NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Kraszewicach

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Grabów diecezji kaliskiej). Historia Początkowo nowy kościół parafialny miał być zbudowany w Kuźnicy Grabowskiej na działce przekazanej przez tamtejszego dziedzica, Żyda Jakuba Engelmana. Wskutek sprzeciwu mieszkańców Kraszewic i Czajkowa oraz proboszcza ks. Piotra Kobylińskiego świątynię wzniesiono w Kraszewicach. Ks. Kobyliński doprowadził budowę do stanu surowego, jednak z powodu konfliktów opuscił parafię w 1887. Nowa świątynia została wzniesiona w latach 1882–1888 według projektu architekta Józefa Chrzanowskiego, na miejscu wcześniejszego, drewnianego kościoła wybudowanego w 1787 roku. Została konsekrowana 10 maja 1909 roku. W 1934 roku zaobserwowano pierwsze pęknięcia ścian wzdłużnych świątyni. W II połowie XX wieku zostały wycięte otaczające świątynię drzewa, z powodu naruszania przez nie konstrukcji fundamentów oraz zostało wymienione oszklenie okien. W 2001 roku przeprowadzono remont organów. W 2002 roku została wykonana dokumentacja geotechniczna oraz projekt zabezpieczenia ścian świątyni przed dalszym pękaniem. W 2004 roku wymieniono cynkowe pokrycie dachu na blachę miedzianą. Architektura Budowla jest neogotycka, murowana, wzniesiona z cegły, orientowana. Fasadą skierowana jest w stronę północno-wschodnią, natomiast prezbiterium w stronę południowo-zachodnią. Do trzynawowego korpusu jest dobudowana od strony północnej wysoka wieża, z kolei od strony południowej jest umieszczone węższe, czworokątnie zamknięte prezbiterium. Od strony wschodniej do prezbiterium jest dostawiona na planie kwadratu otwarta na wschodnią nawę boczną kaplica, natomiast od strony zachodniej — podobna zakrystia. Wieża w przyziemiu mieści kruchtę, którą wchodzi się do nawy głównej. Od strony wschodniej przylega do niej druga, boczna kruchta, którą wchodzi się bezpośrednio do wschodniej nawy bocznej. Po drugiej, zachodniej stronie do wieży jest dostawiona kaplica otwierająca się na zachodnią nawę boczną. Nad dwuspadowym dachem, pokrywającym świątynię, jest umieszczona wieżyczka na sygnaturkę. Ściany świątyni opięte są przyporami. Przypisy Linki zewnętrzne Magdalena Jeziorna, Jerzy Krzywaźnia, Świątynia pełna znaków – przewodnik po kościele w Kraszewicach, Rojów 2025, s.90 (dostęp 2025-12-07)
Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kotłowie

Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny w Kotłowie – zabytkowy kościół parafialny w Kotłowie, w gminie Mikstat w powiecie ostrzeszowskim. Kościół usytuowany na wzgórzu górującym nad okolicą (o wysokości 230 m n.p.m.), będącym pozostałością moreny czołowej lodowca. W okolicy są cztery kościoły, które „się widzą” – w Kotłowie, Wysocku Wielkim, Chełmcach i Ołoboku, dzięki położeniu na wzgórzach górujących nad okolicą. Data budowy kościoła w Kotłowie jest przedmiotem sporów historyków. Według jednych kościół datowany jest na rok 1108 i według kroniki Jana Długosza ufundowany został przez Piotra Włostowica. Świadczyć mają o tym między innymi zachowane rzeźby, dekorujące elementy konstrukcyjne (głowa ludzka, zwierzęce maski na rogach, między którymi wisi winogrono, lew kroczący z otwartą paszczą). Inni twierdzą, że kościół pochodzi z połowy XII w., o czym świadczy rzut nawy, zbliżony do kwadratu, półkoliste sklepienie absydy oraz konstrukcja portalu. Kościół ten mógł ufundować w tym okresie książę Mieszko III Stary, podobnie jak kolegiatę św. Pawła Apostoła w Kaliszu, do programu której nawiązuje kościół w Kotłowie. Niezależnie od tego kościół w Kotłowie należy do jednych z najstarszych zabytków budownictwa romańskiego w Wielkopolsce. Podstawowym surowcem do budowy kościołów romańskich były kamienie granitowe naniesione w trakcie epoki lodowcowej. Romańskie mury kościoła w Kotłowie o grubości 1,4 m wykonane są z ciosanego granitu. Powierzchnie kamieni używanych do budowy obrabiano starannie przy pomocy młotków, dążąc do uzyskania kształtu sześcianu. Zewnętrzne i wewnętrzne lica ścian stanowią warstwy obrobionych kamieni granitowych, ułożonych w wyraźnych poziomych liniach, spojonych zaprawą wapienną. Wnętrze ścian wypełniano gruzem, pochodzącym z obróbki kamieni użytych do wykonania ścian licowych lub mniejszych kamieni i zalewano zaprawą wapienną. Do budowy kościołów romańskich oprócz kamieni granitowych używana był także piaskowiec, przede wszystkim do oprawy otworów okiennych, a także cegła. W Kotłowie z piaskowca wykonany został portal. Wzgórze, na którym zbudowano kościół i przylegający do niego cmentarz otoczone są murami wykonanymi z kamieni granitowych. W 1457 roku Kazimierz IV Jagiellończyk nadał kościół kanonikom regularnym laterańskim z Kalisza. Ich własnością pozostawał do sekularyzacji majątków klasztornych i przejęcia ich przez Królestwo Pruskie w latach 20. XIX w. Kościół był kilkakrotnie przebudowywany, między innymi w 1721 dobudowana została barokowa wieża, a w latach 1905–1908 transept. W ścianach nawy zachowały się pierwotne okna romańskie i dwa zamurowane portale. Obecny kształt wynika z ostatniej przebudowy na początku XX w. Barokowe i rokokowe wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVIII w. Najcenniejszym skarbem kościoła jest znajdujący się w ołtarzu głównym obraz Matki Bożej Kotłowskiej, przedstawionej z Dzieciątkiem, którą adorują św. Stanisław i św. Wojciech. Obraz ten, wykonany w 1605 roku, przez wieki przyciągał do świątyni licznych pątników i pielgrzymów. Przypisy
Kościół św. Rocha w Mikstacie

Kościół i Sanktuarium świętego Rocha – rzymskokatolicki kościół cmentarny należący do parafii Świętej Trójcy w Mikstacie (dekanat Mikstat diecezji kaliskiej). Znajduje się w mieście Mikstat, w powiecie ostrzeszowskim, w województwie wielkopolskim. 16 sierpnia 2011 roku biskupi kaliski Stanisław Napierała ustanowił kościół Diecezjalnym Sanktuarium Świętego Rocha. Historia i architektura Jest to świątynia wzniesiona w 1773 roku. Uszkodzona została przez pożar w 1788 roku. Remontowana była w latach: 1873, 1953, 1971 i 1986. Budowla jest drewniana, jednonawowa, posiada konstrukcję zrębową. Świątynia orientowana, wzniesiono ją na planie krzyża greckiego. Dwie kaplice umieszczone po bokach tworzą coś na kształt transeptu, ich kalenice są niższe od nawy głównej. Kaplice i prezbiterium posiadają zamknięcie trójboczne. Z boku prezbiterium usytuowana jest zakrystia. Od frontu znajduje się wieża posiadająca konstrukcję słupową. Jest ona zwieńczona dachem namiotowym. Trzy dzwony odlane przez Beniamina Kriegera pochodzą z lat 1814–16. Świątynię nakrywa dach dwukalenicowy, pokryty gontem z sześciokątną wieżyczką na sygnaturkę. Zwieńczoną blaszanym, cebulastym dachem hełmowym z latarnią. Wnętrze nakryte jest stropem płaskim. Chór podparty jest dwoma słupami, posiada parapet wybrzuszony w części centralnej z prospektem organowym. Podłoga została wykonana z drewna. Polichromia figuralna umieszczona na stropie autorstwa A. Szymanowskiego przedstawia wizerunki Świętych (m.in. wskrzeszenie Łazarza) na tle nieba z gwiazdami. Ołtarz główny i jeden boczny w stylu barokowym zostały wykonane w 1785 roku. Drugi ołtarz boczny w stylu wczesnobarokowym pochodzi z XVIII wieku. Płaskorzeźby polichromowane, reprezentują styl barokowy. Stacje Drogi Krzyżowej zostały wykonane w 1898 roku przez Szpetkowskiego. Pozytyw ma klawiaturę z krótką oktawą oraz miech magazynowy z dwoma podawaczami klinowymi. Przypisy
Kościół św. Wawrzyńca w Olszynie

