NoeFlandre/osm-polygon-wikidata-only huggingface dataset:
Kościół Niepokalanego Poczęcia Marii Panny w Ołomuńcu

Kościół Niepokalanego Poczęcia Marii Panny (czes. Kostel Neposkvrněného početí Panny Marie) – kościół klasztorny, obecnie zgromadzenia dominikanów, w Ołomuńcu na Morawach w Czechach. Położenie Kościół wznosi się w narożniku dzisiejszych ulic Sokolskiej (Sokolská ul.) i Słowackiej (Slovenská ul.). Zbudowano go wraz z w przylegającym od północy klasztorem poza obwodem średniowiecznych murów obronnych Ołomuńca, w miejscu zwanym Na Bělidlech (na łąkach wykorzystywanych wcześniej do bielenia płótna). Dopiero w II połowie XVIII w. został objęty nowymi fortyfikacjami miejskimi. Historia Powstał jako świątynia zgromadzenia franciszkanów (bernardynów). Kościół wraz z klasztorem rozpoczęto wznosić z inicjatywy charyzmatycznego kaznodziei i minoryckiego wikariusza generalnego Jana Kapistrana w roku 1454. Kościół był konsekrowany w roku 1468 w obecności króla Węgier Macieja Korwina (który zresztą już w następnym roku w ołomunieckiej katedrze został koronowany na króla Czech). Po likwidacji zgromadzenia franciszkańskiego w 1782 r. w ramach tzw. reform józefińskich w 1785 r. objęli go dominikanie. Architektura Późnogotycki kościół murowany na rzucie prostokąta, orientowany. Jest budowlą prostą, typową dla zakonu franciszkanów. Bardzo prawdopodobne, że wznosiła go ta sama miejska strzecha budowlana, która w tym czasie pracowała przy kościele farnym św. Maurycego. Trójnawowy, z nawami sklepionymi prostymi sklepieniami krzyżowymi i nakrytymi oryginalnym, wysokim dachem w formie ośmiobocznego ostrosłupa. Wydłużone prezbiterium, zamknięte na ośmioboku, nakryte jest dachem dwuspadowym z wieżyczką sygnaturki na kalenicy. Przy południowej ścianie nawy, w której znajdowało się pierwotne wejście do kościoła, w 1653 r. dobudowano wczesnobarokową kaplicę pod wezwaniem św. Antoniego Padewskiego. Po północnej stronie nawy znajduje się przejście do Drogi Krzyżowej i klasztoru, barokowy ołtarz św. Dominika (założyciela zakonu dominikanów), trzy kamienne reliefy oraz małe okienko pierwotnego konfesjonału. We wnętrzu obszerne fragmenty gotyckich malowideł z połowy XV w. i początku XVI w. W latach 80. XIX w. kościół poddano regotyzacji według planów Gustava Meretty. Usunięto barokowe ołtarze i zastąpiono je neogotyckimi (ołtarz główny zakupiony został w Niemczech), podobnie postąpiono z amboną. W latach 20 XX w. kościół remontowano. Większość neogotyckich elementów Meretty zlikwidowano w czasie rozległej rekonstrukcji kościoła w latach 80. XX w. Neogotycki główny ołtarz usunięto podczas prac konserwacyjnych po wielkiej powodzi w 1997 r. Pozostało z niego jedynie tabernakulum, jednak osadzone na nowej podstawie. W ołtarzu bocznym (lewa nawa) znajduje się trumna z relikwiami św. Zdzisławy Czeskiej. Przypisy Bibliografia Olomouc. Turistický průvodce. Ediční rada Městského národního výboru v Olomouci, Olomouc 1974.
Kościół Panny Marii Nieustającej Pomocy w Pradze

