NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Pomnik Powstańców Wielkopolskich

Pomnik Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu – pomnik upamiętniający powstanie wielkopolskie, które wybuchło w Poznaniu 27 grudnia 1918 roku. Znajduje się u zbiegu ulic Wierzbięcice i Królowej Jadwigi, na skraju Parku Izabeli i Jarogniewa Drwęskich. Historia Pierwsze pomysły upamiętnienia czynu powstańców wielkopolskich odpowiednim pomnikiem pojawiły się już w 1921 roku, ale do wybuchu II wojny światowej nie doczekały się realizacji. Inicjatywa pojawiła się ponownie w latach Polski Ludowej, za sprawą pochodzącego z Górnego Śląska Jana Szydlaka – pierwszego sekretarza Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Poznaniu. Szydlak, wzorując się na powstałym w latach 1949–1952 Pomniku Powstańców Śląskich na Górze Świętej Anny, postanowił w podobny sposób upamiętnić także powstańców wielkopolskich. W 1961 roku powstał Społeczny Komitet Budowy Pomnika, kierowany przez Franciszka Nowaka, przewodniczącego komisji kontroli partyjnej Komitetu Wojewódzkiego PZPR w Poznaniu. Na ogłoszony konkurs wpłynęły prace m.in. od takich rzeźbiarzy, jak: Bazyli Wojtowicz, Ryszard Skupin, Stanisław Kulon, czy Marian Konieczny. Pomnik wykonany został według projektu Alfreda Wiśniewskiego, profesora Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych w Gdańsku. Jego odsłonięcia dokonano 19 września 1965 roku, a defiladę z tej okazji odbierał m.in. Marian Spychalski. Monument został poświęcony przez arcybiskupa Jerzego Strobę 27 grudnia 1989 roku, w 71. rocznicę powstania wielkopolskiego. Forma Pomnik to 17-metrowy monument pokryty szarym granitem. Obelisk ozdobiono na wysokości 6 metrów płaskorzeźbami przypominającymi historię Najdłuższej Wojny Nowoczesnej Europy: na froncie orzeł, a po bokach strajk dzieci wrzesińskich, wóz Drzymały, postać Marcina Kasprzaka wśród robotników i śmierć pierwszego powstańca Franciszka Ratajczaka. Obok obelisku stoi rzeźba przedstawiająca dwóch powstańców – oficera z szablą i szeregowca strzelca z karabinem. W 1988 roku przebudowano otoczenie pomnika (według projektu Jerzego Nowakowskiego) – powstał plac apelowy o powierzchni 1800 m². Znicz z pomnika, niewykorzystane podczas renowacji, przeniesiono do Lapidarium UAM. Zobacz też Pomnik Powstańców Wielkopolskich na Górczynie w Poznaniu Pomnik Zdobywców Lotniska Ławica Przypisy Bibliografia Krzysztof Rzepa, Pomnik Powstańców Wielkopolskich w Poznaniu, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/2001, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2001, ss.152-165, ISSN 0137-3552 http://www.poznan.pl/mim/public/turystyka/pages.html?co=list&id=112&ch=130&instance=1017&lang=pl – o parku Drwęskich Projekt - Miasto. Wspomnienia poznańskich architektów 1945-2005, HenrykH. Marcinkowski i inni, Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2013, s. 120-121, ISBN 978-83-7768-069-8, OCLC 871701842 .
Pomnik Powstańców Śląskich w Nikiszowcu

Pomnik Powstańców Śląskich w Katowicach-Nikiszowcu (właśc. pomnik ku czci Bohaterów Powstań Śląskich) – pomnik upamiętniający powstańców śląskich, zlokalizowany na skwerze przy ulicy Zamkowej w Katowicach, na terenie dzielnicy Janów-Nikiszowiec. Pomnik ku czci bohaterów Powstań Śląskich stoi w innym miejscu niż przedwojenny, który zbudowano w 1922 roku naprzeciwko gmachu urzędu gminy Janów (obecnie szpital przy ul. Szopienickiej), niedaleko boiska szkolnego. Monument został zburzony przez hitlerowców we wrześniu 1939 roku. Nowy obelisk po II wojnie światowej zlokalizowano na skwerze przy ulicy Zamkowej. Na cokole obelisku wyryto orła i napisy, z przodu: Z tyłu: W 2012 roku plac, na którym stoi pomnik, nazwano skwerem Artystów Grupy Janowskiej. Zobacz też Architektura Katowic Historia Katowic Przypisy
Stefan Starzyński Monument (Downtown, Warsaw)

