Kościół Santo Stefano w Wenecji

Kościół Santo Stefano (kościół św. Stefana/Szczepana) – rzymskokatolicki kościół w Wenecji w dzielnicy (sestiere) San Marco. Administracyjnie należy do Patriarchatu Wenecji. Jest kościołem parafialnym parafii Santo Stefano Protomartire, wchodzącej w skład dekanatu San Marco - Castello. Założony przez augustianów razem z klasztorem pod koniec XIII wieku. Przebudowany w XV stuleciu. W jego zakrystii znajdują się liczne dzieła sztuki, w tym 4 obrazy Jacopa Tintoretta: Ostatnia Wieczerza, Modlitwa w Ogrodzie Oliwnym, Chrystus obmywający nogi Apostołom i Zmartwychwstanie. Santo Stefano, razem z kościołami Frari i Santi Giovanni e Paolo jest trzecim kościołem klasztornym w Wenecji. Prezbiterium kościoła wspiera się na moście, przerzuconym nad kanałem, co jest jedynym tego typu rozwiązaniem w Wenecji. Plac Campo Santo Stefano, przy którym położony jest kościół, znany był w Wenecji z odbywających się na nim walk byków (ostatnia miała miejsce w roku 1802). Historia Kościół klasztorny został założony około roku 1294 przez augustiańskich pustelników z Sant'Anna w Castello i otrzymał wezwanie świętych: Augustyna i Stefana. Prace budowlane rozpoczęto w 1294 roku, a ukończono w 1325. Na początku XV wieku dokonano znaczącej przebudowy kościoła przedłużając jego prezbiterium ponad kanałem. Te ostatnie roboty nadzorował Gabriele Veneto, augustiański uczony, którego portret namalował Giovanni Bellini i który jest prawdopodobnie skrzypkiem na zagadkowym obrazie Tycjana, Przerwany koncert. W 1743 roku kościół przeszedł kolejną renowację. Według Johna Morrisa miał być rekonsekrowany 6 razy, a to z powodu powtarzającego się rozlewu krwi w jego murach. Pierwsza konsekracja miała miejsce w niedzielę Zesłania Ducha Świętego 1348 roku, gdy Girolamo Bonifazio ranił mnicha Francesca Basadonnę. Kolejne, podobne zdarzenia miały miejsce w latach 1556, 1561, 1567, 1583 i 1594. W 1785 roku w Santo Stefano odbyły się uroczystości pogrzebowe, zorganizowane po śmierci kompozytora Baldassare Galuppiego. 11 maja 1990 roku w Santo Stefano odbyły się, przy licznym udziale wiernych, uroczystości pogrzebowe, zorganizowane po śmierci weneckiego kompozytora, Luigiego Nono. Po zakończeniu uroczystości trumna z ciałem kompozytora została przewieziona na gondoli na wyspę San Michele, gdzie spoczęła w mogile, nieopodal grobu Igora Strawinskiego. Architektura Kościół jest jednym z najważniejszych przykładów gotyku międzynarodowego w Wenecji. Jego ceglana fasada, wychodząca na Calle dei Frati, została przepruta wysokimi oknami o bogatej ornamentyce z terakoty. W przyziemiu fasady znajduje się późnogotycki, rzeźbiony portal, prawdopodobnie autorstwa Bartolomea Bona. Kampanila Pochylona, późnorenesansowa (1544), kampanila ma 61 m wysokości i jest odchylona od pionu 2 m. Jej dzwony są uruchamiane elektromechanicznie. 