NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół św. Teresy z Ávili w Wiżajnach

Kościół świętej Teresy z Ávili w Wiżajnach – rzymskokatolicki kościół parafialny mieszczący się w dawnym mieście, obecnie wsi Wiżajny, w województwie podlaskim. Należy do dekanatu Suwałki – Miłosierdzia Bożego diecezji ełckiej. Jest to murowana świątynia wzniesiona w stylu klasycystycznym w 1825 roku dzięki staraniom księdza Romualda Malinowskiego. Wewnątrz można zobaczyć ołtarz główny z połowy XVIII wieku, który reprezentuje autentyczny styl barokowy. Posiada ozdobne motywy roślinne, aniołki, gięte gzymsy, wolutowe spływy, złocenia, bogato rzeźbione głowice kolumienek. W środkowej części ołtarza jest umieszczony namalowany na drewnie obraz Matki Bożej Różańcowej, w górnej części retabulum znajduje się obraz św. Teresy z Ávili – patronki Kościoła, w zakończeniu jest umieszczone oko opatrzności. W prawej wnęce znajduje się cenny obraz Chrystusa Ukrzyżowanego namalowany na płótnie z XIX stulecia, przy prawym ołtarzu bocznym Jest umieszczony obraz Matki Bożej Ostrobramskiej z 1939 roku oraz chrzcielnica z XIX stulecia. Do wyposażenia budowli należy również złocony barokowy kielich. Przypisy
Józef-Mehoffer-Haus

Das Józef-Mehoffer-Haus (polnisch: Dom Józefa Mehoffera) in der Ulica Krupnicza 26 in Krakau ist eine Zweigstelle des Krakauer Nationalmuseums. Es ist dem Maler Józef Mehoffer (1869–1946) gewidmet, der es 1932 erworben hatte. In dem Haus wurde 1869 auch Stanisław Wyspiański geboren. Die Familie Mehoffer bewohnte das Haus auch in der Nachkriegszeit. Mehoffers Sohn Zbigniew schlug vor, das Haus in ein Mehoffer-Museum umgestalten. 1979 wurden die Bauarbeiten begonnen und 1986 beendet. Zbigniew Mehoffer starb 1985, sein Sohn Ryszard führte das Projekt weiter. Die Familie Mehoffer übergab das Gebäude dem Krakauer Nationalmuseum. 1987 wurde das Haus mit Möbeln und Kunstgegenständen ausgestattet. Das Museum erhielt als Dauerleihgabe Skulpturen, Kirchenfenster, 120 Ölgemälde und Zeichnungen, Entwürfe von Wandmalereien, sowie eine Sammlung japanischer Holzschnitte. Das Museum umfasst 16 Räume mit einer Ausstellungsfläche von 400 m². Literatur Edward Waligóra: Dom Józefa Mehoffera. Muzeum Narodowe, Krakau 1998, ISBN 83-87312-09-6. Weblinks Website des Krakauer Nationalmuseum zum Haus (polnisch)
Casa Mehoffer

Casa Mehoffer (in polacco; Dom Jozefa Mehoffera) è un museo della città di Cracovia dedicato a Józef Mehoffer, uno dei più importanti esponenti della Giovane Polonia. Storia Il museo sorge in ulica Krupnicza, uno dei quartieri occidentali della città, ed è una delle sezioni nel quale si articola il Museo nazionale di Cracovia. La casa/museo, che vide la nascita di Stanisław Wyspiański nel 1869, è dedicata a Józef Mehoffer, pittore e decoratore polacco, che acquistò l'edificio nel 1930 con l'intento di usarlo come laboratorio per i propri studi e come residenza per la sua famiglia. Dal 1995 la casa ospita il museo dedicato a Mehoffer, ed espone quadri, disegni e progetti dell'artista. La casa è arredata con mobilio originale d'epoca e con oggetti appartenuti alla famiglia. Vengono ospitate anche alcune collezioni personali dell'artista come opere dell'estremo oriente e dell'arte giudaica Il museo è ospitato nell'edificio chiamato Palazzo sotto le pigne, per via delle decorazioni a forma di pigna che addobba la struttura architettonica degli interni del palazzo. Nel 1963 si cominciò a pensare a realizzare un museo dedicato all'insigne pittore, ma soltanto verso il 1980, a seguito del restauro dell'edificio, fu possibile aprire il museo che, dopo il 1986 a causa della morte di Zbigniew Mehoffer, passò sotto il controllo amministrativo del Museo nazionale di Cracovia. Bibliografia Edward Waligóra Dom Józefa Mehoffera, Muzeum Narodowe, Kraków 1998, ISBN 83-87312-09-6 Altri progetti Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Casa Mehoffer Collegamenti esterni (PL) Sito ufficiale, su mnk.pl.
Dom Józefa Mehoffera w Krakowie