Kościół Panny Marii Nieustającej Pomocy, zwany też św. Kajetana – kościół rzymskokatolicki, znajduje się Pradze przy ulicy Nerudova na Małej Stranie. Kamień węgielny pod budowę barokowego kościoła i klasztoru teatynów położono w 1691. Kościół wybudowano według projektu Jeana-Baptisty Matheya oraz Jana Błażeja Santini-Aichela, a jego konsekracja miała miejsce w 1717. W 1789 cesarz Józef II Habsburg skasował zgromadzenie zakonne, sam zaś kościół w 1869 przejęli redemptoryści, którzy zmienili jego wezwanie na współczesne. Na przełomie XX i XXI wieku kościół został wystawiony na sprzedaż. Na skutek protestów społecznych archidiecezja praska wycofała się jednak z tego zamiaru. Bibliografia Joanna Derdowska: Praskie przemiany : sacrum i desakralizacja przestrzeni miejskiej Pragi, Zakład Wydawniczy „Nomos”, Kraków 2006
Kościół Zwiastowania Marii Panny w Ołomuńcu

Kościół Zwiastowania Marii Panny – kościół klasztorny zakonu kapucynów w Ołomuńcu na Morawach. Znajduje się w południowo-wschodnim narożniku ołomunieckiego Dolnego Rynku (czes. Dolní náměstí). Kapucynów sprowadził do Ołomuńca już w 1615 r. tutejszy biskup, kardynał Franciszek z Dietrichsteinu (czes. František z Dietrichštejnu). Po zniszczeniu w czasie wojny trzydziestoletniej pierwszego klasztoru, usytuowanego poza murami miejskimi, nowy klasztor i kościół, utrzymane już w stylu wczesnego baroku, zostały zbudowane w latach 1655-1661 wewnątrz miasta. Kościół został wzniesiony jako prosta, bezwieżowa, jednonawowa świątynia z prostopadle zamkniętym prezbiterium i dwoma bocznymi kaplicami. Był jedną z pierwszych budowli sakralnych, wzniesionych na terenie miasta po zakończeniu szwedzkiej okupacji z lat 1642-1650. Powstał na miejscu uliczki, prowadzącej na Dolny Rynek i 21 wyburzonych domów, stojących pierwotnie przy niej. Nawa świątyni nakryta jest sklepieniem kolebkowym z lunetami, dwie kaplice boczne – sklepieniami krzyżowymi. Prosta, gładka fasada główna kościoła z wysokim, trójkątnym szczytem stanowi charakterystyczną dominantę urbanistyczną południowej pierzei Dolnego Rynku. Ozdobiona jest mozaiką przedstawiającą scenę Zwiastowania, umieszczoną centralnie nad głównym portalem, autorstwa J. Benědika. Zastąpiła ona w 1972 r. pierwotnie znajdujący się tu fresk autorstwa Jana Köhlera. Na kamiennym portalu wejściowym widnieje data rozpoczęcia budowy świątyni – rok 1655. Przypisy
Evangelický kostel (Komorní Lhotka)

Evangelický kostel v Komorní Lhotce je jedním z luterských tolerančních kostelů na Těšínsku. Základní kámen ke stavbě původní evangelické modlitebny v Komorní Lhotce byl položen 1. května 1782. Modlitebna byla vystavěna v letech 1782–1783 v klasicistním stylu. Interiér kostela je inspirován Ježíšovým kostelem v Těšíně a v jeho výzdobě lze zaznamenat doznívající rokokové prvky. Sochařská výzdoba oltáře a kazatelny pochází z dílny těšínské sochařské rodiny Prackerů. V první polovině 19. století byly uvnitř kostela vybudovány galerie – nejprve na západní straně a posléze na východní straně. Roku 1852 byla ke kostelu přistavěna věž, a tím získal svou dnešní podobu. Elektrifikován byl v roce 1937. V letech 2007–2008 byl kostel nově omítnut. Vedle kostela je hřbitov s kamenným náhrobkem rytíře Jana Bohumila Tschammera z Jiskřičína a jeho manželky; náhrobek pochází z poloviny 19. století a je ozdoben litinovým erbem. Jsou zde také náhrobky evangelických pastorů (např. Š. Nikolaidese či Jerzyho Heczka), kurátorů (např. A. Walacha) a učitelů (např. J. Břežka). Galerie Odkazy Související články Farní sbor Slezské církve evangelické augsburského vyznání v Komorní Lhotce Karol Kulisz Ježíšův kostel v Těšíně Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Evangelický kostel v Komorní Lhotce na Wikimedia Commons Článek o kostele v Komorní Lhotce na serveru hrady.cz Stránky sboru SCEAV v Komorní Lhotce
Toleranzkirche (Komorní Lhotka)

