NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Maria Magdalenakerk (Fulkum)

De Maria Magdalenakerk (Maria-Magdalena-Kirche) is een luthers kerkgebouw in Fulkum, een plaats in de Oost-Friese gemeente Holtgast (Nedersaksen). Geschiedenis Op de warft hebben vroeger ten minste drie houten kerkgebouwen gestaan. In de 12e eeuw werd voor de bouw van een eerste kerk de oostelijke helft van de huidige warft aangelegd. De eerste kerk die op deze 2,5 meter hoge zandheuvel werd gebouwd werd later door brand verwoest. Een volgende kerk werd eveneens van hout opgericht en viel net als het eerste kerkgebouw ten prooi aan de vlammen. Met de verhoging van de warft in de 12e eeuw werd ook een nieuwe houten kerk gebouwd. In de tweede helft van de 13e eeuw werd de warft met name naar het westen toe aanzienlijk vergroot. Hierna werd op de heuvel het fundament van granieten blokken aangelegd voor de bouw van een eerste stenen kerk. De stenen kerk was 23 meter lang, circa 7 meter breed en 20 meter hoog. De muren van deze romaanse kerk hadden een sterkte van meer dan 3 meter. Aan de oostelijke kant sloot zich een halfronde, koorachtige afsluiting aan. Het kerkgebouw had in alle gevels rondboogramen en in de beide lengtemuren tevens een rondboogdeur en drie kleine spitsboogramen. In de loop der eeuwen verviel het gebouw steeds meer, zodat deze middeleeuwse kerk ten slotte in de 19e eeuw moest worden afgebroken. Alleen de vrijstaande klokkentoren uit de 15e eeuw bleef staan. In 1862 werd de huidig Maria Magdalenakerk als eenschepige zaalkerk met, net als bij de middeleeuwse kerk, een ingesnoerde halfronde apsis gebouwd. Interieur Ondanks de jonge leeftijd van het kerkgebouw bevinden zich in de kerk toch enige oude kunstwerken. Daaronder wordt het oudste voorwerp in de kerk gerekend: het eenvoudige doopvont, dat uit de 12e eeuw uit graniet werd gehouwen en naar alle waarschijnlijkheid nog in een van de eerste houten kerken heeft gestaan. Het houten deksel van het doopvont is een werk uit het jaar 1636. Het altaar toont een eenvoudig vormgegeven kruisbeeld. De beide kroonluchters stammen uit de jaren 1696 en 1996. De uit Esens afkomstige orgelbouwer Arnold Rohlfs bouwde het kerkorgel in 1866. Het instrument onderging in 1969 grote veranderingen in de dispositie door de orgelbouwer Alfred Führer uit Wilhelmshaven. In 2011 bracht Martin ter Haseborg het instrument weer enigszins in de oude staat terug en werden een aantal veranderingen weer ongedaan gemaakt. Zie ook Lijst van historische kerken in Oost-Friesland Externe links (de) De Fulkumer kerk op de website Krichenkreis Harlingerland (de) De kerk op Genealogie-Forum
Maria-Magdalena-Kirche (Hatshausen)

Die evangelisch-lutherische Maria-Magdalena-Kirche in Hatshausen, Gemeinde Moormerland (Ostfriesland), wurde 1783 als symmetrische Saalkirche axial auf der Grenze zu Ayenwolde erbaut. Geschichte Hatshausen und Ayenwolde entstanden im 13./14. Jahrhundert infolge der Moorkolonisierung und bildeten im Mittelalter zwei eigenständige Kirchengemeinden, die der Propstei Leer im Bistum Münster unterstanden. Nach der Reformation wechselten die Gemeinden zum lutherischen Bekenntnis und schlossen sich aus wirtschaftlichen Gründen zu einem Kirchspiel zusammen. Die Kirche in Ayenwolde wurde 1461 baufällig. Die Steine fanden beim Bau des Zwingers in Aurich und bei Ausbesserungsarbeiten an der Hatshauser Kirche Verwendung. Das Patrozinium „Maria