NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
M. M. Warburg & Co.

O MMWarburg & CO (AG & Co.) KGaA é um banco privado independente alemão, com sede em Hamburgo. Um banco de propriedade familiar, foi fundado em 1798 por Banca Levi Kahana, de Warburg, e pelos irmãos Moses Marcus Warburg e Gerson Warburg, dois membros da família Warburg. A família Warburg ainda é dona do banco, continuando um legado de mais de 200 anos de propriedade privada. Entre muitos descendentes notáveis de Warburg estava Siegmund Warburg, que fundou a S. G. Warburg & Co. em Londres, em 1946, depois de fugir da Alemanha para escapar dos nazistas. O banco subiu para se tornar um dos bancos de investimento mais poderosos da cidade nas décadas de 60, 70 e 80 e o próprio Warburg um dos financiadores mais proeminentes e influentes de Londres na época. A subsidiária de Londres foi vendida para o Swiss Bank Corporation em 1995 e hoje faz parte do UBS. Alguns descendentes imigraram para os Estados Unidos, por razões comerciais e para escapar da perseguição, e se estabeleceram lá. Eles incluem o banqueiro Paul Warburg e seu sobrinho Eric M. Warburg, fundador do Warburg Pincus. Hoje, o principal negócio da MMWarburg & CO é em banco privado, gerenciamento de ativos e banco de investimentos, atendendo clientes privados, corporativos e institucionais. Nos últimos anos, o banco cresceu através de muitas aquisições. Comprou vários bancos privados alemães como Marcard, Stein & Co. em Hamburgo, Carl F. Plump & CO AG em Bremen, Bankhaus Hallbaum AG em Hannover e Bankhaus Löbbecke em Berlim. Além disso, existem as subsidiárias estrangeiras MM Warburg Bank (Suíça) AG e MM Warburg & CO Luxembourg SA, bem como vários fundos mútuos. Desde 2009, o Schwäbische Bank AG em Stuttgart faz parte do Warburg Banking Group. Em 2016, os ex-bancos subsidiários Bankhaus Hallbaum, Bankhaus Löbbecke, Bankhaus Carl F. Plump & CO e Schwäbische Bank foram fundidos com MMWarburg & CO. A sede do banco está localizada na Ferdinandstraße 75, em Hamburgo, com escritórios adicionais em Frankfurt, Berlim, Munique e Colônia. O banco também mantém vários escritórios em Zurique e Luxemburgo. Trabalhos sobre M.M.Warburg & CO Klessmann, Eckart. M. M. Warburg & CO 1798—1998: Die Geschichte des Bankhauses. [S.l.: s.n.] ISBN 3-933374-27-8 Wechsberg, Joseph. The Merchant Bankers. [S.l.: s.n.] Rosenbaum, Eduard. M. M. Warburg & CO, Merchant Bankers of Hamburg; A Survey of the First 140 years, 1798 to 1938. [S.l.: s.n.] ISBN 0-905838-07-6 Ligações externas Site oficial da MMWarburg & CO Família Warburg Documents and clippings about M. M. Warburg & Co.
St. Pauli-Landungsbrücken

St. Pauli-Landungsbrücken (littéralement, les jetées de Saint-Paul), sont un ensemble de débarcadères de la ville de Hambourg, en Allemagne. Elles se trouvent dans le quartier de Sankt-Pauli (Saint-Paul), sur les rives de l'Elbe, entre Niederhafen et Altonaer Fischmarkt (le marché aux poissons). Les jetées forment un grand quai où appontent les bateaux de passagers, aussi bien de transport public que de visite touristique du port. À son extrémité ouest se trouve l'entrée rive droite du Vieux tunnel sous l'Elbe (Alter Elbtunnel). L'extrémité orientale est marquée par la Pegelturm, tour de l'horloge, qui donne, en plus de l'heure, le niveau de l'eau du fleuve : les effets de la marée remontent jusqu'à Hambourg. Les Landungsbrücken sont un point nodal du réseau de transport public de Hambourg : S-Bahn, U-Bahn, bus et la compagnie de navigation HADAG y ont un arrêt. Notes et références Liens externes Portail de Hambourg
Landungsbrücken