Kościół świętego Wawrzyńca w Olszynie – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii Najświętszej Maryi Panny Wniebowziętej w Ostrzeszowie (dekanat Ostrzeszów diecezji kaliskiej). Historia i architektura Obecna świątynia wzniesiona została w latach 1820 – 21. Budowla jest szachulcowa, wzniesiona została w konstrukcji słupowo – ramowej (czyli sumikowo – łątkowej). Świątynia jest orientowana. Jej prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte jest prostokątnie, z boku jest umieszczona murowana zakrystia. Od frontu nawy znajduje się niska wieża drewniana wzniesiona w konstrukcji słupowej. Zwieńcza ją gontowy dach dwuspadowy. Kościół nakrywa dach dwukalenicowy, pokryty gontem, na dachu jest umieszczona wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją blaszany cebulasty dach hełmowy z latarnią. Wnętrze nakryte jest płaskim stropem belkowym. Chór muzyczny jest podparty dwoma słupami i charakteryzuje się prostym parapetem. Na belce tęczowej znajduje się krucyfiks późnogotycki, w stylu ludowym, wykonany na początku XVI wieku. Ołtarz główny reprezentuje styl manierystyczny i powstał w 1650 roku, polichromowany został w 1698 roku i jest ozdobiony obrazem Świętego Wawrzyńca i klęczącą postacią księdza fundatora. Ołtarze boczne powstały w XVIII wieku. Jeden z dzwonów jest gotycki i został odlany w XV wieku, natomiast drugi z sygnaturki pochodzi z XVIII wieku. Przypisy
Kościół św. Andrzeja Apostoła w Siedlikowie

Kościół świętego Andrzeja Apostoła w Siedlikowie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Ostrzeszów diecezji kaliskiej). Jest to świątynia wzniesiona w 1778 roku. Odnawiana i remontowana była kilkakrotnie: w 1949, 1974 (przekształcony został wówczas wystrój wewnętrzny), 1985, oraz w latach 1991–1993. Budowla jest drewniana, jednonawowa, wzniesiona została w konstrukcji zrębowej. Świątynia jest orientowana. Jej prezbiterium jest mniejsze w stosunku do nawy, zamknięte jest trójbocznie, z boku jest umieszczona zakrystia. Od frontu nawy znajduje się kruchta. Świątynię nakrywa dach dwukalenicowy, pokryty gontem, na dachu jest umieszczona barokowa wieżyczka na sygnaturkę. Zwieńcza ją blaszany cebulasty dach hełmowy z latarnią. Wnętrze nakryte jest płaski, belkowym stropem, obejmującym nawę i prezbiterium. Chór muzyczny jest nadwieszony. Na belce tęczowej znajduje się ludowy krucyfiks. Zachowały się trzy portale w formie oślego grzbietu. Ołtarz główny reprezentuje styl barokowo-ludowy i powstał w 2 połowie XVII wieku, jest ozdobiony obrazem Świętego Andrzeja i wizerunkiem fundatora. Dwa ołtarze boczne pochodzą z początku XIX wieku. Płaskorzeźby w stylu późnogotyckim zostały wykonane w XVI wieku. Przypisy
Kościół św. Mikołaja i bł. Michała Kozala w Krostkowie

