiew św. Eufrozyny Połockiej w Białymstoku

Cerkiew pod wezwaniem św. Eufrozyny Połockiej – prawosławna cerkiew cmentarna w Białymstoku. Należy do parafii katedralnej św. Mikołaja w Białymstoku, w dekanacie Białystok diecezji białostocko-gdańskiej Polskiego Autokefalicznego Kościoła Prawosławnego. Położenie Cerkiew znajduje się na założonym w 1987 cmentarzu prawosławnym w dzielnicy Leśna Dolina, przy ulicy św. Andrzeja Boboli 67. Historia Budowa cerkwi Świątynię wzniesiono w latach 1990–1993 z inicjatywy ówczesnego proboszcza parafii katedralnej, ks. Serafima Żeleźniakowicza. Konsekracji cerkwi dokonał 1 listopada 1993 ówczesny arcybiskup białostocki i gdański Sawa (Hrycuniak). Architektura Budowla murowana, jednokopułowa. Wszystkie nabożeństwa są celebrowane na górnej kondygnacji (o powierzchni 150 m²). Nabożeństwa Oprócz nabożeństw żałobnych, w każdą sobotę odprawiana jest Święta Liturgia, a w I i III niedzielę miesiąca – akatyst w intencji zmarłych. Główne święta obchodzone są: w Sobotę Paschalną – uroczystość święcenia grobów; 5 czerwca (23 maja według starego stylu) – dzień wspomnienia patronki cerkwi, św. Eufrozyny Połockiej; 1 listopada (19 października według starego stylu) – uroczystość św. Jana Rylskiego; rocznica konsekracji cerkwi. Linki zewnętrzne Strona prawosławnej parafii katedralnej św. Mikołaja w Białymstoku – Cmentarna kaplica pw. św. Eufrozyny z Połocka
Свети Яков (Поврожник)

„Св. Яков“ (на полски: Cerkiew św. Jakuba) е дървена римокатолическа църква в село Поврожник в Малополското войводство на Полша. През 2013 г. храмът е включен в списъка на световното наследство на ЮНЕСКО, заедно с други дървени църкви в района на Карпатите от Полша и Украйна. Описание Храмът в Поврожник е известен от 1604 г., но от първоначалната сграда е оцеляла само ризницата. Външният вид на съвременната църква е оформен през 17 – 18 век. Сградата обаче е значително преустроена по време на реконструкцията през 1813 година. Църквата е преместена от старото място на ново поради риска от наводнение. Църквата принадлежи към класическите образци на лемковския стил. Има тридилен план, кула-камбанария с наклонени стени, която е увенчана с дървен покрив с кован кръст. На кулата е монтирана камбана от 1615 г. Над нефа се издига купол, покрит с шатров покрив. Олтарът отвън също е увенчан с малък купол. Църквата, както е било обичайно в старите лемковски църкви, има прозорци само от южната страна. Това има практическо (защита от сняг и пориви на вятъра) и мистично значение (според общоприетото вярване силите на злото идват от север). След операция „Висла“ през 1947 г., когато лемките са преселени в западните територии на Полша, храмът започва да се използва от римокатолическата църква. В храма няма стенописи, но иконостасът от 18 век е запазен. Във връзка с използването на църквата от католици тя е преоборудвана: иконата на Деис и пророците е поставена на източната стена на нефа, други икони висят директно на олтарната стена. Оцелели са икони от предишния иконостас от 17 век, както и изображения на „Страшния съд“ (1623) и „Оплакването на Христос“ (1646). Храмът е заобиколен от каменни стени със статуи на светци. Източници Литература Тарас Я. М. Українська сакральна дерев’яна архітектура —Львів, 2006 – С. 235 – 238. Malinowscy G. i Z., Marciniszyn E. i P. . Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009.
St. James Church, Powroźnik

St. James Church is a Gothic, wooden church located in the village of Powroźnik, southern Poland. It dates from the seventeenth or eighteenth-century. Together with different tserkvas it is designated as part of the UNESCO World Heritage Site "Wooden tserkvas of the Carpathian region in Poland and Ukraine". History The tserkva in Powroźnik has existed since around 1600, but only a part of the former structure remains, arranged into the sacristy of the present tserkva. The architecture of the present tserkva was constructed between the seventeenth and eighteenth-century, with a major reconstruction in 1813. The tserkva was moved from its former location due to the danger posed by flooding, after which it was expanded. After Operation Vistula the tserkva was transformed to a Roman Catholic church. References External links Media related to Saint James church in Powroźnik at Wikimedia Commons
Iglesia de San Jaime (Powroźnik)