Magdalena“ wurde von der Ayenhauser Kirche übernommen. Eine erste gemeinsame Kirche wurde am alten Standort der Hatshauser Kirche im Jahr 1680 errichtet. Bereits 1783 erfolgte nach Plänen von Wilhelm Nannen ein Neubau mit Walmdach und rundbogigen Fenstern auf der Grenzlinie beider Orte, die mittig durch Tür, Turm, Altar und Kanzel verläuft. Der Glockenturm mit Welscher Haube, der auch als Eingangsportal dient, wurde im Jahr 1808 an der Südseite angebaut. Ausstattung Der schlicht gehaltene Innenraum wird von einer flachen Holzdecke abgeschlossen. Die bekrönte Kanzel, die aus der alten Kirche übernommen wurde, und der Altar befinden sich gegenüber dem Eingang zentral an der Nordwand, eine Orgelempore an der Westwand. Der Altar wird durch eine verzierte Schranke abgetrennt. Kronleuchter wurden 1785, 1786 und 1895 gestiftet. Zu den Vasa Sacra gehören eine romanische Patene, ein Kelch (wahrscheinlich aus dem 17. Jahrhundert), eine Kanne und Dose (1899) und ein Krankenkelch (nach dem Zweiten Weltkrieg). 1792 begann Johann Hinrich Klapmeyer mit einem Orgelneubau mit zwölf Registern auf zwei Manualen und angehängtem Pedal, der nach seinem Tod von Johann Gottfried Rohlfs im Jahr 1793 vollendet wurde. Weitere Neubauten folgten 1917 (P. Furtwängler & Hammer) und 1952 (Karl Puchar). Das heutige Instrument wurde 1975–1976 durch die Firma Alfred Führer erbaut und verfügt über fünf Register auf einem Manual mit angehängtem Pedal. Das Oberteil der Gehäusefront stammt von einer Orgel, die um 1750 von Johann Friedrich Constabel für die Reformierte Kirche in Leer-Loga gebaut worden war. Von dort wurde sie 1893 nach Juist weiterverkauft, wo sie 1968 einem größeren Neubau wich. Siehe auch Liste der historischen Kirchen in Ostfriesland Literatur Hans-Bernd Rödiger, Menno Smid: Friesische Kirchen in Emden, Leer, Borkum, Mormerland, Uplengen, Overledingen und Reiderland. Band 3. Verlag C. L. Mettcker & Söhne, Jever 1980, S. 50. Weblinks Webpräsenz der Kirchengemeinde Kirchengemeindelexikon Marina Bohlen (Ortschronisten der Ostfriesischen Landschaft): Hatshausen/Ayenwolde (PDF; 0,6 MB) Ev.-luth. Kirchenkreis Emden-Leer: Hatshausen Einzelnachweise
Maria-Magdalenakerk (Hatshausen)

De Maria-Magdalenakerk (Maria-Magdalena-Kirche) is een lutherse zaalkerk uit 1783 in Hatshausen in de Oost-Friese gemeente Moormerland (Nedersaksen). Geschiedenis De beide aan elkaar grenzende dorpen Hatshausen en Ayenwolde ontstonden in de 13e of 14e eeuw als twee zelfstandige kerkelijke gemeenten, die behoorden bij het bisdom Münster. Tijdens de reformatie sloten de beide veendorpen zich aan bij de lutherse leer. Om financiële redenen werden toen de beide dorpen tot één kerkelijke gemeente samengevoegd. Nadat de kerk in Ayenwolde in 1461 bouwvallig werd, volgde de sloop ervan. De vrijgekomen stenen werden hergebruikt voor de aanleg van de dwingel van Aurich en renovatiewerkzaamheden aan de kerk van Hatshausen. Het patrocinium van Maria Magdalena werd van de Ayenhauser kerk overgenomen. In 1680 volgde de bouw van een eerste gemeenschappelijke kerk op de plaats van de oude Hatsenhauser kerk. De huidige kerk werd in 1783 precies op de grens van beide plaatsen gebouwd, naar een ontwerp van Wilhelm Nannen met een schilddak en rondbogige ramen. Deze dorpsgrens loopt dwars door de deur, de toren, het altaar en de kansel. De klokkentoren, die ook als ingangsportaal dienstdoet, werd in het jaar 1808 aan de zuidelijke kant