Kerncentrale Borssele

De Kerncentrale Borssele is een Nederlandse kerncentrale. De Kerncentrale Borssele staat bij het Zeeuwse plaatsje Borssele in de gemeente Borsele. De kerncentrale Borssele heeft in de eerste 50 jaar van zijn bestaan (1973 t/m 2023) een totaal van 172 miljoen MWh (megawattuur) emissievrije elektriciteit opgewekt, meldde het jaarverslag 2023 van EPZ. Bouw In 1969 bestelde de Provinciale Zeeuwsche Electriciteits-Maatschappij (PZEM) een kerncentrale. De reactor, een drukwaterreactor, werd in 1973 in gebruik genomen. De centrale werd gebouwd door Siemens KWU. De directe aanleiding voor de bouw was een contract van eigenaar PZEM met de aluminiumproducent Pechiney, dat voorzag in levering van grote hoeveelheden elektriciteit tegen een lage prijs. In 1990 ging het eigendom van de centrale over op de Elektriciteits Produktiemaatschappij Zuid-Nederland (EPZ). De kernenergiecentrale is in grootte vergelijkbaar met een doorsnee kolen- of gascentrale met een (netto) elektrisch vermogen van 449 MW. De centrale werd in 1997 ingrijpend gemoderniseerd en naar een post-Tsjernobyl gangbaar veiligheidsniveau gebracht. De modernisering werd uitgevoerd, mede naar aanleiding van de kernramp van Tsjernobyl. In 2006 werd een nieuwe stoomturbine geïnstalleerd waardoor het vermogen steeg tot 485 MW. Brandstof Volgens de beschikking brandstof diversificatie uit 2011 en de beschikking fabricagetolerantie MOX uit 2013 heeft Borssele vergunning voor gebruik van de volgende soorten splijtstof: Verrijkt uranium: ENU (Enriched Natural Uranium) dat bestaat uit 4,4% splijtbaar uranium-235 (en 95,6% uranium-238). ERU (Enriched Recycled Uranium) dat bestaat uit 4,4% uranium-235 (en ca. 94,9% uranium-238 + ca. 0,7% uranium-236 afkomstig uit verbruikte splijtstof). c-ERU (compensated Enriched Recycled Uranium) dat bestaat uit 4,6% uranium-235 (en 95,4% uranium-238 + ca. 0,7% uranium-236 afkomstig uit verbruikte splijtstof). MOX-brandstof, mengoxide afkomstig uit verbruikte splijtstof die bestaat uit 5,41% splijtbaar plutonium-239/241 en 0,25% splijtbaar uranium-235 ± 0,05% U-235 (en 2,6% plutonium-240 + ca. 92% uranium-238). In de reactor van kerncentrale Borssele is sinds 2019 40% MOX aan splijtstofelementen aanwezig, de overige 60% is bij voorkeur c-ERU, maar kan naargelang marktomstandigheden ENU of ERU zijn. De reactorkern bevat ongeveer 40 ton uranium, verdeeld over 121 splijtstofelementen met elk ongeveer 330 kg uranium, elk verdeeld over 205 splijtstofstaven met elk ongeveer 1,6 kg uranium. De splijtstofstaven zijn dichtgelaste buizen met zwarte porseleinachtige tabletten. Tijdens het kernsplijtingsproces wordt een klein deel van het uranium-238 omgezet in plutonium-239. Een deel daarvan wordt gespleten en draagt zo bij aan de warmteopwekking. Het verrijkte uranium moet na vier jaar (dan vallend onder de term bestraalde kernbrandstof) vervangen worden. Het wordt dan in Frankrijk opgewerkt (gerecycleerd en opnieuw verrijkt) waardoor het weer vier jaar gebruikt kan worden. Van de in de eerste vier jaar ontstane splijtingsproducten, plutonium en uranium-236, worden de splijtingsproducten, die kernafval vormen, verwijderd, teruggebracht naar Borssele, en daar opgeslagen bij COVRA. Het plutonium wordt ook verwijderd en gebruikt in nieuwe splijtstof. Het uranium-236, dat enigszins nadelig is, kan niet verwijderd worden. Ter compensatie wordt verrijkt tot een iets hoger gehalte uranium-235, 4,65%. In Borssele wordt MOX sinds 2014 gebruikt. Volgens de vergunning die EPZ daarvoor heeft gekregen, mogen 48 van de 121 splijtstofelementen in de reactor MOX bevatten. De MOX voor Borssele wordt gefabriceerd in de MELOX-fabriek in Zuid-Frankrijk. In de