Bundesnachrichtendienst

Bundesnachrichtendienst (w skrócie BND, z niem. Federalna Służba Wywiadowcza, Federalna Służba Wywiadu) – agencja wywiadowcza utworzona w Republice Federalnej Niemiec w 1956 roku, wywodząca się z tzw. Organizacji Gehlena, z siedzibą przy Gardeschützenweg 71-101 w Berlinie oraz przy Heilmannstr. 30 w Pullach niedaleko Monachium. BND jest odpowiedzialne za pozyskiwanie i analizę informacji istotnych dla bezpieczeństwa państwa i jego interesów międzynarodowych (polityka zagraniczna). BND funkcjonuje na podstawie ustawy z 20 grudnia 1990 roku (Gesetz über den Bundesnachrichtendienst, BND-Gesetz – BNDG) i zgodnie z nią może prowadzić działania wyłącznie poza terytorium Niemiec. BND nie posiada uprawnień do realizacji czynności procesowych ani prawnych możliwości współpracy ze służbami policyjnymi. Zgodnie z ustawą BND posiada uprawnienia do stosowania środków techniki operacyjnej i korzystania z osobowych, niejawnych źródeł informacji. BND pomimo, że jest służbą cywilną realizuje również zadania związane z wywiadem wojskowym. BND do zdobywania informacji wykorzystuje rozpoznanie osobowe (HUMINT), rozpoznanie elektromagnetyczne (SIGINT), rozpoznanie obrazowe (IMINT), rozpoznanie mediów społecznościowych (SOCMINT), rozpoznanie geoprzestrzenne (GEOINT) oraz rozpoznanie z ogólnodostępnych źródeł (OSINT). Historia Po przyjęciu Republiki Federalnej Niemiec do NATO w 1955 roku, rząd tego kraju uznał, że należy rozbudować struktury wywiadu. Proces zmian (transformacji) rozpoczął się 1 kwietnia 1956 roku. Organizacja Gehlena została przekształcona w Federalną Służbę Wywiadowczą (Bundesnachrichtendienst, BND). Kadry nowej służby wywiadowczej stanowili byli funkcjonariusze Organizacji Gehlena, którzy wywodzili się z byłej Służby Bezpieczeństwa SS (Sicherheitsdienst), Tajnej Policji Państwowej (Gestapo) oraz wywiadu wojskowego (Abwehry), tak jak w przypadku kontrwywiadu RFN: Federalnego Urzędu Ochrony Konstytucji (Bundesamt für Verfassungsschutz, BfV). Zadania Zadaniem Federalnej Służby Wywiadowczej (BND) jest m.in. pozyskiwanie i analiza informacji wywiadowczych uzyskanych drogą wywiadowczo-operacyjną, rozpoznawanie i przeciwdziałanie zagrożeniom dla suwerenności oraz interesów Republiki Federalnej Niemiec. Bundesnachrichtendienst działa w ponad 100 krajach, około 1500 funkcjonariuszy BND działa pod przykrywką attachatów wojskowych, handlowych lub jako zwykły personel niemieckich ambasad i konsulatów w różnych rejonach świata. Kierownictwo BND poświęca znaczącą część swych zasobów na walkę z terroryzmem, lokując swych agentów w grupach terrorystycznych w Niemczech i za granicą, przestępczością zorganizowaną, współpracując przy tym z innymi organami, m.in. kontrwywiadem, Bundesamt für Verfassungsschutz i policją. Zajmuje się też penetracją „czarnego rynku” zagrażającemu suwerennym interesom Niemiec. Lokalizacje BND Przez wiele lat kierownictwo organizacji mieściło się w Pullach w aglomeracji Monachium (kryptonim „Nikolaus”), jednak w 2017 r. uruchomiono nową centralę w Berlinie, do której przeniesiono pracowników z Pullach. Mieści się ona w dawnym Berlinie Wschodnim, w dzielnicy Berlin-Mitte, na terenie dawnego Stadionu Młodzieży Świata przy Chausseestrasse, a w oficjalnym otwarciu w 2019 r. uczestniczyła kanclerz Angela Merkel. W całych Niemczech istnieje ok. 100 filii (z tego 70 w Bawarii). BND zatrudnia ok. 6000 pracowników. Lokalizacje i ich ujawnione kryptonimy: Berlin: „Avus”, „Bergfried”, „Palais”, „Palmenhaus”, „Fabrik”, „Fichtenwald”, „Tattersall” Bonn: „Chiemsee”, „Landgraf”, „Institut” Brocken (stacja przekaźnikowa): – Drezno: bez kryptonimu Düsseldorf: „Phoenix”, „Adlerhorst” Frankfurt nad Odrą (stacja przekaźnikowa): Geilenkirchen: „Marstall” Grünwald (magazyn): „Klause” Guselried: „Reitstall” Hamburg: „Hermelin”, „Refektorium”, „Fasanerie”, „Kiel” Hanower: „Leine”, „Alpenblick”, „Hannover” Hofheim am Taunus: „Relaisstation” Kassel: „Heckenrose-Kurfürst” Kolonia: „Römerschanze” Moguncja: „Falkenhof”, „Lafette”, „Warenlager” Monachium: „Charité-Raute”, „Sanatorium”, „Symphonie”, „Mikado II”, „Schönbrunn”, „Tannenhof”, „Olymp”, „Fohlenhof”, „Torpedo” Pullach (centrala): „Nikolaus” Schleißheim (magazyn): „Mühlberg” Söcking (Starnberg): „Kleefeld” Stuttgart: „Eibsee” Tutzing: „Refugium” Dotacje dla BND z budżetu federalnego Prezydenci BND Reinhard Gehlen – 1 kwietnia 1956 – 30 kwietnia 1968 Gerhard Wessel – 1 maja 1968 – 31 grudnia 1978 Klaus Kinkel – 1 stycznia 1979 – 26 grudnia 1983 Eberhard Blum – 27 grudnia 1983 – 31 lipca 1985 Heribert Hellenbroich – 1 sierpnia 1985 – 27 sierpnia 1985 – jednocześnie szef Bundesamt für Verfassungsschutz (BfV) Hans-Georg Wieck – 4 września 1985 – 2 października 1990 Konrad Porzner – 3 października 1990 – 31 marca 1996 Hansjörg Geiger – 4 czerwca 1996 – 17 grudnia 1998 August Hanning – 17 grudnia 1998 – 30 listopada 2005 Ernst Uhrlau – 1 grudnia 2005 – 31 grudnia 2011 Gerhard Schindler – 1 stycznia 2012 – 1 lipca 2016 Bruno Kahl – od 1 lipca 2016 – 14 września 2025 Martin Jäger – od 15 września 2025 Struktura organizacyjna Bundesnachrichtendienst na 1992 rok Struktura Federalnej Służby Wywiadowczej (BND) (według Schmidta-Eenbooma (1993) i badań autora – Guido Knopp – Elita szpiegów Wyd. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2004. Seria Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu): prezydent zastępca 90A. sztab kierowniczy 90B. kierownictwo biura 90C. placówki łączności w Bonn 90D. służba medyczna i specjalna 90E. placówka kwalifikacyjna 90P. rada personalna 91. akademia Bundesnachrichtendienst (BND) 92. inspektorzy Bundesnachrichtendienst (BND) Wydział I – zwiad operacyjny 11. zadania centralne i międzyregionalny zwiad 11A. planowanie wywiadowcze 11B. gospodarczy, techniczny i naukowy zwiad międzyregionalny 11C. zaopatrzenie służb wywiadowczych 11D. wywiad na statkach handlowych, morskie siły bojowe 11E. komunizm międzynarodowy 11F. zadania specjalne 12. blok krajów socjalistycznych 12X. zastępca kierownika pododdziału 12A. dowództwo Układu Warszawskiego – Jugosławii i Albanii 12B. polityka NRD, gospodarka, technika i nauka 12C. siły zbrojne NRD – (południowe) 12C. siły zbrojne NRD – (północne) 12E. ZSRR, RWPG 12F. Polska 12G. Węgry, Czechosłowacja 12H. Bułgaria, Rumunia, Jugosławia, Albania, 12L. nadzór kontrwywiadu Związku Radzieckiego i państw zależnych 12LX. specjalne zadania kontrwywiadowcze 12L. koordynacja kontrwywiadu 13. inne regiony świata 13A. Ameryka Północna, Wielka Brytania, Skandynawia 13B. Francja, Benelux, Szwajcaria 13E. Azja, Australia 13F. Afryka 13G. Ameryka Łacińska 14. nadzór korespondencji i łączności 14A. granice 14B. nadzór korespondencji i łączności radiowej 14C. Zdobywanie Informacji 16. rejon Morza Śródziemnego 16A. Bliski Wschód, Afryka Północna 16B. południowa Europa 16C. terroryzm międzynarodowy Wydział II – zwiad techniczny 20A. techniczne wsparcie operacji 22. zwiad techniczny 1 (nadzór łączności) 22A. wywiad militarny, polityczny, gospodarczy 22B. przetwarzanie (analiza) danych 22C. nadzór i ochrona przedsiębiorstw 23. zwiad techniczny 2, nadzór i łączność 23A. wywiad militarny, polityczny, gospodarczy 23B. przetwarzanie (analiza) danych 23C. nadzór i ochrona