Die Toleranzkirche ist die evangelische Gemeindekirche von Komorní Lhotka (deutsch: Kameral Ellgoth), einer Gemeinde im Okres Frýdek-Místek in der tschechischen Provinz Schlesien. Sie gehört der Schlesischen evangelischen Kirche A.B. in Tschechien an. Geschichte Die Evangelische Toleranzkirche von Kameral Ellgoth wurde nach Erlass des Josephinischen Toleranzpatents von 1781, das den Protestanten in den Ländern des Habsburgerreichs die freie Religionsausübung garantierte, als eine der sogenannten Toleranzgemeinden gegründet und seitens des örtlichen Gutsherrn, Johann Gottlieb Tschammer aus Iskositz, errichtet. Die Grundsteinlegung erfolgte am 1. Mai 1782, die Fertigstellung des von der Jesuskirche in Teschen beeinflussten Kirchenbaus 1783. Der skulpturale Schmuck des Altars und der Kanzel stammt aus der Werkstatt der Teschener Bildhauerfamilie Pracker. In der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts wurden im Inneren der Kirche Emporen errichtet. Im Jahr 1852 wurde der Kirche ein Turm hinzugefügt, der ihr das heutige Aussehen verlieh. Die Kirche besitzt eine Orgel von 1904 aus der Werkstatt des Orgelbauers Karl Neusser aus Neu Titschein. In den Jahren 2007–2008 wurde die Kirche restauriert. Literatur Žaneta Marvanová: Sakrální architektura luteránů na Těšínsku 1781–1849. In: Opuscula Historiae Artium. 68 (2019), S. 240–255. digitalisat Weblinks Website zur Kirche, abgerufen am 24. August 2023
Kościół ewangelicki w Ligotce Kameralnej

Kościół ewangelicki w Ligotce Kameralnej – jeden z luterańskich kościołów tolerancji, wybudowanych na Śląsku Cieszyńskim w Ligotce Kameralnej pod koniec XVIII w. Kamień węgielny pod budowę oryginalnego jak na swe czasy domu modlitwy położono 1 maja 1782 r. Dom modlitwy był budowany w latach 1782–1783 w klasycznym stylu. W architekturze budowli można dostrzec wpływy Kościoła Jezusowego w Cieszynie, a także pewne elementy stylu rokoko. Ozdoby rzeźbiarskie ołtarza i kazalnicy pochodzą spod dłuta rzeźbiarzy z rodziny Pracker mającej swój warsztat w Cieszynie. W XIX w. wybudowano wewnątrz kościoła galerie, najpierw po zachodniej, a następnie po wschodniej stronie. W 1852 r. kościół uzyskał wieżę, nadało to mu obecny kształt. W 1937 r. kościół zelektryfikowano. W latach 2007–2008 nałożono nowy tynk. Obok kościoła znajduje się cmentarz z kamiennymi nagrobkami m.in. Jana Bogumiła Tschammera z Iskrzyczyna i jego żony z XIX w., pastorów (np. J. Heczka), kuratorów ewangelickich (np. A. Walacha) oraz miejscowych nauczycieli. Linki zewnętrzne Informacje na temat kościoła (cz.) Historia zboru i kościoła (pol.)
Marienkirche (Cieszyn)