toekomst zal de uitgewerkte MOX, net zoals de andere oude splijtstofelementen uit Borssele, in Frankrijk worden opgewerkt, zodat het uranium en plutonium dat nog over is, opnieuw gebruikt kan worden. Hiervoor hebben Nederland en Frankrijk een verdrag gesloten. MOX-staven zijn echter wel een stuk duurder dan verrijkt uranium. Het gebruik van gerecycleerd uranium en plutonium beperkt het verbruik van natuurlijk uranium tot 30 ton per jaar. Herkomst uranium Borssele gebruikt uranium dat deels gedolven wordt in Kazachstan, en deels verkregen wordt door herverrijking van "tails" (verarmd uranium). Het in Kazachstan gedolven uranium wordt geproduceerd met behulp van zogenaamde in-situ leaching, waarbij het uraniumerts via een boorgat wordt opgelost in een zwavelzuuroplossing en, na oppompen, bovengronds wordt opgezuiverd. Opwerking en kernafval De centrale had een doorlopend contract met de opwerkingsfabriek in La Hague, dat afgelopen is in 2015. Sinds 2006 is het als gevolg van een wetswijziging in Frankrijk echter onmogelijk de uitgewerkte brandstofstaven naar de fabriek te transporteren. Die wet stelde eisen aan de terugkeer van het geproduceerde kernafval, dat binnen zekere tijd naar Nederland diende terug te keren. Het aanpassen van de wet door het parlement en het afhandelen van alle bezwaren tegen het verlenen van nieuwe vergunningen voor transporten door de Raad van State nam echter bijna 5 jaar in beslag. Hierdoor raakte het bassin met uitgewerkte brandstofstaven bijna geheel vol. In de jaren 2012 tot 2015 waren er tien transporten voorzien waarbij telkens 50% meer afval, dan voorheen gebruikelijk, werd vervoerd naar La Hague. Het uranium dat na opwerking terugkwam, werd in Rusland verrijkt, door het te mengen met hoogverrijkt uranium afkomstig uit afgedankte kernonderzeeërs, die na het einde van de Koude Oorlog zijn opgelegd. Een kwart van dit verrijkte uranium kwam naar Borssele terug, de rest bleef in Rusland en werd daar in kerncentrales gebruikt. Het eerste transport vertrok op 7 juni 2011 naar Frankrijk en arriveerde de volgende dag op bestemming, ondanks blokkades van activisten. De kerncentrale produceert ongeveer 4,5 m³ aan hoogradioactief afval per jaar. Dit is vergelijkbaar met 1/16e van een zeecontainer. Bij de ontmanteling van de centrale aan het eind van zijn levensduur zal echter een grote hoeveelheid hoogradioactief afval vrijkomen dat nog duizenden jaren en sommige stoffen zelfs miljoenen jaren radioactief blijft en waarvoor nog geen veilige opslag beschikbaar is. Eigendom In 2009 werd Essent overgenomen door RWE, waardoor het tevens eigenaar werd van EPZ en daarmee ook voor de helft van Kerncentrale Borssele. Door de overname van Essent door RWE ontstond een geschil over de eigendomsverhoudingen van EPZ. DELTA verzette zich tegen de overname van het belang van Essent in EPZ naar RWE. De zaak werd in kort geding voor de rechter gebracht. De voorzieningenrechter van de rechtbank oordeelde op 10 juli 2009 – in afwachting op de uitslag van een bodemprocedure – dat de aandelen niet aan RWE mogen worden overgedragen. In hoger beroep werd deze uitspraak bevestigd. Op 17 mei 2011 werd bekend dat RWE genoegen neemt met een minderheidsbelang van 30% in de huidige centrale. Als tegenprestatie mag het nu meedoen aan de ontwikkeling van Borssele 2. KCB is nu in eigendom van EPZ. EPZ is op zijn beurt eigendom van DELTA (als opvolger van de PZEM) en Energy Resources Holding. Anno 2024 is 70% van de aandelen in het bezit van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH). Die is in handen van decentrale overheden zoals de provincie Zeeland en diverse Zeeuwse gemeenten. Die hebben de voorkeur uitgesproken om de