Dom Józefa Mehoffera – oddział Muzeum Narodowego w Krakowie poświęcony artyście Józefowi Mehofferowi, mieszczący się w Krakowie przy ulicy Krupniczej 26. Lokalizacja Muzeum umiejscowione jest w byłym domu Józefa Mehoffera, położonym przy ulicy Krupniczej 26 w krakowskiej dzielnicy Stare Miasto. Dom Pierwotny, drewniany dom należał do dziadków Stanisława Wyspiańskiego - Rogowskich. Po pożarze Krakowa w 1850 roku wybudowali nowy, murowany. Córka Rogowskich, Maria poślubiła w 1868 roku Franciszka Wyspiańskiego i w 1869 roku urodził się w tym domu Stanisław Wyspiański. Potem właścicielem obiektu był Józef Szujski i w roku 1873 przebudował go według projektu Antoniego Łuszczkiewicza. Dobudowano piętro, centralnie usytuowaną klatkę schodową oświetloną górnym światłem, oraz kilka nowych pokoi. Następni właściciele - rodzina Tarnowskich - kamienicę wynajęli. W 1932 roku zakupił ją 63-letni wówczas Józef Mehoffer i po czteroletnim remoncie wprowadził się wraz z rodziną. Rodzina Mehofferów nazywała ten dom „Pałacykiem pod Szyszkami” od rzeźbionych w drewnie szyszek pinii, które stanowią element dekoracji hallu i klatki schodowej. Wystrój pomieszczeń zaprojektował Józef Mehoffer. Muzeum Pomysł stworzenia muzeum poddał w 1963 roku Zbigniew Mehoffer, syn artysty. Rodzinę Mehofferów przeniesiono do innych mieszkań, ale dopiero w 1979 roku przystąpiono do remontu, który ciągnął się do początków lat 90. Zbigniew Mehoffer nie doczekał otwarcia muzeum i zmarł w październiku 1985 roku, ale kontynuację jego inicjatywy przejął Ryszard Mehoffer (1922–2010), syn Zbigniewa, a wnuk Józefa Mehoffera. Po zakończeniu remontu budynku w 1986 roku przekazano go – wraz z ogrodem – zgodnie z wolą rodziny Muzeum Narodowemu w Krakowie, jako oddział poświęcony artyście. W 1987 roku Ryszard Mehoffer przekazał meble oraz wyroby rzemiosła artystycznego z dawnego wyposażenia domu, które pozwoliły urządzić muzealne wnętrza. W latach 1993–1995 przekazał ponadto bibliotekę, materiały ikonograficzne, fotografie i zbiór tkanin. Muzeum otrzymało również w depozyt trzy witraże, rzeźby, 120 prac olejnych, rysunków, projektów polichromii i witraży, a także drzeworyty japońskie (ok. 50 sztuk) i zespół pamiątek rodzinnych. Obiekt po pracach konserwatorskich i remontowych został otwarty w 1996 roku. Rodzina artysty nadal wspiera Muzeum. Wnętrza zostały zrekonstruowane na podstawie archiwalnych fotografii, korespondencji rodzinnej oraz wspomnień i wskazówek Ryszarda Mehoffera i jego siostry Magdaleny Mehoffer-Skarżyńskiej. Ekspozycja zajmuje 16 pomieszczeń o łącznej powierzchni 400 m². Zgromadzone eksponaty są częściowo depozytem rodziny Mehofferów, a częściowo stanowią własność Muzeum Narodowego w Krakowie. W muzeum znajdują się m.in. obrazy: Portret żony na tle Pegaza, Na letnim mieszkaniu, witraże: Caritas, Vita somnium breve oraz Wiara, Nadzieja, Miłość. Galeria Dzieła Mehoffera Inne dzieła w zasobach Domu Mehoffera Przypisy Bibliografia Edward Waligóra, Dom Józefa Mehoffera, Kraków 1998 Edward Waligóra: Dom Józefa Mehoffera. Muzeum Narodowe w Krakowie, 2013. ISBN 978-83-7581-117-9. Linki zewnętrzne Dom Józefa Mehoffera
Cmentarz wojenny nr 292 – Faściszowa