Kościół świętego Mikołaja i błogosławionego Michała Kozala w Krostkowie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wyrzysk diecezji bydgoskiej). Kamień węgielny pod budowę obecnej świątyni został poświęcony w dniu 8 czerwca 1864 roku. Budowa kościoła powierzona została Mistrzowi Murarstwa Ernestowi Opitz z Wyrzyska. W 1866 roku nowy kościół, o wymiarach 25 x 10 metrów, był ukończony w stanie surowym. Budowla wybudowana została na miejscu poprzedniego kościoła. Została wzniesiona na granitowych fundamentach, z palonej czerwonej cegły, natomiast dach został pokryty dachówką ceramiczną. We wnętrzu zostały umieszczone trzy ołtarze „drewniane i wypokostowane na kolor brunatny, nieznacznie tylko pozłacając”. W 1869 roku budowa kościoła została zakończona, skompletowane zostało również jego wyposażenie. Do najstarszych i ciekawszych obiektów wyposażenia kościoła należą m.in.: granitowa kropielnica datowana na przełom XIII/XIV wieku umieszczona u wejścia do świątyni, późnogotycka rzeźba Madonny z Dzieciątkiem znajdująca się na płycinie empory organowej, XIV-wieczna rzeźba św. Anny Samotrzeciej, monstrancja wieżyczkowa z II ćwierci XVII wieku, krucyfiks z przełomu XVII/XVIII wieku umieszczony w kruchcie świątyni, ołtarz główny wykonany w II połowie XIX wieku z obrazem Matki Bożej Niepokalanie Poczętej namalowanym przez nieznanego artystę wzorowanym według oryginału obrazu B.E.Murilla z 1678 roku, ołtarze boczne ozdobione obrazami św. Mikołaja i bł. Michała Kozala, kilka rzeźb z XVII do XIX wieku (św. Piotra i św. Mikołaja – w ołtarzu głównym, św. Stanisława i św. Jana Ewangelisty – w ołtarzach bocznych, Czterech Ewangelistów – pochodzących z dawnej ambony, figury aniołów – umocowane na tle empory organowej), 22 srebrne wota gromadzone od XVII do XX wieku a także dwa dzwony z 1641 i 1756 roku umieszczone w drewnianej dzwonnicy. Do wyposażenia świątyni należą również organy wykonane w warsztacie Eduarda Witteka z Elbląga z 1911 roku. Przypisy
Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Dziembowie

Kościół Świętych Apostołów Piotra i Pawła w Dziembowie – rzymskokatolicki kościół parafialny w Dziembowie należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wysoka diecezji bydgoskiej). Historia i architektura Jest to neogotycka świątynia z kamienia ciosanego i cegły, ze strzelistą wieżą (około 30 metrów wysokości), wybudowana w latach 1873–74 przez Lebrechta von Klitzinga dla swojej rodziny oraz nielicznej gminy luterańskiej. Po zakończeniu II wojny światowej kościół był opuszczony. Równocześnie mieszkańcy Dziembowa i Dziembówka zabiegali u władz państwowych o przyznanie im prawa do przejęcia świątyni ewangelickiej. Po pomyślnym zakończeniu tych starań, w dniu 24 marca 1946 roku ks. Czesław Pałkowski poświęcił kościół w Dziembowie dla potrzeb kultu katolickiego. Od tego czasu świątynia pełniła funkcję kościoła pomocniczego parafii w Morzewie aż do 10 grudnia 1962 roku, kiedy to prymas Polski ksiądz kardynał Stefan Wyszyński erygował samodzielną parafię obejmującą Dziembowo i Dziembówko. Pierwszym jej proboszczem został mianowany ksiądz Józef Mecha. Wyposażenie Świątynia w Dziembowie nie posiada zabytkowego wyposażenia. Na uwagę zasługuje witraż przedstawiający Chrystusa Zmartwychwstałego (wykonany pod koniec XIX wieku). W kruchcie znajduje się tablica marmurowa, ze spisem poległych, pochodząca ze zniszczonego pomnika ufundowanego przez mieszkańców wsi ofiarom I wojny światowej. Chrzcielnica i ołtarz zostały wykonane w 1975 roku przez ludowego rzeźbiarza Antoniego Gładycha z Morzewa. W 2003 roku dzięki wsparciu parafian zostały zamontowane na wieży kościelnej dzwony elektroniczne, a także przeprowadzony został remont kapitalny świątyni. Przypisy
Kościół św. Małgorzaty Panny i Męczennicy i Matki Bożej Szkaplerznej w Śmiłowie