aandelen te verkopen aan de Nederlandse staat. Het kabinet heeft daarom besloten dat het ministerie van Economische Zaken en Klimaat verkennende gesprekken start over een eventuele aandelenoverdracht. De mogelijke overname houdt verband met de wens van het toenmalige kabinet om de kerncentrale na 2033 open te houden. De overige 30% van de aandelen is in handen van RWE. Incidenten en problemen De overheid brengt vanaf 1980 jaarlijkse overzichten uit van storingen en ongevallen in nucleaire installaties (waaronder de kerncentrale Borssele en de inmiddels gesloten kerncentrale Dodewaard). Gegevens van daarvoor zijn beperkt beschikbaar. Uit de overzichten blijkt dat zich tot eind 2009 in de kerncentrale Borssele 372 bedrijfsstoringen hebben voorgedaan. Daarbij vielen regelmatig een aantal belangrijke veiligheidsvoorzieningen uit. In 1981, 1984, 1986, 1987, 1989 en 2006 zijn er problemen geweest met de noodstroomvoorziening en de dieselaggregaten. Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) publiceert in 2011 een rapportage waaruit blijkt dat er voor Borssele geen adequaat rampenplan bestaat. Zo zou het voornamelijk ontbreken aan ervaring en dat op alle niveaus. Eventuele ongevallen met de kerncentrale zijn verzekerd met behulp van een zogenaamde atoompool. In Nederland een groep van zestien verzekeringsmaatschappijen die garant staan voor een hoeveelheid risico's. De kerncentrale Borssele is voor een bedrag van maximaal €340 miljoen verzekerd. Overige schade moet de Nederlandse overheid vergoeden. In 2011 blijkt dat de dijk bij de centrale niet bestand is tegen een stormvloed, een storm die statistisch eens in de 4000 jaar voorkomt. Waterschap Scheldestromen en het Ministerie van Infrastructuur en Milieu zullen samen werken aan een verbetering van de dijk. In 2011 werd naar aanleiding van de kernramp van Fukushima door de kerncentrale een extra zelfonderzoek uitgevoerd, op basis van SOER 2011-2, een lijst met concrete punten voor de controle van kerncentrales. Dit onderzoek werd uitgevoerd naast de tienjaarlijkse zelfonderzoeken. Bij dit zelfonderzoek kwamen vijftien procedurele verbeterpunten naar voren. Op 19 september 2013 werd de centrale stilgelegd nadat er schade aan de generatorkoelers was geconstateerd. Omdat het herstellen niet mogelijk bleek zou het vervangen van de koelers ongeveer 2 maanden in beslag nemen. Op 7 mei 2025 viel de centrale om half drie in de nacht plotseling uit door een lekkende klep in het primaire circuit. De kerncentrale werd in de avond van 14 mei weer opgestart. Verlenging levensduur Sluiting per 2004 De oorspronkelijke bedrijfsvergunning van de kerncentrale gaf geen einddatum aan. EPZ diende op 20 december 1993 een vergunningaanvraag in voor modernisering van de centrale, nodig om te voldoen aan het vereiste veiligheidsniveau. Afnemer Elektriciteitsbedrijf Zuid-Holland (EZH) wilde van KCB af vanwege de hoge kosten. Milieuorganisaties wilden sluiting vanwege de risico's, het kernafval en de productiekosten. De SEP stelde, met instemming van de vier aandeelhouders, voor de centrale open te houden tot 2007, op voorwaarde dat het aanpassen van de kerncentrale niet meer dan 467 miljoen gulden zou kosten en in 1997 gereed zou zijn. Dit werd vastgelegd in het Elektriciteitsplan 1995-2004 van de SEP. De ambtelijke top van de ministeries van EZ en VROM was echter tegen sluiting. De Tweede Kamer nam op 23 november 1994 een motie aan met het verzoek om af te zien van haar voornemen om in te stemmen met de bedrijfstijdverlenging. Het Kabinet-Kok I stemde daarmee in. Ambtshalve werd de Kernenergiewetvergunning per 1 januari 2004 ingetrokken. Op 9 december 1998 besloten de ministers van EZ, VROM en SZW per 