Jesziwa Poniewież

Jesziwa Poniewież, często wymawiana Jesziwa Ponewicz (he. ישיבת פוניבז׳) – jesziwa litwacka założona w 1908 roku w Poniewieżu, od 1944 w Bene Berak, w Izraelu. Ma ok. trzy tysiące studentów (łącznie ze studentami w filiach) i jest uznawana za jedną z wiodących jesziw litwackich w Izraelu. Historia Powstanie jesziwy poniewieskiej datuje się na rok 1908. Została ona założona przez rabina Icchaka Jakowa Rabinowicza (zwanego reb Icele Poneweżer; 1854–1919). Od czasu powstania szkoły aż do Holocaustu siedzibą był litewski Poniewież, od którego to szkoła przyjęła nazwę. Jesziwa Poniewież – już wkrótce po powstaniu – stała się największą religijną szkołą żydowską na Litwie. W czasie I wojny światowej szkoła kilkakrotnie zmieniała swoją siedzibę, jednak po rewolucji bolszewickiej wróciła do Poniewieża. Po śmierci założyciela prowadzenie szkoły przejął rabin Jozef Szlomo Kahaneman, zwany w jidysz „Ponevezh rov” (poniewieskim rabinem). Kahaneman działał głównie jako dyrektor i główny ekonom szkoły. Pod koniec drugiej wojny światowej (w 1944) Kahaneman na nowo otworzył jesziwę w nowej siedzibie w Palestynie. Od tego czasu siedzibą Jesziwy Poniewież była Palestyna mandatu brytyjskiego, a następnie Państwo Izrael. W nowo otwartej siedzibie Kahaneman mianował rabina Szmuela Rozowskiego na stanowisko dziekana, a kilka lat później, na stanowisko rosz jesziwy (głównego rabina jesziwy) rabina Dowida Powarskiego. W latach 90. XX wieku wybuchł konflikt o przywództwo jesziwy, który stał się przedmiotem publicznych sporów między dwoma liderami szkoły: rabinem Szmuelem Markowicem (mężem wnuczki założyciela jesziwy) i rabinem Eliezerem Kahanemanem (wnukiem założyciela). Spór spowodował gorącą atmosferę w szkole i nawet brutalne starcia między studentami. Od tego czasu szkoła pozostaje podzielona, czego skutkiem są dwie jesziwy w tym samym budynku ze studentami mieszkającymi w różnych akademikach, chociaż studiującymi w tej samej sali i spożywającymi posiłki w tej samej sali jadalnej. Na czele jesziwy Kahanemana stoją rabin Gerszon Eidelstein i Berel Povarski, syn rosz jesziwy rabina Dowida Powarskiego, oraz rabini Chaim Szlomo Leibowicz i Chaim Perec Berman – wnuk Steiplera i zięć rabina Kahanemana. Drugiej jesziwie przewodzi rabin Szmuel Markowic, wspierany przez Aszera Deutcha i rabina Elijahu Eliezere Desslera. Budynek i wnętrza W głównej sali studyjnej obecnej siedziby Jesziwy Poniewież, znajduje się oryginalny XVI-wieczny włoski drewniany Aron ha-kodesz (szafę na zwój Tory). Na początku lat 1980. został on przewieziony do szkoły, odbudowany i ponownie pozłocony (listkami z 22-karatowego złota). Jesziwa w filmie Przywódcy jesziwy bardzo bronią jej atmosfery rozmodlenia. Profesjonalne ekipy filmowe tylko dwukrotnie zostały wpuszczone do budynku dostając zgodę na produkcję filmową. Pierwszą była produkcja w latach 1950. (poniżej) – krótki klip dokumentujący życie w szkole. Drugą była pełnometrażowa produkcja (film dokumentalny) wyreżyserowany (reżyseria i scenariusz) przez absolwenta Jesziwy Poniewież (oraz szkoły filmowej), Yehonatana Indursky’ego. Był to jego film dyplomowy w szkole filmowej i zdobył liczne nominacje do nagród i nagrody izraelskie i międzynarodowe. Film nosi tytuł Czas Poniewieża. Pozostałe nagrania z jesziwy to amatorskie wideozapisy wykładów znanych gości oraz obchodów świąt w szkole. Nauczyciele rabin Elijahu Eliezer Dessler (1892-1953), maszgijach ruchani, zwany „Michtav me-Elijahu” (pol. „List od Eljasza”) i „Dążeniem do prawdy”, rabin Jechezkiel Lewenstein (1895-1974), maszgijach ruchani, autor książki „Or Jechezkiel”, rabin Dowid Powarski, rosz jesziwa (główny rabin jesziwy), rabin Chaim Friedlander, maszgijach, rabin Chaim Szlojme Lejbowicz (1931-2016), rosz jesziwa. Absolwenci rabin Aaron Bina, rosz jesziwa Netiw Arje, rabin Mordechaj Jona Aderet, Mara Diasrah w Kongregacji Bet Elijahu Great Neck, w Nowym Jorku, USA, rabin Szmuel Baruch Deutch, wykładowca Jesziwy Kol Tora, rabin Jicchak Dzimtrowski, magid szijur w Jesziwie Sza’alwim i Jesziwie Kol Ja’akow, rabin Joszua Erenberg, rosz jesziwa „Kneses Icchak”, oraz Chederu Kirjat Sefer, rabin Menachem Gellej, rabin Pinchas Goldschmidt, rabin Szraga Feiwisz Hager, Kosover Rebe (pol. kosowski rebe), rabin Jicchak Halberstadt, były zastępca burmistrza Bene Berak, współzałożyciel Seminarium Raw Wolfa, Yehonatan Indursky, reżyser filmowy, rabin Dowid Kraus, starszy wykładowca talmudyczny w Gateshead, Anglia, rabin dr Mordechaj Halperin, dyrektor ds. etyki medycznej izraelskiego Ministerstwa Zdrowia, dyrektor Instytutu Falk Schlesinger, rabin Me’ir Kessler, rabin Efraim Kirschenbaum, Rov, Pnei Szmeul Fosa, Kar Shmeul, Ramat Bet Szemesz, rabin Dow Landau, rabin Jisra’el Me’ir Lau, były aszkenazyjski Naczelny Rabin Izraela, rabin Biniomin Moskowitz, rosz jesziwa w Jesziwie Midrasz Szemu’el, rabin Ja’akow Perec, rosz jesziwa w Midrasz Sefaradi rabin Joel Schwartz, znawca Tory i autor, starszy wykładowca w Dewar Jeruszala’im, Israel Segal, dziennikarz izraelski, rabin Dowid Stefansky, rosz jesziwa w Centrum Tory Kol Ja’akow, rabin Nisim Toledano, rosz jesziwa w Sze’erit Josef w Be’er Ja’akow, rabin Jakub Toledano, rosz jesziwa Chazon Baruch we Francji, rabin Jicchak Awraham Ulman, rabin Ner Isroel w Jerozolimie, członek jerozolimskiej Ha-Eda ha-charedit, rabin Jehuda Lejb Wittler, szanowany i doświadczony maszgijach, Manchester – Anglia, Instytucje stowarzyszone Kolel Avreichim – znajduje się na terenie jesziwy w budynku Ohel Kedoszim; przeznaczona dla żonatych studentów – absolwentów jesziwy. Yeshivat Poniewież Le’zeirim – dział dla 200 uczniów szkół średnich; Dział prowadzony jest przez rabina Michela Yehudę Lefkowitza, wcześniej przez rabina Aarona Lejba Szteinmana. Batei Avot – schroniska założone przez rabina Josefa Shlomo Kahanemana dla dzieci uratowanych z Holocaustu, sierot i dzieci z rodzin patologicznych. Schroniska zostały ufundowane przez Henry’ego Kraushera. Jesziwa Grodzieńska' – Be’er Ja’akow' – filia jesziwy położona w Be’er Ja’akow, Izrael. Jesziwa Grodzieńska – Aszdod, znana również jako Poniewież Ashdod – dodatkowa jesziwa (filia) położona w mieście Aszdod, Izrael. Kontrowersje W styczniu 2018 roku organizacja pozarządowa złożyła doniesienie do prokuratury izraelskiej w sprawie molestowania w szkole wśród studentów. Rabini szkoły od pewnego momentu wiedzieli o sprawie jednak nie podjęli żadnych działań, a student prześladujący innych w momencie złożenia doniesienia na prokuraturę nadal pozostawał w pełni praw studenckich (w tym z zamieszkaniem w szkolnym internacie). Prasa donosiła, że znana jest jedna ofiara wielokrotnego molestowania przez tego studenta, ale że nie jest wykluczone, iż ofiar było więcej. Na komputerze sprawcy policja znalazła materiały z pornografią dziecięcą. Przypisy Linki zewnętrzne Strona oficjalna Żydowski Poniewież W okresie niepodległej Litwy