Belfort van Gembloers

Het Belfort van Gembloers is het historische belfort van de Waalse stad Gembloers. Het 35 m hoge bouwwerk was vroeger een kerktoren waar stadsklokken hingen, maar kwam vrij te staan toen de kerk in 1810-1825 werd afgebroken. De torenspits is in 1906 gerealiseerd door Jules Barbier. Hij bevat vier luidklokken en een beiaard. Het gebouw geniet sinds 1977 erfgoedbescherming. In 2005 werd het op de werelderfgoedlijst van de UNESCO geplaatst als onderdeel van de groepsinschrijving van 56 belforten in België en Frankrijk. Geschiedenis Het belfort was vroeger de klokkentoren van de Saint-Sauveurkerk. Mogelijk gaat de onderbouw van de toren terug tot de 10e eeuw en maakte hij ooit deel uit van het plaatselijke kasteel van de adellijke familie van de heilige Guibertus van Gembloers. In elk geval had hij een defensieve functie en diende hij ook als wachttoren. Na branden in 1136, 1157 en 1185 is hij herbouwd in breuksteen. De toren bevatte stadsklokken en kreeg in de periode 1470-1486 een uurwerk, zodat men sprak over de tour de l'horloge. Vóór 1608 werd hij bekroond met een bolspits en vier hoektorentjes, zoals blijkt uit een prent in Antiquitates illustrissimi ducatus Brabantiae van Jean-Baptiste Gramaye. Ook Jacob Neefs beeldde deze toestand af voor Chorographia sacra Brabantiae. De kerk en de toren werden verwoest door de stadsbrand van 12 augustus 1678. Meerdere decennia lag de ruïne er ongebruikt bij. Daarna werd de kerk alsnog herbouwd en werd de toren verhoogd. Deze keer werd een achthoekige torenspits geplaatst voor de klokken. Onder Frans bewind werd de abdij van Gembloers in 1797 opgeheven en werd de Saint-Sauveurkerk eigendom van de gemeente. De abdijkerk nam de rol van parochiekerk over. De vervallen Saint-Sauveurkerk werd in 1810 verkocht aan de beenhouwer J.J. Bertrand, maar de gemeente behield de toren. Het schip en het koor werden tegen 1825 in fasen afgebroken. De inwoners van Gembloux dienden in 1874 een petitie in bij hun gemeentebestuur om de klokken te vernieuwen. Hierin werd de toren voor het eerst 'belfort' genoemd. Er werd beslist tot een restauratie, die werd uitgevoerd in 1887-1896 door architect Auguste Cador. Onder meer de bakstenen gevelbekleding werd vernieuwd. Op 12 september 1905 werd het belfort verwoest door brand. Bij de reconstructie door architect Jules Barbier werd gekozen voor een uivormige torenspits, die twee jaar later gereedkwam. Hij werd bekroond met een windijzer in de vorm van het stadswapen. Er kwamen ook vijf nieuwe klokken, waarvan de Duitse bezetter er in 1943 vier omsmolt. In 1954 werden nieuwe klokken geïnstalleerd, waaronder een basklok, die echter vier jaar later barstte. De fabrikant loste het geschil op door een beiaard van 47 klokken aan te bieden ter vervanging. Hij werd in 1963 geplaatst. Van 2015 tot 2021 vonden opgravingen plaats in en rond het belfort. Daarbij werd in 2019 het atelier blootgelegd van de ambulante klokkengieter die de klokken kwam vernieuwen na de brand van 1678. Literatuur Sophie Plumier-Torfs, Jean Plumier en Olivier Berckmans, "Histoire et archéologie du beffroi de Gembloux" in: Les Cahiers de l'Urbanisme, 2005, p. 52-56 Le Beffroi de Gembloux. Extension du classement des beffrois belges, 2005 (dossier ingediend voor Belfries of Belgium and France, Unesco World Heritage Center Nomination Documentation) Externe links Het belfort van Gembloux (Visit Gembloux) Beffroi - historique (Cercle Royal 'Art et Histoire' de Gembloux)