National Gallery of Australia

National Gallery of Australia (NGA) – muzeum sztuk pięknych położone w Parkes, na terenie Australijskiego Terytorium Stołecznego. Jest największym muzeum sztuki w Australii, mającym w swych zbiorach około 166 000 eksponatów (stan na rok 2012), tym największe w Australii zbiory sztuki Aborygenów. Wstęp do muzeum jest bezpłatny. Historia National Gallery of Australia została założona na mocy ustawy parlamentu Australii z 1975 roku (National Gallery Act 1975) z zadaniem kulturalnego ubogacania Australijczyków poprzez ich dostęp do państwowej galerii sztuki, jakość państwowych zbiorów, specjalne prezentacje, wystawy i programy oraz profesjonalizm pracowników placówki. Organem zarządzającym Galerią jest Council of the National Gallery of Australia. Galeria mieści się w budynku, na projekt którego ogłoszono w 1968 roku konkurs architektoniczny; budynek ten miał być siedzibą państwowej galerii w Canberze. Konkurs wygrała firma firm Edwards Madigan Torzillo and Partners z Sydney. Plan szczegółowy opracowano na początku lat 70., a prace budowlane ruszyły w listopadzie 1973 roku. Budynek był pomyślany jako element tzw. Parliamentary Triangel, zespołu budynków rządowych w stolicy kraju. Budynek otwarła dla publiczności 12 października 1982 roku królowa Wielkiej Brytanii Elżbieta II. W 2012 roku Galerię oraz zorganizowane przez nią w całej Australii wystawy odwiedziło prawie 900 000 gości, w tym siedzibę w Canberze blisko 700 000. Stronę internetową Galerii odwiedziło w tym samym czasie ponad 6,2 miliona użytkowników. Zbiory galerii są dostępne za pośrednictwem serwisów społecznościowych, jak Facebook czy Twitter i internetowych: YouTube, Flickr oraz Google Art Project. Wartość zbiorów szacowana była w 2012 roku na 4,6 miliarda dolarów, co czyni ją najwartościowszą (pod względem finansowym) galerią w całej Australii. Mając około 166 000 eksponatów jest także największą pod względem wielkości zbiorów galerią w tym kraju. Zbiory Kolekcja stała National Gallery of Australia dzieli się na 4 główne działy: sztuka Australii, sztuka Aborygenów i ludu Wysp w Cieśninie Torresa, sztuka Azji oraz sztuka europejska i amerykańska; kolekcję uzupełnia sztuka Pacyfiku. Eksponaty Galerii stanowią część zbiorów narodowych Australii i należą do społeczeństwa australijskiego. Kolekcja obejmuje największy w Australii zbiór dzieł sztuki rdzennej ludności Australii. Słynne dzieła to m.in. Błękitne bieguny Jacksona Pollocka, Lilie wodne Claude’a Moneta i seria Ned Kelly Sidneya Nolana. Ozdobą impresyjnego ogrodu z rzeźbami jest tzw. Rzeźba z mgły. Na zewnątrz uwagę zwraca imponująca instalacja typu skyspace Within without amerykańskiego artysty Jamesa Turrella, najlepiej prezentująca się o świcie lub o zmierzchu. Sztuka Australii Kolekcja obejmuje dzieła wysokiej jakości oraz o wybitnych walorach estetycznych – stworzone przez artystów ze wszystkich stanów i terytoriów Australii, artystów australijskich pracujących za granicą, a także dzieła twórców mieszkających przez pewien czas w Australii. Dzieła sztuki Aborygenów i ludu Wysp w Cieśninie Torresa znajdują się w odrębnym dziale. Dzieła sztuki australijskiej są prezentowane w sposób zintegrowany i w układzie chronologicznym, poczynając od najwcześniejszego okresu, kolonialnego do współczesności: obrazy i rzeźby, prace na papierze, fotografie i inne media związane z fotografią, rzemiosło artystyczne i wzornictwo. Ze względu na bliskość geograficzną i historyczną Nowej Zelandii i Australii, gromadzone są również i często prezentowane prace artystów nowozelandzkich. Najważniejsze obrazy i rzeźby są w ekspozycji stałej, od czasu do czasu zmienianej. Prace współczesnych artystów australijskich są zmieniane częściej aby zaprezentować różnorodność sztuki współczesnej znajdującej się w kolekcji. W celu zapewnienia możliwie najszerszego dostępu publiczności do swych zbiorów Galeria organizuje wystawy objazdowe, a także wypożycza eksponaty instytucjom