aangebouwd. Interieur Het eenvoudige interieur heeft een vlak houten plafond. De kansel is afkomstig uit de oude kerk en bevindt zich samen met het altaar tegenover de ingang aan de noordelijke muur. Aan de westelijke muur staat de orgelgalerij. De altaarruimte wordt door een versierd hek van de overige ruimte afgeschermd. In de kerk hangen geschonken kroonluchters uit 1785, 1786 en 1895. Tot de vasa sacra behoren een romaanse pateen, een vermoedelijk uit de 17e eeuw stammende kelk, een kan en een doosje uit 1899 en een ziekenkelk van na de Tweede Wereldoorlog. Orgel In 1792 begon Johann Hinrich Klapmeyer met de bouw van een nieuw orgel in de kerk, dat 12 registers over twee manualen en aangehangen pedaal telde. Na zijn dood nam Johann Gottfried Rohlfs zijn werk over. Rohlfs voltooide het instrument in 1793. Nieuwe instrumenten volgden in 1917 door P. Furtwängler & Hammer en in 1952 door Karl Puchar. Het huidige kerkorgel werd in de jaren 1975–1976 door de orgelbouwfirma Alfred Führer uit Wilhelmshaven gebouwd en bezit vijf registers op één manuaal en aangehangen pedaal. Het bovendeel van de orgelkas stamt van een orgel dat in 1750 door Johann Friedrich Constabel voor de hervormde kerk in Leer-Loga werd gebouwd. Van daar uit werd het orgel in 1893 naar Juist doorverkocht, waar het in 1968 moest wijken voor een grotere nieuwbouw. Zie ook Lijst van historische kerken in Oost-Friesland Externe links (de) De kerk op de website Evangelisch-lutherischer Kirchenkreis Leer (de) De kerk op de website Genealogie-Forum
Maria Frieden (Harderberg)

St. Maria Frieden ist eine römisch-katholische Gemeindekirche in Harderberg, einem Stadtteil von Georgsmarienhütte im Osnabrücker Land. Sie ersetzte eine seit 1948 benutzte Behelfskirche und wurde 1963 von dem Osnabrücker Bischof Helmut Hermann Wittler konsekriert. Die Kirche ist Maria als Königin des Friedens gewidmet. 1964 wurde Maria Frieden, das bis dahin zu St. Joseph Osnabrück gehörte, eine eigene Kirchengemeinde. 1971 erfolgte die Erhebung zur selbstständigen Pfarrei. Ausstattung Die Fenster wurden von dem Ohrbecker Künstler Rudolf Krüger entworfen. Sie stellen die 16 Anrufungen der Lauretanischen Marienlitanei dar, von rechts beginnend mit der Dreifaltigkeit, gegenüber dann endend mit dem Lamm Gottes. Der Kreuzweg stammt von Walter Mellmann, einem Künstler aus Osnabrück. Nach einer gründlichen Renovierung 2002 erhielt die Kirche ein gläsernes Altarbild des Künstlers Albert Bocklage aus Vechta. Es stellt die Elemente aus der Schöpfungsgeschichte dar: Himmel, Erde, Licht und Wasser. Die runde Bildscheibe steht dabei für die Erdkugel, den Mittelpunkt bildet der auferstandene Christus. Heute bildet die Kirchengemeinde St. Maria Frieden Harderberg, die zum Bistum Osnabrück gehört, mit St. Peter und Paul (Georgsmarienhütte-Oesede), Heilig Geist (Oesede) und St. Johann/St. Marien (Kloster Oesede) eine Pfarreiengemeinschaft. Weblinks Website des Gemeindeverbunds
Marienburg (Hildesheim)

Marienburg è una frazione (Stadtteil) della città di Hildesheim, nel land della Bassa Sassonia, in Germania. Storia Il castrum di Marienburg fu costruito tra il 1346 e il 1349 da Enrico III di Brunswick-Lüneburg, vescovo di Hildesheim, su terreni appartenenti al monastero di Marienrode. Dal 1885 fu capoluogo dell'omonimo circondario, che nel 1946 si unì al circondario di Hildesheim per formare quello di Hildesheim-Marienburg. Rimase comune autonomo fino al 1º marzo 1974, quando fu soppresso e accorpato a Hildesheim. Altri progetti Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su Marienburg (Hildesheim)
