Kościół św. Sergiusza w Kairze

Kościół św. Sergiusza Kanisat Abu Sardża, Kanīsat Abū Sarjah (Abu Sarga) – najstarszy kairski kościół datowany na IV lub V wiek, zlokalizowany w Qasr el-Shama w Starym Kairze. Zgodnie z tradycją zbudowany jest na miejscu przebywania Świętej Rodziny w czasie pobytu w Egipcie. Kościół należy do Archidiecezji Aleksandrii Koptyjskiego Kościoła Ortodoksyjnego i jest pod wezwaniem męczenników chrześcijańskich św. Sergiusza i św. Bakchusa, żołnierzy armii rzymskiej. Część ich relikwii jest przechowywana w tym kościele. Tradycja lokalnego Kościoła koptyjskiego wiąże lokalizację kościoła z trzytygodniowym pobytem Świętej Rodziny w Egipcie. Ma o nim świadczyć krypta zlokalizowana w dolnej części kościoła, która miała być miejscem ich zamieszkiwania. Przeprowadzone badania geofizyczne podziemnej części budowli wykluczają, by mogłaby to być oryginalna „święta krypta” i prawdopodobnie jest budowlą pochodzącą z II wieku. Na głębokości 5 metrów poniżej aktualnego dna sanktuarium naukowcy odnotowali anomalie odbić fal sejsmicznych, które wskazują na istnienie na tej głębokości zakopanego sufitu pierwotnej krypty. W 1164 roku (24 pachons 880 A.M.) w kościele pochowany został także męczennik, święty Kościoła koptyjskiego, Basznouna (Bashnuna al-Maqari). Architektura Kościół św. Sergiusza został wzniesiony na rzucie prostokąta, w formie bazyliki z nawą główną i dwiema nawami bocznymi (północną i południową), oraz narteksem. Kościół jest orientowany, z nawą główną pokrytą dwuspadowym dachem, zaś nawy boczne pokrywają płaskie, poziome zadaszenia. Charakterystyczny dach budowli ma przypominać Arkę Noego. Nawy oddzielają dwa rzędy kolumn – jedenaście jest wykonanych z białego marmuru, a tylko jedna z czerwonego granitu. Powyżej nawy bocznej istnieje galeria z dwiema kapliczkami, które są używane do kultu prywatnego i praktykowania postu przed Wielkanocą. Pierwsza jest poświęcona patronom kościoła – męczennikom Sergiuszowi i Bakchusowi, zaś druga Abrahamowi, Izaakowi i Jakubowi. Na części kolumn widnieją wizerunki świętych. Na ikonach przedstawione są sceny z życia Chrystusa, Najświętszej Marii Panny oraz świętych. Ulokowane we wschodniej części budowli sanktuarium oddziela od nawy głównej drewniany higab, pięknie zdobiony hebanem i kością słoniową. Jego najstarsza część pochodzi z XIII wieku. Drewniany baldachim nad ołtarzem sanktuarium jest wsparty na czterech filarach. Zdobią go sceny biblijne, między innymi przedstawiające Pantokratora i Archanioła Gabriela. Apsydę za ołtarzem zdobią mozaiki i pasy z marmuru. Zadaszenie nad głównym, centralnym ołtarzem poświęconych Sergiuszowi i Bakchusowi ma formę sklepienia kolebkowego i zwieńczone jest konchą. Boczne sanktuaria – północne (poświęcone Archaniołowi Gabrielowi) i południowe (ku czci Archanioła Michała) są pokryte płytkimi kopułami. W północno-zachodniej części kościoła ulokowane jest baptysterium. W kościele św. Sergiusza istniał, dobrze zachowany, najstarszy w Egipcie ołtarz. Został on przeniesiony do utworzonego przy kościele Muzeum Koptyjskiego. Trafiła tam także część oryginalnej drewnianej ambony. Muzeum Koptyjskie Na początku XX wieku przy kościele zostało utworzone Muzeum Koptyjskie. Zostało ufundowane w 1908 roku przez przywódcę koptyjskiego, paszę Marcusa Simaika, przy aprobacie patriarchy Cyryla V, a inauguracja nastąpiła w 1910. Zostało ulokowane na piętrze dawnego monasteru, z wejściem z przedsionka kościoła. Oprócz wspomnianych wyżej artefaktów z kościoła św. Sergiusza oraz licznych fragmentów architektonicznych z okresu XIII–XVI w., zgromadzono wiele bogato iluminowanych, średniowiecznych kodeksów, ikon odwołujących się do średniowiecznego bizantyńskiego malarstwa, a także sprzętów codziennego użytku, strojów i biżuterii. W 1931 muzeum zostało upaństwowione. Przypisy