Noekriani

Noekriani (Georgisch:ნუკრიანი) is een dorp in het oosten van Georgië, gelegen in de gemeente Signagi van de regio Kacheti, met ruim 1900 inwoners (2024). Het dorp is gesitueerd in het Gomborigebergte en ligt op 800-1000 meter boven zeeniveau. Noekriani ligt direct naast het gemeentelijk centrum Signagi en ongeveer honderd kilometer ten oosten van hoofdstad Tbilisi. Locatie Noekriani ligt op de bergkam van het zuidelijke gedeelte van het Gomborigebergte, een rijk bebost middelgebergte dat in de omgeving van Noekriani tot ruim 1000 meter boven zeeniveau reikt. Het dorp ligt ten zuiden van het hoogste punt in de gemeente Signagi, de Tsjoporti van 1087 meter. Het dorp zelf laat zich omschrijven als een lintdorp dat zich over zeven kilometer uitstrekt langs de weg naar de toeristische trekpleister Signagi. Het oostelijke uiteinde van het dorp loopt over in Signagi. Geschiedenis De vroegst bekende beschrijvingen van het dorp gaan terug naar de 18e eeuw, toen het door de Georgische 18e-eeuwse historicus, cartograaf en geograaf Vachoesjti Bagrationi beschreven werd in zijn standaardwerk Beschrijving van het Koninkrijk Georgië. Het dorp werd in die periode ook in andere standaardwerken beschreven. Noekriani ligt aan een historische lange-afstandsroute van Tbilisi via Signagi over het Gomborigebergte en door de Alazani-vallei naar Sheki in het moderne Azerbeidzjan. Archeologische opgravingen in de 20e eeuw toonden menselijke bewoning in Noekriani en directe omgeving aan die teruggaat naar de bronstijd. Er werden nederzettingen en graftomben gevonden. Daarnaast werd er aardewerk, bronzen en stenen gereedschappen, zwaarden en accessoires gevonden. Een aantal van deze artefacten zijn tentoongesteld in het museum van Signagi, een dependance van het Nationaal Museum van Georgië. Strategische grenslocatie Het gebied waar Noekriani ligt, was in de vroege middeleeuwen het westelijke grensgebied van Hereti en behoorde bij het district Kiziki, dat grotendeels overeenkomt met het oosten van het moderne Signagi. Volgens een hypothese zou de stad Kiziki op de strategische pas over het Gomborigebergte hebben gestaan waar Noekriani ligt. Enkele kilometers ten westen van Noekriani staat de Kiziki-poort. In de 16e eeuw was deze zogeheten Noekriani-pas de toegangspoort tot het zuiden van koninkrijk Kachetië voor de legers van het koninkrijk Kartlië. Het was in deze periode het grensgebied tussen Kachetië en Kartlië. Op dat moment bestond het dorp Noekriani waarschijnlijk nog niet, maar wel het aangrenzende dorp Magaro met het gelijknamige fort, dat dienst deed als grenspost. Er zijn meerdere belangrijke veldslagen bekend die in de directe omgeving van het latere Noekriani plaatsvonden. De eerste veldslag in 1520 in Magaro gaf het koninkrijk Kachetië zijn soevereiniteit terug. In Tsjotori, een nederzetting aan de westkant van Noekriani, vochten koning Simon I van Kartli en Alexander II van Kachetië in 1578 een slag uit die Simon I won. Op deze plek staat een middeleeuwse defensieve toren. In 1648 volgde nog een veldslag bij Magaro, nadat Teimoeraz I van Kachetië probeerde zijn koninkrijk met Kartlië te verenigen onder zijn heerschappij in verzet tegen de Perzische Safawieden. Dit mislukte en Rostom van Kartli, de door de Perzen geïnstalleerde heerser over Kartlië, versloeg Teimoeraz bij Magaro, waarmee Kachetië de onafhankelijkheid verloor. Het fort Magaro is in de moderne tijd verdwenen. Moderne tijd Door de ontwikkeling van Signagi als belangrijke marktplaats in het koninkrijk Kartli-Kachetië en het Russische Rijk en de daarmee gepaard gaande urbanisatie van Signagi, groeide het nabijgelegen Noekriani mee als buitenwijk van Signagi. In latere jaren werd het westelijker gelegen dorp Tsjotori aan Noekriani toegevoegd, wat er sindsdien een geheel mee vormt. Noekriani is het hoogstgelegen dorp in het zuidelijke deel van het Gomborigebergte ten zuiden van de Gomboripas en heeft mede daarom sinds 2003 de status van hooglandnederzetting. Deze status geeft overheden de wettelijke mogelijkheid bergdorpen vanwege hun vaak slechte sociaaleconomische en demografische vooruitzichten steunprogramma's te bieden. De status werd vanwege veranderde criteria in 2015 ingetrokken, maar werd een jaar later weer toegekend. Demografie Volgens de volkstelling van 2014 had Noekriani 1.913 inwoners, een stabiel aantal ten opzichte van de krimp van ruim dertig procent in de periode 2002-2014. Het dorp had bij de volkstelling van 2014 op negen inwoners na een geheel etnisch Georgische bevolking. Bezienswaardigheden Het dorp kent enkele bezienswaardigheden: Monument "Vrede" van de Georgische beeldhouwer Noegzar Mandzjaparasjvili uit de jaren 1970. Het beeldhouwwerk staat op 100 meter ten zuiden van de hoofdweg door het dorp. Lavendelvelden. Noekriani is het enige dorp in Georgië waar lavendelvelden te vinden zijn. Een replica van een defensieve toren langs de toegangsroute uit het westen. Vervoer Noekriani ligt aan de toegangsweg naar het toeristische Signagi, de nationale route Sh40 die vijf kilometer ten westen van Noekriani afzwaait van de Kacheti Highway S5 uit hoofdstad Tbilisi. Vanuit Noekriani zijn verscheidene omliggende dorpen bereikbaar. Zie ook Wijnbouw in Georgië Referenties