Marienfriedhof (Hildesheim)

Der Marienfriedhof ist ein aufgelassener Friedhof in Hildesheim nahe dem Hauptbahnhof. Geschichte Um 1830 reichten die vorhandenen Friedhöfe der Kirchengemeinden für die gewachsene Hildesheimer Bevölkerung nicht mehr aus. Der neue städtische Friedhof wurde 1834 angelegt – damals noch außerhalb der Wallanlagen – und am 12. August von Geistlichen beider Konfessionen eingeweiht. Den Namen erhielt er nicht nach der Mutter Jesu, sondern nach der Stiftsdame Marie Charlotte Herdtmann, die als erste dort bestattet wurde. Bereits 1844 wurden Teile für den Bau der Bahnstrecke und für Industrieanlagen abgetrennt. 1894 wurde der Friedhof wegen Vollbelegung geschlossen, 1919 in direkte städtische Verwaltung überführt und 1930 in eine Parkanlage umgewandelt. Heute sind noch etwa 100 Grabsteine und andere Überreste von Grabstellen erhalten. Heute Mittlerweile ist der Marienfriedhof ein Park, in dem sich insbesondere bei schönem Wetter viele Menschen aufhalten und treffen. Seit 2008 findet zudem alle zwei Jahre das Kunst- und Literaturfest Lyrik Park im Marienfriedhof statt. Der Marienfriedhof gilt jedoch als Drogenumschlagplatz und wird umgangssprachlich auch als „Junkie-Park“ bezeichnet. An seiner Westseite befindet sich ein Spritzenautomat. Im Juni 2025 kam es dort mehrfach zu gewalttätigen Auseinandersetzungen, in einem Fall mit Todesfolge. Beigesetzte Persönlichkeiten Carl von Beaulieu-Marconnay (1777–1855), Generalleutnant und Forstmann, Ehrenbürger von Hildesheim (Grabmal erhalten) Friedrich Küsthardt (1830–1900), Bildhauer (Grabmal erhalten, Grabfigur 1989 zerstört) Ernst Ohlmer (1847–1927), Seezolldirektor und Mäzen des Roemer- und Pelizaeus-Museums in Hildesheim (Grabmal erhalten) Literatur Gabriele Lüken: Die Geschichte des Marienfriedhofes von 1832 bis heute. In: Hildesheimer Friedhöfe im Wandel der Zeit. Hildesheim 1999, S. 78–89 Weblinks Einzelnachweise
Mariakerk (Holtland)

De Mariakerk (Marienkirche) is een luthers kerkgebouw in Holtland in de Samtgemeinde Hesel in het Landkreis Leer in Nedersaksen. De kerk werd gebouwd in de 13e eeuw en in de loop der eeuwen herhaaldelijk verbouwd. Onbekend is welk patrocinium de kerk in de katholieke tijd droeg, maar tegen het einde van de 20e eeuw werd de protestantse kerk aan de moeder van Jezus gewijd. Bouwgeschiedenis Aan de vroeggotische bakstenen kerk uit de 13e eeuw ging vermoedelijk een houten kerk vooraf. Voor de bouw van de kerk werd een granieten fundament gelegd, dat men tegenwoordig nog onder de klokkentoren kan herkennen. In de jaren voor 1500 werd de oostelijke apsis vervangen door het polygonale, vroeger gewelfde, gotische koor. In 1787 werd bij een renovatie het stenen gewelf gesloopt, waarvoor het huidige houten plafond in de plaats kwam. Tijdens deze renovatie werden eveneens de kleine romaanse ramen in de lengtemuren tot vier grote rondboogramen vergroot. Tevens werden toen de beide portalen in de noordelijke en zuidelijke muur dichtgemetseld. In de noordelijke muur bleef een oorspronkelijk klein rondboograam, een zogenaamde hagioscoop, dichtgemetseld herkenbaar. Op grond van het bouwmateriaal neemt men aan dat de bouw van de klokkentoren van het parallelmuurtype ongeveer tegelijkertijd met de bouw van de kerk plaatsvond. Inventaris