The Stefan Starzyński monument (Pomnik Stefana Starzyńskiego) in Bank Square in Warsaw is one of two Warsaw monuments dedicated to the memory of the former President of Warsaw, Stefan Starzyński. It is the work of sculptor Andrzej Renes. It is on the eastern side of the square, on the sidewalk in front of the Błękitny Wieżowiec (Blue Skyscraper). The unveiling of the monument took place on 10 November 1993, to celebrate the hundredth year of the birth of the President. The statue is cast in bronze and set on a granite pedestal. The intention of the author was to present the form of Starzyński leaning over a map of the city of Warsaw. See also Stefan Starzyński Monument (Praga-Południe), another monument in Warsaw dedicated to Stefan Starzyński Monument to the Mayors of Great Warsaw, another monumentin in Warsaw dedicated to Stefan Starzyński
Pomnik Stefana Starzyńskiego w Warszawie (pl. Bankowy)

Pomnik Stefana Starzyńskiego – monument znajdujący się na placu Bankowym w Warszawie, w dzielnicy Śródmieście. Jest jednym z dwóch stołecznych monumentów upamiętniających Stefana Starzyńskiego. Opis Monument został ustawiony po wschodniej stronie placu Bankowego, na chodniku przed Błękitnym Wieżowcem. Odsłonięcie pomnika odbyło się 10 listopada 1993, w setną rocznicę urodzin prezydenta. Monument jest dziełem rzeźbiarza Andrzeja Renesa. Pomnik został odlany z brązu i ustawiony na granitowym cokole. W zamierzeniu autora miał przedstawiać Starzyńskiego jako charyzmatycznego wizjonera. Prezydent wyłania się z mapy przedwojennej Warszawy i zamaszystym gestem wskazuje w kierunku Mokotowa. W ocenie krytyków, z powodu zachwiania proporcji w samej kompozycji monumentu oraz jego lokalizacji, zamierzenie artysty nie powiodło się. Również twarz i szczupła sylwetka postaci przedstawionej na pomniku nie przypominają Starzyńskiego. Zobacz też Pomnik Stefana Starzyńskiego (Saska Kępa) Przypisy Linki zewnętrzne Pomnik Stefana Starzyńskiego na portalu sztuka.net
Statue of Stefan Wyszyński

The statue of Stefan Wyszyński (Polish: Pomnik Stefana Wyszyńskiego) is a bronze statue in Warsaw, Poland, within the North Downtown neighbourhood. It is placed in front of the Visitationist Church at 34 Kraków Suburb Street. It depicts Stefan Wyszyński, a Catholic prelate who served as Archbishop of Warsaw and Gniezno from 1948 to 1981. The sculpture was designed by Andrzej Renes, and unveiled on 27 May 1987. History During the period of the martial law in Poland between 1981 and 1983, the small square in front of the Visitationist Church, became a gathering spot of Warsaw residents. There would place flowers and grave candles in a shape of a cross, in the protest against the state, and as a symbol of their affiliation of the Church, which was in the opposition to the government. The display was systematicly destroyed by officers of the Citizens' Militia and Security Office. On 27 May 1987, at this location was unveiled a statue dedicated to Stefan Wyszyński, a Catholic prelate who served as Archbishop of Warsaw and Gniezno from 1948 to 1981. The sculpture was designed by Andrzej Renes. Design The sculpture includes a bronze statue of Stefan Wyszyński, depicting him in a thinking post, wearing vestment garments, and sitting on a archbishop'a throne. It is placed on a granite pedestal, on top of a large slab, intended for people to lie flowers and grave candles on top of. The pedestal breads a Polish inscription which reads "Stefan Kardynał Wyszyński; Prymas Polski", and translates to "Cardinal Stefan Wyszyński; Primate of Poland". References
Pomnik Stefana Wyszyńskiego w Warszawie