31 december 2003 de vergunning in te trekken. Diverse partijen gingen hiertegen in beroep bij de Raad van State. In februari 2000 oordeelde deze dat de vergunning op onterechte grond was ingetrokken en vernietigde het besluit van de regering. In december 1998 spande de Staat een kort geding aan tegen EPZ en betoogde dat de Staat eind 1994 met de SEP had afgesproken dat de centrale per 1 januari 2004 definitief buiten gebruik zou worden gesteld. In september 2002 oordeelde de rechtbank in Den Bosch dat de sluitingsdatum van 1 januari 2004 wel was overeengekomen, maar niet vastgelegd in een civielrechtelijke overeenkomst. Derhalve bleef de intrekking van het besluit tot sluiting gehandhaafd. Verlenging tot 2033 Het Kabinet-Balkenende I achtte het in 2002 niet zinvol om de centrale voortijdig te sluiten, "gegeven de Kyoto-verplichtingen", met de doelstellingen voor vermindering van de uitstoot van het broeikasgas kooldioxide (CO2). Het nam zich voor met de exploitant te overleggen over het open houden van de centrale. Het regeerakkoord van Kabinet-Balkenende II vermeldde: "De kerncentrale Borssele zal worden gesloten wanneer de technische ontwerp-levensduur (ultimo 2013) geëindigd is." Staatssecretaris Pieter van Geel gaf in 2005 aan, dat de honderden miljoenen die nodig zouden zijn voor de sluiting van Borssele beter konden worden besteed aan de ontwikkeling van duurzame energie, terwijl de centrale open zou kunnen blijven tot 2033. Het jaar daarop sprak de Tweede Kamer zich zelfs uit voor een tweede centrale. Convenant Kerncentrale Borssele Op 16 juni 2006 sloot de regering met de eigenaars van de kerncentrale EPZ, Delta en Essent een contract onder de naam "Convenant Kerncentrale Borssele". De partijen kwamen hierin overeen dat de KCB per 31 december 2033 buiten bedrijf zou worden gesteld. De centrale wordt zo spoedig mogelijk daarna door EPZ ontmanteld. Indien deze onverhoopt op initiatief van het parlement eerder zou worden gesloten, zullen de eigenaars daarvoor schadevergoeding krijgen. Deze schadevergoeding is niet van toepassing indien EPZ niet kan voldoen aan de van toepassing zijnde wettelijke veiligheidseisen. Het Convenant werd gepubliceerd in de Staatscourant. Afgesproken werd, dat de eigenaars zouden investeren in CO2-reductie en duurzame energie. Verder is in het convenant afgesproken dat Borssele tot de 25% veiligste vergelijkbare watergekoelde kerncentrales van de EU, VS en Canada moet behoren. Dit zou door een onafhankelijke commissie worden getoets middels een benchmarking. Verlenging tot na 2033 In 2020 deden de Tweede Kamer en de provincie Zeeland het verzoek Borssele langer open te houden, maar de Vlaamse gemeenten Kalmthout en Essen hebben aangegeven het hier niet mee eens te zijn. De procedure om Borssele langer open te houden werd gestart, maar omdat nog onduidelijk was hoelang men de centrale wil openhouden, eiste de Commissie voor de milieueffectrapportage in oktober 2023 daarover meer duidelijkheid. De Commissie publiceerde in oktober 2024 een beoordeling van de MER voor het langer openhouden van de kerncentrale na 2033. Zij beoordeelde het door adviesbureau ARCADIS opgestelde rapport als tekortschietend op cruciale punten, zoals de nucleaire veiligheid, de consequenties van de toenemende hoeveelheid nucleair afval en de kosten van kernenergie ten opzichte van die van hernieuwbare energie. De Commissie vond dat de noodzaak van kernenergie voor de Nederlandse energievoorziening, en de milieugevolgen daarvan niet waren onderbouwd. Het rapport was deels gebaseerd op „gedateerde” informatie over wet- en regelgeving uit de jaren zestig. Ook rampscenario’s waren niet uitgewerkt. Naarmate een centrale langer