Théâtre de la Ville

Théâtre de la Ville (wym. [teɑtʁ d(ə) la vil], Théâtre de la Ville – Sarah-Bernhardt) – francuski teatr znajdujący się pod numerem 2 na Place du Châtelet 75004 w 4. dzielnicy Paryża. Jest jednym z dwóch, obok Théâtre du Châtelet, teatrów zaprojektowanych w XIX wieku przez Gabriela Daviouda na zlecenie barona Georges’a-Eugène’a Haussmanna. Został oddany do użytku 30 października 1862. Historia Théâtre Lyrique Teatr, który do upadku Napoleona III w 1870 oficjalnie nosił nazwę Théâtre Lyrique Impérial, został zaprojektowany przez Gabriela Daviouda dla Georges’a-Eugène’a Haussmanna w latach 1860–1862 na potrzeby zespołu operowego, znanego jako Théâtre Lyrique. Wcześniejszy obiekt wspominanego zespołu, Théâtre Historique na bulwarze du Temple, w którym grupa występowała od 1851, został przeznaczony do rozbiórki w ramach renowacji Paryża zarządzonej przez Haussmanna. W początkowym okresie działalności zespołu na Place du Châtelet, dyrygował nim Léon Carvalho. W owym czasie w teatrze odbyły się premiery oper: Poławiacze pereł Georges’a Bizeta (1863), Trojanie Hectora Berlioza (1863), Mireille Charles’a Gounoda (1864), Piękne dziewczę z Perth Bizeta (1867) oraz Romeo i Julia Gounoda (1867). W 1865 Carvalho zaprezentował prapremierę zrewidowanej i rozszerzonej wersji Makbeta Giuseppe Verdiego (w języku francuskim). W 1868 dyrygenturę objął Jules Pasdeloup, który w następnym roku dał pierwsze paryskie wykonania pięcioaktowej opery Rienzi Richarda Wagnera. Théâtre Lyrique przy Place du Châtelet został niemal całkowicie zniszczony przez pożar z 21 maja 1871, wywołany podczas odbijania Paryża przez siły Adolphe’a Thiersa pod koniec Komuny Paryskiej, a wkrótce potem zespół Théâtre Lyrique zbankrutował. Pojemność Théâtre Lyrique w 1868 wynosiła 1750 miejsc. Théâtre Historique i Théâtre des Nations Teatr przebudowano w 1874 według tych samych planów – do użytku po pożarze oddano go 6 listopada 1874 – i początkowo nosił nazwę Théâtre Lyrique-Dramatique, lecz wkrótce przemianowano go na Théâtre Historique, którą zachował do 1879, kiedy to zmieniono ją na Théâtre des Nations. Victor Maurel wyprodukował sezon opery włoskiej w teatrze w 1884, obejmujący pierwsze w stolicy III Republiki Francuskiej wykonanie Herodiady Jules’a Masseneta we włoskiej wersji zatytułowanej Erodiade z 1 lutego 1884. W obsadzie opery znaleźli się Fidès Devriès jako Salomé, Guglielmina Tremelli jako Hérodiade, Jan Reszke jako Jean, Maurel jako Hérode, Edward Reszke jako Phanuel i Giuseppe Villani jako Witeliusz. W dziesiątym i ostatnim wykonaniu Erodiady z 13 marca, można było usłyszeć trzy partie wykonywane przez rodzinę Reszke, gdy Józefina Reszke śpiewała Salomé. Pojemność teatru w 1874 wynosiła 1600 miejsc. Opéra-Comique W 1887 Opéra-Comique przeniosła się do teatru po tym, jak jej poprzednia siedziba, druga Salle Favart, została zniszczona przez pożar. Przywrócono nazwę Théâtre Lyrique, a Opéra-Comique kontynuowała występy w teatrze do 1898, kiedy to powróciła do nowo wybudowanej, trzeciej Salle Favart. Podczas działalności zespołu na Place du Châtelet, wystawiono kilka oper Masseneta, w tym premiery Esclarmonde (1889) i Sapho (1897), a także pierwsze paryskie wykonania