Kloosterstraat 3 (Assen)

Het pand Kloosterstraat 3 is een voormalige tuinmanswoning in het historische hart van de Drentse hoofdstad Assen. Het gebouw uit de negentiende eeuw doet tegenwoordig dienst als kantoor en is sinds 1994 beschermd als rijksmonument. Het pand is een beeldbepalend onderdeel van het beschermd stadsgezicht van Assen. Geschiedenis Voorgeschiedenis en het 'Hondegat' Op deze locatie bevond zich oorspronkelijk de kellerij van het middeleeuwse klooster Maria in Campis. Na de secularisatie van het klooster werd dit gebouw getransformeerd tot gevangenis. Vanwege de zwartgeteerde muren en de belabberde conditie stond het pand in de volksmond bekend als het 'hondegat'. De situatie werd onhoudbaar toen in augustus 1841 zes gevangenen tegelijkertijd wisten te ontsnappen. Nadat in 1843 een nieuwe gevangenis achter het Provinciaal Gerechtshof in gebruik werd genomen, werd het bouwvallige 'hondegat' in 1848 definitief gesloopt. Na de sloop bleef het terrein geruime tijd braak liggen. Volgens sommige bronnen werd in deze periode wel de muur van hergebruikte kloostermoppen opgetrokken. Bouw en ontwerp Het huidige pand werd gebouwd in de periode 1872-1874. Het diende als woning voor de tuinman van de Commissaris van de Koning. Het ontwerp kwam tot stand onder verantwoordelijkheid van ir. Johan Strootman, hoofdingenieur van Rijkswaterstaat. Het ontwerp vertoont gelijkenissen met het nabijgelegen Telegraafkantoor, dat eveneens onder Strootmans directie werd gebouwd. Ontwikkelingen in de 20e en 21e eeuw Rond 1901-1902 vond een verbouwing plaats waarbij een uitbouw aan de achterzijde werd gesloopt en een deel van de muur van kloostermoppen werd overkapt en bij de woning werd getrokken. De deur in deze muur fungeert sindsdien als de hoofdingang. Tot 1959 bleef het pand in gebruik als tuinmanswoning; de laatste bewoner was K. Koopmans. In de jaren '50 en '60 waren er plannen van de provincie om alle bebouwing aan de noordzijde van de Kloosterstraat te slopen voor de uitbreiding van provinciale kantoren. De tuinmanswoning bleef echter behouden. Na diverse huurders, waaronder de Drentse Culturele Raad en Radio Noord, kwam het pand in 1989 in erfpacht bij de stichting Het Drents Landschap. De stichting heeft inmiddels alle panden aan de noordzijde van de straat in bezit en heeft ze door een grote verbouwing fysiek met elkaar verbonden, met uitzondering van nummer 3. Architectuur en omschrijving Het pand is opgetrokken in een bouwstijl die refereert aan de Hollandse renaissance. Voorgevel: Een asymmetrische gevel gedomineerd door een trapgevel met gele bakstenen details. De vensters zijn getoogd en voorzien van persiennes (luiken). De geveltop is voorzien van een windvaan. Entree: De huidige voordeur bevindt zich in de muur van hergebruikte kloostermoppen. De originele entree (rechts van de trapgevel) heeft een geprofileerd kalf en een bovenlicht met glas-in-lood. Waterpomp: In de negentiende-eeuwse muur van kloostermoppen bevindt zich een pomp uit 1895. Deze is geplaatst boven een waterput die vermoedelijk nog uit de middeleeuwen stamt. Achterzijde: Tegen de achtergevel staat een houten aanbouw onder een lessenaardak. De regenpijp is voorzien van een authentieke negentiende-eeuwse vergaarbak. Waardering Als vrijwel gaaf bewaard gebleven voorbeeld van laat-negentiende-eeuwse architectuur heeft het pand grote architectuurhistorische en ensemblewaarde. Het maakt integraal deel uit van het beschermd stadsgezicht van Assen en vormt een visuele eenheid met de omliggende historische bebouwing, zoals het Rijksarchiefgebouw en het Drostenhuis. Zie ook Lijst van rijksmonumenten in Assen