NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Familiebegraafplaats Uniken

De Familiebegraafplaats Uniken is een in de 19e eeuw door de vervener Jan Uniken (1783-1859) gestichte begraafplaats voor hemzelf en zijn familieleden nabij de Unikenstraat in de Nederlandse plaats Stadskanaal, in het deel dat toen nog Wildervank werd genoemd. Geschiedenis De stichter van de begraafplaats, Jan Uniken was opzichter van de venen van de stad Groningen. De stad Groningen was eigenaar van de uitgestrekte veengebieden in Oost-Groningen en bracht deze gebieden in de 18e en 19e eeuw tot ontginning. Het Stadskanaal (= kanaal van de stad Groningen) diende voor de ontsluiting van het gebied en voor de afvoer van turf. Uniken was niet alleen opzichter voor de stad Groningen, maar zelf ook vervener en grootgrondbezitter. Hij bezat bij zijn overlijden in 1859 zo'n 800 hectare grond. Bij het Stadskanaal bouwde hij de Unikenborg, een boerderij met tuin en vijvers en een boscomplex. In dit gebied legde hij een begraafplaats aan voor hemzelf en zijn familieleden. In 1859 werd hij er begraven en op zijn graf werd een monument geplaatst met als bekroning een natuurstenen vaas. Uniken, die niet getrouwd was, was niet de eerste die er begraven werd. Twee jaar daarvoor werd zijn achterneefje Ellerus Harmannus van der Tuuk (een kleinzoon van zijn broer Egbert), nog geen twee dagen oud, er al begraven. In 1964 werd vond hier de laatste begrafenis plaats De begraafplaats is onder meer vanwege zijn uniciteit, fraai aanleg, ligging en bijzondere zerken erkend als rijksmonument. Ook de betekenis van de familie Uniken in de ontstaansgeschiedenis van Stadskanaal is hierbij een medebepalende factor geweest. Het toegangshek uit 1859, de dienstwoning en de bijschuur, beide uit 1890 zijn eveneens erkend als rijksmonument.
Groene-kruisgebouw (Wessem)

Het Groene-kruisgebouw uit Wessem is een voormalig wijkverplegingsgebouw van het Groene Kruis dat zich tegenwoordig in het Nederlands Openluchtmuseum in Arnhem bevindt. Geschiedenis Het gebouw werd in 1954 gebouwd aan de Kloosterlaan 29 in het Limburgse Wessem. Het gebouw werd ontworpen Th. Krekelberg uit Maasbracht. De eerste huisarts die in het wijkgebouw spreekuur hield was Frans van den Oever. Hij heeft tot ca. 1960 een consultatiebureau gevoerd in het Groene Kruisgebouw. Zijn opvolgers, zoon en schoondochter Peter en Pia van de Oever namen zijn taak over, samen met twee andere collega's. Deze vier artsen gebruikte het wijkgebouw uitsluitend om inentingen te verzorgen aan kleine kinderen en andere taken in het licht van het consultatiebureau. Daarnaast hadden de artsen een eigen huisartsenpraktijk. Verder had het wijkgebouw een aantal douchecabines, die vaak gebruikt werden door schippers op de Maas, die in Wessem aanmeerden. Zuster Maria Lietberta (1907-1998) van het naburige klooster van de Zusters van Onze Lieve Vrouw, verzorgde als laatste religieuze wijkzuster de wijkzorg in Wessem. Vanaf half jaren '90 stond het gebouw leeg. Er werd geprobeerd om het om te bouwen tot woning, maar dit ging uiteindelijk niet door. In 1998 werd het gebouw gesloopt en op het terrein van het Nederlands Openluchtmuseum herbouwd. Het bouwwerk is aldaar ingericht in de jaren 50 stijl en er zijn o.a. een consultatieruimte van de huisarts, een uitleenmagazijn en een aantal douchecabines te zien. Bij de voordeur staat de wijkzuster met solex klaar om op huisbezoek te gaan. Op de oorspronkelijke plek in Wessem, is tegenwoordig een klein parkje met een bankje te vinden. Externe link Pagina over het Wessemse Groene-kruisgebouw[dode link]
De Grote Molen, Marrum

