NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Synagoga w Modliborzycach

Synagoga w Modliborzycach – synagoga z XVIII w. znajdująca się w Modliborzycach, przy ulicy Zamkowej 1. Historia Synagogę zbudowano około 1760. Poza nią w Modliborzycach funkcjonowało jeszcze prawdopodobnie 5 innych domów modlitwy. Frekwencja w tych domach modlitwy oraz w synagodze w dni szabasowe oraz świąteczne wynosiła ok. 550 osób. W czasie okupacji miejscowych Żydów wywieziono, a budynek został całkowicie zdewastowany i splądrowany przez hitlerowców. Po wojnie, na mocy postanowienia Sądu Powiatowego w Janowie Lubelskim z dnia 14 sierpnia 1957 całą nieruchomość nabył Skarb Państwa drogą zasiedzenia. Przez kolejne dwadzieścia lat synagoga była powierzchownie wzmacniana i zabezpieczana. W latach 1957–1965 obiekt odremontowano z przeznaczeniem na gminny ośrodek kultury. W czasie remontu zatarto jednak zupełnie ślady pierwotnego przeznaczenia budynku, choć zrekonstruowano wygląd elewacji oraz dach. W 1994 właścicielem nieruchomości stała się Gmina Modliborzyce. Obecnie, po kolejnym remoncie, w budynku synagogi mieści się Gminny Ośrodek Kultury w Modliborzycach. Architektura Budynek murowany z kamienia na planie prostokąta o zaokrąglonych narożach. Nakryty dachem półszczytowym, krytym gontem, z parami lukarn nisko osadzonych w obu głównych połaciach. Oryginalnie ukształtowana jest frontowa ściana zachodnia: dwukondygnacyjna fasada posiada na piętrze biegnącą przez całą szerokość ściany loggię o czterech przysadzistych kolumnach, podtrzymujących belkowanie. Do loggii prowadzą zewnętrzne boczne schody, zaś z niej wejście wiodło do dawnego babińca na piętrze. Ściany boczne podzielone lizenami na trzy pola z wysoko umieszczonymi, półkoliście zamkniętymi od góry otworami okiennymi o szerokich, wydatnych opaskach. W środkowym polu drzwi wejściowe. Od wschodu do synagogi przylega dwukondygnacyjna przybudówka, kryta osobnym dachem. Główna sala modlitewna poprzedzona sienią, nad którą na piętrze znajdował się babiniec, ma kształt kwadratu. Nie zachowały się żadne elementy wyposażenia. Przypisy Bibliografia Informacje o synagodze w portalu Wirtualny Sztetl Henryk Gawarecki, Józef Marszałek, Tadeusz Szczepanik, Włodzimierz Wójcikowski: Lubelszczyzna. Przewodnik, Wydawnictwo „Sport i Turystyka”, Warszawa 1979, s. 264.
Synagoga w Mysłowicach (pl. Mieroszewskich)

Synagoga w Mysłowicach – synagoga znajdująca się w Mysłowicach przy placu Mieroszewskich 1 (za czasów niemieckich zwanej Synagogengasse). Synagoga została zbudowana w 1826 roku. Po wybudowaniu nowej, większej synagogi, bożnicę sprzedano firmie meblowej „Robak”, która w 1927 roku sprzedała ją katolickiej parafii Najświętszego Serca Pana Jezusa. W 1928 roku parafia przeprowadziła stosowny remont według projektu A. Krafczyka i zaadaptowała budynek na Katolicki Dom Ludowy. Murowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. Wewnątrz zachowały się drewniane galerie dla kobiet obiegające z trzech stron dawną główną salę modlitewną. Przypisy Linki zewnętrzne Synagoga w Mysłowicach na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoga w Niebylcu