Het romaanse doopvont stamt nog uit de katholieke tijd en werd zoals veel doopvonten in Oost-Friesland uit Bentheimer zandsteen gehouwen. Het rust op vier leeuwenvoeten en is ongeveer 100 jaar ouder dan de kerk zelf. Vermoedelijk stond het doorvont al in de houten voorganger. De barokke kansel werd in 1710 door het echtpaar Brunsen geschonken. De preekstoel is versierd met gedraaide hoekzuiltjes, rondbogen en florale motieven. Het altaarschilderij toont het Laatste Avondmaal en stamt net als de kansel uit de 17e eeuw. Aan de noordelijke muur hangt een schilderij van de evanglist Lucas, dat uit de tijd van de reformatie stamt. Orgel Het tweemanualige orgel met aangehangen pedaal en 14 registers uit de jaren 1810-1813 bleef grotendeels bewaard. Het werd gebouwd door de uit Esens afkomstige orgelbouwer Johann Gottfried Rohlfs op een galerij boven het altaar. Het orgel vertegenwoordigt de overgangsperiode van de late barok naar het classicisme. Voordat de orgelbouwer Alfred Führer uit Wilhelmshaven het instrument in de jaren 1981-1982 in de oude staat terugbracht, werd het orgel meerdere keren gerepareerd en gewijzigd. Koppels: II/I, I/P, II/P Opmerkingen: R = Pijpmateriaal van Johann Gottfried Rohlfs (1810–1813) F = Pijpmateriaal van Alfred Führer (1981–1982) Zie ook Lijst van historische kerken in Oost-Friesland Externe links (de) Website Lutherse gemeente Holtland (de) De kerk op Genealogie-Forum
Marienkirche, Wolfenbüttel

The Marienkirche is a main church (Hauptkirche) in Wolfenbüttel, Lower Saxony, Germany. The official name of the Lutheran church is Hauptkirche Beatae Mariae Virginis (Main church of the Blessed Virgin Mary). Short common names are Hauptkirche BMV, or simply BMV. It is regarded as the first major Protestant church. It was commissioned by Henry Julius, Duke of Brunswick-Lüneburg. Building began in 1608, directed by Baumeister Paul Francke. The portals in the north and south are attributed to Jacob Meyerheine. Burials The composer Michael Praetorius, the writer Gottfried Wilhelm Sacer and the architect Paul Francke are buried in the church. The Fürstengruft below the choir contains the graves of 29 members of the ducal house of the Principality of Brunswick-Wolfenbüttel from the beginning of the 17th century to 1767. Literature Hans-Herbert Müller (ed.): Die Hauptkirche Beatae Mariae Virginis in Wolfenbüttel. in: Forschungen der Denkmalpflege in Niedersachsen vol. 4. 1st edition, Verlag CW Niemeyer, Hameln 1987 Wolfram Kummer: Der Altar der Hauptkirche Beatae Mariae Virginis in Wolfenbüttel, in: Hans-Herbert Möller (ed.)[1]: Restaurierung von Kulturdenkmalen. Beispiele aus der niedersächsischen Denkmalpflege (= Berichte zur Denkmalpflege, appendix 2), Niedersächsisches Landesverwaltungsamt – Institut für Denkmalpflege, Hameln: Niemeyer, 1989, ISBN 3-87585-152-8, p. 297–307 References External links Official website Hauptkirche Beatae Mariae Virginis in Wolfenbüttel flickr.com
Kościół Beatae Mariae Virginis w Wolfenbüttel