Die Marienkirche (polnisch Kościół św. Marii Magdaleny) in Cieszyn, Polen, ist eine Katholische Kirche mit dem Patrozinium der hl. Maria Magdalena. Geschichte Die ursprünglich Mariä Geburt geweihte Kirche wurde in der Mitte des 13. Jahrhunderts im Stil der Gotik erbaut. Seit 1263 wurde sie von den Dominikanern betreut. Während der Reformation wurde sie 1544 bis 1611 wurde sie von evangelischen Gläubigen genutzt, danach kam sie wieder in die Obhut der Dominikaner. Nach dem Stadtbrand 1789 verließ der Orden die Stadt; das Gebäude wurde danach als Stadtpfarrkirche St. Maria Magdalena von Karl Jacobi d’Eckholm im spätbarock-klassizistischen Stil wiederaufgebaut. Restauriert wurde sie Mitte des 19. Jahrhunderts, 1928–34, 1962–1967 und nach 2000. Die Ausstattung Der barocke Hauptaltar wurde 1794 von Andreas Schweigel geschaffen, das spätklassizistische Tabernakel stammt aus der ersten Hälfte des 19. Jahrhunderts. Der Troppauer Bildhauer Franziskus Schubert schuf die spätbarock-klassizistische Kanzel und den Taufstein. Das gotische Grabmal zum Gedenken an den Teschener Herzog Przemislaus I. aus der Werkstatt von Peter Parler und das manieristische Epitaph des Ritters Mikołaj Rucki von 1664. Weblinks Pfarrei Literatur Dehio-Handbuch der Kunstdenkmäler in Polen. Schlesien. Deutscher Kunstverlag, München u. a. 2005, ISBN 3-422-03109-X, S. 237f. Teresa Małkowska-Holcerowa i Jan Samek (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. Miasto Cieszyn i powiat cieszyński. T. IV, z. 3: Województwo katowickie. Warszawa: Instytut Sztuki PAN, 1974. Einzelnachweise
Kościół św. Bartłomieja w Kolínie

Kościół św. Bartłomieja – dzieło reprezentujące czeską architekturę doby gotyku, historyczna fara miasta Kolína. Historia Początki dziejów kościoła ściśle wiążą się z dziejami miasta Kolín. Król czeski Przemysł Ottokar II założył po 1253 parafię miasta znanego wówczas jako Colonia Nova. W 2 połowie XIII wieku wzniesiono prezbiterium wraz z kryptą, trójnawowy korpus nawowy, z dwoma ośmiobocznymi wieżami zachodnimi. W 1349 w wyniku pożaru spłonęła wschodnia część kościoła. W latach 1360–1378 wzniesiono wysokie prezbiterium z wieńcem kaplic, nawiązujący do stylu rayonnant typowego dla dzieł francuskiego gotyku katedralnego. Pracami kierował "Peter de Gemudia", co odnosi się do architekta praskiej katedry Św. Wita – Petera Parlera. Patronat nad rozbudową kościoła objął cesarz i król Czech Karol IV Luksemburski. Ok 1400 ukończono budowę kaplic. W czasie wojen husyckich kościół stał się ważnym ośrodkiem utrakwistów. Wówczas zbudowano znajdującą się w obecnym miejscu dzwonnicę. W 1604 kanonik Jan Teofil Turriades wprowadził do kościoła liturgię w porządku luterańskim, która odbywała się w kościele do czasu wojny trzydziestoletniej. Po zwycięstwie katolików w bitwie na Białej Górze urzędujący w parafii dziekan Jiří Chiliades został skazany na banicje, zaś w 1643 kościół został zniszczony przez wojska szwedzkie. W 1785 w wyniku reform Józefa II, rozwiązano przykościelne bractwo literatów, zaś w 1788 zredukowano personel parafii. W 1788 padł ofiarą pożaru. Z inicjatywy proboszcza Jana Svobody w 1847 dokonano kolejnej konserwacji kościoła, wymieniono dachy i hełmy wież. W 1866 zanotowano kolejny pożar kościoła, a w latach 1881–1898 pod kierownictwem czeskiego architekta Josefa Mockera gruntownie odnowiono kościół w duchu historyzmu, dokonując gruntownej regotyzacji, która częściowo naruszyła średniowieczną substancję zabytkową. Pod koniec II wojny światowej kościół został uszkodzony podczas nalotów alianckich na Kolín. W 1963 dokonano renowacji kościoła, która przywróciła kościołowi średniowieczny wygląd. Linki zewnętrzne Archiwalne rysunki kościoła (J. Mocker). nacr.cz. [zarchiwizowane z tego adresu (2007-10-31)].
Kościół św. Jakuba Większego w Červeným Kostelcu