De Grote Molen (English: The Great Mill) is a smock mill in Marrum, Friesland, Netherlands which was built in 1845. The mill has been restored to working order. It is listed as a Rijksmonument, number 15637. History De Grote Molen was built by millwright J T Kingma of Ternaard in 1845 to drain the 2,100 pondemaat (770 ha; 1,900 acres) Marrum-Westernijtjerk polder. As built, the mill was fitted with Patent sails. Later, Common sails fitted with streamlined leading edges on the Dekker System were fitted. These were later replaced by Common sails with leading edges on the Fok System. The mill was restored in 1957-58, 1965, and again in 1968. On 4 May 1976, the mill was sold to Stichting De Fryske Mole (English: Frisian Mills Foundation). A further restoration was undertaken in 1978-78. Auxiliary power is from an EMF Dordt electric motor. Description De Grote Molen is what the Dutch describe as a Grondzeiler. It is a two-storey smock mill on a single-storey base. There is no stage, the sails reaching almost to ground level. The mill is winded by tailpole and winch. The smock and cap are thatched. The sails are Common sails, fitted with leading edges on the Fok system. They have a span of 22.80 metres (74 ft 10 in). The sails are carried on a cast-iron windshaft. which was cast by Prins van Oranje, The Hague, South Holland in 1868. The windshaft also carries the brake wheel which has 65 cogs. This drives the wallower (33 cogs) at the top of the upright shaft. At the bottom of the upright shaft the crown wheel, which has 49 cogs drives a gearwheel with 45 cogs on the axle of the Archimedes' screw. The axle of the Archimedes' screw is 655 millimetres (2 ft 2 in) diameter. The screw is 1.72 metres (5 ft 8 in) diameter and 2.02 metres (6 ft 8 in) long. It is inclined at 19°. Each revolution of the screw lifts 1,744 litres (384 imp gal) of water. Public access De Grote Molen is open to the public by appointment. References External links "De Grote Molen (rijksmonument #15637)". Monumentenregister (in Dutch). Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
De Grote Molen (Marrum)

De Grote Molen is een achtkante windmolen van het type grondzeiler bij Marrum die werd gebouwd in 1845. De functie is poldermolen. De molen is niet meer aangesloten op de boezem, maar is wel bedrijfsvaardig in circuit en wordt bediend door een vrijwillige molenaar. Eigenaar is Stichting De Fryske Mole. Zie ook Molens in Friesland
Arboretum Trompenburg

Arboretum Trompenburg is a botanical garden in Rotterdam, Netherlands, which hosts a large collection of woody as well as herbaceous plants. It occupies an area of 7 ha and is situated 4 m below sea level, so a system of canals is used to drain the land. The history of the garden dates back to the 19th century. Since 1958 it has been open to the public daily for a small fee. Arboretum Trompenburg holds national plant collections of conifers, Quercus, Fagus, Rhododendron, Ligustrum, Rodgersia and Hosta. External links Media related to Arboretum Trompenburg at Wikimedia Commons Official website
Jardins et arboretum de Trompenburg

Les jardins et arboretum de Trompenburg se situent à Rotterdam, dans la province néerlandaise de Hollande-Méridionale. Ils forment le jardin botanique et arboretum de la ville. Ouvert au public depuis 1958, le parc compte environ 4 000 espèces d'arbres, d'arbustes et de plantes vivaces. Son code d'identification internationale est ROT. Notes et références Bibliographie (nl) Miranda Baas, Walter Herfst (photographe) et Gert Fortgens (photographe), Arboretum Trompenburg Rotterdam, Amsterdam, Ludion, coll. « Ludion Gids », 2003, 64 p. (ISBN 9076588449) Portail des Pays-Bas Portail de la botanique
Europahal

De Europahal is een evenementenhal uit 1961 in Amsterdam, ontworpen in de functionalistische stijl door architect Alexander Bodon. Het is het oudste gebouw van het huidige RAI-complex. De hal was opgenomen op de Top 100 naoorlogs erfgoed Amsterdam (1940-1968) uit 2008 en op de in 2013 vastgestelde lijst van het Nederlandse Beschermingsprogramma Wederopbouw 1959-1965. In januari 2015 is de hal aangewezen als rijksmonument vanwege zijn esthetische kwaliteiten die met name zijn gelegen in de grote schaal van de ruimte en helderheid, lichtheid en transparantie van de constructie. Tot de rijksmonument-inschrijving behoort ook de reclamezuil 'Het signaal'. Externe link Informatie over rijksmonumentnummer 532206
Obdammermolen