openblijft, wordt dat afval radioactiever. In aanloop naar een mogelijke derde verlenging van de levensduur, bleek het kabinet in mei 2025 in het geheim de veiligheidseisen sterk te hebben verlaagd, waardoor een bestaande eis bij levensduurverlenging verviel. Die eis was dat Kerncentrale Borssele ten minste tot de 25% veiligste Westerse kerncentrales zou blijven behoren. Deze benchmark werd de afgelopen jaren al diverse malen aangepast om hieraan te voldoen. Dit is nodig omdat nieuwere centrales gemiddeld aan steeds hogere eisen voldoen en dus een hogere benchmark-waarde krijgen. De KCB veroudert juist en scoort daarom steeds lager dan de veiligste centrales. Uit onderzoek van Laka naar de cijfers van het IAEA over 2013 en 2014 was gebleken dat Borssele al een aantal jaren zeer slecht scoorde wat betreft betrouwbaarheid. De voor de benchmark gebruikte cijfers werden geheim gehouden. In juli 2025 deed het kabinet een geheim bod voor de overname van de Zeeuwse Energie Houdstermaatschappij (ZEH), die een meerderheidsbelang van 70 procent van de aandelen de KCB bezit. Volgens Laka wil het kabinet de kerncentrale proberen te redden van sluiting in 2034. Daarvoor zal nog meer publiek geld worden geïnvesteerd. Financiering toekomstige ontmanteling In 2012 is de Stichting Beheer Ontmantelingsgelden Kerncentrale Borssele opgericht met als taak ervoor te zorgen dat er voldoende geld beschikbaar is voor de ontmanteling van de kerncentrale na 2033. Gedurende de resterende levensduur van de kerncentrale wordt op iedere geproduceerde MWh een opslag voor ontmanteling bij de klanten van EPZ in rekening gebracht. Door de stichting op te richten is dit geld afgezonderd van EPZ, zodat in geval van een faillissement dit geld niet gebruikt kan worden voor andere doeleinden. Per 31 december 2020 was er 315 miljoen euro gereserveerd, EPZ stort nog jaarlijks een bedrag in het fonds van de stichting zodat in 2031 ruim 600 miljoen euro beschikbaar geacht wordt te zijn voor de ontmanteling. Plannen nieuwe kerncentrales Begin 2009 ontstonden er concrete plannen voor de bouw van een nieuwe kerncentrale. De voorlopige naam daarvan was Borssele 2. Zowel DELTA als Energy Resources Holding (ERH) hadden aangegeven een nieuwe centrale te willen bouwen naast de huidige centrale. In het regeerakkoord van kabinet-Rutte I stond dat meer kernenergie nodig is om de transitie naar een schone energievoorziening te maken en minder afhankelijk te worden van buitenlandse energieleveranciers. De reden dat voor Borssele werd gekozen is de aanwezigheid van de COVRA en de bestaande infrastructuur voor de huidige centrale. De belangrijkste argumenten voor de bouw van een nieuwe kerncentrale was dat deze eventueel kan voorkomen dat Nederland in de toekomst elektriciteit moet gaan importeren. Daarnaast heeft de zware industrie belang bij een stabiele en goedkope energievoorziening. Tegenstanders zeggen dat (meer) kernenergie de groei van duurzame energie afzwakt en wijzen op de gevaren van kernenergie in het algemeen en op het probleem met de opslag van radioactief afval, waar nog steeds geen oplossing voor gevonden is, in het bijzonder. Verder is Nederland voor zijn uranium, de brandstof van kerncentrales, net als voor veel fossiele brandstof, afhankelijk van het buitenland. Er was in het begin ook sprake van een mogelijke derde centrale. De provincie Zeeland had aangegeven wel te willen meewerken aan een tweede, maar niet aan een derde kerncentrale. In april 2011 bleek uit onderzoek van adviesbureau Arcadis dat er op de huidige locatie slechts plaats is voor één andere kerncentrale. In de rijksbegroting staat dat het kabinet budget vrijmaakt voor het vergunningstraject. Voor 