Reykjavík

Reykjavík (dawny polski egzonim: Rejkiawik) – stolica oraz największe miasto Islandii, położone w jej południowo-zachodniej części nad Zatoką Faxa, najbardziej wysunięta na północ stolica świata. Na północ od Reykjavíku w odległości 10 km góruje masyw Esja. Ludność islandzkiej stolicy wynosi 131,1 tys. mieszkańców (2020). Miasto wchodzi w skład gminy Reykjavíkurborg, która oprócz stolicy obejmuje jej okolice oraz tereny położone po drugiej stronie zatoki Kollafjörður. Całą gminę zamieszkuje 126,0 tys. osób (2018). Zespół miejski Wielkiego Reykjavíku (Stór-Reykjavík), obejmujący stolicę i sąsiednie miasta skupia 217,7 tys. (2018), a cały region stołeczny Höfuðborgarsvæðið 222,5 tys. (2018), czyli około 2/3 ludności kraju. Klimat 30 lipca 2008 roku został pobity rekord ciepła dla tego miasta – obecnie wynosi +25,7 °C. Najniższa zanotowana temperatura wynosi –24,5 °C (21 stycznia 1918). Od 30 stycznia 1971 temperatura nigdy nie spadła poniżej –20 °C. Klimat subarktyczny (Cfc), zgodnie z klasyfikacją Wladimira Köppena, ale pod wpływem ciepłego oceanicznego Prądu Północnoatlantyckiego. Historia W miejscu dzisiejszej stolicy Islandii powstała najstarsza, założona z myślą o stałym osadnictwie, osada na wyspie. Założył ją w 874 r. norweski wiking Ingólfur Arnarson. Nazwał to miejsce Reykjavík, co po islandzku znaczy „dymiąca zatoka”, od znajdujących się tu gorących źródeł i gejzerów. Osada rozwijała się później dzięki założonemu w pobliżu w 1226 roku klasztorowi augustiańskiemu. W połowie XVIII wieku lokalny przedsiębiorca próbował rozwinąć drobny handel i przemysł, by przełamać duński monopol handlowy. 18 sierpnia 1786, liczącej 167 mieszkańców osadzie przyznano dekretem królewskim prawa miejskie. Założono w nim manufakturę i powstało w nim kilka sklepów oraz ustanowiono go siedzibą administracyjną. W 1785 r. Reykjavík został siedzibą protestanckiego biskupa Islandii, a 1845 r. islandzkiego parlamentu Althing. Od tej pory Reykjavík ciągle rozwija swój potencjał ludnościowy, mając w 1801 r. 307, w 1900 r. 6.000, a w 1918 r. 15.000 mieszkańców – w XX wieku zwiększył liczbę mieszkańców blisko 10-krotnie. W w 1908 r. założono tu szkołę prawa, a w 1911 r. pierwszy w Islandii uniwersytet Háskóli Íslands (Uniwersytet Islandzki). W 2000 r. Reykjavík był jednym z dziewięciu Europejskich Miast Kultury. Zabytki i atrakcje turystyczne Śródmieście usytuowane jest w północnej części miasta, jego punktem charakterystycznym jest jezioro Tjörnin, nad którym wybudowano postmodernistyczny ratusz w Reykjavíku. Neoklasyczny budynek siedziby parlamentu Islandii, nazywany z islandzkiego Alþingishúsið, oddano do użytku w 1881, sąsiaduje on z luterańską katedrą Dómkirkjan wzniesioną w mieście w XVIII wieku. Najstarszy zachowany dom w Reykjavíku pochodzący z 1762, stoi przy ulicy Aðalstræti 10. Nad miastem góruje charakterystyczna bryła kościoła Hallgrímskirkja (drugi w kraju najwyższy budynek), na którego wieży znajduje się punkt widokowy. W 1929 ukończono budowę katolickiej katedry Chrystusa Króla, według projektu Guðjóna Samúelssona. W dzielnicy Laugardalur w 1961 założono ogród botaniczny Grasagarður Reykjavíkur, prezentujący około 5 tysięcy gatunków roślin. Na położonej na północ od miasta wyspie Viðey, wchodzącej w skład gminy stołecznej, znajdują się dwa historyczne budynki z XVIII wieku – rezydencja Viðeyjarstofa i kościół Viðeyjarkirkja. Muzea Narodowe Muzeum Islandii (isl. Þjóðminjasafn Íslands) otwarte w 1863, muzeum prezentuje m.in. w formie multimedialnej dzieje Islandii, od czasów przybycia pierwszych ludzi na wyspę po współczesność. Narodowa