NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kirche Alt Schöneberg

Die römisch-katholische Kirche Alt Schöneberg ist eine der Maria Magdalena gewidmete Kirche in Wrzesina, die aus der Zeit des Deutschordensstaates stammt. Früher war der Ort Teil des deutschen Landkreises Allenstein. Geschichte Die Handfeste des Ortes, in der jedoch keine Kirche dotiert wird, stammt von 1352. In einer zweiten Handfeste von 1575 ist die Kirche inzwischen mit sechs Hufen dotiert. Der fast schmucklose Bau gibt wenige Anhaltspunkte für eine Datierung, die gekuppelten Spitzbögen des Ostgiebels sind jedoch ein typisches Element der späteren Bauten Ende des 15. Jahrhunderts. Im Jahr 1872 wurde der Ostgiebel restauriert und der Westgiebel neu erbaut. Nach 1935 wurden ein Chor im Osten sowie die Vorhalle angebaut und die Fenster vergrößert. Bauwerk Die Kirche ist ein ungewölbter Saalbau mit vorgebautem Westturm, dessen Erdgeschoss massiv ist. Mittelalterliche Bauteile sind zum größten Teil erhalten. Der Bau hat einen hohen Feldsteinsockel, im oberen Mauerbereich Backstein im gotischen Verband. Der Bau ist weitgehend schmucklos und hat keine Strebepfeiler. Der Übergang zwischen Feldstein- und Backsteinbereich ist durch eine leicht vortretende Backstein-Reihe gekennzeichnet. Der Raum hat zwei Fenster im Süden und zwei Fenster im Norden, deren Formen modern sind. Die Sakristei mit einem gleich hohem Feldsteinsockel wie das Langhaus hat ein gestuftes Rundbogenfenster nach Osten. Der Turm ist nur im Erdgeschoss in Mauerwerk errichtet. Der Ostgiebel ist ein fünfachsiger Staffelgiebel mit gekuppelten Spitzbogenblenden und durchlaufendem Mittelsteg. Der Ostgiebel zeigt eine reichere Gliederung mit Formen aus dem späten 15. Jahrhundert. Bemerkenswert ist die Turmhalle mit Durchgang in Nordsüdrichtung. Wegkapelle Vor der Kirche steht eine Wegkapelle, die 1931 vom Hamburger Architekten Johannes Hormann gestaltet wurde. Diese ist nicht wie die traditionellen ermländischen Wegkapellen als Bildstock gestaltet, sondern zeigt eine lebensgroße Madonnenfigur eines westfälischen Künstlers frei unter einem baldachinartigen Dach, das von vier Pfeilern getragen wird. Die Gestaltung weist klassizistische, aber auch zeitgemäße expressionistische Merkmale auf. Quellenliteratur Christofer Herrmann: Mittelalterliche Architektur im Preußenland (= Studien zur internationalen Architektur- und Kulturgeschichte. Band 56). Petersberg 2007, S. 334. Einzelnachweise Weblinks
Kościół Trzech Króli w Kolnie

Kościół Trzech Króli – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Biskupiec Reszelski archidiecezji warmińskiej. Obecny kościół został wzniesiony w końcu XIV wieku i nosił wezwanie świętego Jakuba. W 1758 roku biskup Adam Stanisław Grabowski ponownie konsekrował świątynię, ku czci Trzech Króli. W 1890 roku budowla została rozbudowana o neogotycki transept, prezbiterium z zakrystiami oraz wieżę z kaplicami i kruchtami z lewej i prawej strony. Jest to świątynia gotycka (elementy późniejsze reprezentują styl neogotycki), orientowana, wybudowana na planie prostokąta. Do jej budowy zostały użyte cegły oraz kamienie polne. Od strony zachodniej do korpusu kościoła jest dobudowana wieża o pięciu kondygnacjach, wzniesiona na planie kwadratu. W jej bryle znajdują się wąskie ostrołukowe okna, a zwieńczona jest spiczastym dachem hełmowym. Na skrzyżowaniu transeptu z nawą główną jest umieszczona sygnaturka. Korpus budowli, podparty przyporami w narożnikach, jest zwieńczony szczytami schodkowo-sterczynowymi. Gotycki szczyt wschodni jest ozdobiony również małymi blendami. Salowe wnętrze jest nakryte sklepieniami kolebkowymi. Przypisy
Kościół św. Mikołaja w Mańkach

