Zamek w Berry Pomeroy

Zamek w Berry Pomeroy (ang. Berry Pomeroy Castle) – średniowieczny zamek, w stanie ruiny, w południowo-zachodniej Anglii (Wielka Brytania), w hrabstwie Devon, w dystrykcie South Hams, położony nieopodal wsi Berry Pomeroy, około 3 km na wschód od miasta Totnes. Wzniesiony w XV wieku, przebudowywany w kolejnych stuleciach, objęty jest ochroną zarówno jako zabytek archeologiczny (scheduled monument), jak i zabytkowy budynek (listed building) klasy I. Obiektem zarządza organizacja English Heritage, która udostępnia go zwiedzającym. Historia Okoliczne ziemie znajdowały się w posiadaniu rodu Pomeroy od XI wieku, kiedy to Wilhelm Zdobywca nadał je Ralfowi de Pomaria, normańskiemu rycerzowi pochodzącemu ze wsi La Pommeraye, w okolicach miasta Falaise (Francja). Wygrodzony został tu teren łowiecki, na którym utrzymywana była populacja jeleni. Zamek został wzniesiony przez Henry’ego Pomeroya lub, bardziej prawdopodobnie, jego syna Richarda, pomiędzy 1461 a 1496 rokiem. Pomeroyowie zamieszkiwali uprzednio nieufortyfikowany dwór w środku wsi Berry Pomeroy. Zamek wzniesiono najprawdopodobniej w odpowiedzi na niespokojną sytuację w hrabstwie Devon, targanym lokalnymi waśniami nasilonymi podczas Wojny Dwóch Róż, w której Pomeroyowie opowiedzieli się po stronie Yorków. W 1547 roku posiadłość zakupił Edward Seymour, książę Somersetu, który jako lord protektor (regent) pełnił wówczas rządy w kraju w imieniu swojego małoletniego siostrzeńca, Edwarda VI. Nie wiadomo, czy Seymour kiedykolwiek odwiedził Berry Pomeroy, posiadał bowiem wiele innych rezydencji, a on sam został stracony w 1552 roku. Zamek przeszedł w posiadanie jego najstarszego żyjącego syna, Edwarda Seymoura (1529–1593), który podjął się jego rozbudowy, zapoczątkowanej prawdopodobnie około 1562 roku. Wyburzone zostały wewnętrzne zabudowania, w których miejscu powstała rezydencja w stylu elżbietańskim. W 1593 roku posiadłość odziedziczył syn tego ostatniego, Edward Seymour (ok. 1563–1613), od 1611 noszący tytuł baroneta. Rozpoczął jej gruntowną przebudowę. Budowana przez niego rezydencja w stylu jakobińskim miała dorównywać najznakomitszym posiadłościom arystokratycznym w kraju, jak Longleat czy Audley End. Ze względu na wyczerpanie funduszy projekt został jednak przerwany około 1610 roku. Kolejni Seymourowie zamieszkiwali na zamku co najmniej do 1688 roku, nie wznowili jednak przebudowy. Ostatecznie zamek został rozebrany z inicjatywy Edwarda Seymoura, 5. baroneta, który rezydował w Bradley House w hrabstwie Wiltshire. W 1697 roku odnotowany został jako ruina. Począwszy od końca XVIII wieku ruiny zamku były licznie odwiedzane przez artystów i turystów. Sprzyjała temu bliskość rozwijających się nieopodal kurortów nadmorskich Torquay i Paignton, a także liczne nawiązania do zamku w literaturze, począwszy od powieści The Castle of Berry Pomeroy (1806). W wielu utworach pojawiał się motyw nawiedzenia zamku przez duchy, sam zamek zyskał miano „najbardziej nawiedzonego w hrabstwie Devon”. Ruiny zamku do dziś stanowią własność kolejnych potomków Edwarda Seymoura. Obecnym właścicielem (2025) jest John Seymour, 19. książę Somersetu (Seymourowie odzyskali tytuł książęcy w 1750 roku). Obiektem zarządza organizacja English Heritage. Wiedza na temat historii zamku została poddana rewizji w następstwie badań archeologicznych przeprowadzonych w latach 1980–1996. Uprzednio dominował pogląd, że zamek pochodzi z epoki normańskiej (XI/XII wiek). Również jego przebudowę przypisywano pierwszemu z posiadających go Seymourów (Edwardowi, księciu Somersetu), a więc szacowano ją na lata 1547–1552. Opis Zamek ulokowany jest na stromym, zalesionym zboczu wąwozu, którego dnem płynie strumień Gatcombe Brook. Z pierwotnej, XV-wiecznej zabudowy zachowała się ufortyfikowana brama wjazdowa w południowym narożniku zamku, baszta w narożniku wschodnim oraz łączący je fragment muru obronnego. Przetrwały także pozostałości po baszcie w narożniku północno-wschodnim oraz po murze do niej prowadzącym. Charakterystyczną cechą zamku jest obecność otworów strzelniczych przeznaczonych dla armat i broni strzeleckiej. Wewnątrz zamku, za bramą wjazdową, znajduje się dziedziniec; na wschód od którego znajdują się ruiny skrzydła mieszkalnego w stylu elżbietańskim z XVI wieku, o czterech kondygnacjach. Od strony północno-zachodniej do dziedzińca przylegają słabiej zachowane pozostałości po skrzydle w stylu jakobińskim z przełomu XVI i XVII wieku. Galeria Przypisy