De Obdammermolen is een poldermolen in Obdam. Hij bemaalt samen met een gemaal de Polder Obdam op de Raaksmaatsboezem. Het gebied van de huidige polders Obdam, Hensbroek, de Wogmeer, en Ursem, vormde in de 16e eeuw al een watergemeenschap. In 1659 scheidde Obdam zich af, waarna de huidige polder ontstond. De polder is in de begintijd met drie, en later met twee molens bemalen. Al in 1877 werd ter versterking van de bemaling een stoomvijzelgemaal gebouwd. De zuidelijke molen is in 1890 afgebroken, maar de Obdammermolen is nog tot 1970 in bedrijf gebleven. In 1936 werd hij als eerste Noord-Hollandse poldermolen voorzien van Bilauwieken op beide roeden. De vijzel van de molen is in 1975 wel aangepast aan het verlaagde polderpeil, en daardoor maalt de molen nog steeds af en toe. In 2001 is de molen van het waterschap West-Friesland in eigendom overgegaan naar Stichting De Westfriese Molens. Deze bewoonde molen is niet te bezoeken.
Verzorgingsplaats Willemsbos

Verzorgingsplaats Willemsbos is een Nederlandse verzorgingsplaats gelegen aan de A28 Utrecht-Groningen tussen afritten 13 en 14 nabij Nunspeet. De verzorgingsplaats is vernoemd naar het ernaast gelegen Willemsbos, dat op zijn beurt is genoemd naar de voormalige eigenaar van dit bos, Willem van Vloten. Aan de overkant van de A28 ligt verzorgingsplaats Hendriksbos. Hier is een restaurant van Hajé te vinden dat vanuit verzorgingsplaats Willemsbos via een tunnel te bereiken is.
Leliesluis

De Leliesluis (brug nr. 61) is een vaste brug in Amsterdam-Centrum. Ze overspant de Prinsengracht en verbindt de noordoever (even zijde) van de Leliegracht met de overzijde van de Prinsengracht in de westelijke grachtengordel. Daar waar de Prinsensluis niet aansluit op een weg verder naar het westen, sluit de Leliestraat hier juist min of meer aan op de brug. Van deze brug heeft men een goed zicht op de drie rijksmonument het Anne Frank Huis, de Westerkerk en Gunters & Meusersgebouw. Er ligt hier al eeuwen een brug. Balthasar Florisz. van Berckenrode tekende hier al een brug in op zijn kaart uit 1625. De verbinding komt dan tot stand tussen de Lely Graft, over de Prince Graft naar de Nieuwe Lely Straet. Er zou toen (circa 1645) een houten brug hebben gelegen die vernieuwd werd naar stenen brug. De bouw bleek niet goed te zijn geweest, de brug stortte in 1656 in, waarbij tien mensen verdronken. Jan Spaan heeft een tekening van de brug gemaakt, die gedateerd wordt op tussen 1765 en 1770. Daarop is een welfbrug met drie doorvaarten te zien. Herman Schouten kwam niet veel later met een brug met vier bogen. De brug draagt aan de zuidzijde twee datumstenen met “Anno 1785”. In 1864 is hier nog steeds een boogbrug te zien op een foto van Paul Gaston Braun. In 1883 namen Burgemeester en wethouders het besluit om deze brug en de buurbrug brug 62 te verlagen, het landverkeer nam toe, de scheepvaart nam juist af. Schippers ageerden tegen het besluit, maar deden dat veel te laat, B&W had de voorraad ijzer voor de vernieuwing al ontvangen, het is dan mei 1885. B&W kregen meer verzoeken om de verlaging achterwege te laten maar liet het landverkeer prevaleren. Er werden op een dag 450 karren of handwagens, 250 rijtuigen en 22.600 personen geteld die tegen de brug op moesten. Er ontstond een discussie, maar bij de stemming waren er 26 stemmen voor de verlaging en 9 tegen. In februari 1886 was de klus geklaard. In 1929 werd melding gemaakt van een schipper, die bekneld geraakt was tussen de kolenkist op zijn schip en het brugdek; hij werd opgenomen in het Binnengasthuis. In 1930 meldde de Sumatra Post (!) met foto een soortgelijk ongeluk zonder persoonlijk letsel. In 1941 was de brug is een dermate slechte staat, dat zij gerenoveerd moest worden. De renovatie werd vanwege de Tweede Wereldoorlog eenvoudig gehouden. Later werd zij nog voorzien van een nieuw wegdek. De brug is vernoemd naar de Leliegracht, die weer vernoemd is naar de Oude Leliestraat, die op haar beurt is vernoemd naar het huis "In de Witte Lelye" aan de Singel. Het achtervoegsel sluis voert terug op de Amsterdamse aanduiding voor een stenen brug. Anders dan elders is in de stad ligt hier op steenworp afstand wel een voormalige sluis, eveneens de Leliesluis (Lely Sluys) genoemd. De contouren van die sluis zijn nog zichtbaar in de Leliegracht.
Huis Medler

