NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Alexander-Newski-Kirche (Užusaliai)

Kirche Užusaliai ist eine Russisch-Orthodoxe Kirche in Užusaliai (Rajongemeinde Jonava, Bezirk Kaunas, Litauen). Sie wurde 1866 von den Russen, die sich im 19. Jahrhundert hier niederließen, gebaut. Die Kirche benannte man zu Ehren von Alexander Jaroslawitsch Newski (1220–1263). Die Kirche wurde mit einigen Türmen gebaut. Užusaliai wurde zum maskolischen Kirchendorf. Literatur Užusaliai. Lietuviškoji tarybinė enciklopedija, XI t. Vilnius: Mokslo ir enciklopedijų leidybos institutas, 1983. T.XI: Šternbergo-Vaisius, 610 psl. Einzelnachweise
Cerkiew św. Aleksandra Newskiego w Użusolach

Cerkiew św. Aleksandra Newskiego – prawosławna cerkiew parafialna w Użusolach, w rejonie janowskim. Wzniesiona w 1866. Należy do dekanatu kowieńskiego eparchii wileńskiej i litewskiej Rosyjskiego Kościoła Prawosławnego. Historia Cerkiew została wzniesiona na potrzeby nowo erygowanej parafii w 1866 na miejscu wzniesionej dwa lata wcześniej tymczasowej drewnianej kaplicy. Kamień węgielny poświęcił biskup pomocniczy eparchii wileńskiej i litewskiej, biskup kowieński Aleksander. Cerkiew była czynna do 1915, kiedy jej proboszcz został powołany do armii carskiej. Nowy kapłan przybył do Użusol dopiero cztery lata później. Cerkiew nie ucierpiała w czasie II wojny światowej. W 1941, w dniu święta patrona cerkwi, przed świątynią miała miejsce hitlerowska łapanka, której ofiary zostały następnie rozstrzelane na cmentarzu w Użusolach. W 1949 został przeprowadzony kapitalny remont obiektu. Władze odmawiały jednak zgody na wzniesienie nowego domu parafialnego na miejsce zniszczonego przez hitlerowców. Cerkiew pozostawała siedzibą parafii do 1986, kiedy na skutek systematycznego spadku liczby wiernych w okolicy przestano odprawiać w niej regularne nabożeństwa. Do 2018 r. ponownie stała się świątynią parafialną. Architektura Wejście do cerkwi prowadzi przez długi przedsionek, ponad którym wznosi się zwieńczona niewielką cebulastą kopułą dzwonnica. Główne drzwi nie posiadają portalu. W przedsionku znajdują się cztery półkoliste okna, podobny kształt mają otwory okienne w nawie i prezbiterium. Ponad nawą wznosi się pięć sygnaturek z kopułami, z których największa, centralna, była pierwotnie złocona. Cztery boczne kopuły malowane są na niebiesko, wszystkie wieńczą krzyże prawosławne. Po prawej stronie nawy kaplica zdobiona oślim łukiem. Przypisy Bibliografia G. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, ISBN 9986-559-62-6
Cerkiew Świętych Antoniego, Jana i Eustachego w Taurogach