Synagoga w Niebylcu – synagoga znajdująca się w Niebylcu, w północnej części miejskiego rynku. W jej wnętrzach znajdują się jedne z najlepiej zachowanych polichromii w województwie podkarpackim. Historia Synagoga została zbudowana w drugiej połowie XIX wieku. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę. W czasie wojny, a także po jej zakończeniu, w budynku synagogi znajdował się magazyn zboża i nawozów. W latach 70. budynek poddano konserwacji, a od 1977 mieści się tutaj Biblioteka Publiczna. Architektura Murowany i orientowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. We wschodniej części znajdowała się sala główna, a w zachodniej babiniec nad przedsionkiem. W trakcie prac remontowo-adaptacyjnych sala główna podzielona została stropem, wykorzystywanym dla celów bibliotecznych. Strop jest odsunięty od ścian z uwagi na zachowane malowidła z 1905 i 1937 roku. Polichromia, wykonana przez nieznanego autora techniką klejową, została poddana konserwacji przez Mieczysława Świerczewskiego. Malowidła na suficie przedstawiają wizerunki znaków zodiaku. Na środku sufitu, ponad nieistniejącą już bimą, znajduje się Lewiatan – ryba zjadająca swój ogon. Wokół niej wypisany jest cytat z Księgi Psalmów: "Lewiatan, którego stworzyłeś na to, by w wodach igrał" (Ps. 104, 26). Na zachodniej ścianie przedstawione jest wyobrażenie Świątyni Jerozolimskiej z napisem "Buduje Jeruzalem Jahwe, rozproszonych z Izraela zgromadza". Na ścianie wschodniej w miejscu, gdzie znajdował się wcześniej Aron ha-kodesz wymalowane zostały dwa lwy trzymające kamienie z dziesięciorgiem przykazań, a nad nimi napis "Ojcze nasz, królu nasz, otwórz bramy niebios na modlitwy nasze". Wnękę otacza czerwona korata zwieńczona koroną Tory. Obramienia okien ozdobione są polichromią o motywie roślinnym. Nie zachowało się oryginalne wyposażenie synagogi. Zobacz też Cmentarz żydowski w Niebylcu Bibliografia Jucha Z., 1995, Polichromia ścienna synagog w Łańcucie, Strzyżowie, Niebylcu, kuczki żydowskiej w Tyczynie – odkrycia i konserwacja, [w:] Malarstwo monumentalne Polski południowo-wschodniej. Informator regionalny, Rzeszów: Regionalny Ośrodek Studiów i Ochrony Środowiska Kulturowego. Linki zewnętrzne Synagoga w Niebylcu w serwisie Polin.org.pl. polin.org.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-08)]. Strona Gminnej Biblioteki Publicznej w Niebylcu. gbpniebylec.w.interia.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2009-01-13)]. Synagoga w Niebylcu na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoge (Nowy Sącz)

Die Synagoge in Nowy Sącz, einer polnischen Stadt in der Woiwodschaft Kleinpolen im Südosten Polens, wurde in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts gebaut. Nach jahrelanger anderer Nutzung wird sie heute wieder religiös genutzt. Sie ist auch als „Große Synagoge“, „Stadtsynagoge“ und „Magistratssynagoge“ bekannt. Geschichte Ein Feuer zerstörte 1765 eine hölzerne Synagoge in Nowy Sącz. Bis der Bau einer neuen, steinernen, Synagoge endgültig genehmigt war, vergingen einige Jahre, so dass das Gebäude erst 1774 fertiggestellt war. Gelegentlich wird auch fälschlicherweise 1746 als Baujahr angegeben, da dieses Datum auf einem Lesepult eingeritzt war. In 1894 zerstörte ein Brand große Teile der Synagoge, allerdings blieben die Außenmauern stehen. Beim Neuaufbau wurden größere Umbauten vorgenommen, die auch das Äußere veränderten. Im Zweiten Weltkrieg zerstörten die deutschen Besatzer die Inneneinrichtung und nutzen das Gebäude als Lager. In den 1970er Jahren war es Kunstgalerie und Museum. Seit 2015 ist es wieder eine aktive Synagoge. Architektur Die Synagoge ist 25 × 19 m groß; die Wandhöhe ist 8 m. Bedeckt war sie mit einem zweistufigen Walmdach. Dem Hauptraum vorgelagert sind ein Vestibül mit einer Empore darüber. Die Bima stand in der Mitte des Raumes und war von vier Säulen umgeben, die das Gewölbe abstützten und es in neun gleich große Felder unterteilte. Dieser Typ ist als „Neun-Felder-Synagoge“ seit der ersten Hälfte des 17. Jahrhunderts in Polen bekannt, zum Beispiel in der Großen Vorstadt-Synagoge in Lemberg. Nach dem Feuer 1894 wurde das Gewölbe durch eine ebene Decke ersetzt, ebenfalls erhielt sie ein anderes Dach. Außen wurden große Ecktürme mit Elementen eines neomaurischen Stils errichtet. Siehe auch Liste von Synagogen in Polen Einzelnachweise Weblinks Beschreibung bei Virtuelles Schtetl (abgerufen am 23. Februar 2022)
Synagoge (Odolanów)

