Ambasada Stanów Zjednoczonych w Mińsku

Ambasada Stanów Zjednoczonych w Mińsku (ang. Embassy of the United States of America in Minsk, biał. Амбасада ЗША ў Мінску) – misja dyplomatyczna Stanów Zjednoczonych Ameryki w Republice Białorusi. Historia Stany Zjednoczone uznały niepodległość Białorusi 25 grudnia 1991, za prezydentury George'a H.W. Busha. Tego samego dnia oba państwa nawiązały stosunki dyplomatyczne. Ambasadę Stanów Zjednoczonych w Mińsku otwarto 31 stycznia 1992. 25 sierpnia 1992, w pierwszą rocznicę uzyskania przez Białoruś niepodległości, Amerykanie mianowali pierwszego ambasadora. 15 stycznia 1994 Białoruś odwiedził prezydent Bill Clinton. Była to dotychczas jedyna wizyta przywódcy Stanów Zjednoczonych na Białorusi. Kryzys dyplomatyczny w 1998 W kwietniu 1998 władze białoruskie poinformowały szefów misji dyplomatycznych, w tym ambasadora Stanów Zjednoczonych, o konieczności opuszczenia rezydencji zlokalizowanych na mińskim osiedlu Drozdy, oficjalnie z powodu remontu. W proteście przeciwko wypowiedzeniu przez rząd białoruski umów najmu oraz utrudnianiu życia na terenie osiedla, 22 czerwca 1998 ambasador Daniel V. Speckhard, wraz z ambasadorami części państw europejskich, opuścił Białoruś. Po rozwiązaniu kwestii rezydencji dyplomatów oraz wypłacie odszkodowań ambasador Speckhard powrócił do Mińska we wrześniu 1999. Kryzys dyplomatyczny w 2008 W 2008 w wyniku nałożenia przez rząd Stanów Zjednoczonych sankcji na białoruską państwową kompanię naftową Biełnaftachim z powodu polityki prezydenta Alaksandra Łukaszenki wobec opozycji, doszło do kryzysu we wzajemnych relacjach. W jego wyniku Mińsk odwołał swojego ambasadora w Waszyngtonie i zagroził wydaleniem amerykańskiego ambasadora w Mińsku. Po tej groźbie ambasador Karen B. Stewart 12 marca 2008 została odwołana z placówki przez amerykański rząd. Następnie Białoruś dobrowolnie zredukowała obsadę swoich misji w Stanach Zjednoczonych do pięciu osób i zażądała zmniejszenia obsady ambasady Stanów Zjednoczonych w Mińsku do pięciu dyplomatów. Rząd Stanów Zjednoczonych odmówił zredukowania etatów w ambasadzie, jednak białoruskie władze wydaliły dziesięciu z piętnastu amerykańskich dyplomatów, wymuszając tym samym redukcję zatrudnienia w amerykańskiej ambasadzie do pięciu dyplomatów. W ramach reperkusji Departament Stanu Stanów Zjednoczonych rozważał wystosowanie żądania o kolejnym zmniejszeniu liczby białoruskich dyplomatów w Stanach Zjednoczonych, a nawet zamknięcie ambasady Białorusi w Waszyngtonie, konsulatu generalnego Białorusi w Nowym Jorku i ambasady Stanów Zjednoczonych w Mińsku. Agencja Associated Press podała, że pozytywna decyzja w tych sprawach już zapadła, a Amerykanie toczyli rozmowy z państwem trzecim na temat przejęcia reprezentowania interesów amerykańskich na Białorusi. W rzeczywistości rząd Stanów Zjednoczonych nie podjął dalszych kroków zaostrzających spór z Białorusią. Od czasu odwołania ambasador Stewart szefowie placówki dyplomatycznej Stanów Zjednoczonych w Mińsku mianowani są w randze chargé d’affaires. Odmrożenie stosunków W lutym 2019 podczas spotkania ministra spraw zagranicznych Białorusi Uładzimira Makieja z zastępcą asystenta sekretarza stanu Stanów Zjednoczonych ds. Europejskich i Euroazjatyckich George'em P. Kentem w Mińsku strona białoruska poinformowała o zniesieniu ograniczeń dotyczących liczby pracowników dyplomatycznych ambasady Stanów Zjednoczonych w Mińsku. 17 września 2019 zastępca sekretarza stanu ds. politycznych David Hale podczas spotkania z prezydentem Białorusi Alaksandrem Łukaszenką zapowiedział wymianę ambasadorów pomiędzy oboma krajami. 1 lutego 2020 podczas wizyty w Mińsku sekretarz stanu Stanów Zjednoczonych Mike Pompeo zapowiedział, że wkrótce zostanie powołany amerykański ambasador w Mińsku. W czerwcu 2020 chargé d’affaires Jenifer H. Moore poinformowała, że amerykański ambasador przyjedzie na Białoruś latem tego roku. Prezydent Donald Trump nominował na to stanowisko dotychczasową zastępcę doradcy sekretarza stanu ds. Europy Zachodniej Julie D. Fisher. Zatwierdzenie nominacji jednak się opóźniło. Najprawdopodobniej miało to związek z protestami po wyborach prezydenckich na Białorusi 9 sierpnia 2020, jednak administracja amerykańska unikała odpowiedzi o powód wstrzymania wyboru nowego ambasadora. Ostatecznie Senat zatwierdził nominację 15 grudnia 2020. 