Kościół św. Mikołaja w Mańkach – rzymskokatolicki kościół filialny zlokalizowany we wsi Mańki w powiecie olsztyńskim (województwo warmińsko-mazurskie). Należy do parafii Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny w Biesalu. Historia i architektura Pierwszy kościół we wsi powstał na przełomie XIV i XV wieku (prawdopodobnie z niego pochodzi zachowana granitowa kropielnica). Obecny obiekt wzniesiono jako ewangelicki w 1685. Został rozbudowany i konsekrowany w 1770 (ze starego kościoła pozostała drewniana wieża zbudowana przez cieślę Hansa Weicherta) i odremontowany w 1992. Obecnie należy do katolików i jest filią parafii z Biesala. W związku z wyjazdem rodzin mazurskich wyznania ewangelickiego po II wojnie światowej do Niemiec świątynię zamknięto. Od 1974 do 1978 odbywały się tu nabożeństwa w prawosławne. W 1992 z inicjatywy proboszcza J. Misiaka z Sząbruka obiekt wyremontowali górale z Podhala i objęli wyznawcy katolicyzmu. Wyposażenie wnętrza pochodzi głównie z XVIII wieku. Ołtarz kazalny z amboną wykonano w 1780 – po 1945 elementy te zostały rozdzielone. Granitowa kropielnica jest z przełomu XIV i XV wieku. Zachowały się też organy, malowidła na suficie oraz chór z inskrypcjami upamiętniającymi parafian poległych w czasie I wojny światowej umieszczonymi na balustradzie. Wieża ma konstrukcję szkieletową i jest oszalowana deskami oraz listwami z zewnątrz. Wierna kopia wieży znajduje się w Muzeum Budownictwa Ludowego w Olsztynku. Przez wiele lat miejscowym pastorem był Józef Kułak (zm. 1987), pochowany na przykościelnym cmentarzu. Na nekropolii tej znajdują się również groby starych mazurskich rodów oraz polskich osadników przybyłych w ten rejon po 1945. Przypisy
Skansen im. Marii Żywirskiej w Brańszczyku

