El Puente (stanowisko archeologiczne)

El Puente – miasto majańskie położone w departamencie Copán na zachodzie Hondurasu. Jego częścią jest park archeologiczny El Puente (Parque Arqueológico El Puente), który obejmuje najważniejsze i najlepiej zachowane struktury. Opis Miasto leży w dolinie Florida, w gminie La Jigua, 11 kilometrów na północ od miasta La Entrada, oraz ok. 2 kilometrów na północ od ujścia rzek Chamelecón i Chinamito. Jego centrum zajmuje park archeologiczny El Puente o powierzchni 55 700 m2, jednak samo stanowisko zajmuje obszar o powierzchni około 2 km2. Większość terenów znajdujących się poza granicami parku jest wykorzystywana jako pastwiska oraz pola uprawne. Główna grupa budowli znajduje się w północno zachodniej części stanowiska i obejmuje sześć placów. Układ tej grupy ma formę prostokąta, a jej osie są zgodne z kierunkami geograficznymi. Struktury wyznaczające jej północną i południową granicę składają się z podłużnych i połączonych ze sobą konstrukcji, które wraz z piramidami wyznaczają granice poszczególnych placów. Około 600 metrów na południowy wschód od głównej grupy leży tzw. grupa „P”, składająca się z dwóch placów i 22 kopców. Najwyższy z nich to Struktura 127, o wysokości 3 metrów. Jej wielkości oraz liczba odkrytych różnorodnych kamiennych rzeźb wskazuje, że była ona zamieszkiwana przez elity powiązane z władcą miasta. Historia Miasto powstało około 600 roku n.e., prawdopodobnie jako kolonia założona przez grupę imigrantów pochodzących z elity z Copán lub jednego z regionalnych ośrodków, takich jak Los Higos, w celu kontroli szlaków handlowych. Badania archeologiczne oraz antropologiczne wskazują na powiązania między elitą Copán a elitą El Puente oraz na ich silne związki w okresie późnoklasycznym (ok. 600–850 n.e.). Jednakże wyniki wykopalisk przeprowadzonych w 1995 roku w grupie „P” ujawniły, że pod warstwą zawierającą ceramikę z okresu późnoklasycznego znajduje się kilka grubych warstw powodziowych oraz możliwe dawne koryto rzeki lub strumienia, zawierające niewielką liczbę artefaktów. Z kolei badania stratygraficzne wykazały, że warstwa znajdująca się na głębokości około 2 metrów zawiera znaczną ilość ceramiki z późnego okresu preklasycznego (ok. 50–250 n.e.). Z niewiadomych przyczyn dalsze osadnictwo zostało przerwane lub znacząco ograniczone na około 300 lat, gdyż najstarsza ceramika odnaleziona w grupie głównej pochodzi z okresu późnoklasycznego (ok. 600–738 n.e.). Nie są jasne również powiązania między pierwszymi mieszkańcami a tymi, którzy zasiedlili je ponownie i rozpoczęli wznoszenie monumentalnych budowli na początku okresu późnoklasycznego. Miasto funkcjonowało stosunkowo krótko, bo po około trzystu latach (między IX a X wiekiem) zostało opuszczone. Ponieważ mniejsze ośrodki regionu La Entrada nigdy nie były w stanie całkowicie uniezależnić się od Copán, to przypuszczalnie ich upadek społeczno-polityczny nastąpił niemal równocześnie z upadkiem Copán. To z kolei sugeruje, że główną przyczyną schyłku i opuszczenia El Puente nie było przeludnienie ani degradacja ziem uprawnych wskutek nadmiernej eksploatacji, lecz konsekwencja załamania się systemu polityczno-ekonomicznego w regionie oraz upadek dynastii Copán, który doprowadził do rozpadu i dezorganizacji sieci wymiany handlowej i komunikacji. Odkrycie i badania Stanowisko po raz pierwszy opisał duński badacz Jens Yde w 1935 roku. Sporządził wówczas jego obszerny opis oraz wykonał schematyczną mapę głównych struktur. Możliwe, że stanowisko zwane „El Chinamite” udokumentowane przez amerykańskiego archeologa Samuela K. Lothropa w 1917 roku stanowi część El Puente, na co wskazują cechy jednego z kopców oraz mapa lokalizacyjna, którą wówczas narysował, jednakże jego lokalizacja nie została jednoznacznie zidentyfikowana. Kiedy Yde przybył na stanowisko w 1935 roku, znajdowało się ono na farmie zwanej „El Puente”, której nazwa pochodzi od pobliskiego kamiennego mostu nad rzeką Chamelecón. W swoim raporcie Yde nazwał je „El Puente”. Kolejne badanie zostały przeprowadzone dopiero w 1984 roku, przez japońskich archeologów z Japońskiej Agencji Współpracy Międzynarodowej (JOCV) w ramach programu Japan Overseas Cooperation Volunteers (JICA). Wykonali badania i mapowanie terenu podczas pierwszej fazy Projektu Archeologicznego La Entrada (PALE I). Podczas drugiej fazy (PALE II) w 1988 roku, przeprowadzono renowację niektórych struktur, w celu zorganizowania nowego parku archeologicznego. W marcu 1989 roku centralny obszar został ogłoszony Pomnikiem Narodowym na mocy decyzji prezydenckiej, dzięki czemu El Puente stało się drugim narodowym parkiem archeologicznym w Hondurasie. Dalsze wykopaliska i prace konserwatorskie przeprowadzono w latach 1990–1994. Łącznie zlokalizowano 214 struktur. Jednak według badań geologicznych przeprowadzonych podczas PALE II, rzeka Chinamito mogła płynąć dalej na zachód, z dala od głównej grupy. Dlatego w okresie swojego rozkwitu El Puente prawdopodobnie obejmowało także stanowisko położone na zachodnim brzegu rzeki Chinamito, a także inne okoliczne osiedla mieszkalne. Przypisy