Pomnik Stefana Wyszyńskiego – posąg kardynała Stefana Wyszyńskiego znajdujący się przy ulicy Krakowskie Przedmieście w Warszawie. Lokalizacja pomnika Pomnik stoi przy Krakowskim Przedmieściu na przedłużeniu ulicy Królewskiej na placyku przed kościołem Wizytek. Na placu tym w czasie stanu wojennego gromadzili się warszawiacy, układali tu – w proteście przeciw systemowi i manifeście przywiązania do Kościoła – symboliczny krzyż z kwiatów i zniczy. Krzyż ten był systematycznie niszczony i usuwany przez milicję i Służbę Bezpieczeństwa. Postać Prymasa Tysiąclecia została zaprojektowana przez Andrzeja Renesa. Została odlana z brązu w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych i umieszczona na prostym, granitowym cokole. Pomnik przedstawia postać zamyślonego prymasa w uroczystym stroju liturgicznym siedzącą na arcybiskupim tronie, u stóp którego znajduje się obszerna płyta, na lub wokół której warszawiacy często składają kwiaty i ustawiają znicze. Pomnik został odsłonięty 27 maja 1987 roku. Przypisy
Pomnik Tadeusza Kościuszki w Poznaniu

Pomnik Tadeusza Kościuszki w Poznaniu – monument upamiętniający Tadeusza Kościuszkę w Poznaniu na Grunwaldzie na osiedlu administracyjnym Św. Łazarz. Charakterystyka Pierwsze pomysły upamiętnienia Tadeusza Kościuszki pomnikiem powstały w Poznaniu już w 1919, rychło po zniszczeniu niemieckich monumentów, zdobiących miasto pod zaborem (m.in. pomnika Bismarcka, pomnika Wilhelma I, czy Löwendenkmalu). Pomnik zaprojektowała Zofia Trzcińska-Kamińska na Powszechną Wystawę Krajową w 1929. Pierwotny, patynowany gipsowy posąg zastąpiono po wystawie pomnikiem z brązu. Odsłonięcie nowego pomnika odbyło się u zbiegu ul. Grunwaldzkiej i Roosevelta 27 grudnia 1930, w 12 rocznicę wybuchu powstania wielkopolskiego. Zniszczony przez Niemców podczas II wojny światowej. Został odtworzony w 1967 r. przez autorkę pierwotnego projektu i stanął na skwerze u zbiegu ulic Grunwaldzkiej i Bukowskiej. Za materiał posłużył dzwon z wieży zegarowej dawnego Zamku Cesarskiego, który spadł w trakcie działań wojennych w 1945. Przypisy Bibliografia Marek Rezler, Jerzy Bogdanowski Poznań miasto niepoznane, REBIS, 2006, ISBN 978-83-7301-875-4 Mirosława Pałaszewska, Życie nie oszczędziło jej krzyży, Zofia Trzcińska-Kamińska (1890-1977), w: Nowa Myśl Polska,2003, nr 29 – 30, ISSN 1231-2258 Janusz Pazder, O poznańskich pomnikach po 1918 roku, w: Kronika Miasta Poznania, nr 2/2001, Wydawnictwo Miejskie, Poznań, 2001, ss.41-42, ISSN 0137-3552
Tadeusz-Kościuszko-Denkmal (Warschau)