Kościół świętej Małgorzaty Panny i Męczennicy i Matki Bożej Szkaplerznej w Śmiłowie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wysoka diecezji bydgoskiej). Jest to świątynia wzniesiona w latach 1904–1905, budował ją proboszcz Klemens Prandke. Rozmiary wnętrza kościoła to: długość 33 metry, szerokość – 13,5 metra, wysokość – 10,4 meta. Świątynia została zbudowana w stylu neogotyckim. Okazała fasada zachodnia jest ozdobiona trzema neogotyckimi portalami. W ołtarzu głównym jest umieszczona licząca ponad 500 lat (najcenniejszy zabytek budowli) figura św. Małgorzaty otoczona figurami Aniołów i Świętych Apostołów Piotra i Pawła. Na szczycie strzelistej wieży świątyni zawieszone są trzy dzwony, w tym zabytkowy „Mikołaj” (o masie 250 kilogramów) z 1626 roku. Tam również został zamontowany zegar z kurantami o napędzie atomowym – wotum jubileuszu roku 2000. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Dźwiersznie Wielkim

Kościół świętego Mikołaja w Dźwiersznie Wielkim – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Łobżenica diecezji bydgoskiej). Obecna murowana świątynia została wzniesiona w 1869 roku. Konsekrowana została w 1905 roku. Do wyposażenia kościoła należą: ołtarz główny, ozdobiony obrazem św. Mikołaja i dwa ołtarze boczne – jeden ozdobiony rzeźbą Matki Boskiej z Dzieciątkiem, stojącej na kuli ziemskiej i depczącej węża, drugi, ozdabia figura św. Wawrzyńca. Ołtarze te powstały w pierwszej połowie XVIII wieku i zostały sprowadzone z Chełmna. W tym samym czasie i warsztacie powstała chrzcielnica oraz grupa Ukrzyżowania na łuku tęczowym. Od Niedzieli Świętej Rodziny w 2008 roku w świątyni umieszczone są relikwie św. Joanny Beretty Molli – matki, która poświęciła swoje życie dla dobra nienarodzonego jeszcze dziecka. Przypisy
Kościół św. Szczepana w Łobżenicy

Kościół świętego Szczepana – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii Trójcy Świętej w Łobżenicy (dekanat Łobżenica diecezji bydgoskiej). Znajduje się przy ulicy Księdza Piotra Ściegiennego. Jest to świątynia poewangelicka, wzniesiona w latach 1910-1911. Wybudowana została na miejscu wcześniejszych protestanckich kościołów, stawianych i rozbieranych wielokrotnie od XVI wieku. Obecna budowla, należąca obecnie do katolików, nawiązuje swoim kształtem do wcześniejszej. Świątynia jest murowana i otynkowana, orientowana, zbudowana została na planie prostokąta; jej korpus tworzy jedna nawa – od strony wschodniej jest dostawione do niego prostokątne prezbiterium, natomiast od strony zachodniej wieża. Przypisy
Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Krępsku

