Cmentarz Kule w Częstochowie

Cmentarz Kule w Częstochowie – nekropolia położona na niewielkim wzgórzu, na północ od centrum Częstochowy. Ulokowana w pobliżu stanowiącej przedmieście osady Kule w 1882, po przeniesieniu cmentarza z rejonu ulic Fabrycznej (obecnie Mielczarskiego) i Ogrodowej. Pierwszych pochówków dokonano dwa lata później. Do dziś zachowało się ok. tysiąc nagrobków sprzed 1939, w tym sto z końca XIX w. Wśród nich znajdują się dwie rodzinne kaplice grobowe: Kuczyńskich, Szaniawskich i Nowińskich, a także kilkadziesiąt zabytkowych grobów, m.in. Władysława Biegańskiego. W centralnej części cmentarza położony jest neogotycki kościół pw. Zmartwychwstania Pańskiego w Tajemnicy Emaus, wzniesiony jako kaplica przycmentarna w 1898. W latach 60. XX w. dokonano jego przebudowy. W wydzielonej południowo-wschodniej części znajduje się kwatera prawosławna, gdzie pochowani są m.in. carscy urzędnicy i wojskowi. W okresie międzywojennym przeniesiono tu groby ze zlikwidowanych cmentarzy prawosławnych, przy ul. św. Rocha i cmentarza przy cerkwi Świętych Cyryla i Metodego. Znajduje się tu też kwatera wojenna żołnierzy Armii Czerwonej i ich pomnik. Od 1 lipca 2019 roku zarząd nad cmentarzem Kule, po latach sprawowania opieki przez parafię św. Zygmunta w Częstochowie, objęła bezpośrednio Kuria Archidiecezji Częstochowskiej. Pochowani mogiła zbiorowa wojenna 91 osób, członków organizacji konspiracyjnej i osób cywilnych rozstrzelanych przez hitlerowców w Apolonce koło Janowa 13 sierpnia 1940 mogiła zbiorowa wojenna żołnierzy września 1939 kwatera wojenna żołnierzy poległych w czasie I wojny światowej i dwie mogiły żołnierzy Wojska Polskiego z 1920 pomnik katyński mogiła zbiorowa wojenna nieznanych żołnierzy niemieckich, poległych w czasie II wojny światowej sześć mogił zbiorowych wojennych ofiar terroru hitlerowskiego poległych w latach 1939–1944 mogiła zbiorowa wojenna 10 więźniów z Zawodzia rozstrzelanych przez hitlerowców 25 marca 1944 w Częstochowie przy ul. Paulińskiej (obecnie Kubiny) cztery mogiły zbiorowe wojenne ofiar terroru hitlerowskiego poległych w pierwszych dniach września 1939 (w tym ofiar „krwawego poniedziałku”) mogiły zbiorowe i indywidualne żołnierzy poległych w I wojnie światowej i wojnie obronnej 1920 groby weteranów powstania z 1863 głaz kamienny ku czci poległych wychowanków I. Gimnazjum Polskiego w Częstochowie, walczących w legionach i innych działaniach wojennych w latach 1914–1918 mogiła zbiorowa wojenna 10 członków ruchu oporu rozstrzelanych 3 marca 1944 w odwet za próbę rozbrojenia niemieckiego sekretarza celnego mogiła zbiorowa wojenna 20. członków AL i AK rozstrzelanych 16 grudnia 1943 przez hitlerowców na leśnej polanie w pobliżu wsi Wygoda za sabotaż w hucie „Raków” grób członka PPS Eugeniusza Hołubiczki „Kiełbika” oraz tablica ku czci bohaterów PPS poległych w walce o niepodległość Polski i socjalizm dwa groby wojenne indywidualne żołnierzy armii podziemnej: Leszka Kazimierza „Maltańskiego” Lapisa i Henryka „Łomiana” Tumiłowicza poległych pod Ciężkowicami 20 października 1943 mogiła z prochami zamordowanych w Dachau mogiła wojenna Stanisława Lubelskiego, szeregowca 2. pułku strzelców granicznych symboliczny grób poświęcony pamięci pomordowanych sybiraków i kresowiaków grób Zofii Idzikowskiej, dyrektorki I LO im. Juliusza Słowackiego, która w okresie II wojny światowej prowadziła tajne nauczanie młodzieży grób Mieczysława Bolesława Hoffmana, twórcy „Ogrodów Hoffmana” i radnego Częstochowy grób Janusza Gniatkowskiego, piosenkarza grób Janusza Kochanowskiego, prawnika w krypcie kościoła Zmartwychwstania Pańskiego w Tajemnicy Emaus pochowano biskupów pomocniczych archidiecezji częstochowskiejː Franciszka Musiela, Tadeusza Szwagrzyka, Miłosława Kołodziejczyka Kwatera wojenna żołnierzy Armii Czerwonej grób Władimira Suszczinskiego, operatora filmowego, który kręcił w czasie walk o Częstochowę w 1945 roku grób Wasilija Nowikowa, Bohatera Związku Radzieckiego grób Semiona Kiwy, ojca Dmytro Kiwy, konstruktora lotniczego, Bohatera Ukrainy Jesienią 2005 ukazała się książka Cmentarz Kule w Częstochowie. Przewodnik biograficzny autorstwa Juliusza Sętowskiego. Galeria Przypisy