Ubogie Siostry Świętej Klary

Ubogie Siostry Świętej Klary (Zakon Świętej Klary – Ordo Sanctae Clarae – OSC) – na początku nazywane damianitkami (nazwa od pierwszego klasztoru San Damiano w Asyżu), a po śmierci św. Klary klaryskami (od imienia św. Klary) – kontemplacyjne mniszki klauzurowe drugiego zakonu franciszkańskiego, założonego w roku 1212 w Asyżu przez św. Franciszka; św. Klarze przypada rola współzałożycielki zakonu. Nazwa „ubogie siostry” pochodzi od św. Klary, która w ten sposób nazywała swoją rodzinę zakonną, podkreślając w niej wspólnotę siostrzaną (braterską) i najwyższe ubóstwo, które charakteryzują styl życia ewangelicznego. W jej zamyśle było pragnienie oddania w nazwie, na sposób kobiecy, wyrażenia „bracia mniejsi”, które św. Franciszek wybrał dla swojego (pierwszego) zakonu. Według statystyk z dnia 31 grudnia 2009, opublikowanych przez Stolicę Apostolską, ubogie siostry św. Klary mają w świecie 549 klasztorów, w których żyje 7171 mniszek. Główny klasztor zakonu, zwany Protomonasterem, znajduje się w Asyżu. Klasztory w Polsce Do Polski zakon został sprowadzony przez bł. Salomeę (1212–1268), córkę Leszka Białego, księcia krakowskiego. Siostry zamieszkały w Zawichoście, a później w Skale, skąd w roku 1316 przeniosły się do Krakowa. Kolejne fundacje powstały: w 1280 roku w Starym Sączu z inicjatywy świętej Kingi i w 1283 roku w Gnieźnie z inicjatywy bł. Jolenty. W XVII w. powstały klasztory klarysek w Śremie, Kaliszu, Chęcinach i Zamościu. Prowadził zakon klarysek starosądeckich również akcje osadnicze w Pieninach nad Dunajcem od pierwszej połowy XIV w. Najstarsze dokumenty pochodzące z lat trzydziestych XIII w określają Nowatorszczyznę jako „territorium Ludemy”, dokument cysterski z ok. 1234. Dokumenty te mówią o prawie sprowadzania na Podhale Niemców według wzorów śląskich, dokument Henryka Brodatego z 1234, będący jednocześnie najwcześniejszym w Małopolsce przywilejem prawa niemieckiego. Kasatę zakonów kontemplacyjnych, dokonaną przez zaborców w XVIII wieku, przetrwały klasztory w Krakowie i Starym Sączu. W ostatnich latach klaryski założyły nowe fundacje: w 1986 roku w Miedniewicach, a w 1995 roku w Zamościu. Najmłodszymi klasztorami polskich klarysek są: Saltpond (Ghana) w 1990 roku i Skaryszew (koło Radomia) w 1997 roku klaryski z Polski modlą się również w Dingolfing w Niemczech. W Polsce domy zakonne znajdują się w Starym Sączu, Krakowie, Miedniewicach, Sitańcu k. Zamościa, Skaryszewie i Sandomierzu. We wszystkich domach mniszki żyją według Reguły Urbana IV (1263). Aktualnie jedyny i autonomiczny (niezależny od żadnego innego klasztoru) klasztor ubogich sióstr św. Klary w Polsce, pw. Świętej Matki Klary, znajduje się w Kaliszu. W genealogii klarysek polskich umiejscawia się on w klasztorze krakowskim z XIV w., a pod koniec XX w. w Międzyrzeczu (1979), w województwie lubuskim (dawniej: wielkopolskim), skąd wszystkie siostry przeniosły się do Kalisza. Jego odrębność i niezależność od klasztoru krakowskiego, choć wydawał się jego fundacją, polega na odcięciu się od Reguły Urbana IV (1263), którą przez stulecia żyją klaryski krakowskie, i przyjęciu pierwotnej Reguły św. Klary, zatwierdzonej przez Innocentego IV (1253). W 1988 klaryski z Międzyrzecza przeniosły się do Kalisza, niosąc w sobie myśl Soboru Watykańskiego II o „powrocie do źródeł”. 11 sierpnia 1995 klasztor kaliski został kanonicznie erygowany przez bp. Stanisława Napierałę, biskupa kaliskiego, zamknięto w nim klauzurę papieską, a mniszki w myśl pisma Stolicy Apostolskiej przyjęły Regułę św. Klary i Konstytucje Generalne Ubogich Sióstr Świętej Klary (1988). 4 września 2001 przywdziały strój zakonny, jaki noszą klaryski w protomonasterze w Asyżu, i odnowiły śluby zakonne według formy właściwej regule klariańskiej. Od 2002-2023 ubogie siostry św. Klary w Kaliszu były pod jurysdykcją ministra generalnego zakonu braci mniejszych, a w jego imieniu siostrami opiekował się minister prowincjalny poznańskiej Prowincji św. Franciszka Zakonu Braci Mniejszych. Matka ksieni S.M. Stanisława Golec (1995–2000) S.M. Elżbieta Beata Raszczyk (2000–2015) Święte ubogie siostry bł. Helena Enselmini (+1231) św. Agnieszka z Asyżu (+1253) św. Agnieszka z Pragi (+1282) św. Katarzyna z Bolonii (+1463) św. Baptysta Kamila Varano (+1524) Przypisy Bibliografia B. Kurowski OFM, Protomonaster Ubogich Sióstr Klarysek w Kaliszu, [w:] M.M. Łoboz, A. T. Brzyski OFM (red.), Zawstydzona Mądrość, Wrocław: Wydawnictwo św. Antoniego, 2013, s. 233-246, ISBN 978-83-63084-34-9 . Archiwalia [w:] Archiwum Ubogich Sióstr Świętej Klary, Kalisz 1979-2010. C. G. Cremaschi, Ubogie Panie, [w:] Leksykon Duchowości Franciszkańskiej. Kraków-Warszawa: Wydawnictwo M, 2006, s. 1869-1882. ISBN 83-7221-766-1. R. Prejs OFMCap, Klaryski, [w:] Encyklopedia Katolicka. T. 9. Lublin: Wydawnictwo KUL, 2002, s. 38-43. ISBN 83-7306-068-5.