2011 was 7,9 miljoen euro gereserveerd, in 2012 ging het om 15,9 miljoen euro en in 2013 om 18,7 miljoen euro. DELTA Medio juni 2009 startte DELTA een procedure voor een vergunningaanvraag voor een tweede kerncentrale nabij de bestaande kerncentrale. In november 2010 maakte DELTA bekend dat het deze centrale wil bouwen samen met Franse nutsbedrijf EDF. Op 23 januari 2012 maakte Delta bekend haar plannen voor een nieuwe kerncentrale voorlopig in de ijskast te zetten. De redenen hiervoor zijn dat door de crisis er overcapaciteit op de elektriciteitsmarkt is met lage energieprijzen tot gevolg, het verslechterde investeringsklimaat en de onzekerheid over het beleid rond verhandelbare rechten voor uitstoot van het broeikasgas CO2. Ook RWE liet weten de vergunningaanvraag, die via het bedrijf ERH liep, in de ijskast te plaatsen. Actiegroepen Eind 2022 werd in Driewegen het burgerinitiatief Borsele tot de Kern opgericht. De actiegroep zegt dat nog niet is onderzocht of er wel genoeg draagvlak onder de bevolking is en dat nog niet duidelijk is wat de bouw van nieuwe kerncentrales voor de regio voor gevolgen zou hebben. De dorpsraden van 's-Heerenhoek, Borsele, Nieuwdorp en Lewedorp hebben zich verenigd in Cluster Borsele-west. Ook deze groep vindt dat er meer duidelijkheid moet komen over de consequenties en over eventuele compensatie. De actiegroepen pleiten voor een referendum of een burgerberaad, waarbij grote groepen burgers worden geraadpleegd. Protest Tegen de plannen is maatschappelijk protest gerezen. Lokaal is in mei 2010 het Zeeuwse actiecomité Borssele 2, nee! opgericht vanuit verschillende Zeeuwse politieke partijen en milieubewegingen. Daarnaast is de Nederlandse antikernenergiebeweging weer actief geworden, onder aanvoering van Greenpeace en Wise. In eerste instantie kregen zij weinig gehoor. Naar aanleiding van de kernramp van Fukushima staat zij echter iets meer in de belangstelling. Het actiecomité 'Borssele 2, nee' is in april 2012 opgeheven omdat de doelen zijn bereikt. Steun In september 2020 werd in Zeeland actie gevoerd voor het vaker toepassen van kernenergie in de strijd tegen klimaatverandering. De acties maken deel uit van Stand Up for Nuclear: een campagne van een internationaal gezelschap van een aantal activisten, met name de ecomodernisten. In een peiling van de krant bij dit artikel gaf 78% van de PZC-lezers aan dat de kerncentrale van hen langer mocht open blijven. Plannen kabinet-Rutte IV In het coalitieakkoord van het kabinet-Rutte IV staat dat de kerncentrale in Borssele langer open blijft en dat er stappen worden gezet voor de bouw van twee nieuwe kerncentrales door marktpartijen. In december 2022 wees het kabinet Borssele aan als voorkeurslocatie. Beide centrales zouden een vermogen van 1000 tot 1650 megawatt hebben en op basis van de voorlopige inzichten rond 2035 zijn gerealiseerd. In september 2023 publiceerde de Provinciale Zeeuwse Courant (PZC) een onderzoek van de stedenbouwkundige Kees Thielen, aangesloten bij het burgerinitiatief Borsele tot de Kern, die concludeerde dat het beoogde Sloegebied dat voor grootschalige elektriciteitsopwekking is gereserveerd "bij lange na" niet groot genoeg is voor twee extra kerncentrales. Het terrein is maar 46 hectare groot, terwijl er 175 hectare nodig zou zijn. Volgens Thielen wist het ministerie van EZK niet of er te weinig ruimte was en hij zei te merken dat openheid geven ook helemaal niet het doel van het ministerie is. EZK had tijdens zijn gesprek over zijn bevindingen als commentaar "Ons doel is zorgen dat die dingen er komen". Volgens een poll in hetzelfde artikel in de PZC vertrouwde 65% van de respondenten de overheid niet waar het gaat om