Skansen im. Marii Żywirskiej w Brańszczyku – skansen zlokalizowany w północnej części Brańszczyka w powiecie wyszkowskim (województwo mazowieckie). Historia Placówkę stworzono w 2015 z inicjatywy samorządu gminnego w Brańszczyku. Gromadzi budynki i przedmioty związane z historią oraz kulturą Kurpi Białych, grupy etnicznej o unikatowych strojach, zwyczajach i budownictwie, tworzonej przez osadników przybyłych w XVIII wieku z Kurpi Zielonych (północne Mazowsze). W 2014 gmina Brańszczyk otrzymała dofinansowanie na organizację skansenu z Programu Rozwoju Obszarów Wiejskich (projekt pod nazwą Ochrona dziedzictwa kulturowego poprzez utworzenie skansenu w Brańszczyku przy projektowanym szlaku św. Jakuba do Łomży). Powiat wyszkowski natomiast nieodpłatnie użyczył gminie część działki należącej do domu pomocy społecznej w Brańszczyku. Pierwszymi eksponatami były drewniana chata, dom bartnika, stodoła i kuźnia. Skansen ma być rozbudowywany, by docelowo utworzyć park etnograficzno-przyrodniczy. Obiekty Na terenie skansenu znajdują się: chata drewniana z Trzcianki (numer domu 223) sprzed II wojny światowej – duża izba, kuchnia i przedsionek z gankiem i przydomowym ogrodem otoczonym wiklinowym płotem (rośliny w ogrodzie są nasadzane przez Witolda Jechnę, znawcę kultury kurpiowskiej); wyposażenie stanowią dary od lokalnej ludności, drewniana chata z Trzcianki (numer domu 95), stodoła z gajówki Tuchlin (wewnątrz zgromadzono maszyny mechaniczne z XIX i początku XX wieku), kuźnia z Udrzyna z dmuchawą kowalską, wiertarką, szlifierką ręczną i kolekcją podków, replika studni podobna do obiektu istniejącego dawniej przy dworze w Brańszczyku, stodoła, studnia z żurawiem, chlew, drewniana altana z obrotowym podestem, ogrodzenie, brama. Skansen obejmuje obszar stawów. W chatach zwraca uwagę wyposażenie, np. krosna z 1897. Organizowane są wystawy stałe i czasowe. W powojennym domu z Trzcianki można zobaczyć ekspozycje pt. „Od sochy do kombajnu” oraz „Zagroda wiejska Jana i Janiny Uchal” autorstwa Stanisława Kądzieli z Niemir, który stworzył drewniane miniatury sprzętów rolniczych i przedmiotów domowego użytku, oraz wystawę poświęconą etnografce i muzealniczce Marii Żywirskiej, urodzonej w Brańszczyku honorowej członkini Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Wystawy czasowe to np. „Gmina Brańszczyk w fotografiach Mariana Pokropka” (2017). Imię Marii Żywirskiej skansen nosi na mocy uchwały Rady Gminy Brańszczyk z 13 października 2017. W skansenie organizowane są plenery fotograficzne, sesje zdjęciowe prywatne i zespołów regionalnych. Kręcono tu zdjęcia do etiudy Warszawskiej Szkoły Filmowej. W skansenie organizowane są dożynki, festyny, Dzień Dziecka, pikniki rodzinne. W 2015 samorząd gminy Brańszczyk otrzymał nagrodę Starosty Powiatu Wyszkowskiego „Za Czyn” w kategorii „Kultura” za poszanowanie dziedzictwa kulturowego przez budowę skansenu. Galeria Przypisy
Skigebiet Kasprowy Wierch

Das Skigebiet Kasprowy Wierch liegt auf dem Gipfel und den Nordhängen des Kasprowy Wierch in der polnischen Hohen Tatra und Westtatra auf dem Gemeindegebiet von Zakopane im Powiat Tatrzański in der Woiwodschaft Kleinpolen. Es befindet sich im Tatra-Nationalpark. Im Skigebiet hat Jacek Nikliński 1979 den bis dato geltenden polnischen Geschwindigkeitsrekord bei der alpinen Abfahrt mit über 180 km/h aufgestellt. Lage Das Skigebiet befindet sich auf einer Höhe von 1027 m bis 1959 m. Es ist damit das höchstgelegene Skigebiet in Polen. Der Höhenunterschied der Pisten beträgt fast 1000 m. Die Kapazität der Seilbahn sowie der beiden Sessellifte beträgt 3480 Personen pro Stunde. Es gibt zwei schwarze (sehr schwierige) sowie drei rote (schwierige) Pisten. Die Gesamtlänge der Pisten umfasst 16,5 km, wobei die längste Piste 8,5 km lang ist. Beschreibung Skilifte Im Skigebiet gibt es eine Seilbahn und zwei Skilifte. Seilbahn Die Seilbahn Kasprowy Wierch führt vom Zakopaner Stadtteil Kuźnice bis knapp unter den Gipfel des Kasprowy Wierch. Die Fahrt dauert ca. 12 Minuten und es können bis zu 360 Personen pro Stunde befördert werden. Der Höhenunterschied ist fast 1000 m und die Länge der Seilbahn beträgt über 4250 m. Skilift Hala Gąsienicowa Der viersitzige Skilift Hala Gąsienicowa führt von der Alm Hala Gąsienicowa im Tal Dolina Gąsienicowa auf den Gipfel des Kasprowy Wierch. Die Fahrt dauert ca. 8 Minuten. Skilift Hala Goryczkowa Der zweisitzige Skilift Hala Goryczkowa führt von der Alm Hala Goryczkowa im Tal Dolina Goryczkowa auf den Gipfel des Kasprowy Wierch. Die Fahrt dauert ca. 15 Minuten. Skilifte Kalatówki Unterhalb der Hala Goryczkowa befinden sich zwei weitere Skilifte Kalatówki auf der Alm Kalatówki. Skipisten Vom Kasprowy Wierch führen zwei Skipisten ins Tal. Skipiste Gąsienicowa Die Skipiste Gąsienicowa führt am Nordosthang des Kasprowy Wierch ins Tal nach Zakopane. Skipiste Goryczkowa Die Skipiste Goryczkowa führt am Nordwesthang des Kasprowy Wierch ins Tal nach Zakopane. Infrastruktur In Kuźnice gibt es mehrere Restaurants und zahlreiche Einkaufsmöglichkeiten. Dort befindet sich die untere Station der Seilbahn. Parkplätze sind in begrenztem Umfang vorhanden. Die Zufahrt ist nur bis zum Johannes-Paul-II-Rondo möglich. Auf dem Gipfel des Kasprowy Wierch gibt es eine Bergrettungsstation des Bergwacht TOPR, ein Restaurant, ein kleines Hotel sowie eine Wetterstation. Im Tal Dolina Gąsienicowa gibt es die Schutzhütte Schronisko PTTK Murowaniec sowie die Almhütte Betlejemka. Auf der Alm Kalatówki gibt es das Berghotel Hotel górski PTTK Kalatówki. Siehe auch Skigebiet Nosal Skigebiet Gubałówka Skigebiet Polana Szymoszkowa Skigebiet Harenda Liste der Skigebiete in Polen Weblinks Homepage (polnisch, englisch)
Kasprowy Wierch (station)