A Landungsbrücken (magyarul kb. partraszállító hidak) Hamburg város egyik tömegközlekedési csomópontja. A St. Pauli városrész mellett, a Norderelbe partján létesített átszállóhelyen a városi hajójáratok, az S-Bahn, a metró és a helgolandi komp járatai futnak össze és itt van a Régi Elba-alagút északi bejárata is. Régebben innen indultak az Amerikába tartó kivándorlók tömegeit szállító hajók, míg az épület figyelőtornya a kikötőbe befutó német hajók számára a hazaérkezést jelentette. Az épületegyüttes 2003 óta műemléki védettséget élvez. Története A Landungsbrücken helyén 1839-ben létesültek az első kikötőhelyek. Akkoriban még rakodóhelyként szolgált a terület, ahol a gőzhajókat szénnel tölthették fel. A hajóállomást 1907-ben adták át. Ezzel egyidejűleg kezdődött a parton álló fogadóépület építése. A vulkáni tufából épült, jellegzetesen zöld tetejű épület mára a város egyik jelképévé vált. Az első állomás 10, cölöpökhöz rögzített pontonból állt. A folyón naponta kétszer váltakozó árapály-jelenség okozta vízszintingadozásnak megfelelően a pontonok fölemelkednek, majd lentebb süllyednek. A pontonokat szükség szerint emelkedő és süllyedő hidakkal kapcsolták a parthoz, innen származik a csomópont neve is. A századelőn a 688 méter hosszú pontonsort a tengeren túlra induló személyhajók használták. 1911-ben a közvetlen szomszédságában megnyílt az Elba-alagút, majd 1912-ben az első metróvonal. A kivándorlási hullám csendesülésével a tengerjáró óriáshajók helyeit fokozatosan a városi és városkörnyéki kompok vették át. A második világháború idején a Landungsbrückent is számos angolszász bombatámadás érte, 1945-re az egész létesítmény használhatatlanná vált. A mai pontonsort az 1953-ban kezdődött újjáépítés során helyezték a Norderelbe vizére. Az újjáépítés egészen 1976-ig tartott. 1975-ben megnyílt a Landungsbrücken S-bahn állomása is. 1999-ben a folyami pontonokat befedték és modernizálták a világítást is. Napjainkban a városi személyszállító kompok és turistáknak kikötőnézést kínáló magánhajók kikötőhelyéül szolgál a pontonsor. Galéria Források St. Pauli kerület honlapja Fényképgyűjtemény a Landungsbrückenről Archiválva 2008. március 3-i dátummal a Wayback Machine-ben Fotók Landungsbrücken
St. Pauli-Landungsbrücken

I St. Pauli-Landungsbrücken ("Pontili/Embarcaderi di St. Pauli") sono una parte del porto di Amburgo, realizzata nel quartiere di St. Pauli (distretto di Hamburg-Mitte) a partire dal 1839 ed ampliata tra il 1907 e il 1909 e tra il 1953 e il 1955.. Un tempo vi salpavano i transatlantici e - fino al 1991 - i traghetti diretti in Gran Bretagna. Ora i St. Pauli-Landungsbrücken sono invece il punto di partenza per i battelli che effettuano i giri turistici del porto. Ubicazione I St.Pauli-Landungsbrücken si trovano lungo la St.-Pauli-Hafenstraße e la Johannisbollwerk, nei pressi del Fischmarkt, il mercato del pesce, e l'Alter Elbtunnel, il vecchio tunnel sotto il fiume Elba, e a sud della Hans-Albers-Platz, della Spielbudenplatz e della via a luci rosse Reeperbahn. Caratteristiche Complessivamente, i pontili di St. Pauli hanno una lunghezza di 700 m. Lungo i punti d'attracco per i pontoni dei St. Pauli-Landungsbrücken, si trovano ristoranti, bistrot, negozi di souvenir, ecc. Simbolo dei St. Pauli-Landungsbrücken è l'edificio, punto di accoglienza dei passeggeri, realizzato in tufo tra il 1907 e il 1909: l'edificio, della lunghezza di 200 m, si caratterizza per le sue due torri angolari e per le sue cupole. Di fronte ai St. Pauli-Landungsbrücken, sono stabilmente ancorate due navi-museo, il veliero Rickmer Rickmers e il mercantile Cap San Diego.. Storia I primi punti d'attracco per i pontoni dei Landungsbrücken furono realizzati nel 1839 e dovevano servire come punto per il carico del carbone sulle navi a vapore. Tra il 1907 e il 1909, fu realizzato l'edificio per l'accoglienza dei passeggeri.. I Landungsbrücken furono seriamenti danneggiati durante la seconda guerra mondiale. In seguito, tra il 1953 e il 1955, furono approntati degli ampliamenti.. I St. Pauli-Landungsbrücken nella cultura di massa Musica I St. Pauli-Landungsbrücken sono citati in un brano musicale della band Kettcar Cinema e fiction I St. Pauli-Landungsbrücken hanno ispirato la serie televisiva omonima del 1979-1982. Note Voci correlate Landungsbrücken (metropolitana di Amburgo) Altri progetti Wikimedia Commons contiene immagini o altri file su St. Pauli-Landungsbrücken Collegamenti esterni St. Pauli-Landungsbrücken su Hamburg Tourismus St. Pauli-Landungsbrücken - Sito ufficiale, su stpauli-landungsbruecken.de. St. Pauli-Landungsbrücken su Hamburg.de
St. Pauli-Landungsbrücken