Das Tadeusz-Kościuszko-Denkmal (polnisch Tadeusz Kościuszko Monument) in Warschau steht auf dem Platz hinter dem Eisernen Tor vor dem Lubomirski-Palast in Warschau und stellt den polnisch-amerikanischen Freiheitskämpfer Tadeusz Kościuszko dar. Es handelt sich hierbei um eine Kopie des Tadeusz-Kościuszko-Denkmals, das seit 1910 vor dem Weißen Haus in Washington steht. Geschichte Das ursprüngliche Denkmal wurde 1910 von dem Lemberger Künstler Antoni Popiel geschaffen. Es wurde im gleichen Jahr feierlich vom US-Präsidenten William Howard Taft eröffnet. Es stellt Kościuszko in einer US-Uniform aus der Zeit des Unabhängigkeitskrieges dar und ist im National Register of Historic Places eingetragen. Am Sockel sind Figuren in US-amerikanischen und polnischen Soldatenuniformen aus dem 18. Jahrhundert aufgestellt. Hundert Jahre nach der Aufstellung des Originals wurde in Warschau eine Kopie anstelle des 1991 abgebauten kommunistischen Monuments Den Gefallenen im Dienst und Verteidigung der Volksrepublik Polen aufgestellt. Literatur Albert C. Cizauskas, Jonas Zdanys: The Unusual Story of Thaddeus Kosciusko. „Lituanus; Lithuanian Quarterly Journal Of Arts And Sciences“. 32 (1), Spring 1986. Lituanus Foundation, Inc. ISSN 0024-5089 Weblinks
Statue of Tadeusz Kościuszko (Warsaw)

The Tadeusz Kościuszko Monument in Warsaw (Polish: Pomnik Tadeusza Kościuszki w Warszawie) is a statue dedicated to commemorate the national hero of Poland, Lithuania, Belarus, and the United States, general Tadeusz Kościuszko (1746–1817), and situated on the Iron-Gate Square in front of the Lubomirski Palace. History It stands on the main axis of the historical city centre of Warsaw, the Saxon Axis. The monument is an exact copy of the Statue of Tadeusz Kościuszko at Lafayette Square in Washington, D.C. unveiled on 9 May 1910, and designed by the Polish sculptor Antoni Popiel (1865–1910). The monument replaced the former monument of the ”Dead in the Service and Defense of the Polish People's Republic”, erected in the 1980s by the Communist government and demolished 1991. The investment was financed by the Citibank Handlowy and the Warsaw City Council. The bronze elements of the monument were moulded by the Technical Appliance Works at Gliwice. The copying of the Washington monument was executed by Kraków sculptors Anna and Wojciech Siek. The monument was unveiled on 16 November 2010. The monument shows the figure of Tadeusz Kościuszko in the uniform of an American general, holding drawings of the West Point garrison defenses in his hand. On the right side of the monument stands a figure symbolizing the Battle of Racławice and on the left side a figure symbolizing the Battle of Saratoga. Gallery See also Adam Mickiewicz Monument, Warsaw Nicolaus Copernicus Monument, Warsaw Monument to Prince Józef Poniatowski in Warsaw References Warsaw City Council City of Warsaw Warsaw City Garrison
Pomnik Tadeusza Kościuszki w Warszawie

Pomnik Tadeusza Kościuszki – monument upamiętniający Tadeusza Kościuszkę, znajdujący się na placu Żelaznej Bramy w Warszawie. Opis Monument został wzniesiony na miejscu usuniętego w roku 1991 pomnika „Poległym w Służbie i Obronie Polski Ludowej” przed pałacem Lubomirskich, na Osi Saskiej. Jego fundatorami byli Bank Citi Handlowy i Urząd m. st. Warszawy. Pomnik jest kopią pomnika Tadeusza Kościuszki w Waszyngtonie. Autorem jego pierwowzoru, ufundowanego przez Polonię amerykańską i odsłoniętego 9 maja 1910 roku, był rzeźbiarz Antoni Popiel. Kopię pomnika Popiela wykonali krakowscy rzeźbiarze: Anna i Wojciech Siekowie. Postać Tadeusza Kościuszki została przedstawiona w stroju amerykańskiego generała z planem fortyfikacji West Point w dłoni. Figury z prawej strony cokołu pomnika m.in. kosynier symbolizują bitwę pod Racławicami, z lewej strony bitwę pod Saratogą. Odlew pomnika został wykonany w Gliwickich Zakładach Urządzeń Technicznych. Monument został odsłonięty 16 listopada 2010 roku. Galeria Przypisy
Denkmal des Widerstands und des Märtyertums in Majdanek