La Station de sports d'hiver de Kasprowy Wierch (prononcer : Kasprové Vièrh) est la plus haute station de sports d'hiver de Zakopane en Pologne. Elle est située dans le massif des Hautes Tatras (dans les Carpates occidentales) à la frontière de la Slovaquie et de la Pologne La station est implantée sur les flancs de la montagne éponyme : le Kasprowy Wierch ou Kasprov vrch, haute de 1 987 m. Articles connexes Les autres stations du domaine skiable de Zakopane sont: Butorowy Wierch (pl) Gubałówka Pardałówka Polana Szymoszkowa Witów Ski Lien externe Site de la société polonaise d'exploitation des remontées mécaniques de Zakopane Polskie Koleje Linowe Portail des sports d’hiver Portail des Carpates Portail de la Pologne
Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Piszczacu

Parafia Podwyższenia Krzyża Świętego w Piszczacu – parafia rzymskokatolicka w Piszczacu. Parafia erygowana w 1566. Kościół murowany, wybudowany w 1907 roku jako cerkiew prawosławna. Mieści się przy ulicy Włodawskiej. Terytorium parafii obejmuje: Chotyłów, Dąbrowica Mała, Dobrynka, Piszczac, Piszczac Drugi, Piszczac-Kolonia, Piszczac Pierwszy, Piszczac Trzeci, Popiel, Wólka Kościeniewicka, Wyczółki oraz Zalutyń. Bibliografia Opis parafii na stronie diecezji siedleckiej
Cmentarz żydowski w Piszczacu

Cmentarz żydowski w Piszczacu – został założony w XIX wieku i zajmuje powierzchnię 0,58 ha, na której nie zachował się żaden nagrobek. Znajduje się przy ul. Terespolskiej. Zadrzewiony teren nekropolii jest ogrodzony i regularnie porządkowany. Przypisy Bibliografia Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 57. Linki zewnętrzne Cmentarz żydowski w Piszczacu. sztetl.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)]. na portalu Wirtualny Sztetl Opis wraz z ilustracjami
Wieża ciśnień w Olsztynku

