NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Dom Jana Matejki w Krakowie

Dom Jana Matejki w Krakowie – muzeum poświęcone Janowi Matejce, założone w 1895, od 1904 oddział Muzeum Narodowego w Krakowie. Budynek wpisany jest do rejestru zabytków pod nr rej.: A-58 z 12.05.1931 Historia Historia kamienicy Budynek przy Floriańskiej 41 został wzniesiony jeszcze w XVI wieku jako jednopiętrowa kamienica. W XVIII wieku do kamienicy dobudowano drugie piętro, natomiast w początku XIX wieku – trzecie, mansardowe. W 1752 kamienicę nabyli Ignacy i Anna Hendlowie, w 1794 – Jan Piotr i Marianna Rossbergowie, rodzice żony Franciszka Ksawerego Matejki. Po śmierci tegoż w 1860 kamienicę odziedziczyły jego dzieci. W 1871 Jan Matejko, jeden z synów Franciszka Ksawerego, spłacił rodzeństwo i przejął kamienicę na własność, po czym zlecił trwającą dwa lata przebudowę domu i zamieszkał z własną rodziną. Powstanie i dzieje muzeum Dzień po pogrzebie Matejki, 8 listopada 1893, w krakowskim „Czasie” ukazał się artykuł pióra Mariana Sokołowskiego, który powołując się na przykłady domów – muzeów np. Rafaela w Urbino czy Michała Anioła we Florencji apelował, by w podobny sposób upamiętnić postać i zasługi Jana Matejki. Książę Eustachy Sanguszko, stojący na czele Towarzystwa im. Jana Matejki, przystąpił do gromadzenia poprzez zbiórkę odpowiednich funduszy. 7 listopada 1895, w drugą rocznicę pogrzebu malarza, odkupiono od rodziny artysty kamienicę przy ulicy Floriańskiej wraz z częścią zbiorów. 1 maja 1896 udostępniono dla zwiedzających salon i sypialnię jako pierwszą część tworzonego muzeum. Równocześnie gromadzono archiwum publikacji na temat Jana Matejki oraz zgromadzono fotografie niemal wszystkich obrazów mistrza. Dostosowywano kamienicę do potrzeb muzealnych, przebudowując ją pod kierunkiem Tadeusza Stryjeńskiego w latach 1896–1898 oraz Zygmunta Hendla w latach 1901–1904. 26 czerwca 1904 Towarzystwo im. Jana Matejki przekazało oficjalnie muzeum Radzie Miasta Krakowa, a ta przekazała je pod zarząd Muzeum Narodowego. Podczas II wojny światowej, w obawie przed nazistowskimi rabunkami obrazów Matejki, część jego zbiorów w 1940 ulokowano właśnie w zamkniętym podówczas Domu Matejki. Po II wojnie światowej ponownie otwarto drzwi muzeum po generalnym remoncie w 1953. Kolejnemu remontowi poddano kamienicę w 2009. Na pierwszym piętrze prezentowana jest sypialnia, zwana pokojem pod gwiazdami i salon państwa Matejków. Na drugim piętrze, w pokoju gdzie 24 czerwca 1838 urodził się malarz, znajduje się pamiątkowa tablica z łacińskim napisem, który w przekładzie na język polski jest aluzją do słabego zdrowia i niewielkiego wzrostu Matejki. Brzmi on następująco: „Często sprawia Bóg, że wielkość zamyka w małym kształcie” („Saepe providet Deus, ut magna claudantur parvis”). Na trzecim piętrze, dobudowanym przez Tomasza Prylińskiego w latach 1872–1873 na prośbę Matejki, zachowana jest jego malarska pracownia. Zobacz też Dworek Jana Matejki w Krzesławicach Dworek Matejkówka w Przegini Narodowej Przypisy Bibliografia Agnieszka Zagrajek, Dom Jana Matejki, Wyd. Muzeum Narodowe w Krakowie 1997, ISBN 83-89424-09-6 Linki zewnętrzne Strona Domu Jana Matejki na portalu MNK Publikacje o Domu Matejki w bibliotece Polona
Дом Яна Матейко

