Watertoren (Doetinchem)

De Watertoren van Doetinchem is een watertoren aan de Oude Terborgseweg 208 in Doetinchem, gebouwd in 1937–1938 naar ontwerp van architect G.J. (Gerrit) Postel Hzn. De toren is met zijn 40,6 meter een van de markantste bouwwerken in het stadsbeeld en sinds 2001 ingeschreven in het rijksmonumentenregister (nummer 513133). Architectuur De watertoren is uitgevoerd in een functionalistische stijl met enkele traditionalistische elementen. Het bouwwerk bestaat uit een betonnen draagconstructie met een omhulsel van baksteen, op een vrijwel vierkante plattegrond. Hoog in de toren bevinden zich twee boven elkaar gelegen betonnen vlakbodemreservoirs met elk een inhoud van 180 m³, wat samen 360 m³ aan opslagcapaciteit oplevert. Reservoirs van deze bescheiden omvang waren in landelijke omgeving ongebruikelijk; doorgaans bouwde men toen 500 m³, en bij grote steden tussen 1000 en 1500 m³. Strakke belijning, een omlopende galerij ter hoogte van de eerste lekvloer en de erboven gelegen luifel verraden de invloed van het functionalisme. De meer traditionele elementen bevinden zich vooral in de detaillering van het ingangsportaal en het trappenhuis, met onder meer hardstenen lateien en uitkragende bakstenen consoles. Aan de ingangszijde loopt een smalle, hoge centrale risaliet door tot tegen de waterbak. Architect Postel ontwierp in dezelfde periode ook de watertorens van Ulft en Aalten. Functie en eigendom De toren werd gebouwd in opdracht van het regionale waterleidingbedrijf en zorgde lange tijd voor druk op het Doetinchemse drinkwaternet. In een latere fase fungeerde het reservoir uitsluitend nog als buffervoorraad. In 1992 werd vlak naast de toren een ondergronds reservoir aangelegd, dat tot op heden in gebruik is als bufferopslag in het distributienet van Vitens. In 2009 verkocht Vitens de buiten dienst gestelde watertoren aan een particulier, Fernando Smit, eigenaar van het naast het terrein gevestigde bedrijf Playseat. Sindsdien zijn verschillende plannen voor herbestemming gepasseerd; in 2012 maakten studenten van de Technische Universiteit Eindhoven ontwerpvoorstellen voor de toren in het kader van een studie naar Doetinchemse industriële monumenten. Plan voor herbestemming In 2025 werd door de eigenaar een herbestemmingsplan ingediend bij de gemeente Doetinchem. Daarbij worden de bovenste zes verdiepingen van de watertoren ingericht als conferentie- en vergaderruimte, met een keuken, sanitaire voorzieningen, een technische ruimte en enkele kantoorplekken. Om de bovenverdiepingen toegankelijk te maken zou een liftschacht aan de buitenzijde van de toren moeten worden aangebracht, in overleg met de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed en de gemeentelijke commissie Ruimtelijke Kwaliteit. Achter de toren is een appartementencomplex met dure huurwoningen en 32 parkeerplaatsen voorzien. Het college van burgemeester en wethouders heeft zich in eerste instantie positief uitgesproken over de plannen. Het naastgelegen ondergrondse reservoir van Vitens blijft buiten de plannen, omdat het nog altijd functioneel is in de drinkwatervoorziening. Monumentale waarde In de redengevende omschrijving wordt de toren architectuurhistorisch gewaardeerd als 'een goed voorbeeld van de typologische ontwikkeling in de watertorenbouw' wegens de toepassing van beton voor de draagconstructie en het rijke materiaalgebruik (baksteen, hardsteen, ijzer). Daarnaast worden stedebouwkundige waarde — de bijzondere betekenis voor het aanzicht van Doetinchem — en cultuurhistorische waarde als pre-oorlogs nutsgebouw genoemd. Het exterieur en interieur zijn in hoge mate gaaf bewaard gebleven. Externe links Inschrijving Watertoren Doetinchem in het Rijksmonumentenregister