Die Synagoge in Odolanów (deutsch Adelnau), einer Stadt im Westen Polens, die zum Powiat Ostrowski in der Woiwodschaft Großpolen gehört, wurde 1828 errichtet. Der Synagogenbau wurde von wohlhabenden Mitgliedern der jüdischen Gemeinde finanziert. Bis Anfang der 1870er Jahre besaß die Gemeinde einen eigenen Rabbiner. Danach war lediglich ein Lehrer bzw. Kantor angestellt. Das Synagogengebäude wurde während der deutschen Besetzung im Zweiten Weltkrieg verwüstet und diente nach 1945 lange Zeit als Wohn- und Lagerhaus. Die örtlichen Juden wurden zunächst in das nahe gelegene Ostrów Wielkopolski und 1940 in das Ghetto Łódź verbracht. Heute ist das Gebäude eine Ruine, es befindet sich im Besitz der Jüdischen Gemeinde Breslau. Literatur Klaus-Dieter Alicke: Lexikon der jüdischen Gemeinden im deutschen Sprachraum. Band 1: Aach – Groß-Bieberau. Gütersloher Verlagshaus, Gütersloh 2008, ISBN 978-3-579-08077-2 (Online-Ausgabe, mit zwei Fotos). Siehe auch Liste von Synagogen in Polen Weblinks Beschreibung bei Virtuelles Schtetl (abgerufen am 25. Februar 2022) Bilder der Synagoge.
Synagoga w Odolanowie

Synagoga w Odolanowie – zbudowana w 1828 przy ulicy Krotoszyńskiej. Na początku lat 30. XX w. przeprowadzono remont dachu. 2 września 1939 Odolanów zajęty został przez wojska niemieckie. Miejscowych Żydów wywieziono początkowo do pobliskiego Ostrowa Wielkopolskiego, a w 1940 do getta w Łodzi. Synagogę zdewastowano. Po wojnie budynek synagogi przebudowano na mieszkania i magazyn. Później popadła w ruinę. Obecnie obiekt stanowi własność Gminy Wyznaniowej Żydowskiej we Wrocławiu. Linki zewnętrzne Synagoga w Odolanowie - zdęcia na portalu Fotopolska Synagoga na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoge (Orla)

Die Synagoge in Orla, einer polnischen Stadt im Powiat Bielski der Woiwodschaft Podlachien, wurde 1754 errichtet. Die profanierte Synagoge im Stil des Klassizismus ist ein geschütztes Kulturdenkmal. Die Synagoge wurde zu Beginn des 19. Jahrhunderts umgebaut und nach einem Brand im Jahre 1878 renoviert. Im Ersten Weltkrieg wurde sie als Lazarett genutzt und 1938 nach einem neuerlichen Brand wieder aufgebaut. 1939 wurde sie im Zweiten Weltkrieg beschädigt und während des Krieges als Lager und danach teilweise als Schafstall zweckentfremdet. Das außen renovierte Synagogengebäude wurde in den 1980er Jahren renoviert und wird heute manchmal für Ausstellungen genutzt. Die Hauptfassade weist einen dreieckigen Giebel mit einem Fries auf, der von zwei Säulen getragen wird. Über der schmalen Eingangsöffnung befand sich früher eine hebräische Inschrift: „Wie furchtbar ist dieser Ort! Hier ist nichts Geringeres als das Haus Gottes.“ (Gen 28,17 ) Weblinks Beschreibung bei Virtuelles Schtetl
Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 1)

