I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu

I Liceum Ogólnokształcące im. Jana Smolenia w Bytomiu – publiczna szkoła ponadpodstawowa. Historia Utworzenie Gimnazjum Polskiego W wyniku podziału Górnego Śląska w 1921 roku, cała niemal inteligencja polska opuściła przyznane Rzeszy Niemieckiej tereny w obawie przed represjami ze strony władz. Przed pozostałą w Niemczech częścią społeczeństwa stanęło zadanie zorganizowania własnego szkolnictwa średniego. Dnia 2 listopada 1932 Janowi Baczewskiemu – prezesowi Związku Polskich Towarzystw Szkolnych w Niemczech został wręczony akt powołania Polskiego Gimnazjum w Bytomiu. Uroczystość otwarcia pierwszego od 160 lat Polskiego Gimnazjum na ziemiach niemieckich odbyła się 8 listopada 1932. O godz. 9.30, w Kościele Świętej Trójcy zgromadzili się uczniowie, ich rodzice, liczni członkowie polskich organizacji, dziennikarze oraz grono profesorskie z pierwszym dyrektorem szkoły Wiktorem Pawłem Nechay de Felseis – geografem i geologiem. Po mszy świętej uczestnicy przeszli pochodem ulicą Tarnogórską do budynku szkoły. W auli zgromadziło się 500 osób. O godz. 11.00 rozpoczął się historyczny akt duchowej odnowy Polaków w Niemczech. Po uroczystości oficjalnej chór „Halka” odśpiewał pieśń „Uroczysty w szkolnym życiu dzień”. Następnego dnia – 9 listopada, szkoła rozpoczęła pracę. Szkoła w latach 1932–1939 Liczba uczniów systematycznie wzrastała, w listopadzie 1932 wynosiła ona jeszcze 98 uczniów, zaś 16 maja 1933 prezydent policji z Gliwic donosił nadprezydentowi o przyjęciu kilkudziesięciu nowych uczniów, z których niemal połowa pochodziła z Pomorza. Stopniowo rozszerzał się również zasięg terytorialny gimnazjum, a szkoła była wielokrotnie kontrolowana. Władze niemieckie, nie chcąc dopuścić do przekształcenia się szkoły w ośrodek skupiający młodzież polską z terenu całych Niemiec, zaostrzyły rozmaite represje administracyjne i ekonomiczne wobec rodziców bytomskich uczniów. Liczba uczniów Gimnazjum Polskiego w Bytomiu w latach 1932–1939: uwaga: Spadek liczby uczniów w latach 1937–1939 związany jest z utworzeniem 10.11.1937 Gimnazjum Polskiego w Kwidzynie, do którego przeszło kilkudziesięciu uczniów z Pomorza Okres II wojny światowej Szkoła działała do sierpnia 1939 roku, gdy wydane zostało polecenie odesłania dzieci do domów. Nauczyciele wyjechali z Bytomia ostatnimi pociągami do Polski. Potem nastąpiły masowe aresztowania polskich działaczy, w tym wielu nauczycieli Gimnazjum. W Buchenwaldzie zginęli Stanisław Olejniczak, który pracował w szkole od początku jej istnienia, oraz zarządca internatu – Antoni Józefczak. W Dachau zginął nauczyciel religii – ks. Franciszek Nawrot. Rodziny uczniów wysiedlono. Powstanie Liceum Ogólnokształcącego W 1945 roku szkoła została reaktywowana. Kilku nauczycieli, którzy zgłosili się do pracy było dawnymi nauczycielami Gimnazjum Polskiego. W 1946 szkoła przyjęła imię Jana Smolenia. Dyrektorzy Gimnazjum Polskiego Miłosz Sołtys Wiktor Paweł Nechay de Felseis (1932–1936) Florian Kozanecki (1936–1937) Piotr Miętkiewicz (1937–1939) Dyrektorzy Liceum Ogólnokształcącego Ryszard Kubis (1945) Stanisław Wiśniewski i Zbigniew Duszyk (1946–1948) Augustyn Tokarz (1948) Michał Gonciarz (1949–1950) Stanisław Huk (1950–1966) Karol