Greifswald

Greifswald (wym. [ˈɡʁaɪ̯fsvalt], posłuchaj), Universitäts- und Hansestadt Greifswald – miasto powiatowe i uniwersyteckie w Niemczech, w kraju związkowym Meklemburgia-Pomorze Przednie nad rzeką Ryck, siedziba powiatu Vorpommern-Greifswald. Siedziba Uniwersytetu w Greifswaldzie i kilku ważnych instytucji naukowo-badawczych. W 2008 roku miasto liczyło ok. 54 tys. mieszkańców. Od 1947 do 2012 miasto było siedzibą władz Pomorskiego Kościoła Ewangelickiego, a od 1950 roku jego biskupów. Mieszczą się tu sądy: finansowy i administracyjny, dla całego kraju związkowego. Nazwa Nazwa Greifswald, zapisana pierwotnie w formie Gripheswald (1248), in Grifeswolde (1250), Gripeswalt (1255), Grypswold (1264), pochodzi od gryfa, stanowiącego herb książęcej dynastii Gryfitów, oraz lesistych w przeszłości okolic. Od połowy XIX wieku w polskim piśmiennictwie naukowym i popularnym stosuje się formę Gryfia. Historia W miejscu pierwszej osady w 1193 roku odkryto złoża solankowe. Miejscowość została założona w 1199 roku, gdy cystersi założyli klasztor Eldena. Osada leżała na przecięciu ważnych szlaków nadmorskich oraz na wzgórzu, co zapewniało jej ochronę. W roku 1200 do miasta przyłączono obszar leżący na wschód z klasztorem cysterek i kościołem mariackim, a w roku 1240 tereny zachodnie z kościołem św. Jakuba. 14 maja 1250 roku Greifswald otrzymał z rąk księcia Warcisława III lubeckie prawa miejskie. Od 1296 r. mieszkańcy miasta byli zwolnieni ze służby w armii książąt pomorskich. W 1456 r. został założony najstarszy uniwersytet na Pomorzu – Uniwersytet w Greifswaldzie. Miasto leżało w granicach księstwa pomorskiego aż do wojny trzydziestoletniej, kiedy to od 1627 r. było okupowane przez siły Świętego Cesarstwa Rzymskiego, a następnie od 1631 r. przez Szwedów. Miasto zostało formalnie włączone w granice Szwecji jako część tzw. Pomorza Szwedzkiego. W latach 1713 i 1736 ucierpiało z powodu pożarów. W 1763 r. został założony w Greifswaldzie ogród botaniczny. W 1815 r. miasto znalazło się w granicach prowincji Pomorze Królestwa Prus. W latach 1818–1832 było powiatem grodzkim w rejencji stralsundzkiej, a od 1832 w rejencji szczecińskiej. W 1871 r. zostało częścią Niemiec. W latach 1949–1990 część NRD. Podział administracyjny Greifswald administracyjnie dzieli się na 8 dzielnic; niektóre składają się z dwóch lub więcej historycznych części miasta. Dzielnice administracyjne Greifswaldu: Innenstadt (Śródmieście) Schönwalde II Schönwalde I und Südstadt Eldena Ostseeviertel Wieck/Ladebow Friedrichshagen Riems (eksklawa) Zabytki Ratusz – pierwotnie gotycki, obecnie w barokowej formie, którą uzyskał w XVIII wieku Ruiny cysterskiego Klasztoru Eldena, w którym pochowano królewnę polską Annę Jagiellonkę (córkę Kazimierza Jagiellończyka) Katedra św. Mikołaja w Greifswaldzie Kościół św. Jakuba w Greifswaldzie Kościół Mariacki w Greifswaldzie Uniwersytet w Greifswaldzie w stylu barokowym Biblioteka miejska „Hans Fallada” Spichlerze Most zwodzony w stylu holenderskim (Wiecker Brücke) z 1887 r. Przyroda Na terenie Greifswaldu znajduje się między innymi potężna topola czarna, o obwodzie pnia w 2006 roku 847 cm, wiek szacuje się na 130–170 lat. Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł elektroniczny, meblarski, odzieżowy, materiałów budowlanych oraz stoczniowy. Transport W mieście znajduje się stacja kolejowa. Osoby związane z Greifswaldem Mikołaj Rusin (?–1474) – cysters, opat oliwski, biskup kujawski, donator uniwersytetu w Gryfii Jan Bugenhagen (1485–1558) – niemiecki kaznodzieja i teolog luterański (studiował w Greifswaldzie) Caspar Movius (1610–1667) – kompozytor niemiecki Caspar David Friedrich (1774–1840) – malarz niemiecki Hans Hartwig von Beseler (1850-1922) – niemiecki generał, generał-gubernator warszawski Ludwik Rydygier (1850–1920) – polski chirurg, generał brygady (studiował w Greifswaldzie) Aleksander Majkowski (1876–1938) – pisarz kaszubski (studiował w Greifswaldzie) Hans Fallada (1893–1947) – pisarz niemiecki (urodził się w Greifswaldzie) Kurt Wolff (1895–1917) – niemiecki as myśliwski I wojny światowej Toni Kroos (*1990) – niemiecki piłkarz Felix Kroos (*1991) – niemiecki piłkarz Sibylle Schwarz (1621–1638) – poetka barokowa. Johannes Quistorp (1822-1899) – szczeciński przedsiębiorca, filantrop. Współpraca zagraniczna Podpisane umowy partnerskie: Goleniów, Polska w 2006 r. Hamar, Norwegia w 1997 r. Kotka, Finlandia w 1959 r. Lund, Szwecja w 1990 r. Newport News, USA w 2007 r. Osnabrück, Dolna Saksonia w 1988 r. Szczecin, Polska w 2010 r., miasto zaprzyjaźnione Greifswaldu od 1996 r. Ponadto Greifswald utrzymuje kontakty z następującymi miastami: Angers, Francja od 1994 r. College Station-Bryan, USA od 1994 r. Enschede, Holandia od 1990 r. Kristianstad, Szwecja od 1998 r. Pomerode, Brazylia od 2001 r. Galeria Przypisy Bibliografia Tadeusz Persz: Miasta w Euroregionie Pomerania. Urząd Statystyczny w Szczecinie, 1998. ISBN 83-906504-4-4.