Kościół św. Jakuba Większego (cz. Kostel svatého Jakuba Většího) – rzymskokatolicka świątynia parafialna w czeskim mieście Červený Kostelec, w kraju hradeckim. Jest chroniona jako zabytek kultury Republiki Czeskiej (Kulturní památka České republiky) od 1958 roku. Pomalowana w jaskrawe barwy jest dominującym obiektem w centrum miejscowości. Historia i architektura Pierwszy gotycki kościół pod wezwaniem Jakuba Większego stanął w tym miejscu w XIV wieku, wspomniany jest jako parafialny w roku 1362 (jest to też pierwsza wzmianka o osadzie). W XVII wieku przejściowo podlegał miastu Náchod, po 1709 roku ponownie był kościołem parafialnym. W 1591 roku uległ zniszczeniu w czasie pożaru miasteczka, odnowiono go dopiero kilkadziesiąt lat później, w 1668. W latach 1744–1754 przebudowano go w stylu barokowym, pod kierunkiem Kiliána Ignáca Dientzenhofera i Franza Kermera. Obecna świątynia jest jednonawowa, z rzeźbą świętego nad tympanonem. Do głównego wejścia prowadzą kamienne schody, po bokach których umieszczono dwie rzeźby z piaskowca, autorstwa miejscowego rzeźbiarza Břetislava Kafki – św. Wacława i św. Ludmiły. Przy kościele miały się wznosić dwie barokowe wieże – rozpoczęto stawianie fundamentów, ale ostatecznie stanęła tylko jedna, wolnostojąca, służąca jako dzwonnica. W 1831 roku została mocno uszkodzona w czasie pożaru, po czym zniżono ją i prowizorycznie zabezpieczono prostym dachem. Dopiero w latach 1939–1940 dobudowano na niej pseudobarokowy, kopulasty dach z czterema tarczami zegarowymi. Obecne zegary, już szóste z kolei, uruchomiono w 1988 roku. Druga wieża nie została nigdy ukończona – w jej planowanej dolnej części umieszczono kości pochodzące z cmentarza, położonego niegdyś przy kościele. Wnętrze świątyni nie jest wyłącznie barokowe – neorenesansowy ołtarz główny pochodzi z roku 1906, o rok młodsza jest droga krzyżowa. Cechy barokowe posiadają ołtarze boczne – Jana Nepomucena i Maryi Panny, a także kazalnica z połowy XVIII wieku. Najcenniejszym elementem wyposażenia jest chrzcielnica z 1555 roku. Otoczenie W pobliżu kościoła stoi kolumna maryjna z 1842 roku oraz droga krzyżowa (kalwaria) z 1842 roku. Bibliografia Farnost Červený Kostelec. www.farnostck.cz. [dostęp 2012-11-20]. (cz.). Linki zewnętrzne Kościół na zdjęciu satelitarnym wraz z galerią zdjęć (cz.), mapy.cz
Georgskirche (Cieszyn)

Die Pfarrkirche St. Georg (früher Spitalerkirche polnisch Kościół św. Jerzego) in Cieszyn, Polen, ist eine katholische Kirche am Rand der Altstadt. Geschichte Die Kirche wurde im 14. Jahrhundert im Stil der Gotik erbaut. Sie entstand ursprünglich vor der Stadtmauer. Im 15. Jahrhundert wurden an der Kirche ein Spital und ein Friedhof angelegt. Die Kirche wurde später von den Jesuiten übernommen und blieb bis 1773 in deren Besitz. Das Krankenhaus brannte 1882 ab. Die Kirche wurde 1806 umgebaut und renoviert 1840–55, 1904–1906, 1945, 1972 und 1998. Der Bau Die Kirche ist ein gotischer Saalbau auf quadratischem Grundriss. Erhalten sind Spitzbogenfenster und zwei gotische Portale. Oberhalb des Langhausgewölbes gibt es Fragmente gotischer Malereien mit Pflanzenornamenten. An der Südfassade ist die Figur des heiligen Johannes Nepomuk aus dem zweiten Viertel des 18. Jahrhunderts angebracht. Literatur Teresa Małkowska-Holcerowa, Jan Samek (red.): Katalog zabytków sztuki w Polsce. Miasto Cieszyn i powiat cieszyński. T. IV, z. 3: Województwo katowickie. Instytut Sztuki PAN, Warszawa 1974. Weblinks Webseite der Pfarrei Einzelnachweise
Kapelle St. Nikolaus und St. Wenzel (Cieszyn)