Wieża ciśnień w Olsztynku – wieża ciśnień usytuowana przy ul. Górnej w Olsztynku (komunalna). Historia Wieża powstała na początku XX wieku. Woda do zbiornika była pompowana ze studni o głębokości 14,7 m. Służyła mieszkańcom do rozpoczęcia II wojny światowej, uniknęła zniszczenia podczas działań wojennych i była użytkowana do 1995 roku. 16 marca 2000 roku została wpisana do rejestru zabytków pod nr 4157. Opis Zbiornik zbudowany z czerwonej cegły o pojemności 150 m³ ma średnicę 8 metrów i wysokość 4 metrów. Został on przykryty stożkowym dachem, nad którym znajduje się okrągła wieżyczka zwieńczona iglicą. Kubatura całej wieży to 1500 m³, a wysokość 34 metry. Ośmioboczna podstawa ma 23 metry. Remont w 2019 roku W marcu 2019 roku Urząd Miejski w Olsztynku podpisał umowę z wykonawcą, który ma zakończyć prace remontowe do końca tegoż roku. Inwestycja została dofinansowana z Regionalnego Programu Operacyjnego województwa warmińsko-mazurskiego. Planowana jest budowa w miejscu zbiornika tarasu widokowego. Wewnątrz siedmiokondygnacyjnej wieży zaplanowano windę i ściankę wspinaczkową. Na dole ma być sala konferencyjna z zapleczem. Planowane jest organizowanie w wyremontowanej wieży spotkań i szkoleń dla mieszkańców. Wokół budynku przewidziano parking. Przypisy
Kościół św. Jakuba Apostoła w Butrynach

Kościół św. Jakuba Apostoła w Butrynach – kościół parafialny parafii św. Jakuba Apostoła w Butrynach, zbudowany w XIX wieku. Historia Pierwszy kościół, jeszcze drewniany spłonął w 1682 r. W 1689 r. rozpoczęto budowę murowanej świątyni, wówczas w stylu barokowym. Konsekracji drugiego kościoła dokonano w 1724 r. Ta świątynia również spłonęła w czasie pożaru, w 1886 r. Odbudowana została w latach 1887–1888 w stylu neogotyckim, z wykorzystaniem starych murów. Wieżę dobudowano w 1934 r. Wyposażenie W ołtarzu głównym umieszczono figurę Matki Bożej. W lewym ołtarzu bocznym znajduje się figura św. Jakuba i barokowy obraz św. Antoniego z Dzieciątkiem z XVII wieku w srebrnych sukienkach, natomiast w prawym ołtarzu – obraz św. Józefa. W kościele znajdują się także cenne zabytki sztuki złotniczej, w tym m.in.: monstrancja z 1690 roku z herbem i sygnaturą oraz barokowy kielich, wykonane przez Jana Bartolomowicza – złotnika z Lidzbarka Warmińskiego, srebrny pacyfikał w formie krzyża, relikwiarz św. Antoniego, ołtarz z 1681 roku. Galeria Przypisy
Kościół Znalezienia Krzyża Świętego w Klebarku Wielkim