Cmentarz wojenny nr 292 – Faściszowa – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Faściszowa w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Zakliczyn. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VIII okręgu brzeskim cmentarzy tych jest 52. Położenie Cmentarz znajduje się w widłach dwóch dróg: drogi Zakliczyn – Siemiechów i odchodzącej od niej na prawo drogi do Brzozowej (około 500 m od skrzyżowania tych dróg). Jest z wszystkich stron otoczony polami uprawnymi i obsadzony drzewami, tak, że ma wygląd zagajnika. Nie prowadzi do niego żadna ścieżka. Z terenu cmentarza roztacza się widok na wzgórza Pogórza Wiśnickiego po drugiej stronie Dunajca. Opis cmentarza Ma on kształt kwadratu. Jego ogrodzenie tworzą murowane słupki, pomiędzy którymi rozpięto ozdobny stalowy łańcuch. Wejście przez ozdobną bramkę z kamiennymi słupami krytymi dachówką. W obrębie cmentarza znajduje się betonowa misa ofiarna, betonowy postument z wieńcami, na którym znajdował się drewniany krzyż i nagrobki bez tabliczek. Na cmentarzu spoczywa 30 żołnierzy austro-węgierskich i 43 żołnierzy rosyjskich. Został odnowiony ze środków budżetu państwa. Przypisy
Josephskirche (Boćki)

Die Josephskirche (poln. Kościół św. Józefa Oblubieńca i św. Antoniego z Padwy) ist eine römisch-katholische Kirche in Boćki, Woiwodschaft Podlachien. Kirchenpatrone sind Joseph von Nazareth und Antonius von Padua. Geschichte Die Kirche wurde von Józef Franciszek Sapieha und seiner Ehefrau 1725 gestiftet. Die Kirche gehörte zu einem ehemaligen Franziskanerkloster. Kirche und Kloster wurden 1739 fertiggestellt. An dem Bau bzw. seiner Ausstattung waren Johann Heinrich Klemm, Georg Wilhelm Neunhertz Johann Georg Plersch und Sebastian Fesinger beteiligt. Nach dem Novemberaufstand wurde das Kloster 1832 aufgelöst. Literatur Jakub Sito, Andrzej Betlej: U źródeł twórczości Sebastiana Fesingera. [W:] Sztuka kresów wschodnich: materiały sesji naukowej. T. II. Kraków, 1996, S. 340 Weblinks
Kościół Trójcy Przenajświętszej w Rudce

Kościół Trójcy Przenajświętszej w Rudce – rzymskokatolicki kościół parafialny znajdujący się w dawnym mieście, obecnie wsi Rudka, w województwie podlaskim. Należy do dekanatu Brańsk diecezji drohiczyńskiej. Historia Obecna świątynia murowana została ufundowana przez Franciszka Maksymiliana Ossolińskiego, chorążego i starostę drohickiego, który zamieszkał na stałe we Francji i podzielił majątek. Budowa została zrealizowana w latach 1753-1759 przez jego syna Józefa Jana Kantego Ossolińskiego, chorążego nadwornego koronnego, wojewodę wołyńskiego Budowa była prowadzona przez majstrów sztuki murarskiej z Warszawy, pod kierownictwem ówczesnego proboszcza księdza Michała Kokoszki. Budowla została poświęcona podczas wizytacji biskupiej w 1761 roku. W latach 1928–1930, dzięki pieniężnemu wsparciu Franciszka Salezego hrabiego Potockiego, został przeprowadzony gruntowny remont ścian świątyni, pod kierownictwem księdza Franciszka Ksawerego Bobrowskiego, ówczesnego proboszcza oraz konserwatora doktora Z. Rokowskiego. W 1993 roku została wymieniona drewniana konstrukcja mniejszej wieży świątyni i została ona pokryta blachą miedzianą, pod kierownictwem księdza Zygmunta Niewiarowskiego, ówczesnego proboszcza. Przypisy
Muzeum Mineralogiczne w Szklarskiej Porębie

