Příhrazské skály

Příhrazské skály – kompleks skalnych miast na obrzeżach piaskowcowej platformy skalnej, stanowiący rezerwat przyrody. Znajduje się na obszarze Czeskiego Raju. W obrębie skalnego miasta znajduje się wykuta kaplica modlitewna Hynšta, która w XVII wieku służyła jako schronienie dla braci czeskich. W okolicy znajdują się również pozostałości grodzisk z XIII wieku, a także zamków Drábské světničky oraz Klamorna. Rezerwat przyrody Příhrazské skály został utworzony w 1999 roku. Powodem była chęć objęcia ochroną kompleksu skał, naturalnych i półnaturalnych zbiorowisk leśnych oraz cennych form geomorfologicznych. Geologia Příhrazská vrchovina należy do Vyskeřskiej vrchoviny w obrębie Jičínskiej pahorkatiny. Najwyższym punktem obszaru jest wzgórze Mužský (463 m n.p.m.). Wierzchołek ten jest tektonicznie przechylony o około pół stopnia w kierunku południowo-wschodnim, co ustalono na podstawie porównania wysokości powierzchni piaskowców płytowych i poziomów wypływów wody z ich podstaw. Najstarszymi formami Příhrazskiej vrchoviny są strukturalne wzniesienia – pozostałości dawnej powierzchni strukturalnej. Skalne miasto Příhrazské skály liczy 178 wież. Większość z nich znajduje się na obrzeżach kanionowych dolin, na czole uskoku tektonicznego. Brzegi te obramowane są pasmem osuwisk wzdłuż powierzchni poślizgowych. Do największego osuwiska w niedawnej przeszłości doszło w czerwcu 1926 roku. Jego skutkiem było zniszczenie dużej części wsi Dneboh oraz uszkodzenie drogi powiatowej do Olšiny. Skutkiem głębokich osuwisk rotacyjnych jest powiększanie się szczelin w rozwarstwieniach, co umożliwia powstawanie pseudozapadlisk (pseudokrasowych lejów). W parku znajduje się ich około sześćdziesięciu. Najbardziej znanym jest pseudokrasowy lejek zapadliskowy z rozpadliną sięgającą 22,5 metra głębokości, odkryty w 1960 roku. Dwa lata później dno eksplorował podróżnik Gustav Ginzel, właściciel Hnojovego důmu w Jizerce. W kanionowych dolinach Krtola i Vlčí důl występują skalne bramy, łuki skalne i jaskinie. Jaskinia Krtola, znana także pod nazwą Sklep na Chodové, jest największą jaskinią w Czeskim Raju. Ta 40-metrowa jaskinia została po raz pierwszy zbadana w latach 80. XIX wieku przez archeologa Josefa Ladislava Píča. Często spotyka się tu żłobki erozyjne i żelaziste inkrustacje, a także grzyby skalne. Występują tu gleby brunatne, gleby rankerowe oraz na piaskowcach kwaśne gleby piaszczyste. Na terenach podmokłych występują pseudogleje oraz gleby glejowe, a część rezerwatu stanowią również gleby organiczne. Flora Na obszarze rezerwatu dominują lasy o dużym udziale naturalnych zbiorowisk leśnych. Do najcenniejszych należą reliktowe bory na szczytach skał, karłowata dąbrowa ciepłolubna na lessie w Starych Hradech oraz las rumoszowy pod wierzchołkiem Mužskiego, gdzie rośnie miesięcznica trwała. Ciekawym miejscem jest wyspa roślinności stepowej z ostnicą Jana na skalnej platformie Hrada. Stanowi ona relikt termofilnej roślinności w tej części Czeskiego Raju. Oprócz niej występują tu inne gatunki ciepłolubne. Na Drábských světničkach rośnie irga zwyczajna. W dolinach inwersyjnych występują buczyny z naturalną domieszką świerka, a na ścianach skalnych porosty wrońca widlastego i kolcowidłaka jałowcowatego. Z botanicznego punktu widzenia najbardziej znany jest wąwóz Krtola. Obszar wspinaczkowy Příhrazské skály są ważnym terenem wspinaczkowym. W bazie danych Czeskiego Związku Wspinaczkowego w sektorze Příhrazy zarejestrowanych jest prawie dwieście piaskowcowych wież i innych formacji skalnych, na których wytyczono ponad tysiąc dróg wspinaczkowych. Pod względem trudności prawie połowa z tych dróg (453) sklasyfikowana jest jako stopień 6 w skali UIAA. Kolejne dziesiątki dróg wspinaczkowych oferuje część zwana Příhrazská údolíčka, która również wchodzi w skład rezerwatu. Przypisy