Das Denkmal des Widerstands und des Märtyertums in Majdanek (Pomnik Walki i Męczeństwa na Majdanku) befindet sich seit 1969 auf dem Gelände des ehemaligen Konzentrations- und Vernichtungslager Lublin-Majdanek in Lublin und erinnert an die dort Ermordeten. Geschichte Nach Anfragen zahlreicher ehemaliger Häftlinge riefen der staatliche Rat zur Bewahrung des Gedenkens an Kampf und Martyrium in Zusammenarbeit mit dem nationalen Verband Bildender Künstler und dem Verband polnischer Architekten am 1. Juni 1967 einen öffentlichen Wettbewerb für ein „Denkmal zu Ehren der Opfer des Vernichtungslagers Majdanek“ aus. Aus ganz Polen wurden etwa 140 Arbeiten eingereicht. Als Sieger gab die Jury am 22. Dezember 1967 das Projekt des Bildhauers Stanisław Strzyżyński (1923–2015) und Juliusz Kłeczek bekannt: eine 8 × 20 Meter große Mauer aus 26 Granitblöcken, die die 26 Nationalitäten der Lagerinsassen symbolisierten. Allerdings entschied man sich letztlich für den Entwurf der Gewinner des dritten Preises – Wiktor Tołkin und Janusz Dembek. Tołkin selbst erinnerte sich Jahre später daran, dass die Wahl seines Entwurfs eine rein willkürliche Entscheidung eines Beamten des Kulturministeriums war. Mit dem Bau wurde im Frühjahr 1968 begonnen. Es entstand das Tor, der Weg der Erinnerung und das Mausoleum. Literatur Danuta Olesiuk, Krzysztof Kokowicz: „Jeśli ludzie zamilkną, głazy wołać będą...“. Pomnik ku czci ofiar Majdanka. Lublin: Państwowe Muzeum na Majdanku, 2009. ISBN 978-83-925187-4-7 Weblinks Einzelnachweise
Pomnik Wiosny Ludów w Miłosławiu

Pomnik Wiosny Ludów w Miłosławiu − pomnik upamiętniający zwycięską bitwę pod Miłosławiem z dnia 30 kwietnia 1848, zlokalizowany na skwerze przy ul. Zamkowej w Miłosławiu, odsłonięty w 100. rocznicę Wiosny Ludów, w 1948. Opis pomnika Pomnik ma postać obelisku z płyt granitowych, zwieńczonego zniczem. Na froncie umieszczona jest żeliwna tablica z napisem: "Na wieczną pamięć / rewolucyjnego zrywu / ludu wielkopolskiego / do walki o wolność narodową / i sprawiedliwość społeczną / i ku upamiętnieniu zwycięskiej / bitwy pod Miłosławiem / stoczonej dnia 30 kwietnia 1848 roku / tablicę niniejszą funduje / Polska Ludowa / 1848 Miłosław 1948". Pod nią znajduje się sześć metalowych urn z ziemią z pól bitewnych powstania wielkopolskiego 1848: Trzemeszno, Grodzisk, Książ, Sokołowo, Buk i Rogalin. Bibliografia Opis pomnika na stronie Miasta i Gminy Miłosław. miloslaw.info.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2020-07-25)].
Denkmal der Vermählung Polens mit dem Meer

