Kamienica przy placu Dominikańskim 2 w Krakowie

Kamienica przy placu Dominikańskim 2 – zabytkowa kamienica znajdująca się w Krakowie, w dzielnicy I przy placu Dominikańskim 2, na rogu z ulicą Stolarską 17, na Starym Mieście. Historia Trzy różne obiekty, które pierwotnie nosiły numery 483 i 485, z czasem połączono w jeden kompleks, teraz oznaczony numerem ewidencyjnym 484. Obiekt znajduje się na rogu ulicy Stolarskiej. Narożny segment, znany wcześniej jako nr 485, został napomniany w 1550 roku jako własność mieszczańska. Przypuszczalnie była to jednociągowa konstrukcja murowana. W drugiej połowie XVI wieku obiekt przeszedł w ręce Sebastiana Przybyła. Z jego inicjatywy, w latach 1590–1599, przeprowadzono gruntowną modernizację według projektu włoskiego architekta Andrea Bianco. Gotycka bryła zyskała wówczas renesansową szatę. Układ wnętrz odpowiadał standardom krakowskiego budownictwa mieszkalnego – dwa trakty, dwie osie, sień ze sklepem oraz izbą w tylnej części. W 1610 roku wzmiankowano ją jako budynek z dwoma piętrami. W 1653 roku odnotowano, że właścicielem tej nieruchomości był wójt krakowski Mikołaj Pipan. Na przełomie XVII i XVIII stulecia budowla zaczęła wykazywać oznaki destabilizacji, co zmusiło do wzmocnienia fasady przyporami około 1750 roku. Na początku XX wieku nieruchomości funkcjonowały jako niezależne jednostki. Narożna część była w rękach rodziny Baderów, podczas gdy środkowy segment należał do Mojżesza Wanderera, który miał w planach rozbudowę w głąb działki, zgodnie z koncepcją Ludwika Gutmana z 1910 roku. W 1850 roku część budowli uległa zniszczeniu w wyniku pożaru. W 1911 roku Emanuel Łukasik zaprojektował nadbudowę trzeciego piętra, a Eugenia i Leopold Baderowie, właściciele narożnej kamienicy, powiększyli swoją posiadłość o dwa sąsiednie budynki od strony placu Dominikańskiego. W tym samym czasie opracowano projekt podwyższenia wszystkich trzech kamienic do czterech poziomów. oraz modernizacji wnętrz, planując również zastąpienie budynku o dawnym numerze 484 nową konstrukcją. Ostatecznie zrealizowano koncepcję duetu J. Wilczyński i A. Kramarski. Rok później H. Pigermut stworzył projekt instalacji dźwigu osobowego. 19 czerwca 1967 kamienica została wpisana do rejestru zabytków. Znajduje się także w gminnej ewidencji zabytków. Architektura Nieruchomość ta jest częścią zwartej północnej linii zabudowy placu oraz zachodniej strony ulicy Stolarskiej. Budynek cechuje się narożnym usytuowaniem i ma dwie fasady – dłuższa z nich wychodzi na plac Dominikański, a krótsza na ulicę Stolarską. Działka ma kształt regularnego czworokąta. W północno-zachodnim narożniku znajduje się niewielkie, utwardzone podwórze o prostokątnym kształcie. Praktycznie cała powierzchnia parceli jest zagospodarowana w zabudowę. Parter, klatka schodowa, lokale handlowe Rozplanowanie parteru opiera się na czterech osiach. W zachodniej części, gdzie kiedyś stała kamienica o numerze 483, znajduje się wąska sień, która została dodana później i biegnie wzdłuż wschodniego boku. Ta sień, przykryta płaskim stropem, łączy się z klatką schodową umiejscowioną w centralnej części dawnego budynku 484. Klatka schodowa, zbudowana z materiałów murowanych, ma windę przy wschodniej ścianie i jest doświetlona przez świetlik. Schody, wykonane z kamienia, mają dwubiegowy układ z podestami. Balustrada wykuta z żeliwa ma profilowane drewniane poręcze. W przedniej części osi środkowej znajduje się punkt handlowy z bezpośrednim wejściem z ulicy. Obecne tam jest kolebkowe sklepienie ozdobione lunetami. Tylny trakt tej sekcji zajmowało pomieszczenie dla dozorcy. Wschodni fragment budynku, odpowiadający dawnej posesji nr 485, mieści lokale handlowe w obu skrajnych osiach. Punkt od strony placu Dominikańskiego ma niezależne wejście z ulicy oraz połączenie z pomieszczeniem frontowym osi środkowej. Lokale przy ulicy Stolarskiej tworzą amfiladowy ciąg z wejściami od strony ulicy. Narożne pomieszczenie przykryte kolebkowym sklepieniem, podczas gdy pozostałe przestrzenie parteru przykryto płaskimi stropami. Piwnice, dach Kondygnacje piwniczne zostały zbudowane z połączenia cegieł oraz łamanego kamienia, podczas gdy wyższe partie obiektu wzniesiono z cegły i pokryto tynkiem. Bryła budynku ma kształt zbliżony do czworokąta, z nieznacznie wydłużoną częścią przylegającą do ulicy Stolarskiej. Obiekt ma pełne podpiwniczenie i wznosi się na cztery piętra. Dach pokryty jest blachą, a jego konstrukcja ma cztery spady o zróżnicowanych kątach nachylenia w różnych sekcjach. Elementem jest wydłużona połać północna nad fragmentem przylegającym do placu Dominikańskiego, która opada w kierunku dziedzińca. W centralnej części dachu zainstalowano świetlik. Wewnętrzna organizacja przestrzeni opiera się na trzech traktach i trzech osiach w podziemiach, podczas gdy wyższe kondygnacje mają układ czteroosiowy. Większość piwnic przykryto sklepieniami kolebkowymi na osi północ-południe, wykonanymi z cegły. Wyjątek stanowi zachodnia oś (dawny budynek nr 483) oraz tylny trakt osi środkowej. W narożnej piwnicy od strony ulicy Stolarskiej zachowały się fragmenty oryginalnego sklepienia kamiennego oraz muru. Dostęp do piwnic zapewnia główna sień. Tam znajdują się murowane schody dwubiegowe, zlokalizowane w środkowym trakcie osi centralnej. Dodatkowe zejście przy południowej ścianie w środkowym trakcie osi wschodniej wyrównuje różnice poziomów między pomieszczeniami piwnicznymi. Dane techniczne Kubatura budynku wynosi 8000 m³, a powierzchnia użytkowa 2400 m². Jego przeznaczenie zakwalifikowano jako „mieszkalno-użytkowe”. Przypisy