Park Narodowy Miguasha

Park Narodowy Miguasha (fr. Parc national de Miguasha, ang. Miguasha National Park) – park prowincjonalny utworzony w 1985 roku, znajdujący się na północnym brzegu rzeki Ristigouche, na półwyspie Gaspésie w południowo-wschodniej części prowincji Quebec, w Kanadzie. W 1999 roku podczas odbywającej się w Marrakeszu 23. sesji Komitetu Światowego Dziedzictwa park wpisany został na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Powierzchnia parku wynosi 87,3 ha, a wytyczona wokół niego strefa buforowa zajmuje obszar 775 ha. Charakterystyka Park Narodowy Miguasha został utworzony w celu ochrony datowanej na dewon górny (fran, ok. 370 mln lat temu) formacji Escuminac. Mierzy ona 8 km długości, 1 km szerokości i osiąga maksymalną wysokość 100 m, rozciągając się wzdłuż północnego brzegu estuarium rzeki Ristigouche, w południowej części półwyspu Gaspésie, w południowo-wschodnim Quebecu. Obejmuje cztery wychodnie, z których największa ma 3 km długości i 30 m wysokości. Formacja Escuminac składa się z naprzemianległych warstw piaskowca, mułowca i łupków, nad którymi zalega karbońska formacja Bonaventure o charakterystycznym czerwonawym kolorze. Od niego wzięła się nazwa „Miguasha”, która pochodzi z języka zamieszkujących ten obszar Indian z plemienia Micmac. Jest to jedno z najważniejszych stanowisk paleontologicznych na świecie, znane przede wszystkim z najliczniejszych i najlepiej zachowanych okazów kopalnych ryb mięśniopłetwych (Sarcopterygii), które dały początek pierwszym czworonogom (Tetrapoda) – czworonożnym i oddychającym powietrzem kręgowcom lądowym. Na terenie Parku Narodowego Miguasha odkryto sześć spośród ośmiu znanych grup ryb kopalnych związanych z dewonem (określanym często mianem „ery ryb”). Szczególną rolę w zrozumieniu procesu wyjścia kręgowców na ląd odegrały skamieniałości gatunków Eusthenopteron foordi i Elpistostege watsoni. Odnajdywane tu szczątki ryb charakteryzują się bardzo dobrym stanem zachowania, który umożliwia badanie części miękkich ich ciał, m.in. dzięki odciskom skrzeli, naczyń krwionośnych, przewodu pokarmowego oraz elementów chrzęstnych szkieletu. Na stanowisku odkryto również skamieniałości akritarchów (15 gatunków), prymitywnych roślin naczyniowych (10 gatunków) i ich spor (88 gatunków) oraz bezkręgowców (9 gatunków stawonogów i pierścienic), w tym pierwszych skorpionów lądowych. Bogactwo i różnorodność dobrze zachowanych skamielin w Parku Narodowym Miguasha pozwalają zaliczyć to stanowisko do tzw. Fossillagerstätte. Ochrona Podstawę ochrony stanowi rozporządzenie quebeckiego rządu z 1985 roku ustanawiające na tym obszarze park narodowy. Od 1990 roku obowiązuje ponadto zarządzenie zakazujące poszukiwań ropy naftowej, gazu ziemnego i minerałów w strefie buforowej otaczającej park. Wykopaliska paleontologiczne mogą być prowadzone wyłącznie przez pracowników parku, a za zgodą jego władz również przez innych badaczy, przy czym wszystkie zebrane okazy pozostają własnością Parku Narodowego Miguasha. Historia Pierwsze skamieniałości na północnym brzegu rzeki Ristigouche w regionie obecnego Parku Narodowego Miguasha zostały odkryte w 1842 roku przez kanadyjskiego geologa Abrahama Gesnera. Doniesienia te pozostały praktycznie niezauważone aż do 1879 roku, kiedy to na stanowisko w południowo-wschodnim Quebecu uwagę zwrócił Robert Wheelock Ells z Geological Survey of Canada (fr. Commission géologique du Canada). Pierwsze opisy znalezisk sporządził natomiast brytyjski paleontolog Joseph Frederick Whiteaves. W ciągu następnych przeszło stu lat kopalną florę i faunę klifu Miguasha badali i opisywali liczni północnoamerykańscy i europejscy paleontolodzy. W 1972 roku obszar ten stał się własnością rządu Quebecu, a już w 1976 roku rozpoczęto prace nad utworzeniem tu centrum interpretacji dziedzictwa. Oddano je do użytku dwa lata później, mieści się ono przy Route Miguasha Ouest 270 w miejscowości Nouvelle. W 1985 roku ustanowiono Park Narodowy Miguasha, a w 1990 roku wyłączono ten teren z działalności przemysłowej. W 1991 roku rozbudowano miejscowe centrum interpretacji. W 1993 roku rozpoczęto starania o wpis Parku Narodowego Miguasha na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Zgłoszenie zostało jednak wycofane ze względu na brak w owym czasie kryteriów oceny stanowisk kopalnych w kontekście dziedzictwa przyrodniczego oraz brak wytycznych dla analizy porównawczej tego typu dóbr. Wkrótce przy współpracy z Międzynarodową Unią Ochrony Przyrody (IUCN) opracowano innowacyjną metodologię, zastosowaną przy opracowywaniu nowego zgłoszenia. Składała się ona ze sporządzonej przez IUCN listy 10 pytań kontrolnych służących do oceny znaczenia stanowisk paleontologicznych oraz 9 zaleceń zawartych w tzw. raporcie Wellsa z 1996 roku dotyczącym nadawania obszarom występowania skamieniałości statusu światowego dziedzictwa. Na podstawie danych bibliograficznych oraz konsultacji ze specjalistami wytypowano na całym świecie 61 stanowisk skamieniałości kręgowców z okresu dewonu, zawężając następnie ich liczbę do 15. Wśród nich znalazł się Park Narodowy Miguasha. W ostatnim etapie obszary te zostały poddane ocenie według 10 kryteriów. Stanowisko Miguasha zajęło pierwsze miejsce w siedmiu z nich, w pozostałych trzech zajmując drugie lub trzecie miejsce, co świadczy, że formacja Escuminac z Parku Narodowego Miguasha jest najbardziej reprezentatywna dla okresu dewonu. Przypisy