Milkowszczyzna (obwód grodzieński)

Milkowszczyzna (biał. Мількаўшчына) – wieś na Białorusi, w obwodzie grodzieńskim, w rejonie grodzieńskim, w sielsowiecie Skidel. Historia Po raz pierwszy wspomina o Dworze Milkowskim przywilej Zygmunta I z 23 października 1508 roku dla Mikołaja Jurijewicza Pacewicza, późniejszego wojewody podlaskiego. Zapewne do końca życia dzierżył całą włość, gdyż jeszcze w 1540 w księgach sądowych grodzieńskich jest o tym wzmianka. W roku 1555 dwór znajdował się w dzierżawie Andrzeja Łukaszewicza Wołowicza. W 1558 została zakończona tzw. pomiara włóczna, dzięki której mamy doskonały opis włości Milkowskiej. Cały czas Milkowszczyzna jest częścią Ekonomii Grodzieńskiej. Sytuacja statusu tej włości częściowo zmieniła się w 1662 roku, gdyż sejm zdecydował się wykroić z tego majątku zadośćuczynienie za Szudziałowo dla Eysymontów. W Metryce Litewskiej nr 133 (Księga Zapisów), podsumowanie tego co weszło w skład przyznanych Eysymontom dóbr z tej włości brzmi następująco: W czasach zaborów wieś położona była w granicach Imperium Rosyjskiego, w guberni grodzieńskiej, w powiecie grodzieńskim. W 1841 r. w Milkowszczyźnie urodziła się pisarka i późniejsza właścicielka wsi Eliza Orzeszkowa. Orzeszkowa sprzedała Milkowszczyznę rosyjskiemu pułkownikowi Doury’emu na początku 1871. Po wybuchu I wojny światowej wieś została włączona do Ober-Ostu okupowanego przez Cesarstwo Niemieckie, w okręgach administracyjnych: Grodno (1915–1916), Białystok-Grodno (1916–1918) i Litwa (1918); a następnie kolejno do Królestwa Litwy, Litewsko-Białoruskiej Socjalistycznej Republiki Rad i Zarządu Cywilnego Ziem Wschodnich. Na początku lat 20. XX wieku, na wschód od wsi znajdował się folwark o tej samej nazwie (obecnie część wsi). Folwark ten posiadał wówczas dwa budynki, które zamieszkiwało 11 osób; z czego 10 było wyznania prawosławnego, a jedna ewangelickiego. Wszystkie deklarowały polską przynależność narodową. Od 1921 do 1939 r. miejscowość administracyjnie należała do gminy Kamionka w II Rzeczypospolitej – wpierw w powiecie grodzieńskim województwa białostockiego, a następnie w powiecie szczuczyńskim województwa nowogródzkiego (od 21 maja 1929). Natomiast w czasie II wojny światowej znalazła się w granicach obwodu białostockiego Białoruskiej SRR (1939–1941, 1944–1945) i Okręgu Białostockiego Prus Wschodnich (1941–1944). W 1987 r. do Milkowszczyzny przyłączono wioskę Krzywlany, dawniej własność Marii Osipownej Zygmuntowskiej, żony radcy tytularnego. Atrakcje turystyczne Pozostałości po majątku ziemskim Pawłowskich (m.in. studnia i aleja dwustuletnich klonów, zwana „Aleją Elizy”) Muzeum literacko-krajoznawcze (założone w budynku byłej szkoły, zamkniętej w 2012) Zabytkowa prawosławna cerkiew parafialna Opieki Matki Bożej (wzniesiona w latach 1904–1908) Około kilometr na wschód od pobliskiej wsi Zaleśna mieści się również cmentarz rodzinny Pawłowskich, gdzie m.in. pochowany jest ojciec Elizy – Benedykt. Przypisy Linki zewnętrzne Milkowszczyzna, [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. VI: Malczyce – Netreba, Warszawa 1885, s. 428 . Milkowszczyzna (obwód grodzieński), [w:] Słownik geograficzny Królestwa Polskiego, t. XV, cz. 2: Januszpol – Wola Justowska, Warszawa 1902, s. 335 . Fw. Milkowszczyzna na mapie Wojskowego Instytutu Geograficznego (P34 S39), 1:100 000 (1927)