Cerkiew Świętych Antoniego, Jana i Eustachego – cerkiew prawosławna w Taurogach, wzniesiona w 1933. Świątynia parafialna; należy do dekanatu kłajpedzkiego eparchii wileńskiej i litewskiej. Historia Pierwsza cerkiew prawosławna w Taurogach powstała w 1853 w zaadaptowanym budynku publicznym. Nowy budynek został wzniesiony w 1875 ze środków zebranych wśród przyszłych parafian oraz z pomocą Świętego Synodu. W czasie I wojny światowej cerkiew nie działała, jej budynek został zaadaptowany na magazyn. Po odzyskaniu niepodległości przez Litwę, mimo wielokrotnych apeli miejscowej społeczności prawosławnej, obiekt nie został jej zwrócony, zamiast tego dokonano rozbiórki uszkodzonego w czasie działań wojennych budynku. Materiał budowlany uzyskany po rozbiórce pierwszej murowanej cerkwi został sprzedany na licytacji za 17 tys. litów. Nowa cerkiew została wzniesiona w Taurogach dopiero w 1933, do tej pory nabożeństwa były odprawianie w prywatnych domach lub w miejscowym kościele ewangelicko-augsburskim. Budowa nowego obiektu sakralnego odbyła się ponownie za pieniądze zebrane w innych parafiach prawosławnych oraz za przekazane przez władze lokalne 5 tys. litów. Przed II wojną światową do cerkwi w Taurogach regularnie uczęszczało 608 osób, po wojnie liczba ta spadła do 170. Mimo tego w 1948 władze radzieckie zarejestrowały parafię tauroską, zaś w 1958 zezwoliły na rozbudowę świątyni. Architektura Cerkiew wzniesiona jest na planie kwadratu. Wejście do niej prowadzi po schodach do wysuniętego przed poziom fasady niewielkiego przedsionka przez drzwi z drewnianym daszkiem. Ponad nimi znajduje się mozaika z krzyżem prawosławnym. Cerkiew posiada jedną cebulastą kopułę, poniżej dachu znajduje się rząd półkolistych okien. We wnętrzu budynku dwurzędowy ikonostas zwieńczony ikoną Ostatniej Wieczerzy, pochodzący najprawdopodobniej z cerkwi w Wysokim Dworze. Zobacz też Dekanat kłajpedzki Bibliografia G. Szlewis, Православные храмы Литвы, Вильнюс, Свято-Духов монастырь, 2006, ISBN 9986-559-62-6, ss.400–411.
Cerkiew św. Mikołaja w Wilnie (Łukiszki)

Cerkiew św. Mikołaja – cerkiew prawosławna w kompleksie więzienia na Łukiszkach, dobudowana do niego w 1905. Historia Cerkiew została wzniesiona rok po ukończeniu prac nad kompleksem więzienia na Łukiszkach w Wilnie. Była jednym z kilku obiektów kultu religijnego, obok sal zaadaptowanych na synagogę i kaplicę katolicką. Była jednak od nich znacznie okazalsza i jako jedyna wyróżniała się w zewnętrznej architekturze więzienia, będąc centralnym punktem jego północnej elewacji. Sam car Mikołaj II polecił, by cerkiew została wzniesiona ze szczególną starannością. W kosztach dekoracji budynku partycypowali oficerowie stacjonujących w Wilnie rosyjskich jednostek oraz miejscowe arystokratki rosyjskie. Po II wojnie światowej cerkiew została zamknięta i zmieniona na magazyn. Po zamknięciu więzienia w 2019 roku cały kompleks został przekazany artystom, a sama cerkiew pełniła funkcję sali widowiskowo-koncertowej. Po powstaniu Egzarchatu Litewskiego, administratury Patriarchatu Konstantynopolitańskiego na terytorium Litwy, cerkiew zaczęła ponownie pełnić funkcje liturgiczne. Architektura Cerkiew reprezentuje styl bizantyjsko-rosyjski (neobizantynizm). Posiada pięć kopuł zgrupowanych wokół największej – centralnej, z rzędami półkolistych okien poniżej poziomu dachu. Na elewacji północnej cerkwi znajdowała się w tondzie postać Chrystusa, główną dekorację fasady stanowił łuk tworzony przez półkolumny. Wszystkie okna w świątyni są półkoliste, z ozdobnymi obramowaniami. Na pozostałych ścianach cerkwi znajdowały się postacie Matki Boskiej Ostrobramskiej oraz św. Mikołaja. Cerkiew zbudowana jest z żółtego kamienia, jej kopuły były pierwotnie złocone, nad dekoracją rzeźbiarską, niezachowaną do naszych czasów, pracował I. Woznicki. We wnętrzu cerkwi znajdował się dębowy ikonostas, który zaprojektował pułkownik inżynier K.P. Kelczewski. Freski w świątyni zostały namalowane przez Iwana Trutniewa, I. Rybakowa, Barmaszowa, Bolesława Bałzukiewicza i Kryłowa. Budynek był wsparty na kolumnach z żółtego i błękitnego kamienia. Przypisy Bibliografia История строительства тюрьмы Лукишкес Helena Pasierbska: Wileńskie Łukiszki, Gdańsk 2003
Gimnazjum im. Witolda Wielkiego w Wilnie