De St. Pauli-Landungsbrücken is een passagiersterminal in de stadswijk Hamburg-St. Pauli. Vroeger stapten passagiers over op zeeschepen, maar tegenwoordig is het een verkeersknooppunt waar diverse vormen van openbaar vervoer bij elkaar komen en een toeristische attractie. Toeristen kunnen hier inschepen voor een vaartocht door de haven. Dicht bij de terminal ligt ook de noordelijke toegang tot de St. Pauli-Elbtunnel. De eerste steiger op deze plaats werd in 1839 aangelegd. Hier werden schepen van steenkool voorzien. Vanwege het brandgevaar lag de bunkerplaats buiten de toenmalige stadsbebouwing. In 1907 werden hier de eerste pontons in de rivier gelegd voor het gemak van de passagiers. Zij konden hierdoor gemakkelijker de overstap maken van schip naar het vasteland. Vooral zeeschepen legden hier aan. Het waterniveau van de Elbe beweegt mee met eb en vloed en in de toren van de terminal zit ook een grote peilschaal die de actuele waterstand aangeeft. Tijdens de Tweede Wereldoorlog is de stad zwaar gebombardeerd en er viel zeer veel schade. De terminal en de pontons werden ook zwaar beschadigd en het duurde tot 1955 tot de schade was hersteld. Tegenwoordig is de terminal een belangrijk verkeersknooppunt. Hier komen lijnen van de S-Bahn en U-Bahn bij elkaar en passagiers vervolgen hun reis met de veerschepen of omgekeerd. De vaste veerdiensten worden onderhouden door HADAG Seetouristik und Fährdienst. Dit is een onderdeel van het openbaarvervoerbedrijf Hamburger Verkehrsverbund die het gehele openbare vervoer in en om Hamburg coördineert. De terminal is ook vertrek- of aankomstpunt van de vele rondvaartboten.
Landungsbrücken

Landungsbrücken (Landgångsbryggan) är en båtterminal för Hamburgs färjor samt en byggnad som ligger i stadsdelen St. Pauli i Hamburg vid floden Elbe. Landungsbrücken nuvarande huvudbyggnad stod klar 1909 och kännetecknas genom sitt klocktorn. Här finns också nedgången till Elbetunneln. I närheten finns stationen Landungsbrücken som är en trafikknutpunkt direkt vid Hamburgs hamn för S-Bahn, U-Bahn samt närliggande färjor. Bilder
Vieux tunnel sous l'Elbe

