NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Park dworski w Wielkich Drogach

Park dworski w Wielkich Drogach – zabytkowy zespół parkowy znajdujący się w Wielkich Drogach, w gminie Skawina, w powiecie krakowskim. Według rejestru zabytków NID obiekt został wpisany do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego 30 maja 1985 roku pod numerem rej.: A-508. W parku występują w formie pomników przyrody drzewa takie, jak: Dąb szypułkowy, Dąb czerwony, Lipa drobnolistna, Orzech czarny, Magnolia, Tulipanowiec. Przypisy
Centrum Operacji Lądowych – Dowództwo Komponentu Lądowego

Centrum Operacji Lądowych – Dowództwo Komponentu Lądowego (COLąd-DKL) – zostało sformowane 1 lipca 2014 roku na bazie przeformowanego 2 Korpusu Zmechanizowanego w Krakowie. Przeznaczone jest do realizacji zadań związanych z planowaniem użycia i dowodzeniem elementami ugrupowania bojowego komponentu lądowego wydzielonymi w podporządkowanie Dowódcy Operacyjnego RSZ w operacji połączonej w czasie pokoju, kryzysu i wojny, w układzie narodowym, koalicyjnym i sojuszniczym. Centrum jest jednostką podległą Dowództwu Operacyjnemu Rodzajów Sił Zbrojnych. Na bazie COLąd-DKL od 2023 r. formowane jest Dowództwo 2 Korpusu Polskiego - Dowództwo Komponentu Lądowego. Tradycje Decyzją nr 71/MON z dnia 13 marca 2015 roku jednostka przejęła i z honorem kultywuje dziedzictwo tradycji: II Korpusu gen. Józefa Hauke-Bossaka (1863-1864) II Korpusu Polskiego na Wschodzie (1917-1918) Okręgu Generalnego Kraków (1918-1921) 2 Armii (1920-1922) Okręgu Korpusu nr V (1921-1939) Armii Kraków (1939) 2 Korpusu Polskiego (1943-1947) 2 Armii Wojska Polskiego (1944-1945) Dowództwo Okręgu Wojskowego nr V Kraków (1945-1954) Krakowskiego Okręgu Wojskowego (1992-1998) Korpusu Powietrzno-Zmechanizowanego (1999-2001) 2 Korpusu Zmechanizowanego im. gen. broni Władysława Andersa (2001-2014) Na podstawie tej samej decyzji COLąd-DKL przejęło sztandar przeformowanego 2 Korpusu Zmechanizowanego (na okres 18 miesięcy) oraz przyjęło imię generała broni Władysława Andersa. Święto jednostki zostało ustanowione na dzień 18 maja – na pamiątkę zatknięcia biało-czerwonej flagi na ruinach klasztoru na Monte Cassino przez żołnierzy 2 Korpusu Polskiego w 1944 roku. Decyzją nr 143/MON z dnia 10 października 2018 w Centrum Operacji Lądowych-Dowództwie Komponentu Lądowego wprowadzono proporzec rozpoznawczy dowódcy, oznakę rozpoznawczą oraz proporczyk na beret żołnierzy. Decyzją nr 2/MON z dnia 11 stycznia 2019 w jednostce wprowadzono odznakę pamiątkową oraz nowy wzór proporczyka na beret żołnierzy. Dowódcy gen. bryg./dyw. dr Cezary Podlasiński (01.07.2014–03.07.2017) gen. bryg./dyw. dr Sławomir Kowalski (03.07.2017–19.12.2020) p.o. gen. bryg. Ryszard Pietras (19.12.2020–02.11.2021) gen. dyw. Stanisław Czosnek (02.11.2021–11.2023) p.o. gen. bryg. Ryszard Pietras (11.2023– ) Przypisy Bibliografia Krzysztof Załęski: Siły zbrojne. Teoria i praktyka funkcjonowania. Warszawa: Dyfin SA, 2018. ISBN 978-83-8085-693-6. Linki zewnętrzne Historia Centrum Operacji Lądowych – Dowództwa Komponentu Lądowego Tradycje Centrum Operacji Lądowych – Dowództwa Komponentu Lądowego
Cmentarz Matki Bożej Królowej Polski w Toruniu