kerncentrales. Plannen kabinet-Schoof Het kabinet-Schoof wilde vier nieuwe kerncentrales laten bijbouwen, maar besloot eerst in te zetten op twee centrales van 1 tot 2,6 GW, bij voorkeur naast KCB. Uit een uitgebreide analyse van de beoogde marktpartijen bleek dit in mei 2025 op de nodige problemen te stuiten. De kosten worden nu geschat op 20 tot 30 miljard euro, in plaats van eerder begrote 14 miljard. Daarbovenop komt nog de rente voor het te lenen geld voor de bouw. Het geld moet vooral van de overheid komen, omdat het risico voor de marktpartijen te groot is. Inclusief de rente kunnen de kosten oplopen tot wel 20 miljard euro per stuk. De gewenste locatie is ook problematisch vanwege de veel te geringe beschikbare oppervlakte. De bouw zou ten koste kunnen gaan van andere lokale industrie. Andere Europese projecten bleken vaak vele jaren vertraging op te lopen en miljarden duurder dan verwacht. Als alternatief voor Borssele dacht het kabinet-Schoof aan de locaties Terneuzen, de Maasvlakte II of de Eemshaven. Een onafhankelijke commissie achtte het niet meer als haalbaar om in 2035 twee kerncentrales te openen. Deze zouden op zijn vroegst eind jaren dertig operationeel kunnen zijn en ook dat zou nog kunnen uitlopen. Havenbedrijf North Sea Port is tegen het gebruik van het voormalige Thermpos-terrein, dat voor de bouw nodig zou zijn. Het maakt bezwaar tegen het afblazen of uitstellen van allerlei plannen, zoals waterstofcentrales en ammoniakopslag. North Sea Port. Bewoners vrezen dat bij doorzetten van de plannen ook het natuurgebied de Kaloot zal worden opgeofferd. Het behoud van dit natuurgebied zou volgens de marktpartijen gepaard gaan met hoge extra kosten. Om de bouw concurrerend te houden, zouden de dijk en de infrastructuur tussen de huidige kerncentrale en de beoogde nieuwbouw, waaronder gasleiding en spoor, moeten worden verplaatst. Dit zou een forse impact op tijd en kosten hebben. In 2024 liet TenneT al weten dat aansluiting van twee nieuwe kerncentrales op het bestaande hoogspanningsnet niet mogelijk was en dat er hooguit één centrale van 1,6 GW bij zou kunnen komen, mits de toekomstige flexibele vraag naar elektriciteit in overeenstemming zou zijn met het scenario Nationale Drijfveer en er geen nieuwe aansluitingen voor offshore windenergie in Zeeland bij zouden komen. Omwonenden De houding van Zeeuwen ten opzichte van kernenergie is complex en varieert, met een mix van pragmatische acceptatie, voorwaardelijke steun en duidelijke tegenstand, vooral in de context van de bestaande kerncentrale in Borssele en de voorgestelde bouw van twee nieuwe kerncentrales. Uit oudere enquêtes (bijv. 2010) bleek dat bijna driekwart van de Zeeuwen geen bezwaar had tegen een tweede kerncentrale in Borssele, met 24% tegen ongeacht de locatie. Vrouwen en jongeren waren relatief vaker tegen (38% en 41% respectievelijk). Een peiling uit 2023 toonde dat 40% van de Zeeuwen vóór kernenergie was, iets hoger dan het landelijk gemiddelde (32%). Twaalf van de zestien politieke partijen in Zeeland staan welwillend tegenover kernenergie. Bijna één op de tien Zeeuwen wil helemaal geen kernenergie. Productie De centrale produceert rond de 3,5 terawattuur (TWh) per jaar en heeft hiermee een aandeel van rond de 3-4% in de totale Nederlandse elektriciteitsproductie. Zie ook Lijst van elektriciteitscentrales in Nederland Externe links Website van EPZ Uitgebreide geschiedenis van de kerncentrale Borssele uit het Landelijk Anti-Kernenergie Archief (en) IAEA – PRIS database – Nuclear Power Reactor Details – Borsele VPRO-radioprogramma Argos over Borssele Op bezoek bij kerncentrale Borssele, een AD-artikel over een bezoekje aan de kerncentrale in 2021 Referenties