7 sierpnia 1585 roku została ugodzona przez piorun, po czym runęła na pobliskie domy, a jej dzwony roztopiły się. Nowe dzwony sprowadzono z Anglii, gdzie za czasów Elżbiety I zlikwidowano liczne kościoły katolickie. W XVII i XVIII wieku kampanilę przebudowano. W 1902 roku wskutek trzęsienia ziemi przechyliła się. Jej podstawa została wzmocniona w latach 1902–1906. Klasztor Klasztor został wzniesiony w 1810 roku. Mieściło się w nim pierwsze weneckie studio Antonia Canovy. Obecnie budynki klasztorne zajmuje Ministerstwo Finansów. Duży klasztor, położony poza Campo Sant'Angelo, zachował resztki wystroju (schody, narożniki i detale kamieniarskie). Za dużym klasztorem znajduje się drugi, mniejszy klasztor. Wnętrze Wnętrze, jedno z najbardziej charakterystycznych i imponujących w Wenecji, dzielą na nawę główną i dwie nawy boczne kolumny, wykonane na przemian z czerwonego marmuru werońskiego i białego marmuru greckiego. Kolumny zwieńczone zostały polichromowanymi kapitelami, podtrzymującymi łuki gotyckie, ozdobione freskami. Ściany nad nimi zostały pomalowane i pozłocone w rombowe wzory. Kolorowa jest również posadzka kościoła. Uwagę zwraca bogato zdobiony strop w kształcie stępki statku, wykonany prawdopodobnie w Arsenale. Podobnego typu strop znajduje się w kościele San Giacomo dall’Orio. Prezbiterium Prezbiterium, podniesione w stosunku do nawy, zamyka poligonalna apsyda. W prezbiterium znajdują się drewniane gotyckie stalle z XV wieku. Ołtarz główny zrealizowali w XVII stuleciu Antonio Puzo i Angelo Panizza. Jego dekorację stanowią liczne dzieła marmurowe dłuta Giovanniego Buory (XV wiek). Korpus nawowy Przy wejściu do kościoła znajduje się wyniosły grobowiec w stylu cenotafu, upamiętniający dożę Francesca Morosiniego, który jednak został pogrzebany w kościele Tolentini. W prawej nawie znajdują się dwa ołtarze. W pierwszym z nich jest obraz Madonna ze św. Janem Nepomucenem i św. Łucją Jacopa Marieschiego, w drugim – Św. Augustyn wyrzucający heretyków Giustina Menescardiego (XVIII). W baptysterium znajduje się tablica upamiętniająca Giovanniego Faliera, dłuta Antonia Canovy. W piątym ołtarzu lewej nawy widnieje XVIII-wieczny obraz Madonna z Dzieciątkiem Girolama Brusaferra (XVIII), w trzecim – Koronacja Matki Bożej szkoły Tintoretta (XVI wiek), natomiast w pierwszym – Madonna z Paskiem w otoczeniu świętych: Augustyna, Moniki, Stefana i Mikołaja z Tolentino, pędzla Leonarda Corony, obraz typowy dla pobożności augustiańskiej. W lewej nawie przed pierwszym ołtarzem znajduje się grobowiec kompozytora Giovanniego Gabrielego. W kościele pochowany został również skrzypek Biagio Marini, choć jego grobowiec nie zachował się. Zakrystia Kolekcja obrazów zgromadzonych zakrystii sprawia, iż stanowi ona swoiste muzeum wielkich twórców weneckiego renesansu. Na wewnętrznej ścianie wejściowej wiszą 4 obrazy Gaspare Dizianiego: Ucieczka do Egiptu, Pokłon Trzech Króli i Rzeź niewiniątek (ten ostatni w dwóch częściach). Lewą ścianę zdobią 2 obrazy Giovanniego Agostina da Lodi: Św. Jan Chrzciciel i Św. Hieronim oraz Mistyczne zaślubiny św. Katarzyny. Pomiędzy dwoma portretami Antonia Trivy znajduje się Ostatnia Wieczerza Jacopa Tintoretta, a dalej – kolejny jego obraz, Zmartwychwstanie. Po obu stronach ołtarza zachowały się pozostałości tryptyku Bartolomea Vivariniego, Św. Mikołaj z Bari i Św. Wawrzyniec. W ołtarzu znajduje się dużych rozmiarów obraz Giuseppe Angeli, Ukrzyżowanie. Ponad nim widnieje Męczeństwo św. Stefana Sante Perandy. Na prawej ścianie wisi obraz Pietra Liberi Trójca Święta, św. Augustyn i św. Klara, a następnie dwa inne obrazy Jacopa Tintoretta, Chrystus obmywający nogi Apostołom i Modlitwa w Ogrodzie Oliwnym. Uwagi Przypisy Bibliografia Danuta Stefańska: Wenecja i okolice. Przewodnik turystyczny. Wyd. I. Warszawa: Krajowa Agencja Wydawnicza, 1980.