Synagoga w Parczewie (Bejt ha-midrasz) – została zbudowana około 1920 roku, przy ulicy Piwonia 1. Posiada cechy architektury modernistycznej. Podczas II wojny światowej Niemcy zdewastowali synagogę. Po wojnie budynek synagogi przebudowano na kino. Obecnie znajduje się tu sala weselna. Zobacz też Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 3) Linki zewnętrzne Synagoga w Parczewie na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoge (Parczew)

Die Synagoge in Parczew, einer Stadt in der polnischen Woiwodschaft Lublin, wurde in den 1870er Jahren gebaut. Geschichte Das genaue Baujahr ist nicht bekannt, war aber sicher nach 1875. Das Gebäude wurde vermutlich auf dem Gelände einer älteren Synagoge, die bereits vor 1633 erbaut wurde, errichtet. Ein Feuer im Jahre 1924 zerstörte die Synagoge nahezu, sie wurde aber umgehend wieder aufgebaut. Während der deutschen Besetzung Polens im Zweiten Weltkrieg wurde sie abermals zerstört. In den 1950er Jahren erfolgte ein weiterer Wiederaufbau und ab 1959 befand sich eine Kleiderfabrik darin. Bei diesem Aufbau ging der ursprüngliche Charakter verloren, da unter anderem eine weitere Etage eingezogen wurde und das Innere in kleinere Räume aufgeteilt wurde. Architektur Die äußere Form mit dem Walmdach sind noch in ihrer ursprünglichen Form zu erkennen. Das rechteckige Gebäude misst 11,5 × 16,3 m. Wie auf den Bildern zu erkennen ist, hat es an den Längsseiten fünf und an der Seite mit dem Eingang (ziemlich sicher der Westseite) drei Fensterreihen. Im unteren Bereich sind dies kleine rechteckige Fenster bzw. Türen und hoch darüber angebracht große Rundbogenfenster. Siehe auch Liste von Synagogen in Polen Einzelnachweise Weblinks Daten, Bilder desCenter for Jewish Art.
Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 3)

Synagoga w Parczewie – synagoga znajdująca się w Parczewie, przy ulicy Piwonia 3. Historia Synagoga została zbudowana w drugiej połowie XIX wieku. W 1924 roku spłonęła i w tym samym roku została gruntownie wyremontowana. Podczas II wojny światowej, w 1943 roku hitlerowcy zdewastowali synagogę. Po zakończeniu wojny budynek synagogi przez wiele lat stał opuszczony i popadał w ruinę. W 1957 roku została przejęta przez Wojewódzki Zarząd Przemysłu w Lublinie, który z kolei przekazał synagogę Lubelskiemu Przedsiębiorstwu Krawiecko-Kuśnierskiemu, który urządził w niej wytwórnię konfekcji i dyskont odzieżowy, który znajdował się w niej przez następne kilkadziesiąt lat. Obecnie w budynku mieści się restauracja. Murowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta. Po wojnie przebudowana, wnętrze podzielono stropami i ścianami działowymi oraz wstawiono schody. Zachowano wystrój zewnętrzny oraz pierwotną formę dachu. Zobacz też Synagoga w Parczewie (ul. Piwonia 1) Przypisy Linki zewnętrzne Synagoga w Parczewie na portalu Wirtualny Sztetl
Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu

Kamienica zarządu gminy żydowskiej w Poznaniu – kamienica znajdująca się w północnej części Starego Miasta w Poznaniu, na narożniku ulic Stawnej 10 i Szewskiej 10, mieszcząca w dwudziestoleciu międzywojennym i od 2003 roku władze poznańskiego kahału. Historia W okresie dwudziestolecia międzywojennego siedziba gminy mieściła m.in. Żydowską Bibliotekę Ludową, salę zebrań, biura organizacji charytatywnych i związku sportowego, kilka mieszkań dla pracowników kahału, a w latach 1924–1932 również Miejską Izraelicką Szkołę Podstawową nr 14, do której uczęszczało rocznie ok. 200 uczniów. Jedną z organizacji mieszczących się w budynku było Towarzystwo Chewra Kadisza, którego statut odnowiono w grudniu 1929 roku. Zajmowało się ono pomocą biednym i chorym członkom gminy, pokrywając koszty ich leczenia, udzielając pomocy rodzinom i organizując pogrzeby. Na czele funkcjonującego do 1939 roku stowarzyszenia stał dr J. Cobliner. W 1930 liczyło ono 217 członków. W latach 1937–1938 zorganizowało 25 pogrzebów, w tym 10 nieodpłatnych; pokryło koszty leczenia sześciu osób i udzieliło zapomogi 63 kolejnym. W 1939 roku władze niemieckie przejęły cały majątek gminy, niszcząc tym samym wyposażenie budynku. Po II wojnie światowej w Poznaniu przebywało 224 Żydów (styczeń 1946). Pół roku później było ich już 343. Mimo to, nie udało się odrodzić wspólnoty, a cały jej majątek (w tym synagogi, cmentarze i siedziba gminy) przeszedł w ręce miasta. W okresie Polski Ludowej pomieszczenia gmachu służyły jako magazyny Archiwum Państwowego. W 1975 roku oczyszczono elewacje budynku, a w 1992 wyremontowano klatki schodowe i założono instalację ogrzewania gazowego. Zjednoczonej w 1999 roku gminie dopiero po 4 latach udało się odzyskać kamienicę przy ulicy Stawnej. W budynku mieści się jedyny czynny w Poznaniu dom modlitwy. Początkowo Torę w trakcie nabożeństw czytano w wydaniu książkowym, aż do 8 stycznia 2009 roku, kiedy Orit i Meszulama Szafranowie z Izraela ofiarowali ZGWŻ uroczyście wniesione zwoje Tory. W 2009 przeprowadzono remont dachu, a w latach 2009–2015 konserwację elewacji oraz renowację stolarki okiennej i drzwiowej. Architektura Elewacje licowane są żółtą i czerwoną cegłą klinkierową, dach pokryty dachówką karpiówką, a wieżyczka łupkiem. Zobacz też czynne synagogi w Polsce dzielnica żydowska w Poznaniu Związek Gmin Wyznaniowych Żydowskich w RP Przypisy Bibliografia Rafał Witkowski: Żydzi w Poznaniu. Krótki przewodnik po historii i zabytkach. Poznań: Wydawnictwo Miejskie Posnania, 2012. ISBN 978-83-7768-046-9.
Synagoge (Przysucha)

Die Synagoge in Przysucha, einer Stadt in der polnischen Woiwodschaft Masowien, wurde in der zweiten Hälfte des 18. Jahrhunderts erbaut. Sie ist die größte noch heute erhaltene Synagoge im Barockstil in Polen. Geschichte Als Bauzeit der Synagoge gelten die Jahre 1764–1777. Im 19. Jahrhundert gab es Umbauten. Besonders das Dach wurde mehrmals verändert. Im Zweiten Weltkrieg wurde das Gebäude von den Deutschen als Warenlager genutzt und beträchtlich beschädigt. In den 1960er-Jahren wurden mehrmals Konservierungsarbeiten durchgeführt, um das Gebäude zu stabilisieren. Beschreibung Das große rechteckige Gebäude besteht aus der Haupthalle (dem Männergebetsraum) sowie im Westen vorgelagert dem Vestibül mit einem Nebenraum. Darüber befinden sich die Gebetsräume der Frauen; ursprünglich wohl auf einer Etage und seit den Umbauten auf zwei Stockwerken. Die Haupthalle hat an den Seiten je drei Rundbogenfenster und an der Ostseite zwei. Dazwischen ist noch ein Okulus. Unter diesem ist noch ein Strebepfeiler, hinter dem sich im Inneren die Nische für den Toraschrein befand. Vestibül und Frauenräume haben kleinere, rechteckige Fenster für jedes Stockwerk. Der Eingang ist von der Seite im Südwesten. Zwischen den Fenstern sind die Wände durch Pilaster strukturiert. Die Ecken des Gebäudes sind abgerundet. Die Synagoge hat ein zweistufiges Mansardwalmdach mit einem kleinen Absatz dazwischen. Auf Aufnahmen von 1939 hatte es ein reines Walmdach. Vom Vestibül führen mehrere Stufen hinab in den Gebetsraum. In der Mitte stand die Bima zwischen vier Säulen, die nach oben einen baldachinähnlichen Aufsatz haben, der die Decke stützt. Diese Art wird als Stützbima bezeichnet. Sie hatte sich in der polnisch-litauischen Adelsrepublik ab der zweiten Hälfte des 16. Jahrhunderts entwickelt. Der Toraschrein war von zwei Halbsäulen eingerahmt. Oben befanden sich eine Krone und zwei Greifvögel. Siehe auch Liste von Synagogen in Polen Quellenangaben Weblinks Bilder, Informationen auf jewish-heritage-europe. Abgerufen am 9. März 2021. Beschreibung bei Virtuelles Schtetl Abgerufen am 22. Februar 2022.
Synagoga w Przysusze