Kościół pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Klebarku Wielkim – neogotycki kościół w Klebarku Wielkim należący do parafii pw. Znalezienia Krzyża Świętego w Klebarku Wielkim. W obecnym stanie została zbudowana w 1892 roku. Historia Pierwsze wzmianki o kościele w Klebarku Wielkim pochodzą z XIV wieku. Miejscowość została lokowana w 1357 roku jako własność Kapituły Warmińskiej. Po zniszczeniach wojny polsko-krzyżackiej z lat 1519–1521 wieś została podzielona na Klebark Mały i Klebark Wielki przez administratora dóbr kapitulnych Mikołaja Kopernika, który sprowadzał tu nowych osadników. Pierwszy kościół istniał już w średniowieczu. W 1581 roku biskup warmiński Marcin Kromer konsekrował drugą, murowaną świątynię. Obecny kościół wzniesiono w latach 1888–1892 w stylu neogotyckim, a jego konsekracji dokonał 26 września 1896 roku biskup Andrzej Thiel. Architektura Świątynia jest orientowaną, trójnawową budowlą ceglaną w stylu neogotyckim. Od strony wschodniej znajduje się wielobocznie zamknięte prezbiterium z dwiema zakrystiami, natomiast od zachodu wznosi się masywna wieża zwieńczona strzelistym dachem namiotowym. W wieży zachował się mechanizm zegarowy z 1895 roku. Wnętrze nakrywają sklepienia krzyżowo-żebrowe, wsparte na filarach i ozdobione dekoracją floralną. Polichromia z początku XX wieku zawiera cytaty łacińskie oraz przedstawienia biblijne, m.in. scenę ofiary Melchizedeka oraz wizerunek św. Alojzego Gonzagi. Wyposażenie Wyposażenie świątyni utrzymane jest głównie w stylistyce neogotyckiej. W ołtarzu głównym znajduje się nisza relikwiarzowa oraz przedstawienie św. Heleny z krzyżem. W północnym ołtarzu bocznym umieszczono obraz Matki Bożej z Dzieciątkiem z 1862 roku, flankowany figurami św. Dominika i św. Franciszka z Asyżu. Ołtarz południowy ma formę tryptyku i zawiera figury św. Barbary, św. Mikołaja oraz św. Katarzyny Aleksandryjskiej. Jednym z najcenniejszych elementów wyposażenia są neogotyckie witraże wykonane około 1888 roku w pracowni Wilhelma Mayra w Koblencji. Przedstawiają tajemnice różańca i należą do najlepiej zachowanych zespołów witrażowych na Warmii. W kościele zachowały się również: neogotycka ambona, granitowa chrzcielnica, organy z końca XIX wieku oraz ława gdańska z XVII wieku. Sanktuarium Krzyża Świętego W 2002 roku parafia otrzymała relikwie Krzyża Świętego, przekazane przez papieża Jana Pawła II. Uroczyste wprowadzenie relikwii odbyło się 13 września 2002 roku z udziałem kardynała Józefa Glempa. Na mocy dekretu arcybiskupa warmińskiego Edmunda Piszcza z 8 września 2002 roku kościół został podniesiony do rangi Archidiecezjalnego Sanktuarium Krzyża Świętego. Sanktuarium jest jednym z ważniejszych ośrodków kultu Krzyża Świętego na Warmii. Przypisy
Kościół św. Michała Archanioła w Purdzie

Kościół świętego Michała Archanioła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Olsztyn V – Kormoran archidiecezji warmińskiej. Jest to świątynia wybudowana w 1503 roku, na miejscu wcześniejszego, drewnianego kościoła. W następnych latach była stopniowo rozbudowywana i w 1580 roku została konsekrowana przez biskupa warmińskiego Marcina Kromera pod wezwaniem świętego Krzyża i świętego Michała Archanioła. W 1817 roku na ceglanej obszernej kruchcie zachodniej została umieszczona drewniana wieża, natomiast w 1929 roku zostały dobudowane nawy boczne. Budowla jest murowana, wzniesiona z cegły z dodatkiem kamieni polnych, wykorzystanych w cokole korpusu i w przyziemiu wieży. Pierwotna nawa została zbudowana na planie prostokąta. Nawy boczne są węższe od nawy głównej. Korpus świątyni został wzmocniony przyporami. Wieża na planie kwadratu o zwężających się ścianach ku górze w przyziemiu jest murowana, natomiast powyżej drewniana i posiada konstrukcję słupową i jest oszalowana deskami. Jest zwieńczona ostrosłupowym dachem hełmowym pokrytym gontem. W kruchcie wieży można zobaczyć fragmenty nie ukończonego sklepienia krzyżowo-żebrowego. Wschodni szczyt świątyni jest ozdobiony blendami otynkowanymi na różowy kolor. Przypisy
Kościół św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu

Kościół pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu – późnogotycki, zabytkowy kościół parafialny parafii pw. św. Jana Ewangelisty i Opatrzności Bożej w Bartągu. W obecnym stanie utrzymuje się od pierwszej połowy XVIII wieku. Historia Pierwsza świątynia w tej miejscowości został zbudowany w drugiej połowie XIV wieku. W wieku XVI budynek został częściowo przebudowany. Kościół spłonął w pożarze wsi w 1691 roku. Odbudowano ją na początku XVIII wieku. W 1724 roku świątynia została konsekrowana przez biskupa pomocniczego Jana Franciszka Kurdwanowskiego. W 1800 roku odbudowano wieżę, a w 1934 roku kościół powiększono o nawy boczne. Galeria Przedmioty warte uwagi Ołtarz główny Barokowy ołtarz główny autorstwa Izaaka Rigi z Królewca został wykonany 1695 roku. Żyrandole i lichtarze Żyrandole i lichtarze zostały wykonane przez bartąskiego stolarza, Józefa Kupczyka w 1883 roku. Obraz "Bóg patrzy i opatrzy" Na lewym ołtarzu bocznym XVIII-wieczny obraz Bożej Opatrzności (z napisem: Bóg patrzy i opatrzy), uważany przez wiernych za cudowny od wieków przyciąga licznych pielgrzymów. W skarbcu przechowywany jest relikwiarz z fragmentami Krzyża Pańskiego. Przypisy
Kościół Świętego Jakuba Apostoła w Stawigudzie