Gimnazjum im. Witolda Wielkiego w Wilnie (lit. Vilniaus Vytauto Didžiojo gimnazija) – jedna z dwóch szkół średnich z wykładowym językiem litewskim znajdujących się na terenie Wileńszczyzny w okresie II Rzeczypospolitej. Historia Pierwszym dyrektorem szkoły został Mykolas Biržiška, później funkcję tę pełnił Marcelinas Šikšnys. W roku szkolnym 1938/1939 w gimnazjum pracowało 29 nauczycieli (20 Litwinów i 6 Polaków). Jednym ze znanych pedagogów był Jurgis Šlapelis. W całym okresie II RP szkoła dochowała się 420 abiturientów. Szkoła im. Witolda Wielkiego była obok święciańskiego gimnazjum Kiejstuta jedną z dwóch litewskojęzycznych szkół średnich w Polsce okresu międzywojennego. Początkowo gimnazjum mieściło się w budynku późniejszej szkoły średniej im. Joachima Lelewela, jednak w wyniku zajęcia przez wojska polskie Wileńszczyzny w październiku 1920 zostało z niego eksmitowane i przeniesione do innego budynku. W 1925 po raz pierwszy odbyły się w szkole egzaminy maturalne po przewodnictwem Stanisława Kościałkowskiego. Większość przedmiotów (z wyjątkiem języka polskiego, nauk politycznych, historii i geografii RP) zdawano w języku litewskim. Zobacz też Gimnazjum Białoruskie w Wilnie Gimnazjum im. Adama Mickiewicza w Kownie Przypisy Bibliografia BroniusB. Makauskas BroniusB., Litwini w Polsce 1920-39, Warszawa: Państ. Wydaw. Naukowe, 1986, ISBN 83-01-06805-1, OCLC 835853921 . HenrykH. Wisner HenrykH., Litwa: dzieje państwa i narodu, Warszawa: „Mada”, 1999, ISBN 83-86170-25-2, OCLC 830238025 . Linki zewnętrzne Historia gimnazjum (lit.)
Kaplica Wszystkich Świętych w Jewiach

Kaplica Wszystkich Świętych – kaplica prawosławna w Jewiach, wzniesiona w 1936 przez ówczesnego proboszcza parafii w Jewiach ks. Aleksandra Niedwieckiego. Historia Kaplica jest położona w okolicy cerkwi parafialnej, w obrębie kwatery prawosławnej na miejscowym cmentarzu. Do II wojny światowej obiekt służył jako kaplica pogrzebowa. Na jej ścianach rozmieszczone były tablice z nazwiskami żołnierzy rosyjskich z pułków kwaterujących w Wiłkomierzu i Mariampolu poległych w bitwach pod Borodino i Austerlitz. Część z tych tablic pochodziła z cerkwi w Mariampolu zaadaptowanej przez władze litewskie w okresie międzywojennym na kościół katolicki. W 1959 władze radzieckie zarekwirowały budynek i zaadaptowały go na magazyn. Parafianie zdołali jedynie przenieść znajdujące się w niej tablice do cerkwi Zaśnięcia Matki Bożej, gdzie znajdują się po dziś dzień. Po rozpadzie ZSRR budynek został zwrócony parafii, jednak ze względu na jego dewastację w ciągu poprzednich dziesięcioleci tylko kilkakrotnie był on wykorzystywany zgodnie z przeznaczeniem. W latach 90. XX wieku, z braku funduszy, wykonano jedynie najniezbędniejsze prace konserwatorskie. Architektura Kaplica wzniesiona jest na planie prostokąta. Fasada budynku ma kształt oślego łuku, podobny motyw zdobniczy powtarza się nad drzwiami i wokół półkolistych okien. W środku dachu niewielka cebulasta kopuła z krzyżem prawosławnym, na każdej z bocznych ścian znajdują się po trzy okna. Bibliografia G. Szlewis, Православные храмы Литвы, Свято-Духов Монастыр, Vilnius 2006, ISBN 9986-559-62-6
Church of the Blessed Sacrament, Kaunas

