Aleksandria (obwód mohylewski)

Aleksandria (biał. Александрыя, ros. Александрия) – wieś (agromiasteczko) na Białorusi, w rejonie szkłowskim obwodu mohylewskiego, w sielsowiecie aleksandryjskim (z centrum w miejscowości Wialiki Miażnik). Niegdyś miasteczko w powiecie orszańskim województwa witebskiego. Znajduje tu się przystanek kolejowy Aleksandria, położony na linii Orsza – Mohylew. Położenie Aleksandria leży na prawym brzegu Dniepru 12 km na północ od Szkłowa, na wprost oddalonej o 1 km miejscowości Kopyś, gdzie znajduje się najbliższa stacja kolejowa. Nazwa Toponim „Aleksandria” utworzony został od imienia Aleksandra Chodkiewicza, założyciela miejscowości. Historia Pierwsza wzmianka o Aleksandrii pochodzi z XVII wieku. Znajdowała się ona w posiadaniu Chodkiewiczów jako część tzw. hrabstwa szkłowskiego na obszarze powiatu orszańskiego województwa witebskiego. W wyniku I rozbioru Rzeczypospolitej (1772) Aleksandria znalazła się w granicach Imperium Rosyjskiego, w ujeździe kopyskim guberni mohylewskiej. W 1775 r. miasteczko było własnością hrabiego Siemiona Zoricza. W l. 1783-1784 znajdowały się tu 53 domy, dwie cerkwie, dwór, poczta, młyn wodny oraz prom na Dnieprze. W 1886 były tu 54 domy, 2 cerkwie prawosławne, dwie szkoły przycerkiewne, żydowski dom modlitwy, dwa młyny wodne, kuźnie. Według Słownika geograficznego Królestwa Polskiego w końcu XIX w. Aleksandria była miasteczkiem w gminie Starosiele ujezdu orszańskiego guberni mohylewskiej. Miasteczko liczyło 46 drewnianych domów i 330 mieszkańców (302 prawosławnych i 28 żydów). Oprócz wspomnianych wcześniej świątyń znajdował się tu zapasowy spichlerz gminy. Rozwój miasteczka nastąpił wraz z otwarciem linii kolejowej Witebsk – Orsza – Żłobin (1902), przebiegającej w pobliżu Aleksandrii. W 1909 r. znajdowało się tu 99 domów. W czasie I wojny światowej Aleksandrię okupowały wojska niemieckie (od lutego do listopada 1918 r.). 1 stycznia 1919 r. I Zjazd Komunistycznej Partii Białorusi ogłosił powstanie Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Radzieckiej, której częścią miała być także Aleksandria. Jednakże decyzją Moskwy już 16 stycznia wraz z innymi etnicznie białoruskimi terytoriami znalazła się w granicach Rosyjskiej FSRR. W marcu 1924 r. Aleksandria powróciła do BSRR, stając się centrum sielsowietu. 1 stycznia 1925 r. mieszkało tu 990 osób, było 175 domów, szkoła podstawowa, dom kultury i czytelnia, jednak status osady spadł do rangi wioski. W 1939 r. znajdowało się tu 147 domów i żyło 1371 mieszkańców. Podczas II wojny światowej od lipca 1941 do czerwca 1944 r. wieś była pod okupacją niemiecką. W 1944 roku Aleksandria liczyła 131 domów i 860 mieszkańców, zaś w 1990 r. odpowiednio – 178 i 357. W 2007 r. Aleksandria oficjalnie otrzymała status agromiasteczka. Znajduje się tu szkoła średnia, przedszkole, biblioteka, dom kultury. Co roku odbywa się tu festyn: Noc Kupały. Aleksandria gromadzi znajomych (Александрыя збірае сяброў). W pobliżu agromiasteczka Aleksandria leży też wieś (przysiółek) Aleksandria 2. We wsi Aleksandria dzieciństwo i wczesną młodość spędził Alaksandr Łukaszenka. Tu też chodził do szkoły. Jego dom znajdował się jednak w Aleksandrii 2. Przypisy Linki zewnętrzne Aleksandrya (8), powiat orszański, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 1: Abablewo – Januszowo, Warszawa 1900, s. 20 . Zdjęcia wsi: „Odkryjmy Białoruś! Album rodzinny Łukaszenków”; Foto-planeta; School where he studied the first president of Belarus; Panoramio; Typowa chata wioski Aleksandria 2 Agromiasteczko Aleksandrija na mapie. radzima.net. [dostęp 2025-10-16]. Majątek Aleksandrija na mapie (1910). radzima.net. [dostęp 2025-10-16].