Huis 't Medler is een rijksmonument, buitenplaats en landgoed bij de gelijknamige buurtschap Medler in Vorden in de gemeente Bronckhorst, in de Nederlandse provincie Gelderland. Geschiedenis De vroegst bekende vermelding komt uit 1483 als Jacob van Hackfort dat jaar eigenaar blijkt. Vermoedelijk werd het Middeleeuwse huis verwoest tijdens de Tachtigjarige Oorlog. Sinds de 17e eeuw is het huis een bezit van de Van Dorths. Het huidige huis is gebouwd in 1800 waarbij 17e-eeuws muurwerk is opgenomen. In 1892 werd de bovenverdieping verhoogd, het oplopend schilddak met dakkapellen en koepeltorentje, de fronton met het alliantiewapen aan het huis toegevoegd. Van het voormalige kasteel De Ehze afkomstig staan hier de twee siervazen op voetstukken voorzien van monogrammen en kalkstenen liggende leeuwen op voetstukken. Het huis en landgoed is privébezit en is derhalve niet toegankelijk voor het publiek.
Fort aan de Liede

Het Fort aan de Liede ligt aan de Liede en de Ringvaart van de Haarlemmermeerpolder direct ten zuiden van de spoorlijn Amsterdam – Haarlem. Het fort maakt onderdeel uit van de Stelling van Amsterdam. Linie van Amsterdam Het Fort aan de Liede kent een langere geschiedenis dan de overige forten van de Stelling van Amsterdam. Met de droogmaking van de Haarlemmermeer werden de Posten van Krayenhoff rondom Amsterdam kwetsbaarder voor een aanval vanuit het zuidwesten. Om de stad in dit deel te verdedigen werden tussen 1843 en 1846 vier torenforten gebouwd langs de ringvaart. Dit waren het Fort aan de Liede, Fort aan het Schiphol, Fort aan de Nieuwe Meer en het Fort bij Heemstede. De laatste twee zijn overigens niet afgebouwd. Het Fort aan de Liede en Fort bij Schiphol werden deels in de ringvaart gelegd en de vaart liep eromheen. Omstreeks 1885 werd de brisantgranaat geïntroduceerd en waren de forten van gemetseld baksteen direct militair verouderd. Functie Het Fort aan de Liede was ter verdediging van het acces gevormd door de spoorweg, trekvaart en weg tussen Amsterdam en Haarlem. Er lag verder nog een verbindingsweg met Fort bij Schiphol, de huidige Spaarnwouderweg-Schipholweg. In de plannen was voorzien dat deze weg ook als inundatiekade zou fungeren, maar dit is nooit gerealiseerd. Bij het maken van de plannen voor de Stelling van Amsterdam wilde men aanvankelijk een nieuw standaardfort plaatsen op deze locatie. Hiervan werd uiteindelijk afgezien vanwege de directe aanwezigheid van het Fort bij de Liebrug en Fort bij Vijfhuizen. Tussen dit fort en het iets noordelijker gelegen Fort bij de Liebrug ligt een restant van een liniewal met nevenbatterij en andere gebouwen. Het grillige verloop van het riviertje, de beperkte inundatiemogelijkheden rondom Haarlem en het aantal accessen maakte het noodzakelijk om de forten dicht bij elkaar te plaatsen. Het oude torenfort werd wel gesloopt en een aarden verdedigingswal aangelegd. Tijdens de Eerste Wereldoorlog zijn nog enkele betonnen kazematten op het fortterrein gebouwd. Op het huidige fortterrein staan weinig restanten van het militaire verleden. Externe link Stelling van Amsterdam - een stadsmuur van water Fort aan de Liede
Nooit Gedacht (Cadzand)

