Astana

Astana (kaz. cyr. i ros. Астана; 1824–1961 Akmolińsk, 1961–1992 Celinograd, 1992–1998 Akmoła, 1998–2019, i ponownie od 2022 r. Astana, 2019–2022 Nur-Sułtan) – stolica i drugie co do liczby ludności miasto w Kazachstanie, położone nad rzeką Iszym, w północno-środkowej części kraju na Pogórzu Kazachskim. Historia 1824 – Rosjanie zbudowali fortecę Akmolińsk (od kazachskiego „Akmoły” – biała mogiła), warownia służyła również jako ośrodek handlowy, bowiem znajdował się tu punkt zborny dla karawan z Taszkentu i Buchary do Rosji. 1862 – osada otrzymała prawa miejskie. 1868 – Akmolińsk pełnił funkcję centrum administracyjnego dla obwodu akmolińskiego. 2 marca 1918 – władzę w mieście przejęła rada delegatów robotniczych, chłopskich i żołnierskich. 25 maja 1918 – od Kazania do Władywostoku wybuchło powstanie Białej Gwardii, od 3 czerwca 1918 miastem rządziła Armia admirała Kołczaka. 25 listopada 1919 – Armia Czerwona z powrotem zajęła Akmolińsk. 1941–1945 – podczas II wojny światowej miasto stało się ważnym centrum przemysłowym, do którego ewakuowano zakłady i fabryki z terenów okupowanych przez Niemcy. 20 marca 1961 – Nikita Chruszczow ogłosił kampanię zagospodarowania nieużytków, tj. przekształcenia 250 000 km² pastwisk stepowych w pola uprawne pszenicy, równocześnie przemianował Akmolińsk na Celinograd (ros. celina = nieużytki), który powołał do pełnienia roli centrum tego projektu. Miasto rozwijało się i wzrastało jego znaczenie. 1992 – po uzyskaniu przez Kazachstan niepodległości, w trakcie kampanii derusyfikowania nazw obiektów geograficznych, miasto przyjęło nazwę kazachską Akmoła. 6 lipca 1994 – rząd przyjął uchwałę o przeniesieniu stolicy z Ałmaty do Akmoły. 10 grudnia 1997 – oficjalne przyznanie Akmole statusu miasta stołecznego. 6 maja 1998 – zmiana nazwy miasta na Astana (w języku kazachskim: stolica). 30 sierpnia 2002 – ukończenie budowy wieży Bäjterek. 23 i 24 września 2003 – miasto organizuje I Kongres Liderów Religii Światowych i Tradycyjnych, tego typu zgromadzenia miały miejsce także w kolejnych latach (2006, 2009, 2012, 2015 i 2018). 2 września 2006 – ukończenie budowy pałacu Pokoju i Pojednania. 1 i 2 grudnia 2010 – Astana gości szczyt głów państw i szefów rządów państw Organizacji Bezpieczeństwa i Współpracy w Europie. 30 stycznia – 6 lutego 2011 – razem z Ałmaty miasto organizuje Zimowe Igrzyska Azjatyckie. 22 listopada 2012 – miasto zostaje nominowane przez Międzynarodowe Biuro Wystaw Światowych do zorganizowania wystawy Expo 2017. 10 czerwca 2017 – nastąpiła oficjalna inauguracja wystawy Expo 2017. 20 marca 2019 – kazachski parlament z inicjatywy nowego prezydenta Kasyma-Żomarta Tokajewa podjął decyzję o zmianie nazwy stolicy na Nur-Sułtan, ku czci ustępującego prezydenta Nursułtana Nazarbajewa. 19 września 2022 – po przeszło 3 latach obowiązywania nowej nazwy, w ramach reformy konstytucyjnej stolicy przywrócono poprzednią nazwę – Astana. Burmistrzowie 1997–2003 Adilbiek Dżaksybiekow 2003–2004 Temirchan Dosmuchanbetow 2004–2006 Umirzak Szukajew 2006–2008 Askar Mamin 2008–2014 Imangali Tasmagambetow 2014–2016 Adilbiek Dżaksybiekow 2016–2018 Asiet Isiekieszew 2018–2019 Bakyt Sułtanow 2019–2022 Ałtaj Kulginow od 2022 Żenis Kasymbiek Geografia Klimat Demografia Wzrost liczby ludności w mieście: 287 tys. – 1993 500 tys. – 2003 600 tys. – 2004 701 tys. – 2010 835 tys. – 2014 860 tys. – 2015 1 mln 47 tys. – 2018 Religia metropolia Astana archidiecezja Najświętszej Maryi Panny w Astanie sobór Zaśnięcia Matki Bożej w Astanie synagoga Beit Rachel w Astanie Gospodarka Ośrodek handlowo-usługowy dużego regionu rolniczego. Rozwinięty przemysł metalowy – głównie produkcja maszyn rolniczych, oraz materiałów budowlanych. Poza tym przemysł spożywczy, lekki, odzieżowy, zakłady naprawcze taboru kolejowego. Ważny węzeł drogowy i kolejowy ze stacją Astana, międzynarodowy port lotniczy. Transport stacja kolejowa Astana-1 stacja kolejowa Astana Nurły Żoł trolejbusy w Astanie port lotniczy Nur-Sułtan Edukacja W Astanie znajduje się pięć uczelni, w tym Euroazjatycki Uniwersytet Narodowy im. L.N. Gumilowa oraz Uniwersytet Nazarbajewa. Kultura W mieście znajduje się Kazachska Filharmonia Narodowa, muzea i kilka teatrów i wiele innych ośrodków kultury, do których można zaliczyć Bibliotekę Narodową, Salę Kongresową, Pałac Młodzieży i Prezydenckie Centrum Kultury. Głównym symbolem miasta jest wieża widokowa Bäjterek. Sport Nazwę miasta nosi grupa kolarska Astana Pro Team, której kolarz Alberto Contador w 2009 wygrał Tour de France, a cały zespół klasyfikację drużynową. W 2014 inny kolarz ekipy, Vincenzo Nibali, również zwyciężył w Tour de France. W mieście znajduje się piłkarski stadion narodowy Astana Arena, którego budowa została zakończona w 2009 roku. Swoje mecze rozgrywa na nim FK Astana. Siedzibę w Astanie ma także klub FK Astana-1964, który korzysta ze starszego obiektu, Stadionu im. Każymukana Mungajtpasuly. Architektura pałac prezydencki Ak Orda pałac Pokoju i Pojednania Bäjterek Kazachska Filharmonia Narodowa Chan Szatyr Astana Arena Transport Tower Miasta partnerskie Ludzie związani z Astaną Przypisy Bibliografia Encyklopedia audiowizualna Britannica: geografia. Poznań: Wydawnictwo Kurpisz, 2006. ISBN 978-83-60563-07-6.