Szalbot, Paweł Spyra (1966–1967) Bogdan Paprzycki (1967–1971) Wanda Redzik-Majeranowska (1971–1976) Jan Mieszko (1976–1992) Rafał Pisula (1992–1997) Katarzyna Łoza (od 1997) Budynek W latach 1932–1939 szkoła mieściła się przy Alei Legionów 49. W tym samym budynku w latach 1869–1932 mieściło się wydawnictwo Drukarnia Polska oraz liczne polskie organizacje społeczne i kulturalno-oświatowe, następnie w budynku mieścił się oddział zakaźny Szpitala Specjalistycznego nr 1 w Bytomiu. Po wojnie szkoły nie można było ulokować w dawnym budynku, gdyż Armia Czerwona, wkraczając do Bytomia zrobiła tam koszary; budynek został tak zdewastowany, że przez kilka lat trzeba było go remontować i dezynfekować. Szkoła rozpoczęła nauczanie w budynku dawnego Staatliches Realgymnasium zbudowanym w latach 1929–1930 przez A. Stütza i M. Wolffa w stylu ekspresjonistycznym, który znajdował się przy ulicy Strzelców Bytomskich, która potem zmieniła się w Poznańską. Patron szkoły We wrześniu 1946 roku przyjęła imię zmarłego kuratora oświaty, dawnego nauczyciela w Polskim Gimnazjum – Jana Smolenia. W szkole zatrudniony był od sierpnia 1935, pracował tu do 26 sierpnia 1939 roku jako nauczyciel matematyki, chemii i fizyki. Na kilka dni przed rozpoczęciem II wojny światowejwyprowadził uczniów z internatu na dworzec kolejowy i odesłał ich do domów rodzinnych. W okresie okupacji pełnił funkcję kierownika tajnego nauczania w okręgu krakowskim. Został uwięziony we wrześniu 1942. Po wojnie prof. Jan Smoleń wybrany został pierwszym kuratorem śląskiego okręgu szkolnego. Zginął tragicznie w dniu 28 czerwca 1945 roku w wypadku samochodowym podczas podróży służbowej w Bytomiu – Karbiu, pochowany został w Katowicach na cmentarzu przy ul. Francuskiej. Nazwy szkoły 1932 – Polskie Gimnazjum Prywatne – Bytom Górny Śląsk, a następnie – Wyższa Szkoła Męska z gimnazjalnym programem i polskim językiem nauczania 1933 – Wyższa Szkoła Prywatna z gimnazjalnym programem nauczania w Bytomiu 1936 – Prywatne Gimnazjum z polskim językiem nauczania w Bytomiu 1938 – Prywatna Wyższa Szkoła dla chłopców z polskim językiem nauczania – Beuthen O/S I Państwowe Gimnazjum i Liceum Męskie IV Szkoła Podstawowa i Liceum Męskie 1966 – V LO im. Jana Smolenia 1983 – I LO im. Jana Smolenia w Bytomiu Nazwy nieoficjalne: „Smoleń” „Strzelców” „Pod zegarem” „Liceum Huka” Edukacja Osiągnięcia Medal Miasta Bytomia za szczególne zasługi dla miasta i śląskiej edukacji tytuł Najlepszy Polski Klub Europejski w 2004 dla Młodzieżowego Centrum Edukacji Europejskiej tytuł laureata Konkursu na Najlepszą Inicjatywę Obywatelską Pro Publico Bono dla MCEE w 2002 tytuł Najbardziej Przedsiębiorcza Polska Szkoła w roku 2005 tytuł Śląski Talent w kategorii Przedsiębiorczość w latach 2006, 2007 i 2008 zwycięzca Ogólnopolskiego Konkursu na Najlepsze Młodzieżowe Miniprzedsiębiorstwo w latach 2004, 2005 i 2006, a w roku 2007 laureaci II i III miejsca laureaci wielu olimpiad przedmiotowych, w tym srebrny medal na Międzynarodowej Olimpiadzie Biologicznej w roku 2005 w Pekinie (Paweł Cupryn) wielokrotny tytuł: „Najbardziej Usportowiona Szkoła w mieście” certyfikat Centrum Edukacji Obywatelskiej „Szkoła z klasą” Znani absolwenci i nauczyciele Absolwenci i uczniowie Aleksander