Celler Güell

Celler Güell (Spaans: Bodegas Güell) is een complex rondom een wijnkelder te Garraf, een gehucht gelegen in de Spaanse gemeente Sitges, ten zuiden van Barcelona. Het ontwerp is vermoedelijk deels van Francesc Berenguer i Mestres en grotendeels van Antoni Gaudí, uitgevoerd in opdracht van de ondernemer Eusebi Güell. Hoewel het dus van oorsprong een wijnmakerij was, heeft het later achtereenvolgens als champignonkwekerij en restaurant gediend. Het complex is anno 2026 privébezit en niet publiekelijk toegankelijk. Locatie De Celler Güell ligt in het gehucht Garraf, binnen de gemeente Sitges, aan de Middellandse Zee en aan de voet van het kalksteenmassief van de Garraf. Het complex bevindt zich langs de historische kustweg tussen Barcelona en Sitges, de C-31 / Carretera de les Costes del Garraf, en direct bij de spoorlijn naar Barcelona. Beschrijving Hoewel de Celler Güell sterk wordt geassocieerd met Antoni Gaudí, is het auteurschap van het complex niet geheel duidelijk. Lange tijd werd het ontwerp toegeschreven aan Francesc Berenguer i Mestres, maar vaststaat dat Gaudí in ieder geval betrokken was bij het ontwerp van de toegangspoort, de schoorstenen en de sierroosters. Bovendien draagt het oorspronkelijke bouwplan van de wijnkelder zijn handtekening en wordt aangenomen dat dit ontwerp voor ongeveer negentig procent van zijn hand is. Het hoofdgebouw, opgetrokken uit lokaal gewonnen natuursteen, omvat naast de wijnkelder een kapel en een privéwoning. De kapel vertoont stilistische kenmerken van Berenguer, maar bevat tevens diverse elementen die kenmerkend zijn voor Gaudí. Het gebouw wordt gekenmerkt door paraboolbogen, smeedijzerwerk en verschillende verwijzingen naar de middeleeuwen. Het telt vijf bouwlagen, waaronder twee ondergrondse verdiepingen die oorspronkelijk werden gebruikt voor de opslag van wijn. Op de begane grond bevonden zich het koetshuis en verblijven van het personeel. De eerste verdieping was ingericht als woonruimte voor de familie Güell en hun gasten. Op de tweede verdieping bevindt zich de kapel, die beschikt over een klein uitkijkportiek met uitzicht op zee. De verschillende verdiepingen nemen naar boven toe geleidelijk in omvang af. Het gebouw wordt bekroond door een klokkengevel met een metalen kruis en meerdere schoorstenen in de stijl van Gaudí, al heeft het kruis niet de voor hem gebruikelijke vier armen. De conciërgewoning is een constructie van in elkaar gevlochten kettingen die de suggestie van visnetten wekken. De omliggende tuin is voorzien van fonteinen en beelden. Door het gebruik van lokaal gewonnen steen en het ontbreken van het voor Gaudí kenmerkende trencadís-mozaïek sluit het complex visueel nauw aan bij het omringende landschap. Geschiedenis De oorsprong van het domein gaat terug tot de middeleeuwse Masia de Garraf en de haar aangrenzende 15e-eeuwse verdedigingstoren aan de Garrafkust. Aan het begin van de negentiende eeuw werd de masia, die samen met de omliggende gronden eigendom was van het kapittel van de kathedraal van Barcelona, tijdens de Spaanse Onafhankelijkheidsoorlog geplunderd en in brand gestoken door Engelse troepen. Het landgoed bleef nadien bestaan, maar verloor zijn vroegere betekenis. In 1871 verwierf Eusebi Güell het landgoed via een openbare veiling, naar aanleiding van de aanleg van een nabijgelegen weg. De bestaande masia was een neogotisch gebouw met een rechthoekige plattegrond en een zadeldak. Hoewel het gebouw later ingrijpend werd gewijzigd, behield het enkele karakteristieke elementen, waaronder een zonnewijzer en grote steunberen waarop de muren rusten. De verdedigingstoren (Torre de Garraf, ook wel Torre de Can Güell genoemd), was een ronde middeleeuwse verdedigingstoren met schietgaten en machicoulis, die in het geheel van de masia en wijnkelder werd opgenomen en in 1888 door Francesc Berenguer werd gerestaureerd. Güell was aanvankelijk van plan op het terrein een jachtpaviljoen te bouwen. Later liet hij dit voornemen varen en besloot hij het potentieel van de omliggende wijngaarden te benutten door een wijnkelder te laten bouwen. Hieruit ontstond het Celler Güell-complex van modernistische allure, waarin de wijnproductie centraal stond. Toen de Celler Güell in handen kwam van de familie Granada, werd het gebouw als woning en champignonkwekerij gebruikt. In 1994 werd het complex herbestemd tot restaurant onder de naam Gaudí Garraf, vergelijkbaar met de herbestemming van El Capricho. Het restaurant beschikte over twee grote zalen. De zaal Granada bestond uit een reeks ruimten met rondbogen en bood plaats aan ongeveer vierhonderd gasten. De zaal Garraf bestond uit pijlers met kleine gewelven en had een capaciteit van circa driehonderd personen. Beide zalen hadden een eigen terras. Het restaurant is inmiddels gesloten. Bronnen, noten en referenties