Muzeum Mineralogiczne w Szklarskiej Porębie – prywatne muzeum z siedzibą w Szklarskiej Porębie (jedno z dwóch tego typu muzeów w Szklarskiej Porębie, obok Muzeum Ziemi „Juna”). Placówka jest przedsięwzięciem rodziny Sokołowskich, do których należy również Muzeum Kamieni w Kamieniu Pomorskim. Muzeum powstało w 1993 roku. W swej ekspozycji posiada skamieniałości dinozaurów i innych zwierząt kopalnych (m.in. trylobitów), a także „Las Karboński” – skamieniałe pnie drzewa Dadoxylon i stromatolity. Na bogatą kolekcję minerałów i skał składają się m.in. kalcyty i stalaktyty z Wojcieszowa, rudy metali z Trepczy i Cavnik oraz okazy z terenów Karkonoszy i Gór Izerskich, a także meteoryt Gibeon. Muzeum jest obiektem całorocznym, czynnym codziennie. Wstęp jest płatny Przypisy Bibliografia Muzeum Mineralogiczne w Szklarskiej Porębie. szklarskaporeba.sokolowski-muzea.pl. [dostęp 2014-05-28]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-06-23)]. (pol.). Muzeum Mineralogiczne. szklarskaporeba.pl. [dostęp 2014-05-28]. (pol.).
Cmentarz wojenny nr 352 – Marcinkowice

Cmentarz wojenny nr 352 – Marcinkowice – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Marcinkowice w województwie małopolskim, w powiecie nowosądeckim, w gminie Chełmiec. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W X okręgu limanowskim cmentarzy tych jest 36. Mieszkańcy Marcinkowic własnym kosztem wystawili poległym legionistom pomnik "wysoki, biały w kształcie obeliska", który został poświęcony 30 maja 1915 roku przez ks. Wcisło z Chomranic. Na wzgórzach marcinkowickich 6 grudnia 1914 roku zginęło 7 legionistów: kapitan Władysław Milko, redaktor ze Lwowa i legioniści: Stefan Wyszkowski – kierownik kopalń naftowych z Borysławia, Stanisław Trojanowski ze Lwowa, Władysław Szymanowicz – słuchacz akademii górniczej w Leoben, Władysław Kołodziej – uczeń ze Stryja, Józef Wnęk – masarz z Zakopanego i Jan Kapka – uczeń gimnazjum z Podgórza. Zwłoki Szymanowicza i Kapki ekshumowano i przewieziono do rodzinnych miejscowości. Pochowano na nim 25 żołnierzy austro-węgierskich, 9 żołnierzy Legionów oraz 5 żołnierzy rosyjskich. Cmentarz projektował Gustaw Ludwig. Przypisy
Cmentarz wojenny nr 286 – Olszyny

Cmentarz wojenny nr 286 – Olszyny – cmentarz z I wojny światowej znajdujący się we wsi Olszyny w województwie małopolskim, w powiecie tarnowskim, w gminie Wojnicz. Jest jednym z 400 zachodniogalicyjskich cmentarzy wojennych zbudowanych przez Oddział Grobów Wojennych C. i K. Komendantury Wojskowej w Krakowie. W VIII okręgu brzeskim cmentarzy tych jest 52. Opis cmentarza Znajduje się na cmentarzu komunalnym i stanowi odrębną kwaterę. Kwatera ta ma plan kwadratu i otoczona jest oryginalnym betonowym ogrodzeniem w postaci muru nakrytego dwuspadowym daszkiem. W murze znajdują się liczne okienka z kutymi kratami z grubych stalowych prętów. Wejście przez oryginalną furtkę kowalskiej roboty. Naprzeciwko furtki wejściowej w mur ogrodzeniowy wkomponowano murowaną ścianę dekoracyjną z dużą tablicą inskrypcyjną. Jest na niej napis w języku niemieckim: ZUM HEIL DES VATERLANDS VOM TOD BERÜHRT, ERGLÜHT/ DES ÄRMSTEN LEBENS ENGE SCHALE VERZAUBERT AUF/ GLEICH DEM ERHABNEN GRAAL. Przed tablicą na betonowym postumencie stoi duży betonowy krzyż. Na cmentarzu pochowano 23 żołnierzy armii austro-węgierskiej i jednego żołnierza armii rosyjskiej. Jest 12 nagrobków w postaci betonowych postumentów zwieńczonym żeliwnymi krzyżami; na 11 nagrobkach są to jednoramienne krzyże maltańskie, na jednym krzyż dwuramienny (rosyjski). Jest też jeden większy nagrobek innego kształtu, a na środku cmentarza nagrobek por. Józefa Cieśli – żołnierza Legionów Polskich (jest to mogiła symboliczna, J. Cieśla zamordowany bowiem został w Katyniu w 1940). Przypisy
Jüdischer Friedhof (Sierpc)