Cmentarz Matki Bożej Królowej Polski w Toruniu (potocznie nazywany Cmentarz na Rubinkowie) – nieczynny cmentarz rzymskokatolicki, położony na Rubinkowie w Toruniu, przy ul. Rydygiera 21, za kościołem pw. Matki Bożej Królowej Polski. Cmentarz zajmuje powierzchnię 0,33 ha. Cmentarz założono prawdopodobnie w I poł. XIX wieku. Na mapach widnieje od 1860 roku. Ostatnie pochówki miały miejsce w latach 60. XX wieku (wyjątek uczyniono w 1995 roku, kiedy to pochowano ks. prałata Bronisława Porzycha, pierwszego proboszcza parafii Matki Bożej Królowej Polski. Na początku XXI wieku parafia Matki Bożej Królowej Polski wyłożona kostką alejkę na cmentarzu, zamontowała nowy krzyż oraz uporządkowała teren. Cmentarz jest położony na płaskim terenie, ma kształt prostokąta. Aleja dzieli cmentarz na dwie kwater i prowadzi do krzyża. Przy rozpoczęciu alei znajduje się kapliczka postawiona prawdopodobnie w latach 40. lub 50. XX wieku. Nagrobki ułożono prostopadle do alejki. Na cmentarzu znajduje się 120 nagrobków, w tym co najmniej 5 mogił ziemnych. Większość z nich jest uboga w formie. Najstarszy zachowany nagrobek upamiętnia Weronikę Nawczyńską z domu Gumowską, żyjącą w latach 1862–1915. Większość nagrobków pochodzi z lat 40. XX wieku. Cmentarz jest najstarszym obiektem świadczącym o istnieniu wsi Rubinkowo, przyłączonej w 1950 roku do Torunia. Zobacz też cmentarze w Toruniu Przypisy
Cmentarz św. Barbary w Toruniu

Cmentarz pw św. Barbary w Toruniu (nazwa zwyczajowa: cmentarz na Barbarce) – czynny cmentarz parafialny, administrowany przez parafię św. Antoniego. Znajduje się przy ul. Przysieckiej 12, na Barbarce w Toruniu. Jego powierzchnia wynosi 0,12 ha. Cmentarz powstał w okresie nowożytnym, w 1740 roku dokonano jego pomiarów. Chowano w nim katolików z Barbarki i okolic. W 1839 roku młynarz Heinrich Tilk został dzierżawcą dóbr w Barbarce. W 1842 roku przy cmentarzu rozpoczął budowę kaplicy, zbudowanej w pobliżu poprzedniej zbudowanej przed 1820 rokiem. W 1865 roku na cmentarzu pochowano Emilie Tilck, w 1879 roku jej męża Heinricha. Oba groby zachowały się do czasów współczesnych. Cmentarz wraz z kaplicą figurują w rejestrze zabytków, nr rej: A/1537/1-2 z 17 sierpnia 2009 roku. Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia Waldemar Rozynkowski: Z dziejów Barbarki od średniowiecza do okresu międzywojennego. W: Sylwia Grochowina, Waldemar Rozynkowski (red.): Barbarka. Miejsce kultu, męczeństwa i pamięci. Toruń: 2019. ISBN 978-83-952086-2-1.
Cmentarz św. Antoniego w Toruniu

Cmentarz parafialny pw. św. Antoniego w Toruniu (nazwa zwyczajowa: cmentarz na Wrzosach) – czynny cmentarz parafialny, administrowany przez rzymskokatolicką parafię św. Antoniego w Toruniu. Znajduje się przy ul. Owsianej 57 na Wrzosach w Toruniu. Jego powierzchnia wynosi 0,53 ha. Cmentarz powstał pomiędzy 1892 a 1909 rokiem. Spoczywają tu m.in.: Jan Białocerkiewicz (1945-2008) – polski prawnik; ks. Wacław Grabowski (1888–1961) – kapłan metropolii wileńskiej w latach 1946–1958, duszpasterz parafii św. Antoniego w Toruniu; Tadeusz Moniuszko (1926–1980) – żołnierz Armii Krajowej; Jerzy Przybysz (1924–2017) – lekarz psychiatra; Izabela Żurawska (zm. 2005) – żołnierz Armii Krajowej i konserwator zabytków. Zobacz też cmentarze w Toruniu Przypisy
Areszt Śledczy w Łodzi