Le Vieux tunnel sous l'Elbe (en allemand : Alter Elbtunnel ou Sankt Pauli-Elbtunnel) est un ouvrage d'art construit en 1911 pour relier les deux rives de l'Elbe par voie souterraine, dans la ville de Hambourg en Allemagne. Ce tunnel porte le nom de « vieux tunnel » car un nouveau fut réalisé à côté et inauguré en 1975. Il relie le centre-ville de Hambourg aux docks et aux chantiers navals du port. Quatre énormes ascenseurs de part et d'autre du tunnel permettent aux piétons et aux voitures d'y accéder. Ils sont toujours opérationnels mais insuffisants pour le trafic actuel. Aussi fut-il décidé de réaliser, dans la seconde moitié des années 1960, un nouveau tunnel plus large et plus long avec accès direct par la route, surnommé Nouveau tunnel sous l'Elbe. Données techniques Ce tunnel mesure 426 mètres de long. Il se trouve à 24 mètres sous la surface de la terre. Il est composé de deux galeries de 6 mètres de large chacune. Il était initialement ouvert et payant pour les véhicules motorisés, et gratuit pour les vélos et piétons. Depuis juin 2019, il est restreint aux piétons et cyclistes pour lesquels il est toujours gratuit et aux véhicules de secours. Il est accessible par deux pavillons de part et d'autre du fleuve, abritant chacun quatre ascenseurs à véhicules et deux escaliers d'accès. Difficultés rencontrées La construction du tunnel fut difficile car beaucoup d'ouvriers travaillèrent sous l'eau avec la pression environnante. Il y eut de multiples cas d'accident de décompression qui provoquèrent la mort de trois ouvriers, provoquant des séquelles sévères chez 74 autres et 600 cas légers furent enregistrés parmi 4 400 travailleurs. Décoration intérieure Des sculptures en majolique décorent les murs des galeries souterraines. Elles ont pour thème principal, la faune aquatique, des bords de mer et divers mammifères. Quelques vues des sculptures en majolique Références Voir aussi Liens externes (de) Photos de tunnel sous l'Elbe Portail des tunnels Portail des routes Portail de Hambourg
St. Pauli-Elbtunnel

De St. Pauli-Elbtunnel, ook wel Alter Elbtunnel genoemd, is een tunnel uit 1911 voor het verkeer onder de Elbe in het centrum van de Duitse stad Hamburg. Op 22 juli 1907 startte de Duitse aannemer Philipp Holzmann met de bouw. De werkzaamheden stonden onder het toezicht van Otto von Stockhausen. Omdat de tunnel onder water werd aangelegd was tijdens de bouw overdruk in de werkkamers onder de rivier noodzakelijk. Voor de arbeiders was dit niet altijd goed en bij een snelle drukverandering kon de caissonziekte optreden. Tijdens de bouw overleden drie arbeiders hieraan en 74 werknemers kregen aanzienlijke gezondheidsproblemen. Bij de bouw waren zo’n 4400 arbeiders betrokken. Op 7 september 1911 werd de tunnel voor het verkeer geopend. De totale bouwkosten waren 10,7 miljoen goudmark. De tunnel is bijna 450 meter lang en de bodem ligt 24 meter onder het maaiveld. Er zijn twee tunnelbuizen elk met een diameter van zes meter. Het ligt tussen het stadscentrum en de werven en kades ten zuiden van de Elbe. Het betekende voor de vele havenarbeiders een aanzienlijke verkorting van de reistijd. Schepen met een diepgang van meer dan 10 meter kunnen de tunnel niet passeren. Om de tunnelbuizen te bereiken zijn er aan beide zijden van de rivier vier liften geïnstalleerd. De liften brengen voetgangers, fietsers en auto’s van het maaiveld naar de tunnel en terug. De kleine diameter van de buizen en het gebruik van de liften zorgt voor een bescheiden capaciteit voor het verkeer. De tunnel is gedurende het gehele jaar gratis toegankelijk voor voetgangers en fietsers. Motorvoertuigen kunnen alleen van maandag tot en met vrijdag tussen 8 uur en 18 uur van de tunnel gebruik maken. Voor de voertuigen gelden maximale afmetingen, de spoorbreedte mag niet meer dan 1,9 meter zijn en de voertuigen ook niet hoger dan 3,4 meter. In 1975 kwam een nieuwe Elbetunnel in de autosnelweg A7 gereed met een aanzienlijk grotere capaciteit. Marathon Vanaf 2000 wordt ieder jaar in januari de Elbtunnel-Marathon gehouden. Vanwege de beperkte ruimte in de tunnel kunnen maximaal 280 deelnemers meedoen. Naslagwerken (de) Hans Jürgen Witthöft: Der Alte Elbtunnel. Ein schönes Stück Hamburg. Geschichte und Geschichten. Koehlers Verlagsgesellschaft, Hamburg 2011, ISBN 978-3-7822-1044-7. (de) Hein Schlüter: Faszination St. Pauli Elbtunnel: Vom technischen Meisterwerk zu Hamburgs einzigartigem Kulturgut. Edition Stadtpark, Hamburg 2012, ISBN 978-3-00-036181-4. Externe links (de) Hamburg Port Authority St. Pauli Elbtunnel (de) geschichtsspuren.de Der Alte St.Pauli Elbtunnel in Hamburg (de) 100marathonclub website organisator marathon
Elbetunneln