23 grudnia 2020 ambasador została zaprzysiężona. Utrzymała stanowisko po zmianie administracji w styczniu 2021, jednak w praktyce nie udało się jej go objąć, ze względu na niewydanie wizy przez władze białoruskie. Faktycznie ambasador Fisher przebywa w Wilnie, gdzie spotykała się z białoruskimi środowiskami opozycyjnymi. Kryzys dyplomatyczny w 2021 11 sierpnia 2021 władze białoruskie wycofały zgodę na objęcie przez Julie D. Fisher funkcji ambasadora Stanów Zjednoczonych w Mińsku oraz nakazały redukcję etatów w amerykańskiej ambasadzie do pięciu dyplomatów od 1 września 2021. Działania te spowodowane były amerykańskimi sankcjami nałożonymi na Białoruś oraz obniżeniem poziomu wzajemnych relacji. Zawieszenie operacji (2022) 28 lutego 2022, po inwazji Rosji na Ukrainę przeprowadzonej m.in. z terytorium Białorusi, ambasada Stanów Zjednoczonych w Mińsku zawiesiła wszystkie operacje konsularne i dyplomatyczne, powołując się na „zagrożenia bezpieczeństwa wynikające z nieuzasadnionego ataku rosyjskich sił zbrojnych na Ukrainę z terytorium Białorusi". Departament Stanu wezwał obywateli USA do opuszczenia Białorusi i skierowania się po pomoc konsularną do placówek w krajach sąsiednich. Stan zawieszenia utrzymuje się formalnie do chwili obecnej, mimo rozpoczęcia rozmów o ponownym otwarciu ambasady w 2025 roku. W czerwcu 2022 ambasador Julie D. Fisher zakończyła misję i została nominowana na stanowisko ambasadora USA na Cypr. Stanowisko ambasadora pozostaje od tego czasu nieobsadzone. Zbliżenie amerykańsko-białoruskie (2025–2026) W sierpniu 2025 prezydent Donald Trump przeprowadził rozmowę telefoniczną z Alaksandrem Łukaszenką, rozpoczynając proces normalizacji stosunków. We wrześniu 2025 specjalny wysłannik prezydenta USA John Coale spotkał się z Łukaszenką w Mińsku i zapowiedział wolę ponownego otwarcia ambasady. W lipcu 2025 obowiązki chargé d'affaires objął Michael Kreidler. Normalizacja przebiegała etapami: 11 września 2025 roku Białoruś zwolniła 52 więźniów politycznych, a USA złagodziły sankcje na narodowego przewoźnika Belavia (umożliwiając zakup części i serwis samolotów Boeing); 13 grudnia 2025 roku zwolniono kolejnych 123 więźniów, w tym laureata Pokojowej Nagrody Nobla Alesia Bialackiego i działaczkę opozycyjną Maryję Kalesnikawą, w zamian za zniesienie przez USA sankcji na białoruski sektor potażowy; 19 marca 2026 roku Łukaszenka nakazał zwolnienie 250 więźniów (235 w kraju, 15 do Litwy), a USA zniosły sankcje na Belaruskali, Białoruską Kompanię Potażową, Agrorozkvit, Belinvestbank, Bank Rozwoju i Ministerstwo Finansów. Łukaszenka określił porozumienie mianem „wielkiej transakcji" (ang. big deal), obejmującej również kwestie materiałów nuklearnych i ponowne otwarcie ambasady. 28 kwietnia 2026 roku w wymianie z udziałem USA, Mołdawii, Rumunii, Rosji, Kazachstanu i Ukrainy Białoruś uwolniła m.in. dziennikarza Andrzeja Poczobuta, w sumie 10 osób przekazano przez granicę polsko-białoruską. Według organizacji Wiasna w więzieniach białoruskich pozostawało po marcu 2026 ponad 1100 więźniów politycznych, a Coale zapowiadał kolejne uwolnienia w nadchodzących miesiącach. Kierownicy placówki jeżeli nie zaznaczono inaczej – w randzie ambasadora David H. Swartz (1992 - 1994) George A. Krol (1994) chargé d’affaires a.i. Kenneth S. Yalowitz (1994 - 1997) Daniel V. Speckhard (1997 - 2000) w latach 1998 - 1999 przebywał poza Białorusią Michael G. Kozak (2000 - 2003) George A. Krol (2003 - 2006) Karen B. Stewart (2006 - 2008) Jonathan M. Moore chargé d’affaires Michael D. Scanlan chargé d’affaires Ethan A. Goldrich chargé d’affaires Scott M. Rauland chargé d’affaires Robert Riley chargé d’affaires Jenifer H. Moore chargé d’affaires Jeffrey Giauque (2020 - 2021) chargé d’affaires Julie D. Fisher (2021–2022) Ruben Harutunian (2021–2022) ‘’chargé d’affaires’’ ‘’placówka zawieszona’’ (2022–2025) Michael Kreidler (2025 – ‘’nadal’’) ‘’chargé d’affaires’’ Uwagi Przypisy Linki zewnętrzne Oficjalna strona Ambasady Stanów Zjednoczonych w Mińsku Bibliografia Ambasada Stanów Zjednoczonych w Mińsku. [dostęp 2020-09-13]. (ang.). Policy & History. Ambasada Stanów Zjednoczonych w Mińsku. [dostęp 2020-09-13]. (ang.). A Guide to the United States’ History of Recognition, Diplomatic, and Consular Relations, by Country, since 1776: Belarus. Office of the Historian, Foreign Service Institute United States Department of State. [dostęp 2020-09-13]. (ang.).