Grand Place

Grand Place (fr. Grand-Place de Bruxelles, niderl. Grote Markt van Brussel) – rynek w Brukseli, główny plac Brukseli Dolnej, nieregularny, pięciokątny, u wylotu siedmiu ulic, bez zabudowy śródrynkowej, wytyczony przed 1348 rokiem. W XV wieku wybudowano na nim ratusz miejski w stylu gotyckim, a w XVI wieku Maison du Roi. Zburzony w 1695 roku podczas francuskiego bombardowania, odbudowany w jednolitym stylu architektonicznym. W 1998 roku wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO. Nazwa W XII w. plac nazywany był Nedermerckt (fr. Marché bas) lub Commune forum, Forum lub Merkt. Nazwa Grand-Place zaczęła być stosowana pod koniec XVIII wieku. Położenie Plac ma formę nieregularnego prostokąta, sprawiającego wrażenie pięciokąta. Od początku na placu zbiegało się siedem ulic: Rue au Beurre, Rue de la Tête d’Or, Rue Charles Buls, Rue des Chapeliers, Rue de la Colline, Rue des Harengs i Rue Chair et Pain. Historia Początki placu sięgają XI–XII wieku, kiedy to na osuszonym bagnie na prawym brzegu rzeki Zenne (współcześnie skanalizowanej) zaczęto stawiać pierwsze drewniane domy. W pobliżu przebiegał szlak handlowy łączący Nadrenię z Flandrią i nad rzeką powstał Nedermerckt (fr. Marché bas), o którym pierwsza wzmianka pisemna pochodzi z 1174 roku. Przyjeżdżali tu kupcy sprzedający towary dla dworu przy dawnym rzymskim castrum. Na początku XIII wieku wzniesiono trzy hale targowe, w których sprzedawano chleb, mięso i sukno, a plac wybrukowano kamieniami z pobliskiej rzeki. Targ funkcjonował na Grand Place do 19 listopada 1958 roku. Plac stał się głównym ośrodkiem miasta. W 1401 roku rozpoczęto budowę późnogotyckiego ratusza. Wkrótce wzniesiono również siedziby gildii kupieckich. W XIV wieku drewniane domy w południowej części placu zaczęły zastępować kamienne kamienice. Plac zaczął spełniać funkcje społeczne i polityczne – odczytywano tu dekrety i zarządzenia, a także przeprowadzano egzekucje publiczne. W XVII wieku strona zachodnia została wybrukowana na odcinku od domu Renard do domu Broutte. 14 sierpnia 1695 roku większość zabudowy rynku uległa zniszczeniu podczas 36-godzinnego ostrzału miasta przez francuską artylerię z rozkazu króla Ludwika XIV w odwecie za zniszczenie francuskiego wybrzeża przez angielskie i holenderskie okręty wojenne. Jedynymi budynkami, które, mimo uszkodzeń i pożaru, przetrwały atak były gmach ratusza i Maison du Roi. W ciągu czterech lat domy zostały odbudowane w jednolitym stylu barokowym. Plany nowych kamienic były poddawane wcześniejszej akceptacji władz miejskich. Nad odbudową pracowali m.in. Jean Cosyn (1646–1708), Guillaume De Bruyn, Antoine Pastorana (1640–1702) czy Corneille Van Nerven (1660–1714). W latach 1793–1794 wojska francuskie splądrowały domy cechowe i je częściowo zniszczyły. Gmachy odbudowano stopniowo w latach 1863–1925. W 1852 roku ustanowiono prawo o konserwacji budynków, a w 1883 roku miasto zobowiązało się do łożenia na utrzymanie fasad kamienic. W 1998 roku plac wraz z zabudową został wpisany na listę światowego dziedzictwa UNESCO w 1998. Na placu odbywają się różne uroczystości, koncerty i przedstawienia. Od 1971 roku, co dwa lata w połowie sierpnia, na placu układany jest dywan kwiatowy. Architektura Ratusz w Brukseli – późnogotycki ratusz ze strzelistą wieżą (96 m), wzniesiony w latach 1401–1444 (wieża w 1449) według projektu Jakuba z Thienen i Jana z Ruysbroek, zniszczony w 1695 roku, odbudowany i rozbudowany; stanowi przykład szczytowych osiągnięć gotyku brabanckiego. Maison du Roi (nl. Broodhuis) – gmach po przebudowach obecnie w stylu neogotyckim, w miejscu dawnej hali targowej, wzniesiony przez Habsburgów dla podkreślenia władzy cesarskiej, mieścił urząd podatkowy, sądy i więzienie. Więzieni tu byli m.in. niderlandzki dowódca Lamoral Egmont (1522–1568) i francuski wojskowy Filip van Montmorency (1524–1568), którzy zostali ścięci na Grand Place. Obecnie siedziba Muzeum Miasta (fr. Musée de la Ville de Bruxelles). Domy cechowe – wzniesione na przełomie XVII i XVIII wieku w jednolitym stylu barokowym. Często są klasyfikowane w trzy grupy ze względu na lokalizację i ornamentykę fasad: pierwszą grupę kamienic w tradycyjnym stylu, o wąskich filarach tworzą domy numer 20, 21–22 i 35–38; drugą grupę, domów w stylu włoskim ozdobionych pilastrami i kolumnami, tworzą domy numer 1, 5, 7, 11, 28, 34, 39; domy numer 2-3 i 4 o bardziej dekoracyjnych szczytach i 26–27 inspirowane włoskim renesansem; trzecią grupę, domów w stylu bardziej klasycznym, z frontonami, balustradami i poddaszami, tworzą domy numer 10, 13–19, 24–25 oraz 8, 12, 23. Dom numer 9 wzniesiony został w stylu Ludwika XIV, a numer 6 w stylu zapowiadającym rokoko. Przypisy