Church of the Blessed Sacrament or Corpus Christi Church (Lithuanian: Kauno Švč. Sakramento bažnyčia or Kauno Dievo kūno bažnyčia) is a Roman Catholic church in the Old Town of Kaunas, Lithuania. History In the first half of the 17th century the Dominican Order monks arrived in Kaunas and in 1641 Lithuanian Grand Duke Władysław IV Vasa granted a permission for them to build the Church of the Blessed Sacrament and the Dominican Monastery, both of which were completed in the late 17th century. The church was damaged by the Napoleonic Army in 1812 and together with the Dominican Monastery was closed in 1845 by the order of Russian tsar Nicholas I of Russia, in 1865 it was converted into an Orthodox church. In the 20th century the church was returned to Catholics during the interwar period, however after the Soviet occupation of Lithuania the church was converted into a movie theatre and once again damaged, but in the 2020s its restoration works were started. Gallery References
Klasztor Dominikanów w Kownie

Klasztor Dominikanów w Kownie – dawny klasztor dominikanów w Kownie, powstały w XVII w. i zlikwidowany w 1845. W latach 1866–1915 należący do niego kościół funkcjonował jako gimnazjalna cerkiew prawosławna. Został on zwrócony katolikom w 1915. Historia Fundatorami klasztoru byli D. Narkiewicz, J. Białłozor i J. Worłowski, którzy w latach 1631 i 1641 przekazali zakonowi dominikanów posiadane przez siebie kamienice przy ul. Wileńskiej w Kownie. Przebudowa tychże obiektów na kompleks klasztorny trwała od 1678 do ostatnich lat XVII w. W kolejnym stuleciu dobudowano dodatkowo kilka budynków gospodarczych. W 1845 klasztor dominikanów został zamknięty. Kościół Przenajświętszego Sakramentu został zamieniony w magazyn, zaś w latach 1863–1866 gruntownie przebudowany na cerkiew. Świątynię pod wezwaniem Czterech Świętych Cudotwórców Moskiewskich: św. Piotra, św. Aleksego, św. Jonasza i św. Filipa, ponownie wyświęcił 22 października 1866 biskup kowieński Aleksander (Dobrynin). W dawnym budynku klasztornym rozmieszczono gimnazjum męskie. Po wejściu armii niemieckiej do Kowna w 1915 obiekt został zaadaptowany na kościół garnizonowy. W 1919, po przebudowie, dawny kościół dominikański stał się katolicką świątynią akademicką. W 1945 władze stalinowskie zlikwidowały kościół, w którym w 1965 zlokalizowano teatr. Wierni odzyskali obiekt po 1991. Architektura Kościół Przenajświętszego Sakramentu jest wzniesiony na planie krzyża, z półkoliście zamkniętym prezbiterium. Jego fasada pierwotnie była utrzymana w stylu barokowym, przebudowanym w XIX w. na typowy dla rosyjskiej architektury sakralnej styl neobizantyjski. Centralnym punktem fasady jest mozaika z postacią Chrystusa. Elewacja ta była pierwotnie dwuwieżowa, obydwie wieże wieńczyły cebulaste kopułki. Bęben z niewielką cebulastą kopułą znajdował się pierwotnie również w miejscu skrzyżowania się nawy głównej i transeptu. W nawie znajduje się sklepienie kolebkowe, pod kościołem przetrwały krypty. Budynki mieszkalne klasztoru to dwa zbudowane na planie prostokąta korpusy; jeden z nich łączy się z budynkiem kościoła. Od strony południowo-zachodniej na budynku klasztoru zachował się barokowy szczyt zwieńczony attyką. Całość otacza ażurowe ogrodzenie. Przypisy
Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Druskienikach

Kościół Matki Boskiej Szkaplerznej w Druskienikach, lit. Druskininkų Švč. Mergelės Marijos Škaplierinės bažnyčia – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Druskienikach zaprojektowany przez Stefana Szyllera w stylu neogotyku, wybudowany w latach 1912-1931. Wewnątrz znajdują się obrazy: „Matka Boska z Dzieciątkiem i św. Janem Chrzcicielem” z około 1600 roku pochodzi z kościoła karmelitów w Grodnie, „Św. Antoni” z 2 połowy XVII wieku, oraz „Św. Augustyn" z XVIII wieku. Świątynia jest trójnawowa, jej fasadę zdobi rzeźba Chrystusa Błogosławiącego autorstwa K. Patamsisa z 1991 roku. Rzeźba Chrystus Ukrzyżowany z 2 ćw. XVIII wieku w ołtarzu bocznym pochodzi z ołtarza głównego nieistniejącego kościoła karmelitów w Grodnie. Bibliografia Litwa. Piękna nieznajoma. Wilno: Margi raštai, 2005. ISBN 9986-09-291-4.
Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Anielskiej w Kroniach