Дом Яна Матейко (пол. Dom Jana Matejki) — наименование музея, который находится в краковском районе Старый город по адресу улица Флорианская, 41. Филиал Национального музея. Музей, посвящённый жизни и творчеству польского художника Яна Матейко, был основан в 1895 году и с 1904 года стал филиалом краковского Национального музея. 8 ноября 1893 года, на следующий день после смерти Яна Матейко, в краковской газете «Czas» была опубликована статья журналиста Мариана Соколовского, который призвал создать музей, посвящённый Яну Матейко. Польский общественный деятель Евстахий Сангушко, ставший позднее основателем Общества имени Яна Матейко, откликнулся на этот призыв и приступил к сбору денежных средств для организации музея. 7 ноября 1895 года, во вторую годовщину со дня Яна Матейко, Евстахий Сангушко выкупил у родственников Яна Матейко дом на улице Флорианской, где ранее проживал художник. Евстахий Сангушко также приобрёл небольшое собрание картин художника. С этого же времени стала собираться библиотека о творчестве Яна Матейко. 1 мая 1896 года в дом на улице Флорианской был открыт для посещения. Первоначально экспозиция представляла гостиную и спальню Яна Матейко. В конце XIX и начале XX веков здание специально перестраивалось для музейной экспозиции. С 1896 по 1898 год ремонт производился по проекту польского архитектора Тадеуша Стрыенского и с 1901 по 1904 год — по проекту архитектора Зигмунда Хендля. 24 июня 1904 года Общество имени Яна Матейко официально открыло музей Яна Матейко, который стал филиалом краковского Национального музея. После Второй мировой войны был проведён ремонт здания и музей вновь открылся в 1953 году. В 1993 году, в преддверии 100-летней годовщины со дня смерти Яна Матейко, был произведён ещё один ремонт. В настоящее время музей Дом Яна Матейко представляет экспозицию, размещённую на трёх этажах здания. На первом этаже представлена спальня художника, называемая «Покои под звёздами». На втором этаже в комнате, где родился Ян Матейко, представлена памятная табличка с надписью «Często sprawia Bóg, że wielkość zamyka w małym kształcie» (Бог часто делает так, что величие скрывает в малом). На третьем этаже находится экспозиция, представляющая мастерскую художника. В музее также демонстрируются орудия пыток, которые использовались во время средневековья в тюрьме «Доротка». См. также Усадьба Яна Матейко — дом-музей, посвящённый творчеству Яна Матейко и деятельности польского общественного деятеля Гуго Коллонтая. Литература Agnieszka Zagrajek, Dom Jana Matejki, Wyd. Muzeum Narodowe w Krakowie 1997, ISBN 83-89424-09-6 Ссылки Информация на сайте Национального музея (нем.)
Будинок Яна Матейка у Кракові

Будинок Яна Матейка у Кракові – музей Яна Матейка, заснований у 1895 році, від 1904 року відділ Національного музею у Кракові. Історія Історія будинку Будинок за адресою Флоріанська 41 був побудований у XVI столітті як одноповерхова кам'яниця. У XVIII столітті до кам'яниці надбудували другий, а на початку XIX століття — третій поверх. У 1752 р. кам'яницю придбали Ігнацій та Анна Гендльові, у 1794 р. Ян Пьотр та Маріанна Россберги, мати Францішка Ксаверія Матейка. Після його смерті у 1860 році кам'яницю успадкували його діти. У 1871 році Ян Матейко, один із синів Францішка Ксаверія, заплатив відступне братам та сестрам та отримав кам'яницю у власність. Протягом двох років Ян Матейко перебудовував будинок, після чого замешкав там з родиною. Створення та історія музею Наступного дня після похорону Яна Матейка, 8 листопада 1893 року у краківській газеті «Czas» була опублікована стаття історика Маріяна Соколовського, в якій він навів приклади будинків–музеїв, наприклад Рафаеля в Урбіно або Мікеланджело у Флоренції та закликав вшанувати постать та заслуги Яна Матейка подібним чином. Князь Євстахій Сангушко, очільник Товариства імені Яна Матейка, розпочав збір відповідних коштів. 7 листопада 1895 року, у другу річницю похорону художника, кам’яниця на вулиці Флоріанській була викуплена у родини художника разом із частиною колекції. 1 травня 1896 року вітальня і спальня були відкриті для відвідувачів як перша частина створюваного музею. Одночасно проводився збір архіву публікацій про Яна Матейка та були зібрані фотографії майже всіх картин майстра. Кам'яниця була пристосована для потреб музею та перебудована під керівництвом Тадеуша Стриєнського у 1896–1898 роках та Зигмунта Генделя у 1901–1904 роках. 26 червня 1904 року Товариство імені Яна Матейка офіційно передало музей міській раді Кракова, яка згодом передала його під керівництво Національного музею. Під час Другої світової війни, побоюючись пограбування нацистами, у 1940 році частина його колекції була розміщена в будинку Матейка, який на той час був закритий. Після Другої світової війни двері музею знову відчинилися після капітального ремонту в 1953 році. У 2009 році кам'яниця була відремонтована черговий раз. На першому поверсі розташована спальня, яку називають кімнатою під зірками, та вітальня Матеєків. На другому поверсі, в кімнаті, де 24 червня 1838 народився художник, встановлено меморіальну дошку з латинським написом, який у польському перекладі є натяком на слабке здоров’я та малий зріст Матейка. Він звучить так: «Бог часто вносить велич у малу форму». („Saepe providet Deus, ut magna claudantur parvis”). На третьому поверсі, надбудованому у 1872–1873 роках Томашем Прилінським на замовлення Матейка, розташована майстерня художника. Примітки
Park Niwka w Sosnowcu

