Park Narodowy „Jezioro Nezyderskie-Hanság”

Park Narodowy „Jezioro Nezyderskie-Hanság” (węg. Fertő-Hanság Nemzeti Park) – transgraniczny park narodowy na Węgrzech, położony na Małej Nizinie Węgierskiej w komitacie Győr-Moson-Sopron, utworzony w 1991 roku. Ma strukturę mozaikową i składa się z czterech głównych, oddzielnych części: obszaru wokół Jeziora Nezyderskiego, równiny Hanság, obszaru Tóköz oraz Répce. Teren parku został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako krajobraz kulturowy Jeziora Fertö/Nezyderskiego wraz z częścią leżącą w Austrii – Parkiem Narodowym „Jezioro Nezyderskie-Seewinkel”; stanowi także rezerwat biosfery. Historia i ochrona Nad Jeziorem Nezyderskim w 1966 roku wzniesiono 21 domków na palach krytych strzechą. Teren późniejszego parku narodowego był objęty ochroną jako obszar chronionego krajobrazu od 1977 roku. Od 1988 roku prowadzono rozmowy dotyczące utworzenia transgranicznego parku narodowego. Obszar Jeziora Nezyderskiego został objęty ochroną w ramach konwencji ramsarskiej w 1989 roku. Park narodowy ustanowiono na Węgrzech w 1991 roku; objął on cały obszar węgierskiej części Jeziora Nezyderskiego. Do węgierskiego parku przylega austriacki Park Narodowy „Jezioro Nezyderskie-Seewinkel”, utworzony w 1993 roku. Koordynację działań obu parków rozpoczęto w 1994 roku, tworząc wspólny park transgraniczny. Obszar obu parków narodowych został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO jako krajobraz kulturowy Jeziora Fertö/Nezyderskiego w 2001 roku; powierzchnia wpisu wynosi 74 716 ha. Część węgierskiego parku narodowego podlega ochronie w ramach obszaru Natura 2000. Jest to także rezerwat biosfery w ramach Programu Człowiek i biosfera, ustanowiony w 1979 roku. 86% gruntów węgierskiego parku znajduje się w posiadaniu państwa. Na terenie parku wyznaczono trzy strefy ochrony, z których najbardziej restrykcyjna położona jest w części centralnej; nie można w niej prowadzić żadnej działalności gospodarczej. W czerwcu 2017 roku 10 z 21 domków krytych strzechą doszczętnie spłonęło. Ostatni z nich rozebrano w 2021 roku. Pomimo restrykcyjnej ochrony w 2020 roku pojawiły się doniesienia o planowanej budowie hotelu w miejscu dawnych domków. Duża inwestycja była prowadzona w 2021 roku; sprawą zainteresował się m.in. Greenpeace, a UNESCO wezwało rząd węgierski do natychmiastowego wstrzymania projektu. Inwestycję ostatecznie zawieszono. Siedziba dyrekcji parku znajduje się w Sarródzie przy Rév-Kócsagvár, Pf. 4 w budynku Kócsagvár, zaprojektowanym przez Józsefa Kollera i otwartym w 1993 roku. Geografia Jezioro Nezyderskie leży na Małej Nizinie Węgierskiej. Węgry dysponują 75 km² powierzchni Jeziora Nezyderskiego, którego całkowita powierzchnia wynosi około 309,75 km²; pozostała część znajduje się na terytorium Austrii. Obszar węgierskiego parku zajmuje 23 730,9034 ha (według innego źródła: 23 891,30 ha); ścisłą ochroną objęto 7659,4587 ha. Park dzieli się na cztery główne, oddzielne części: rejon Fertő (Jezioro Nezyderskie i otaczające je trzcinowiska, 12 542 ha), równinę Hanság położoną na wschód od jeziora, dawniej tworzącą z nim jeden system wodny, południowy Hanság z obszarem chronionym Nyirkai-Hany (4643 ha), północny Hanság (4059 ha), obszar Tóköz położony na południe od równiny Hanság z jeziorami Barbacsi i Fehér, z których każde ma powierzchnię około 200 ha (1780 ha), oraz obszar Répce z odcinkiem nieuregulowanej rzeki Répce (563 ha). Przy Jeziorze Nezyderskim znajdują się wapienne wzgórza Fertőmelléki-dombság. Od czasów rzymskich do 1948 roku działał tam kamieniołom wapieni mioceńskich Fertőrákos. Przyroda Jezioro Nezyderskie jest silnie zasolone; jego średnia głębokość wynosi 50–60 cm, a maksymalna 180 cm. Najpłytsza jest południowa część węgierska, przechodząca w bagna. Jezioro otaczają mokradła, stanowiące cenne siedlisko dla wielu gatunków roślin i zwierząt. Węgierska część jeziora jest niemal całkowicie pokryta szuwarem trzcinowym, tworzonym m.in. przez pałkę wąskolistną i turzyce. Nad Jeziorem Nezyderskim licznie gniazdują ptaki. Występują tam m.in. bąk, czapla biała (ponad 700 par lęgowych), krwawodziób, perkoz dwuczuby, podróżniczek, pokrzewki z rodzaju Sylvia, sieweczka rzeczna, szablodziób, szczudłak, trzciniak, warzęcha, wąsatka, a także różne gatunki kaczek i gęsi. Typowymi gatunkami ryb Jeziora Nezyderskiego są ciosa, piskorz, sandacz pospolity i szczupak pospolity. Trzcinowiska zamieszkuje muławka bałkańska. Wśród stawonogów występują m.in. Tetragnatha reimoseri, łątka ozdobna oraz zalotka większa. Na południowy wschód od jeziora znajdują się łąki i pastwiska porośnięte przez halofity. Występują tam m.in. aster solny, Camphorosma annua, Puccinellia limosa, sodówka i soliród. Hanság jest dawnym terenem podmokłym, obecnie równiną z bagnami i niewielkimi jeziorami. Na równinie Hanság znajdują się mokradła i torfowiska; występuje tam endemiczny podgatunek żmii łąkowej Vipera ursinii rakosiensis. Prowadzone są działania mające na celu odtworzenie fauny osuszonych bagien i słonych akwenów. Teren wzdłuż rzeki Répce porastają wierzba biała oraz łąki łęgowe (zespół Carici vulpinae-Alopecuretum pratensis) Turystyka Północna część Hanság oraz las Szárhalmi są udostępnione dla ruchu turystycznego. Dwa jeziora w Tóköz można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem. Zakaz wstępu obejmuje torfowisko Kistómalmi. Po Jeziorze Nezyderskim organizowane są rejsy łodziami. Na równinie Hanság można odbyć „safari” samochodem terenowym. Galeria Przypisy