Frýdštejn (zamek)

Frýdštejn – zabytkowe ruiny średniowiecznego zamku położonego w Czechach, w kraju libereckim, we wsi Frýdštejn. Obiekt położony jest w regionie turystycznym Czeski Raj. Historia Zamek Frýdštejn powstał w pierwszej połowie XIV wieku na terenach należących początkowo do rodu Markvarticów. W 1363 roku przeszedł w ręce panów z Dražic, a następnie, w latach 1376–1378, na własność Bibersteinów. Pierwsza pewna wzmianka o zamku pojawiła się w 1385 roku, kiedy to w dokumentach odnotowano Bohuňka Puklicę. Nazwa zamku, Fridestein lub Friedstein, wywodzi się z niemieckiego słowa fried, oznaczającego „schronienie na skale”, co sugeruje, że początkowo pełnił funkcję strażnicy. Na przełomie XIV i XV wieku zamek należał do rodu Kamenců ze Střížovic, a później do Bohuša z Kováně, katolika, który w 1432 został oblężony przez husytów pod dowództwem Otika z Lozy i Jana Čapka. Bohuš zawarł z husytami układ, zobowiązując się do zaprzestania działań przeciwko nim, co pozwoliło mu zachować zamek. Po jego śmierci w 1460 opiekę nad zamkiem przejął Zbyněk Zajíc z Hasenburka. W kolejnych latach Frýdštejn często zmieniał właścicieli, aż w 1540 roku zakupił go Jan z Vartemberka. W 1547, z powodu udziału w buncie przeciwko królowi Ferdynandowi I, zamek został skonfiskowany i przeszedł w ręce Jana z Oprštorfu, który jednak nie zamieszkiwał w nim, co przyczyniło się do jego stopniowego upadku. W 1565 zamek został po raz pierwszy opisany jako pusty. Architektura Zamek Frýdštejn zbudowano na naturalnej skalnej formacji, wznoszącej się nad doliną rzeki Izery. Jego obronę zapewniały strome, skaliste zbocza, a najłatwiejszy dostęp prowadził od strony północnej. Początkowo zamek składał się z cylindrycznej wieży bergfrytowej o średnicy 9 metrów i wysokości ponad 15 metrów, drewnianego budynku mieszkalnego oraz masywnego wału ziemnego i drewnianej palisady. Wejście do zamku wiodło po schodach wykutych w szczelinie skalnej, a kontrolę nad bramą zapewniała wieża, dostępna za pomocą drabiny. W kolejnych fazach rozbudowy zamek został otoczony kamiennymi murami obronnymi, a na terenie zamku górnego wydzielono niewielki dziedziniec. W południowej części zamku wzniesiono piętrowy budynek mieszkalny, a w skale wykuto pomieszczenia gospodarcze, w tym stajnię. W ostatniej fazie rozbudowy powiększono dolne podzamcze, otoczono je murem obronnym i zlokalizowano tam zabudowę gospodarczą. Obronę podzamcza zapewniała cylindryczna wieża, częściowo wtopiona w skalny blok. Stan obecny Do współczesności zachowały się elementy murowane, takie jak główna wieża o wysokości 15 metrów, fragmenty murów obronnych oraz dolna część okrągłej wieży południowej. W skale zachowały się wykute pomieszczenia, w tym otwory okienne i wejściowe. Ruiny są udostępnione dla zwiedzających dzięki metalowym schodom i gankom, a wieża główna służy jako platforma widokowa. Zamek przeszedł prace renowacyjne w latach 1930–1933 oraz pod koniec lat 90. XX wieku. W kulturze popularnej O zamku pisała Karolína Světlá w swojej książce O Krejčíkovicach Anežce. Był też miejscem kręcenia filmów, m.in. Tajemnicy zamku w Karpatach (1981) oraz O księżniczce Jutrzence i latającym szewcu (1987). Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona zamku Frýdštejn (cz.)