Kościół Matki Boskiej Częstochowskiej w Krępsku – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Starej Łubiance (dekanat Wałcz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to niewielka świątynia zbudowana na początku XIX wieku, usytuowana jest przy bocznej wiejskiej drodze. Kościół jest budowlą salową, nad zachodnią częścią nawy umieszczona jest wieża, elewacje świątyni są otynkowane. Od strony wschodniej znajduje się wtórnie dobudowana salka katechetyczna, obecnie pełniąca funkcję zakrystii. Kościół został wyremontowany pod koniec lat 90. XX wieku. Stanowi własność parafii rzymskokatolickiej. Przypisy
Kościół św. Jakuba Apostoła w Leżenicy

Kościół świętego Jakuba Apostoła w Leżenicy – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii Trójcy Świętej w Róży Wielkiej (dekanat Wałcz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to świątynia wybudowana w latach 1854–55. Składa się z prostokątnej nawy i trójbocznie zamkniętego prezbiterium. Elewacje kościoła zostały wykonane z cegły. Od frontu znajduje się szczyt schodkowy w stylu neogotyckim. Budowla należy do parafii rzymskokatolickiej. Do rejestru zabytków wpisane są elementy wyposażenia świątyni: ołtarze – główny i dwa ołtarze boczne, w tym jeden wykonany w 2. połowie XIX wieku – lichtarz, feretron. Przypisy
Kościół Trójcy Świętej w Róży Wielkiej

Kościół Trójcy Świętej w Róży Wielkiej – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wałcz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to świątynia zbudowana w latach 1830–32, na planie prostokąta, z wieżą nad kruchtą od strony zachodniej i prezbiterium od strony wschodniej, elewacje kościoła są otynkowane, malowane. W latach 2002–2003 zostało wykonane malowanie dachu hełmowego wieży oraz jej remont, razem z częściową wymianą tynków i usunięciem złuszczonej farby z elewacji, malowanie ścian zewnętrznych, naprawa stolarki okiennej, naprawa pokrycia dachowego i malowanie elewacji. Budowla jest własnością kościelną. Z dziewiętnastowiecznego wyposażenia świątyni do rejestru zabytków zostały wpisane ołtarze główny i dwa ołtarze boczne, konfesjonał, rzeźby, feretron, lichtarz itp. Przypisy
Bazylika Matki Bożej Bolesnej w Skrzatuszu

Bazylika i sanktuarium Matki Bożej Bolesnej – sanktuarium maryjne Ziem Północno-Zachodnich w miejscowości Skrzatusz w województwie wielkopolskim, w powiecie pilskim, w gminie Szydłowo. Jest jednym z trzech sanktuariów należących do diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej. Historia Drewniany kościół w Skrzatuszu pw. Wniebowzięcia NMP został poświęcony w 1572 jako kościół filialny parafii pw. św. Mikołaja w Wałczu, a w 1575 trafiła do niego XV-wieczna Pietà z wierzbowego drewna. W 1660 r. biskup poznański Wojciech Tolibowski erygował samodzielną parafię w Skrzatuszu pod wezwaniem Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny. W latach 1687–1694 nastąpiła fundacja obecnego kościoła przez wojewodę poznańskiego, starostę nowodworskiego Wojciecha z Goraja Brezę jako wotum za odsiecz wiedeńską. W 1701 nastąpiła konsekracja kościoła przez biskupa poznańskiego Hieronima Wierzbowskiego. W 1988 roku, z inicjatywy bpa Ignacego Jeża, kard. Józef Glemp koronował skrzatuską pietę koronami papieskimi. W 2019 roku papież Franciszek nadał świątyni godność bazyliki mniejszej. 21 września 2025, podczas obchodów jubileuszu 450-lecia kultu maryjnego w Skrzatuszu, abp Antonio Guido Filipazzi poświęcił dzwonnicę zaprojektowaną przez Marcina Kozikowskiego. Cudowna Pietà Pietà skrzatuska powstała w I ćwierci XV wieku. 18 września 1988 roku prymas Polski kard. Józef Glemp ukoronował ją koronami papieskimi. Jest to gotycka rzeźba przyścienna, wykonana z drewna i polichromowana, przedstawiająca Matkę Bożą Bolesną z ciałem Chrystusa zdjętym z krzyża. Wyróżnia się łagodnym, zamyślonym wyrazem twarzy Maryi, nietypowym dla dramatycznych przedstawień tego typu. Wizerunek od wieków otaczany jest czcią i stanowi główny obiekt kultu w sanktuarium w Skrzatuszu. Zobacz też Bazylika mniejsza Sanktuaria maryjne Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona sanktuarium maryjnego w Skrzatuszu Sanktuarium na stronie diecezji
Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Starej Łubiance

