Krajobraz winnic na wyspie Pico

Krajobraz winnic na wyspie Pico (port. Paisagem da Cultura da Vinha da Ilha do Pico) – obiekt dziedzictwa kulturowego wpisany w 2004 roku na listę światowego dziedzictwa UNESCO, obejmujący winnice położone wzdłuż zachodniego i północnego wybrzeża wyspy Pico w należącym do Portugalii archipelagu Azorów (port. Açores) na północnym Atlantyku. Krajobraz kulturowy winnic na wyspie Pico składa się z tysięcy niewielkich poletek zwanych currais, które są otoczone kamiennymi murami z czarnej skały wulkanicznej. Konstrukcje te wzniesiono w celu ochrony winorośli przed porywistym wiatrem oraz słoną wodą morską, jednocześnie tworzą one geometryczną strukturę o wyjątkowych walorach estetycznych. W skład wpisanego dobra wchodzą też tradycyjne domostwa oraz infrastruktura związana z winiarstwem – m.in. piwnice i magazyny na wino, studnie oraz porty przeładunkowe. Charakterystyka Wyspa Pico jest drugą pod względem wielkości wyspą należącą do archipelagu Azorów. Jest częścią tzw. środkowej grupy wysp, w której skład wchodzą również wyspy: Faial, São Jorge, Terceira i Graciosa. Wpisane na listę światowego dziedzictwa UNESCO dobro zajmuje obszar o powierzchni 987 ha, który otoczony jest strefą buforową licząca 1924 ha i ciągnie się wzdłuż skalistych wybrzeży wyspy w jej północno-zachodniej, zachodniej i południowo-zachodniej części. Początki winogrodnictwa oraz winiarstwa na Pico sięgają drugiej połowy XV wieku, kiedy to na wyspie zamieszkali pierwsi osadnicy (ok. 1460 roku). Miejscowe gleby wulkaniczne utrudniały uprawę zbóż na duża skalę, jednak dzięki specyficznemu mikroklimatowi możliwa była uprawa figowców oraz winorośli. W XVI wieku udział we wzroście produkcji wysokiej jakości win mieli zakonnicy – franciszkanie i karmelici – którzy na swoich rozległych posiadłościach w zachodniej części wyspy zakładali nowe winnice, a przy wytwarzaniu wina wykorzystywali stare receptury. Produkcji wina na wyspie osiągnęła swój szczyt w połowie XIX wieku; ilość trunku wytwarzanego wówczas na Pico zaspokajała nie tylko lokalne zapotrzebowanie, ale była również przeznaczana na eksport – m.in. do Brazylii, Indii Zachodnich, Niemiec, Anglii czy Rosji. Rocznie wytwarzano od 12 do 15 tys. beczek wina. W późniejszym okresie z powodu długotrwałych susz oraz chorób winorośli wywołanych przez grzyby z rodzaju Oidium oraz mszyce Daktulosphaira vitifoliae produkcja wina spadła do zaledwie 100 beczek w 1866 roku. Spowodowało to emigrację rolników, a część winnic została w tym okresie opuszczona. Z okresu prosperity pochodzą doskonale zachowane zabudowania bezpośrednio towarzyszące winnicom – tradycyjne domy i dwory, piwnice i magazyny na wino, malownicze kościoły, a także związane z lokalną działalnością winiarską ścieżki, studnie oraz małe porty z rampami i dokami przeładunkowymi. Najbardziej charakterystyczną cechą krajobrazu winnic na wyspie Pico są jednak długie mury wzniesione z czarnych skał bazaltowych. Ciągną się one w głąb lądu równolegle i prostopadle względem linii brzegowej i przecinają ze sobą, tworząc tysiące małych, przeważnie prostokątnych poletek zwanych currais, na których prowadzona jest uprawa winorośli. Ogrodzenia te mają za zadanie ochronę roślin przed niekorzystnym wpływem wiatru i wody morskiej. Współcześnie na tym obszarze winorośl nadal jest uprawiana, choć na mniejszą skalę niż niegdyś. Z winogron odmiany Verdelho wciąż produkowane jest wysokiej jakości wino, szczególnie w okolicach miejscowości Criação Velha. Wszystkie prace wykonywane są ręcznie, z zachowaniem tradycyjnych technik. Galeria Przypisy