Areszt Śledczy w Łodzi – największa łódzka jednostka penitencjarna znajdująca się na osiedlu Doły, przy ulicy Smutnej 21, naprzeciwko dawnego ośrodka szkoleniowego WORD. Oddana do użytku w 1964, mieści trzy pawilony – w każdym cztery oddziały. Areszt Śledczy w Łodzi jest dużą jednostką penitencjarną przeznaczoną do wykonywania tymczasowego aresztowania wobec osadzonych mężczyzn, przebywają w nim także skazani i ukarani mężczyźni, wobec których toczą się postępowania bez stosowania tymczasowego aresztu. Ponadto w tutejszej jednostce przebywają skazani mężczyźni skierowani do odbywania kary w zakładzie karnym typu zamkniętego dla recydywistów penitencjarnych. Nominalna pojemność jednostki wynosi 1091 miejsc. Natomiast czasowa pojemność jednostki została ustalona na 703 miejsca zakwaterowania do dnia 31 grudnia 2020. Na terenie jednego z oddziałów funkcjonuje Ośrodek Diagnostyczny, w którym, na podstawie art. 83 § 1 Kodeksu Karnego Wykonawczego, przeprowadza się badania psychologiczne i psychiatryczne osadzonym, celem określenia dalszych warunków odbywania kary. Areszt Śledczy w Łodzi oddano do użytku w 1964 roku. Powierzchnia jednostki wynosi około 5,5 ha. Składa się on na terenie ścisłym Aresztu z trzech pawilonów mieszkalnych, budynku administracji, zaplecza gospodarczego (warsztatów, pralni, kuchni, magazynów) oraz poza terenem ścisłym z budynku kotłowni, budynku Centralnej Składnicy Magazynowej CZSW wraz z siedzibą Okręgowego Inspektoratu Służby Więziennej w Łodzi. Bibliografia Areszt Śledczy w Łodzi Areszt Śledczy Łódź, BIP. bip.sw.gov.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-03-05)].
Cmentarz Podwyższenia Krzyża Świętego w Toruniu

Cmentarz Podwyższenia Krzyża Świętego w Toruniu (zwany powszechnie jako cmentarz w Kaszczorku) – czynny cmentarz parafialny, administrowany przez parafię Podwyższenia Krzyża Świętego. Zajmuje powierzchnię 1,59 ha. Znajduje się przy ul. Turystycznej 49-51 w Kaszczorku w Toruniu. W centrum starej części cmentarza znajduje się ceglana kapliczka, pod którą pochowano ks. Stefana Paluszyńskiego, pierwszego powojennego proboszcza parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Toruniu. Cmentarz wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków (nr 2176). Historia Cmentarz został założony w 1848 roku. Zastąpił stary cmentarz znajdujący się przy kościele pw. Podwyższenia Krzyża Świętego. Na mapach figuruje co najmniej od 1878 roku. Najstarsze zachowane groby pochodzą z 1. poł. XX wieku. Początkowo liczył 0,46 ha powierzchni. Na początku XXI wieku powierzchnia cmentarza została powiększona o 1,13 ha. Pochowani Spoczywają tu m.in.: ks. Stanisław Paluszyński (1893–1980) - pierwszy powojenny proboszcz parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Toruniu Andrzej Wilczyński (1928–1988) – żołnierz Armii Krajowej Jadwiga Głowacz – zesłanka Sybiru Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy
Cmentarz św. św. Piotra i Pawła w Toruniu

