Bazylika Świętych Jana i Pawła na Celiusie

Bazylika Świętych Jana i Pawła na Celiusie w Rzymie (wł. Basilica dei Santi Giovanni e Paolo al Celio) – rzymskokatolicki kościół tytularny w Rzymie. Świątynia ta jest kościołem rektoralnym parafii Santa Maria in Domnica alla Navicella oraz kościołem tytularnym, mającym również rangę bazyliki mniejszej, pełni rolę kościoła zakonnego pasjonistów. Jest też kościołem stacyjnym z pierwszego piątku Wielkiego Postu. Lokalizacja Kościół znajduje się w XIX Rione Rzymu – Celio przy Piazza dei Santi Giovanni e Paolo. Patroni Patronami świątyni są święci Jan i Paweł – rodzeni bracia, rzymscy arystokraci którzy ponieśli śmierć męczeńską za wiarę chrześcijańską w IV wieku. Święci ci są wymieniani w pierwszej modlitwie eucharystycznej. Historia Pierwszy kościół w tym miejscu powstał prawdopodobnie już w 398 r. Według tradycji został zbudowany na domu rodzinnym braci męczenników przez rzymskiego senatora św. Pammachiusza lub jego ojca. Istnieje również możliwość, że budynek należał do rodziny Pammachiusza, ponieważ figurował w dokumentach jako Titulus Pammachi oraz Titulus Byzantis. Titulus Byzantis został wzmiankowany po raz pierwszy w epigrafie znalezionym w katakumbach przy bazylice św. Sebastiana za Murami, datowanym na pontyfikat Innocentego I. W aktach synodu z 499 r. Titulus Byzantis został powiązany z Titulus Pammachi. Kościół ten uległ zniszczeniu podczas najazdu Wizygotów w 410 r. Kościół odbudowano, ale jego część zawaliła się już w 442 r. na skutek trzęsienia ziemi. Po kolejnej odbudowie zniszczyli go Normanowie w 1084 r. Inicjatorem ponownej odbudowy w XII w. był papież Paschalis II. W XII w. wybudowano również pierwsze dwa piętra kampanilii, a kolejne jej pięć pięter – w XIII wieku. Kampanila stoi na wielkich blokach pochodzących ze starożytnej świątyni boskiego Klaudiusza. Wnętrze bazyliki przebudowano w latach 1715–1718, natomiast w 1950–1952 przywrócono kościołowi wczesnochrześcijański wygląd. Kościołem opiekowało się podczas jego dziejów kilka zgromadzeń zakonnych. W 1448 r. został on powierzony jezuatom. Po likwidacji tego zgromadzenia (która miała miejsce w 1668 r.), opiekę nad świątynią przejęli oratorianie, a już w 1677 irlandzcy dominikanie, których z kolei zastąpili już w 1697 r. lazaryści. W 1773 roku papież Klemens XIV przekazał kompleks pasjonistom. Architektura i sztuka Portyk bazyliki pochodzi z XII w., natomiast podparty jest kolumnami z wieku III. Portal flankowany jest przez dwa marmurowe lwy. Wnętrze kościoła jest trzynawowe. Zostało zaprojektowane podczas przebudowy w XVIII wieku przez Antonio Canevari i Andrea Garagni. Sufit pochodzi z XVI wieku. Długość nawy głównej wynosi 44,3 m, jej szerokość to 14,68 m. W centralnej części nawy głównej znajduje się płyta upamiętniająca miejsce męczeństwa świętych Jana i Pawła. Płyta ta została położona w 1677 roku w miejscu usuniętego wtedy ołtarza. W górnej części apsydy znajduje się fresk autorstwa Cristoforo Roncalli Chrystus w chwale z 1588 r. Poniżej natomiast Święci Jan i Paweł oddający swoje rzeczy ubogim, Męczeństwo świętych Jana i Pawła oraz Nawrócenie św. Terencjana, dzieła odpowiednio: Domenico Piastrini, Giacomo Triga i Pietro Andrea Barbieri z 1726 r. Stiukowe aniołki wykonał Pietro Bracci. W ołtarzu głównym autorstwa Francesco Ferrari znajduje się antyczny sarkofag z relikwiami świętych Jana i Pawła. Na początku prawej nawy znajduje się oktagonalny westybul, z popiersiem inicjatora przebudowy wnętrza kardynała Fabrizio Paolucciego i papieża Innocentego XII, autorstwa Pietro Bracci. W dalszej części prawej nawy znajduje się ołtarz św. Saturnina (pierwotnie dedykowany św. Franciszkowi Salezemu). Kolejny jest ołtarz św. Pammachiusza. Z boku dalszej części prawej nawy zlokalizowana jest XIX-wieczna kaplica św. Pawła od Krzyża, w której znajdują się relikwie założyciela pasjonistów. W 1887 r. podczas prowadzonych pod bazyliką prac natrafiono na ok. 20 pomieszczeń z I-IV w. n.e., przy czym na ścianach 13 z nich zachowały się fragmenty dekoracji w postaci fresków. Antyczne pomieszczenia zostały udostępnione dla zwiedzających. Kardynałowie prezbiterzy Bazylika świętych Jana i Pawła jest jednym z kościołów tytularnych nadawanych kardynałom-prezbiterom (Titulus Ss. Ioannis et Pauli). Uwagi Przypisy