Galeria Islandii, gromadząca zbiory sztuki islandzkiej z XIX i XX wieku, wśród wystawianych prac są dzieła islandzkiego malarza Asgrimura Jónssona, a także m.in. Pablo Picassa oraz Edwarda Muncha. Þjóðmenningarhúsið (Dom Kultury) z wystawą dziedzictwa narodowego Islandii, prezentowany jest m.in. zbiór sag i opowieści z XIV wieku, średniowieczne manuskrypty, a także szereg staroislandzkich rękopisów. Muzeum Morskie, otwarte w 2005 z wystawą m.in. modeli trawlerów i statków. Podział administracyjny Reykjavík podzielony jest na 10 dzielnic: Vesturbær Miðborg (Śródmieście, Centrum) Hlíðar Laugardalur Háaleiti og Bústaðir Breiðholt Árbær Grafarvogur Kjalarnes Grafarholt og Úlfarsárdalur Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł spożywczy, stoczniowy, chemiczny, włókienniczy oraz skórzany. Transport Transport drogowy Reykjavík – Borgarnes Reykjavík – Garðabær Reykjavík – Keflavík (międzynarodowy port lotniczy) Reykjavík (droga na terenie miasta) Reykjavík – Kópavogur Burmistrzowie Reykjavíku Heiða Björg Hilmisdóttir (od 21 lutego 2025) Einar Þorsteinsson (16 stycznia 2024 – 21 lutego 2025) Dagur B. Eggertsson (16 czerwca 2014 – 16 stycznia 2024) Jón Gnarr (15 czerwca 2010 – 16 czerwca 2014) Hanna Birna Kristjánsdóttir (21 sierpnia 2008 – 15 czerwca 2010) Ólafur F. Magnússon (24 stycznia 2008 – 21 sierpnia 2008) Dagur B. Eggertsson (2007 – 2008) Vilhjálmur Þ. Vilhjálmsson (2006 – 2007) Steinunn Valdís Óskarsdóttir (2004 – 2006) Þórólfur Árnason (2003 – 2004) Ingibjörg Sólrún Gísladóttir (1994 – 2003) Árni Sigfússon (1994 – 1994) Markús Örn Antonsson (1991 – 1994) Davíð Oddsson (1982 – 1991) Egill Skúli Ingibergsson (1978 – 1982) Birgir Ísleifur Gunnarsson (1972 – 1978) Geir Hallgrímsson (1960 – 1972) Auður Auðuns i Geir Hallgrímsson (1959 – 1960) Gunnar Thoroddsen (1947 – 1960) Bjarni Benediktsson (1940 – 1947) Pétur Halldórsson (1935 – 1940) Jón Þorláksson (1932 – 1935) Knud Zimsem (1914 – 1932) Páll Einarsson (1908 – 1914) Sport Miasto gościło uczestników finału C2 pucharu Europy w lekkoatletyce 1985, zawodów grupy A II ligi tych rozgrywek w 2004 oraz III ligi drużynowych mistrzostw Europy w lekkoatletyce w 2011. Corocznie w mieście od 1964 odbywa się szachowy turniej Reykjavík Open, a od 1984 bieg maratoński. W Reykjavíku działa 10 klubów piłkarskich: Africa Reykjavík Fjölnir Fram Fylkir IR Reykjavík Reykjavíkur Leiknir Reykjavík Valur Reykjavík Víkingur Reykjavík Þrottur Reykjavík Galeria Polonica W 1942 roku na cmentarzu Fossvogur w Reykjaviku pochowano 12 polskich marynarzy, którzy utonęli po katastrofie w zatoce Faxa statku SS Wigry – polskiego frachtowca Bałtyckiej Spółki Okrętowej. W pogrzebie uczestniczyli marynarze z polskich statków „Hel” i „Batory”. Grób załogi „Wigier”, odnowiony został przez polskich marynarzy na początku lat 60. W mieście ma siedzibę Towarzystwo Przyjaźni Islandzko-Polskiej. W 2014 Polacy stanowili najliczniejszą grupę imigrantów w Reykjavíku, głównym kierunkiem zatrudnienia jest przemysł rybny. 7 kwietnia 2017 roku miastem partnerskim Reykjavíku został Wrocław. Miasta partnerskie Baku (Azerbejdżan) Caracas (Wenezuela) Helsinki (Finlandia) Kingston upon Hull (Wielka Brytania) Kopenhaga (Dania) Nuuk (Grenlandia) Oslo (Norwegia) Seattle (Stany Zjednoczone) Strumica (Macedonia Północna) Sztokholm (Szwecja) Thorshavn (Wyspy Owcze) Wilno (Litwa) Winnipeg (Kanada) Zevenaar (Holandia) Wrocław (Polska) Ludzie związani z Reykjavíkiem Zobacz też 101 Reykjavik – komedia filmowa z 2000 r. Architektura i urbanistyka Reykjavíku Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona Reykjavíku (isl.)