Die Kapelle St. Nikolaus und St. Wenzel (polnisch Rotunda św. Mikołaja w Cieszynie) in Cieszyn ist eine römisch-katholische Kirche der Teschener Burg, am nördlichen Rand der Altstadt. Geschichte Die Kirche wurde Mitte des 12. Jahrhunderts im Stil der Romanik erbaut. Die Rotunde hat im Gegensatz zu den meisten Gebäuden des Burgbergs die Wirren der Zeit, insbesondere die Zerstörung der Burg im Jahr 1647 durch schwedische Truppen, überdauert. Das Abbild der Rotunde befindet sich auf dem 20-Złoty-Schein. Weblinks St. Nikolaus- und St. Wenzel-Schloßkapelle
Krągłe Mokradło

Krągłe Mokradło – obumierające torfowisko w Sudetach Środkowych w Górach Stołowych w województwie dolnośląskim. Położenie Położone jest na wysokości ok. 820–830 m n.p.m. na stoliwie Skalniak, na terenie Parku Narodowego Gór Stołowych w środkowo-zachodniej części Gór Stołowych, między Błędnymi Skałami, po zachodniej stronie a Skalniakiem, po wschodniej stronie około 3,0 km na południowy zachód od Karłowa. Charakterystyka Krągłe Mokradło to niewielkie obszarowo obumierające torfowisko wysokie powstałe na mokradle ombrogenicznym ze zbiorowiskiem roślinności łąkowej i torfowiskowej. Jest to typ torfowiska wysokiego nazywanego mszarem, które rozwijają się na obszarach bezodpływowych zasilanych przez wody opadowe, cechują się ubogą w gatunki roślinnością, której charakterystycznym składnikiem są mchy i torfowce, tworzące gęste darnie rosnące tu w różniących się warunkami wodnymi zespołach kępkowych i dolinkowych. Na torfowisku znajduje się flora i fauna obszarów torfowiskowych występująca w Górach Stołowych. Obok pospolitych roślin torfowiskowych, jak wełnianka pochwowata, wełnianka wąskolistna, czy żurawina błotna, występuje bagno zwyczajne, turzyca nitkowata, turzyca skąpokwiatowa, modrzewnica północna, które w Polskiej czerwonej księdze roślin ujęte są jako rośliny zagrożone wyginięciem. Najbardziej zagrożonym gatunkiem spośród roślin naczyniowych na tym torfowisku jest sosna błotna. Powstanie Torfowisko powstało w miejscu gromadzenia się wód opadowych na nieprzepuszczalnym podłożu, któremu sprzyjała budowa geologiczna i rzeźba terenu, dla której niezwykle charakterystyczna jest rozległa płaszczyzna zrównań z naturalnymi zagłębieniami terenu. Płaska wierzchowina górnego stopnia zrównania stoliwa Skalniaka uszczelniona zwietrzeliną drobnoziarnistych mułowców sprzyjała gromadzeniu się wód opadowych w zagłębieniach terenu i rozwojowi roślinności torfowiskowej oraz tworzeniu się torfu. Wpływ człowieka W wyniku działalności człowieka na torfowisku wystąpiła duża populacja rozrastającego się świerka, która na przełomie XIX i XX wieku, po przeprowadzeniu melioracji i osuszeniu została sztucznie wprowadzona. W wyniku tych zabiegów torfowisko uległo zniszczeniu i degradacji – zaczęło zamierać, zmniejszając swoją powierzchnię, przez co utraciło cały szereg interesujących gatunków roślin. Naturalnie występującymi drzewami są jawor, grab, wiąz, buczyna; zajmują one niewielką powierzchnię w wyniku wcześniejszej złej gospodarki leśnej. Obecnie podejmowane są działania w kierunku odtworzenia pierwotnych warunków wodnych, w celu ratowania torfowiska i zwiększenia bioróżnorodności torfowiska. Przypisy Bibliografia Słownik geografii turystycznej Sudetów. Marek Staffa (redakcja). T. 13: Góry Stołowe. Warszawa-Kraków: Wydawnictwo PTTK „Kraj”, 1992, ISBN 83-7005-301-7. Mapa turystyczna, Góry Stołowe, skala 1:30 000 Wyd. "Plan" Jelenia Góra. ISBN 83-88049-42-9. Zgorzelski M. (red.), Góry Stołowe, Dialog, Warszawa. Linki zewnętrzne Ochrona torfowisk w Parku Narodowym Gór Stołowych Oficjalna strona PNGS
Vodní nádrž Křižanovice I