Nooitgedacht is een ronde stenen beltmolen in het Nederlandse Cadzand, provincie Zeeland, die gebouwd is in 1898 en in gebruik is geweest als korenmolen. Geschiedenis Reeds in 1620 was op dezelfde plaats de vroegere Oostmolen standerdmolen van de Strijdersdijk gebouwd. In 1662 werd deze vervangen door de Westmolen standerdmolen uit de Molenpolder. Deze is in 1721 vervangen door standerdmolen De Kat. In 1820 waaide de molen om maar werd weer opgebouwd. In 1897 brandde hij echter af. In 1898 is een nieuwe molen gebouwd, nu uitgevoerd als stenen bovenkruier. Tijdens de bouw werd besloten niet zo hoog te gaan als oorspronkelijk voorzien, maar omdat de kap al gereed was en deze moest passen werd de romp halverwege wat meer taps gemaakt, waardoor een knik in het muurwerk ontstond, die ook nu nog te zien is. Tijdens de bevrijding in 1944 werd de molenkap ernstig beschadigd door een granaat. In 1947-1948 is de molen hersteld met onderdelen van ontmantelde molens uit de wijde omgeving. Dat dit nog zou gebeuren had de toenmalige eigenaar nooit gedacht. De naamloze molen heette vanaf dat moment de Nooitgedacht. Bij gebrek aan werk wordt de molen in 1951 buiten bedrijf gesteld. De molenaar start een zuivelhandel en bouwt daarvoor een melkopslag aan de molen. De builzolder (1e verdieping) wordt verbouwd tot woonverblijf. Met het opkomend toerisme in Cadzand is er dringend behoefte aan slaapgelegenheden. Het woonverblijf en de ruimte daarboven worden in 1959 verbouwd tot 2 vakantieverblijven. Het aandrijfmechanisme van de in onbruik geraakte molen is verwijderd. Vanaf 1963 is er zelfs een bar in de molen. De melkopslag wordt toiletgebouw. De oneigenlijke bestemming van de molen bleek zeer gevaarlijk: in 1974 brandde de molen uit. Daarop is de molen gekocht door de Stichting Molenbehoud West Zeeuwsch-Vlaanderen. Met acties onder de bevolking en steun van het rijk, de provincies en de gemeenten kan begonnen worden met de restauratie met het doel de molen weer in zijn originele staat terug te brengen. Onderdelen vanuit het hele land, maar ook nieuwe materialen worden toegepast. De bovenas uit 1721 van molen De Kat, die in 1820 omwaaide, in 1897 verbrandde en in 1944 een granaatinslag overleefde, blijkt ook na de brand in 1974 nog bruikbaar voor restauratie van de Nooitgedacht. In mei 1977 kon de molen weer in gebruik genomen worden. De Nooitgedacht is elke woensdag en zondag te bezichtigen. Foto's Externe links molen Nooitgedacht Cadzand Stichting Molenbehoud West Zeeuwsch-Vlaanderen
Fort aan de Jisperweg

Het Fort aan de Jisperweg ligt aan de zuidelijke ringdijk van de Beemster en is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Bijzonderheden Het is een model C fort waarvan er slechts twee zijn gebouwd. Voor het fort ligt een breed inundatiegebied en uit kostenoverwegingen heeft dit fort slechts een kanon in een hefkoepel gekregen. Deze koepel lag aan de frontzijde en was via de poterne direct verbonden met het hoofdgebouw. De functie van het fort was de afsluiting en verdediging van de Jisperweg, die vanaf het fort naar het noorden loopt. Het fort is nu in handen van Natuurmonumenten. Het fort ligt ten oosten van Fort bij Spijkerboor en ten westen van Fort aan de Middenweg, ook een model C fort. Externe link Natuurmonumenten Fort aan de Jisperweg
Fort aan de Middenweg

Het Fort aan de Middenweg is een fort aan de zuidelijke ringdijk van de Beemster en is onderdeel van de Stelling van Amsterdam. Bijzonderheden In 1885 was het fort als verdedigbaar aardwerk al gereed. Het werd pas bijna 30 jaar later, in 1914, als een van de laatste van de Stelling opgeleverd. De belangrijkste taak was de verdediging van het acces gevormd door de Middenweg en de Zuiderweg. Het is een model C fort waarvan er slechts twee zijn gebouwd. Voor het fort ligt een breed inundatiegebied en uit kostenoverwegingen heeft men besloten dit fort te voorzien van slechts een kanon in een hefkoepel. Deze koepel aan de frontzijde was wel via de poterne direct verbonden met het hoofdgebouw. Als compensatie voor het gemis van een tweede hefkoepel werden twee extra opstelplaatsen voor mitrailleurs in de frontwal geplaatst. In het hoofdgebouw zijn nog een ontijzeringsinstallatie voor drinkwater en de originele waterpompen aanwezig. Bijzonder aan het fort is het reinigingslokaal met waterreservoir aan het plafond en de voor die tijd moderne, kantelbare wasbakken. Tussen dit fort en het oostelijker gelegen Fort aan de Nekkerweg ligt een inlaatsluis waardoor water uit het Noordhollandsch Kanaal de Beemster kon inunderen. De sluis is later dichtgestort. Het fort is nu in handen van Natuurmonumenten. Het ligt ten westen van Fort aan de Nekkerweg en ten oosten van Fort aan de Jisperweg. Externe links Provinciale website Stelling van Amsterdam: Fort aan de Middenweg Natuurmonumenten Fort aan de Middenweg Rondom Kijken Fort Middenweg
Fort bij de Liebrug

