Narwa (miasto)

Narwa (est. Narva, niem. Narwa, ros. Нарва) – miasto w północno-wschodniej Estonii, na granicy z Rosją, nad rzeką Narwą, niedaleko ujścia tej rzeki do Zatoki Fińskiej. Populacja wynosi 52 495 osób (1 I 2025). Po drugiej stronie rzeki leży rosyjskie miasto Iwangorod, dawniej część Narwy, w 1945 roku zostało ono włączone przez władze sowieckie do Rosyjskiej FSRR. Historia Obszar dzisiejszej Narwy był zasiedlony już w 5. i 4. tysiącleciu p.n.e. przez ludy z kultury Narva. Pierwszą pisemną wzmianką o miejscowości mógł być wpis w Latopisie nowogrodzkim pierwszym. Pojawia się tam we wpisie z 1172 roku termin „Nerewski koniec”, który mógł odnosić się do miejscowości, jak również do przeprawy na rzece Narwie. Pierwsza pewna wzmianka pochodzi z 1240 roku. Narwa jest wymieniona jako należąca do duńskiego króla mała wieś. Prawdopodobnie w 2. połowie XIII wieku, przed 1277 rokiem, duńczycy wybudowali zamek nad Narwą. Według Latopisu nowogrodzkiego pierwotnie zamek miał stać na prawym brzegu rzeki, być może stanowiąc bazę do dalszych podbojów na wschód. Próba jego budowy tam jednak się nie powiodła i zamek wybudowano w obecnej lokalizacji, na lewym brzegu. W 1346 roku król Danii Waldemar IV sprzedał północno-zachodnie ziemie Estonii wraz z Narwą zakonowi inflanckiemu. W 1659 roku miasto strawił pożar. Odbudowa według całkiem nowego planu urbanistycznego zajęła 20 lat. Strategiczne położenie Narwy spowodowało, że w jej okolicach rozgrywało się wiele konfliktów zbrojnych. M.in. podczas: wojen inflanckich: 1558, 1581 (6 września 1581 wojska szwedzkie zdobyły miasto i wymordowały całą ludność), III wojny północnej (wielkiej wojny północnej): 1700 (najistotniejsza), 1704, wojny estońsko-bolszewickiej (wojny o niepodległość Estonii): bitwa o Narwę w 1918, następnie wkroczenie wojsk estońskich do miasta w styczniu 1919, II wojny światowej: 1944. Demografia Do wybuchu II wojny światowej Narwa była etnicznie estońska, podobnie jak stanowiący jej część leżący obecnie w Rosji Iwangorod. W 1940 roku ZSRR przeprowadził wysiedlenia Estończyków i Niemców z Narwy, a na ich miejsce osiedlono Rosjan, szczególnie w okresie odbudowy miasta ze zniszczeń wojennych. W okresie radzieckim oba miasta posiadały wspólną infrastrukturę, m. in. energetyczną i sanitarną. Po odzyskaniu przez Estonię niepodległości w mieście osiadła pewna liczba Estończyków, którzy objęli stanowiska w administracji państwowej i służbach publicznych, jednak wciąż ludność rosyjska stanowi zdecydowaną większość populacji. W 2007 roku miasto, które liczyło ponad 67 497 mieszkańców i zajmowało obszar 84,54 km², miało 93,85% mieszkańców rosyjskojęzycznych, z czego 86,41% Rosjan. Estończycy stanowili jedynie 4% mieszkańców Narwy. W 2025 r. (1 I) miasto zamieszkane było przez 52 495 osób. Gospodarka W mieście rozwinął się przemysł włókienniczy, bawełniany, materiałów budowlany, metalowy, maszynowy, drzewny oraz spożywczy. Transport Przez Narwę przebiega estońska droga krajowa nr 1 z Tallinna. Jest ona częścią trasy europejskiej E20 z lotniska Shannon w Irlandii do Petersburga w Rosji. W mieście znajduje się stacja kolejowa Narwa na historycznej linii z Paldiski do Petersburga, wybudowanej w 1870 roku. Obecnie z Narwy można dojechać do Tallinna lub do Moskwy oraz Petersburga (połączenia międzynarodowe obsługuje spółka GO Rail, krajowe Elron). W mieście znajduje się trawiaste lotnisko Olgina, używane obecnie głównie dla spadochroniarstwa. Może ono obsłużyć samoloty o masie do pięciu ton. Miasto wraz z sąsiednią gminą Vaivara chce utworzenia większego portu lotniczego, mogącego obsłużyć ruch międzynarodowy. Kultura Od 1999 roku w cyklu dwuletnim organizowany jest w Narwie Międzynarodowy Konkurs Chopinowski dla młodych pianistów. Miasta partnerskie Donieck Gmina Tinglev Karlskoga Elbląg Urodzeni w Narwie Paul Keres – szachista Adolf Szyszko-Bohusz – architekt Zobacz też Bitwa pod Narwą Zamek Hermana Ratusz w Narwie Przypisy