przedsiębiorstw 24. zdobywanie informacji 24A. opracowanie projektów 24B. technika wywiadowcza 24E. zaopatrzenie techniczne 24F. przetwarzanie (analiza) danych 24G. służba łącznościowa Wydział III – weryfikacja 31. główne zadania sztabu weryfikacyjnego 31A. wsparcie techniczne 31B. raporty 31C. zlecenia 32. polityka 32A. raporty 32B. Związek Radziecki 32C. Niemiecka Republika Demokratyczna 32D. państwa socjalistyczne (oprócz – ZSRR i NRD) 32F. Bliski Wschód, Środkowy Wschód, Afryka Północna 32G. Azja Wschodnia, Azja Południowa, Australia, Oceania 32H. Ameryka Łacińska 32I. Afryka 33. wojsko 33A. zagadnienia podstawowe 33B. ogólna sytuacja militarna 33D. kontrola polityki zbrojeniowej, strategia wojskowa, Układ Warszawski 33E. rejon atlantycki 33F. Bliski Wschód, Środkowy Wschód, Afryka, Indie, 33G. siły Układu Warszawskiego, obrona cywilna, zaopatrzenie 33H. siły lądowe Układu Warszawskiego, Mongolia, Jugosławia, Albania 34. gospodarka 34A. gospodarka energetyczna 34B. rolnictwo i przemysł 34C. europejskie i azjatyckie państwa socjalistyczne 34D. NRD 34E. kraje przemysłowe 34F. państwa rozwijające się 35. technika i nauka 35A. potencjał naukowy, transfer technologii 35B. technika jądrowa, podróże międzyplanetarne 35C. medycyna, biologia, chemia, ochrona środowiska 35D. elektronika Wydział IV – zarządzanie 41. organizacja 41A. planowanie i koordynacja elektronicznego opracowania danych 41B. sprawy kadrowe – (wnioski) 41C. sprawy finansowe 41D. obrona 42. sprawy kadrowe i socjalne 1 42A. zatrudnianie personelu + dokształcanie 42B. sprawy kadrowe i socjalne 1A 42C. referat ds. urzędników 42D. referat ds. wojska 42E. dział finansów ds. operacyjnych 43. zarządzanie i zagadnienia prawne 43A. pojazdy mechaniczne 43B. rezerwy strategiczne 43C. zagadnienia prawne 43D. zarządzanie sprzętem 43E. kwatery 43F. budownictwo Wydział V – bezpieczeństwo i obrona 51. zagadnienia ogólne 51A. obrona i nadzór systemu bezpieczeństwa, dokumentacja 51B. dokumentacja spraw kadrowych 52. pełnomocnicy ds. bezpieczeństwa i ochrony 52A. bezpieczeństwo personelu 52B. zagadnienia operacyjne 52C. kontrola bezpieczeństwa 53. weryfikacja pracowników, bezpieczeństwo techniczne 53A. szczególne środki bezpieczeństwa 53B. bezpieczeństwo techniczne 53C. bezpieczeństwo innych wydziałów Wydział VI – zadania centralne 60A. zadania specjalne 60B. AKN 61. przetwarzanie danych i dokumentacja 61A. przetwarzanie danych. 61B. elektroniczne przetwarzanie danych – dokumentacja 61C. elektroniczne przetwarzanie danych – organizacja 61D. programowanie 61E. biblioteka centralna 62. placówka kryptologiczna Bonn – Bad Godesberg 62A. ogólne zagadnienia kryptologiczne 62B. matematyka 62C. kryptotechnika 62D. dekryptaż A 62E. dekryptaż B 63. technika wywiadowcza 63A. technika wywiadowcza, kierowanie grupami operacyjnymi 63B. tajne akcje 63C. zagadnienia techniczne Przypisy Bibliografia FeliksF. Bielak FeliksF., Służby wywiadowcze Republiki Federalnej Niemiec, Warszawa: MON, 1985, s. 200, ISBN 83-11-07191-8, OCLC 830185586 . Kilarski R., Organizacja wywiadowcza Reinharda Gehlena. Wyd. MON, Warszawa 1978, s. 388. Knopp G., Elita szpiegów. Wyd. Dom Wydawniczy Bellona, Warszawa 2004, s. 216. Seria: Kulisy Wywiadu i Kontrwywiadu, ISBN 83-11-09826-3. Polmar N., Allen T. B., Księga szpiegów. Encyklopedia. Wyd. Magnum, Warszawa 2000, s. 190. ISBN 83-85852-27-1 (Hasło: Federalna Służba Informacyjna) Wolanowski L., Cichy front. Iskry, Warszawa 1955, 1956, s. 229. de Vilemarest P., Stasi Markusa Wolfa: niemiecka wojna domowa 1945-1991. Wyd. Antyk Marcin Dybowski, Komorów 1997, s. 383. ISBN 83-86482-31-1.