Nau Gaudí

De Nau Gaudí, ookwel gekend als Ca l’Asensio, is een voormalige 19e-eeuwse blekerij in de Spaanse gemeente Mataró, een kustplaats ten noordoosten van Barcelona. Het maakte deel uit van een deels gerealiseerd masterplan voor de Cooperativa Obrera Mataronense, een niet langer bestaande Catalaanse katoenverwerkende textiel-coöperatie. Het gerestaureerde gebouw herbergt thans het Mataró Museum voor Hedendaagse Kunst. De door Antoni Gaudí ontworpen 50 meter lange hal is overspannen door dertien slanke parabolische houten spanten met een vrije overspanning van twaalf meter. Het was de eerste keer dat Gaudi het principe van kettinglijnbogen toepaste; een innovativiteit en een teken van het talent van de toen net afgestudeerde architect. De nau Gaudi, toen nog de nau de blanqueig (bleekhal) genoemd, is na de gesloopte Casa del Pagès de tweede gerealiseerde en tevens het oudste nog bestaande bouwwerk van Gaudí. Geschiedenis In 1873 werd voor de Mataronese arbeiderscoöperatie een terrein in Mataró verworven met de bedoeling er een arbeidersgemeenschap te bouwen. Het masterplan werd in 1881 door Gaudí gepresenteerd en omvatte een casino, een fabriek en een arbeiderswijk.Door de financiële problemen van de coöperatie kon dit ambitieuze project, geïnspireerd door de idealen van het utopisch socialisme, nooit volledig worden gerealiseerd; van de plannen werden uiteindelijk alleen twee woningen, een latrinegroep en de fabriek, een bleekhal, gebouwd. Later in dezelfde eeuw werd door schulden een deel van het terrein verkocht en werden de woningen gesloopt. De coöperatie is toen verdwenen. Het werd opgevolgd eerst door Sociedad Barrera en daarna door Anónima Asensio. Door laatstgenoemde organisatie is de voormalige blekerij ook bekend als Ca l’Asensio. Aan het einde van de 20e eeuw, toen de overgebleven blekerij en latrines in verval waren geraakt, werden deze overgenomen en gerestaureerd door de gemeente van Mataró. Deze restauratie werd in 2008 afgerond. Sinds 2010 huisvest de voormalige blekerij het Mataró Museum voor Hedendaagse Kunst. Thans zijn van het oorspronkelijke project slechts de gerestaureerde bleekhal, de fabrieksschoorsteen en latrines overgebleven. Beschrijving Het fabrieksgebouw lag in het productiegebied van het masterplan, dat zich van de Camí Ral tot aan de langs de kust lopende spoorlijn zou uitstrekken. Het plan omvatte een casino met park aan de toegangszijde, de fabriek met schoorsteen en blekerij in het centrale gedeelte, en een arbeiderswijk langs de huidige straat Germans Thos i Codina. De bleekfabriek bestaat uit een circa 50 meter lange hal van ongeveer 600 m², overspannen door dertien slanke, zes meter hoge parabolische houten boogspanten met een vrije overspanning van twaalf meter. In dit bouwwerk paste Gaudí voor het eerst zijn later beroemd geworden kettinglijnbogen toe. In dit gebouw zijn de bogen opgebouwd uit kleine houten segmenten die met bouten zijn verbonden, naar het voorbeeld van de Franse renaissancearchitect Philibert de l’Orme. Dankzij deze constructie kon een ruime, open hal worden gerealiseerd zonder binnenmuren, kolommen of pijlers. Dit was een bijzonder innovatieve oplossing die afweek van de in de negentiende eeuw gebruikelijke bouwmethoden. Het gebouw kenmerkt zich voorts door een sober en functioneel gebruik van hout, baksteen en ijzer en mist de rijke historische en naturalistische ornamentiek van Gaudí’s latere werk. Bronnen, noten en referenties Bronnen (es) Restauran la única obra industrial de Gaudí para abrirla en 2004. La Vanguardia (27 december 2002). (es) Brullet i Tenas, Manuel (2006), Remodelació i restauració de la nau de blanqueig de la Cooperativa Obrera Mataronense projectada per Antoni Gaudí, arquitectura historica, Quaderns d'Arquitectura i Urbanisme, nr. 250, pp. 102–111. (mul) Giralt-Miracle, Daniel (red.) (2013), The first Gaudi - The Mataro warehouse, Gemeente van Mataró, ISBN 978-84-8478-625-2 (en) Nau Gaudí, the first building of Gaudí. Fascinating Spain (25 augustus 2021). (ca) Gaudí a Mataró: tres encàrrecs i un amor. El Temps (29 mei 2026). (ca) Home. Nau Gaudi. (es) Nau Gaudí de Mataró. Consell Gaudí. Geraadpleegd op 7 juni 2026. Noten en referenties