Zamek Malá Skála

Zamek Malá Skála – zabytkowy zamek położony w miejscowości Malá Skála, w kraju libereckim, około 5 km na zachód od Železnego Brodu. Obiekt znajduje się na północnym skraju chronionego krajobrazu Czeski Raj, w dolinie rzeki Izery. Historia Na przełomie XV i XVI wieku, gdy stary zamek Vranov przestał wystarczać jako siedziba szlachty, w dolinie niedaleko niego wzniesiono twierdzę, która stała się centrum majątku skalskiego (dawniej vranovskiego). W 1538 majątek zakupił najwyższy burgrabia Jan z Vartemberka od Karla Feliksa z Valdštejna i połączył je z Hrubým Rohozcem. W skład majątku wchodziła wówczas połowa miasta Turnov, miasteczko Brodec (obecnie Železný Brod), szereg dworów w okolicznych wsiach, osiem wsi zapisanych z majątku zbirožskiego oraz około 50 wsi w regionie od Železnego Brodu i Turnova aż po Jablonec nad Nysą, Rychnov u Jablonce nad Nisou i Kokonín. Po śmierci Jana z Vartemberka w 1543, majątek odziedziczył jego syn Adam, a w 1565 wnuk Jana, Karel z Vartemberka. To on kazał wybudować w miejscu twierdzy renesansowy zamek, którego ówczesny wygląd nie jest jednak znany. Synowie Karola, Jan Jiří i Jindřich Ota, podzielili się spadkiem w 1613. Jindřich Ota, znany z brutalnego postępowania, otrzymał z majątku ojca zamek Malá Skála wraz z ruinami zamku Vranov, część Turnova oraz około 40 wsi na północ od Jizery aż po Jablonecko. W 1615 majątek skalski zakupił Albrecht Jan Smiřický ze Smiřic, który zmarł trzy lata później. Ze względu na jego udział w powstaniu stanów, jego dobra zostały skonfiskowane, a majątek skalski otrzymała rodzina Valdštejnów. Albrecht z Valdštejna przekazał je w lenno Mikulášowi Desfoursowi, właścicielowi Hrubého Rohozca. Rodzina Desfoursów nie mieszkała na stałe w zamku Malá Skála, ponieważ posiadała znacznie okazalszy zamek Hrubý Rohozec. Malá Skála pełnił głównie funkcję administracyjną. Na początku XVIII wieku, za czasów Ferdinanda Ignáce Desfourse, zamek został przebudowany w stylu barokowym, głównie wnętrza. W 1775 obiekt został splądrowany przez zbuntowanych poddanych. W 1802 hrabia František Václav Desfours sprzedał majątek maloskalski fabrykantowi Františkowi Zachariášowi Rtimischowi, który wzbogacił się na dostawach wojennych i uzyskał tytuł barona. Rtimisch przebudował zamek około 1810 w stylu empire, zwracając szczególną uwagę na urządzenie parku oraz wykorzystanie ruin starego zamku Vranov. Po śmierci Zachariáša Rtimischa w 1832, majątek odziedziczył jego brat Karel, a następnie zamek przeszedł w ręce wolnego pana z Oppenheimu i Wilhelma Medingera. Na początku XX wieku w wyglądzie zamku pojawiły się elementy secesyjne. 7 września 1901 w Malej Skále urodziła się pisarka Jarmila Glazarová, której ojciec był zarządcą zamku. Obecnie spoczywa na miejscowym lesistym cmentarzu. Architektura Zamek Malá Skála jest jednokondygnacyjną budowlą o prostokątnym rzucie, której fasada wejściowa z balkonem skierowana jest na północ. Elewacja południowa, zwrócona w stronę parku, posiada centralną część zwieńczoną trójkątnym szczytem oraz balkon na pierwszym piętrze, umieszczony nad krótkim, dwuramiennym schodami i wejściem. Park opada tarasowo w kierunku południowym. W pobliżu zamku (po stronie północnej) znajdują się dawne budynki gospodarcze i urzędnicze. W skład kompleksu wchodzą również piwnice piwowarskie, wybudowane po 1731. Obiekt został odnowiony i obecnie służy jako ośrodek szkoleniowo-rekreacyjny. Nie jest udostępniony dla zwiedzających. Przypisy