Park Niwka lub Park przy ul. Wojska Polskiego czasami też nazwany Park Kalinowa przez sąsiedztwo tej ulicy – teren zielony z pokryty wielogatunkowym drzewostanem, położony w dzielnicy Dańdówka w Sosnowcu u zbiegu ulic Kalinowej i Wojska Polskiego. Teren o powierzchni 5,4 ha uznawany jest za park gminny i obejmuje działki nr: 624/4, 624/3, 483/2 oraz część działek nr: 483/1, 624/1 obręb geodezyjny 0012 Sosnowiec. Teren parku gminnego od zachodu pokrywa się z obszarem zadrzewionym do ul. Wojska Polskiego i od północy z odnogą ulicy Kalinowej; Od wschodniej i południowej granicę wytyczają granice działek. Park zlokalizowany jest w tzw. Lasku rozciągającym się niemal w całości na terenach pogórniczych od ulicy Kopalnianej do Osiedla Kalinowa i sąsiednich ogrodów działkowych. Większa część Parku zlokalizowana jest w dawnej odkrywce węgla kamiennego, który eksploatowany był tutaj w okresie międzywojennym. Na obszarze parku funkcjonuje Pływalnia Letnia przy ul. Wojska Polskiego 181, prowadzona przez MOSiR Sosnowiec oraz Fitnes Park. Oprócz wspomnianej pływalni infrastrukturę parku uzupełnia plac zabaw dla dzieci. Obszar w części południowej i centralnej pokryty jest roślinnością ruderalną i synantropijną, z przewagą w piętrze wyższym samosiewów brzozy brodawkowatej, robinii białej, topoli balsamicznej. W sąsiedztwie znajdują się pozostałości po działalności kopalni: nasypy kolejowe, wiadukty kolejowe czy ruiny budynków prochowni górniczych. Przypisy
Park Leśny w Sosnowcu

Park Leśny – tereny zielony pokryty zadrzewieniem uznany za park gminny, położony na terenach przy ulicach: Benedykta Dybowskiego, Szybowej i Kopalnianej w dzielnicy Niwka miasta Sosnowiec. W skład parku weszły obszary o powierzchni 3,87 ha obejmujące działkę nr 1369 oraz część działek 1191 i 1192, obręb geodezyjny 0012 Sosnowiec. Na obszarze parku w 2019 roku z inicjatywy Budżetu Obywatelskiego powstał publiczny Jump Park złożony z 9 trampolin. W tym samym roku na terenie parku z inicjatywy organizacji Przyroda dla Sosnowca w ramach Budżetu Obywatelskiego powstała ścieżka przyrodniczo-edukacyjna składająca się z filarów wiedzy, tablic informacyjnych (dotyczące budek lęgowych, zanieczyszczeń środowiska, wypalania nieużytków oraz dzięciołów), karmnik dla ptaków, a także domków dla owadów i ptaków (11 budek lęgowych) oraz małych gryzoni (wiewiórek, popielic i orzesznic). Przypisy Linki zewnętrzne Strona organizacji Przyroda dla Sosnowca;
Park im. Włodzimierza Mazura w Sosnowcu

Park im. Włodzimierza Mazura – niewielki teren zielony pokryty drzewostanem, uznany za park gminny, znajdujący się w dzielnicy Porąbka na osiedlu Juliusz w Sosnowcu u zbiegu ulic Spadochroniarzy, Minerów i Czołgistów. Teren parku obejmuje działki nr: 2616/3, 2625/11 obręb geodezyjny 0007 Porąbka zajmuje obszar 1,5 ha. Park nosi imię Włodzimierza Mazura, który przed laty mieszkał w pobliżu. Przypisy
Park Wygoda w Sosnowcu