w kraju i za granicą. Sztuka Aborygenów i ludu Wysp w Cieśninie Torresa Aborygeni i lud Wysp w Cieśninie Torresa zamieszkują kontynent australijski od dziesięciu tysięcy lat. Ich sztuka i tradycje należą do najstarszych i najbogatszych w historii ludzkości. Projekty, wzory i opowieści rdzennych Australijczyków były przekazywane przez ich przodków i wzmacniane oraz powtarzane poprzez rytuał, taniec, śpiew, malowanie ciała, ryciny naskalne i obrazy oraz przedmioty domowe i kultowe. Sztuka Aborygenów i ludu Wysp w Cieśninie Torresa jest żywa dziś, podobnie jak przed tysiącami lat i podobnie jak w zamierzchłej przeszłości, jest nierozerwalnie związana z życiem codziennym. Sztuka współczesnych rdzennych Australijczyków ma wiele form. Pomimo istotnych zmian i różnorodności zachowuje ona podstawową jedność inspiracji: ziemia i stosunek ludzi do niej. W kolekcji sztuki Aborygenów i ludu Wysp w Cieśninie Torresa w National Gallery of Australia znajduje się z ponad 7500 prac, co czyni ją największą tego typu kolekcją na świecie. Nowe pomieszczenia galerii umożliwiają lepszą ekspozycję dzieł, zapewniając, tam gdzie to możliwe, naturalne oświetlenie obrazów i rzeźb. Sztuka europejska i amerykańska Sztuka międzynarodowa w National Gallery of Australia obejmuje lata od 1850 do dziś. Na wystawie prezentowane są obrazy, rzeźby, grafika, sztuka dekoracyjna i fotografie artystów europejskich i amerykańskich, a także wybór prac australijskich. Nie wszystkie prace są zawsze obecne w galeriach, ponieważ niektóre z nich są prezentowane na wystawach w innych miejscach. W Galerii I są dzieła impresjonizmu, fowizmu i École de Paris, Ballets Russes, twórców dadaistycznych, surrealistycznych, kubistycznych i ekspresjonistycznych jak: Honoré Daumier i Gustave Courbet, Claude Monet (Stogi siana, Lilie wodne), Paul Cézanne, Georges Seurat, Edgar Degas, Henri de Toulouse-Lautrec, Pierre Bonnard, Amedeo Modigliani (rzeźba wapienna przedstawiająca akt), Kazimierz Malewicz (Dom w budowie). Obok malarstwa Giorgio de Chirico, René Magritte i Joana Miró są tu też prace surrealistów australijskich i rdzennych amerykańskich, afrykańskich i z wysp Pacyfiku oraz rzeźby z „plemiennej” kolekcji Maxa Ernsta. Galeria II obejmuje dzieła od sztuki abstrakcyjnej i ekspresjonizmu abstrakcyjnego do pop-artu (Andy Warhol, Claes Oldenburg, Roy Lichtenstein, Robert Rauschenberg), minimalizmu i sztuki konceptualnej. Jednym z najbardziej znanych obrazów galerii jest płótno Błękitne bieguny Jacksona Pollocka, pokazywany zazwyczaj z obrazem Kobieta V Willema de Kooninga i obrazami Marka Rothko, Arshile Gorkyego i innych. Galeria III jest zwykle poświęcona sztuce współczesnej od 1970 roku do dzisiaj. Główne prace tego działu to tryptyk Francisa Bacona, oraz prace Chucka Close i Colina McCahona. Sztuka azjatycka National Gallery of Australia posiada najważniejszą i najobszerniejszą w Australii kolekcję sztuki azjatyckiej, reprezentującą różne kultury, religie i historie Azji i obejmującą zakres czasowy od starożytności do współczesności. Zgromadzone dziel reprezentują takie dziedziny sztuki jak: rzeźba, malarstwo, grafika, rękopis, tkanina artystyczna i są eksponowane w trzech głównych działach: sztuka subkontynentu indyjskiego, sztuka Azji Południowo-Wschodniej i sztuka Azji Wschodniej. Wydatkową wartość w kolekcji przedstawia rzeźba buddyjska, hinduistyczna i dźinistyczna animistyczna i chrześcijańska: figurki Buddy, posążki bogów i bóstw, istot niebiańskich, postaci rzeczywistych i mitycznych, wzory symboliczne i dekoracyjne. Kolejną grupę dzieł stanowią tekstylia z Azji Południowo-Wschodniej, zwłaszcza z Indonezji. Inne znaczące eksponaty to wykwintne japońskie parawany, indyjskie wiszące malowidła, tzw. pichhavai, związane z kultem Kryszny, stroje z Azji Środkowej, chińska ceramika pogrzebowa, kolorowe miniatury indyjskie, ilustrowane rękopisy z wyspy Bali obrazy, japońskie drzeworyty ukiyo-e z czasów Edo i Meiji oraz rzadka kolekcja 