Het Fort bij de Liebrug ligt aan de Binnen-Liede bij Haarlemmerliede, direct ten noorden van de spoorlijn Amsterdam – Haarlem. Het fort maakt onderdeel uit van de Stelling van Amsterdam. Bijzonderheden Het is een model A fort. De genieloods is nog aanwezig maar de fortwachterswoning is gesloopt. Fort bij de Liebrug was ter verdediging van het acces gevormd door de spoorweg, de trekvaart en de straatweg tussen Amsterdam en Haarlem. Aangezien de belangrijkste verdedigingstaken werden uitgevoerd door het Fort bij Penningsveer en Fort aan de Liede, werd hier een kleiner verdedigingswerk gebouwd. Het telde een bezetting van zo'n 175 man, terwijl voor de andere en dus grotere forten 300 man normaal was. Tussen dit fort en het iets zuidelijker gelegen Fort aan de Liede ligt een restant van een liniewal met nevenbatterij en andere gebouwen. Het grillige verloop van het riviertje, de beperkte inundatiemogelijkheden rondom Haarlem en het aantal accessen maakte het noodzakelijk om de forten dicht bij elkaar te plaatsen. Fort Knox Sinds de jaren zeventig werd het fort gebruikt door waardetransportbedrijf Brink’s. De oude ophaalbrug werd vervangen door een toegangsdam zodat het fort bereikbaar werd voor de zware transportwagens. Het interieur van het fort werd ook aangepast, zodat het geld er veilig geteld en opgeslagen kon worden. Met de komst van Brinks kreeg het fort de bijnaam "Fort Knox", naar een legerpost in de Verenigde Staten waar veel goud ligt opgeslagen. Ook werd er in 1976 de verzameling roofkunst van Pieter Menten opgeslagen na diens arrestatie. In 2003 verhuisde Brinks naar een andere locatie. In 2018 nam Stadsherstel Amsterdam het fort over van Staatsbosbeheer. Externe link Stelling van Amsterdam - een stadsmuur van water Fort bij de Liebrug
Vestingwerken van Gorinchem

De vestingwerken van Gorinchem waren verdedigingswerken rond de Nederlandse vestingstad Gorinchem. De vesting maakte deel uit van de Oude Hollandse Waterlinie (1673–1815) en de Nieuwe Hollandse Waterlinie (1815–1945). Een deel van de vestingwerken resteert en heeft de status van rijksmonument. Geschiedenis Eind 13e eeuw werden rond de nederzetting wallen opgeworpen die versterkt waren met palissaden ter bescherming tegen overheersing door de buurstaten Holland en Gelre. Halverwege de 14e eeuw werden de wallen verder versterkt tot stenen muren met zeven poorten en 23 torens, waardoor een echte stadsmuur ontstond. Het middeleeuwse Gorinchem werd dus omgeven door poorten met torens (zoals de Blauwe Toren). Tussen 1580 en 1600 werd de stadsmuur vervangen door vestingwerken, waarvan de aarden wallen, bolwerken en bastions nog grotendeels intact zijn. De vesting had vier poorten - kloksgewijs vanaf het noorden: Arkelpoort, naar Arkel en naar Holland en Utrecht - afgebroken in 1857; Dalempoort naar Dalem en langs de Waal naar de Tielerwaard - intact; Waterpoort aan de Boven-Merwede - afgebroken in 1893; Kanselpoort naar de Alblasserwaard en de Drechtsteden - afgebroken in 1818, toen ter plaatse het Kanaal van Steenenhoek aangelegd werd; de Kanselpoortweg herinnert nog aan de poort. In 2021 werd Gorinchem verkozen tot ‘mooiste vestingstad van Nederland’ in een verkiezing van de ANWB. Externe links Werkgroep Vesting Gorinchem Vesting Gorinchem in het Rijksmonumentenregister