Der Jüdische Friedhof Sierpc in der polnischen Gemeinde Sierpc in der Woiwodschaft Masowien enthält noch etwa 200 Grabsteine, die meist in einem schlechten Zustand sind. Geschichte Der erste jüdische Friedhof in Sierpc, am Ufer des Flusses Sierpienica, wurde wahrscheinlich bereits im 16. Jahrhundert errichtet. Schriftliche Referenzen stammen jedoch aus dem 18. Jahrhundert. Bis zum Zweiten Weltkrieg umfasste der Friedhof eine Fläche von über 9 ha. Während der deutschen Besetzung wurde der Friedhof verwüstet, und die Grabsteine wurden für die Bürgersteige in Sierpc verwendet. 1947 errichteten einige jüdische Überlebende des Holocaust eine „Nekropole“, wobei der Friedhof auf 2,5 ha reduziert und die Restfläche privaten Zwecken zugewiesen wurde. Wiederhergestellte Grabsteine wurden damals in einem Lapidarium untergebracht, und den beim Überfall auf Polen ermordeten Juden wurde ein Denkmal gewidmet. Keiner der etwa 200 Grabsteine ist in seiner Gesamtheit erhalten geblieben. Durch vorsätzliche Beschädigungen sind die meisten Inschriften heute unleserlich. Bis 2009 befand sich auf dem Friedhof das einzige in Masowien erhaltene Taharahaus. Es war 1928 erbaut worden, wurde bis in die 1930er Jahre benützt und überstand den Zweiten Weltkrieg. Nachdem keine Schutzmaßnahmen stattfanden und das Gebäude immer häufiger Vandalismus ausgesetzt war, brach es 2007 zusammen. Im Frühjahr 2009 wurde der Rest des Gebäudes von der örtlichen Bevölkerung abgebaut und Brennholz verteilt, übrig blieb ein Zementboden. Weblinks SIERPC TK25 Blatt 3184 Sichelberg – Ausgabe 1944 Der Friedhof ist zwischen Stadtgebiet und dem Fluss Serpenitz deutlich hervorgehoben.
Cmentarz żydowski w Sierpcu

Cmentarz żydowski w Sierpcu – pierwszy kirkut w tym miejscu, na skarpie rzeki Sierpienicy, został założony zapewne już w XVI wieku. Pisemne wzmianki pochodzą jednak z okresu wieku XVIII. Mieścił się przy obecnej ulicy Władysława Jagiełły i w czasach użytkowania posiadał powierzchnię ponad 9 hektarów. W czasie okupacji hitlerowskiej naziści zdewastowali cmentarz, wykorzystując płyty nagrobne do układania chodników sierpeckich ulic. Kirkut został odrestaurowany dzięki Leonowi (Lejbowi) Gongole, mieszkańcowi Sierpca, który przeżył Holocaust, rabinowi Eliakimowi Schlesingerowi z Londynu, praprawnukowi rabina sierpeckiego i przewodniczącemu Komitetu Ochrony Cmentarzy Żydowskich w Europie oraz władz miejskich. Nekropolia została uporządkowana w 1947 roku przez powołany w tym celu komitet, złożony z grupy żydowskich mieszkańców, którzy przeżyli II wojnę światową. Niestety zmniejszono teren cmentarza do niecałych 2,5 ha, przeznaczając pozostały teren pod prywatną zabudowę. Odzyskane nagrobki, pocięte na płyty chodnikowe, przewieziono i ustawiono w lapidarium na wydzielonym, 10-arowym terenie kirkutu. Pośrodku ustawiono w 1947 pomnik poświęcony poległym w 1939 i pomordowanym w czasie wojny sierpeckim Żydom. Stan zachowania macew jest zły. Żadna nie zachowała się w całości. Ustawiono ich około 200, ale tylko na około 30 pozostały większe fragmenty napisów. Uszkodzenia są spowodowane świadomym obtłukiwaniem napisów na części powierzchni, by litery nie były widoczne na wystającym fragmencie krawężnika. W połowie 2009 roku na cmentarzu rozpoczęto prace porządkowe, realizowane przez uczniów Gimnazjum im. biskupa Leona Wetmańskiego i Pracownię Dokumentacji Dziejów Miasta Sierpc, zwieńczone 8 listopada 2009 roku odsłonięciem tablic upamiętniających sierpeckich Żydów, w 70. rocznicę ich wypędzenia z miasta. Dom przedpogrzebowy Na cmentarzu do 2009 roku istniał jedyny zachowany na Mazowszu drewniany dom przedpogrzebowy. Zbudowany w 1928 roku, użytkowany do lat 30. XX wieku. Przetrwał czasy II wojny światowej. Pozbawiony opieki konserwatorskiej, poddawany coraz to częstszym aktom wandalizmu zawalił się w 2007 roku. Miejscowa ludność rozebrała resztki budowli wiosną 2009 roku przeznaczając drewno na opał. Dziś pozostały resztki spróchniałych bali i betonowa posadzka. Przypisy Bibliografia Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 82. Mapa WIG Sierpc Pas 37 Słup 29 Warszawa 1935 Linki zewnętrzne Cmentarz żydowski w Sierpcu na portalu Wirtualny Sztetl Więcej o sierpeckich Żydach i ich nekropolii Wszystkie fragmenty inskrypcji na portalu Wirtualny Cmentarz
Jüdischer Friedhof (Skwierzyna)

