Stadion w Olimpii

Stadion w Olimpii – starożytny stadion z ok. 775–350 p.n.e. w Olimpii, położony na wschód od Altisu – sanktuarium Zeusa, miejsce rozgrywania wielu konkurencji sportowych podczas starożytnych igrzysk olimpijskich od roku 776 p.n.e. do roku 393 n.e. i Herajów – igrzysk dla kobiet. Historia Zachowany do dziś stadion – usytuowany na wschód od Altisu – to trzeci stadion w Olimpii. Pierwszy stadion z okresu archaicznego, z poł. VI w. p.n.e. (stadion I) zlokalizowany był na terenie Altisu, na południe od wzgórza Kronos w granicach Altisu, przed skarbcami; po drugiej stronie jego zachodniego boku znajdował się ołtarz Zeusa. Drugi stadion wzniesiono pod koniec VI w. p.n.e. (stadion II) na wschód od pierwszego – zbocze wzgórza zapewniało miejsce dla publiczności po stronie północnej a po stronie południowej usypano widownię. Ostateczną formę stadion otrzymał w V w. p.n.e. (stadion III) – z uwagi na ogromną popularność igrzysk został przesunięty 82 m na wschód i 7 m na północ – poza teren Altisu i otoczony łagodnymi stokami dla publiczności. W poł. IV w. p.n.e. stadion został odgrodzony od Altisu nowo-wybudowaną stoe Echo. W okresie rzymskim stadion został poddany renowacji (stadion IV–V). Pod koniec III w. p.n.e. wzniesiono zadaszone wejście dla sportowców a po stronie zachodniej dodano monumentalny portyk – kryptoportyk. Opis Stadion mieścił ok. 45 tys. widzów, lecz nie miał nigdy wydzielonych miejsc – widzowie siedzieli na trawiastych wzniesieniach usypanych wokół stadionu. Całkowite wymiary stadionu to 212,54 m długości i 30–34 m szerokości, przy czym dwa kamienne znaczniki wyznaczały bieżnię – dystans stadionu równego 192,27 m (600 stóp olimpijskich, przy czym 1 stopa równała się 0,3204 m), zaznaczając linię startu i mety. Każdy stadion w Grecji był równy 600 stopom, ale długość stopy była różna w różnych regionach Grecji: bieżnia na stadionie w Delfach, gdzie rozgrywano igrzyska pytyjskie, miała 192,27 m długości a w Epidauros – 181,3 m. Na stronie południowej stadionu w Olimpii znajdowało się podium dla sędziów, a naprzeciwko, po stronie północnej, stał ołtarz Demeter. Przy wejściu na stadion znajduje się rząd szesnastu piedestałów, na których stały brązowe posągi Zeusa ufundowane z kar nakładanych na zawodników za oszukiwanie podczas igrzysk – Zanes. Żaden z posagów nie zachował się do naszych czasów. Według greckiego geografa Pauzaniasza, pierwszy posąg został ustawiony w 388 p.n.e. po 98. igrzyskach, kiedy na jednego z zawodników – Eupolosa z Tesalii – została nałożona kara za przekupienie trzech swoich przeciwników w zawodach bokserskich. Posągi wykonane były przez najlepszych ówczesnych artystów, m.in. przez Kleona z Sykionu. Każdy posąg miał na piedestale tabliczkę z nazwiskiem winnego sportowca, co miało odwodzić innych zawodników od oszustw podczas igrzysk. Igrzyska Na stadionie rozgrywano wiele konkurencji sportowych podczas starożytnych igrzysk olimpijskich od roku 776 p.n.e. do roku 393 n.e. oraz Herajów – igrzysk dla kobiet. Na stadionie przeprowadzano zawody lekkoatletyczne: biegi stadion, diaulos, dolichos, hoplitodromos i pięciobój antyczny; pale – zapasy; walki na pieści oraz pankration. W latach 776–724 p.n.e. jedyną konkurencją igrzysk olimpijskich był stadion – bieg krótki rozgrywany na dystansie jednego stadionu. Pierwsze biegi stadionu w Olimpii odbywały się do ołtarza Zeusa a zwycięzca zapalał stos ofiarny. Pierwszym zwycięzcą w 776 p.n.e. był kucharz Koroibos z Elidy. W 2004 roku podczas igrzysk olimpijskich w Atenach rozegrano tu zawody pchnięcia kulą. Uwagi Przypisy