Herforder Münster

Herforder Münster – romańsko-gotycka świątynia luterańska znajdująca się w niemieckim mieście Herford, w kraju związkowym Nadrenia Północna-Westfalia. Dawny kościół klasztoru kanoniczek, od 1802 miejski kościół parafialny. Historia Około 789 roku szlachcic Waltger założył w Herfordzie klasztor kanoniczek. Na początku IX wieku, najprawdopodobniej w miejscu obecnego kościoła, wzniesiono drewnianą kaplicę. Pierwszą murowaną świątynię wzniesiono ok. 820 roku, którą jeszcze w tym samym stuleciu rozbudowano do formy trójnawowej bazyliki. W 823 roku opactwo uzyskało status klasztoru cesarskiego, a w 851 roku wyłączono je spod świeckiej jurysdykcji. W 860 roku opatka Hedwig sprowadziła do świątyni relikwie św. Pusinny. Kościół i klasztor zostały zniszczone w 926 roku, podczas najazdu węgierskiego. Świątynię wkrótce odbudowano. Budowę dzisiejszej świątyni rozpoczęła w 1220 roku opatka Gertrud II z Lippe, ukończono ją w 1250 roku. Od 1256 roku opactwo i miasto Herford wspólnie zarządzały swoim terytorium, co było unikatowym rozwiązaniem w Cesarstwie. Obecne rozmiary kościół osiągnął w 1430 roku, kiedy wydłużono prezbiterium. W 1490 roku ukończono budowę wieży. W 1533 roku, w okresie reformacji, klasztor przekształcono w żeńską, świecką wspólnotę luterańską. W 1802 roku, w okresie sekularyzacji, świątynia stała się miejskim kościołem parafialnym. Klasztor w 1804 roku przekształcono we wspólnotę męską, lecz po sześciu latach doszło do jej rozwiązania. Dawne zabudowania klasztorne funkcjonowały następnie jako fabryka bawełny. Około 1870 roku rozebrano lektorium oddzielające korpus nawowy od prezbiterium. W latach 1913–1917 na terenie dawnego opactwa wzniesiono nowy, neobarokowy ratusz i halę targową. W 2002 roku świątynię włączono do ewangelicko-luterańskiej parafii Herford-Mitte, która powstała z połączenia czterech dotychczasowych wspólnot. Architektura i wyposażenie Świątynia ma cechy późnego romanizmu i gotyku. Ma formę trójnawowej hali z jednonawowym transeptem. Jest to najstarszy tej wielkości kościół halowy w Niemczech. Rolę reprezentacyjnej elewacji pierwotnie pełniła elewacja południowa, gdyż przed elewacją zachodnią wznosiły się zabudowania klasztorne. W maswerku okna nad kruchtą południowego ramienia transeptu zainstalowanych jest siedem miedzianych dysków (zwanych Siedmioma Słońcami – Sieben Sonnen), nawiązujących do legendy, wg której modlitwy do Chrystusa i sześciu świętych: Marii, Pusinny, Waltgera, Oswalda, Kiliana i Burcharda, skutkowały osuszeniem bagna (bagno w średniowieczu było symbolem poganizmu), co umożliwiło budowę miasta. Do południowej nawy dostawiony jest tzw. Chór Kupców i obszerna kruchta będąca głównym wejściem do kościoła. W północnym ramieniu transeptu wznosi się empora, na której dawniej zasiadały kanoniczki. Pod emporą zaaranżowano baptysterium, ustawiono w nim gotycką chrzcielnicę z 1490 roku. Od wschodu do baptysterium przylega kaplica św. Pusinny, w której zachowały się malowidła ścienne z ok. 1500 roku, przedstawiające świętych: Marię, Pusinnę, Kiliana i Burcharda. Okno prezbiterium wypełnia witraż z 1953 roku autorstwa Erhardta Klonka ze sceną Wniebowstąpienia Pańskiego. Ołtarz ustawiony w skrzyżowaniu naw pochodzi z ok. 1230 roku, zawieszono nad nim brązowy krzyż, wykonany w 1969 roku wg projektu Ulricha Henna. Wczesnobarokowa ambona pochodzi z lat 1630–1640, a jej drzwi – z 1669 roku. Przy wyjściu z południowej kruchty ustawiona jest figura św. Krzysztofa z ok. 1520 roku. Corocznie, w Zielone Świątki, w ręce Krzysztofa umieszcza się gałązki brzozy. Na zachodniej emporze, wzniesionej w 1878 roku, ustawiono organy, wykonane w 1950 roku przez przedsiębiorstwo Förster & Nicolaus Orgelbau. W 1961 roku dodano pozytyw. Instrument wyremontowano w latach 1992 i 2006, po rozbudowach składa się 4 manuałów i 65 głosów. W prezbiterium znajdują się mniejsze, 21-głosowe organy o dwóch manuałach, wykonane w 1950 roku przez Paula Otta z okazji VI Niemieckiego Festiwalu im. Heinricha Schütza. Zainstalowano je w barokowej szafie organowej pochodzącej z Südhemmern (ob. dzielnica Minden). Na wieży kościoła zawieszonych jest jedenaście dzwonów, w tym trzy średniowieczne, o imionach: Gloriosa, Benedicta i Maria. Galeria Przypisy