Kościół Najświętszej Maryi Panny Królowej Anielskiej w Kroniach – katolicki kościół parafialny w Kroniach, pierwotnie prawosławna cerkiew monasterska. Historia W 1610 wojewoda trocki Bogdan Ogiński wzniósł w Kroniach prawosławną cerkiew Trójcy Świętej, przy której powstał następnie męski monaster, jedna z siedemnastu placówek filialnych monasteru Świętego Ducha w Wilnie. Klasztor ten przeszedł następnie w ręce bazylianów, zaś prawosławnym został przekazany ponownie przez władze carskie po III rozbiorze Polski. Jednak już w 1810, z powodu małej liczby mnichów żyjących w Kroniach, monaster zlikwidowano, zaś jego cerkiew zmieniono w parafialną. W 1834 dokonano gruntownej przebudowy budynku. W 1915 większość prawosławnych mieszkańców miejscowości udała się na bieżeństwo. W czasie okupacji Litwy przed wojska niemieckie cerkiew była wykorzystywana jako magazyn. W 1919 przejęła ją katolicka społeczność Kroń, powołując się na fakt dawnej przynależności obiektu do unitów. Parafia katolicka przejęła również dom parafialny i majątek ziemski nadany prawosławnej placówce duszpasterskiej przez władze carskie. Starania na rzecz ponownego przejęcia obiektu, prowadzone przez eparchię wileńską i litewską z jej zwierzchnikiem metropolitą Eleuteriuszem na czele, nie dały rezultatów. Prawosławnym nie zwrócono również jego wyposażenia. W 1925 świątynia w Kroniach była już w pełni zaadaptowana do potrzeb liturgii łacińskiej. Architektura Kościół wzniesiony jest na planie prostokąta z wieloboczne zamkniętym prezbiterium. Ponad nawą wznosi się kopuła na cylindrycznym bębnie. Nad przedsionkiem zbudowana jest wieża o wysokości 33 metrów. Wejście do obiektu prowadzi przez renesansowy portal. We wnętrzu przetrwały dwa nagrobki przedstawicieli rodziny Ogińskich: fundatora z 1629, z rymowanym napisem w języku polskim oraz Samuela Lwa z 1657. Przypisy
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Mejszagole

Kościół Wniebowstąpienia Najświętszej Maryi Panny w Mejszagole – kościół rzymskokatolicki w Mejszagole, wzniesiony w 1862. Historia Pierwszy kościół w Mejszagole miał powstać w czasie chrystianizacji Litwy za rządów Władysława Jagiełły. Jego wygląd nie jest jednak znany. Budynek ten istniał do XV stulecia, na jego miejscu wzniesiono kolejny kościół, jaki przetrwał do 1655. Został wtedy spalony przez wojska rosyjskie, na ruinach powstała prowizoryczna świątynia z drewna. Do 1773 obiektem tym, a następnie nowym kościołem, opiekowali się jezuici. Po 1760 w Mejszagole został wzniesiony kolejny kościół, ponownie drewniany. Zachował się jego opis sporządzony w czasie wizytacji w 1798, z którego wynika, że budowla ta była wzniesiona na podmurówce, posiadała dwuwieżową elewację i kopułę ponad prezbiterium. Oprócz ołtarza głównego we wnętrzu świątyni znajdowało się pięć ołtarzy bocznych. Już wtedy budynek kościoła określono jako wymagający remontu. Miał on miejsce na początku XIX wieku, kiedy zburzono pierwotne wieże, zastępując je pojedynczą sygnaturką, wymieniono również dach świątyni. W 1842 ukazem carskim kościół stracił wszystkie uzyskane przez stulecia nieruchomości, z wyjątkiem ziemi, na której znajdowały się cmentarz parafialny oraz budynek plebanii. W tym czasie drewniany kościół był już niemal całkowicie zrujnowany. W związku z tym przed 1862 podjęta została budowa nowego kościoła, murowanego, dofinansowana przez rząd, jednak opłacona głównie z dobrowolnych ofiar. Ze względu na niedostateczną ilość zebranych środków jeszcze przez kolejne 50 lat w kościele trwały prace dekoracyjne i wykończeniowe. Jeszcze pod koniec lat 20. XX wieku wnętrze obiektu nie było całkowicie wyposażone. Prace remontowe w świątyni sfinalizował po 1929 specjalny komitet powołany z inicjatywy proboszcza. Do II wojny światowej w kościele działało kilka stowarzyszeń katolickich. Kościół jest siedzibą parafii. Bibliografia M. Gajewski, Kościół parafialny w Mejszagole
Church of the Assumption of the Blessed Virgin Mary, Palanga