Cmentarz św. św. Piotra i Pawła w Toruniu – czynny cmentarz parafialny, administrowany przez parafię św. św. Piotra i Pawła, znajdujący się przy ul. Poznańskiej 104 w Toruniu. Zajmuje 0,66 ha powierzchni Początki cmentarza św. św. Piotra i Pawła związane są z istniejącym w tym miejscu w II poł. XVI w. kościołem parafialnym pod wezwaniem św. Anny. W 1813 roku kościół św. Anny, podobnie jak i cała zabudowa Podgórza, został zniszczona przez wojska napoleońskie. Świątyni nie odbudowano, postanowiono jedynie ponownie założyć w tym miejscu cmentarz. W jego centrum w 1911 roku usytuowano Golgotę. Na cmentarzu znajduje się również kaplica grobowa rodziny Jaugschów, jedyna tego rodzaju w Toruniu. Zbudowana jest na planie kwadratu i przykryta kopułą. Jest położona w północno-wschodniej części cmentarza. W 1927 roku przeprowadzono inwentaryzację niemieckich pomników, płyt pamiątkowych i grobów wojennych. Stwierdzono, że zachowane groby niemieckich żołnierzy pochodzą z czasów I wojny światowej. Cmentarz figuruje w gminnej ewidencji zabytków (nr 356, wpis z 1 czerwca 1987). Spoczywają tu m.in: ks. Kazimierz Siuchniński – proboszcz parafii św. św. Piotra i Pawła, Michalina Jastrzębska – nauczycielka, obrońca Lwowa, odznaczona Krzyżem Walecznych, Robert Tirczakowski – założyciel Fundacji Historii Polskiej Broni Pancernej, odznaczony srebrnym krzyżem zasługi, Rodzina Jaugsch – właściciele największych zakładów masarskich w przedwojennym Toruniu (mieszczących się przy ulicy Lubickiej), Julian Wykrzykowski – budowniczy nowego ratusza na Podgórzu, Tadeusz Zakrzewski – badacz dziejów Torunia Golgota z 1911 Golgota stanowi zespół architektoniczno-rzeźbiarski przedstawiający ukrzyżowanie Jezusa Chrystusa. Przedstawia ona ukrzyżowanego Chrystusa, Marię i św. Jana Ewangelistę stojących po jego bokach i klęczącą u stóp Marię Magdalenę. Pomysł na umieszczenie figur pojawił się w 1910 roku. Grupę figuralną umieszczono na terenie cmentarza w 1911 roku za sprawą ks. Józefa Domachowskiego. Figury powstały we francuskiej wytwórni Institut Catholique de Vaucouleurs – Union Artistitique Internationale. Pośrednikiem pomiędzy ks. Domachowskim a wytwórnią była Drukarnia i Księgarnia św. Wojciecha w Poznaniu. Koszt figur wyniósł 3185 marek niemieckich. Montaż instalacji przeprowadził częściowo przedsiębiorca budowlany Julian Wykrzykowski. Według hipotezy Katarzyny Kluczwajd wyniku konfliktu pomiędzy Wykrzykowskim a ks. Domachowskim (duchowny zalegał z wypłatami dla przedsiębiorcy) Wykrzykowski nie dokończył prac. Cokół, różniący się od projektu Wykrzykowskiego, mógł być dokończony przez inną osobę. Przypisy Bibliografia Katarzyna Kluczwajd: Podgórz. Toruńskie przedmieścia sprzed lat. Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2018. ISBN 978-83-7729-452-9.
Stadion KS Bielawianka

Stadion Klubu Sportowego „Bielawianka” – stadion sportowy w mieście Bielawa, województwo dolnośląskie. Domowe mecze rozgrywają tu piłkarze miejscowej drużyny Bielawianka Bielawa. Linki zewnętrzne Dane stadionu. bielawianka.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2017-06-25)]. (pol.)
Cmentarz Opatrzności Bożej w Toruniu

Cmentarz parafialny pw Opatrzności Bożej w Toruniu – czynny cmentarz rzymskokatolicki, założony w 1947 roku. Znajduje się on przy ulicy Włocławskiej 56-58 na Stawkach w Toruniu. Zajmuje powierzchnię 3,1 ha. Należy ona do parafii Opatrzności Bożej w Toruniu, jednak jest używana również przez parafię Matki Bożej Łaskawej w Czerniewicach i Niepokalanego Poczęcia Najświętszej Maryi Panny na Stawkach. Decyzja o utworzeniu cmentarza nastąpiła 13 listopada 1947 roku. Jej poświęcenie dokonano 14 grudnia 1947 roku. Najstarszy zachowany nagrobek pochodzi z 1948 roku. W 2003 roku cmentarz objęto miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Cmentarz ma kształt prostokąta. Jest podzielony krzyżującymi się alejami na sześć dużych i cztery mniejsze, regularne kwatery. Od strony zachodniej, północnej i wschodniej jest ogrodzony. Aleja prowadząca od bramy wejściowej do krzyża, położonego w centrum cmentarza, jest wyłożona kostką. Cmentarz wpisany jest do gminnej ewidencji zabytków (nr 2578). Zasłużeni pochowani Helena Leszczyńska (1910–1985) – łączniczka Armii Krajowej Tomasz Leszczyński (1902–1974) – łącznik Armii Krajowej Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia Józef Dębiński. Z dziejów Rudaka i okolicy lewobrzeżnego Torunia. „Fides, Ratio et Patria. Studia Toruńskie”. 6, 2017.
Cmentarz przy ul. Poznańskiej 146/148 w Toruniu

