Kościół św. Marcina w Jaworze

Kościół św. Marcina w Jaworze – kościół katolicki w Jaworze, pod wezwaniem św. Marcina z Tours, aktualnie należy do parafii św. Marcina w Jaworze. Położenie Kościół położony jest w północno-zachodniej części średniowiecznego miasta, na wzgórzu o wysokości 203 m n.p.m. Od północy teren świątyni ogranicza zachowany fragment muru obronnego, od zachodu ulica Poniatowskiego, a od południa i wschodu ulice Szkolna i Kościelna, wraz z budynkiem plebanii. Historia (kalendarium) 1242 – pierwsza wzmianka o świątyni. ok. 1330 – IV ćw. XIV w. – budowa gotyckiego kościoła. 1446 i 1573 – budowa części zachodniej. 1523–1650 – kościół służy gminie ewangelickiej. XVIII w., 1865–1866, 1883, 1960–1962 – restauracje kościoła Architektura Najstarszymi elementami kościoła są budynek plebanii oraz prezbiterium. Na ścianach tego ostatniego zachowało się wiele dekoracji pochodzących z wczesnego gotyku, takie jak zwornik w kształcie rozety na sklepieniu zakrystii oraz proste laskowanie w oknie od północnej strony. Prezbiterium jest jednonawowe i czteroprzęsłowe, o wymiarach 21 m (długość) na 9 m (szerokość). W południowej ścianie znajduje się otwór wejściowy obramowany gotyckim portalem z II połowy XIV w., w którego tympanonie znajduje się wyobrażenie św. Marcina na koniu, w stroju rycerskim, dzielącego się swą szatą z żebrakiem. Świątynia jest trójnawowa, wszystkie są tej samej wysokości – 13,7 metra. Każda nawa jest nakryta osobnym dachem dwuspadowym. Wymiary kościoła wynoszą 53 m długości, 24,1 m szerokości (w tym 6,5 m nawa północna, 10,4 m nawa główna i 7,2 m nawa południowa). Wnętrza naw przykryte są sklepieniami krzyżowo-żebrowymi. Żebra spływają na wsporniki przyścienne, połączone z przyporami. W miejscach przecięć każdego przęsła znajdują się zworniki. Zarówno wsporniki jak i zworniki są zdobione dekoracjami rzeźbiarskimi. Sklepienia są pokryte wykonanymi w technice suchego fresku malowidłami przedstawiającymi motywy roślinne. Okna są wysokie, niezbyt smukłe, podobnie jak cała bryła kościoła. Podzielone są na trzy części i wypełnione witrażami z wyobrażeniami świętych, wykonanymi w latach 1858 - 1870 przez wrocławską firmę Instytut Witrażowy Adolpha Seilera,. Kościół posiada jedną wieżę, od strony północnej, zbudowaną na planie kwadratu, zwieńczoną dachem namiotowym. W przeszłości wieża istniała po stronie południowej, jednak uległa zawaleniu w 1533 roku, a odbudowana została jedynie do wysokości szczytu kościoła. Po tym wydarzeniu wybudowano w latach 1534–1536 nową wieżę po północnej stronie. W roku 1573 dobudowano od strony zachodniej małą wieżę na planie koła. Bryła kościoła jest zbudowana z łamanego granitu, a do prac wykończeniowych wykorzystano piaskowiec ciosany. Teren wokół świątyni otoczony jest murem dawnego cmentarza z licznymi epitafiami. W 2003 przy ul. św. Marcina (przy bramie kościelnej) z fundacji Anieli Turek został postawiony pomnik Jana Pawła II. Pomnik wykonany jest z piaskowca. Organy Chór muzyczny wraz z 32-głosowymi organami został oddany do użytku w 1732 roku. W latach 1878–1880 przebudowy dokonał Heinrich Schlag ze Świdnicy. Bardzo wysoki stopień zużycia wymagał podjęcia natychmiastowego generalnego remontu. Prace te wykonała firma Cynar. Dyspozycja instrumentu: Galeria Przypisy Bibliografia JózefJ. Pilch JózefJ., Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska, Warszawa: Wydawnictwo Arkady, 2005, s. 117-118, ISBN 83-213-4366-X, OCLC 69480077 . Rybotycki Jan: Dzieje parafii rzymskokatolickiej i kościoła Św. Marcina w Jaworze: (1242-1992), Dzieje parafii rzymsko-katolickiej i kościoła Św. Marcina w Jaworze : (1242-1992) Kościół pw. św. Marcina w Jaworze. zabytkidiecezjilegnickiej.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2013-11-05)]. Linki zewnętrzne Kościół św. Marcina - St. Martinskirche na portalu polska-org.pl