The Church of the Assumption of the Blessed Virgin Mary (Lithuanian: Švč. Mergelės Marijos Ėmimo į dangų bažnyčia) is a Roman Catholic church in Palanga, Lithuania. History The first small wooden Catholic church in Palanga was built around 1540 at the behest of Grand Duchess Anna Jagiellon. Another cross-shaped church with a tower and a belfry was built in 1590 at the initiative of the then rulers of Lithuania. In 1767, the wooden church was reconstructed and stood for 140 years. In 1897, according to the project of the Swedish architect Karl Eduard Strandmann, the construction of a new Gothic Revival style church began next to the old church, which was consecrated in 1906 and completed in 1907. Following the completion of a new brick masonry church with 24 metres spire, the old wooden church was demolished. Gallery References External links Parish of the Palanga Assumption of the Blessed Virgin Mary
Kościół Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Połądze

Kościół pw. Wniebowzięcia Najświętszej Marii Panny w Połądze (lit. Palangos Švč. Mergelės Marijos Ėmimo į dangų bažnyčia) – kościół rzymskokatolicki znajdujący się w Połądze. Historia Został zbudowany w latach 1897–1907 z inicjatywy hrabiego Feliksa Tyszkiewicza na miejscu wcześniejszego drewnianego kościółka. Architekt Karl Eduard Strandmann nadał mu kształt neogotycki używając czerwonej cegły jako materiału do budowy świątyni. Świątynię zdobią blendy, pinakle, rozety i inne elementy świadczące o gotyckich inspiracjach architekta. W środku świątyni znajduje się bogato rzeźbiony ołtarz i ambona. Bezpośrednio przed kościołem znajduje się drewniana kapliczka oraz krzyż. Zobacz też Pałac Tyszkiewiczów w Połądze Przypisy Bibliografia Jolanta B.J.B. Kucharska Jolanta B.J.B., Ilustrowany przewodnik po zabytkach na Wileńszczyźnie i Żmudzi, Warszawa: Burchard Edition, 2004, ISBN 83-87654-15-9, OCLC 838607207 .
Kaunas Lutheran Holy Trinity Church

Kaunas Lutheran Holy Trinity Church (Lithuanian: Kauno liuteronų Švč. Trejybės bažnyčia) is a Lutheran church in the Old Town of Kaunas, Lithuania. It is one of the first Lutheran churches in Kaunas, built in 1683. The wooden main altar dates from 1692. The church was closed by the Soviet authorities, nowadays it used by the local university. References Sources Szulakowska, Urszula (2018). Renaissance and Baroque Art and Culture in the Eastern Polish-Lithuanian Commonwealth (1506-1696). Cambridge Scholar Publishing. p. 324. ISBN 978-1-5275-1135-4.
Kościół ewangelicko-augsburski w Kownie