Werthery (6 stycznia 1893) i La Navarraise (3 października 1895). Théâtre Sarah-Bernhardt i Théâtre des Nations Pod koniec 1898 francuska aktorka Sarah Bernhardt podpisała z władzami Paryża umowę najmu na 25 lat na korzystanie z teatru. Po przeprowadzeniu pod jej nadzorem remontu, obiekt przemianowano na Théâtre Sarah-Bernhardt. W pierwszej części sezonu 1899 wystawiała wznowienia kilku sztuk – w tym La Toski Victoriena Sardou (1887), Samarytanki Edmonda Rostanda (1897) oraz Damy kameliowej Alexandre Dumasa (syna) (1880). Z kolei wśród premier znalazła się francuska adaptacja Hamleta autorstwa Williama Shakespeare’a z 1899, w którym sportretowała szeroko dyskutowaną i komentowaną rolę tytułowego księcia duńskiego, oraz dramat Orlątko Rostanda (1900), gdzie grała rolę tytułowego księcia, zwanego „Orlątkiem”, która spotkała się z uznaniem ze strony krytyków. Łącznie, przez cały okres zarządzania obiektem, wystąpiła na jego scenie w 39 premierowych sztukach w latach 1899–1922. Ballets Russes Siergieja Diagilewa zaprezentował w Théâtre Sarah-Bernhardt kilka premier, w tym: Apollo Igora Strawinskiego (12 czerwca 1928) i zrewidowaną wersję Renadra (21 maja 1929; z choreografią Serge’a Lifara), a także dwa balety Siergieja Prokofiewa: Le pas d’acier (27 maja 1927) i Le Fils prodigue (21 maja 1929). W latach 40., podczas okupacji Francji przez wojska niemieckie w czasie II wojny światowej, ze względu na żydowskie pochodzenie Bernhardt, a także jej postawę w 1870 i 1914, teatr przemianowano na Théâtre de la Cité (1941–1947). W 1947 przywrócono nazwę Théâtre Sarah-Bernhardt. W 1957 obiekt ponownie przemianowano na Théâtre des Nations. Théâtre de la Ville Teatr po raz pierwszy przyjął nazwę Théâtre de la Ville w 1968. Od końca lat 70. instytucja – pod kierownictwem Jeana Mercure (1968–1985), a następnie Gérarda Violette’a (1985–2008) – cieszy się międzynarodowym uznaniem za swoje współczesne produkcje taneczne. Występowali w niej najwięksi choreografowie, m.in. Pina Bausch, Anne Teresa De Keersmaeker, Jan Fabre, Sankai Juku, Sidi Larbi Cherkaoui, Merce Cunningham, Carolyn Carlson i Bella Lewitzky. Od 2023 Théâtre de la Ville ponownie nosi nazwę Théâtre Sarah-Bernhardt. Przypisy Bibliografia Arthur Gold, Robert Fizdale: The Divine Sarah: A Life of Sarah Bernhardt. Alfred A. Knopf, 1991. ISBN 978-0-394-52879-3. (ang.). Robert Gottlieb: Sarah: The Life of Sarah Bernhardt. Yale University Press, 2010. ISBN 978-0-300-19259-9. (ang.). Demar Irvine: Massenet: A Chronicle of His Life and Times. Amadeus Press, 1994. ISBN 978-0-931340-63-5. Nigel Simeone: Paris – A Musical Gazetteer. Yale University Press, 2000. ISBN 978-0-300-08053-7. Cornelia Otis Skinner: Madame Sarah. Maria Skibniewska (tłum.). Państwowy Instytut Wydawniczy, 1981. ISBN 83-06-00356-X. (pol.). Hélène Tierchant: Sarah Bernhardt: Madame „quand même”. Editions Télémaque, 2009. ISBN 978-2-7533-0092-7. (fr.). Thomas Joseph Walsh: Second Empire Opera: The Théâtre Lyrique Paris 1851–1870. Riverrun Press, 1981. ISBN 978-0-7145-3659-0. Nicole Wild, David Charlton: Théâtre de l’Opéra-Comique Paris: répertoire 1762–1972. Editions Mardaga, 2005. ISBN 978-2-87009-898-1. Linki zewnętrzne Oficjalna strona (fr.)