Křižanovice I je údolní nádrž na řece Chrudimce asi 3 km severozápadně od městečka Nasavrky. Vybudovaná byla spolu s vyrovnávací nádrží Práčov (Křižanovice II) mezi lety 1948 až 1954. Maximální zatopená plocha dosahuje 31,8 ha. Vodní režim Průměrný dlouhodobý průtok činí 2,61 m³/s. Hráz Má betonovou gravitační přímou hráz trojúhelníkového profilu z prostého vibrovaného betonu o výšce 31,7 m, délce 130 m a šířce 6,6 m, po jejíž koruně vede silnice z Nasavrk do Křižanovic. Objem přehrady je 2,036 miliónů m³ a její vodní hladina má při maximálním stavu 404,10 m n. m. plochu 31,80 ha. Využití Využívá se k zadržení vody pro vodárenské využití v oblasti Východních Čech ( v současnosti se odebírá asi 190 l/s) a dále za účelem výroby elektrické energie v nedaleké vodní elektrárně Práčov I, se kterou je spojena potrubím o průměru 2,2 m a délce asi 3,2 km. Plní energetickou a vodárenskou funkci. Energetická funkce Voda z nádrže Křižanovice I je vedena 3139 m dlouhým elektrárenským přivaděčem o průměru 2,4 m do vodní elektrárny Práčov. Vodárenská funkce Před vyústěním do vyrovnávací komory ve vodárenské věži na Práčově je odbočka do úpravny vody Slatiňany-Monaco, centra skupinového vodovodu Chrudim – Pardubice. Odběr vody je proveden samospádem-gravitačně přivaděčem s kapacitou 350 l/s. Tento přivaděč byl vybudován jako součást druhé etapy výstavby úpravny vody Slatiňany-Monaco a zprovozněn v lednu 1987. Po dobu revize přivaděče, cca 10 až 20 dní v roce, je odběr prováděn z vyrovnávací nádrže Práčov (Křižanovice II) pomocí čerpací stanice o výkonu až 300 l/s. Odkazy Reference Externí odkazy Obrázky, zvuky či videa k tématu Vodní nádrž Křižanovice I na Wikimedia Commons Povodí Labe – Přehrada Křižanovice
Křižanovice I

Křižanovice I – sztuczny zbiornik wodny na rzece Chrudimce, znajdujący się w Czechach, na terenie Gór Żelaznych (Kraj pardubicki). Historia Zbiornik został wybudowany jednocześnie z drugim (wyrównawczym) – Křižanovice II, w latach 1948–1953. Zajął głęboko wciętą dolinę Chrudimki. Zapora wykonana jest z betonu. Dane techniczne Zbiornik pełni rolę energetyczną i retencyjną. Posiada następujące parametry: wysokość zapory – 31,7 m długość zapory – 130 m szerokość korony – 6,6 m objętość wody w zbiorniku – 2,036 miliona m³ powierzchnia lustra wody – maksymalnie 31,8 ha wysokość lustra wody – maksymalnie 404,1 m n.p.m. Po koronie zapory biegnie droga ze wsi Nasavrky do Křižanovic. Funkcja Woda ze zbiornika jest przesyłana rurociągiem energetycznym o długości 3139 m i średnicy 2,4 m, do elektrowni wodnej w Práčově. W elektrowni znajduje się turbina typu Francisa o mocy 8 MW. Część wody kierowana jest do stacji uzdatniania Slatiňany-Monaco, na wodociągu Chrudim - Pardubice. Zobacz też zbiornik Seč I Bibliografia Železné hory - mapa, 1:50.000, Edice Klubu Českých Turistů, Praga, 2002, ISBN 80-85999-39-0 https://web.archive.org/web/20090924015612/http://www.pla.cz/planet/public/vodnidila/prehrada_krizanovice.htm - mapa i przekrój zapory