Jezioro Turkusowe

Jezioro Turkusowe – jezioro na terenie Wolińskiego Parku Narodowego na wyspie Wolin, na południu wsi Wapnica (gmina Międzyzdroje), w powiecie kamieńskim, w województwie zachodniopomorskim. Powierzchnia jeziora wynosi 6,74 hektara, a jego głębokość to 21,2 m. Ponieważ lustro wody leży na wysokości 2,6 m n.p.m., jezioro tworzy kryptodepresję o głębokości 18,6 m p.p.m. Historia powstania W miejscu dzisiejszego Jeziora Turkusowego do połowy XX w. znajdowało się wyrobisko kopalni kredy, pracującej do II wojny światowej na potrzeby cementowni Johannesa Quistorpa w pobliskim (0,5 km na zachód) Lubinie. Quistorp, przewidując wzrost zapotrzebowania na materiały budowlane w szybko rozwijającym się Królestwie Prus, w 1855 r. rozpoczął nad brzegiem jeziora Wicko Wielkie budowę nowoczesnej na owe czasy cementowni. Surowcem do produkcji wysokiej klasy cementu portlandzkiego była doskonałej jakości kreda, której złoża istniały w sąsiedztwie. Szczególne znaczenie miała ogromna ławica kredy (porwak lodowcowy) oderwana przez lądolód od południowej części dna morza (na terenie dzisiejszego Bałtyku), przetransportowana wiele kilometrów na południe i osadzona w obecnym miejscu wśród dyluwialnych piasków i żwirów w formie wzniesienia, zwanego dziś Piaskową Górą. Podczas wieloletniej eksploatacji powstało wyrobisko, które pochłonęło znaczną część góry i sięgające kilkunastu metrów poniżej poziomu morza. Cementownia wstrzymała pracę w marcu 1945 r. w obliczu zbliżającego się frontu. Kiedy w maju do Lubina wkroczyły wojska radzieckie, Rosjanie potraktowali zakład jako łup wojenny: dokonali demontażu urządzeń i instalacji znajdujących się w kopalni i cementowni, które załadowano na statki i wywieziono do Związku Radzieckiego. Nienadzorowane wyrobisko zaczęło napełniać się stopniowo wodami podskórnymi. W 1948 władze polskie postanowiły wznowić eksploatację złoża. Wypompowano wodę, sprowadzono niezbędne maszyny i urządzenia. Kopalnia funkcjonowała do 1954, kiedy to ze względu na wyczerpywanie się złoża i rosnące trudności z pozyskiwaniem kredy (wyrobisko stawało się coraz głębsze) zakończono jego eksploatację. Od tego momentu wyrobisko zaczęło ponownie wypełniać się wodami podskórnymi i opadowymi (w odróżnieniu od genezy Jeziora Szmaragdowego w Szczecinie, proces ten był powolny i nie miał charakteru katastrofalnego). Ok. 1960 poziom wody zrównał się z wysokością lustra wody w Zalewie Szczecińskim. Obecnie sięga 2,6 m n.p.m. Nazwa jeziora pochodzi od niebieskawo-zielonej barwy lustra wody wywołanej rozszczepieniem światła słonecznego w czystej wodzie i odbiciem refleksów od białego podłoża kredowego z zalegającymi na dnie związkami węglanu wapnia. Na południowym wysokim brzegu jeziora wznosi się szczyt Piaskowej Góry – punkt widokowy na jezioro, Wapnicę i Pagórki Lubińsko-Wapnickie. Jezioro Turkusowe jest jedną z atrakcji turystycznych Wolińskiego Parku Narodowego. Poprowadzono tędy niebieski turystyczny Szlak Nad Bałtykiem i Zalewem Szczecińskim (Międzyzdroje – Wolin). Niedaleko jeziora rośnie 400-letni dąb Prastary mający status pomnika przyrody, którego obwód wynosił w 2012 roku 705 cm. Dąb został w 2015 roku podpalony przez wandali. Zobacz też Jezioro Turkusowe w Koninie Przypisy