Wiebbe Hayes Stone Fort

Het Wiebbe Hayes Stone Fort op West Wallabi Island (ook bekend als Wiebbe Hayes Island) is het oudste nog bestaande Europese bouwwerk in Australië en werd in 1629 gebouwd door overlevenden van de schipbreuk van de Batavia. Geschiedenis Ontstaan en gebruik tijdens muiterij Op 4 juni 1629 sloeg de Batavia lek op de Morning Reef nabij de Wallabi-eilanden. Het schip stond onder bevel van schipper Adriaen Jakobsz, die op zijn beurt rapporteerde aan de leider van expeditie, opperkoopman François Pelsaert. Zij hadden eerder samengewerkt, maar Jakobsz had een hekel aan Pelsaert vanwege een terechtwijzing die hij eerder van hem had gekregen. Door zijn hekel aan de koopman had Jakobsz gedurende de reis van de Batavia het idee gekregen de Batavia te kapen, maar dat plan mislukte. Voor de koers die gevaren werd was het noodzakelijk op tijd in noordelijke richting af te buigen zodat men niet op de Australische kust zou stranden. Problemen met de navigatie maakte dit lastig en waren mogelijk de oorzaak dat de Batavia strandde. Daarbij is het ook mogelijk dat Adriaen Jakobsz vanwege zijn geplande muiterij een route koos waarvan hij verwachtte dat andere schepen in de vloot de Batavia niet in het oog kregen. Ten tijde van de schipbreuk lag gezagvoerder François Pelsaert ziek te kooi, waardoor hij de koerswijziging van Pelsaert niet meekreeg. Na de schipbreuk werd een groep gestrande soldaten onder leiding van Wiebbe Hayes op West Wallabi Island aan land gezet om water te zoeken. Pelsaert en Jakobsz vaarden naar Batavia om hulp te halen. In de tussentijd zette Jeronimus Cornelisz het plan voor muiterij door en overmeesterde hij en zijn volgelingen de andere overlevenden en liet de groep van Hayes achter, hopende dat zij zouden sterven aan uithongering of uitdroging. De soldaten van Hayes kwamen er echter achter dat zij door het ondiepe water konden waden richting East Wallabi Island, waar een zoetwaterbron was. Ook komt op zowel East als West Wallabi Island de Tammarwallaby voor. Hiermee hadden zij, in tegenstelling tot de muiters, toegang tot eten en water. In deze periode bouwden Hayes en zijn troepen verdedigingsmuren en stenen schuilhutten, die dienden als bescherming tegen de aanvallen van de muiters. De muiters organiseerden diverse aanvallen, welke de soldaten af wisten te slaan. Nasleep en betekenis Toen Pelsaert en Jakobsz na enkele maanden terugkeerden uit Batavia met reddingsschip Saerdam wist Hayes hen tijdig te waarschuwen voor de ophanden zijnde kaping. De opstand werd snel de kop in gedrukt. Vrijwel alle muiters kregen de doodstraf. Van Jakobsz is niet bekend wat zijn lot was, maar wel dat hij in Batavia gevangen heeft gezeten. Wiebbe Hayes werd voor zijn verdediging beloond en door Pelsaert gepromoveerd tot sergeant. Hij kreeg later diverse decoraties van de VOC en werd nogmaals gepromoveerd, dit keer tot luitenant. De overblijfselen van verdedigingsmuren en stenen schuilhutten gebouwd door Wiebbe Hayes en zijn troepen zijn voor zover bekend de oudste Europese bouwwerken in Australië. Ze werden ruim anderhalve eeuw voor de expedities van James Cook en Arthur Phillip naar het Australische continent. De overblijfselen van "het fort ... is weinig meer dan een klein, zandsteenkleurig stukje in het struikgewas, op ongeveer 100 meter van de zee. Het is onopvallend en afgelegen, maar toch is dit simpele bouwwerk, slechts een paar op elkaar gestapelde stenen die samen een simpel fort vormen, het eerste bouwwerk dat Europeanen in Australië maakten." Referenties Zie ook Wiebbe Hayes Batavia (schip, 1628)