20-wiecznych chińskich drzeworytów i fotografiki. Sztuka Pacyfiku Jednym z atutów tego działu zbiorów jest kolekcja Commonwealth Arts Advisory Board, która zawiera dzieła sztuki z Archipelagu Bismarcka i z okolic rzeki Sepik. Kolekcja ta jest spuścizną trzech wypraw kolekcjonerskich Williama Dargie do Papui-Nowej Gwinei. Kolekcję sztuki Pacyfiku uzupełniają zbiory XVIII- i XIX-wiecznej sztuki maoryskiej, kolekcja Charpentiera z Vanuatu oraz pojedyncze eksponaty, jak prehistoryczny kamień Ambum stone czy podwójna figura z okolic jeziora Sentani (Papua). Ogród rzeźby Rzeźba jest najczęściej tworzona w celu wypełnienia otwartych terenów, placów publicznych i ogrodów, dekoracji fasady lub zaznaczenia miejsc świętych. Tereny leżące między National Gallery of Australia a brzegiem jeziora Burley Griffin zostały zaadaptowane do ekspozycji obszernej kolekcji rzeźby. Decyzja o założeniu ogrodu rzeźby zapadła w sierpniu 1975 roku; jednak już wcześniej zakupiono dzieła Auguste’a Rodina, Henry Moore’a, Alexandra Caldera i Clementa Meadmore’a. W kolejnych latach doszły rzeźby takich twórców jak: Aristide Maillol, Antoine Bourdelle, Gaston Lachaise, Mark di Suvero, Bert Flugelman, Inge King, Fujiko Nakaya, Richard Stankiewicz i Tony Coleing; uzupełnił je zespół nagrobków Pukamani z Wyspy Bathursta i kolekcja tam-tamów z Vanuatu. W 1977 roku pojęto decyzję, iż planowany ogród rzeźby ma będzie miejscem ekspozycji rzeźb dobranych pod kątem rozwoju tego gatunku sztuki w czasach nowożytnych, zarówno w Australii, jak i poza jej granicami. W kwietniu 1978 roku projektanci budynku muzeum, Edwards, Madigan, Torzitlo and Briggs opracowali wytyczne pod projekt ogrodu rzeźby, a architekci krajobrazu firmy Harry Howard and Associates projekt ten opracowali. W połowie 1978 roku Colin Madigan i dyrektor muzeum, James Mollison wyjechali za granicę w celu zapoznania się na miejscu z podobnym projektami. Po powrocie podjęto konkretne decyzje, adaptując projekt ogrodu do całości założenia Parliamentary Triangle, na terenie którego ulokowano muzeum. Montaż większości rzeźb miał miejsce w okresie od lipca do października 1982 roku. Wystawione dzieła zostały wykonane przez artystów australijskich i światowych. Ponieważ wystawione prace zostały w większości zakupione i ustawione na początku lat 80., odzwierciedlają one estetykę tamtych czasów. Całości założenia dopełniają rosnące w ogrodzie rośliny; są one miejscowego pochodzenia, zostały jednak dobrane pod kątem lokalnego, typowego dla Canberry klimatu (ciężkie zimy oraz długie, gorące i suche lata). Główne dzieła w ogrodzie rzeźb: Auguste Rodin – Mieszczanie z Calais oraz dwa akty z ok. 1885–1886 (odlane w latach 1967–1985); Auguste Rodin – Eustache de Saint Pierre i Andrieu d'Andres (zakupione w 1985); Robert Stackhouse – Znowu na plaży (ustawiona w 1984); Fujiko Nakaya – Rzeźba z mgły (1976, znana też jako Rzeźba gazowa, eksponowana pierwotnie w Sydney's Domain, jako część Biennale 1976), utworzona z mgły powstałej z wody tryskającej z rozpylaczy o średnicy 75 mikronów, zamontowanych w konstrukcji z ram, ustawionej w moczarach Marsh Pond. Jest prezentowana codziennie w godz. 12:30–14:00; Aristide Maillol – Góra (1937, odlew z 1973); Gaston Lachaise – Płynąca figura (1927, odlew 1979); Antoine Bourdelle – Penelopa (1912, odlew 1972); Mark di Suvero – lkook (1971–1972); Clement Meadmore – Virginia (1970–1973); Alexander Calder - La Bobine (1970); Richard Stankiewicz – Australia no. 15 (1969, ustawiona w 1996); Henry Moore – Pagórkowe kabłąki (1973); Bert Flugelman – Stożki (wykonane w latach 1976–1982 z polerowanej, nierdzewnej stali). Przypisy Bibliografia Eric Meredith. National Gallery of Australia. Anual Report 2011–12. „National Gallery of Australia. Anual Report 2011–12”, 2012. Canberra: Art Gallery of Australia. ISSN 1323-5192. (ang.). Linki zewnętrzne National Gallery of Australia na stronie Google Art Project National Gallery of Australia w bazie danych Artabase (ang.)