Elbetunneln, tyska Elbtunnel eller Alter Elbtunnel, är en 426,5 meter lång tunnel som binder samman Hamburgs innerstad vid Landungsbrücken med Steinwerder på andra sidan Elbe. Elbetunneln öppnades för trafik 1911 och var då en teknisk sensation. Sedan 1975 finns ytterligare en tunnel under Elbe i Nya Elbetunneln. Elbetunneln byggdes för att lösa de ökande trafikströmmarna som en följd av Hamburgs hamns enorma tillväxt under 1800-talets senare hälft. Tunnel skulle innebära att färjetrafik över Elbe inte längre hindrade båttrafiken. Den existerande färjetrafiken för varvsarbetarna hade inte tillräcklig kapacitet. På andra sidan Elbe, Steinwerder, återfanns de stora varven Blohm & Voss, AG Vulcan och Reiherstiegwerft och den nya frihamnen. Till en början diskuterades andra lösningar, bland dem en bro men efterhand riktade man in sig på en tunnel med förebilder i England och USA. 1901 beslöt man att bygga en tunnel och arbetena påbörjades 1907. Se även Nya Elbetunneln Externa länkar Bilder av den gamla Elbe tunnel
Тунель Санкт-Паулі

Тунель Санкт-Паулі, або Старий тунель під Ельбою (нім. Sankt Pauli-Elbtunnel, Alter Elbtunnel) — підземний перехід під річкою Ельба, побудований 1911 року в місті Гамбурзі. Назва Санкт-Паулі походить від однойменного гамбурзького кварталу. Тунель називають старим, оскільки в 1975 році було відкрито новий тунель попід Ельбою. Тунель сполучає центр міста Гамбурга з доками та корабельнями міста. Чотири велетенські ліфти з кожного боку тунелю, що функціонують вже понад сто років з дня відкриття, спускають на глибину 24 метри пішоходів та автомобілі. Оскільки тунель не витримував зростаючого транспортного потоку в 60-і роки минулого століття було прийнято рішення про спорудження нового тунелю. З 2003 року старий тунель перебуває під захистом як пам'ятка історії й архітектури. Історія У перші роки після відкриття щороку 20 млн людей проходили чи проїздили через тунель на інший берег. Більшість використовувала тунель щоб добратися на роботу в порт чи корабельні. Внаслідок автоматизації роботи в порту і на корабельнях в 1970-і та 1980-і роки кількість людей зменшилася до 500 000 на рік. Завдяки туристичним пропозиціям привабливість тунелю останніми роками зростає. У 2008 році цей тунель використовувало близько 300,000 автомобілістів, 63,000 велосипедистів та 700,000 пішоходів. Тунель відкритий 24 години на добу для пішоходів та велосипедистів. Для інших автомобільних засобів тунель відкритий з понеділка у п'ятницю з 5:20 ранку до 8:00 вечора, у суботу з 5:20 ранку до 4:00 вечора. Технічні дані 426 м завдовжки. 24 завглибшки. Складається з двох підземних галерей завширшки 6 метрів. Відкритий для автомобілів та пішоходів. По 4 ліфти на кожному березі. Труднощі будівництва Будівництво тунелю було пов'язане з труднощами, оскільки багатьом робітникам доводилося працювати під водою, витримуючи високий тиск. Частими були нещасні випадки, троє робітників загинули під час будівництва. З 4400 робітників, що брали участь в роботах, 74 дістали серйозні ушкодження, а 600 — легкі травми. Декор інтер'єру Стіни тунелю оздоблені заскленими керамічними прикрасами з майоліки, які за своєю тематикою пов'язані з річкою Ельбою. В основному це зображення риб чи крабів, але проте там також можна побачити зображення щурів тощо. Сучасне використання Тунель є місцем проведення художньої виставки «ЕльбАрт» (ElbArt), окрім цього тунель є частиною маршруту для марафону на велику дистанцію, який має назву «Марафон ЕльбТунель». У 2008 році тунель був залучений у Tag des offenen Denkmals (День спадщини), це щорічний захід, який проводиться по всій Німеччині та, який спонсорується Німецьким фондом охорони пам'яток, що відкриває об'єкти культурної спадщини для суспільства. Галерея Посилання фотографії Тунель Санкт-Паулі Тунель на сторінці Hamburg Port Authority Susanne Wiborg: Drunten gab's ein großes Aah!. Meisterwerk der Ingenieurskunst: Vor 100 Jahren wurde in Hamburg der legendäre Elbtunnel eröffnet. In: Die Zeit 36, 1. September 2011 — стаття до сторіччя тунелю (Online) Christian Gödecke: Das Rohr zur Welt, 2. September 2011 (ювілейна стаття з фото)
Rethe-Klappbrücke