Kościół Świętego Jakuba Apostoła – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Olsztynek archidiecezji warmińskiej. Jest to świątynia wybudowana w 1933 roku. W 1934 roku została poświęcona przez ówczesnego biskupa warmińskiego Maksymiliana Kallera pod wezwaniem św. Jakuba Apostoła. Budowla jest salowa, murowana, posiada wydzielone prezbiterium, jest opięta skarpami wykonanymi z ciosanych kamieni oraz otynkowana. Główne wejście do kościoła znajduje się w wybudowanej na planie prostokąta wieży, dobudowanej od strony frontowej. Wszystkie elementy bryły świątyni nakrywają dachy dwuspadowe. We wnętrzu kościoła wykończonym drewnianym stropem przeważa współczesny, skromny wystrój. Znajdujące się w prezbiterium krzyż oraz figury św. Jana Apostoła i Matki Boskiej Bolesnej umieszczone były wcześniej w leśnej kaplicy pod wezwaniem św. Huberta położonej niedaleko wsi Rybaki. Przypisy
Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Turośli

Kościół Matki Bożej Częstochowskiej w Turośli – rzymskokatolicki kościół parafialny zlokalizowany w miejscowości Turośl (powiat piski, województwo warmińsko-mazurskie). Funkcjonuje przy nim parafia Matki Bożej Częstochowskiej. Wieś w XIX wieku zamieszkiwali przede wszystkim protestanci. W 1848 utworzono tutaj parafię ewangelicką. W tym samym roku wzniesiono świątynię. Parafię katolicką erygowano w 1962. Czternaście scen Męki Pańskiej wraz z dekoracją roślinno-kwiatową pochodzących z kościoła (płótno nabite na deski) zostało przekazane do świątyni w Wieliczkach koło Olecka w 1949. Dzieje kościoła opisał Wojciech Guzewicz w pracy Pisz i okolice. Studium historyczne kościołów i parafii dekanatu piskiego (2014). Przypisy
Kościół Przenajświętszej Trójcy w Dźwierzutach

Kościół Przenajświętszej Trójcy – rzymskokatolicki kościół parafialny należący do dekanatu Pasym archidiecezji warmińskiej. Kamień węgielny pod budowę świątyni został poświęcony w dniu 18 maja 1880 roku, natomiast 19 września 1883 roku dziekan z Barczewa, ksiądz Edward Stock, poświęcił kościół. Budowla została konsekrowana pod wezwaniem Trójcy Świętej i Narodzenia Najświętszej Maryi Panny przez biskupa Filipa Krementza 24 czerwca 1884 roku. Budowla jest orientowana, jednonawowa, wybudowana w stylu neogotyckim, murowana z czerwonej cegły i nieotynkowana. Od strony zachodniej jest dobudowana do niej wieża z kruchtą, zwieńczona spiczastym dach hełmowy. Przy wieży jest umieszczone również wejście na chór prowadzące przez półcylindryczną klatkę schodową. Od strony wschodniej jest położone prezbiterium. Korpus świątyni jest oszkarpowany, zwieńczony jest szczytami schodkowymi i dwuspadowym dachem złożonym z dachówki. Ostrołukowe okna są wypełnione maswerkiem. Wnętrze nawy nakrywa strop podparty drewnianymi belkami z poprzecznymi belkami podtrzymującymi. Prezbiterium, niższe od nawy, jest nakryte sklepieniem gwiaździstym. Przypisy