Kościół Podwyższenia Krzyża Świętego w Starej Łubiance – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat Wałcz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to świątynia zbudowana w latach 1854-55, na planie prostokąta z wysoką wieżą od strony zachodniej zwieńczoną iglicowym dachem hełmowym, od strony wschodniej umieszczone jest trójbocznie zamknięte prezbiterium, elewacje są wykonane z cegły. Budowla zachowała się w dobrym stanie. Wyremontowana została pod koniec lat 90. XX wieku. Jest własnością kościoła. Do rejestru zabytków wpisane są elementy wyposażenia świątyni z XIX wieku: ołtarz główny, dwa ołtarze boczne, ambona, organy, rzeźba św. Floriana. Przypisy
Kościół Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Zawadzie

Kościół Ścięcia świętego Jana Chrzciciela w Zawadzie – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa w Witankowie (dekanat Wałcz diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to świątynia wzniesiona w XVII wieku. Gruntownie została wyremontowana w latach 1928–1929 i 2000–2002. Zakrystię dobudowano w 1975 roku. Gruntowny remont został przeprowadzony w latach 2000–2002, a w 2023 roku wyremontowano dach. Kościół jest budowlą drewnianą, wzniesioną w konstrukcji zrębowej. Świątynia jest orientowana, salowa, nie posiada wyodrębnionego prezbiterium z nawy, zamknięta jest trójbocznie, z boku jest umieszczona duża zakrystia. Budowlę nakrywa dach jednokalenicowy, pokryty gontem. Wnętrze jest otynkowane i nakryte stropem belkowym. Zachowała się empora muzyczna, podparta słupami. Ołtarz główny i ambona powstały w stylu późnorenesansowym w XVII wieku. Przypisy
Kościół św. Wojciecha w Kruszewie

Kościół świętego Wojciecha w Kruszewie – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do parafii pod tym samym wezwaniem (dekanat czarnkowski archidiecezji poznańskiej). Jest to świątynia wymurowana z czerwonej cegły (otynkowana została w 1985 roku), na planie prostokąta, jednonawowa, składa się z półkoliście zamkniętego węższego prezbiterium i centralnej wieży od frontu zwieńczonej gloriettą otwartą na 4 strony świata, nakrytą miedzianym dachem hełmowym z krzyżem. Elewacja kościoła jest ozdobiona skromną dekoracją architektoniczną: lizany, gzymsy, opaski z kluczem wokół okien termalnych. Nawę nakrywa drewniane pseudosklepienie, beczkowe, oparte na gurtach. Świątynia jest dominantą architektoniczną wsi i charakteryzuje się ciekawą architekturą inspirowaną stylami historycznymi. Kościół został wzniesiony w 1928 roku. Przypisy
Kościół Matki Bożej Różańcowej w Ługach Ujskich

Kościół Matki Bożej Różańcowej w Ługach Ujskich – rzymskokatolicki kościół filialny należący do parafii św. Franciszka z Asyżu w Stobnie (dekanat Piła diecezji koszalińsko-kołobrzeskiej). Jest to dawny zbór ewangelicki wzniesiony w 1868 roku w stylu neogotyckim z elementami neoromańskimi. W 1948 roku świątynia została poświęcona jako kościół katolicki i otrzymała obecne wezwanie. Przy świątyni znajduje się drewniana dzwonnica, zbudowana w 1825 roku. Przypisy