Die Rethe-Klappbrücke ist eine kombinierte Eisenbahn- und Straßen-Klappbrücke im Hamburger Hafen. Sie überspannt die Rethe an der Mündung in den Reiherstieg und verbindet die Hohe Schaar mit Neuhof. Diese Klappbrücke übernahm die Aufgaben der direkt östlich daran angrenzenden alten Rethe-Hubbrücke von 1934, die 2018 abgebaut wurde. Die Rethe-Klappbrücke hat 104 Meter Spannweite und öffnet eine Fahrrinne von 64 m Breite und unbegrenzter Höhe. Sie besteht aus zwei separat hydraulisch beweglichen zweiflügligen Brücken von 14 m Breite für die Straße und 10 m Breite für die Eisenbahn. Das Öffnen dauert ca. vier Minuten, das Schließen doppelt so lang. Durch ein Überwerfungsbauwerk im südlichen Zulauf (Höherlegung der Straßenfahrbahnen) wurden die Bahnübergänge im Straßenverlauf beseitigt. Geschichte Bauherr war die Hamburg Port Authority (HPA). Die Entwurfsplanung erfolgte durch die Ingenieurbüros GRASSL Beratende Ingenieure und Sellhorn Ingenieurgesellschaft. Die Bauausführung erfolgte durch die „Arge Rethebrücke“, ein Zusammenschluss der Hochtief Solutions, Bilfinger F+Z, Bilfinger MCE und Waagner Biro. Die neue Rethe-Brücke wurde von Juni 2011 bis zum Sommer 2016 gebaut. Sie ist derzeit die größte Eisenbahn-Klappbrücke der Welt. Die Freigabe der neuen Rethe-Brücke für den Straßenverkehr erfolgte am 11. Juli 2016, für den Bahnverkehr am 15. Dezember 2017. Die Kosten für den Neubau stiegen von 95 Millionen auf gut 173 Millionen Euro. Am 20. August 2020 führte ein verbogener Hydraulikzylinder zum Ausfall des Klappmechanismusses der Autoklappe. Seit dem 21. September musste auch die Bahnklappe für mindestens zwei Wochen zur Reinigung des Hydrauliköls gesperrt werden. Eine Anfrage der CDU ergab, dass die Brücke zwischen 2017 und 2020 aufgrund technischer Störungen über 50 Mal gesperrt werden musste, wobei drei Sperrungen mehrere Tage andauerten. Während der Sperrung zur Instandsetzung des Hydraulikzylinders wurde diese Zeit von der für die Brücke zuständigen Hafenbehörde HPA genutzt, um letzte „Kinderkrankheiten“, die bei beweglichen Brücken – insbesondere bei diesem speziellen Unikat als zweiflügelige, zweiteilige Klappbrücke („Doppelklappbrücke“) – in der Anfangszeit der Betriebsaufnahme unvermeidbar sind, erfolgreich zu beheben. Die Retheklappbrücke erhielt – neben zahlreichen anderen Auszeichnungen und Preisen (AIV Bauwerk des Jahres in Hamburg 2017, Preis des Deutschen Stahlbaus 2018, European Steel Bridge Award 2018, German Design Award 2019, Ingenieurpreis des Deutschen Stahlbaus 2019, Brückenbausymposium Leipzig 2020) – im März 2021 den Deutschen Brückenbaupreis 2020. Weblinks Neubau Rethebrücke auf hamburg.de, mit Video der Steuerzentrale der Klappbrücke Einzelnachweise