Park Wygoda – teren zielony pokryty drzewostanem uznany za park gminny o powierzchni 3,3 ha, znajdujący się w sosnowieckiej dzielnicy Modrzejów u zbiegu ulic Wygoda i Powstańców. Park obejmuje działki nr: 1792, 1795 oraz części działek nr: 2343, 2720 obręb geodezyjny 0012 Sosnowiec. Teren przy ul. Powstańców został uznany za park gminny uchwałą nr 83/IV/2019 Rady Miejskiej w Sosnowcu z 31 stycznia 2019 roku. W miejskich raportach o stanie gminy za 2018 i 2019 park Wygoda figurował w wykazie terenów zieleni publicznej; w obu dokumentach jego powierzchnię podano jako 3,4 ha. W projekcie Strategii Rozwoju Miasta Sosnowca 2030+ wskazano go jako park przy ul. Powstańców o powierzchni około 3,2 ha. W standardach utrzymania terenów gminnych Miejskiego Zakładu Usług Komunalnych w Sosnowcu park „Wygoda” przy ul. Powstańców ujęto w standardzie C. Intrastrukturę parku w 2017 stanowiły altany, plac zabaw i siłownia plenerowa. W 2024 w ramach budżetu obywatelskiego ujęto projekt „Street workout, tor rolkowy w Parku Wygoda” (IV/4), z lokalizacją w Parku Wygoda przy ul. Powstańców, na działce nr 2343 obręb 12, o wartości 1 000 000 zł. W wykazie projektów X edycji budżetu obywatelskiego Sosnowca przekazanych do realizacji w 2024 roku znalazło się również zadanie „Park linowy w parku Modrzejów-Wygoda oraz nasadzenia roślin” o wartości 347 000 zł; projekt oceniono jako możliwy do realizacji, wskazując lokalizację przy ul. Powstańców. Raport o stanie gminy za 2024 rok odnotował, że zadanie „Park linowy w parku Modrzejów-Wygoda oraz nasadzenia roślin” było realizowane w trybie „zaprojektuj i wybuduj”. W bezpośrednim sąsiedztwie parku znajduje się las sosnowy z ośrodkiem wędkarskim Rybaczówka, obejmujący zbiorniki Wygoda nr 315 o powierzchni 1,4 ha oraz Mała Wygoda nr 315A o powierzchni 0,6 ha. Przypisy
Promenada (stawy)

Promenada – staw lub dwa stawy na warszawskim Mokotowie na terenie parku Morskie Oko. Położenie i charakterystyka Dwa połączone ze sobą stawy leżą po lewej stronie Wisły, w stołecznej dzielnicy Mokotów, na obszarze MSI Sielce, na terenie parku Morskie Oko, w jego południowej części zwanej Promenadą. W pobliżu przebiegają ulice: Belwederska, Promenada, Konduktorska i Artura Grottgera. Zbiorniki wodne położone są na obszarze zlewni Kanału Głównego „A”. Zgodnie z ustaleniami w ramach „Programu Ochrony Środowiska dla m.st. Warszawy na lata 2009–2012 z uwzględnieniem perspektywy do 2016 r.” stawy położone są na terasie nadzalewowej, a ich powierzchnia wynosi 0,6000 i 0,1502 ha, łącznie 0,7502 ha. Zasilane są stale wodami podziemnymi, a odpływ odbywa się poprzez kanalizację. Według numerycznego modelu terenu udostępnionego przez Geoportal lustro wody większego zbiornika wodnego znajduje się na wysokości 84,4 m n.p.m. Identyfikatory MPHP to 97588 i 130936440. Nad północno-wschodnim brzegiem większego zbiornika wodnego rośnie lipa drobnolistna (Tilia cordata) chroniona jako pomnik przyrody (nr INSPIRE: PL.ZIPOP.1393.PP.1465011.3258). Historia Stawy są gliniankami, pozostałością po eksploatacji iłów plioceńskich. W przeszłości były częścią ogrodu założonego w latach 1772–1774 dla Izabeli Lubomirskiej. Wtedy też staw urządzono, posadowiono na nim wyspy i połączono mostkami. Następnie był częścią stworzonego w 1845 roku przez Franciszka Szustera letniska „Promenada”. Otaczający stawy ogród ma charakter krajobrazowy. Występuje duża liczba nasadzeń wzdłuż alei spacerowych. W okolicach stawu do 1925 roku odbywały się zabawy ludowe i widowiska na świeżym powietrzu. Ostatnia przebudowa parku Morskie Oko miała miejsce w 1955 roku według projektu E. Jankowskiej i Z. Gnosa. Według stanu wiedzy z 1921 roku, w pobliżu stawu znajdowały się inne, mniejsze glinianki. Zbiornik wodny przedzielony był groblami. Wśród roślinności wodnej występowały rogatek, wywłócznik i rzęsa. Przedstawicielami fauny, których można było spotkać, były traszki, pływak żółtobrzeżek, kałużnice, ośliczka, pijawki i ślimaki. Galeria Przypisy