Cmentarz przy ul. Poznańskiej 146/148 w Toruniu (zwany powszechnie jako cmentarz na Kluczykach, cmentarz nowy, w odróżnieniu od pobliskiego cmentarza św. św. Piotra i Pawła założonego w 1813 roku) – czynny cmentarz parafialny, administrowany przez parafię św. św. Piotra i Pawła. Znajduje się przy ul. Poznańskiej 146/148 w Toruniu. Jego powierzchnia wynosi 3,1 ha. Powstał w 1937 roku na mocy decyzji Starosty Powiatowego Tadeusza Bruniewskiego z powodu zapełnienia cmentarza św. św. Piotra i Pawła. Figuruje w gminnej ewidencji zabytków (nr 2413). Pochowani Spoczywają tu m.in.: ks. Józef Domachowski (1905–1940), proboszcz parafii św. św. Piotra i Pawła, zmarły w obozie koncentracyjnym Stutthof; Mieczysław Kowalewski (1906–1976) – więzień obozu koncentracyjnego Mauthausen-Gusen; Mieczysław Jadźwiński (1905–1984) – poeta, uczestnik walk w bitwie o Monte Cassino; Krzysztof Milkowski (1960–1987) – aktor; ks. prałat Józef Batkowski (1912–2007) – proboszcz parafii św. św. Piotra i Pawła w latach 1957–1987; Melania Sinoracka – lekkoatletka. Mieczysław Kaczmarek – generał Zobacz też Cmentarze w Toruniu Przypisy Bibliografia KatarzynaK. Kluczwajd KatarzynaK., Podgórz. Toruńskie przedmieścia sprzed lat, Łódź: Dom Wydawniczy Księży Młyn, 2018, ISBN 978-83-7729-452-9 .
Wielka Pańszczycka Młaka

Wielka Pańszczycka Młaka – duża rówień w dolinie Pańszczycy w polskich Tatrach Wysokich. Znajduje się na wysokości około 1265 m nad lewym brzegiem potoku Łasicowa Woda (Jasicowa Woda), tuż przed jego ujściem do Pańszczyckiego Potoku. Czerwony szlak turystyczny z Toporowej Cyrhli przez Psią Trawkę, Waksmundzką Rówień i Wodogrzmoty Mickiewicza do Morskiego Oka przecina koryto Łasicowej Wody przy wschodnim obrzeżu Wielkiej Pańszczyckiej Młaki<re name=polk/>. Jest to jedno z kilku torfowisk znajdujących się w dolnym biegu Pańszczyckiego Potoku. Jest jeszcze Mała Pańszczycka Młaka na prawym brzegu Pańszczyckiego Potoku i Wyżnia Pańszczycka Młaka u zachodnich podnóży Ostrego Wierchu. Wielka Pańszczycka Młaka ma powierzchnię około 2 ha i występuje na niej ciekawa roślinność torfowiskowa. Miejsce to zasługuje na szczególną ochronę. Występuje tutaj m.in. żurawina drobnoowocowa. Wielka Pańszczycka Młaka jest torfowiskiem wysokim, powstałym w zagłębieniu wytopiskowym w jednej z moren zaścielających dolinę Pańszczycę. Zagłębienie początkowo było jeziorem, później uległo zarośnięciu. Grubość torfu dochodzi do 5 m. W latach 2010–2011 przeprowadzono monitoring przyrodniczy niektórych torfowisk na terenie Polski. Stwierdzono, że na torfowisku Wielka Pańszczycka Młaka brak krzewów i podrostu drzew, co jest cechą korzystną. Niezadowalający jest natomiast brak gatunków charakterystycznych dla tego typu torfowisk. Przez Wyżnią Pańszczycką Młakę przebiega dział wód między doliną Pańszczycy a doliną Skalnite. Przypisy
Franziskanerkirche (Namysłów)

