Osiedle Słoneczne (Kraków)

Osiedle Słoneczne (do roku 1958 Osiedle B-33) – zabytkowe osiedle w Krakowie wchodzące w skład dzielnicy XVIII Nowa Huta, w Nowej Hucie, niestanowiące jednostki pomocniczej niższego rzędu w ramach dzielnicy. Historia i charakterystyka architektoniczna osiedla Os. Słoneczne powstało w latach 1956–1958, zaprojektowane przez Stanisława Juchnowicza, który w zespole Tadeusza Ptaszyckiego pracował nad ostatecznym kształtem realizowanych zespołów mieszkaniowych. W stylistyce budynków widać wyraźnie odchodzenie od socrealizmu, brak ozdobnych detali, które widać na osiedlach powstałych w pierwszej połowie lat 50. Architektura tej części Nowej Huty jest funkcjonalistyczna. Bloki na zewnątrz osiedla, równolegle do ulic: Al. Róż, ul. Żeromskiego i Struga wybudowano z charakterystycznym, wyeksponowanym parterem, gdzie znajdują się lokale handlowo-usługowe. Te pomieszczenia użytkowe zostały zrealizowane w różny sposób. Do lokali w bloku nr 8 od strony ul. Struga i nr 14 od strony ul. Żeromskiego wchodzi się z poziomu chodnika, do lokali w dwóch blokach od Al. Róż wchodzi się po schodkach, z boku znajdują się kolumny wspierające ryzalitowo wysunięte części budynku z lokalami mieszkalnymi na wyższych kondygnacjach. Podobne rozwiązanie z wejściem po schodkach do lokali użytkowych znajduje się w bloku nr 9 u zbiegu ulic Struga, Żeromskiego i Wojciechowskiego. Od strony południowej rozwiązanie jest nieco inne. Budynek nr 1 jest budynkiem siedmiokondygnacyjnym, idąc w kierunku wschodnim (do os. Szkolnego) znajdują się cztery budynki niższe, trzypiętrowe przylegające do ul. Rydza Śmigłego. Charakterystycznym elementem tych niższych bloków są umieszczone na bocznych ścianach budynków niewielkie lokale w poziomie piwnicy, skomunikowane z chodnikami pochylnią. Znajdowały się tu np. garaże na motocykle, zakłady usługowe, do dziś w bloku nr 2 działa firma ubezpieczeniowa. Projekt budynku nr 1 pochodzi z początku 1956 roku i jest dziełem zespołu w składzie: Tadeusz Janowski, Stefan Golonka, Anna Anlauf, Tadeusz Wnuk. Elewacja tego bloku urozmaicona jest po bokach ryzalitami wspartymi w poziomie parteru na sześciu słupach. W całej części parterowej znajdują się lokale handlowo-usługowe z wejściami bezpośrednio z chodnika lub poprzez podcienie pod wysuniętymi ku przodowi częściami budynku. Charakterystyczny neon na dachu budynku – „ZURT” (obecnie nieistniejący) informował o lokalizacji w środkowej części bloku sklepu z artykułami elektronicznymi domowego użytku jak radioodbiorniki, telewizory, magnetofony i gramofony. Budynki na os. Słonecznym nie są połączone w ciągi jak w typowo socrealistycznych założeniach, lecz rozdzielone uliczkami, chodnikami i zielenią. Na osiedlu jest 13 budynków mieszkalnych, z czego dwa wewnątrz osiedla – nr 13 ustawiony w kierunku południkowym i nr 17 (za blokiem nr 16), który wybudowano dużo później. Tu też usytuowany jest ogrodzony plac zabaw. Wokół osiedla na wydzielonych trawnikach oddzielających budynki od ulic w większości znajdują się szpalery drzew. Obiekty na terenie osiedla Osiedle Słoneczne 1 – mieszkał tutaj Antoniego Kawałko, w lokalu na parterze znajdowała się galeria jego malarstwa; Osiedle Słoneczne 2 – mieszkali tutaj Krystyna Pisarkowa i Walery Pisarek oraz Władysław Dobrucki. Fakt ten upamiętnia tablica pamiątkowa umieszczona na bloku; Osiedle Słoneczne 3 – od 1994 roku ma tu swoją siedzibę Przedsiębiorstwo Produkcyjno-Usługowe Adrem S.A., które zajmuje się zarządzaniem i administrowaniem budynkami, głównie na terenie Nowej Huty; Osiedle Słoneczne 10 – przedszkole samorządowe nr 107; Osiedle Słoneczne 12 – szkoła podstawowa nr 105; Osiedle Słoneczne 14 – tu ma swoją siedzibę Fundacja Nowe Centrum, organizacja pozarządowa, której głównym celem jest wsparcie osób zagrożonych wykluczeniem społecznym; Osiedle Słoneczne 16 – w lokalu, w którym znajdował się sklep dawnej Składnicy Harcerskiej, miał swoją siedzibę Oddział Muzeum Historycznego Miasta Krakowa – Dzieje Nowej Huty. W ramach reorganizacji został przeniesiony do budynku dawnego kina Światowid. Działa jako Muzeum Nowej Huty. W lokalu po muzeum od 2020 roku działa Klub Zgody – placówka Ośrodka Kultury Kraków-Nowa Huta. Galeria Przypisy