La iglesia de San Jaime, también conocida como Iglesia de Santiago, es una iglesia gótica de madera situada en el pueblo de Powroźnik, al sur de Polonia. Data del siglo XVII o XVIII. Junto con diferentes tserkvas está designada como parte del Patrimonio Mundial de la Unesco "Tserkvas de madera de la región de los Cárpatos en Polonia y Ucrania".​ Historia El tserkva de Powroźnik ha existido desde alrededor de 1600, pero solo queda una parte de la antigua estructura en la sacristía del tserkva actual. Fue construido entre los siglos XVII y XVIII, con una importante reconstrucción en 1813.​ El tserkva se trasladó de su ubicación anterior debido al peligro de inundación, tras lo cual se amplió. Después de la Operación Vístula el tserkva se transformó en una iglesia católica.​ Véase también Iglesia católica en Polonia Referencias
Cerkiew św. Jakuba w Powroźniku

Cerkiew św. Jakuba w Powroźniku – dawna greckokatolicka cerkiew w Powroźniku. W 2013 roku została wpisana na Listę Światowego Dziedzictwa UNESCO wraz z innymi drewnianymi cerkwiami w Polsce i na Ukrainie. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego. Historia Cerkiew w Powroźniku istniała od 1600, jednak z pierwotnego budynku zachowała się jedynie część, wkomponowana w bryłę obecnej cerkwi jako zakrystia. Wygląd współczesnej cerkwi formował się między XVII a XVIII wiekiem, jednak decydującą rolę odegrała przebudowa w 1813. Cerkiew została wówczas przeniesiona z dawnej lokalizacji na miejsce nieco wyższe, ze względu na zagrożenie powodziowe. Następnie świątynię rozbudowano. Po Akcji „Wisła” obiekt został przejęty przez kościół rzymskokatolicki. Architektura Cerkiew w Powróźniku jest cerkwią łemkowską, trójdzielną. Ponad przedsionkiem wznosi się wieża o konstrukcji słupowo-ramowej, z drewnianym hełmem i kutym krzyżem. Na wieży zachował się wykonany w 1615 dzwon. Mniejsza wieża znajduje się ponad nawą, krytą namiotowym dachem. Prezbiterium kryte jest dachem kalenicowym i zwieńczone sygnaturką. Jest ono najstarszą częścią świątyni. Cerkiew, co jest typowe dla najstarszych świątyń łemkowskich, posiada okna jedynie od strony południowej, co ma zarówno podłoże praktyczne (ochrona przed śniegiem i podmuchami wiatru), jak i legendarne (siły zła miały w wierzeniach ludowych nadchodzić z północy). Ściany i strop zakrystii pokrywa w całości polichromia o złożonej, wieloplanowej kompozycji, datowana na 1607 rok. Centralny motyw stanowi scena Ukrzyżowania, ponad którą znajduje się Duch Święty w postaci gołębicy, zaś na stropie - wizerunek Boga Ojca, całość stanowi zatem wyobrażenie Trójcy Świętej. Poniżej Ukrzyżowania znajduje się Złożenie do grobu. Inne sceny to m.in. Ofiara Abrahama, Mojżesz otrzymujący tablice Dekalogu, Wjazd Chrystusa do Jerozolimy. Kilka mniejszych scen ujętych jest w formę tonda, jak np. Nawiedzenie św. Elżbiety. Ponadto w cerkwi zachował się osiemnastowieczny ikonostas. Z uwagi na obecne wykorzystanie cerkwi jako kościoła rzymskokatolickiego został on przecięty; pierwotny rząd Deesis i rząd proroków zlokalizowano na wschodniej ścianie nawy, zaś pozostałe ikony zawieszono bezpośrednio na ścianach pomieszczenia ołtarzowego. W świątyni zachowały się również wcześniejsze ikony oraz drzwi diakońskie, dawne części poprzedniego, siedemnastowiecznego ikonostasu. Inne cenne ikony zachowane w budynku to Sąd Ostateczny z 1623 oraz Opłakiwanie Chrystusa z 1646. Teren świątyni otacza kamienny mur z XX-wiecznymi rzeźbami przedstawiającymi świętych. Galeria Przypisy Bibliografia G. i Z. Malinowscy, E. i P. Marciniszyn, Ikony i cerkwie. Tajemnice łemkowskich świątyń, Carta Blanca, Warszawa 2009, ISBN 978-83-61444-15-2 Ks. B. Zawiślak, Przewodnik po cerkwi św. Jakuba Mł. Ap. w Powroźniku i dziejach tutejszych ludzi, Powroźnik 2007.