Kościół św. Jerzego w Gecie

Kościół św. Jerzego w Gecie – świątynia należąca do diecezji Porvoo Ewangelicko-Luterańskiego Kościoła Finlandii. Znajduje się w północnej części głównej grupy Wysp Alandzkich – Fasta Åland. Patronem kościoła w Gecie jest św. Jerzy. Od 1906 roku kościół był świątynią parafialną. W 1985 roku parafię w Gecie połączono z parafią w Finström, tworząc parafię Finström-Geta. W 2022 roku nastąpiło kolejne połączenie, tym razem z parafią Sund-Vårdö. W taki sposób powstała parafia Norra Åland (Północne Wyspy Alandzkie). Historia i architektura Kościół w Gecie został zbudowany prawdopodobnie w latach 60. XV wieku, jako kaplica należąca do parafii w Finström. Kościół jest budowlą jednonawową, halową, zbudowaną z czerwonego granitu alandzkiego rapakiwi. Stromy, smołowany dach dwuspadowy pokryty jest płytą wiórową. Wszystkie ściany posiadają okna. Duże okno w prezbiterium przebija ścianę wschodnią. Inne okno znajduje się w szczycie zachodnim, nad wejściem. Trzy duże okna zwrócone są na południe, sięgając aż do okapu, a w ścianie północnej znajduje się jeden otwór okienny. Do zachodniej części ściany południowej dobudowano ceglaną zbrojownię, a do wschodniej części ściany północnej przylega niska i przestronna zakrystia. Zamiast wieży od zachodu, przy murze kościelnym, na południowy zachód od kościoła, stoi oddzielna dzwonnica. Kaplica grobowa na południe od kościoła została zbudowana w latach 20. XIX wieku dla rodziny Brummer z Bolstaholmu. W latach 30. XX wieku w kościele rozpoczęto realizację programu renowacji. Udokumentowano freski, planowano budowę nowej dzwonnicy, wyremontowano zbrojownię. W latach 1965–1966 kościół został odnowiony na większą skalę pod kierunkiem architekta K. R. Lindgrena. Kolejna restauracja i ponowne poświęcenie nastąpiło w październiku 2017 roku. Kościół ma plan prostokąta o wymiarach wewnętrznych około 17 na 9 metrów. Do wnętrza prowadzą dwa wejścia: jedno pośrodku zachodniego szczytu i drugie przez zbrojownię, od strony południowej. Trzecie wejście w ścianie północnej prowadzi do zakrystii, której wymiary wewnętrzne wynoszą około 6,2 na 3,1 metra. Dwa okna zakrystii wychodzą na wschód. Liczne duże okna, w połączeniu z wysokim, drewnianym sklepieniem kolebkowym z 1828 roku, dają wrażenie światła i przestrzeni. Ściana prezbiterium zdominowana jest przez duże okno i otaczające je pojedyncze elementy ołtarza. Badania dendrochronologiczne wskazują na kilka rozległych rekonstrukcji dachu: pod koniec XVI wieku i w latach 20. XIX wieku. W XVII wieku zaszło wiele zmian. Dzwonnica została odnowiona w 1685 roku. W 1704 roku rozważano przebudowę stropu, lecz ostatecznie zarzucono ten pomysł. Wkrótce potem planowano rozbudować zakrystię. W 1749 roku kaplica otrzymała nowy dzwon, będący darowizną kapitana Nilsa Åmana. Drugi dzwon pochodzi z 1977 roku. W zbrojowni znajduje się dzwon z 1816 roku. Wnętrze Ołtarz składa się z sześciu części. Od dołu: ostatnia wieczerza, biczowanie (po lewej), ukrzyżowanie (po prawej) i wniebowstąpienie. Po lewej stronie od tej kompozycji widnieje pokłon pasterzy, a po prawej modlitwa Jezusa w Ogrójcu. Obrazy ufundowane zostały w 1685 roku przez Jacoba Ruscha i jego żonę Britę Rothof ze Snäckö. Obok przejścia do zakrystii znajduje się ambona z 1842 roku, wykonana przez cieślę Isaca Bomana. Reprezentuje ona styl empire z bogatymi złoceniami i potężnym, rozgwieżdżonym niebem, namalowanym na ścianie. Klepsydra na ambonie datowana jest na początek XVII wieku. Na północnej ścianie znajdują się dwa herby, reprezentujące rodzinę Gyllenflög z Bolstaholmu, pochodzące z 1671 i 1699 roku. W zakrystii ulokowano portret kapitana Nilsa Åmana. Obecne organy Riegera pochodzą z 1931 roku. W niszy prezbiterium stoi kopia średniowiecznej rzeźby św. Jerzego ze smokiem, podarowana świątyni po renowacji w 1966 roku. Rok wcześniej odkryto ślady trudnych do interpretacji malowideł z XVII i XVIII wieku. Chrzcielnica z 1970 roku jest darem anonimowego ofiarodawcy. Przypisy Bibliografia Åsa Ringbom: Åländska kyrkor berättar: Nytt ljus på medeltida Konst, arkitektur och historia. 2010. ISBN 978-952-5614-34-3. (szw.). Chapter 3: The Åland Churches project and the necessity of interdisciplinary research. W: Åsa Ringbom: The Voice of the Åland Churches. PQR Publishing, 2013-03-14. ISBN 978-9525614428. (ang.). Pehr Hjalmar Olsson: Åland. Illustrerad landskapsbeskrifning. Med en karta och 16 illustrationer. Helsingfors: Wentzel Hagelstams förlag, 1895. (szw.). Markku Haapio, Luostarinen Laura: Suomen kirkot ja kirkkotaide. Lieto: 1980. ISBN 951-9064-28-1. Linki zewnętrzne Strona miejscowej wspólnoty wiernych