Muzeum Dwór Mickiewiczów w Zaosiu

Muzeum Dwór Mickiewiczów w Zaosiu (biał. Музей-сядзіба Міцкевічаў «Завоссе»; ros. Музей-усадьба Мицкевичей «Заосье») – muzeum mieszczące się w odbudowanym dworze w Zaosiu, należącym m.in. do Mickiewiczów. Obok Nowogródka dwór uchodzi za najbardziej prawdopodobne miejsce narodzin Adama Mickiewicza. Historia Pierwsze wzmianki o folwarku Zaosie pochodzą z XVIII w. Należał on do Janowiczów. Następnie stał się własnością Józefa Mickiewicza (brata dziadka Adama), który procesował się z Janowiczami o zwrot długów. W rezultacie Janowicz, nie mogąc spłacić długu, został zobowiązany przez sąd do oddania Mickiewiczowi Zaosia. Na przełomie XVIII i XIX w. dwór zamieszkiwali Mikołaj i Barbara Mickiewiczowie. 24 grudnia 1798, prawdopodobnie we dworze, urodził się ich syn Adam Mickiewicz. Rodzina mieszkała w Zaosiu do 1806, kiedy to Mikołaj Mickiewicz przekazał majątek krewnym Stypułkowskim. W późniejszych latach Adam Mickiewicz spędzał u rodziny w Zaosiu wakacje w latach młodzieńczych, studenckich oraz jeszcze w okresie pracy jako nauczyciel w Kownie. Według różnych źródeł władze rosyjskie odebrały majątek albo w 1837 Lucjanowi Stypułkowskiemu, za udział w powstaniu listopadowym, albo w 1853 jego siostrom Kornelii, Józefie i Serafinie, do których Zaosie należało po wyjeździe z Rosji Lucjana. Po 1863 majątek został rozparcelowany i rozdany byłym żołnierzom carskim. W kolejnych dziesięcioleciach dworek podupadał. Słownik geograficzny Królestwa Polskiego z 1895 już o nim nie wspominał. Do początku XX w. przetrwał m.in. spichlerz. Resztki zabudowań dworskich zostały zniszczone podczas I wojny światowej, gdy przez trzy lata w okolicy Zaosia przebiegała linia frontu. Skorowidz miejscowości Rzeczypospolitej Polskiej z 1921 wymienia folwark Zaosie jako zniszczony i niezamieszkały. W 1927 Wojsko Polskie z garnizonu Baranowicze wzniosło tu pomnik z brązu poświęcony Adamowi Mickiewiczowi. Został on odrestaurowany w 1955 i rozebrany podczas odbudowy dworu. W związku ze zbliżającą się 200. rocznicą urodzin wieszcza, w latach 1996-1998 dwór z towarzyszącymi mu zabudowaniami zostały zrekonstruowane w oparciu o ryciny Edwarda Bonifacego Pawłowicza z 1843. Budynek wybudowany został na odkrytych przez archeologów fundamentach oryginalnego dworu. Otwarcie nastąpiło 8 września 1998. Budynki muzeum Centralną budowlą kompleksu jest drewniany, parterowy dwór szlachecki kryty strzechą, którego architektura nawiązuje do dworów z drugiej połowy XVIII w. Nie zachowały się żadne źródła opisujące wygląd wnętrza dworu w czasach Mickiewiczów, ani żadne przedmioty z tego okresu. We wnętrzach urządzono wystawę Powrót Pana Tadeusza, urządzając je według opisu dworu szlacheckiego z poematu Pan Tadeusz Adama Mickiewicza. Oryginalny wystrój z pewnością był znacznie inny, gdyż Mickiewiczowie nie byli tak bogaci jak Soplicowie. Na trasie zwiedzania znajdują się kolejno: przedsionek ozdobiony bronią i trofeami myśliwskimi, jadalnia, pokój narożny, komórka, sypialnia i kuchnia. Pokój narożny jest prawdopodobne miejscem narodzin Adama Mickiewicza. Oryginalnie w tym pomieszczeniu była bawialnia, obecnie urządzony jest na gabinet i przedstawiona jest w nim historia rodziny Mickiewiczów. Ponadto znajdują się tu inne zabudowania folwarczne: obora, gumno, studnia z żurawiem, spichlerz z pokojem gościnnym, w którym nocował Adam Mickiewicz, drewniane ogrodzenie z bramą oraz łaźnia przy pobliskim stawie. Uwagi Przypisy