Synagoga w Przysusze – znajduje się w miejscowości Przysucha w województwie mazowieckim, przy ul. Stefana Żeromskiego. Historia Wzniesiona w latach 1764–1777 w żydowskiej części miasteczka, została zdewastowana w czasie II wojny światowej przez Niemców. Po wojnie budynek niszczał do lat 60. XX wieku, kiedy przykryto jego dach blachą, a bimę wzmocniono stalową konstrukcją. Kolejne prace budowlano-konserwatorskie przeprowadzono 1968-1970, podczas których zmieniono konstrukcję dachu z czterospadowego na dach łamany dwukondygnacyjny. W 2007 właścicielem budynku została Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego, która w 2011 złożyła wniosek do Ministerstwa Kultury i Dziedzictwa Narodowego o wsparcie realizacji rewitalizacji synagogi. Dzięki akceptacji wniosku przez Ministerstwo, w czerwcu 2013 Fundacja rozpoczęła realizację zadania „Przysucha, synagoga (XVIII w.): kompleksowy remont dachu obejmujący wykonanie wieńca, wymianę części konstrukcji oraz pokrycia dachowego”, które uzyskało wsparcie z programu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Opis Budynek wzniesiony jest na planie prostokąta o wymiarach 29,6 na 19,6 metra w stylu barokowo-klasycystycznym z bloków piaskowca. Od zachodu mieści się dawna siedziba kahału, na piętrze zaś babiniec. Od strony północnej znajduje się główne wejście do synagogi. Ściany z zewnątrz podzielone są płaskimi lizenami, narożniki są lekko zaokrąglone. Na osi ściany wschodniej znajduje się szeroka przypora osłaniająca wnękę na Aron ha-kodesz. Okna przesklepione półkoliście po trzy w ścianach bocznych, dwa w ścianie wschodniej z niewielkim okulusem w medalionie między nimi. Wejście z sieni do głównej sali modlitw zlokalizowano na osi ściany zachodniej przez kamienny profilowany portal. Sala posadowiona na planie prostokąta (20,0 x 15,6 m) z osią dłuższą zorientowaną wschód - zachód, przykryta jest sklepieniem o 9 przęsłach żaglastych i beczkowych, spływając w centrum w wydrążoną podporę, której 4 filary tworzą oprawę bimy. Filary, niskie ośmioboczne słupy połączone arkadami bez cokołów ustawiono bezpośrednio na posadzce. Na wschodniej ścianie znajduje się zachowany ujęty w dwie półkolumny Aron ha-kodesz w formie portalu z ażurową koroną adorowaną przez dwa płasko rzeźbione gryfy, z kolumnami i stiukami. Na ścianach zachowały się także resztki polichromii. Synagoga znajduje się w rejestrze zabytków NID z opisem: synagoga, k. XVIII, nr rej.: 505-VIII-28 z 31.12.1949, 41/A z 1.03.1967 oraz 128/A z 12.02.1982. Przypisy Linki zewnętrzne Synagoga w Przysusze na portalu Wirtualny Sztetl PRZYSUCHA. centrum-anielewicza.uw.edu.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-06)]. Synagoga, Aleksandra Król Urząd Miasta i Gminy Przysucha. gminaprzysucha.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2019-02-02)]. - opis i fotografia
Synagoga w Puńsku