Kościół Beatae Mariae Virginis (niem. Hauptkirche Beatae Mariae Virginis) – luterańska świątynia znajdująca się w niemieckim mieście Wolfenbüttel. Należy do parafii św. Marii i św. Trójcy i jest tu odprawiana większość jej nabożeństw. Historia Pierwsza wzmianka o świątyni w Wolfenbüttel pochodzi z roku 1301, była to kaplica poświęcona Matce Bożej. W 1533 książę Henryk II Młodszy rozbudował ją jako miejsce swojego pochówku. Obecną świątynię ufundował książę Brunszwiku Henryk Juliusz. Prace budowlane rozpoczęto w 1608 roku pod nadzorem nadwornego budowniczego Paula Franckego. W 1613 w nieukończonej wciąż świątyni złożono szczątki zmarłego niespodziewanie w Pradze księcia Henryka Juliusza. Budowę w większości zakończono do roku 1624 z wyjątkiem szczytów i iglicy wieży. Tymczasowy dach wieży zastąpiono w 1751 barokowym hełmem, znacznie niższym, niż planował Francke. Podczas restauracji z lat 1969–1985 przywrócono XVII-wieczną kolorystykę wnętrza. Architektura Bryła kościoła nawiązuje do gotyckich kościołów halowych, detale reprezentują styl manierystyczny. W zachodnią elewację wbudowana jest masywna wieża. Przypory zaaranżowano jako cokoły rzeźb apostołów i ewangelistów. Gotyckie, ostrołukowe okna zdobią maswerki. Portale: południowy i północny reprezentują manieryzm, a portal zachodni, ukończony dopiero w roku 1645, jest barokowy; zdobi go rzeźba błogosławiącego Chrystusa, figury Mojżesza i Aarona oraz książąt: Henryka Juliusza i Fryderyka Ulryka. Kruchta wieży przykryta jest nisko zawieszonym sklepieniem gwiaździstym. Żebrowe sklepienia korpusu nawowego dźwigają masywne filary na planie ośmiokąta, szersze niż pierwotnie planowano, przedzielone fryzami i zwieńczone kapitelami udekorowanymi rzeźbami głów aniołów. Od północy do prezbiterium dostawiona jest zakrystia. Pierwotnie świątynię otaczał cmentarz. Wyposażenie Ołtarz główny ze scenami Męki Pańskiej pierwotnie miał znajdować się w kościele ewangelickim w Pradze, wykonał go Bernhard Ditterich z Freibergu. Ambona została wykonana przez Georga Steygera i Friedricha Greyssa, podtrzymywana jest przez figurę Mojżesza trzymającego tablicę z Dekalogiem. Chrzcielnica pochodzi z roku 1722. Bogato zdobiony prospekt organowy wykonali Georg Huebsch i Friedrich Greyss. Kryje on czteromanuałowe organy z 53 głosami z warsztatu Karla Schukego z 1959 roku. Pierwotny instrument wykonał Gottfried Fritzsche w latach 1619–1623, ufundował go nadworny kapelmistrz Michael Praetorius. Żyrandol wykonano w Polsce, w 1566 został podarowany świątyni przez rodzinę książęcą. Na wieży kościoła zawieszone są trzy dzwony. Galeria Przypisy
Церква Святої Марії (Вольфенбюттель)

Церква Святої Марії — головна церква у Вольфенбюттелі, Нижня Саксонія, Німеччина. Офіційна назва лютеранської церкви — Hauptkirche Beatae Mariae Virginis (Головна церква Пресвятої Діви Марії). Короткі загальні назви — Hauptkirche BMV або просто BMV. Перша велика протестантська церква у місті. Її будівництво замовив замовив Генріх Юлій, герцог Брауншвейг-Люнебург. Будівництво почалося в 1608 році під керівництвом баумайстера Пауля Франке. Портали на півночі та півдні приписують Якобу Мейєргейну. Примітки
Maritimes Sicherheitszentrum

Das Maritime Sicherheitszentrum (MSZ) in Cuxhaven ist ein Kommunikations- und Kooperationsnetzwerk der operativen Kräfte des Bundes und der Küstenländer für maritime Sicherheit. Geschichte Nachdem ein beabsichtigtes Verwaltungsabkommen zwischen Bund und Ländern zur Schaffung einer gemeinsamen Küstenwache gescheitert war, übernahm 1994 der Bund faktisch die gesamte neue Küstenwache einschließlich der Finanzierung und gründete den „Koordinierungsverbund Küstenwache“, der de jure die Bundesbehörden wie Bundespolizei, Zoll, WSV und Fischereischutz koordiniert und der unter dem gemeinsamen Wappen Küstenwache operiert. Nach dem Unglück der Pallas im Jahr 1998 führten die Unzulänglichkeiten bei der Koordination verschiedener Sicherheitskräfte zu umfangreichen politischen Untersuchungen und 2003 zur Gründung des Havariekommandos. Im September 2005 kam es zwischen Bund und Küstenländern zum Abschluss einer Verwaltungsvereinbarung über das Maritime Sicherheitszentrum in Cuxhaven, erneuert im September 2017. 