Katedra w Leónie (Nikaragua)

Katedra w Leónie (hiszp. Catedral de León, oficjalnie: La Insigne y Real Basílica Catedral de la Asunción de la Bienaventurada Virgen María) – rzymskokatolicka katedra należąca do diecezji León en Nicaragua, znajdująca się w mieście León w zachodniej części Nikaragui, wzniesiona według projektu gwatemalskiego architekta Diego José de Porresa Esquivela. Jej budowa rozpoczęła się w 1747 roku i trwała do początku XIX wieku. W 2011 roku została wpisana na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Historia Budowa świątyni rozpoczęła się w 1747 roku i zakończyła się na początku kolejnego stulecia. Budowla została wzniesiona jako szósta katedra w dziejach miasta León. Jej projekt wykonał gwatemalski architekt, Diego José de Porres Esquivel, a prace osobiście nadzorował Isidoro Marín Bullón y Figueroa, ówczesny biskup Nikaragui i Kostaryki (hiszp. obispo de Nicaragua y Costa Rica). Budowa katedry została ukończona na początku XIX wieku, choć dokładna data nie jest znana. Przypuszcza się, że w formie zbliżonej do współczesnej budynek istniał już w 1821 roku. Jednak jego zewnętrzna część z pewnością była już gotowa w 1852 roku, o czym świadczą zachowane ryciny Jamesa McDonnougha oraz relacje amerykańskiego archeologa i dyplomaty, Ephraima George’a Squiera. 12 września 1854 roku w katedrze pochowano szczątki biskupa Nicolása Garcíi Jereza, który był uznawany za jednego z biskupów, których wkład w inwestycję był największy. Po okresie wojen domowych nękających Nikaraguę w połowie XIX wieku, w marcu 1860 roku biskup José Bernardo Piñol y Aycinena konsekrował świątynię, gdyż w archiwach nie znaleziono żadnych dokumentów świadczących o jej wcześniejszym poświęceniu. 20 listopada tego samego roku kościół został podniesiony do godności bazyliki mniejszej przez papieża Piusa IX. Świątynia, choć wielokrotnie na przestrzeni lat remontowana (m.in. w latach 1904–1906, w 1917 i 1960 roku oraz w latach 70. XX wieku), zachowała swój pierwotny wygląd. W 1983 roku katedrę podczas swojej podróży apostolskiej do Ameryki Środkowej odwiedził papież Jan Paweł II. W latach 1992–1994 przeprowadzono gruntowną renowację budynku. Architektura Styl katedry w mieście León uznawany jest za eklektyczny, łączący cechy architektury późnobarokowej i neoklasycystycznej. Budynek jest sztandarowym przykładem lokalnej, środkowoamerykańskiej odmiany baroku zwanej barroco antigüeño reprezentowanej przede wszystkim przez zabytkowe miasto Antigua Guatemala w Gwatemali. Styl ten charakteryzuje się w szczególności horyzontalnymi proporcjami budowli oraz niskimi i grubymi wieżami, bardziej odpornymi na częste w tym regionie trzęsienia ziemi. Jednocześnie świątynia posiada prostokątny układ bazyliki wywodzący się z europejskiej tradycji chrześcijańskiej oraz inspirowany m.in. peruwiańskimi katedrami w Cuzco oraz Limie. Zdobienia fasady nadają natomiast budowli cech neoklasycznych. Bryła budynku mierzy 105,83 m długości oraz 57,13 m szerokości w najszerszym miejscu, jakim jest apsyda. Budynek położony jest nieco powyżej otaczającego terenu i prowadzą do niego schody, z trzech stron (od zachodu, północy i południa) oflankowane parami betonowych rzeźb przedstawiających lwy. Fasada świątyni zwrócona jest w kierunku zachodnim, w stronę placu pełniącego rolę parku i