Das Denkmal der Vermählung Polens mit dem Meer (polnisch Pomnik Zaślubin Polski z Morzem) ist ein vom polnischen Bildhauer und Architekten Wiktor Tołkin geschaffenes Denkmal in Kołobrzeg, das 1963 eingeweiht wurde. Es erinnert an einen Staatsakt, der am 10. Januar 1920 in Puck aus Anlass der Verbindung des neu gegründeten polnischen Staats mit der Ostsee stattfand. Nach der Eroberung Kolbergs am Ende des Zweiten Weltkriegs wurde diese Zeremonie von der polnischen Armee am 18. März 1945 im pommerschen Kolberg wiederholt. Hintergrund Mit Inkrafttreten des Versailler Vertrags am 10. Januar 1920 wurde der Polnische Korridor geschaffen, mit dem Polen einen Zugang zur Ostsee erhielt. Die polnische Regierung nahm dieses Ereignis von nationaler Bedeutung zum Anlass, ihr Land am 10. Februar 1920 in einem symbolischen Akt „mit dem Meer zu vermählen“. In Anwesenheit des Innenministers und späteren polnischen Präsidenten Stanisław Wojciechowski übergab General Józef Haller der Ostsee in Puck einen Ring, indem er diesen in die Wellen warf. Am 18. März 1945 wurde dieses Ritual in Kolberg wiederholt, nachdem polnische und sowjetische Streitkräfte die Stadt eingenommen hatten. Die polnische Fahne wurde im flachen Wasser in den Boden gesteckt, und Korporal Franciszek Niewidziajło (1902–1978) übergab der See den Ring. Beschreibung Das Denkmal befindet sich an der Strandpromenade Kołobrzegs, dem Bulwar Jana Szymańskiego, zwischen der Seebrücke und dem Leuchtturm. Direkt am Strand, wo das Ritual 1945 vorgenommen wurde, ist die polnische Flagge gehisst. Das Hauptelement des Denkmals ist eine stilisierte Fahne, die von Soldaten getragen wird. Zugleich bildet es ein großes Tor, durch das man aufs Meer hinausblickt. Auf Steinplatten am Fuß des Denkmals sind alle polnischen Einheiten aufgeführt, die an der Einnahme der Stadt im Jahr 1945 beteiligt waren. An der feierlichen Enthüllung des Denkmals am 3. November 1963 nahmen 30.000 Menschen teil. Unter anderen waren der Vorsitzende des polnischen Staatsrats Aleksander Zawadzki und der Verteidigungsminister Marschall von Polen Marian Spychalski anwesend. Einzelnachweise Weblinks
Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu

Pomnik Zaślubin Polski z Morzem w Kołobrzegu – modernistyczny pomnik w Kołobrzegu, upamiętniający zaślubiny Polski z morzem 18 marca 1945 roku. Zaślubiny z morzem Pierwszy akt zaślubin miał miejsce 10 i 11 lutego 1920 roku w Pucku. Następne w marcu 1945 roku w Dziwnówku, Mrzeżynie i w Kołobrzegu. Pomnik Pomnik zlokalizowany jest w Parku im. Stefana Żeromskiego (zdrojowym), przy bulwarze Jana Szymańskiego – nadmorskim deptaku, który prowadzi od latarni morskiej do mola spacerowego w Kołobrzegu. Autorem projektu jest architekt Wiktor Tołkin, który specjalizował się w monumentach upamiętniających martyrologię narodu polskiego. Autorstwa Tołkina są między innymi pomniki ofiar nazizmu na Majdanku, w Stutthofie, czy na warszawskim Pawiaku. Mozaikę na pomniku wykonał artysta plastyk Władysław Jackiewicz. Idea wybudowania pomnika pojawiła się w roku 1958 i wtedy to zainicjowano zbiórkę funduszy na ten cel; następnie rozpisano konkurs. Początkowo miał stanąć w miejscu, gdzie odbyły się zaślubiny, jednak było to zbyt blisko portu, więc zdecydowano się na pobliski park – 300 m od pierwotnej lokalizacji. Plany budowy monumentu przechowywane są w Archiwum Państwowym w Koszalinie. Odsłonięcie pomnika, w którym wzięło udział 30 tys. osób, w tym Franciszek Niewidziajło, odbyło się 3 listopada 1963 roku. Główny element pomnika tworzy stylizowana flaga, trzymana przez grupę figuralną. Mozaiki na ścianach i masywne płaskorzeźby żołnierzy są symbolem tysiąclecia tradycji oręża polskiego na Pomorzu – nawiązują do prehistorycznych malowideł naskalnych. Na płytkach kamiennych, które leżą u podnóża pomnika, upamiętniono wszystkie jednostki zdobywające miasto w 1945 roku, a na granitowych płytach uwidoczniono herby Koszalina, Gdańska, Szczecina i Kołobrzegu. Prześwit pod pomnikiem symbolizuje okno na świat, czyli port morski. W roku 2014 przeprowadzono niewielki remont monumentu, natomiast od jesieni 2024 do wiosny 2025 trwał gruntowny remont – uzupełnianie ubytków, czyszczenie i impregnacja – który objął także najbliższe otoczenie, w tym charakterystyczne schody. Legenda Legenda miejska mówi, iż przejście z jednej strony pomnika na drugą przez okno (na bezdechu) przynosi spełnienie się wcześniej pomyślanego życzenia. Przypisy Bibliografia Kołobrzeg, Pomnik Zaślubin Polski z Morzem tablica informacyjna zlokalizowana przy pomniku
Pomnik żołnierzy AK poległych w ataku na Dworzec Gdański w Warszawie

