Jesionik

Jesionik (cz. Jeseník, do 1947 Frývaldov, niem. Freiwaldau, pol. dawniej Frywałdów, Frywałd) – miasto w Czechach, w kraju ołomunieckim, leżące w Górach Opawskich (cz. Zlatohorská vrchovina), na pograniczu Wysokiego Jesionika (cz. Hrubý Jeseník) i Gór Złotych (cz. Rychlebské hory). Jesionik położony jest na Czeskim Śląsku, a historycznie na Dolnym Śląsku. Według danych z 1 stycznia 2015 powierzchnia miasta wynosiła 3823 ha, a liczba jego mieszkańców 11 524 osób. Historia Pierwsza wzmianka o Jesioniku pochodzi z 1267, z czasów kolonizacji kraju. Już z tego okresu pochodzą informacje o poszukiwaniach górniczych rud metali. W źródłach łacińskich miasto figuruje jako Vriwald, w niemieckich jako Freiwalda. W przeszłości Jesionik był największym miastem biskupiego księstwa nyskiego, leżącym na obecnych terenach czeskich. W czasach późniejszych rozwój miasta i okolicy związany był przede wszystkim z pierwszym na świecie zakładem wodoleczniczym, który został założony przez Vincenza Priessnitza. Stąd pochodzi czeska nazwa uzdrowiska – Priessnitzovy lázně (oficjalnie Lázně Jeseník, niem. Bad Gräfenberg), a główny pawilon nosi nazwę Priessnitzovo sanatorium. Nazwa drugiego sanatorium (pawilonu) Ripper pochodzi od nazwiska zięcia Priessnitza, który miał duży wpływ na rozwój uzdrowiska. Pawilon dziecięcy – Karolina nosi imię córeczki Priessnitza, której nie udało się wyleczyć i zmarła, kiedy miała 3 lata. Najdłuższy pawilon nazywa się Bezruč, a kolejny – Maryčka. W 1888 miasto uzyskało połączenie kolejowe z Hanušovicami do Głuchołaz – budowa wymagała skomplikowanych rozwiązań technicznych ze względu na duże różnice wysokości na trasie biegnącej przez Przełęcz Ramzovską (cz. Ramzovské sedlo) (początkowo planowano tunel pod Červenohorskim sedlem, ale zarzucono go z powodów finansowych). 7 sierpnia 1901 odsłonięto tzw. Polski pomnik, będący wyrazem wdzięczności kuracjuszy narodowości polskiej. Podobne upamiętnienia pozostawili po sobie Anglicy, Grecy, Rumuni, Czesi, Francuzi i Rosjanie. Sam obelisk postawiono już w 1894, ale dopiero w 1900 zezwolono na przyozdobienie go wizerunkiem orła. Już wcześniej, w 1869, jednemu ze źródeł nadano nazwę „Polskiego”. W 2005 poddano je renowacji. Do 1918 Jesionik był miastem zamieszkałym niemal wyłącznie przez Niemców – spis z 1910 wykazał, że dla 99,5% był on językiem ojczystym. Wśród wyznań 95,5% stanowili rzymscy katolicy. W 1930 spis wykazał 8959 Niemców oraz 1281 Czechów i Słowaków; 9816 rzymskich katolików, 301 ewangelików, 121 husytów, 82 starokatolików, 11 prawosławnych, 98 żydów, 146 bez wyznania. Według spisu w 2001 w mieście mieszkało: 11206 Czechów, 451 Morawian, 366 Słowaków, 136 Niemców, 39 Ślązaków, 29 Polaków, 28 Romów i po kilkanaście osób innych narodowości. Podział religijny wyglądał następująco: 2471 rzymskich katolików, 142 ewangelików, 68 husytów, 36 prawosławnych, 19 Świadków Jehowy, 8728 bez wyznania, 869 nie podało. W 2017 na rynku w Jeseniku postawiono 4-tonową figurę św. Jana Nepomucena ze śląskiego granitu. W okresie CSRS została ona przestawiona pod kościół Wniebowzięcia NMP. Inną atrakcją miasta jest ogród ziołowy do aromaterapii. Znane postacie związane z Jesionikiem Karl Ditters von Dittersdorf, kompozytor, starosta Jesionika, Vincent Priessnitz, twórca hydroterapii, założyciel uzdrowiska w Jesioniku, Nikołaj Gogol, pisarz, kuracjusz Károl Khuen-Héderváry, ban Chorwacji i premier Węgier Znani Polacy związani z Jesionikiem Wincenty Krasiński, generał, kuracjusz, Zygmunt Krasiński, pisarz, kuracjusz. Podział administracyjny Miasto (gmina) dzieli się na następujące części: Bukovice Dětřichov Jesionik Demografia Źródło: Czeski Urząd Statystyczny Religia Kościół Rzymskokatolicki – parafia Wniebowzięcia Panny Marii (dekanat Jesionik) Ewangelicki Kościół Czeskobraterski (Morawskośląski Seniorat) Czechosłowacki Kościół Husycki Kościół Prawosławny Czech i Słowacji Kościół Adwentystów Dnia Siódmego Miasta partnerskie Nysa Neuburg an der Donau Głuchołazy Turystyka Oddział PTTK „Sudetów Wschodnich” w Prudniku przyznaje Kolarską Odznakę Turystyczną w „Królestwie Pradziada” za odwiedzenie m.in. Jesionika. Galeria Ludzie związani z Jesionikiem Zobacz też Wieża widokowa na Zlatým Chlumie Jeseník (stacja kolejowa) Przypisy Linki zewnętrzne Strona miasta