Kerkgebouw Gereformeerde Gemeenten (Nieuwdorp)

Het kerkgebouw van de Gereformeerde Gemeenten is een kerkgebouw in de Nederlandse plaats Nieuwdorp, in de provincie Zeeland, gelegen aan Havenweg 26. Het huidige gebouw stamt uit 2024 en vervangt een oude kerk uit 1921. Ontstaan van de gemeente Het dorp Nieuwdorp werd gesticht in 1642, maar begon pas te groeien toen er meer voorzieningen kwamen in de loop van de 19e eeuw. Vanuit het nabijgelegen Borssele ontstond er in die periode ook een afgescheiden kerk in Nieuwdorp. Nadat een groot deel van de afgescheidenen uit Borssele vertrokken naar de Verenigde Staten werden de overgebleven leden als afdeling onder Nieuwdorp geplaatst, maar dit leidde tot onvrede in Borssele omdat de leden zich verwaarloosd voelden. Dit leidde weer tot een afscheiding van de afdeling in Borssele, die in 1858 werd geïnstitutieerd als Ledeboeriaanse gemeente. In de daaropvolgende jaren sloten zich ook weer mensen aan uit (de omgeving van) Nieuwdorp. Op 12 maart 1907 verzochten zij of ze op zondag in Nieuwdorp mochten samenkomen om een preek te lezen (op dat moment had de gemeente geen predikant). Nadat dit verzoek werd ingewilligd, werden twee woningen omgebouwd tot kerk. Enkele maanden later werd de gemeente onderdeel van de Gereformeerde Gemeenten. In 1920 had de afdeling in Nieuwdorp voldoende leden om zelfstandig te worden en op 26 augustus vond de instituering plaats waarbij de dienst werd geleid door ds. G.H. Kersten. Geschiedenis Door gebrek aan zitplaatsen werd in 1921 een nieuw kerkgebouw in gebruik genomen aan de Havenweg. In 1936 volgde een uitbreiding met een consistorie. In 1944 werd het gebouw gevorderd door de Duitse bezetter die er een opslag van noodrantsoenen van maakte, waardoor de gemeente tijdelijk gebruik maakte van de plaatselijke hervormde kerk. Op 30 oktober 1944 werd het dorp bevrijdt door Canadese troepen, maar dit leidde tot een Duitse beschieting waarbij het dorp zwaar werd beschadigd. De kerk liep ook schade op, toen een granaat een munitiewagen trof naast de kerk, waardoor de muren werden ontzet. Over de loop van tijd begon de voorgevel meer naar buiten te buigen, waardoor in 1962 twee beeldbepalende steunkolommen tegen de gevel werden aangemetseld. In de periode 1966-1970 werd in verschillende fases het interieur opgeknapt. In 1987 werd besloten om de kerk grondig te vernieuwen. De zijmuren werden vervangen zodat de kerkzaal kon worden verbreed, er werd een aankomsthal bijgebouwd, de gevel werd geschilderd en er werd een spitse toren op de voorgevel geplaatst. Op 23 november 1988 werd het vernieuwde kerkgebouw weer in gebruik genomen. Door groei van het aantal gemeenteleden voldeed het gebouw niet meer. In 2020 werd bekend gemaakt dat er verbouwingsplannen waren, waarbij de kerk met 36 meter naar het zuiden zou worden verlengd. Nadat bleek dat nieuwbouw op dezelfde locatie ongeveer zes ton duurder zou zijn, werd in 2021 hiertoe besloten. Kerkgebouw Het ontwerp is van Born Architecten en kenmerkt zich door een heldere, traditionele hoofdvorm die goed past in de landelijke omgeving van Zuid-Beveland. Het gebouw is opgetrokken met baksteen en combineert stalen en houten gelamineerde spanten. Veel kozijnen hebben spitsbogen, wat een lichte neogotische uitstraling geeft. De kerktoren is circa 19 meter hoog en de nok van het gebouw bijna 13 meter. Het interieur biedt plaats aan ongeveer 335 zitplaatsen en is functioneel en aanpasbaar ingericht. Alle functies (inclusief consistorie, vergaderruimtes en overige voorzieningen) zijn toegankelijk vanuit een centrale hal. Het gebouw voldoet aan moderne eisen op het gebied van energie-efficiency, toegankelijkheid en akoestiek voor de liturgische praktijk van de Gereformeerde Gemeenten. De preekstoel vormt het liturgisch centrum, met het orgel prominent daarboven geplaatst. Bij de overgang naar de nieuwe kerk werd het historische Weidtmann-orgel uit 1744 (sinds 1943 in Nieuwdorp) verkocht, omdat het niet meer voldeed aan de eisen voor gemeentebegeleiding in een grotere ruimte. In plaats daarvan kreeg de gemeente een nieuw pijporgel van A. Nijsse & Zn. uit Oud-Sabbinge. Dit tweeklaviers instrument (21 stemmen) werd in 2025-2026 gebouwd in de kas van het voormalige Verschueren-orgel (op. 509, 1960) uit de Dorpskerk te Amstelveen. Het maakt gebruik van historisch pijpwerk uit onder meer het Steenkuyl-orgel (1904, Amstelveen) en een Verschueren-orgel uit Apeldoorn. De speeltafel is naar de zijkant verplaatst, het pedaal staat zelfstandig achter het Hoofdwerk en de tractuur is geheel mechanisch. Het orgel werd op 7 februari 2026 officieel in gebruik genomen.