Kościół ewangelicko-augsburski w Kownie – świątynia luterańska znajdująca się w Kownie przy ul. Pergales 3, opodal zabytkowego zespołu konsystorskiego przy ul. Celnej 6 i 8/5. Świątynia w stanie surowym była gotowa w 1683 roku, do końca XVII stulecia wykończono detal architektoniczny i wnętrze. W latach 1860–62 dokonano jej przebudowy, dobudowując m.in. inspirowaną neogotykiem wieżę. Kościół służył kowieńskim luteranom zarówno w czasach carskich, jak i niepodległej Litwie. W 1953 roku świątynię zamknięto i opieczętowano - w latach osiemdziesiątych po dwuletnim remoncie przekazano ją Uniwersytetowi Wileńskiemu. Elementem godnym uwagi we wnętrzu zboru jest barokowy drewniany ołtarz z 1692 roku. Obok kościoła znajduje się zabytkowy zespół zabudowań konsystorza ewangelicko-augsburskiego. Proboszczem kowieńskiej parafii luterańskiej jest obecnie Almutas Dravininkas. Bibliografia Jolanta B.J.B. Kucharska Jolanta B.J.B., Ilustrowany przewodnik po zabytkach na Wileńszczyźnie i Żmudzi, Warszawa: Burchard Edition, 2004, ISBN 83-87654-15-9, OCLC 838607207 .
Kościół ewangelicko-augsburski w Juodkrantė

Kościół ewangelicko-augsburski w Juodkrantė (lit. Juodkrantės evangelikų liuteronų bažnyčia, obecnie również: Kościół św. Franciszka z Asyżu, Juodkrantės Pranciškaus Asyžiečio bažnyčia) – świątynia luterańska znajdująca się w Juodkrantė przy ul. L. Rėzos 56, zbudowana w 1885. Historia Pierwszy (drewniany) kościół luterański wzniesiono na tych terenach w latach 70. XVIII wieku według projektu Klimkusa Grigalaitisa. Obecny murowany budynek powstał w 1885. Po II wojnie światowej kościół zamknięto umieszczając w nim m.in. Muzeum Miniatur (Miniatiūrų muziejus). Od 1989 świątynia jest wynajmowana przez katolików. Linki zewnętrzne Informacje o parafii (lit.)
Kościół ewangelicko-augsburski w Możejkach

Kościół ewangelicko-augsburski w Możejkach (lit. Mažeikių liuteronų bažnyčia) – luterańska świątynia położona w Możejkach przy ul. Žemaitijos 22-21. Na czele zboru stoi pastor Juozas Kriauza. Świątynia powstała w 1910 roku. Bibliografia Krzywicki Tomasz, "Litwa", Pruszków 2005 Linki zewnętrzne Artykuł MKE
Kościół ewangelicko-augsburski w Szyłokarczmie

Kościół ewangelicko-luterański Marcina Lutra w Szyłokarczmie (lit. Šilutės evangelikų liuteronų bažnyčia) – świątynia luterańska położona na Litwie w Szyłokarczmie przy ul. Lietuvininkų 21. Historia W 1910 konsystorz ewangelicki w Królewcu zdecydował o odłączeniu Szyłokarczmy od parafii w Werdajnach. W 1913 położono kamień węgielny pod budowę nowego kościoła, jednak do wybuchu I wojny światowej udało się zbudować jedynie dom parafialny. Nowy kościół wzniesiono ostatecznie w latach 1924–1926, działkę pod jego budowę nieodpłatnie udostępnił Hugo Šojus. Architekt Curt Gutknecht nadał budynkowi charakter neogotycki z wysoką na 50 metrów wieżą. Kościół wyposażono w witraże zamówione w królewieckiej pracowni Emila Krugera. Organy wykonała elbląska firma "Wittek". Bibliografia Petras Jakštas, Senoji Šilutė, 1994 Informacje na temat kościoła (lit.) Linki zewnętrzne Oficjalna strona parafii (lit.)
Kościół ewangelicko-augsburski w Taurogach

Kościół ewangelicko-augsburski w Taurogach, zwany kościołem Martynasa Mažvydasa (lit. Tauragės evangelikų liuteronų Martyno Mažvydo bažnyčia) – świątynia luterańska znajdująca się w centrum Taurogów, pochodząca z I połowy XIX wieku. Historia Kościół zbudowano w 1843 z kamienia polnego na planie prostokąta. Elementem charakterystycznym jest spiczasta wieża dominująca nad świątynią. Bibliografia Jolanta B.J.B. Kucharska Jolanta B.J.B., Ilustrowany przewodnik po zabytkach na Wileńszczyźnie i Żmudzi, Warszawa: Burchard Edition, 2004, ISBN 83-87654-15-9, OCLC 838607207 .