Die Pfarrkirche zum heiligen Franz von Assisi und Petrus von Alcantara (polnisch Kościół św. Franciszka z Asyżu i św. Piotra z Alkantary) ist eine römisch-katholische Kirche in der schlesischen Ortschaft Namysłów (Namslau) in der Woiwodschaft Opole. Die Kirche liegt in der westlichen Altstadt an der ul. Bolesława Chrobrego 18. Die Kirche ist die Hauptkirche der Pfarrei Franz von Assisi und Petrus von Alcantara (Parafii św. Franciszka z Asyżu i św. Piotra z Alkantary) in Namysłów. Geschichte Der Bau der Kirche wurde wahrscheinlich zu Beginn des 14. Jahrhunderts begonnen. Es entstand zunächst ein kleiner Kirchenbau, welcher heute den Chor des Kirchenbaus im Osten bildet. Um 1420 wurde das Langhaus im gotischen Stil erbaut und angrenzend ein Klostergebäude errichtet. Ab 1536 diente das Kloster, nachdem es von Protestanten übernommen wurde, als Krankenhaus und Lager. Die Kirche blieb in den Händen der Franziskaner. Um 1675 wurde das Gebäude barockisiert. Zwischen 1783 und 1784 wurde der Kirchenbau umgebaut, wobei eine Sakristei angebaut und der Chor umgebaut wurde. Nach der Säkularisation standen das Klostergebäude und die Kirche leer. Die Kirche wurde zeitweise als Militärlager und Getreidesilo genutzt. Die barocke Inneneinrichtung wurde teilweise verkauft und an Kirchen in der Umgebung verkauft. Der ursprüngliche barocke Hauptaltar steht heute in der Dreifaltigkeitskirche in Bogacica. 1905 wurde der Kirchturm erneuert und in den Jahren 1924–1925 das Dach erneuert. Nach dem Zweiten Weltkrieg wurde die Kirche zunächst weiterhin als Lager genutzt. Am 18. August 1982 wurde die Franziskanerkirche der Pfarrei Peter und Paul überlassen. Es begannen Sanierungsarbeiten am Kirchengebäude. Am 11. November 1988 wurde die Kirche durch den Kardinal Henryk Roman Gulbinowicz geweiht. Die Kirche steht seit 1963 unter Denkmalschutz. Architektur Der Kirchenbau aus Backstein entstand im Stil der Gotik. Der Kirchenbau besitzt ein dreijochiges Langhaus mit zwei kreuzgratgewölbten Jochen im Mittelschiff. Die Seitenschiffe besitzen Kapellenreihen und Emporen. Im Inneren besitzt der Kirchenbau Kreuzgrat- und Tonnengewölbe. Der Chor besitzt einen fünfseitigen Schluss mit Stichkappentonne und ein Walmdach Bekrönt ist der Chor mit einem oktogonalen Dachreiter mit Zwiebelhaube aus dem Jahr 1784. Die Innenausstattung entstand im Stil des Barocks. Franziskanerkloster Das angrenzende Klostergebäude entstand ursprünglich um 1420. Ab 1810 wurde das Klostergebäude als Brauerei und Lager genutzt. 1819 wurde der Bau zum Teil abgerissen. Durch Kriegseinwirkung 1945 wurde der Klosterbau teilweise zerstört und darauf wieder aufgebaut. Der zweigeschossige Klosterbau besitzt einen Klostergarten im Innenhof. Literatur Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler in Polen. Schlesien. Deutscher Kunstverlag, München u. a. 2005, ISBN 3-422-03109-X, S. 640–641. Weblinks Geschichte und Hist. Franziskanerkirche (poln.) Einzelnachweise
Kulczycki-Palais