Abłamowicz – profesor, doktor habilitowany nauk humanistycznych (filologii romańskiej), literaturoznawca Franciszek Adamiec – działacz społeczny i kulturalny, popularyzator tradycji Śląska Opolskiego Agnieszka Bibrzycka – koszykarka Halina Bieda – działaczka samorządowa, nauczyciel, od 2006 wiceprezydent Bytomia Marcin Hałaś – poeta, krytyk literacki i dziennikarz Zbigniew Stanisław Herman – profesor zwyczajny doktor habilitowany medycyny, rektor Śląskiej Akademii Medycznej w latach 1980–1982 Krzysztof Jaślar – reżyser telewizyjny Jacek Zeckei – lekarz, pediatra, doktor nauk medycznych Marek Kińczyk – prezydent Bytomia w latach 1994–1998 Piotr Koj – nauczyciel, w latach 1999–2004 przewodniczący Związku Harcerstwa Rzeczypospolitej, od 2006 do 2012 prezydent Bytomia Janina Oświęcimska-Zielińska – Wiceprezes FIPF – Światowej Federacji Nauczycieli Języka Francuskiego Adam Pastuch – filolog polski, animator kultury Władysław Planetorz – działacz Związku Harcerstwa Polskiego w Niemczech Dorota Pomykała – aktorka Anna Popek – dziennikarka telewizyjna Jerzy Porębski – polski pieśniarz, wykonawca szant, współzałożyciel grupy szantowej Stare Dzwony Mieczysław Szemalikowski – autor filmów dokumentalnych i oświatowych Andrzej Sznajder – najmłodszy internowany w Polsce podczas stanu wojennego, kierownik Referatu Wystaw, Wydawnictw i Edukacji Historycznej w katowickim Instytucie Pamięci Narodowej Andrzej Tuziak – prozaik i scenarzysta Bohdan Urbankowski – poeta, dramaturg, eseista i filozof Adolf Warzok – uczeń przedwojennego gimnazjum, działacz harcerski i lekarz Janusz Weychert – reżyser Alojzy Wrzeciono – fizyk, profesor, specjalista w dziedzinie fizyki ciała stałego i ferromagnetyzmu Nauczyciele Aleksander Abłamowicz – profesor, doktor habilitowany nauk humanistycznych (filologii romańskiej), literaturoznawca Halina Bieda – działaczka samorządowa, nauczyciel, od 2006 wiceprezydent Bytomia Jan Drabina – nauczyciel łaciny, mediewista i religioznawca, prezes Towarzystwa Miłośników Bytomia Władysław Gębik – doktor nauk filozoficznych, pedagog, pisarz, literat Józef Kwietniewski – sekretarz Gimnazjum Polskiego, polityk, harcmistrz Leopold Kobierski – doktor biologii, ekolog i botanik, prezes Zarządu Ligi Ochrony Przyrody w Bytomiu Wiktor Nechay – geolog i geograf, pedagog Janusz Olszówka – muzyk, członek zespołu szantowego Ryczące Dwudziestki Jan Smoleń – nauczyciel matematyki, chemii i fizyki, śląski kurator oświaty Władysław Studencki – nauczyciel, historyk literatury, literat, poeta Edward Szwed – współorganizator Gimnazjum Polskiego, nauczyciel polonista w latach 1932–1937 Zobacz też Rodło (symbol) Przypisy Bibliografia Alfred Konieczny, Profesorowie i uczniowie Polskiego Gimnazjum Prywatnego w Bytomiu (1932–1939), Studia Śląskie. Seria nowa T. 2, wyd. 1959, s. 144–233 Walka o szkołę narodową dla Polaków zagranicą, wyd. Warszawa, 1935, Szkolnictwo Polskie Zagranicą Linki zewnętrzne Strona I Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Smolenia Smoleniacy – Absolwenci Liceum Ogólnokształcącego im. Jana Smolenia. smoleniacy.bytom.pl. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-12-16)]. W Dobie Stanisławowskiej – film autorstwa Marka Kwiatkowskiego na zakończenie matur w 1966 roku