Kościół św. Mikołaja w Tymowej

Kościół św. Mikołaja w Tymowej – rzymskokatolicki kościół parafialny parafii św. Mikołaja biskupa, znajdujący się w Tymowej w powiecie brzeskim, w gminie Czchów, województwa małopolskiego. Kościół parafialny jest wpisany razem z dzwonnicą do rejestru zabytków pod nr A-164 z dnia 25.08.1978 r. Znajduje się na szlaku architektury drewnianej województwa małopolskiego. Historia Obecny kościół pw. św. Mikołaja w Tymowej to druga świątynia w historii parafii. Parafia powstała prawdopodobnie w 2. poł. XIII w. i posiadała kościół, który miał być konsekrowany w 1277 roku. Świątynia ta prawdopodobnie spłonęła podczas najazdu szwedzkiego w XVII wieku. Obecna świątynia św. Mikołaja powstała i została poświęcona w 1764 roku. W 1913 roku kościół został rozbudowany (przedłużono prezbiterium) o około 7 m według projektu architekta Zygmunta Hendla oraz wykonano polichromię ścienną i sufitową. Architektura i wyposażenie Architektura Kościół jest drewniany, konstrukcji zrębowej, oszalowany w stylu barokowym; trójnawowy, z węższym prezbiterium zamkniętym trójboczną absydą, przy której przybudowane zostały zakrystia i tzw. skarbiec. Do nawy od strony południowej i zachodu dobudowane są niewielkie kruchty. Wokół ścian zewnętrznych nawy otwarte soboty wsparte na profilowanych słupach, pomiędzy którymi nadwieszone dwułucza ze zwisami pośrodku. Dach dwuspadowy nad nawą i prezbiterium, natomiast nad przybudówkami przy prezbiterium i sobotami pulpitowy. Dach pierwotnie kryty gontem, obecnie blachą miedzianą. Nad nawą wieżyczka na sygnaturkę o barokowym kształcie z latarnią. Nad prezbiterium i nawą główną stropy płaskie, w nawach kolebkowe odcinki wsparte na słupach. Otwór tęczowy o łuku spłaszczonym z belką z ozdobnym wykrojem. Na drzwiach stare okucia ozdobne w typie gotyckim. Polichromia figuralna i ornamentalna z 1913 r. Wyposażenie W świątyni znajdują się 4 ołtarze, z 2. poł. XVIII w. (oraz jeden klasycystyczny XIX w.) Ołtarz główny z 2. poł. XVIII w. (z bramkami po bokach, na których figury świętych Apostołów: Piotra i Andrzeja), w polu środkowym barokowy obraz św. Mikołaja z XVIII w. (patrona kościoła, parafii), w zwieńczeniu obraz Trójcy Przenajświętszej (prawdopodobnie XVIII w.), a w antependium św. Mikołaj ratujący skazańców, barokowy malowany na desce. Ołtarze boczne: prawy św. Anny z jej barokowym obrazem (z Maryją i Jezusem) z 1769 oraz wizerunek św. Antoniego oraz rzeźby św. Jana Chrzciciela i św. Pawła. Lewy ołtarz z łaskami słynącym obrazem Matki Bożej Bolesnej zwanej Matką Boską Tymowską, w zwieńczeniu obraz Chrystus Bolesny; w ołtarzy tym figury św. Weroniki i św. Marii Magdaleny. Wszystkie obrazy w ołtarzach bocznych barokowe z 2. poł. XVIII w. W nawie bocznej neoklasyczny ołtarz z ok. 1870 Matki Bożej Częstochowskiej z kopią jasnogórskiej ikony na zasuwie z końca XIX wieku (pod zasuwą obrazu figura Matki Bożej). W zwieńczeniu obraz Przemienienia Pańskiego. Na wyposażeniu świątyni: barokowa chrzcielnica kamienna z XVIII w. z drewnianą pokrywą w kształcie korony, w jej wnętrzu rzeźbiarska kompozycja chrztu Chrystusa w Jordanie. Ambona rokokowa z wizerunkiem czterech ewangelistów i Jezusem, na zaplecku obraz św. Jana Chrzciciela z 1766 r. Kropielnica marmurowa z emblematem karmelitów, barokowa z XVII w., zapewne przeniesiona ze zburzonego kościoła karmelitów w Nowym Wiśniczu. Obraz św. Jana Nepomucena, barokowy z 1768 r., sygnowany Andrzej Ryflarz. W tęczy rzeźbiona Grupa Ukrzyżowania (Jezus na krzyżu, Maryja i św. Jan) rokokowa z 2. poł. XVIII w. Na fasadzie kościoła figura Jezusa Zbawiciela. Organy 11-głosowe zbudowane przez Stanisława Aleksandra z Marcinkowic w 1969 r. (wykorzystał XVIII-wieczny prospekt z poprzedniego instrumentu). W Muzeum Narodowym w Krakowie znajduje się pochodzący z kościoła w Tymowej obraz świętych: Mikołaja, Andrzeja i Katarzyny wykonany w warsztacie Marcina Czarnego około 1515 r. Otoczenie Przy kościele znajduje się zabytkowa dzwonnica murowana z kamienia i cegły obudowana drewnem w formie potrójnej arkady. Powstała ok. 1913 r. prawdopodobnie wg projektu Zygmunta Hendla (zaprojektował rozbudowę kościoła). W okresie I wojny światowej austriacki rząd skonfiskował trzy dzwony. W roku 1923 podjęto decyzję o zakupie nowych dzwonów, które chcieli skonfiskować Niemcy podczas II wojny światowej. Dzwony tuż przed oddaniem zostały ukryte przez żołnierzy Armii Krajowej i zakopane (jak podaje ustna tradycja „ukradli je złodzieje”). Po wojnie w 1945 dzwony zostały wydobyte i powróciły na swoje miejsce. Wszystkie dzwony zostały odlane w 1926 r. w odlewni Karola Schwabego w Białej. Dzwony otrzymały imiona: św. Mikołaj (odlany jako dziękczynienie za zakończenie wojny), św. Michał oraz Maria. Teren przykościelny to dawny teren cmentarny. Cmentarz ten powstał po 1277 r. (obecnie zlikwidowany). Około 300 metrów od kościoła znajduje się cmentarz parafialny powstały około poł. XIX w. W centralnej części znajduje się kaplica, powstała w 1994. Najstarsze zachowane nagrobki pochodzą z 2. połowy XIX w. Na cmentarzu parafialnym wydzielony jest cmentarz wojenny z okresu I wojny światowej (założony w latach 1915–1916). Galeria Przypisy