2007 nahm das Gemeinsame Lagezentrum See (GLZ See) im Maritimen Sicherheitszentrum seinen Betrieb auf, 2015 die Bundesleitstelle See (BLSt See). Im Jahr 2017 wurde der Neubau, dessen Errichtung rund 23,5 Millionen Euro gekostet hat, eröffnet. In diesem Sicherheitszentrum arbeiten rund einhundert Mitarbeiter verschiedener Behörden zusammen. Bundesverkehrsminister Alexander Dobrindt bezeichnete die Einrichtung bei der Eröffnung als ein Koordinationszentrum von Weltrang. Weiterhin wird die Forderung nach einer Zusammenfassung der vorhandenen Kräfte auf See in monokratischer Struktur erhoben. Aufgaben Im MSZ koordinieren seit Januar 2007 folgende Netzwerkpartner ihre Arbeit zur Gewährleistung der Sicherheit auf See: Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung des Bundes Bundespolizei Behörden der Zollverwaltung Fischereischutz der Bundesanstalt für Landwirtschaft und Ernährung Leitstelle der Wasserschutzpolizeien der fünf Küstenländer Bremen, Hamburg, Mecklenburg-Vorpommern, Niedersachsen und Schleswig-Holstein Havariekommando Deutsche Marine In einem Gemeinsamen Lagezentrum See (GLZ-See) werden die verschiedenen fachlichen Kompetenzen gebündelt. Im Interesse der nationalen und internationalen Schifffahrt sowie der Sicherheit vor der deutschen Küste werden Informationen ausgetauscht und auf der Basis gemeinsamer Lageerkenntnisse Einsätze koordiniert. Literatur Anna Schwarz: Das Maritime Sicherheitszentrum. In: Die Wasserstraßen- und Schifffahrtsverwaltung 2016. Bonn 2016, S. 34–35 Weblinks Literatur von und über Maritimes Sicherheitszentrum im Katalog der Deutschen Nationalbibliothek Offizielle Website des MSZ Einzelnachweise
Marktbrunnen (Goslar)

Der Marktbrunnen in Goslar gilt als eine der bedeutendsten Bronzegussarbeiten aus romanischer Zeit und ist der größte und älteste erhaltene Marktbrunnen der Romanik in Deutschland. Bauliche Gestaltung Der Brunnen besteht aus zwei übereinander angeordneten Bronzeschalen, wobei die untere größer als die obere Schale ist. Beide Schalen sind durch eine in der Mitte angeordnete Säule verbunden. Die Säule ist aus der oberen Schale heraus fortgeführt und wird von einem vergoldeten Reichsadler gekrönt. Der heute angebrachte Adler ist eine Kopie des im Goslarer Museum aufbewahrten Originals. Geschichte Die untere Schale stammt vermutlich aus dem 12. Jahrhundert und gilt als größter Bronzeguss der Romanik. Die obere Schale ist in der Zeit zwischen 1200 und 1230 entstanden. Sie war zuvor selbständiger Brunnen und wurde erst später mit der unteren Schale zum Goslarer Marktbrunnen zusammengefügt. Als Schmuckelemente des Brunnens sind Fabelwesen dargestellt, darunter vier Drachenköpfe mit eselartigen Ohren. Zwei der vier Drachen verschlingen kleine Männer. Seit 1834 steht der Brunnen im Zentrum des Marktplatzes. Zuvor war er an anderen Stellen des Platzes aufgestellt. Quellen Hans-Günther Griep: Goslar – Der Marktbezirk, Verlag Goslarsche Zeitung, Goslar 1989 Ursula Müller, Hans-Günther Griep, Volker Schadach: Kaiserstadt Goslar, Verlag Volker Schadach, Goslar 2000, ISBN 3-928728-48-2 Weblinks