Der Jüdische Friedhof Skwierzyna ist ein jüdischer Friedhof in Skwierzyna (deutsch: Schwerin an der Warthe) in der polnischen Woiwodschaft Lebus. Der Friedhof befindet sich an einer Biegung der südlichen Ausfallstraße der Stadt zwischen zwei dort befindlichen christlichen Friedhöfen. Der Flurname Juden-Busch-Wiese haftet auf dem östlich des Friedhofs anschließenden Gelände. Im Jahr 2002 erfolgte eine Rekonstruktion des 2,35 ha großen Friedhofs; dabei wurden 247 Grabsteine gezählt. Der älteste erhaltene Grabstein stammt aus dem Jahre 1736. Siehe auch Geschichte der Juden in Polen Virtuelles Schtetl Weblinks Jewish Cemetery – Skwierzyna, Poland SKWIERZYNA (Schwerin an der Warthe) (poln.) Virtuelles Schtetl – Der jüdische Friedhof in Skwierzyna (englisch) TK25 Blatt 3459 Gollmutz – Ausgabe 1929 Einzelnachweise
Jüdischer Friedhof (Tykocin)

Der Jüdische Friedhof Tykocin ist ein jüdischer Friedhof in der polnischen Stadt Tykocin in der Woiwodschaft Podlachien. Vor dem Zweiten Weltkrieg war Tykocin eines der wichtigsten Zentren des polnischen Judentums. Damals waren etwa 50 % der Bevölkerung Juden. Die deutsche Wehrmacht errichtete 1941 nach dem Einmarsch eine Schreckensherrschaft, der die jüdische Bevölkerung fast völlig zum Opfer fiel: Im Wald nahe dem Ortsteil Łopuchowo wurden 1941 1.400 Juden ermordet. Der Friedhof, der sich westlich der Stadt auf einem Hügel befindet, ist der älteste erhaltene jüdische Friedhof in der Woiwodschaft Podlachien. Er wurde im Jahr 1522 neu angelegt, im gleichen Jahr wurde die jüdische Gemeinde gegründet. Der älteste erhaltene Grabstein stammt aus dem Jahr 1791. Im Zweiten Weltkrieg wurde der Friedhof und die ihn umgebende Mauer in der Folge des Massakers von Tykocin zerstört. Weblinks http://www.shtetlinks.jewishgen.org/BialyGen/TykocinCem.htm http://www.hashkedim.com/tykocin.html http://www.kirkuty.xip.pl/tykocin.html
Cmentarz żydowski w Tykocinie