miejsca wydarzeń publicznych. Od strony fasady do katedry prowadzą trzy wejścia, natomiast łącznie wszystkich wejść do środka świątyni jest jedenaście. Elewacje Elewacja główna obejmuje dwie kondygnacje rozdzielone od siebie belkowaniem zdobionym fryzem i girlandami. Składa się z pięciu segmentów (środkowego, dwóch bocznych oraz dwóch pośrednich) oddzielonych od siebie parami pilastrów w porządku jońskim. Dwa skrajne segmenty obejmują wieże, natomiast segmenty pośrednie zawierają wejścia do świątyni ujęte w zdobione obramowania i zwieńczone trójkątnymi frontonami. Na drugiej kondygnacji w segmentach pośrednich znajdują się dobudowane na początku XX wieku nadproża wsparte na atlantach. Łączą one segmenty boczne ze środkowym i nadają fasadzie wrażenie monumentalności. Segment centralny obejmuje wejście główne do świątyni z łukowym frontonem, nad którym znajduje się prostokątne okno ze stiukami po bokach, zwieńczone prostym trójkątnym frontonem. Szczyt segmentu środkowego wieńczy figura Matki Bożej Wniebowziętej, która zastąpiła ustawiony dawniej krzyż. Elewacje boczne (północna i południowa) są dużo skromniejsze i składają się z przypór, pomiędzy którymi znajdują się prostokątne okna ujęte w obramowania z motywem roślinnym. Elewacje północną, południową i wschodnią zdobią rzeźbione kamienne balustrady oraz barokowe sterczyny. Za apsydą znajduje się typowe dla architektury iberoamerykańskiej patio zwane Dziedzińcem Książęcym (hiszp. Patio del Príncipe), ze starym, barokowym lavatorium pośrodku, otoczone krużgankami z rzeźbionymi drewnianymi kolumnami, na których spoczywa jednospadowy dach kryty dachówką. Od południa do katedry przylega kaplica El Sagrario, kryta sklepieniem kolebkowym, zwieńczona kopułą nad prezbiterium. Wnętrze i wyposażenie Katedra jest świątynią dziewięcioprzęsłową i składa się z nawy głównej oraz czterech niższych od niej naw bocznych. Nawy od południowej do północnej to kolejno: nawa Niepokalanego Poczęcia, nawa Matki Bożej z Guadalupe, nawa główna, nawa Krwi Chrystusowej oraz nawa Matki Bożej z Góry Karmel. Wnętrze katedry cechują typowe dla neoklasycyzmu skromniejsze dekoracje i wykorzystanie naturalnego oświetlenia, czemu służy zastosowanie latarni oraz pendentywów; jedynie sklepienie świątyni i część wyposażenia wyróżnia się rozmachem i bogatą ornamentyką. Sklepienia świątyni wsparte są na kolumnach w kształcie krzyża, których lica flankują pilastry zdobione kanelurami. Nawa główna kryta jest dachem z dziewięcioma kopułami, w tym dwiema zwieńczone latarniami, natomiast nad nawami bocznymi znajduje się łącznie 28 kopuł, w tym 14 zdobionych latarniami. Wewnątrz świątyni znajduje się m.in. drewniany ołtarz flamandzki, wykonana ze srebra i zdobiona inkrustowanymi złotem kamieniami szlachetnymi monstrancja o wysokości ponad 3 m, rzeźbiona i pozłacana ambona oraz zespół stalli z XVIII wieku, a także kolekcja ok. 50 obrazów olejnych przedstawiających biskupów Nikaragui i Kostaryki, w tym pierwszego z nich, Diego Álvareza de Osorio oraz stacje Drogi Krzyżowej, które na przełomie XIX i XX wieku wykonał nikaraguański malarz Antonio Sarria. Na prawo od ołtarza głównego znajduje się zdobiony rzeźbą lwa cierpiącego (hiszp. el león doliente) sarkofag, w którym został pochowany zmarły w 1916 roku nikaraguański poeta Rubén Darío. Galeria Przypisy