Synagoga w Puńsku – zbudowana na przełomie XIX i XX wieku w Puńsku przy ulicy Mickiewicza 58. Podczas II wojny światowej, w 1941 hitlerowcy doszczętnie zdewastowali synagogę. Od zakończenia wojny w budynku synagogi mieściło się kolejno kino, sklep oraz mieszkanie. Obecnie budynek nie jest użytkowany. Właścicielem obiektu jest Fundacja Ochrony Dziedzictwa Żydowskiego. Drewniany, jednokondygnacyjny, orientowany budynek synagogi z dachem dwuspadowym wzniesiono na planie prostokąta, w konstrukcji zrębowej na murowanym fundamencie. Pierwotnie była kryta gontem i otynkowana. We wschodniej części znajdowała się sala główna, a w zachodniej przedsionek, nad którym znajdował się babiniec. W zachodniej części znajdowała się dobudówka, w której mieścił się cheder. W dawnym domu rabina, usytuowanym obok synagogi, mieścił się Litewski Dom Kultury – po zmianie siedziby budynek wynajęto na potrzeby sklepu. Decyzją z dnia 30 marca 1990 synagoga wpisana została do rejestru zabytków d. województwa suwalskiego pod nr rej. A-808: Zobacz też Cmentarz żydowski w Puńsku Przypisy Linki zewnętrzne Synagoga w Puńsku na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoga w Radymnie

Synagoga w Radymnie – synagoga znajdująca się w Radymnie na Rynku pod numerem 26. Synagoga została zbudowana w 1918 roku. Podczas II wojny światowej hitlerowcy zdewastowali synagogę. Po wojnie budynek stał przez pewien czas stał opuszczony. W latach 50 XX w. przebudowano go na potrzeby rozlewni wody gazowanej. Obecnie mieści się w niej hurtownia spożywcza Murowany i orientowany budynek synagogi wzniesiono na planie prostokąta, z ryzalitami od zachodu. Wnętrza zmieniono w trakcie przebudowy. Pierwotnie z każdej strony znajdowały się wysokie, półokrągłe zakończone okna, które po wojnie zamurowano i wykuto nowe prostokątne. Linki zewnętrzne Synagoga w Radymnie na portalu Wirtualny Sztetl
Synagoga w Radzanowie

Nowa synagoga w Radzanowie – znajduje się w Radzanowie w powiecie mławskim w województwie mazowieckim, przy Pl. Piłsudskiego 5, a zarazem rynku w Radzanowie. Historia Murowana synagoga została wybudowana w latach 1875–1904, na miejscu starszej, drewnianej synagogi, w południowo-wschodnim narożniku rynku. Autorem projektu budynku był architekt powiatu mławskiego Zygmunt Kmita, któremu przypisuje się również projekt synagogi w Bieżuniu. Synagoga została poważnie uszkodzona w czasie pożaru miasta w 1907. Jej odnawianie trwało do 1914. Podczas II wojny światowej, w styczniu 1942 miejscowi Żydzi deportowani zostali do getta w Mławie, a synagoga została zdewastowana. Po wojnie w budynku synagogi mieścił się magazyn nawozów. Od 1986 do 2001 funkcjonowała w nim gminna biblioteka. Obecnie budynek nie jest użytkowany. Opis Budynek synagogi został wzniesiony z cegły na fundamencie z kamieni łączonych zaprawą wapienną i gliną. Jest to budowla jednonawowa na planie prostokąta (10,65 m na 14,50 m), o czterech ośmiobocznych słupach wspierających strop, a także trójosiowej fasadzie od strony zachodniej. Synagoga jest orientowana. W zachodniej części budynku znajduje się przedsionek, z którego prowadzi wejście do sali modlitewnej. Oryginalnym elementem zdobniczym synagogi są podkowiaste łuki mauretańskie, nawiązujące do architektury starozakonnej z krajów Europy Zachodniej z XIX w. Stąd określenie styl mauretański. We wnętrzu budynku zachowała się drewniana balustrada galerii dla kobiet (tzw. babiniec), a także stylizowane żyrandole i kinkiety. Synagoga jest wpisana do rejestru zabytków nieruchomych województwa mazowieckiego. Galeria Przypisy Linki zewnętrzne FODZ Radzanów - synagoga