Cmentarz żydowski w Tykocinie – najstarszy zachowany kirkut na Podlasiu. Założony w 1522 roku wraz z powstaniem gminy żydowskiej na mocy przywileju Kanclerza Wielkiego Litewskiego Olbrachta Gasztołda. Zachowało się tutaj około 100 macew, z których najstarsza pochodzi z 1791 roku. Cmentarz ma powierzchnię 2,2 ha. Obok Żydów tykocińskich do połowy wieku XVIII chowano tu też Żydów z Białegostoku. Cmentarz jest położony na zachodnim krańcu miasta, na wzgórzu pomiędzy Narwią a drogą do Nieciec. Przed II wojną światową został otoczony betonowym parkanem, ufundowanym przez Żydów tykocińskich, którzy wyemigrowali do USA. Zarówno ogrodzenie, jak i cmentarz są zdewastowane. Przypisy Bibliografia Przemysław Burchard: Pamiątki i zabytki kultury żydowskiej w Polsce. Warszawa: 1990, s. 64. Linki zewnętrzne Cmentarz żydowski w Tykocinie (www.kirkuty.xt.pl) Cmentarz żydowski w Tykocinie na portalu Wirtualny Sztetl Cmentarze w Tykocinie
Jüdischer Friedhof (Wielowieś)

Der Jüdische Friedhof von Wielowieś (Langendorf) befindet sich etwa 600 Meter von der Ortschaft entfernt in Richtung des Ortes Wojska. Geschichte An dem Ort hat gegen Ende des 17. Jahrhunderts der Rabbiner Jonathan Bloch (* 1664; † 22. April 1722 in Langendorf) eine jüdische Gemeinde durch Einrichtung einer regelmäßigen Gebetsversammlung und eines Friedhofs begründet. Dessen Sohn Hirsch Bloch gehörte dem Ausschuss an, der 1748 und 1749 mit der Grundherrschaft wegen der Erlaubnis zur Erbauung eines Zaunes um den Friedhof und zur Anlage der Sabbatschnüre verhandelte. Der älteste heute noch erhaltene Grabstein ist der des Jonathan Bloch aus dem Jahr 1722. Brann vermutet, dass auf dem Friedhof bereits dessen am 17. Juli 1694 verstorbene Frau Beracha (geb. Grätzer) ihre letzte Ruhestätte gefunden hat und berichtet über den Fund eines Grabsteins mit dem Sterbedatum 1. März 1702 einer Frau Jittel, Tochter des Rabbiners Isak Eisak. Beisetzungen wurden auch für Verstorbene umliegender Orte, so Tworóg und Tost, vorgenommen. Auf dem Friedhof sind Vorfahren von Ferdinand Lassalle (Kekulé-Nummern 10, 22; vermutlich 88 – der Bruder der o. g. Beracha) und der Geschwister Rebecca Gratz, Hyman Gratz dem Stifter des Gratz College in Philadelphia und Salomon Gratz dem ersten jüdischen Oberstleutnant der US-Armee sowie deren Vater Michael Gratz († 12. September 1808) und dessen Bruder Bernhard Gratz (* 1738; † 20. April 1801) die beide an der Resolution zum Stamp Act beteiligt waren, beigesetzt. Mit deren Vater Salomon Grätzer († 18. April 1744) besitzen diese einen gemeinsamen Vorfahren mit Lassalle (dessen Kekulé-Nummer 44). Der Friedhof besitzt heute etwa 250 erhaltene Grabsteine. Von der ursprünglichen Umzäunung sind nur die Pfosten erhalten. Heute finden keine Beerdigungen mehr auf dem Friedhof statt. Vor einigen Jahren wurde der Friedhof auf Initiative eines örtlichen Geschichtslehrers durch Schüler gepflegt. Literatur Marcus Brann: Etwas von der schlesischen Landgemeinde. In: Martin Philippson (Hg.): Festschrift zum siebzigsten Geburtstage Jakob Guttmanns. Leipzig: G. Fock 1915 (Schriften der Gesellschaft zur Förderung der Wissenschaft des Judentums, 26), S. 225–255. Marcus Brann: Die Abstammung und der Name Ferdinand Lassalles. In: Monatsschrift für Geschichte und Wissenschaft des Judentums 1918, Jg. 62, S. 270–274 [1] Bernhard Brilling: Die jüdischen Gemeinden Mittelschlesiens. Entstehung und Geschichte (Studia Delitzschiana, 14) Stuttgart, Berlin, Köln, Mainz: Kohlhammer 1972 Einzelnachweise Weblinks Internetseite des Bezirks Gliwice - Über die jüdische Gemeinde von Langendorf (polnisch) Oberschlesisches Kulturerbe - Informationen über den Friedhof (polnisch) kirkuty - Informationen über den Friedhof (polnisch) Virtuelles Schtetl - Der jüdische Friedhof in Wielowieś (englisch)