Pomnik żołnierzy AK poległych w ataku na Dworzec Gdański w Warszawie – posąg kobiety oraz pamiątkowy głaz usytuowane przy ul. Mickiewicza (róg gen. Zajączka) na warszawskim Żoliborzu. Głaz i posąg upamiętniają kilkuset żołnierzy Armii Krajowej – powstańców ze Starego Miasta i Żoliborza oraz partyzantów z Puszczy Kampinoskiej i Nalibockiej – poległych w powstaniu warszawskim podczas nieudanych szturmów na silnie umocniony Dworzec Gdański (20-22 sierpnia 1944). Historia miejsca pamięci Podczas powstania warszawskiego Dworzec Gdański wraz z linią kolei obwodowej stanowiły niemiecką barierę, odgradzającą Stare Miasto od Żoliborza. Powstańcze oddziały, w tym jednostki AK przybyłe na odsiecz Warszawie z Puszczy Kampinoskiej i Nalibockiej, dwukrotnie szturmowały silnie umocniony dworzec, dążąc do wywalczenia naziemnego połączenia między obiema dzielnicami. Natarcia przeprowadzone w nocy z 20 na 21 sierpnia oraz w nocy z 21 na 22 sierpnia 1944 zakończyły się jednak niepowodzeniem z powodu przewagi ogniowej nieprzyjaciela oraz braku doświadczenia oddziałów leśnych w prowadzeniu walk na terenie miejskim. Poległo lub odniosło rany blisko 500 żołnierzy AK. Historia i wygląd pomnika Po wojnie, staraniem Rady Narodowej dzielnicy Żoliborz, ufundowano pomnik upamiętniający powstańców poległych w walkach o Dworzec Gdański. Stanął on u zbiegu ul. Mickiewicza z ul. Generała Zajączka, w miejscu z którego oddziały leśne wyruszały w sierpniu 1944 do szturmu na niemieckie umocnienia. Pomnik wykuli w czynie społecznym pracownicy Zjednoczenia Budownictwa Miejskiego. Jego odsłonięcie nastąpiło 29 września 1957. Był to jeden z pierwszych pomników w Warszawie, upamiętniających powstańców 1944 roku. Początkowo pomnik miał formę pamiątkowego głazu, ustawionego na podeście z płyt chodnikowych (w otoczeniu zieleni). Na głazie umieszczono inskrypcję o treści: „W hołdzie bohaterskim żołnierzom oddziałów powstańczych, Kampinosu, Żoliborza i Starówki poległym w natarciach na Dworzec Gdański w dniach 20-22 VIII 1944”. Z kolei na podeście wykuto litery składające się na fragment wiersza Juliusza Słowackiego: W 1974 skromny pomnik uzupełniono ceramiczną rzeźbą dłuta Ireny Nadachowskiej. Przedstawia ona pełną zadumy kobietę z różą w dłoni, symbolizującą ból polskich kobiet, które utraciły na wojnie swoich mężów, synów i braci. W listopadzie 1983 wandale niemal doszczętnie rozbili posąg kobiety z różą. Młodzież z pobliskiego Zespołu Szkół Elektronicznych zebrała wówczas ocalałe szczątki, po czym przeniosła do pracowni autorki z prośbą o odtworzenie rzeźby. Ostatecznie wierna oryginałowi kopia posągu została odlana w brązie w Zakładach Mechanicznych im. Nowotki. Rzeźba powróciła na miejsce pamięci w dniu 18 marca 1988. W 1994 roku zmodyfikowano nieco inskrypcję na głazie, aby w pełnym stopniu oddawała ona historyczną prawdę o upamiętnianych wydarzeniach. Obecnie jej treść brzmi: Uwagi Przypisy