Das Kulczycki-Palais ist ein denkmalgeschütztes Gebäude in Radom in der Woiwodschaft Masowien in Polen. Es dient seit 1992 als Bibliothek. Geschichte Das Palais in der ulica Piłsudskiego 12 wurde 1892 durch den Notar Włodzimierz Kulczycki erbaut. Die Bank Handlowy kaufte es 1896 und erweiterte es um ein zweites Stockwerk. Nach dem Überfall auf Polen diente es im Zweiten Weltkrieg als Fernmeldeamt. Nach der Renovierung wurde dort am 21. Oktober 1945 das städtische Museum mit einer Ausstellung über polnische Malerei eröffnet. Im Jahr 1964 wurde es zum Regionalmuseum erweitert. Mit der Schaffung der Woiwodschaft Radom wurde das Museum im Juli 1975 in ein Bezirksmuseum (Muzeum Okręgowe w Radomiu) umgewandelt. Es erhielt im folgenden Jahr das Gebäude des ehemaligen Piaristen-Kollegs (Rynek 11). Die wissenschaftliche und pädagogische Abteilung verblieb bis 1990 vom Kulczycki-Palais um. Nach deren Auszug wurde dort 1992 die Woiwodschaftsbibliothek eingerichtet, die 1999 nach Auflösung der Woiwodschaft als Stadtbibliothek (Miejska Biblioteka Publiczna im. Józefa Andrzeja i Andrzeja Stanisława Załuskich) dient. Das Gebäude wurde am 5. Januar 1984 unter der Nummer 232/A/84 in die nationale Denkmalliste der Woiwodschaft eingetragen. Unter der Nummer 537/A/93 wurde am 25. November 1993 der Denkmalschutz auf den Garten und den schmiedeeisernen Gitterzaun erweitert. Literatur Ewa Kutyła: Spaziergang durch Radom. 3. Auflage, Radom 2015. S. 36–37. Weblinks
Willa Włodzimierza Kulczyckiego w Radomiu

Willa Włodzimierza Kulczyckiego w Radomiu – zabytkowy budynek znajdujący się w Radomiu, przy ulicy Piłsudskiego 12. Obiekt jest częścią szlaku turystycznego Zabytki Radomia. Historia Neorenesansa willa została wzniesiona w roku 1892 dla rejenta Włodzimierza Kulczyckiego z przeznaczeniem na jego siedzibę własną. W 1896 roku budynek nabył Bank Handlowy w Łodzi, który po dobudowaniu do istniejącego budynku piętrowego skrzydła od strony południowej, w 1898 otworzył w nim swoją radomską filię. Po odzyskaniu przez Polskę niepodległości w gmachu mieściła się Kasa Chorych, szkoła Polskiej Macierzy Szkolnej oraz redakcja dziennika Ziemia Radomska. W czasie II wojny światowej w budynku mieściła się centrala telefoniczna – wówczas parterową część gmachu nadbudowano o piętro. W 1945 roku budynek znacjonalizowano i przeznaczono na siedzibę Muzeum Miejskiego. Z tego okresu pochodzi część magazynowa, dobudowana od strony wschodniej. Od 1992 roku budynek jest siedzibą kolejno Wojewódzkiej (do 1999) i Miejskiej Biblioteki Publicznej im. Józefa i Andrzeja Załuskich. Architektura Budynek główny Oddalony od linii zabudowy ulicy, dziewięcioosiowy budynek willi z 1892 nawiązuje do włoskiej architektury podmiejskiej epoki renesansu oraz polskiej architektury dworkowej. Niewielki piętrowy budynek ozdobiony jest czterokolumnowym portykiem korynckim z tralkowanymi balustradami po bokach. Fasadę zdobi także wykonany w stiuku fryz girlandowy oraz dekoracje okien. Nad oryginalnymi, rzeźbionymi drzwiami znajduje się nadświetle ozdobione kutą kratą z monogramem pierwszego właściciela budynku (WK) oraz rokiem budowy. W głównym holu budynku znajduje się ozdobione dekoracją florystyczną okno witrażowe z 1949 roku (aut. Eugeniusz Smidowicz), herby Radomia i województwa sandomierskiego oraz portrety Józefa i Andrzeja Załuskich. Budynek południowy Dostawiony w latach 1896–1898 pięcioosiowy budynek posiada taki sam wystrój elewacji jak willa. Fasada ozdobiona jest ponadto dwoma szczytami oraz ażurowym, secesyjnym balkonem. Wewnątrz budynku zachowała się oryginalna klatka schodowa z bogato zdobioną żeliwną balustradą oraz wyprodukowana w sosnowieckich Zakładach Mechanicznych Kruszyńskiego i Szultza terakotowa posadzka ozdobiona geometrycznym wzorem. Otoczenie W 2006 roku w ogrodzie zajmującym front działki ustawiono przeniesiony z Parku im. Kościuszki zabytkowy zegar słoneczny z XIX wieku. Przypisy